text:
Relihiyón
An relihiyón[1] usa nga set hin mga ginsasaro nga mga pagtuo ngan mga binubuhat hin grupo hin mga tawo, nga ginkodifikar komo pag-ampo, ritual, ngan balaod relihiyoso. An relihiyon naglalakip gihapon han mga kahadto o mga kultural nga mga tradisyon, mga sinurat, kaagi ngan kasaysayan, ngan mitolohiya, pati gihapon han personal nga pagtu-o ngan mistiko nga pag-eksperyensya. An pulong nga "relihiyon" tawag han mga personal nga mga binubuhat nga nanginginlabot han pagtuo hin grupo ngan hin mga ritual hin grupo ngan komunikasyon nga natikang han ginsasaroan nga pagtuo.
[igliwat] Mga kasarigan
- ↑ Abuyen, Tomas A. Diksyunaryo Waray-Waray [Visaya] English-Tagalog. Kalayaan Press Mktg. Ent., Inc. Quezon City. Tuig 2000. ISBN 971-08-6050-X. Pakli Ihap 310.


c: text/html

text:
Peñón de Alhucemas
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Kinatsila nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An Peñón de Alhucemas usa nga guti-ay nga puro o islote ha katundan nga dapit han Dagat Mediterraneo. Kabahin ini han Espanya ngan nahamutang ha Bahia han Alhucemas, mga 300 ka metro tikang han baybayon han Marruecos ngan mga 84 ka km tikang han giharanii nga teritoryo Espanyo, an autonoma nga syudad han Melilla. Api han Islas Alhucemas ini, upod hin duha nga mga islote nga waray may nangungukoy (an Isla de Tierra ngan Isla de Mar), nga nahamutang hin mga 50 ka metro tikang han baybayon, ngan mga 800 ngan 900 ka metro hin kahirayo tikang han peñón.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Rafael Hernández Marín
Hi Rafael Hernández Marín (Oktubre 24, 1891 – Disyembre 11, 1965), nga natawo ha bungto han Aguadilla, Puerto Rico ngan kilalado gihapon ha agnay nga El Jibarito, amo an sinisiring hin damo nga amo an gimakariti nga kompositor hin Puertorriqueño nga musika.
[igliwat] Syahan nga bahin han kinabuhi
Natawo hi Rafael Hernández Marín han ika-24 han Oktubre, 1891 ha baryo han Tamarindo ha Aguadilla ha Puerto Rico. An iya mga kag-anak amo hira Miguel Ángel Rosa ngan hi María Hernández. Natawo hi Hernández ha kablas nga pamilya. Han bata pa hiya, nahibaro hiya han trabaho hin paghimo hin cigarro, nga tikang diin nakahimo hiya hin pagpakabuhi. Nagkaada hiya hin hilig ha musika ngan naghangyo hiya han iya mga kag-anak nga tugutan hiya nga magin istudyante hin musika. Han 12 an iya pangidaron, hi Hernández nag-aram hin musika ha San Juan, ha ilarom han pag-giya han mga profesor hin musika nga hira Jose Ruellan Lequenica ngan Jesús Figueroa. Nahibaro hiya pagtokar hin damo nga mga instrumento hin musika, sugad han clarinet, tuba, violin, piano ngan sista. Kondi, sumala hin damo nga mga historiador hin Puertorriqueño nga musika, dida han kahibaro hiya hin pagsurat hin musika nga an iya kinabuhi ngan an kaagi han musika Puertorriqueño nagbalhin hin kadayonan. Ha edad nga 14, nagtokar hiya para han Cocolia Orquestra. Binmalhin hi Hernández ngadto ha San Juan nga diin nagtokar hiya para han orkestra munisipal ha ilarom han direktor nga hi Manuel Tizol.
[igliwat] Gyera Pankalibotan I ngan Orkestra Europa
Han 1917, hi Rafael Hernández nagtatrabaho komo musikero ha North Carolina, han pag-entra han U.S. han WWI. Inmapi hiya han Army ngan ginkadto hiya han ika-396 nga Infantry Regimant han Puerto Rico nga gintukod ha Nueva York. Ini nga rehimento, nga kilalado gihapon nga "The Harlem Hell fighters" han mga Aleman, nagsirbe ha Francia. Didto, nagsudoy hiya ha Europa upod han "Orchestra Europe" (Orkestra Europa).
[igliwat] Hi Hernández ngan hi Pedro Flores
Katapos han gyera, hi Hernández binmalhin ha New York City. Han dekada han mga 1920, nagtikang hiya pagsurat hin mga kanta ngan pag-organisa hi trio nga ginngaranan "Trio Borincano". Han 1926, an iya igkasi-Puertorriqueño nga hi Pedro Flores inmapi han Trio. Bisan man kon hi Hernández ngan hi Flores nagkasangkay ngan pirme nagpabilin nga magsangkay, nagbulag hira ngan nagkompentensya hira ha musika. Katapos han pagkabuhag han trio, naghimo hi Hernández han quartet nga an ngaran "Cuarteto Victoria" nga naglakip han magkaranta nga hi Myrta Silva, kilalado gihapon nga "La Guarachera" ngan "La Gorda de Oro". Upod hini nga duha nga grupo, hi Hernández naglinakat ngan nagtokar han iya musika ha bug-os han Estados Unidos, Latinamerica, Mexico, Cuba ngan Puerto Rico.
Han 1932, hi Hernández binmalhin ha Mexico, nga diin an mga Mexicano nagtratar ha iya komo usa hiya ha ira. Nagdumara hiya hin orkestra didto ngan nagrehistro hiya hin pag-iskwela han Nasodnon nga Music Conservatory han Mexico, agod maipadukwag an iya kinaadman ha musika. Nagin aktor gihapon hi Hernández ngan nag-organisa hiya han damo han mga musical score han kanan Mexico "bulawan nga panahon" han mga salida. An mga Mexicano han estado han Puebla nagtagad han iya komposisyon "Qué Chula es Puebla" nga amo an ira diri-opisyal nga kanta. An iya asawa (ngan nagin iya balo) Mexicana.
[igliwat] "Lamento Borincano" ngan "Preciosa"
Han 1937, ginsurat ni Hernández an usa han iya mga gimaupayi nga mga komposisyon, "Lamento Borincano". Hadton gihapon nga tuig, nagsurat hiya han sinisiring hin kadam-an nga amo an iya obra maestra, "Preciosa". Han 1947, inmuli hi Hernández ha Puerto Rico ngan amo an nagin direktor han Orkestra Simfoniya Puertorriqueño. Usa gihapon hiya nga tigsagdon (advisor) hin musika han tinatag-iyahan-han-gobyerno nga WIPR Radio.
An talento ni Rafael Hernández diri la tubtob hin pagkomposo hin musika patriotika. Nagkomposo gihapon hiya hin musika para han Pasko, mga danza, mga zarzuela, mga guaracha, mga bolero, mga waltz ngan damo pa nga iba. Damo ha Republika Dominicana nagtatagad han iya komposisyon nga "Linda Quisqueya" nga amo an ira ikaduha nga nasodnon nga kanta.
An mga kinomposo ni Hernández naglalakip han "Ahora Seremos Felices" (Yana magmamalipayon na kita), "Campanitas de Cristal", "Capullito de Aleli", "Culpable" (Sala-an), "El Cumbanchero", "Ese Soy Yo" (Hi Ako Ini), "Perfume de Gardenias", "Silencio", and "Tu No Comprendes" (Diri ka Nasabot), ha 3,000 pa nga iba. An iya musika nagin importante nga bahin han kultura Puertorriqueño.
[igliwat] Urhe nga bahin han kinabuhi
Hi Hernández amo an Honorary nga Presidente han Mga Manunurat ngan Mga Kompositor nga Katig-uban (o Authors and Composers Association). Hiya gihapon an nagtukod han little league nga baseball ha Puerto Rico. Hi Presidente John F. Kennedy nag-agnay ha iya nga "Mr. Cumbanchero".
Namatay hi Rafael Hernández ha San Juan han Disyembre 11, 1965. An iya mga nahabilin ginlubong ha Sta. Maria Magdalena ha Cementerio Pazzis han Viejo San Juan. Gintaga-an hiya hin dungog han Puerto Rico pinaagi hin pagngaran ha iya dungog hin mga edificio publico, mga avenida ngan mga iskwelahan. An aeropuerto ha Aguadilla ginngaranan nga Rafael Hernández Airport. Mayda mga iskwelahan ha Boston, Mass. ngan ha Newark, N.J. nga ginngaranan ha dungog ni Rafael Hernández. An kilalado nga Puertorriqueño nga iskultor nga hi Tomas Batista naghimo hin istatwa ni Hernández nga aada han municipio han Bayamon, Puerto Rico.
[igliwat] Mga komposisyon
[igliwat] Kitaa gihapon
[igliwat] Mga sumpay ha gawas
- An kan Rafael Hernandez "Lamento Borincano" dinhe, ngan han "Preciosa" dinhe.
- Hernández Marín, Rafaél - Música de Puerto Rico
- Periódico de Puerto Rico - Primera Hora - Rafaél Hernández Marín
- Rafaél Hernández Marín - Tinirok nga mga MIDI para hin gamit publiko


text:
Rebulto hin santo gin-kawat ha simbahan han Leyte
Waray News
TACLOBAN CITY - Padayon nga nagdudumara hin imbestigasyon an mga kapulisan agud halpaton an mga susek nga nag-kawat han milagroso nga rebulto ni Sr. San Pascual Baylon, an mahal nga Santo han Guinarona Parish, ha Dagami Leyte.
Ha inisyal nga report nga nakuha han Bombo Radyo Tacloban, dida han kaagahon han Hunyo 19, 2010 nahinabo an pag-pangawat ha mismo altar han simbahan ha mao nga parokya.
Gin-aabi-abi naman adton mga nakakita o nakakasabot kun hain an rebulto ni Sr. San Pascual Baylon nga makipag-sumpayan ha otoridad agud mahibalik ini ha iya panimalay nga simbahan.
- BFP, nagpahimatngon ha mga estudyante nga magbo-board
- Archdiocese of Palo, nagpahimatngon bahin ha impostor nga nangongolekta hin kabaraydan
- Leyte Gov. Petilla, manunumpa ha atubangan han Supreme Court administrator
- Department of Tourism, ha Pintados Festival la nakatutok
- 16,134 household beneficiaries han Leyte, makakatagamtam han pantawid cash grants
- Mining exploration ha MacArthur Leyte, utro mabalik
- City gov't han Tacloban, puro alibi ha pagtaga-permit nga gin-aaro han Pintados
- 'Barangay elections, waray rason agud dire madayon'
- Sistema han patubig ha bungto han Cabucgayan, Biliran may-ada naka-alutagar nga pondo nga P7.5-M
- Mga GSIS pensioners, makaka-eksperyensya na hin bag-o ngan mauru-upay nga sistema
- Pag-overflow han sistema, rason agud magkaada mga problema an GSIS
- Special child, makarima-dima nga ginpamumuno, patay
- LPPO, waray pa pitad nga guinbubuhat para hiton barangay elections
- DepEd, nag-apruba hin tuition hike han 12 nga mga eskwelahan dinhi ha Eastern Visayas
- DOLE 8 director, ginpatawag an mga PESO managers han Southern Leyte
- DepEd: Rehiyon 8, dire upod hiton pilot testing hiton sex education
- Visayas RDC, magdudumara hin 'One Visayas Health Forum' ha Tacloban
- Nakatalaan nga suspensyon ni Usec Pacanan, gindepensahan han DPWH Director
- SBMT utro nga pag-aabrihan sumala hiton DOLE- 8
- Ginrereklamo nga tindahan, umaksyon na sa wakas


text:
Shinkansen
An Shinkansen (Hinapon: 新幹線) usa nga network hin hataas-in-kalaksi nga riles nga linea ha Hapon. An syahan nga linea, an Tōkaidō Shinkansen, nag-abre dida han 1964. An network tikang hadto ginpadako agod mahisumpay an kadam'an han mga dagko nga syudad ha mga isla han Honshu ngan Kyushu nga mayda pagpadalagan hin mga kalaksi nga tubtob 300 ka kilometro ha tagsa oras.
[igliwat] Pagngaran
An ngaran ha Iningles nga bullet train (kon ha Winaray bala nga tren) usa nga paghubad ha Katundan han Hinapon nga pulong dangan ressha (弾丸列車), nga amo an ngaran han proyekto samtang ginpaplano pala ini dida han mga 1940s. An yana nga ngaran nga Shinkansen kon ha literal nangangahulogan nga "Bag-o nga Trongko nga Linea" ngan amo kon ha teknikal nga pagiruistorya ngaran la hiton mga surundan han riles, samtang iton mga tren ngahaw gintatawag ha opisyal nga ngaran nga "Super Express" (超特急 chō-tokkyū). Kondi ha adlaw-adlaw nga kinabuhi, ini nga pag-distinguir talagsa la himo-on bisan ha Hapon.
Dida han paghihimo han Shinkansen nga network, diri pirme posible nga ighimo han linea nga magsumpay ngadto hin ada na nga daan nga estasyon ngan tungod hini, usa nga bag-o nga ikaduha nga estasyon ginhimo. Tungod hini, damo han mga Shinkansen nga estasyon (eg. Shin-Yokohama Station ngan Shin-Osaka Station) mayda han pagtikang nga sumpay o prefix nga shin- ha ira ngaran, pero ini nga pulong shin nangangahulogan la nga "bag-o" ha Hinapon ngan diri direkta nga paaliday han Shinkansen.
[igliwat] Kasaysayan
An Hapon amo an syahan nga nasod nga naghimo hin mga dedicated nga mga linea hin riles para hin hataas-in-kalaksi nga pagbiyahe. Tungod han kadamo hin kabugkiran han nasod, an ada na nga daan nga network mga 3 ft 6 in gauge (1,067 mm) narrow gauge nga mga linea, nga ha kaurugan nasubay hin diri diritso nga mga ruta ngan diri puyde ma-ipagamit hin haruhagtaas nga mga kalaksi. Tungod hini, an Hapon darudako an pagkinahanglan hin mga bag-o nga mga hagtaas-in-kalaksi nga mga linea kaysa hin mga nasod nga an ada na nga daan nga standard gauge o halu-ag nga gauge nga sistema hin riles darudako an higayon hin pag-upgrade. Ha pagkaiba han mga darudaan nga mga linea, an Shinkansen nga mga linea standard gauge, ngan nagamit hin mga tunnel ug viaducts pag-agi ngan paglampas hin mga obstakulo, imbes nga libuton.
An paghimo han syahan nga banda han Tokaido Shinkansen han ruta nga namumutnga han Tokyo ngan Osaka nagtikang han 1959. Gin-abrehan an linea han Oktubre 1, 1964, igo la nga maka-abot han Tokyo Olympics. An linea dayon nga naginmalinampuson, nakaabot han ika-100 ka ribo (o ika-100 ka milyon) nga pasahero nga waray pa mag-tuló ka tuig han Hulyo 13, 1967 ngan nag-abot han ika-syahan nga bilyon nga pasahero han 1976.
An syahan nga mga Shinkansen nga tren ginpadalagan hin mga kalaksi speeds nga tubtob 200 ka kilometros ha tagsa oras (125 ka milyas ha tagsa oras), ngan ini ginpadugang an kalaksi nga makaabot hin 220 ka kilometros ha tagsa oras (135 ka milyas ha tagsa oras). Mayda pa hini nga mga tren, upod han ira itsura nga maypagka-bala, nga ginagamit pa para hin mga serbisyo han ruta nga namumutngaan han Hakata ngan Osaka. Usa nga carro hin pagmaneho tikang hin usa han mga orihinal nga mga tren ada na yana han British National Railway Museum ha York.
Damo nga mga sumurunod nga modelo han tren nagsunod han syahan nga klase, kasagaran an tagsa modelo mayda kalugaringon nga nag-iiba nga itsura. It mga Shinkansen nga tren yana nadalagan hin regular ha mga kalaksi nga tubtob 300 ka kilometros ha tagsa oras (185 ka milyas ha tagsa oras), ngan nahaupod ini han mga gilalaksihin nga mga tren nga ginpapadalagan ha kalibutan, upod han Frances nga TGV, Espanyol nga AVE ngan Aleman nga ICE nga mga tren.
An orihinal nga plano nga an Shinkansen magdara hin mga panpasahero ngan mga pankarga o freight nga tren ha adlaw ngan gab-i. Iton Shinkansen nga mga linea nadara la hin mga sarakyan nga tren. Nagsisira an sistema tikang hiton katutnga hit gab-i ngadto hiton 06:00 kada adlaw agod magkamayda hin maintenance. An mga pipira nga mga tren nga nabiyahe pa ha gab-i ha Hapon nadalagan dida hiton daan nga narrow gauge nga network nga parallel hiton Shinkansen.
Iton mga tren mga maabot hin mga napulo kag unom nga carro hin kahalaba. It sukol hiton tagsa nga carro mga 25 ka metros (82 ft) ha kahalaba, an gihalaba-i nga mga tren mga 400 ka metros (1/4 hin milya) tikang ha atubangan ngadto ha luyo. Iton mga estasyon halaba gihapon agod mahasulod an mga tren.
Han 2003, JR Central nagpasamwak nga an average nga oras hin pag-abot han Shinkansen mga nahaabot hin mga 0.1 minutes o 6 ka segundo han gin-iskedyul nga oras. Upod na dinhe an ngatan nga natural ngan kanan tawo nga aksidente ngan mga sayop ngan ginkalkula tikang han tanan nga mga 160,000 ka biyahe han Shinkansen. An nahauna nga record tikang ha 1997 ngan mga 0.3 ka minutos o 18 ka segundo.
An syahan nga derailment o kahagawas han riles hin Shinkansen nga tren ha serbisyon para han manarakay nahinabo dida han Chuetsu nga Linog han Oktubre 23, 2004. Walo tikang han napulo nga carro han Toki Numero 325 nga tren dida han Joetsu Shinkansen nahagawas han riles ha harani han Nagaoka nga Estasyon ha Nagaoka, Niigata. Pero waray may nasamaran o namatay han mga 154 nga manarakay. [1]
[igliwat] Lista hin mga Shinkansen nga mga modelo nga tren
- Mga Tren nga Sarakyan
- 0 Series
- 100 Series
- 200 Series
- 300 Series
- 400 Series (Mini-Shinkansen)
- 500 Series
- 700 Series
- 700T Series (Taiwan Shinkansen)
- N700 Series
- N700-7000 Series
- 800 Series
- E1 Series (Max)
- E2 Series
- E3 Series (Mini-Shinkansen)
- E3-2000 Series (Mini-Shinkansen)
- E4 Series (Max)
- E5 Series
- Experimental nga mga Tren
- 1000 Type
- 951 Type
- 961 Type
- 962 Type
- 500-900 Series (WIN 350)
- 952/953 Type (STAR 21)
- 955 Type (300X)
- E954 Type (FASTECH 360 S)
- E955 Type (FASTECH 360 Z)(Mini-Shinkansen)
- Maintenance nga mga Tren
- 911 Type Diesel Locomotive
- 912 Type Diesel Locomotive
- DD18 Type Diesel Locomotive
- DD19 Type Diesel Locomotive
- 944 Type (Rescue Train)
- 921 Type 0 Numbers (Track Checking Car)
- 922 Type (Doctor Yellow Set T1, T2, T3)
- 923 Type (Doctor Yellow Set T4, T5)
- 925 Type (Doctor Yellow Set S1, S2)
- E926 Type (East i)(Mini-Shinkansen)
[igliwat] Lista hin mga klase hin serbisyo nga Shinkansen
- Tokaido Shinkansen and Sanyo Shinkansen
- Nozomi
- Hikari
- Hikari Rail Star (ha Sanyo nga lugar la)
- Kodama
- Tohoku Shinkansen, Yamagata Shinkansen ngan Akita Shinkansen
- Hayate
- Yamabiko, Max Yamabiko
- Nasuno, Max Nasuno
- Aoba (waray na padayona)
- Komachi (Akita Shinkansen)
- Tsubasa (Yamagata Shinkansen)
- Joetsu Shinkansen
- Hokuriku Shinkansen (Nagano Shinkansen)
- Kyushu Shinkansen
[igliwat] Mga Sumpay ha Gawas
- Byun Byun Shinkansen, usa nga komprehensiba nga giya ni D.A.J. Fossett
- An Istorya han Shinkansen
- East meets West, usa nga pagsaysay kon unan-o gindugtong han Shinkansen an Tokyo ngan Osaka.
- Mga Litrato han Shinkansen


text:
Siyensyas naturales
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Ha siyensya, an pulong nga siyensya natural nangangahulogan han rasyonal nga paagi han pag-aram han universo, nga gin-iintinde nga nasunod hin mga surondon o balaod hin natural nga pagtikang. An pulong nga siyensya natural gin-gagamit gihapon pagpaiba hiton mga larangan nga nágámit han siyentipiko nga paagi han pag-aram han kalibungan tikang han siyensyas sosyales, nga nágámit han siyentipiko nga paagi han pag-aram han pamatasan hin katawhan ngan sosyudad, ngan tikang han mga pormal nga mga siyensya, sugad han matematika ngan lohika nga nágámit hin lain nga metodolohiya.


text:
Kinatalan
An Catalan o Katalan nga yinaknan o Kinatalan (lumad ngan tuminongnong nga ngaran Català) usa nga Romanses nga yinaknan. Amo ini an nasodnon ngan opisyal nga yinaknan han Andorra, ngan usa nga igkasi-opisyal nga yinaknan han mga komunidad autonoma han Islas Baleares, Catalunya ngan Komunidad Valenciana. Ha Komunidad Valenciana, tinatawag an yinaknan nga Valencià (Vinalensya) ngan ha syudad han Alghero ha Italyano nga isla han Sardinya. Gin-gagamit liwat ini, bisan waray ini opisyal nga pagkilala, didto han mga komunidad autonoma han Aragón (ha La Franja) ngan Murcia (ha Carche) ha Espanya, ngan gintaga-an hin opisyal nga pagkilala nga may katubtoban, ha rehiyon-ha-kaagi han Roussillon ha salatan nga Fransya, nga nahahanungod yana han département han Pyrénées-Orientales (Amihanan nga Catalunya).


text:
Laon (pansayod)
An Laon puyde mangahulogan han mga nasunod
- laon o laón--Pulong ha Winaray nga nangangahulogan nga
- Laon o Laón--Tawag han labaw nga dyos nga ginsisingba han mga Bisaya ugsa han pag-ulpot han mga Espanyol.[3]
- Laon, Aisne - usa nga komyun ngan ulohan han departamento han Aisne ha rehiyon han Picardie ha Fransya.
- 12279 Laon, usa nga main-belt nga asteroid
- US Laon, usa nga team hin Fransesa nga asosasyon nga futbol.
[igliwat] Mga kasarigan
- ↑ Tramp, George Dewey Jr. Waray-English Dictionary Dunwoody Press Kensington, Maryland USA 1995 pakli 224
- ↑ Makabenta, Eduardo A. Sr. Pagpurulungan nga Binisaya (Waray) ha Leyte ug Samar (Binisaya-English English-Binisaya Dictionary) (ika-2 nga edisyon). Adbox Book Distributors and Eduardo A. Makabenta Sr. Foundation. Quezon City Tuig 2004. ISBN 971-92875-1-9 (clothbound) ISBN 971-92875-0-0. Syahan nga pagmantala Quezon City:Emandzsons 1979. Ikaduha nga edisyon gin-editar ni Eduardo T. Makabenta Jr. pakli 72
- ↑ Tramp pakli 224


text:
Telebisyon
An telebisyon o television (nga ginpapahalipot nga TV, T.V., o tv) usa nga agsob gamiton nga sistema hin telekomunikasyon para hin pagpasamwak ngan pagkarawat hin mga nakiwa nga mga litrato ngan tunog ha kahirayo. An pulong puyde gihapon gamiton pagtawag hin telebisyon nga set, programa hin telebisyo o pagtransmitir ha telebisyon. An pulong tikang hin mga Linatin ngan Griyego nga kinuhaan, nga nangangahulogan nga "harayo nga kita": an Griyego nga tele (tῆλe), nga nangangahulugoan "harayo", ngan an Linatin vision, kita (tikang han video, vis- pagkita, o paglantaw ha syahan nga persona).


text:
Matematika
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An Matematika amo an larangan hin kinaadman nga nanginginlabot hiton mga konsepto sugad han kadamô, kahimo, kahaluag, ngan pagbalhin, ngan amo gihapon an disiplina akademika nga nag-aaram hini. Gintawag ni Benjamin Peirce ini nga amo "an siyensya nga nakuha hin mga necesaryo nga mga konklusyon". Iba nga mga ispisyalista ha matematika nasiring nga iton matematika amo an siyensya hin pattern, nga an mga matematiko namimiling hin mga pattern kon hain man ini mabibilngan, ha mga ihap o numero, siysensya, kahaluag o espasyo, kompyuter, imaginary nga mga abstraction, o bisan diin. It mga matematiko nagdadalikyat hini nga mga konsept, agod makahimo hin mga bag-o nga mga conjecture ngan pagtukod han mga kamatuoran hini pinaagi ha rigorous deduction tikang hin mga chosen axiom ngan mga kahubad.
[igliwat] Mga sumpay ha gawas
- Mathematical Society of the Philippines (Iningles)
- Mathematics Trainers' Guild of the Philippines (Iningles)
- Website about Sudoku in the Philippines (Iningles)
- Mathematics Trainers' Guild of the Philippines (Iningles)


text:
Raffaello Sanzio
Hi Raffaello Sanzio da Urbino[1] (Kinatsila: Rafael Sanzio; Ininglis: Raphael Sanzio), agsob nga tawago han iya syahan nga ngaran la nga Raffaello (Kinatsila: Rafael; Ininglis:Raphael) (Abril 6, 1483 - Abril 6, 1520) usa nga Renacimiento nga pintor ngan arkitekto. Kaupod hira Leonardo da Vinci ngan Michelangelo, hiya in usa ha mga harangdon nga pintor han Hataas nga Renacimiento.
[igliwat] Mga kasarigan
- ↑ Upod ha mga dirudilain nga porma han iya ngaran amo an "Raffaello Santi", "Raffaello da Urbino" o "Rafael Sanzio da Urbino". An apelyido nga Sanzio tikang han paglatinisar han Initalyano nga Santi ngadto ha Santius. Agsob hiya napirma hin mga dokumento nga "Raphael Urbinas"—usa nga ginlatinisar nga porma. Gould:207


text:
Joseph Estrada
Hi José Marcelo Ejército (natawo han Abril 19, 1937), nga mas kilalado nga Joseph Ejercito Estrada o Erap, usa nga aktor ha pelikula ha Pilipinas ngan amo an ika-13 nga Mangulo o Presidente han Pilipinas tikang han Hunyo 30, 1998 tubtob Enero 20, 2001.
Hi Estrada nagin kilalado anay komo aktor ha pelikula hin 33 ka tuig. Napili anay hiya nga alkalde han Syudad han San Juan, Metro Manila. Han 1987 napili hiya nga Senador. Han 1992, napili hiya nga Sugbong-Mangulo han Pilipinas ngan nagsirbe hiya ha ilarom ni Mangulo Fidel V. Ramos. Napili hiya pagka-Mangulo han 1998.
Ginpaiwas hiya han Ika-Duha nga Rebolusyon han Gahom han Katawhan katapos han iya nahunong nga impeachment nga paghusga dida han Senado, nga diin mga napulo kag usa nga mga senador dinmiri pagkita han ikaduha nga sobre han Jose Velarde nga bank account nga maghahatag hin prueba hin mga binuhat nga pangurakot ha politika.


text:
Mario Diaz-Balart
Hi Mario Diaz-Balart (natawo han Septyembre 25 1961) usa nga Amerikano nga politiko. Tikang han 2003 usa hiya nga Republikano nga miyembro han Kamara han Representante han Estados Unidos, nga na-representa han ika-25 nga Distrito han Florida (mapa).
Natawo hiya ha Fort Lauderdale, Florida ngan nagtambong hiya ha University of South Florida agod mag-aram hin siyensiya politika ugsa magtikang han iya serbisyo publiko nga karera nga kabulig han anay Alkalde han Syudad han Miami nga hi Xavier Suarez han 1985. Negosyante hiya ngan miyembro han Florida Kamara han Representante ugsa hiya inmapi han Kongreso han Estados Unidos.
Bugto hiya ni Representante Lincoln Diaz-Balart ngan anak han na-exilio nga Cubano nga politiko nga hi Rafael Diaz-Balart, ngan kasanhi nga umangkon ha kasal ni Fidel Castro. Naukoy hiya yana ha Miami upod hit iya asawa ngan anak.


text:
Bahol nga agi
An bahol nga agi[1][2] amo an, ha relasyon han gamay, dako ngan ha kasahiran mayda distinta nga porma. Ha abakadahan, iton mga bahol nga agi amo an A, B, C, D ugbp.
[igliwat] Mga kasarigan
- ↑ Vicente I. de Veyra "Ortograpiya Han Binisaya". Bahin nga kinuha tikang han Mga Lagda Han Pagsurat Han Aton Pinulongan ni Vicente I. de Veyra nga ginmantala dida han Kandabao: Essays of Waray Language, Literature and Culture. Tacloban City:Divine Word University Publications. Gin-editar ni Gregorio Luangco.
- ↑ Agustin El O'Mora "Kasurat diri Sinukol". Ginmantala dida han Kandabao: Essays of Waray Language, Literature and Culture. Tacloban City:Divine Word University Publications. Gin-editar ni Gregorio Luangco.


text:
Asya
An Asya (puyde liwat igsurat nga Asia) in gidakoi nga gidamoi nga tawo nga kontinente, panguna nga namumutang ha sinirangan ngan amihanan nga mga hemisfero. Natabon ini hin 8.7% han kanan Kalibutan ngatanan nga babaw ngan katunaan ( o 30% han ngatanan nga kahaluag hin katunaan hini) nga may-ada ginbabanahan nga 3.879 bilyon nga sugad it kadamo hin katawhan, ini in puy-anan han 60% han ngatanan nga katawhan nga populasyon ha pagkayana. Han ika-20 gatostuig, an populasyon han Asya in pinmilo hin makaupat.
Iton Asya in ginhatag kasirigngon sumala han mga hagrani nga mga definisyon han Encyclopædia Britannica ngan an National Geographic Society komo 4/5 han katunaan han Eurasia - kun diin an katundan nga bahin han urhi in nahingadto ha Europe - namumutang ha sinirangan han Kanal Suez, sinirangan han Kabugkiran Ural ngan salatan han Kabugkiran Caucaso (o an Depresyon nga Kuma-Manych) ngan an mga Dagat Caspio ngan Itom. Han iya pagkadako ngan an pagkadirudilain, Asya - in toponimo nga ginpetsahan pabalik ha kadaan nga klasiko - "in sugad sugad nga konsepto kultural" nga naglalakip hin dirudilain nga mga rehiyon ngan mga katawhan, imbes hin uusa nga homoheno nga pisikal nga entidad. An asya in nagkakaduridilain ha sakob han iya mga rehiyon maphugpo etniko, mga kultura, mga kalikopan, mga ekonomiya, sumpay-sumpay han kaagi o sitema hin pumuan.
[igliwat] Mga kasarigan
- ↑ National Geographic Family Reference Atlas of the World. Washington, D.C.: National Geographic Society (U.S.). 2006. p. 264.
- ↑ Continents of the World. The List. Worldatlas.com. Ginkità dida han 25 July 2011.


text:
Alaska
An Alaska (i /əˈlæskə/) amo an gidako-i nga estado han Estados Unidos ha kahaluag. An Juneau amo an kapital nga siyudad ha nasabi nga Estado. Nahamutang an Alaska ha kanawayan nga kadaplinan han kontinente han Amihanan nga Amerika, ngan sapit an Canada ha sidlangan, an Kalawdan Artico ha amihanan, ngan an Kalawdan Pacifico ha katundan ngan salatan, ngan ah Rusya unhan pa ha katundan tabok han Estrecho han Bering. Mga katunga han mga 710,231 ka molupyo han Alaska (sumala han 2010 nga Census han Estados Unidos) naukoy ha sakob han metropolitano nga kahaluag han Anchorage. An Alaska amo an gigutiayi hin padot-hin-katawhan o densidad hin populasyon han Estados Unidos.[1]
Ginpalit an Alaska tikang han Imperyo nga Ruso han Marso 30, 1867, hin bayad nga $7.2 ka ribo o milyon ($113 ka ribo o milyon ha yana nga mga dolar) ha mga tagduha ka sentimo ha tagsa akre ($4.74/km²). An tuna nag-agi hin pipira nga mga pagbalhin ha pagdumara ugsa ini magini usa nga organisado (o gin-incorporar) nga teritoryo dida han Mayo 11, 1912. An Alaska amo an nagin ika-49 nga estado han Estados Unidos dida han Enero 3, 1959.
An ngaran nga "Alaska" (Aляcka) daan na gin-gamit han panahon han pagkolonisar han Rusya, nga diin gin-gamit anay ini para la han rawis o katarman o peninsula. Ginkuha ini tikang han Aleut nga pulong nga alaxsxaq, nga nangangahulogan "the mainland" (an dako nga tuna) o kun ha mas literal, "an butang nga diin an buhat han dagat ginkakadto".[2] Tinatawag gihapon ini nga Alyeska, an "dako nga tuna", usa nga Aleut nga pulong nga tikang han amo gihapon nga ugat.
[igliwat] Mga kasarigan
- ↑ Census Bureau. Factfinder.census.gov. Ginkità dida han 2010-06-02.
- ↑ Ransom, J. Ellis. 1940. Derivation of the Word "Alaska"'. American Anthropologist n.s., 42: pp. 550–551


text:
Comunidad de Madrid
An Comunidad de Madrid o Komunidad han Madrid usa nga komunidad autonoma han Espanya nga nahamutang dida han butnga han Península Ibérica ngan, ha sakob hini, ha butnga han Meseta Central. Ginsasapitan ini han mga lalawigan han Guadalajara, Cuenca, Toledo (Castilla-La Mancha), Ávila ngan Segovia (Castilla y León). An Comunidad de Madrid uusa la an lalawigan--an Probinsya han Madrid. An kapital hini amo an Madrid, nga amo gihapon an kapital han Espanya. An mga tawo hini ginbanabana nga mga 6,271,638 ka molupyo (INE 2008), ngan an kadam-an hini kaurugan nahatirok didto han area metropolitana han Madrid.
Ini nga komunidad, nga kabahin han teritoryo ha kaagi han rehiyon han Castilla, mayda kabutngaan nga kabutang ha pagkakani-kanit hin mga paagi hin panakayan ha Espanya. Mayda ini usa han mga ekonomiya nga pinaka-importante han nasod, nga an dako nga rason tungod han pagin-balayan ini han kapital han nasod.[1] Sugad man, mayda ini manggad nga patrimonyo artistiko ngan natural.
An paghimo han yana nga komunidad autonoma gin-unahan hin makusug nga lantugi ha politika ha kontexto ugsa-han-autonomiya ha mga kataposa nga tuig han dekada han mga 1970. Ha pagtikang, ginpahayag anay an posibilidad nga an lalawigan magin parte han komunidad han Castilla-La Mancha, nga diin mayda ini estatuto nga espesyal, nga ighahatag tungod han ispisyal nga kamutangan hini komo lingkoranan han kapitalidad han estado. Han tuig 1981,[2] ginpili ha kataposan an pagkabulag hini tikang han nasabi nga rehiyon, nga sinmunod han daan nga Castilla la Nueva, nga diin kabahin an Madrid tikang han siglo XIX; ngan, dida han 1983, nahimo an yana nga komunidad autonoma.
An Villa de Madrid napili nga kapital han rehiyon, bisan man kon mayda mga ginproponer nga iba nga syudad amo an himoon nga lingkoranan han kapitalidad. Upod hini nga mga ginproponer amo an Alcalá de Henares, nga nagpresenta hin opisyal an kandidatura hini dida han mga syahan nga mga tuig han dekada 1980 ngan ha dipala naiha, an Getafe, nga dida han 2006 nagpasamwak han ira ungara nga ini nga syudad amo an magkaada han titulo han kapital han komunidad.[3]
[igliwat] Mga kasarigan
[igliwat] Kitaa gihapon


text:
Katig-uban han mga Nasod ha Salatan-Sinirangan Asya
An Katig-uban han mga Nasod ha Salatan-Sinirangan Asya o Katig-uban han mga Nasod ha Timugan nga Asya (ha Iningles: Association of Southeast Asian Nation o ASEAN) amo nga usa ka katig-uban heopolitikal, ekonomikal ngan kultural han mga nasod ha Saltan-Sidlangan Asya. Tinukod an ASEAN han Indonesia, Malaysia, Pilipinas, Singgapura, ngan Taylandya han Agosto 8, 1967.
[igliwat] Mga Sumpay ha Gawas
- Websayt han Buhatan (Iningles)
- ASEAN Foundation (Iningles)


text:
Pierre Curie
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Hi Pierre Curie (Mayo 15, 1859, Paris – Abril 19, 1906, Paris) usa nga Franses nga fisisista ngan pioniero ha pag-aram han crystallograpiya, magnetismo, piezoelectrisidad ngan radioactividad. Upod han iya Polako-Franses nga asawa nga hi Marie, hi Pierre ginpremyohan han Nobel nga Premyo ha físika han 1903: "ha pagkilala han extraordinaryo nga mga pag-alagad nira pinaagi han ira mga joint research han radiation nga fenomena nga nadiskubrehan ni Propesor Henri Becquerel."


text:
Enrico Fermi
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Hi Enrico Fermi (Septyembre 29, 1901 – Nobyembre 28, 1954) usa nga Italyano nga fisisita nga kilalado tungod han iya trabaho han paghimo han syahan nga nuclear reactor, ngan tungod han iya mga amot han pagpadukwag ha quantum nga teorya, nuclear ngan particle nga fisika, ngan statistical mechanics. Hi Fermi ginpremyohan han Premyo Nobel ha Fisika han 1938 tungod han iya trabaho ha larangan han induced radioactivity.


text:
USA ini nga libro han tinuod nga mga istorya. Iginbasar ini nga mga istorya ha pinakabantogan nga libro ha kalibotan, an Biblia. Iginsusumat hini an kasaysayan han kalibotan tikang han paglarang han Dios tubtob ha aton panahon. Iginsusumat liwat hini an iginsaad nga pagbubuhaton han Dios ha tidaraon.
Ini nga libro naghihisgot kon ano an sulod han Biblia. Nagsusumat ini han mga tawohan ha Biblia ngan han ira mga ginbuhat. Ipinapakita liwat hini an urusahon nga paglaom nga kinabuhi nga waray kataposan ha paraiso nga tuna nga iginhatag han Dios ha katawohan.
May-ada 116 nga istorya ini nga libro. Gin-grupo ini ha walo nga bahin. An pahina ha tinikangan han tagsa nga bahin nagsusumaryo kon ano an paghihisgotan dida hito. An mga istorya ginsunod-sunod uyon ha panhitabo ha kasaysayan. Mabulig ini ha imo nga hibaroan kon kakan-o nahitabo ito ha kasaysayan, kon itanding ha iba nga panhitabo.
Hini nga mga istorya, simple nga mga pulong an gin-gamit. Damu ha iyo nga kabataan an makakabasa mismo hini. Maoobserbahan niyo nga mga kag-anak nga maruruyag an iyo gudtiay nga mga anak nga pauroutro nga basahon niyo ini ha ira. Makikita niyo nga ini nga libro maruruyagan gud han mga batan-on ngan adulto.
Makikita ha kataposan han tagsa nga istorya an mga teksto kon diin ini iginbasar ha Biblia. Gin-aaghat ka nga basahon ini nga mga teksto ha Biblia nga ginbasaran hini nga mga istorya. Kon makatapos ka hin usa nga istorya, kitaa liwat an mga pakiana mahitungod hito nga istorya nga makikita katapos han Istorya 116 ngan batona an mga pakiana.
Hini nga libro, ginbag-o an pagkahan-ay han mga ginkotar ha Biblia. Ginpasimple an mga pulong hini basi masabtan han gudtiay nga kabataan. An mga teksto ha kataposan han tagsa nga istorya nagpapakita kon diin iginbasar ito ha Biblia.


text:
Initalyano
An Italyano nga pinulongan o Italyano nga yinaknan o Initalyano (lumad ngan tuminongnong nga ngaran: Italiano o lingua italiana) usa nga Romanse nga yinaknan. Mga 60 ka ribo o milyon ka tawo an nayakan hin Initalyano ha Italya ngan 61.5 ka ribo o milyon ha iba nga dapit han kalibutan. [1] Ha Swiza, it Initalyano, usa han upat nga mga opisyal nga yinaknan. Amo gihapon ini an opisyal nga yinaknan han San Marino, ngan amo gihapon an nangunguna nga pinulongan ha Syudad han Vaticano.[2]
[igliwat] Mga kasarigan
- ↑ Ethnologue report for language code:ita (Italy) - Gordon, Raymond G., Jr. (ed.), 2005. Ethnologue: Languages of the World, Fifteenth edition. Dallas, Tex.: SIL International. Onlayn nga bersyon
- ↑ Legge sulle fonti del diritto han 7 han Hunyo 1929, mga balaod ngan mga lagda ginmamantala ha Initalyano nga mga Supplemento per le leggi e disposizioni dello Stato della Città del Vaticano nga nahadugtong han Acta Apostolicae Sedis. Kitaa gihapon Mga yinaknan han Syudad han Vaticano


text:
Galicia
An Galicia (nga agsob liwat ginsusurat ha Gallego nga Galiza[1]) usa nga komunidad autonoma han Espanya, nga nahamutang ha kanawayan o amihanan-katundan han Península Ibérica ngan nahimo ini han mga lalawigan o probinsya han La Coruña, Lugo, Orense ngan Pontevedra. Ha heyograpiya, ginsasapitan ini ha amihanan han Dagat Cantábrico, han nasod han Portugal ha salatan, han Kalawdan Atlantico ha katundan ngan han Principado de Asturias ngan Castilla y León (mga lalawigan han Zamora ngan León) ha sidlangan.
Nahalakip ha Galicia an kapuropod-an han islas Cíes, an kapuropod-an han Ons, ngan an kapuropod-an han Sálvora, sugad hin iba nga mga isla o puro sugad han Cortegada, Arosa, an kapurupod-an han Sisargas, o an kapuropod-an han Malveiras.
An Galicia mayda 2.78 ka ribo o milyon nga mga molupyo (2008), nga mayda distribusyon hin katawhan nga diin an dako nga bahin nahamutang han katunaan ha butnga han Ferrol ngan Vigo. An Santiago de Compostela amo an kapital han Galicia nga mayda estatuto nga ispisyal, ha sakob han lalawigan han La Coruña.
An himno han Galicia, Os Pinos, ha pagpadayag ni Eduardo Pondal, nareferir han Galicia komo nasod ni Breogán, usa nga Kelta nga bayani. An Estatuto hin Autonomiya, dida han syahan nga artikulo, natawag han Galicia komo usa nga nacionalidad histórica o nasyonalidad ha kaagi..[2]
[igliwat] Mga reperensya
- ↑ Ha yana, an ngaran nga Galicia amo la an opisyal nga ginkikila nga pagtawag han komunidad autonoma dida han estatuto hin autonomiya, ha Kinatsila ngan ha Galego, bisan man kon ha Galego, kinakarawat liwat an porma nga Galiza (La Academia contesta a la Xunta que el único topónimo oficial es Galicia: La Voz de Galicia, 8 de junio de 2008).
- ↑ Estatuto de Autonomía de Galicia. Artículo 1: «Galicia, nacionalidad histórica, se constituye en Comunidad Autónoma para acceder a su autogobierno de conformidad con la Constitución Española y con el presente Estatuto, que es su norma institucional básica».


text:
Catar
An Catar o Qatar (Inarabo: قطر) nga an opisyal nga pagtawag Estado han Catar (Inarabo: دولة قطر Dawlat Qatar) usa nga Arabo nga emirato ha Butnga nga Sidlangan o Katundan nga Asya, nga na-okupar han gamay nga Rawis o Peninsula han Qatar ha dumagsaan nga labnasan han darudako nga Katadman o Peninsula Arabohanon. Ginsasapitan ini han Arabya Saudi ha salatan; gawas hini an Golfo Persyahanon nagpapalibot han estado. Usa nga estrecho han Golfo Persyahanon nagbubulag han Qatar tikang han haraniayay nga purô-nga-nasod han Bahrain.
[igliwat] Mga pagbahin-bahin ha pagdumara
Ugsa han 2004, ginbahin-bahin an Qatar ngadto hin napulo nga mga munisipyo (Inarabo: baladiyah), nga panalagsaon ginhuhubad nga mga gobernorato o lalawigan:
- Doha
- Al Ghuwariyah
- Al Jumaliyah
- Al Khawr
- Al Wakrah
- Ar Rayyan
- Jariyan al Batnah
- Ash Shamal
- Umm Salal
- Mesaieed
Tikang han 2004, ginbahin-bahin an Qatar ngadto hin pito nga mga munisipyo.[1] Usa nga bag-o nga munisipyo, an Al Daayen, ginhimo ha ilarom han Resolusyon Ihap. 13,[2] nga nahimo tikang hin mga bahin han Umm Salal ngan Al Khawr; ha sugad liwat nga panahon, gin-usá an Al Ghuwariyah han Al Khawr; gin-usá an Al Jumaliyah han Ar Rayyan; ngan an Jarayan al Batnah gintunga ngan ginbahin ngadto han Ar Rayyan ngan han Al Wakrah.
[igliwat] Mga kasarigan
- ↑ Municipalities of Qatar, Statoids.com
- ↑ AlDaayen Municipality


text:
Siyensya han komputasyon
An siyensya han komputasyon (ha Iningles: computer science o computing science; ha Kinatsila: ciencias de la computación) , amo an pag-aram han teoretiko nga mga batikan han impormasyon ngan computasyon ngan an pag-implementa hini ngan pag-aplikar hini ha mga sistema hin kompyuter.[1][2][3] An siyensya han komputasyon mayda damo nga mga naha-ilarom-nga-mga-larangan; mayda mga naghahatag hin enfasis han komputasyon hin mga ispisipiko nga mga resulta (sugad hin kompyuter grafiks), samtang mayda liwat iba nga mga larangan nga nahanunungod hiton mga kaangayan hin mga computational problem (sugad han teorya hin computational complexity). Mayda liwat mga larangan hini nga siyensya nga nahanunungod hiton mga aratupagon ha pag-implementa hin mga komputasyon. Pananglitan, an programming language nga yinaknan nanginginlabot han pagpahayag han mga komputasyon, samtang ha computer programming, mga ispisipiko nga computer language gin-aaplika pagsolbar hin mga ispisipko nga mga computational problem. Usa pa nga nahailarom-nga-larangan, an human-computer interaction, nanginginlabot han mga aratopagon han paghimo han mga kompyuter ngan computation nga magamitan han kadam-an.
[igliwat] Mga reperensya
- ↑ "Computer science is the study of information" Department of Computer and Information Science, Guttenberg Information Technologies
- ↑ "Computer science is the study of computation." Computer Science Department, College of Saint Benedict, Saint John's University
- ↑ "Computer Science is the study of all aspects of computer systems, from the theoretical foundations to the very practical aspects of managing large software projects." Massey University


text:
Italya
An Italya, nga tinatawag ha opisyal nga Republika Italyana (Italyano: Italia o Repubblica Italiana), amo in usa nga nasod ha salatan nga Europa. Ini nakomponer han baga-hin-botas-an-kahimo nga Italyano nga peninsula, an Salog Po nga siong, ngan duha nga dagko nga puro o isla ha Dagat Mediterraneo, Sicilia ngan Serdenya, ngan ginsasaroan an amihanan nga alpine nga linea han Fransya, Suisa, Austrya ngan Eslovenya. An naglulugaring nga mga kanasoran han San Marino ngan an Syudad han Vaticano mga enclave ha sakob han teritoryo Italyano.
[igliwat] Administratiba nga pagbahin-bahin
An Italy ginbahin ngadto hin karuhaan (20) nga mga rehihyon (regioni, kon uusa regione). Lima hini nga mga rehiyon mayda ispisyal nga status hin autonomiya nga natugot ha ira nga maghimo hin mga pamalaod mahitungod han ira mga lokal nga mga butang; ini gintigamnan hin asterisko (*) dida han tabula ha ubos. Iton nasod ginbahin pag ngadto hin mga 109 nga mga lalawigan (province) ngan 8,101 nga mga munisipyo (comuni).
[igliwat] Mga kasarigan
- ↑ (Initalyano) Monthly demographic balance: January-June 2009. Istat: (23 November 2009). Ginkità dida han 8 December 2009.
- ↑ 2.0 2.1 2.2 2.3 World Economic Outlook Database, October 2009. International Monetary Fund. Ginkità dida han 1 October 2009.
- ↑ Human Development Report 2009. The United Nations. Retrieved 5 October 2009.
- ↑ Comune di Campione d'Italia


text:
Golfo han Vizcaya
An Golfo han Vizcaya (Iningles: Bay of Biscay; Kinatsila: Golfo de Vizcaya ngan Mar Cantábrico; Frinanses: Golfe de Gascogne; Basque: Bizkaiko Golkoa; Gascon: Golf de Gascougne) o Golfo han Vizcaya o Dagat Cantábrico usa nga golpo ha amihan sinirangan han kalawdan Atlantiko nga nahamutang ha salatan han Dagat Celtic. Nahamutang ini ha katundan nga baybayon han Fransiya tikang ha Brest pakadto ha salatan han katubtuban han Espanya, ngan an amihan nga baybayon han Espanya pakatundan ha Punta de Estaca de Bares, ngan ginngaran ini tikang ha lalawigan han Biscay han Espanya.


text:
Chile
An Chile usa nga nasod ha Salatan nga Amerika. An opisyal nga ngaran hini Republika han Chile (ha Kinastila: República de Chile) ngan an kapital hini am an Santiago de Chile.
Naglalakip an Chile hin halaba ngan halipot-hin-kahaluag nga franha hin tuna nga kilalado nga Chile continental, ha butnga han Kalawdan Pacifico ngan han Cordillera de los Andes, nga nahamutang ha butnga han 17º29'57' ha Salatan ngan 56º32'S hin latitud (Islas Diego Ramírez), ginsasapitan ha amihanan han Perú, han Bolivia ngan Argentina ha sidlangan, ngan han Paso Drake ha salatan. Dugang pa, an Chile mayda teritoryo hin mga isla-isla ha Kalawdan Pacífico, sugad han Archipiélago Juan Fernández, Sala y Gómez, Islas Desventuradas ngan an Isla de Pascua (nga nahamutang ha Polinesia), nga nabug-os hin kahaluag nga 755,838.7 ka km².
Ha lain nga bahin, an Chile nag-aangkon hin soberaniya hin zona han Antarctica nga 1,250,257.6 ka km², nga tinatawag nga Territorio Chileno Antártico ngan naglalakip ha butnga han mga meridiano 90º ngan 53º ha Katundan nga pinahalaba an limite meridional tubtob han Salatan nga Polo. Inin nga pag-angkon ginsuspendir han pakigsabot nga ginestableser han Tratado Antártico, bisan man waray igrenunsyar han nasod ini nga pag-angkon. Tungod han presensya han nasod ha Salatan nga Amerika, Oceanía ngan ha Antártida, an Chile puyde sidngon nga usa nga nasod nga trikontinental.[1]
[igliwat] Teritoryal nga pag-organisa
Han 1979, an Chile ginbahin ha politika ngadto hin napulo kag tulo nga mga rehiyon nga ginbahinbahin ngadto hin mga probinsya ngan ini liwat ginbahin bahin ngadto hin mga comuna. Ha yana, an nasod mayda 15 nga mga rehiyon, 53 nga mga probinsya ngan 346 nga mga comuna ha bug-os. An tagsa usa hini nga mga rehiyon mayda ihap o numero nga romano nga gin-asignar ha pagtikang kon ika-ano hira ha orden tikang ha amihanan ngadto ha salatan, gawas la han Región Metropolitana de Santiago. Dida han 2007 han paghimo hin duha nga bag-o nga mga rehiyon, an pag-ihap nawara hin kagamat ngan mayda yana proyekto ha balaod nga nagpaplano hin pagkuha hini nga tipo hin pagdemoninar.
- (1) Kon iglakip an Territorio Chileno Antártico, an kahaluag naabot ngadto hin 1,382,291.1 km²
- (2) Gin-estimar han 30 han Hunyo han 2006 - INE Compendio Estadístico Año 2006
[igliwat] Mga area metropolitana
[igliwat] Mga reperensya
- ↑ Presidencia de la República, Ministerio Secretaría General de Gobierno (2007). Geografía nacional: Situación, superficie y extensión. Ginkità dida han 2007-11-29.
- ↑ Observatorio Urbano MINVU (2008). Listado de ciudades de Chile. Ginkità dida han 2008-09-03.


text:
Musika
An Musika usa nga forma hin pag-expresar pinaagi ha takna nga nagamit han mga istruktura han mga tingog o mga tunog nga silencio. Ini an paghimo hin mga komplekado nga mga forma ha takna pinaagi hin paghimo hin mga pattern ngan mga kombinasyon hin natural nga stimuli, pinaagi ha tunog o tingog. Komo buruhaton hin katawhan, iton musika puyde gamiton para hin mga artistiko o aestetiko, pagkomunikar, pagli-aw, o pan-seremonyas nga mga paggamit. An mga depinisyon kon ano iton musika nag-iiba depende ha kultura ngan kontexto sosyal.


text:
Panamá
An Panamá (puyde liwat igsurat nga Panama) nga ha opisyal nga pagtawag Republika han Panamá (ha Kinatsila: República de Panamá) amo an usa ka nasod ha Butnga nga Amerika. Nahamutang ini hin istmo nga nadugtong han Amihanan ngan Salatan nga Amerika, mayda nasiring nga ini usa nga transkontinental nga nasod. Ginsasapitan ini han Costa Rica ha kanawayan, han Colombia ha timugan, han Dagat Caribe ha amihanan ngan han Kalawdan Pacifico ha salatan. An kadako hini 75,000 ka km² nga mayda populasyon hin mga 3,300,000. An kapital amo an syudad han Panama.
[igliwat] Mga probinsya ngan mga rehiyon
An Panamá ginbahin ngadto hin siyam nga mga probinsya o lalawigan ngan tulo nga mga lumadnon nga rehiyon nga tinatawag ha Kinatsila: comarca indígenas, nga agsob ginpapahalipot nga comarca.
Mayda pa duha nga mga comarca ha sakob hin mga probinsya nga gintatratar nga baga hin corregimiento o munisipyo.
An siyam nga mga lalawigan o probinsya amo an:
An tulo nga nivel-hin-lalawigan nga mga comarca (nga gin-indikar ha mapa) amo an:
An duha nga mga ubos-hin-probinsya nga mga comarca amo an:
[igliwat] Mga sumpay ha gawas
- Gobierno ngan diplomasya
- (Kinatsila) An Mangulo han Panama
- (Kinatsila) Talaan hin mga Ahesya han Kagamhanan han Panamá
- (Kinatsila) Ministro ha External nga mga Relasyon


text:
Fisika
Iton físika, pisika, pesiká[1] o pisiká[2] (tikang han Griyego, φύσις (phúsis), "nature" ngan φuσιkός (phusikós), "natural"), an pinaka-fundamental nga siyensya natural, nanginginlabot hiton mga batikan nga mga prinsipyo han Universo. Iton Físika nanginginlabot hiton mga elementarya nga nakahimo han natural nga kalibutan (e.g. matter, enerhiya, espasyo, ngan takna) ngan an ira mga interaksyon, pati gihapon han pag-analisar han mga sistema nga naipapahayag hin klaro ha pamulong hinin nga mga prinsipyo.
[igliwat] Mga kasarigan
- ↑ Abuyen, Tomas A. Diksyunaryo Waray-Waray [Visaya] English-Tagalog. Kalayaan Press Mktg. Ent., Inc. Quezon City. Tuig 2000. ISBN 971-08-6050-X. Pakli Ihap 283.
- ↑ Abuyen, Tomas A. Diksyunaryo Waray-Waray [Visaya] English-Tagalog. Kalayaan Press Mktg. Ent., Inc. Quezon City. Tuig 2000. ISBN 971-08-6050-X. Pakli Ihap 288.


text:
Dmitri Shostakovich
Hi Dmitri Dmitriyevich Shostakovich (ha Ruso: ДMи́Tpий ДMи́TpиeBич ШocTakóBич, Dmitrij Dmitrievič Šostakovič o Dmitriy Dmitryevich Shostakovich) (Septyembre 25 [D.E. Septyembre 12] 1906 – Agosto 9, 1975) usa nga Ruso nga kompositor han Sovyetika nga panahon.
Komplikado ngan makuri an relasyon ni Shostakovich han gobyerno Sovyetika, ngan nag-antos hiya hin duha nga opisyal nga pagpakaraot han iya musika, dida han tuig 1936 ngan dida han 1948, ngan an masurong nga paghimo nga ilegal han hiya mga sinurat. Ha sugad liwat nga panahon, nakakarawat hiya hin damo nga mga pagkilala ngan premyo tikang han estado ngan nagsirbe hiya dida hanSoviet nga Suprema. Bisan pa han opisyal nga kontrobersya, sikat an mga sinurat ni Shostakovich; ngan sumala han Grove Dictionary of Music and Musicians, hiya daw an gimakarit nga komositor Sovyetika han iya panahon.


text:
Siyensya han Kalibutan
An Siyensya han Kalibutan (tinatawag gihapon nga geosiyensya, an mga geosiyensya mga Siyensya han Kalibutan), amo an naglalakip nga pulong para han mga siyensya nga nahahanungod han planeta nga Kalibutan. Iginsisiring nga ispisyal ini nga kaso ha syensya planetaryo, nga diin an kalibutan la an amo la nga nasabtan nga planeta nga mayda kinabuhi. Mayda mga reduksyunista ngan holistiko nga paglantaw ha Kalibutan nga siyensya. An mayor ha kaagi nga mga disiplina o larangan nagamit hin fisika, heyograpiya, matematika, kimika, ngan biyolohiya paghimo hin kwantitatibo nga pag-entyende han mga prinsipal nga larangan o sfero han sistema han Kalibutan:


text:
Gamay nga agi
An gamay nga agi[1][2] amo in agi nga ha relasyon han bahol, usa nga gamay hin kadako. Ha abakadahan, iton gagmay nga agi amo an a, b, c ubp.
[igliwat] Mga kasarigan
- ↑ Vicente I. de Veyra "Ortograpiya Han Binisaya". Bahin nga kinuha tikang han Mga Lagda Han Pagsurat Han Aton Pinulongan ni Vicente I. de Veyra nga ginmantala dida han Kandabao: Essays of Waray Language, Literature and Culture. Tacloban City:Divine Word University Publications. Gin-editar ni Gregorio Luangco.
- ↑ Agustin El O'Mora "Kasurat diri Sinukol". Ginmantala dida han Kandabao: Essays of Waray Language, Literature and Culture. Tacloban City:Divine Word University Publications. Gin-editar ni Gregorio Luangco.


text:
Pangasinan News
BFP, nagpahimatngon ha mga estudyante nga magbo-board
Waray News
TACLOBAN CITY - Nagpahimatngon iton Bureau of Fire Protection ha mga estudyante tikang ha mga higrayo nga mga lugar nga mamiling hin mga boarding houses nga mayda Fire Safety Certificate tikang ha ira opisina.
Ini in mahitungod nga nagtitikang na liwat an klase ngan damo iton mga estudyante iton mamimiling hin temporaryo nga mauukyan dinhi ha syudad samtang hira in nangingiskwela.
Mababaruan nga ini nga Fire Safety Certificate an nagpapamatuod nga an usa nga boarding house in na-inspeksyon na hiton BFP ngan talwas na ukyan.
- Archdiocese of Palo, nagpahimatngon bahin ha impostor nga nangongolekta hin kabaraydan
- Leyte Gov. Petilla, manunumpa ha atubangan han Supreme Court administrator
- Department of Tourism, ha Pintados Festival la nakatutok
- 16,134 household beneficiaries han Leyte, makakatagamtam han pantawid cash grants
- Mining exploration ha MacArthur Leyte, utro mabalik
- City gov't han Tacloban, puro alibi ha pagtaga-permit nga gin-aaro han Pintados
- 'Barangay elections, waray rason agud dire madayon'
- Sistema han patubig ha bungto han Cabucgayan, Biliran may-ada naka-alutagar nga pondo nga P7.5-M
- Mga GSIS pensioners, makaka-eksperyensya na hin bag-o ngan mauru-upay nga sistema
- Pag-overflow han sistema, rason agud magkaada mga problema an GSIS
- Special child, makarima-dima nga ginpamumuno, patay
- LPPO, waray pa pitad nga guinbubuhat para hiton barangay elections
- DepEd, nag-apruba hin tuition hike han 12 nga mga eskwelahan dinhi ha Eastern Visayas
- DOLE 8 director, ginpatawag an mga PESO managers han Southern Leyte
- DepEd: Rehiyon 8, dire upod hiton pilot testing hiton sex education
- Visayas RDC, magdudumara hin 'One Visayas Health Forum' ha Tacloban
- Nakatalaan nga suspensyon ni Usec Pacanan, gindepensahan han DPWH Director
- SBMT utro nga pag-aabrihan sumala hiton DOLE- 8
- Ginrereklamo nga tindahan, umaksyon na sa wakas
- Major Gen. Tabacquero, dako an pagpasalamat ha mga bumulig ha ira


text:
Tsinino nga Bag-o nga Tuig
An Tsinino nga Bag-o nga Tuig in pinakamahinungdanon ha mga nahigaraan nga Tsinino nga pista. Ha Tsina, ini in kilala nga "Pista han Kathuraw," an literal nga paghubad han Tsinino nga ngaran 春節 (Pinyin: Chūnjié), tungod nga an panahon han kathuraw ha kalendaryo Tsino in nagtitikang lakip an lichun, an syahan nga pan-adlaw nga termino han Tsinino nga kalendaryo nga tuig. Ini in nagtitigaman han kahuman han panahon han kathagkot, pareho ha karnabal ha Katundan. An pista in nagtitikang ha syahan nga adlaw han syahan nga bulan (Tsinino: 正月; pinyin: Zhēngyuè) ha nahigaraan nga Tsinino nga kalendaryo nga natitima ha Pista han lampara nga aada ha ika-15 nga adlaw. An Bisperas han Tsinino nga Bag-o nga Tuig, an adlaw kun diin an mga banay nga Tsino in nagkatitirok para han ira tinuig nga pagkakaurusa nga paniklop, nga kilala nga Chúxī (除夕) o "Bisperas han naglalabay nga tuig.


text:
Europa
An Europe ginsisiring nga usa han mga pito nga kontinente nga, hini nga kaso, mas kultural ngan politkal nga pagkakaiba kaysa hin fisioheyograpiko. Ha pisikal ngan geolohiya, an Europa usa nga subkontinente o dako nga peninsula, nga naghihimo hiton pinakakatundan nga bahin han Eurasia. An katubtoban han Europa ha amihanan amo an Kalawdan Arctico, ha katundan an Kalawdan Atlantico ngan ha salatan han Dagat Mediterraneo ngan han Caucasus. An katubtoban han Europe ha siniringan diri klaro, pero ha tradisyon ini amo an watershed para han mga Kabugkiran Ural ngan Dagat Caspian ha timugan o salatan-sinirangan: an mga Ural ginsisiring han kadam-an nga heyograpiko ngan tektoniko nga tigaman nga nabulag hiton Asya tikang han Europa.
An Europa amo an ikaduha nga gigutiayi nga kontinente han kalibutan ha kahaluag, nga mga 10,430,000 ka kwadrado nga kilometro (4,020,000 ka kwadrado nga milya) o 2.0% han katunaan han Kalibutan, ngan ini darudako la kaysa han Australia. Ha populasyon, amo ini an ikatulo nga gidakoi nga kontinente (an Asya ngan Africa darudako) nga mayda populasyon nga labaw hin 705,000,000, o mga 11% ha populasyon han kalibutan.
[igliwat] Kitaa Gihapon


text:
Batlang
An batlang[1] o Bagis Panugtong[2] ( - ) amo an usa ka tigaman ha panurat.
[igliwat] Mga kasarigan
- ↑ Vicente I. de Veyra "Ortograpiya Han Binisaya". Bahin nga kinuha tikang han Mga Lagda Han Pagsurat Han Aton Pinulongan ni Vicente I. de Veyra nga ginmantala dida han Kandabao: Essays of Waray Language, Literature and Culture. Tacloban City:Divine Word University Publications. Gin-editar ni Gregorio Luangco.
- ↑ Abuyen, Tomas A. Diksyunaryo Waray-Waray [Visaya] English-Tagalog. Kalayaan Press Mktg. Ent., Inc. Quezon City. Tuig 2000. ISBN 971-08-6050-X. Pakli Ihap 441.


text:
Agi (abakadahan)
An agi[1][2] o letra usa nga elemento hin abakadahan nga sistema hin pagsurat, sugad han Griyego nga abakadahan ngan an mga nagsunod hini. An tagsa agi hit sinurat nga yinaknan agsob nga gin-uungod hin usa nga fonema (tunog) ha ginyayakan nga porma han pinulongan.
[igliwat] Mga kasarigan
- ↑ Vicente I. de Veyra "Ortograpiya Han Binisaya". Bahin nga kinuha tikang han Mga Lagda Han Pagsurat Han Aton Pinulongan ni Vicente I. de Veyra nga ginmantala dida han Kandabao: Essays of Waray Language, Literature and Culture. Tacloban City:Divine Word University Publications. Gin-editar ni Gregorio Luangco.
- ↑ Agustin El O'Mora "Kasurat diri Sinukol". Ginmantala dida han Kandabao: Essays of Waray Language, Literature and Culture. Tacloban City:Divine Word University Publications. Gin-editar ni Gregorio Luangco.


text:
Psikolohiya
An psikolohiya o sikolohiya (kinadaan nga Griyego: psyche = "kalag" or "hunahuna", logos/-lohiya = "pag-aram") amo in akademiko ngan apliyado nga pagtirok hin kinaadman nga nahanunungod han pag-aram han hunahunan ngan gi-os. An pulong nga "Psikolohiya" gingagamit gihapon ha pagtawag han aplikasyon han hini nga kinaadman ha mga dirudilain nga bahin han buruhaton han tawo, upod an mga problem han mga indibidwal pan-adlaw-adlaw nga kinabuhi ngan an pagtratar han sakit ha panhunahuna.
[igliwat] Mga Sumpay ha Gawas
- Psychoworld.sk - Mga Sumat mahitungod han Psikolohiya hin tawo
- In-Mind, Pan-ikatulo nga Bulan nga Periodiko para hin Sosyal nga Psikolohiya


text:
Komunidad Autonoma han Espanya
An komunidad autonoma han Espanya (ha Kinatsila: comunidad autónoma) amo in usa nga entidad ha teritoryo nga, pinaagi han sugo han batakan-balaod han Estado espanyol, in gintaga-an hin autonomiya lehislatiba ngan mga ehekutiba nga gahom, agod magmadali an pagdumara han mga ginrerepresenta hini.
[igliwat] Istruktura
An istruktura han Estado Espanyol ha mga Komunidad Autonoma ginkilala ngan gin-garantiya dida han Konstitusyon Espanyola han 1978. An artículo 2 hini nakilala ngan nagarantiya han katungod han autonomiya han mga nasyonalidad ngan mga rehiyon nga amo an nakompone han Estado. Ini nga disposisyon nahibase dida han premisa han diri-mawawara nga kahiusa han nasod espanyola, patria han ngatanan nga espanyol.
An texto dida han Konstitusyon nag-establisar han mga gahom nga puyde gamiton han mga Komunidad Autonoma ngan han mga poder nga nahapabilin han Estado.
An pagbahin ha politika ngan administratiba han Espanya ada hin forma hin napulo kag pito (17) nga komunidad autonoma, ug dugang han Ceuta ngan Melilla, nga diin an mga estatuto hin autonomiya naghahatag hini nga mga syudad han ranggo nga mga syudad autonoma.
An pagpromulgar han Konstitusyon Espanyola han 1978, nga naghatag hin katungod ha autonomiya han mga nasyonalidad ngan mga rehiyon nga nakompone han nasod espanyola, nag-implementa hin pagbalhin hin 180 ka grados tikang han patakaran han naha-una nga rehimen, nga nahibase ha mga tradisyonal nga plano ha pag-sentralisar. Ini naghatag hin solusyon hin problema nga pirme nagbabalik-balik ha kaagi han Espanya komo resulta han mga dirudilain nga identidad nga diin ginhimo an kahiusa han nasod espanyola.
Katapos han pagratifika han Konstitusyon, ngan komo resulta han pag-implementa han mga prinsipiyo nga nahimutang han Título VIII hini, dida han paglabay hin pira la ka mga tuig, natapos an proseso han pag-instaurar han mga 17 ka komunidad autonoma ngan nahi-aprobado an mga Estatuto hin autonomiya. Ginpanaga-an gihapon ini hin mga ira kalugarinon nga mga organo hin gobyerno ngan mga institusyon representatiba. Usa nga importante nga detalye han proseso nga nahabutang han Konstitusyon Espanyola, amo nga an diri ini gin-oobliga ha mga rehiyon, pero, ini, usa nga katungod para han mga rehiyon.
Tikang han tuig 2003 ngan para hin mga panuyo estadístiko, nga nahabase dida han mga normativa europea ngan gin-determina pinaagi han EUROSTAT, mabibilngan an mga unidad NUTS ha kabaskog ha Unyon Europeo. An 17 nga komunidad autonoma espanyola mabibilngan nga nahiklasipika dida han mga handana nga NUTS-2.
[igliwat] Mga Precedente ha Balaodnon Espanyol
Waray mga precedente han mga Komunidad Autonoma ha iba nga mga ordenamiento nga huridiko, usa ini nga bag-o nga formula huridika.
[igliwat] Tabla han mga Komunidad
An mga napulo kag pito (17) nga komunidad autonoma, upod an ira mga probinsya ngan an ira mga tagsa-tagsa nga kapital, amo an:
[igliwat] Mga Syudad Autonoma
An mga Syudad Autonoma (Ciudad autónoma) mga syudad nga mayda mga katungod nga harutaas kaysa hin munisipyo (ini puyde magpagawas hin mga regulasyon nga ehektutiba, upod hin dugang pa nga mga katungdanan) pero diri sugad hin usa nga komunidad autonoma (waray ini mga kalugaringon nga kamara lehislatiba).
[igliwat] Kitaa gihapon
[igliwat] Mga sumpay ha gawas


text:
Dagat Camotes
An Dagat Camotes usa nga guti nga dagat ha sulod han kapuropod-an Pilipinas, nga nagpapabutngan han Sinirangan nga Kabisay-an ngan Butnga nga Kabisay-an. Napapalibutan hini han mga puro han Leyte ha amihanan ngan sinirangan, Bohol ha salatan, ngan Cebu ha katundan. An dagat ginsusumpayan han Dagat Kabisay-an ha amihanan-katundan, ngan an Dagat Bohol ha salatan pinaagi han Kanal Canigao ngan Estrecho han Cebu. Nahimutang dinhi an kapuropod-an Camotes ngan puro han Mactan.
An dagko nga syudad nga harani hini nga dagat amo an syudad han Ormoc ngan Baybay ha lalawigan han Leyte, ngan syudad han Cebu.


text:
Minalayo
- Diri ini angay igkalipat han Minalaynon nga pinulongan, nga usa nga Binisaya nga pinulongan ha Katundan nga Kabisay-an
An Minalayo in uska yinakanan ha banay Austronesyano. Ini in usa ha upat nga buhatanon nga yinakanan ha Singapura, ngan uska panbuhat nga yinaknan ha Sinirangan Timor, nahitabo tungod han pagdumara han Indonesya ha sulod han labaw han karuhaan ka tuig. Ini in tuminongnong nga ginyayaknan han 40 milyones nga katawhan ha sulod han estrecho han Malacca, lakip han mga baybayon han Rawis Malay han Malaysia ngan salatan nga Thailandya, lalawigan han Riau, an sinirangan nga baybayon han Sumatra ngan an Kapuropod-an Riau ha Indonesya, nga naging tuminongnong nga yaraknon han Jakarta ngan bahin han katundan nga baybayon nga Sarawak ngan Kalimantan ha Borneo.


text:
Zagreb
An Zagreb amo an kapital nga syudad ha nasod han Kroasya. Sumala han 2006, mayda ini populasyon nga 786,200 (an densidad 1226/km2) ngan populasyon ni metropolitano 1,6 nga usa ka ribo (Syudad han Zagreb, Probinsya han Zagreb ngan Probinsya han Zagorje). An Zagreb mayda napulo kag-pito (17) nga bunto: Brezovica, Črnomerec, Donja Dubrava, Donji Grad, Gornja Dubrava, Gornji Grad-Medveščak, Maksimir, Novi Zagreb-istok, Novi Zagreb-zapad, Peščenica-Žitnjak, Podsljeme, Podsused-Vrapče, Sesvete, Stenjevec, Trešnjevka-jug, Trešnjevka-sjever ngan Trnje.


text:
Espanya
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Kinatsila nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An Ginhadi-an han Espanya (Kinatsila ngan Gallego: Reino de España; Aragones: Reino d'España; Asturianu: Reinu d´España; Kinatalan: Regne d'Espanya; Vascongado: Espainiako Erresuma; Aranes: Regne d'Espanha) usa nga nasod nga nahamutangan ha salatan-habagatan Europa. Ha katundan (ngan, ha Galicia, salatan), sapit an Portugal. Ha salatan, sapit ini han Hibraltar ngan Marrueko. Ha dumagsaan o amihanan-sinirangan, ha daplin han kabugkiran han Pirineos, sapit iton Fransya ngan an guti-ay nga prinsipalidad han Andorra. Lakip hini an mga Islas Baleares ha Dagat Mediterraneo, an Islas Canarias ha Kalawdan Atlantico, an mga syudad han Ceuta ngan Melilla ha amihanan nga Africa, ngan in pipira nga mga isla nga waray may na-ukoy ha Mediterraneo nga dapit han Estrecho han Gibraltar nga tinatawag nga Plazas de soberanía, sugad han Islas Chafarinas, an mga "kabato-an" (peñones) han Vélez ngan Alhucemas, ngan an guti-ay nga Isla Perejil (gin-awayan). Ha dumagsaan o amihanan-sinirangan ha daplin han Pirineos, usa nga gamay nga exclave nga bungto nga it ngaran Llívia ha Catalunya ginpapalibotan hin teritoryo han Franses.
[igliwat] Kitaa Gihapon
[igliwat] Mga tigaman
- ↑ Amo gihapon an Hadianon nga awit
- ↑ Ha pira nga mga komunidad autonoma, an Inaranes (Inocsitan), Vinascongado, Kinatalan/Vinalensya, ngan Ginalego mga igkasi-opisyal nga mga pinulongan. An Bable ngan Lineones ginkikilala nga opisyal
- ↑ Ugsa han 1999 (ha balaod, 2002) : Peseta Espanyola.
- ↑ Gawas han Islas Canarias, nga aada han WET nga zona hin oras (UTC, UTC+1 ha katsirak).
- ↑ Ginagamit gihapon an.eu nga dominio, kay ginsasaro ini upod hin iba nga mga estado nga api han Unyon Europeo. An dominio nga .cat ginagamit gihapon ha mga teritoryo nga nayakan-hin-Kinatalan.
[igliwat] Mga kasarigan
- ↑ Spain. www.focus-migration.de: (2009-01-01). Ginkità dida han 2009-09-22.
- ↑ Official Population Figures of Spain. Population on the 1 January 2009. Instituto Nacional de Estadística de España. Ginkità dida han 2009-06-03.
- ↑ 3.0 3.1 3.2 3.3 Spain. International Monetary Fund. Ginkità dida han 2009-10-01.
- ↑ CIA World Factbook. Ginkità dida han 2008-08-13.


text:
Siyensya ekonomika
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Kinatsila nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Iton ekonomika usa nga siyensya sosyal nga nanginginlabot han proseso han produksyon, pagbarubalyo, distribusyon, ngan pagkonsumo hin mga paraliton ngan sirbisyo. Iton pulong nga ekonomiya tikang han Griyego nga pulong nga oikos (balay) ngan nomos (buruhaton o balaod), o oἰkovouίa "pagdumara han panimalay."
Iton pulong nga ekonomiya puyde liwat gamiton ha Winaray nga yinaknan nga mangahulogan hin sistema hin mga buruhaton hin katawhan nga nanginginlabot han produksyon, pagbarubalyo, distribusyon, ngan pagkonsumo hin mga paraliton ngan serbisyo hin usa nga partikular nga rehiyon heyograpiko.


text:
Dampog
An dampóg[1] in nakikita nga masa hin gudtiay nga turo nga likido o bagtik nga kristal nga hinimo han tubig ngan/o dirudilain nga mga kimikal nga nalutaw ha atmosfera ha igbaw han bawbaw han usa nga lawas-planeta. Ini in ginkikilala liwat komo mga aerosol. An mga dampog han kanan Kalibutan atmosfera in ginaaram ha nepholohiya o fisika hin dampog nga sanga han meteorolohiya. Duha nga pamaagi, posible dungan it pagkiwa, in nagpapapuno han hangin: an paghagkot han hangin o pagdugan hin hungaw han tubig ha hangin. Ha kasahiran, an presipetasyon in mahulog ha bawbaw; labot la han virga, kun diin mahungaw san-o umabot ha bawbaw.
[igliwat] Mga kasarigan
- ↑ Abuyen, Tomas A. Diksyunaryo Waray-Waray [Visaya] English-Tagalog. Kalayaan Press Mktg. Ent., Inc. Quezon City. Tuig 2000. ISBN 971-08-6050-X. Pakli Ihap 66.


text:
Aguadilla, Puerto Rico
An Aguadilla usa nga munisipyo o bungto han Puerto Rico. Gintukod ini han 1775 ni Luis de Córdova. Nahamutang ini ha kanawayan nga dapit han Puerto Rico ngan ginsasapitan han Kalawdan Atlantico ha amihanan ngan ha katundan, ha amihanan han Aguada, ngan Moca ngan ha katundan tikang ha Isabela.
[igliwat] Mga baryo[1]
[igliwat] Mga kasarigan
[igliwat] Mga sumpay ha gawas
- Aguadilla and its barrios, United States Census Bureau
- Aguadilla.com - Portada
- Mi Aguadillita Querida
- WikiTravel: Aguadilla
- Welcome to Puerto Rico Aguadilla
- Map of Aguadilla Puerto Rico
- Aguadilla Web
- Porta del Sol: Aguadilla


text:
Amihanan nga Amerika
- Ini nga barasahon mahitungod han kontinente ha Amerika. Para han rehiyon, kadto-a an Kaamihanan nga Amerika
An Amihanan nga Amerika amo an usa ka kontinente ha amihanan nga dapit han kalibutan, nga nakabutang ha sidlangan han Kalawdan Pasipiko, katundan han Kalawdan Atlantiko, salatan han Kalawdan Artiko, ngan amihanan han Salatan nga Amerika. Amo ini an amihanan nga parte han mga Amerika.
[igliwat] Mga kasuratan
- ↑ Ini nga amihanan nga kahuot nga ihap in ginbase ha ngatanan nga kahaulag han katunaan nga 23,090,542 km2 la, mas gutiay han nga tanan nga gintampo nga katunaan ngan katubigan nga kahaluag nga 24,709,000 km².
[igliwat] Mga kasarigan
- ↑ American. Merriam-webster.com. Ginkità dida han 2011-10-31.


text:
Zhu Rongji
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Hi Zhu Rongji (ginyano nga Tsinino: 朱镕基; nahig-araan nga Tsinino: 朱鎔基[1]; pinyin: Zhū Róngjī; Wade-Giles: Chu Jung-chi; natawo Oktubre 1, 1928 ha Changsha, Hunan) usa nga prominente nga Tsino nga politiko nga nag-alagad nga Alkalde ngan hefe han Partido ha Shanghai ha mga namumutnga han 1987 ngan 1991, ugsa hiya mag-alagad nga Sugbong-Premier ngan ha sunod an ikalima nga Premier han Kanan Katawhan Republika han Tsina tikang han Marso 1998 tubtob 2003.
[igliwat] Mga kasarigan
- ↑ Tungod hin mga limitasyon han GB2312 nga set hin karakter, an iya ngaran agsob nga ginmawas nga 朱熔基. Diri nauyon hi Zhu hini ngan an iya ginpipili an sakto nga bersyon, 朱镕基.


text:
Beijing
An Beijing (kaluwas /beɪˈdʒɪŋ/ o /beɪˈʒɪŋ/ han Iningles; Tsinino: 北京; pinyin: Běijīng, IPA: [pèɪtɕíŋ] ; Wade-Giles: Pei3ching1 o Pei3-ching1) (ginkikilala gihapon ha ngaran nga Peking (/piːˈkɪŋ/ o /peɪˈkɪŋ/)) amo in uska metropolis ha Amihanan Tsina ngan amo an ulohan han Kanan Katawhan Republika han Tsina. Gindudumara komo uska munisipyo ha ilarom han direkta nga pamumuno han sentro nga kagamhanan, an Beijing in ginsasapitan han lalawigan han Hebei ha amihanan, katundan ngan salatan ngan gutiay nga bahin ha sinirangan, ngan ginsasapitan liwat han munisipyo han Tianjin ha salatan-sinirangan. An Beijing in usa ha uupat nga hinungdanon nga hadton-ulohan han Tsina.
An Beijing in ginbahin ngadto ha 16 nga urbano ngan suburbano nga mga distrito ngan duha nga rural nga mga condado. Ini in sentro han panakayan, ngan dosedosena nga mga riles, dalan ngan agianan hin mga awto in naagi ha syudad. Ini liwat an karadtoan han dirudilain nga mga langyawanon nga nanlulupad nga mga sarakyan nga naabot ha Tsina. An Beijing ginkikilala nga sentro han politika, pag-aram ngan kultura han Kanan Katawhan Republika han Tsina, samtang an Shanghai ngan Hong Kong liwat an nangunguna ha ekonomiya. Ini nga dakonbungto in nagpamulay han 2008 Pauyag Olimpiko.
Gutiay la nga mga syudad ha kalibutan labot la han Beijing in nahimo komo sentro han politika ngan kultura han lugar nga sugad kadako han Tsina, nga sugad kahilaba nga panahon. An Encyclopædia Britannica in nag-asoy ha Iningles nga ini in "uska giuupayi nga syudad han kalibutan" ngan nag-asoy nga an syudad in kalakip han kasaysayan han Tsina ha linmabay nga mga siglo; gutiayay la nga mga dagko nga balay o istruktura ha Beijing an waray bisan guti nga nasodnon nga pakahinongdanon. An Beijing in ginkikilala han iya mga palasyo, mga templo, ngan dagko nga mga bato nga bungbong ngan ganghaan. An iya mga bahandi nga arte ngan mga unibersidad in naghihimo ha syudad nga sentro han kultura ngan arte ha Tsina.
[igliwat] Mga Ngaran
It "Beijing" may kasirigngon nga "Ulohan ha Amihanan", nga amo gihapon an nahigaraan ha Sinirangan Asya kun diin an mga ulohan nga syudad in gintatawag ha sugad nga pagngaran. Sugad liwat an pagngaran ha syudad han "Nanjing, Tsina", nga may kasirigngon nga "ulohan ha salatan"; Tokyo, Hapon, ngan Đông Kinh, nga ha pagkayana amo an Hanoi, Vietnam na, ini nga duha may kasirigngon nga "ulohan ha sinirangan"; sugad liwat han Kyoto, Hapon, ngan Gyeongseong (京城; nga ha pagkayana amo an Seoul, Korea, nga duha may pagkayano nga kasirigngon nga "ulohan".
Peking an ngaran han syudad sumala han romanisasyon han mapa han kanan Tsina dangatan han surat , ngan amo gihap ini an nahigaraan nga ngaran han Beijing ha Iningles. An pulong nga Peking in nagtikang ha mga Franses nga mga misyonaryo han lumabay nga upat ka gatos nga tuig ngan nagpabilin nga kadaan nga kaluwas san-o ginliwan an tunog ha Minandarin tikang ha [kʲ] pakadto ha [tɕ] (An [tɕ] in ginsusurat ha pinyin nga j, sugad han Beijing). Gingagamit la gihap ini nga pulong ha damo nga mga yinaknan.
An kaluwas nga "Peking" in mas harani gihapon ha Finujian nga kayakan hit Amoy o Min Nan nga ginluluwas ha syudad han Xiamen, uska duungan kun diin an mga Europeo syahan nga tinmamak ha 16th siglo, samtang an "Beijing" mas harani ngan mas alagidagid ha kaluwas nga Minandarin nga yinaknan.
An syudad in makadamo kaliwani hin ngaran. Han panahon han Dinastiya Jin, an syudad in ginkilala nga Zhongdu (中都, ngan ha ilarom han Yuan Dinastiya han Mongol, gintawag ini nga Dadu (大都) ha Tsinino ngan Daidu han mga Mongol (ginngaran liwat ini nga Cambuluc ni Marco Polo sumala han mga karig-onan). Makaduha ha kasaysayan han syudad, an ngaran in ginbalyo tikang ha Beijing (Peking) ngadto Beiping (Peiping) (北平 Pinyin: Beiping; Wade-Giles: Pei-p'ing), pinulong nga may kasirigngon nga "Amihanan nga Kalinawan". Nahitabo ini syahan ha ilarom ni Emperador Hongwu han Dinastiya Ming, ngan nautro liwat han tuig 1928 ha ilarom han kagamhanan Kuomintang (KMT) han Republika han Tsina. Ha kada pagbalyo han ngaran, nga gintanggal an bahin nga may kasirigngon nga "ulohan (jing o king, Tsinino: 京) in may buot igpasabot nga an nasodnon nga ulohan in ginbalhin ngadto ha Nanjing, ha lalawigan han Jiangsu.
Yanjing (燕京; Pinyin: Yānjīng; Wade-Giles: Yen-ching) in gingagamit liwat nga impormal nga ngaran ha pagtawag han Beijing, pagpakita nga han hadton estado han Yan in aadi nahimutang han hadto nga kapanahonan han Dinastiya Zhou. Ini nga ngaran ginsubad han ngaran han Yanjing Ber sugad liwat han Unibersidad han Yenching, uska insituto han mas hitaas nga kaaradman nga gintampo ngadto ha Unibersidad han Peking.
[igliwat] Kasaysayan
[igliwat] Unhan nga kasaysayan
An uruunhan nga mga nabilin nga ginbayaan han pagukoy han mga tawo ha munisipyo han Beijing in nabilngan ha mga lungib han bukidbukid han Tul-an han Dragon harani ha baryo han Zhoukoudian ha distrito han Fangshan, kun diin nag-ukoy an mga Tawo-Peking. An mga baya han Homo erectus tikang ha mga lungib in nagpapakita nga mayda 230,000 ngadto 250,000 nga katuigan na an naglabay. An mga Paleoliticohon nga mga homo sapien in nag-ukoy didto nga mayda ginbabanabanahan nga 27,000 nga mga tuig an naglabay. May-ada na mga syudad ha palibot han Beijing han syahan nga milenyo BC, ngan an ulohan han Estado han Yan, usa ha mga kusog han Panahon han Nag-aaragway nga mga estado (473-221 BC), Ji (薊/蓟), in gintukod ha pagkayana nga Beijing.
Kahuman natumba an Yan, an sinmunod nga mga Dinastiya Qin, Han, ngan Jin in nagtukod hin mga lokal nga mga prefectura ngada nga dapit. Hadtonpanahon han pagkatumba han Han, ini in naging lingkuran han pinuno nga gerero na hi Gongsun Zan. Ha panahon han Dinastiya Tang, ini in naging ulohan ni Fanyang jiedushi, an namumunomuno nga gobernador militar ha pagkayana nga Amihanan nga Hebei nga dapit. Dinhi gintikangan an An Shi Rebelyon han tuig AD 755.
[igliwat] Butnga nga Panahon
Han tuig 936, an mas urhi nga Dinastiya Jin (936-947) han amihanan Tsina in ginhatag an dako nga bahin han iya amihanan nga katunaan, lakip hini an yana nga Beijing, nga ginhatag ha Dinastiya Khitan Liao. Han tuig 936, an Dinastiya Liao in nagtukod hin ikaduha nga ulohan nga ha pagkayana amo ini an Beijing, ngan gintawag ini nga Nanjing (an "Salatan nga Ulohan"). Han tuig 1125, an dinastiya Jurchen Jin in ginsakop an Liao, ngan han tuig 1153 ginbalhin an ira ulohan ngadto kan Liao Nanjing, ngan gintawag ini nga Zhongdu (中都), an "butnga nga ulohan." Nahamutang an Zhongdu ha pagkayana nga lugar nga pinamumutngaan han Tianningsi, tipakadto ha salatan-natondan han butnga nga Beijing. An iba nga mga gidadaani nga ginbayaan ha Beijing, sugad han Templo han Tianning, in tikang ha kapanahonan han Liao.
Ginsunog an Zhongdu han mga Mongol han tuig 1215 nga kun tawagon yana nga Aragway han Beijing. Kahuman ha tuig 1264, han pag-andam han pagsakop han ngatanan nga Tsina para makatukod han Dinastiya Yuan, hi Kublai Khan in nagdesider nga utrohon pagayad ini uruamihanan ha butnga han ulohan han Jin, ngan han tuig 1272, iya ginhimo ini nga syudad nga iya ulohan ha ngaran nga Dadu (大都, Tsinino han "dako nga ulohan"), o Daidu para han mga Mongol, nga ginbaybay nga Cambaluc o Cambuluc ha mga kasuratan ni Marco Polo. Natima pag-ayad an Dadu han tuig 1293. An pagbuot ni Kublai Khan in nagpaupay an kahimtang han syudad nga nahamutang ha amihanan nga dapit han Tsina. An kabutngaan han Dadu in nahamutang ha amihanan nga dapit han kabag-ohan nga butnga han Beijing. Mayda mga nagpabilin nga mga panahon han Yuan nga mga bungbong nga ha pagkayana natindog la gihapon, ngan ginkikiala hira nga Tucheng (土城 literal nga kasirigngon, an 'tuna nga bungbong').
[igliwat] Kapanahonan han Ming ngan Qing
Ha tuig 1368, hi Zhu Yuanzhang, kahuman pag-asoy nga hiya an syahan nga emperador han Dinastiya Ming, in nagpadara hin kasundalohan ha Dadu, nga ginkakaptan la gihapon han mga Yuan. An giuurhii nga emperador han Yuan in pumalagiw paamihanan ha Shangdu, ngan ginruba ni Zhu an mga palasyo ni Yuan ha Dadu. An syudad in ginngaran nga Beiping (北平) ha kapareho nga tuig,[23] ngan an prefectura han Shuntian (順天) in gintukod ha dapit nga palibot han syudad. Han tuig 1403, an bag-o (ngan ikatulo) nga emperador Ming - Emperador Yongle - in ginngaranan liwat ini nga syudad nga 'Beijing', ngan gindesigner an Beijing nga usa ha duduha nga mga ulohan nga na kalingit nga ha pagkahadto nga panahon nga ulohan nga Nanjing. An Beijing in napamutnga ha dako nga pag-ayad nga proyekto para han bag-o nga urokyan han Imperyo, an gindidiri nga syudad nga nahuman harani han 15 ka tuig (1406 ngadto ha 1420). Han nahuman an palasyo, hi Emperador Yongle in nagukoy didto. Tikang 1421 ngan sinmunod nga mga panahon, an Beijing, nga ginkikilala gihap nga Jingshi (京师), in naging "opisyal" nga ulohan han Dinastiya Ming, samtang, an Nanjing, naging "panduha" nala nga ulohan. Ini nga pasikaran han duduha nga ulohan (nga an Beijing mas mahinungdan), nagpadayon ha sakob han Dinastiya Ming. Napulo kag-tulo ha Napulo kag-unom nga mga emperador Ming in ginlubong ha mga maghusay nga mga lubnganan harani ha Beijing.
Han ika 15 siglo, an Beijing in nahihimo na ha pagkayana nga hitsura, ngan an panahon han Ming nga bungbong han syudad in nagserbi komo bungbong han syudad han Beijing kutob ha kabag-ohan nga panahon, kun diin ginruba ini ngan an gintukod ha pagsaliwan an ikaduha nga Dalan Libot. Gintotoohan nga an Beijing in gidadakoi nga syudad han kalibutan tikang 1425 hangtod 1650 ngan tikang 1710 ngadto ha 1825. An iba nga nakakaaghat nga mga balay nga gintukod han kapanahon han Ming amo an Templo han Kalangitan (gintindog ha 1420). Tiananmen,nga ha pagkayana amo an tigaman han estado han Kanan Katawhan Republika han Tsina ngan ginpapakita han iya tigaman, in syahan nga gintukod ha 1420, ngan makapira nga inutro pag-ayad kahuman. An kwadrado han Tiananmen, in gintukod ha 1651 ngan ginpadako han 1958. An mga heswita nahuman pag-ayad an syahan nga dapit-han-Beijing nga Singbahan Romano Katoliko ha 1652 ha Ganghaan Xuanwu, kun diin inmukoy an Italyano nga Heswita nga hi Matteo Ricci (1552-1610); an kabag-ohan nga Nantang (南堂, Salatan nga Katedral) in gintukod ha lugar nga gintindogan han orihinal nga katedral.
Natima an Ming ha tuig 1644, nga kahuman han 40 ka adlaw, kan Li Zicheng kasundalohan nga mga kablasanon, in nakuha an Beijing ngan napatalsik an goberno Ming. Han tikaharani an makusog nga kasundalohan han Manchu ha syudad, hi Li ngan iya mga sumurunod in ginbaya an syudad, ngan an resulta, an kusog han Manchu ha ilarom ni Prinsipe Dorgon, in nakuha an Beijing nga waray aragway.
Hi Prinsipe Dorgon in nagtukod han Dinastiya Qing nga naging direkta nga sumunod han Ming, ngan an Beijing in nagpabilin la gihap nga ulohan han Tsina. An mga emperador han Qing in ginpaupay an balay imperyal, pero ha kadamoan, an mga balay han Ming ngan an panngatanan nga pagkaayos in nagpabilin nga waray pagbag-o. An Beijing hinin nga panahon in ginkikilala ha ngaran nga Jingshi, nga igkasiringon nga Gemun Hecen han Manchu, an klasiko nga Tsinino nga nobela Inop han Pula nga Kwarto in nagpapadayag nga aada ha Beijing han unhan nga mga tuig han pamumuno han Qing (kataposan han mga 1600 nga katuigan).
Han ikaduha nga gyera Opyo, an mga kusog han Inglatera ngan Fransya in nakuha an syudad, ginkawatan ngan ginsunog an Palasyo han Katpaso ngan Daan nga Palasyo han Katpaso ha 1860. Ha ilarom han Ginsarabutan han Peking nga nagpatima han gyera, an mga kusog han Katundan in nagkamayda katungod hin pagtukod hin diplomatiko nga presensya ha Beijing Legation Quarter. Han tuig 1900, an Beijing in ginsudlan naliwat han mga langyawanon nga kusog para humanon an Rebelyn Boxer. An pipira nag mahinungdan nga mga balay imperyo han syudad in naruba han aragway, upod an Akademiya Hanlin ngan Palasyo han Katpaso.
[igliwat] Panahon han Republika
An Rebolusyon Xinhai han tuig 1911, nga may panuyuan nga ginsaliwan an pamumuno Qing hin uska republika, in may orihinal nga panuyuan nga pagtukod han iya ulohan ha Nanjing. Kahuman an uska hataas nga ranggo nga opisyal han Qing nga hi Yuan Shikai igpirit igpagbaya an emperador Qing ha Beijing ngan ginpasigurado an pagkadaog han rebolusyon, ginkarawat han mga rebolusyonaryo ha Nanjing hi Yuan nga maging mangulo han bag-o nga Republika han Tsina, pero namatay hiya pagkahuman han waray pa maguska tuig ha pamumuno. Kinmusog an mga rehiyonal nga pinuno-guerrero ngan an mga magkusog nga hugpo in sige la paginaragway (an gyera Zhili-Anhui, an syahan nga gyera Zhili-Fengtian, an ikaduha nga gyera Zhili-Fengtian) para makuha an ulohan ha Beijing. Kahuman han pagdaog han kanan Kuomintang (KMT) Paguswag paamihanan, nga nagpugong han mga gerero-inuno ha amihanan, an Nanjing in opisyal nga naging ulohan han Republika han Rsina ha tuig 1928, ngan an Beijing in ginliwan an ngaran nga naging Beiping (Peip'ing) (北平) ha 28 Hunyo han tuig, nga may kasirigngon nga "amihanan nga kalinawan". Han ikaduha nga gyera han Tsina ngan Hapon , an Beiping in ginsakop han Hapon han 29 Hulyo 1937, ngan ginhimo nga lingkuran han goberno probisyonal han Republika han Tsina, uska sunod-sunoran nga estado nga namumuno han mga tuminongnong nga mga Tsino ha dapit han ginsakopan han mga Hapones nga amihanan Tsina; an goberno ha kaurhian in gintampo ha masdurudako nga Wang Jingwei nga goberno nga nakabase ha Nanjing.
[igliwat] Kanan Katawhan Republika
Han 31 Enero 1949, hadton panahon han Gera Sibil han Tsina, an kusog han komunista in sinmulod ha Beijing hin waray inmato. Han 1 Oktubre han pareho nga tuig, an Partido komunista han Tsina, ha ilarom han liderato ni Mao Zedong, in nag-asoy ha Tiananmen an pagkahimo han Kanan Katawhan Republika han Tsina ngan ginbalik pagngaran an syudad ngadto ha Beijing. Han pipira nga adlaw nga nahiuna, an Chinese People;s Political Consultative Conference in nagdesider nga an Beijing in magiging ulohan han bag-o nga goberno.
Han panahon han pagtukod han Kanan Katawhan Republika, an munisipyo han Beijing in lakip la an iya kasawangan ngan mga hagrani nga dapit. An kasawangan in ginbahinbahin ngadto ha damo nga gudti nga distrito ha sulod nga ha yana amo an ikaduha nga libot nga dalan. An bungbong han Syudad han Beijing in ginruba para makaayad han ikaduha nga libot nga dalan, nga nahuman ha 1981 han pagsunod han 1982 nga plano han syudad. Adto nga dalan in syahan ha mga sagunson nga mga bag-o nga libot nga dalan nga maypanuyuan magpaagi han mga sarakayan kaysa ha mga bisikleta.
Ha pagsunod han reporma panekonomiya ni Deng Xiaoping, an mga kasawangan han Beijing in mas humaluag. An hadto nga aada ha sulod han ikaduha nga libot nga dalan ngan ikatulo nga libot nga dalan, an kasawangan han Beijing in dinmuso tubtog ha pagtukod pala nga ikalima nga libot nga dalan ngan ikaunom nga libot nga dalam, nga an damo nga dapit nga anay hagna in nahimo hin distrito han mga panimalay ngan pannegosyohan. Sumala han 2005 nga sumat han peryodiko, an kadako han pinauswag pala nga katunaan han Beijing, in usa ngan katunga nga mas halapad kaysa ha mga katunaaan han daan nga Beijing ha sulod han ikaduha nga libot nga dalan. An Wangfujing ngan Xidan in nahimo nga labi nga mauswagon nga distrito han mga papliton, samtang an Zhongguancun in naging dako nga sentro han electronika ha Tsina. Ha mga yana nga katuigan, an paguswag han Beijing in naghatag hin mga problema han urbanisasyon, sugad han mabug-at nga trapiko, malain nga kalidad han hangin, an pagkawara han makasaysayan nga mga magkaaranyaw nga distrito, an damo nga pagsulod han mga migrante tikang ha dirudilain nga rehiyon han nasod labi na kahoronan.
Han 13 Hulyo 2001, an kanasoran nga komite han Olimpiko in ginpili an Beijing, nga magpamulay han 2008 Katpaso nga Olimpiko.
[igliwat] Mga Sumpay ha Gawas
- Websayt han Goberno han Beijing (Tsinino) ngan (Iningles)
- Beijing pagtugway hit paglakat tikang ha Wikitravel
- Pangilal-an han Ekonomiya han Beijing ha HKTDC


text:
Itom nga Dagat
An Itom nga Dagat in usa nga sulod-ha-tuna nga dagat nga ginpapalibutan han Europa, Anatolia ngan an Caucaso ngan nasumpay pagawas ha Kalawdan Atlantico pinaagi han mga dagat Mediteranyo ngan Egeo ngan ha mga dirudilain nga estrecho. An estrecho han Bosforo in ginkakasumpayan hini paawas ngadto ha Dagat Marmara, ngan an estrecho han Dardanelles in ginkakasumpayan hini nga dagat ngadto ha rehiyon han Dagat Egeo han Mediteranyo. Ini nga mga katubigan in nagbubulag ha sinirangan Europa ngan katundan Asya. An Itom nga Dagat liwat in nasumpay ngadto ha Dagat han Azov pinaagi han Estrecho han Kerch.


text:
Etiká
An etiká[1] (danay liwat igtawag nga pilosopiya moral) amo an sanga han pilosopiya nga nabibiling baton mahitungod han moralidad. Amo ini an bahin han pilosopiya nga ginhiruhimangrawan mahitungod han kaupayan ngan karaotan. An etiko innabiling hin baton ha mga pakianan sugad han:
- Ano it mga buruhaton it maupay? Ano it mga kiwa it malain?
- Ginpapaano makakasabot it ira pagkakaiba?
- It kaupayan ngan karaotan parehas ba para ha ngatanan?
- Ginpapaano ba paghimo hin desisyon nga puydi makabulig o makaraot ha iba nga tawo?
[igliwat] Mga kasarigan
- ↑ Abuyen, Tomas A. DICTIONARY English Waray-Waray/Tagalog. National Book Store. Mandaluyong City. ISBN 971-08-6529-3 Pakli Ihap 111.


text:
Arturo Toscanini
Hi Arturo Toscanini (Marso 25, 1867 – Enero 16, 1957) usa nga Italyano nga musikero. Sinisiring hiya han kadam-an han mga kadungan niya — mga kritiko, mga igkasimusikero, ngan han publiko — nga amo an pinakaharangdon nga konduktor han iya panahon. Kilalado hiya tungod han iya kabaltok nga intensidad, an iya waray-pagpahuway nga pagkaperfeksyonista, an iya maupay nga talinga para hin detalye orkestra ngan tunog, ngan han iya photographic memory nga naghatag ha iya hin makarit nga kinaadman hin dako nga repertoire hin mga buhat orkestra ngan operatiko, ngan nakabulig ha iya pagkorehir hin mga sayop hin mga orkestra nga part nga waray masakpan hin pira ka dekada han iya mga kaupod.
[igliwat] Biyograpiya
Natawo hi Toscanini ha Parma ha Emilia-Romagna, Italya ngan nakadaog hiya hin scholarship ngadto han lokal nga konservatoryo musika, nga diin nag-aram hiya han cello. Inmapi hiya han orkestra hin kompanyiya nga opera, nga diin hiya inmopod hin tour ha Sudamerika o Salatan nga Amerika han 1886. Samtang ginpapasundayag an Aida ha Rio de Janeiro, an konduktor han orkestra gin-boo han mga nananambong ngan napiritan an konduktor pagbaya han podium. Bisan man kon waray hiya experyensya hin pag-konduk, nakombinse hi Toscanini nga amo an magsaliwan ha pagkonduk, ngan hiya an namuno hin maupay nga pasundayag pinaagi la tikang ha memorya. Dinhe nagtikang an iya karera komo konduktor han edad nga 19.
Dida ha pagbalik ha Italya, hi Toscanini nagpartisipar, komo cellista, dida han syahan nga pasundayag o world premier han kan Verdi opera nga Otello (La Scala, 1887) ha ilarom han pagdumara han kompositor mismo. (Hi Verdi, nga pirme mayda reklamo nga an mga konduktor diri interesado ha pagdirekta han iya musika ha paagi nga iya sinurat, nagkaada hin interes ngan naupayan hin mga report tikang kan Boito mahitungod han abilidad ni Toscanini pag-interpreta han iya musika; ngan maupay gihapon an iya impresyon, han pagkonsulta ni Toscanini ha iya mismo, pinaagi han kan Toscanini pag-indikar hin ritardando nga diin waray ini ma-indika dida han score, ngan nagsiring hi Verdi nga iton tinuod la nga musikero an makinahanglan han pagbuhat hadton nga ritardando. Hi Verdi baga hin waray makabati kan Toscanini nga magkonduk.) Ha hinay-hinay, an kasikat han batan-on nga musikero, komo konduktor hin opera nga panalagsa-on la an kakarit ngan kaaram, nagsaliwan han iya kasikat komo makarit han cello; ngan ha sunod nga dekada nagin madig-on an iya karera ha Italya, nga gin-entregar han mga world premiere han kan Puccini La Boheme ngan han kan Leoncavallo I Pagliacci. Han 1896 nagkonduk hiya han iya syahan nga koncerto symfoniko (mga buhat ni Schubert, Brahms, Tchaikovsky, Wagner), ha Turin. Han 1898 hiya an residente-nga-konduktor ha La Scala, Milano. Didto hiya ha La Scala hangtod han 1908 ngan binmalik dida han dekada han mga 1920. Mayda gihapon hiya responsabilidad komo konduktor ha Metropolitan Opera ha Nueva York o New York (1908–1915) ngan Bayreuth (1930–1931; hiya an syahan nga diri-Aleman nga konduktor didto) ngan pati gihapon didto han New York Philharmonic Orchestra (1926–1936) ngan ha Salzburg Festival (1934–1937). Han 1936, nagkonduk hiya han pag-inagurar nga koncerto han Palestine Symphony Orchestra (nga yana an Israel Philharmonic Orchestra) ha Tel Aviv ngan nagpasundayag gihapon hiya upod hini nga orkestra ha Jerusalem, Haifa, Cairo ngan Alexandria. Tungod han iya mapaso nga pagtipa han Italyano ngan Aleman nga fascismo, binmaya hiya han Europa ngan kinmadto ha Estados Unidos, nga diin, dida han 1937 an NBC Symphony Orchestra gintukod para ha iya, ngan upod hini, nagpasundayag hiya ngan nag-tour hin regular hangtod han 1954 ha nasodnon nga radyo ngan telebisyon, ngan hiya nagin syahan nga konduktor nga superstar han moderno nga mass media. Nagretiro hiya ha edad nga 87. Han iya pagtalikod hin kadayonan han 1957 ha Syudad han Nueva York o New York City ha edad nga 89, an iya lawas ginbalik ha Italya ngan ginlubong ha Cimitero Monumentale ha Milano.
Hi Toscanini nagkonduk han world premiere hin damo nga mga opera, upat hini nagin kabahin han standard nga repertoire ha opera: I Pagliacci, La Bohème, La Fanciulla del West ngan Turandot. Hiya liwat an nagkonduk han syahan nga Italyano nga mga pasundayag han Siegfried, Die Götterdammerung, Salome, Pelléas et Mélisande, pati gihapon an Sudamerikano nga mga premiere han Tristan und Isolde ngan Madama Butterfly ngan han Norteamerikano nga premiere han Boris Godunov.
Ha La Scala, hi Toscanini nag-implementa hin mga reporma ha pagpasundayag hin opera, nagpa-instalar han hadto amo an pinakamoderno nga sistema hin pagsuga han entablado han 1901 ngan nagpabutang hin orchestral pit han 1907. Nag-insistir hiya ha pagpasirom han mga suga dida han pagpasundayag. Sumala kan Harvey Sachs nga nagsurat han iya biyograpiya: "Natuod hiya nga in pasundayag diri magmamalinamposon ha artistiko kon diri anay ma-estableser an kahiusa hin panuyo ha ngatanan nga kabahin: mga magkaranta, orkestra, koro, pag-staging, mga set, ngan costume."
Han 1933, an anak nga babaye ni Toscanini nga hi Wanda nag-asawa han Ruso nga pianista nga hi Vladimir Horowitz.
[igliwat] Darahonon/Puplonganon
- "The conduct of my life has been, is, and will always be the echo and reflection of my conscience."
[igliwat] Ginrekord nga legacy
Hi Toscanini kilalado labi na tungod han iya magnifiko nga mga pasundayag han mga buhat ni Beethoven, Brahms, Wagner, Strauss, Debussy ngan han iya mga paisano nga hira Rossini, Verdi, Boito ngan Puccini. Naghimo hiya hin damo nga mga recording, labi na dida han tikaharani han kataposan han iya karera, ngan damo hini in print pa gihapon. Dugang pa, damo iton mga mabibilingan nga mga recording han iya mga pasundayag nga ginbroadcast o ginpasamwak, pati gihapon han iya urusahon nga mga rehearsal upod han NBC Symphony.
Sumala hin kadam-an nga mga nasiring, upod han iya giharangdoni nga mga recording amo an mga sunod:
- Beethoven, Simfonia No. 3 "Eroica" (1953, NBC Symphony; bisan kon iton iba mauruupay pa nira an 1939 NBC nga pasundayag)
- Beethoven, Simfonia No. 7 (1936, Philharmonic-Symphony of New York)
- Beethoven, Simfonia No. 9 (1952, NBC Symphony)
- Berlioz, Romeo ngan Juliette (1947, NBC Symphony)
- Brahms, Simfonia No. 1 (1941, NBC Symphony)
- Brahms, Simfonia No. 2 (1952, NBC Symphony)
- Brahms, Simfonia No. 4 (1951, NBC Symphony)
- Brahms, Upat ka Simfonia ngan Tragiko nga Overture, 1952, Philharmonia Orchestra, London (amo la ini an iya mga pag-upod hini nga orkestra, ginproducir ni Walter Legge).
- Debussy, La Mer (1950, NBC Symphony)
- Dvorak, Simfonia No. 9 (1953, NBC Symphony)
- Mendelssohn, Simfonia No. 4 "Italian", 1954 and No. 5 "Reformation", 1953, Midsummer Night's Dream Excerpts 1947, Midsummer Night's Dream Scherzo New York Philharmonic, 1929.
- Puccini, La bohème (1946, NBC Symphony)
- Mozart, Die Zauberflöte (1937, Salzburg Festival; diri maupay an tunog)
- Schubert, Simfonia No. 9 (1953, NBC Symphony; bisan man iton iba mauruupay ha ira an 1941 Philadelphia Orchestra nga pasundayag))
- Verdi, Requiem (1940, NBC Symphony; mauruupay an tunog dida han 1951 NBC performance, pero siring hiton iba nga an 1940 nga broadcast version amo an mauruupay)
- Verdi, Falstaff (1937, Salzburg Festival; An tunog han 1950 NBC nga pasundayag, pero an 1937 nga pasundayag amo an sinisiring nga mauruupay ha artistiko nga paglantaw)
- Verdi, Otello (1947, NBC Symphony; nga sinisiring hin kadam-an, upod han konduktor nga hi James Levine, nga amo an perfekto nga opera recording nga ginhimo)
- Wagner, Die Meistersinger (1937, Salzburg Festival; nga yana puyde makuha hin maupay nga tunog tikang han Selenophone sound-on-film nga mga recording.)
Mayda mga piyesa nga waray ginrekord ha komersyo ni Toscanini ; upod hini, lakip han pipira han mga urusahon nga mga nahabilin nga mga recording (off-the-air) an:
- Mendelssohn, Simfonia No. 3 "Scottish" - NBC Symphony Orchestra, 1941
- Schumann, Simfonia No. 2 - NBC Symphony Orchestra, 1946
- Mussorgsky, Prelude han Khovanschina - NBC Symphony Orchestra, 1953
- Boito, mga eksena tikang han Mefistofele ngan Nerone, La Scala, Milan, 1948 - Boito Memorial Concert.
Damo nga gatos ka oras hin mga rehearsal nga recording aada, ngan pira hini nag-circulate ha limitado nga edisyon nga mga recording. Mayda gihapon mga broadcast recording upod hin iba nga mga orchestra, upod an New York Philharmonic nga mga broadcast tikang han 1932-36, 1942, ngan 1945; Damula-ay nga mga BBC Symphony Orchestra nga pasundayag tikang han 1935-1939, Ugsa-han-gyera nga Lucerne Festival Orchestra nga mga koncerto, ngan damo nga mga koncerto tikang hin mga pag-upod han La Scala orchestra tikang 1946-1952, lakip an kan Verdi Requiem nga upod hin batan-on nga Renata Tebaldi. Dugang pa, an iya napulo nga NBC Symphony nga telecast aada pa. Ginpagawas ini ha home video dida han mga 1990 ngan ginpagawas hin otro ha DVD. Ini nag-eestablisar han iya kakilado komo pasionada pero kontrolado nga iya pag-dara ha podium nga usa in nagpasikat ha iya. In giya han kan Toscanini karera ha recording mabibilngan dida han kan Mortimer H. Frank, 'From the Pit to the Podium: Toscanini in America' ha International Classical Record Collector (1998) 15 8-21 ngan kan Christopher Dyment, 'Toscanini's European Inheritance' ha International Classical Record Collector (1988) 15 22-8.
[igliwat] Mga Libro Mahitungod kan Toscanini
- Toscanini, Harvey Sachs (Da Capo Press, 1978), sinisiring nga amo an gimaopayi nga biyograpiya ha yana
- Contemporary Recollections of the Maestro, BH Haggin (Da Capo Press, 1989), in utro nga pagmantala han Conversations with Toscanini ngan The Toscanini Musicians Knew
- Reflections on Toscanini, Harvey Sachs (Prima Publishing, 1993)
- The Letters of Arturo Toscanini, ed. Harvey Sachs (Knopf, 2003)
- This Was Toscanini, Samuel Antek, musician, and Robert Hupka, photographer (Vanguard Press, 1963, o.p.)
- Arturo Toscanini: The NBC Years, Mortimer H. Frank (Amadeus Press, 2002)
- Understanding Toscanini, Joseph Horowitz, (Knopf, 1987) - usa nga polemiko nga sinisiring nga *dako* in ka-slant.
[igliwat] Mga Sumpay ha Gawas
- Mga reporma ni Toscanini ha La Scala
- Toscanini and the History of the NBC Symphony plus Live WWII broadcast
- Lubnganan ni Toscanini
- Opisyal nga websayt nga may dugang nga mga sumpay
- In komprehensibo nga diskograpiya, pero waray pa ini ig-update hin pira ka tuig.
[igliwat] Kitaa Gihapon


text:
Golpo han Amundsen
An Golpo han Amundsen syahan nga pinanginanohan han taga norway nga explorador na hi Roald Amundsen ha katuigan 1903 ngadto ha 1906. An golpo aada ha katundan nga kataposan han sikat nga Aragian ha Amihan-Katundan, nga aragian tikang ha Kalawdan Atlantiko pakadto ha Pasipiko.
Gutiay la nga tawo it naukoy ha mga baybayon han golpo, pero mayda ini gutiay nga bungto ngan komunidad nga lakip an: Sachs Harbour, Holman, ngan Paulatuk. Kun tikadto ha amihan han golpo, mabibibilngan an Estrecho han Prinsipe han Wales. Kun tikadto ha salatan-sinirangan ngan sinirangan, an golpo maagi pakadto ha Kaestrechoan han Dolphin ngan Unyon, malapos ha Bahia han Simpson ngan pakadto ha Golpo han Koronasyon. Tikang didto puydi lumapos pakadto ha Estrecho han Dease ngan diruditso la maabot ha Golpo han Reyna Maud ngan lapos ha maabot ha Estrecho han Victoria. Kun umagi ha katundan ngan amihan-katundan, masulod ha Dagat Beaufort tapos masulod ini ha Kalawdan Arktiko.
An bug-os nga golpo aada ha Artiko klima tundra nga rehiyon, nga may kinaiya nga maghagkot hin duro nga mga kathagkot. Ha uruurhi nga kathagkot, an Golpo han Amundsen natatakpan hin dagat nga yelo. Kadam-an ini nga yelo natutunaw pag-abot han Hulyo han tuig, labot la ha iba nga lugar ha harayo nga sinirangan ngan amihan nga bahin han golpo nga natutunaw kutob han Agosto.


text:
Felipe II han Espanya
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Kinatsila nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Hi Felipe II han Espanya (Kinatsila:Felipe II de España o Felipe II de Habsburgo; Portugues: Filipe I) (Natawo: Mayo 21, 1527; Namatay: Septyembre 13 1598) amo an syahan nga opisyal nga Hadi han Espanya tikang 1556 tubtob 1598, hadi han Napoles ngan Sicilia tikang 1554 tubtob 1558, ngan Hadi han Portugal (komo Felipe I) tikang 1580 hangtod 1598. Natawo hiya ha Valladolid ngan hiya la an lehitimado nga anak nga lalake ni Baraan nga Romano nga Emperador Carlos V ngan Isabel, an anak nga babaye ni hadi Manuel I han Portugal, nga waray mamatay han bata pa. An Pilipinas ginngaranan ha iya dungog.
[igliwat] Mga Sumpay ha Gawas
- Angay ighubad
- Mga turók
- Espanya
- Biyograpiya
- Mga natawo han 1526
- Mga namatay han 1598
- Habsburg
- Espanyol nga monarka
- Hadi han Sicilia
- Portugues nga monarka
- Conde han Flanders
- Conde han Hainaut
- Conde han Holland
- Duque han Brabant
- Duque han Milano
- Knights of the Garter
- Knights of the Golden Fleece
- Kings consort
- Eighty Years' War (Persons)
- Counter Reformation
- House of Tudor


text:
Napoles
An Syudad han Napoles (ha Initalyano: Napoli; ha Napulitano: Napule; ha Kinatsila: Nápoles; ha Iningles: Naples) amo an kapital han lalawigan han Napoles ngan han rehiyon han Campania ha Nasod han Italya. An syudad kilalado tungod han dako nga kaagi, arte, kultura ngan gastronomiya hini, nga diin dako an importansya hini han kaurogan nga bahin han existensya hini; mga labaw hin 2,800 ka tuig na ini kaiha. An Napoles nahamutang hin mga nahamutnga hin duha nga lugar nga volcaniko, an bulkan nga Bukid Vesuvius ngan an Flegreiano nga mga kahaluagan, nahamutang ha labnasan ha ligid han Golfo han Napoles.
Gintukod ini han mga Kahadto nga Griyego ha ngaran nga "Neάπoλις", Neápolis (nga buot signon "Bag-o nga Syudad"), ngan importante ini ha Magna Graecia ngan sunod nga kabahin han Republika Romana ha butnga nga lalawigan han Imperyo. An syudad nahailarom na hin damo nga mga sibilisasyon nga kinmada ngan inmiwas. nga diin an tagsa nagbilin hin impluwensya ngan ha yana, an sentro han syudad ha kaagi ginlista han UNESCO nga World Heritage Site o Patrimonio de la Humanidad.
An Napoles amo an kapital nga syudad hin ginhadi-an nga amo gihapon an ngaran tikang han 1282 tubtob 1816, nga ha una amo an Ginhadi-an han Napoles ngan sunod han paghiusa upod han Sicilia amo ini an kapital han Duha nga Sicilia tubtob han paghiusa han Italya.


text:
Martin Van Buren
Hi Martin Van Buren (Disyembre 5, 1782 – Hulyo 24, 1862) amo an ikawalo nga Mangulo han Estados Unidos (1837 - 1841). Hiya gihapon an ika-walo nga Sugbong-Mangulo han Estados Unidos (1833-1837) ngan ika-napulo nga Maghirilom han Estado ha ilarom ni Andrew Jackson. Hiya an syahan nga mangulo nga diri-Britaniko (Ingles, Eskosya, Wales) an katulinan--an iya katulinan Nederlandes. Hiya an syahan nga mangulo tikang ha New York ngan an syahan nga mangulo nga diri Ininglis and tuminongnong nga yinaknan--nagtubo hiya nga Inolandes and iya yinaknan.


text:
Jackie Chan
Hi Jackie Chan SBS, (natawo han Abril 7, 1954), kilalado gihapon nga Sing Lung ha Kantones nga Inintsek (tradisyonal nga Inintsek: 成龍; ginyano nga Inintsek: 成龙; pinyin: Chéng Lóng), natawo ha ngaran nga Chan Kong Sang (tradisyonal nga Inintsek: 陳港生; ginyano nga Inintsek: 陈港生; pinyin: Chén Gǎngshēng), usa nga Intsek nga aktor, koreograper hin aksyon, direktor hin sine, producer, martial artist, manunurat para hin sine, magkaranta ngan paraghimo hin stunt.
Usa hi Chan han mga kilalado nga ngaran ha kung fu ngan aksyon nga mga salida ha bug-os nga kalibutan tungod han iya acrobatic nga istilo hin pakig-away, kinomedya nga pag-timing, paggamit hin hinimo-himo nga mga gamit hin pan-away ngan mga stunt. Dida hiya hin sobra 100 nga mga sine ngan nakakarawat na hiya hin mga bituon dida han Hong Kong Avenue of Stars ngan ha Hollywood Walk of Fame. Usa hiya nga Cantopop nga artista, ngan nagpagawas na hiya hin 20 nga album tikang han 1984 ngan nagkanta hiya hin damo han mga tema nga mga kanta para han mga salida nga diin hiya an star.