text:
Islas Canarias
An Islas Canarias (puyde liwat ha Winaray nga tawagon nga Kapuropod'an Canarias) usa nga kapuropod-an han Ginhadi-an han Espanya. Ini nga kapuropod-an pito nga mga isla nga nagtikang hin bulkan ha Kalawdan Atlantico. Nahimutang ini ha kalawdan tikang ha kanawayan o amihanan-katundan han Africa, Morocco ngan han Katundan nga Sahara. Ini nga kapuropod-an usa nga komunidad autonoma han Espanya.
Ini nga kapuropod-an o archipielago nahimo tikang hin pito nga mga puro o isla: El Hierro, La Gomera, La Palma ngan Tenerife, nga amo an naghihimo han probinsya han Santa Cruz de Tenerife; ngan Fuerteventura, Gran Canaria ngan Lanzarote, nga amo an nahimo han probinsya han Las Palmas.[1] Upod gihapon han Canarias an mga teritoryo hin isla han Archipiélago Chinijo (La Graciosa, Alegranza, Montaña Clara, Roque del Este ngan Roque del Oeste) ngan an Isla de Lobos, nga ini hira kabahin han provincia de Las Palmas.
An pagkakapital o capitalidad han komunidad ginsasaro-an hin duha nga mga prinsipal nga syudad: Santa Cruz de Tenerife ngan Las Palmas de Gran Canaria; an lingkoranan han Mangulo o Presidente han Gobierno autonomo nagbabalhinbalhin hini nga duha hin mga panahon nga lehislatibo, ngan an lingkoranan han Vicepresidentela lain tikang han Presidente. An Parlamento de Canarias ada ha Santa Cruz de Tenerife, samtang an lingkoranan han Delegación del Gobierno nahamutang ha Las Palmas de Gran Canaria, mayda liwat usa nga Subdelegación del Gobierno ha tagsa hini nga duha nga syudad. Amo nga mayda equilibrio han duha nga mga kapital ha mga konseheriya ngan institusyon publika.
Sulod
An Mga Isla[igliwat | edit source]
Ordenada tikang ha katundan ngadto ha sinirangan, an mga las islas Canarias amo an El Hierro, La Palma, La Gomera, Tenerife, Gran Canaria, Fuerteventura ngan Lanzarote. Ha amihanan tikang han Lanzarote mabiblingan an Archipiélago Chinijo. An islote de Lobos mabibilngan ha amihanan han Fuerteventura.
El Hierro[igliwat | edit source]
An isla nga El Hierro nga amo an isla nga pinakakatundan, nga mayda 268.71 ka km² amo an gigamayi han mga dagko nga isla ngan giguti-ayi hin tawo nga mayda 10,753 nga nangungkoy[2] (diri lakip an La Graciosa). An bug-os nga isla gindeklara nga Reserva han Biosfera han 2000.[3] Kilalado ini tungod han mga ehemplar hin sabina nga nahuhuypan han hangin; han daan nga kahoy nga Garoé, han lagarto nga higante o ibid ngan tungod han pag-agi han meridiano 0º kinukuha komo reperensya han Punta de Orchilla,[4] nga nahamutang ha katundan han isla. An kapital han El Hierro amo an Valverde.
La Palma[igliwat | edit source]
An isla nga La Palma, nga mayda 86.528 nga nangunkoy[2] ngan 708.32 ka km² amo in usa nga Reserva han Biosfera.[5] Mayda ini reciente nga aktibidad volkanika nga nakikit-an tikang han bulkan Teneguía, nga an katapusan nga pagbuto dida han 1971.[6] Dugang pa, amo ini an ika duha nga gihataasi han Canarias, upod han Roque de los Muchachos (2.426 ka metro) nga amo an punto nga mas elevado[7]. Ini nga tarimpugayan mabibilngan ha sulod han Parque Nacional de la Caldera de Taburiente, ngan nahamutang ha harani hini an Observatorio del Roque de los Muchachos han Instituto de Astrofísica de Canarias: dida mabibilngan an Gran Telescopio Canarias, nga pinaagi han espejo principal hini nga 10,40 ka m. hin diametro amo in usa han mga gidako-i nga teleskopyo optiko han planeta.[8] Tungod han marabung nga kabanwaan, an La Palma kilalado liwat nga "Isla Bonita".[9] An kapital hini amo an syudad han Santa Cruz de La Palma, nga diin gin-estableser an defensa han katawhan Canario o Diputado del Común.
La Gomera[igliwat | edit source]
An isla han La Gomera mayda kahaluag nga 369.76 ka km2 ngan amo an ikatulo nga isla nga giguti-ayi hin tawo, nga mayda 22,622 nga nangungukoy[2] . Ha heyolohiya, sinisiring ini nga usa han mga gima-ihai nga mga isla. An kapital hini amo an San Sebastián de La Gomera. Mabibilngan ha La Gomera ab Parque Nacional de Garajonay, nga gindeklara han Unesco han 1986 Patrimonio han Katawhan,[10] nga narepresenta hin maupay nga pananglitan hin kagurangan hin laurisilva. An isla amo an kataposan nga teritoryo nga nangadto-an ni Cristóbal Colón ugsa han iya pag-ulpot ha Amerika han iya biyahe hin descubrimiento han 1492: tungod hini tinatawag liwat an La Gomera nga "Isla colombina".
Tenerife[igliwat | edit source]
An Tenerife nga mayda kahaluag nga 2,034.38 ka km², amo an gihaloagi nga isla han Canarias.[11] Dugang pa, an mga 886,033 nga nangungkoy ngan mayda densidad nga 435 nga nangungkoy ha tagsa km²[2] amo nga ini an isla nga gidamo-i hin tawo ha Espanya. Mabiblingan dinhe an duha han mga prinsipal nga syudad han kapuropod-an: Santa Cruz de Tenerife ngan San Cristóbal de La Laguna. An Santa Cruz de Tenerife amo an lingkoranan han Parlamento de Canarias ngan han Cabildo de Tenerife. Amo ini an syudad nga gidamo-i hin tawo han lalawigan ngan kapital han isla, han lalawigan, ngan han Kapuropod-an Canario upod han Las Palmas de Gran Canaria. An La Laguna gindeklara nga Patrimonio han Katawhan han Unesco,[12] ngan dinhe an lingkoranan han Universidad de La Laguna (primera nga unibersidad han Canarias). Napili liwat tungod han ira importansya ha turista, in tulo pa nga mga syudad: Puerto de la Cruz ha amihanan ngan Arona ug Adeje ha salatan. Ada pa an Villa Mariana de Candelaria, nga diin mabilingan an ladawan han Virgen han Candelaria, nga amo an patrona ha isla ngan Patrona General han Canarias.[13] An patrona han Diócesis Nivariense amo an Virgen de los Remedios, ha La Laguna. An Tenerife kilalado tungod han klima hini nga "la isla de la eterna primavera" (an isla han dayon nga primavera).[14] Upod han mga protehido nga espasyo natural an Parque Nacional del Teide, nga gindeklara han UNESCO nga Patrimonio han Katawhan:[15] nga diin mabibilngan an tarimpungayan han Teide, nga mayda altitud nga 3,718 ka metros[7] amo an sinisiring nga atop han Espanya.
Gran Canaria[igliwat | edit source]
An Gran Canaria amo an isla nga gidamo-i hin tawo han lalawigan han Las Palmas, tungod han 829,597 nga nangungukoy dinhe. An kapital hini, an syudad han Las Palmas de Gran Canaria (381,123 nga molupyo[2]), amo liwat an usa han nagsasaro han kapitalidad han Canarias upod han Santa Cruz de Tenerife. An urbe amo an pinakadamo hin tawo han kapuropod-an, sugad han octava han España. Mga iba nga mga lokalidad nga importante amo an Telde, Vecindario, Arucas ngan Gáldar. Ha Teror mabibilngan an ladawan han Virgen del Pino, Patrona han Diosesis han Canarias.[16] An isla, nga mayda 1,560.1 ka km², mayda lidong nga forma nga bugkidon. Ha butnga nga macizo mabibilngan an Roque Nublo (1,813 ka m) ngan an Pico de las Nieves (1,949 m)[7], nga amo an gihataasi nga altura han isla. Mga ika-tulo nga bahin han teritoryo ginkatalogada han Unesco nga Reserva de la Biosfera.[17] An Gran Canaria mayda mga dirudilain nga mga baybayon nga dorada nga fina sugad han baybayon han Maspalomas, Playa del Inglés o Las Canteras. Dida han baybayon o playa han Pozo Izquierdo ginsasaurog hin tinu-ig in usa nga mga prueba han kalibutan hin windsurf han PWA.[18] Tungod han variedad han kiritaon an Gran Canaria tinatawag liwat nga "Un continente en miniatura".[19]
Fuerteventura[igliwat | edit source]
An Fuerteventura mayda kahaluag nga 1,659 ka km² nga amo an ikaduha nga isla nga gidako-i hin kahaluag, ngan an ikaduha nga isla nga pinaka-sidlangan. Han kaiha na hini, mabiblingan dinhi in dako nga pagka-erosionada: an gihataasi nga punto hini amo an Pico de la Zarza, nga mayda 807 ka m hin altura[7]. An istmo nga nagdungtong han península meridional han Jandía upod han iba nga bahin han isla naghimo hini nga baga hin may kahimo hin bota. Ha amihanan an parque natural han Dunas de Corralejo. Ha kataposan nga dekada, tungod hin aumento hin turismo (labi na ha Corralejo ha amihanan ngan an Punta de Jandía ha salatan), an Fuerteventura nagkaada anay hin pagdamo hin populasyon: ha yana, an nangungukoy hini 100,929 nga molupyo.[2] An kapital amo an Puerto del Rosario, nga mayda 35,293 nga molupyo.[2] Mga iba nga poblasyon nga importante amo an Corralejo, Gran Tarajal, Morro Jable ngan Jandía. Mga 2 ka km ha dumgasaan han isla amo an islote han Lobos, nga mayda 4.5 ka km2, nga kabahin han parke natural han Dunas de Corralejo ha Fuerteventura.
Lanzarote[igliwat | edit source]
An Lanzarote amo an isla nga pinaka-sidlangan, ngan usa han mga maiha na han kapuropod-an, bisan mayda bag-o nga aktibidad bulkanika. Mayda ini kahaluag nga 845.94 ka km²,[20] ngan populasyon nga 139.506 ka molupyo. An kapital hini amo an Arrecife, nga mayda 59.040 ka molupyo[2]. Kilalado dinhe an mga bulkan han Timanfaya, nga gintagaan hin ngaran nga Parque Nacional de Timanfaya, produkto hin mga pagbuto nga nahinabo ha panahon tikang han 1730 tubtob 1736. An gihataasi nga punto amo an Peñas del Chache, ha Macizo han Famara, nga mayda 670 ka metros[7]. An bug-os nga isla gindeklara nga Reserva hin Biosfera han 1993.[21] An prinsipal nga buruhaton ha ekonomiya amo an turismo nga nagtikang han pagpadukwag dida han mga tuig 60 ngan 70 han siglo XX. Dinhe nga isla natawo an arkitekto ngan artista nga hi César Manrique, an naghimo upod han iya mga buhat artistiko an Jameos del Agua, an Jardín de Cactus ngan an Mirador del Río.
Archipiélago Chinijo[igliwat | edit source]
An mga puro o isla ngan islote han Archipiélago Chinijo (La Graciosa, Alegranza, Montaña Clara, Roque del Este ngan Roque del Oeste) nahamutang ha amihanan han Lanzarote. Gindudumara ini hra han Cabildo de Lanzarote ngan nadependa hira ha administrasyon han munisipyo han Teguise. An isla han La Graciosa amo an gidako-i nga mayda 29 ka km² ngan amo la an gin-uukyan. An populasyon mga harani 700 nga nangungukoy, amo ini nga nahimo han isla nga giguti-ayi hin populasyon nga isla han Canarias. An kapital insular amo an Caleta de Sebo, nga mayda sobra 600 ka molupyo.
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ Waray mga diputasyon hin probinsya sugad han lain nga dapit han España, kay an tagsa isla gindudumara hin cabildo, gawas han mga isla ngan islote han Archipiélago Chinijo, nga gindudumara han Cabildo han Lanzarote, ngan an Islote de Lobos, nga gindudumara han Cabildo han Fuerteventura
- ↑ 2.0 2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 2.6 2.7 REAL DECRETO 1683/2007 INE.ES 29 de diciembre, 2008
- ↑ Pakli han UNESCO bahin han Reserva han Biosfera han El Hierro. Ha Iningles.
- ↑ Historia de El Hierro página web del Cabildo de El Hierro.
- ↑ Pakli ha web han UNESCO mahitungod han Reserva han Biosfera han La Palma. Ha Iningles.
- ↑ El nacimiento de un volcán Diario de Avisos
- ↑ 7.0 7.1 7.2 7.3 7.4 Altitud máxima y longitud de costas en la página web del ISTAC.
- ↑ Lista hin mga gidako-i nga teleskopyo reflektor. Pakli ni John M. Hill, ha Iningles.
- ↑ Página web de la Consejería de Turismo del Gobierno de Canarias sobre La Palma
- ↑ Impormasyon ha pakli ha web han Unesco ha Iningles
- ↑ Página web del ISTAC, fuente Anuario Estadístico de España 2005, Instituto Nacional de Estadística de España
- ↑ San Cristóbal de La Laguna en web de la Unesco
- ↑ Patrona del archipiélago Canario Página web de las Siervas de los Corazones Traspasados de Jesús y María
- ↑ Turismo de Tenerife
- ↑ Impormasyon ha pahina web han Unesco ha Iningles
- ↑ An jurisdiksyon o yakan-balaod, naglakip han bug-os nga kapuropod-an tubtob han 1819 han paghimo-a han Diosesis Nivariense nga mayda yakan-balaod han provincia de Santa Cruz de Tenerife, nga ginlimitar han yakan-balaod han Diosesis han Canarias ha provincia de Las Palmas
- ↑ Pakli ha web han UNESCO bahin han reserva han Biosfera han Gran Canaria. Ha Ininglés
- ↑ Pakli han edisyon 2007 han [showUid=127&cHash=55293482d4 Gran Canaria PWA Grand Slam] (ha Iningles)
- ↑ Turismo de Gran Canaria
- ↑ Página web del ISTAC
- ↑ Lanzarote, Reserva de la Biosfera. Página del Cabildo Insular.


c: text/html

text: 1Nagpadayon hi Jesus hin pagsiring ha ira, “Tigamni ini niyo: May-ada pipira dinhe nga diri pa mapatay ngada han pakakita nira han pag-abot han Ginhadian han Dyos nga puno hin gahom.” 2Paglabay hin unom ka adlaw, sinmagka hi Jesus hin hitaas nga bukid. Waray iba nga igin-upod niya labot kanda Pedro, Santiago ug Juan. Samtang nagkikinita hira, nabalhin an panagway ni Jesus. 3Nagsilaw an iya panapton ngan nagmabusag hin duro. Waray bisan hin-o dinhe ha tuna in makakapabusag hin sugad hini. 4Hinkit-an han tulo nga mga tinun-an nga nakikighimangraw kan Jesus hira Elias ug Moises. 5Nagsiring hi Pedro kan Jesus, “Magturutdo, maupay nga hahani na la kita. Maghihimo kami hin tulo nga tulda: usa ha imo, usa kan Moises, ngan usa kan Elias.” 6Tungod han kahadlok ni Pedro ngan han iba nga mga tinun-an, waray hira sabot han iya iginyakan. 7Linambongan hira hin dampog ngan hinbatian nira in tingog tikang ha dampog, “Amo ini an hinigugma ko nga Anak. Pamatii niyo hiya!” 8Nanginano hira dayon, kundi waray nira hinkit-an nga iba labot kan Jesus nga kaupod nira. 9Han pagkalugsong nira han bukid nagtugon hi Jesus ha ira, “Ayaw kamo pagsumat bisan kan kanay han nakita niyo ngada han kabanhaw han Anak han Tawo.” 10Gintuman nira an iya tugon, kundi naggiparopakiana hira kon ano an karuyag sidngon han pagkabanhaw han mga minatay. 11Nagpakiana hira kan Jesus, “Kay ano nga nasiring an mga magturutdo han Balaod nga kinahanglan kumanhi anay hi Elias?” 12Binmaton hiya, “Makanhi man ngani anay hi Elias basi mag-andam han ngatanan nga mga butang. Kundi kay ano nga nasiring an Kasuratan nga mag-aantos hin duro an Anak han Tawo ngan igsasalikway? 13Nasiring ako ha iyo nga kinmanhi na hi Elias, ngan ginbuhat han mga tawo an ira karuyag buhaton ha iya, sumala han iginsiring han Kasuratan mahitungod ha iya.” 14Han paghitampo nira han iba nga mga tinun-an, hinkit-an nira in damo nga mga tawo. May mga magturutdo han Balaod nga nakiglantugi han mga tinun-an. 15Dako an paghipausa han mga tawo han pakakita nira kan Jesus, ngan nagdadlagan hira hin pagsugat ha iya. 16Nagpakiana hi Jesus han iya mga tinun-an, “Ano ba an iyo ginkalantugian ha ira?” 17Binmaton in usa ka tawo dida han kadam-an, “Magturutdo, gindara ko an akon anak nganhi ha imo, kay sinasangkayan hiya hin yawa, ngan diri hiya nakakayakan. 18Kon tinutulos hiya, binubuntog hiya ha tuna, nagbubura an iya baba, nangingigot an iya mga ngipon, ngan natikig an bug-os niya nga lawas. Pinangaro ko han imo nga tinun-an nga pagawson an espiritu, kundi waray man hira pakahimo.” 19Nagsiring hi Jesus ha ira, “Hin kawaray pagtoo niyo nga mga tawo! Tubtob san-o an akon pakigtampo ha iyo? Tubtob san-o an pag-ilob ko ha iyo? Dad-a ngadi ha akon an bata!” 20Ngan gindara nira an bata ngadto kan Jesus. Han pakakita la kan Jesus han maraot nga espiritu, ginbuntog dayon an bata. Natumba ini ha tuna ngan nagpulilid nga nagbubura an baba. 21“Kakan-o pa masugad hiya hini?” nagpakiana hi Jesus han amay. “Tikang pa han iya pagkabata,” binmaton hiya. 22“Makadamo na pag-iparataya hiya han espiritu pinaagi hin paglabogan ha iya ngadto ha kalayo ngan ha tubig. Kalooyi intawon kami ngan buligi kami kon makakahimo ka!” 23“Oo, kon ikaw ngahaw makakahimo!” nagsiring hi Jesus. “Nahihimo an ngatanan hin tawo nga may-ada pagtoo!” 24Binmaton dayon an amay han bata, “Natoo ako, kundi kulang pa an akon pagtoo. Dugangi an akon pagtoo!” 25Nakita ni Jesus nga nagtitikaharani ha ira an kadam-an, sanglit ginsugo niya an maraot nga espiritu, “Nakakapabungol ngan nakakapangula nga espiritu, nagsusugo ako ha imo, gumawas ka tikang han bata ngan ayaw na gud pagsulod ha iya!” 26Ginmoliat an espiritu, ginbuntog an bata, ngan ginmawas an espiritu. Daw patay na an bata, sanglit nagsiring an ngatanan, “Patay na hiya!” 27Kundi kinaptan ni Jesus an kamot han bata ngan ginbangon hiya, ngan tinmindog an bata. 28Pagsulod ni Jesus han balay, ginhilit hiya hin pagpakianhi han iya mga tinun-an, “Kay ano nga waray kami makapaguwa han espiritu?” 29Binmaton hi Jesus, “Makakapagawas kamo hin sugad nga espiritu pinaagi la hin pag-ampo, waray na iba.” 30Binmaya hira hadto nga dapit ngan naglatas ha Galilea. Diri karuyag ni Jesus nga may mahibaro kon hain hiya, 31kay nagtututdo hiya han iya mga tinun-an. Nagsiring hiya, “Igtutubyan an Anak han Tawo ngadto han mga tawo nga magpapatay ha iya, kundi mababanhaw hiya katapos hin tulo ka adlaw.” 32Waray hira makasabot hini nga igintutdo niya, kundi nahadlok hira hin pagpakiana ha iya. 33Inmabot hira ha Capernaum. Pagsulod nira han balay nagpakiana hi Jesus han iya mga tinun-an, “Ano an ginkalantugian niyo dida ha dalan?” 34Kundi waray hira mag-aringasa, kay ginkalantugian nira kon hin-o ha ira an gilalabawi. 35Linmingkod hi Jesus, gintawag niya an dose nga mga tinun-an, ngan nagsiring ha ira, “Kon hin-o an karuyag magin syahan, kinahanglan magpaorhe hiya han ngatanan ngan magin surugoon han ngatanan. 36Kinmuha hiya hin gutiay nga bata ngan ginpatukdaw ha atubangan nira. Inagbayan niya an bata ngan nagsiring ha ira. 37An bisan hin-o nga nakarawat han sugad hini nga gutiay nga bata ha akon ngaran nakarawat ha akon, ngan an bisan hin-o nga nakarawat ha akon nakarawat diri la ha akon, kundi han nagsugo liwat ha akon.” 38Nagsiring ha iya hi Juan, “Magturutdo, hinkit-an namon in tawo nga nagpapagawas hin mga yawa ha imo ngaran. Ginsaway namon hiya kay diri man hiya kaupod naton.” 39Kundi binmaton hi Jesus, “Ayaw niyo pagdid-i hiya. Kay waray nagbubuhat hin milagro ha akon ngaran nga onina magpapakaraot ha akon. 40Kay naugop ha aton an diri nasupak ha aton. 41Tigamni niyo ini: An magpainom ha iyo hin tubig tungod kay akon kamo, waray ruhaduha, makarawat hiya han iya balos. 42“Kon in usa ka tawo matinikangan hin kawad-i hin pagtoo ha akon hini nga gutiay nga kabataan, maupay pa nga higtan hiya hin bato ha liog ngan tunuron hiya ha dagat. 43Sanglit kon an imo kamot an maginhinungdan han imo diri pagtoo ha akon, gabay nimo utdon ito. Maupay pa nga makadto ka ha langit nga pungkol kay nga sangkap ka hin duha nga kamot ngan mahulog ka ha impyerno, ngadto han diri napaparong nga kalayo. ( 44Diri napatay an ira mga ulod didto, ngan diri napaparong an kalayo.) 45Kon an imo mga tiil an maginhinungdan han imo diri pagtoo ha akon, gabay nimo utdon ito! Maupay pa nga makadto ka ha langit nga utod an usa nimo nga tiil kay nga sangkap ka hin duha nga mga tiil ngan ilabog ha impyerno. ( 46Diri napatay an ira mga ulod didto, ngan diri napaparong an kalayo.) 47Ngan kon an imo mga mata an maginhinungdan han imo diri pagtoo ha akon, gabay nimo lukaton ito! Maupay pa nga masulod ka ha ginhadian han Dyos nga usa la an mata kay nga sangkap ka hin duha nga mga mata ngan ilabog ha impyerno. 48Diri napatay an ira mga ulod didto,ngan diri napaparong an kalayo. 49Kay an tagsa ka tawo mahihinlo didto pinaagi hin kalayo, sugad nga an halad nahihinlo pinaagi han asin. 50Maupay an asin kundi kon tumab-ang, uunanhon pa hin pagpabalik han iya kaasin? Pag-angkon kamo hin asin hin pakigsarangkay ha iyo ngahaw ngan pag-ukoy kamo dida hin pagkadaet.”

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Tigaman ha panurat
An Tigaman ha Panurat [1] amo an ngaran ha mga tigaman nga gingagamit ha pagsurat. Ini nga mga tigaman nakakabulig pansayod han mga ginsurat.
Mga panaglitan han tigaman ha panurat:
- Bagis Halipot
- Batlang (Bagis panugtong)
- Tulbok
- Balaong (Tulbok-kawhit)
- Kambang (tulbok-tulbok)
- Turook (kawhit)
- pakiana (tigaman panpakiana)
- katingala (tigaman pankalas)
- kugitkugit (tigaman pan-asoy)
- Bagis Pan-ubos
- Tigaman Panakob (hil-ot)
- Sisep (sisip)
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ Abuyen, Tomas A. Diksyunaryo Waray-Waray [Visaya] English-Tagalog. Kalayaan Press Mktg. Ent., Inc. Quezon City. Tuig 2000. ISBN 971-08-6050-X. Pakli Ihap 441.


text:
Efren Martires Command
New People's Army-Eastern Visayas
June 22, 2011
The Efren Martires Command of the New People's Army in Eastern Visayas today said the 78th IB newly deployed to Leyte had been met with tactical offensives last March and lost 21 soldiers to the Mt. Amandewin Command. “The latest report by MAC belies the downplaying in the media by 802nd Infantry Brigade chief Col. John Bonafos that the 78th IB suffered only one casualty killed last March in an alleged encounter,” said Ka Karlos Manuel, EMC spokesperson. “The truth is the MAC reports that 18 soldiers were killed in three NPA tactical offensives last March. Three more soldiers were killed in a misencounter shortly after. Meanwhile, four Red fighters were slightly wounded by shrapnel from enemy return fire.”
Manuel said the fascist troops had launched military operations in terrain characterized by steep ravines favorable to NPA offensives. “The enemy operations commenced on Feb. 4, when about 140 troops from the 19th IB illegally encamped inside the barrios between Albuera and Baybay towns and conducted anti-communist propaganda under Oplan Bayanihan. On March 2, the new troops from the 78th IB took over and conducted offensive operations. The MAC decided to mount offensives against the enemy troops for causing hardships to civilians and because of favorable circumstances.
“On March 8 in Sityo Mati, Brgy. Antipolo, Albuera, Red fighters of the MAC ambushed a platoon of the 78th IB at 4:00 p.m. In the more than 40-minute battle, six soldiers were killed and the rest were pinned down. The Red fighters then temporarily withdrew. At 6:00 a.m. the next day, a smaller NPA unit returned and for 10 minutes harassed the enemy troops who were pinned down. Five more soldiers were killed.
“On March 13, in Sityo Buwak, Brgy. Tinag-an, Albuera, the Red fighters again ambushed another platoon of the 78th IB at about 10:00 a.m. Seven soldiers were killed in more than an hour of fighting. Furthermore, on March 18, three soldiers were killed in a misencounter between demoralized enemy units conducting continuous operations.”
The EMC spokesperson said the NPA victories were rejoiced by the people who were harassed by the military, as well as raised the morale and fighting spirit of the NPA. Manuel added the military was using its troops like cannon fodder and called on the soldiers to surrender when given the chance because they would be spared. “The intense military operations in Leyte expose the soft descriptions of Oplan Bayanihan as sweet nothings. The main objectives of the Armed Forces of the Philippines remain the defeat or crippling of the NPA by military means. But with the support of the people and with superior guerrilla tactics, the NPA is turning the tables on the AFP. The NPA is calling on the soldiers to stop throwing away their lives needlessly in fighting poor people like them. Surrender when given the chance because the NPA accords lenient treatment of prisoners of war in line with international humanitarian law. The continuing NPA victories in Leyte will doom Oplan Bayanihan and contribute to raising the people's war to a new and higher level.”#
---------------------------
Waray Version
NPA gintapo an bag-o nga gindeploy nga 78th IB han mga opensiba;
21 nga sundalo an patay
Ginsering yana han Efren Martires Command han New People's Army ha Eastern Visayas nga gintapo han mga opensiba han Mt. Amandewin Command an bag-o nga gindeploy nga 78th IB ha Leyte hadin Marso ngan nawarayan ini han 21 nga sundalo. “An pinakaurhi nga sumat tikang ha MAC in ginbubuksas nga buwa an pagmemenos dida ha midya ni Col. John Bonafos, hepe han 802nd Infantry Brigade, nga usa la an ira kaswalti hadin Marso ha gin-aalegar nga engkwentro,” sering ni Ka Karlos Manuel, tagapagyakan han EMC. “An kamatuoran amo an ginsusumat han MAC nga 18 nga sundalo an napatay ha tulo nga taktikal nga opensiba han NPA hadton Marso. Kahuman hini, mayda pa dugang nga tulo nga sundalo nga namatay ha “misencounter.” Samtang, upat nga Pula nga mangaraway an nasamaran han guti tikang ha shrapnel han pagbalos nga buto han kaaway.”
Sigon kan Manuel, naglansar an mga pasista nga tropa han mga operasyon militar ha tereyn kun diin hilarum an mga pampang nga paborable para ha opensiba han NPA. “Nagtikang an mga operasyon militar hadton Peb. 4, han porlomenos 140 nga tropa tikang ha 19th IB an iligal nga nagkampo ha sakob han kabaryuhan giutan han mga bungto han Albuera nga Baybay agud magkondukta han kontra-komunista nga propaganda ilarum han Oplan Bayanihan. Pag-abot han Marso 2, nagsaliwan an mga bag-o nga tropa tikang ha 78th IB nga naglansar han mga opensiba nga operasyon. Nagdesisyon an MAC nga maglansar han mga opensiba kontra ha tropa han kaaway tungod han ira pagpapakuri ha mga sibilyan ngan tungod han paborable nga mga sirkumstansya.
“Han Marso 8 ha Sityo Mati, Brgy. Antipolo, Albuera, gin-ambus han mga Pula nga mangaraway han MAC an usa ka platun han 78th IB banda alas 4:00 han kulop. Ha sobra 40-minuto nga agway, unom nga sundalo an napatay samtang na-pin down an iba pa. Temporaryo nga inatras an mga Pula nga mangaraway. Ha alas 6:00 han aga ha sunod nga adlaw, binalik an pinaguti nga yunit han NPA ngan hinaras han 10 ka minuto an mga kaaway nga tropa nga na-pin down. Dugang nga lima nga sundalo an napatay.
“Han Marso 13, ha Sityo Buwak, Brgy. Tinag-an, Albuera, utro nga gin-ambus han mga Pula nga mangaraway an usa pa liwat nga platun han 78th IB banda alas 10:00 han aga. Pito nga sundalo an napatay ha sobra usa ka oras nga agway. Dugang pa, han Marso 18, tulo nga sundalo an namatay ha usa nga “misencounter” giutan han mga demoralisado nga yunit han kaaway nga nagkokondukta han segidas nga mga operasyon.”
Ginsering han tagapagyakan han EMC nga an mga kadaugan han NPA in iginkalipay han katawhan nga ginhaharas han militar, ngan nagpahitaas han morale ngan kapas nga makig-away han NPA. Gindugang ni Manuel nga ginbabala la ha kanyon han militar an mga tropa hini, ngan nanawagan hiya ha mga sundalo nga magsurender kun hatagan hin higayon tungod kay diri hira lalabtan. “An mapintas nga mga operasyon militar ha Leyte in ginbubuksas an maghumok nga paglaladawan ha Oplan Bayanihan komo matam-is nga mga buwa. An mga prinsipal nga tuyo han Armed Forces of the Philippines nagpapabilin nga perdihon o piangon an NPA pinaagi han mga panmilitar nga pamaagi. Kundi, tungod han suporta han katawhan ngan tungod han mga superyor nga ginerilya nga taktika, ginbabalikad han NPA an kamutangan ha AFP. Nananawagan an NPA ha mga sundalo nga ayaw ilabog an ira kinabuhi para la ha waray ha pag-away ha ira igkasi mga kablas. Magsurender hira kun hatagan hin higayon tungod kay mahumok nga gintatagad han NPA an mga priso ha gerra subay ha internasyunal nga makatawo nga balaud. An nagpapadayon nga mga kadaugan han NPA ha Leyte in magpapakyas ha Oplan Bayanihan ngan makakaamot ha pag-asdang han gerra han katawhan ngadto ha bag-o ngan mas hitaas nga balitang.”#
--
Roy Santos
NDF-EV Media Officer
Email: ndfevis@gmail.com, ndf_ev@yahoo.com
Blog: http://evsirang.blogspot.com
Connect also to Roy Santos through Facebook.


text:
Pagdugang-dugang
An Pagdugang-dugang[1] amo an usa ha upat nga pangunahon nga paagi ha aritmetika. Nagtatampo ini hin duha o labaw pa nga ihap para mabilngan an kabug-usan.
"Dugang" (Iningles:Plus) pagpadaku ug pagpaguti hit uska ihap, dipindi kun nigatibu u pusitibu
An tigaman nga ginagamit amo an +.
Sugad:
Makikit-an an tigaman nga + ha butnga hit duha o labaw pa nga ihap nga gindudugngan. Ginagamit liwat an tigaman na = para makit-an an resulta ha pagdugang-dugang.
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ Abuyen, Tomas A. Diksyunaryo Waray-Waray [Visaya] English-Tagalog. Kalayaan Press Mktg. Ent., Inc. Quezon City. Tuig 2000. ISBN 971-08-6050-X. Pakli Ihap 441.


text:
Batu Pahat
An Batu Pahat in uska distrito han estado han Johor, Malaysia. Ini in namumutang ha timugan han Muar, habagatan han Kluang, kanawayan han Pontian, ngan salatan han Segamat ngan an bag-o nga distrito han Ledang. An ulohan hinin nga distrito amo an Bandar Penggaram, Batu Pahat.
Heyograpiya[igliwat | edit source]
An ulohan han distrito Bandar Penggaram,Batu Pahat in namumutang ha 1°51′N 102°56′E / 1.85°N 102.933°E. Ini in may-ada 239 km tikang ha Kuala Lumpur. An giharanii nga bungto in Muar nga may-ada 50 km kanawayan hit Batu Pahat. An bungto han Kluang in namumutang ha 52 km pakadto ha dumagsaan. An Johor Baru in namumutang han mga 70 ngada ha 100 km pakadto ha timugan nga dapit han bungto.
An distrito in nasaro hin katubtuban ha mga distrito han Segamat ngan Kedang pakadto ha amihanan, Kluang ha sinirangan, Muar pajadto ha katundan ngan distrito han Pontian ha timugan. An baybay han Estrecho han Melaka in aada ha salatan.
Tinikangan[igliwat | edit source]
An bungto in nagkangaran hin Batu Pahat, nga it karuyag signgon "sininsil nga bato". tikang ha batohanan harani ha estuwaryo. Damo nga dirudilain nga mga teyorya kun paunan-o nagkamay-ada hini nga ngaran. Hadton mga 1456, an kasundalohan Siames, nga pinangungunahan ni Admiral Awi Di Chu, in hinmuron ha Batu Pahat san-o ini sumulong ha Malacca. An leyenda in nagsesering nga an nanunulong nga mga kasundalohan Siames in nanininsil hin mga bato ha batohon nga dapit han babayon nga baryo han Kampung Minyak Beku, nga naghihingyap nga makakuha hin lab-as nga tubig han ira pagatras tikang ha mga kasundalohan Melaka. Usa liwat nga posible nga eksplenasyon kun paunan-o nakuha an ngaran in an kuta nga gintukod han mga Portuges kahuman nira makuha an melaka, nga hinimo tikang ha mga bato nga granite nga kinuha ha ganggang han Sungai Batu Pahat.
Kilala tungod han mga budo ha naglabay nga panahon, an Batu Pahat in anay kilala komo Bandar Penggaram, nga it buot signgon in "bungto han nanhihimo hin asin. Hadton 1893/1894, an pagkayana nga pagkabungto in gintukod ni Dato' Bentara Luar, Mohamed Salleh bin Perang, nga nagbubuhat tikang ha mga sugo han Sulatan han Johor, Sultan Abu Bakar.
Ha yana, an kadaan nga bubon in mabibilngan la gihapon ha Minyak Beku, pero guti la an ginbuhat para maipaupay hini nga kadaan nga tigaman, nga naghatag ha ngaran hini nga bungto. Han kanan bungto pagsalin-urog han ika-gatos nga kaadlawan ha uruunhan nga dekada 90, uska monumento nga nagpapakita han nalutaw nga kamot nga nagsisinsil hin uska bato in gintukod ha plaza han bungto. Ini in nagin tigaman han bungto dayon. Ha pagkayana, an bag-o nga gin-ayad nga plaza han bungto in karadtoan han mga molupyo ka mga gabi hin katapusan han semana ngan nahatag liwat hin lugaar para han kadam-an nga panpubliko nga magrisyo nga pagsalin-urog.
Bandar Penggaram, Batu Pahat in malaksi nga natubo ngan yana in nagin ikauha nga dako nga bungto ha estado han Johor kahuman an Johor Bahru.
Pagbahinbahin ngan pagdudumara[igliwat | edit source]
An distrito (daerah) in ginbahin liwat ngada ha mukim-mukim o mga subdistrito. An mga subdistrito in gindesignado hin uska numbero (Mukim 1 ngada 12,17 ngan 18):
- Lubok (Mukim I)
- Bagan (Mukim II)
- Peserai (Mukim III)
- Simpang Kiri (Mukim IV)
- Simpang Kanan (Mukim V)
- Linau (Mukim VI)
- Tanjung Semberong (Mukim VII)
- Sri Gading (Mukim VIII)
- Minyak Beku (Mukim IX)
- Kampung Bahru (Mukim X)
- Sungai Punggor (Mukim XI)
- Sungai Kluang (Mukim XII)
- Chaah Bahru (Mukim XVII)
- Sri Medan (Mukim XVIII)


text:
Basilan
An Basilan usa nga isla nga probinsya o lalawigan han Pilipinas nga nahamutang ha Autonomo nga Rehiyon ha Muslim Mindanao (ARMM). An kapital hini amo an Syudad han Isabela ngan nahamutangan ini ha kalawdan tikang han salatan nga labnasan han Peninsula han Zamboanga. An Basilan amo an pinakaamihanan ha mga dagko nga isla han Kapurupud-an Sulu.
Heyograpiya[igliwat | edit source]
An Basilan ginbahin ngadto hin siyam (9) nga mga bungto ngan duha (2) nga syudad. An Syudad han Isabela amo an kapital han Basilan. Pero an Syudad han Isabela naglulugaring tikang han probinsya ngan kabahin han rehiyon han Peninsula han Zamboanga. An Basilan kabahin han una han rehiyon han Western Mindanao o Katundan nga Mindanao (an daan nga ngaran han Peninsula han Zamboanga nga rehiyon), pero hin dipala naiha nga plebisito an mga taga-Basilan nagpili nga umapi han ARMM, gawas la han Syudad han Isabela.
Mga Syudad[igliwat | edit source]
Mga Bungto[igliwat | edit source]
Kaagi ngan Kasaysayan[igliwat | edit source]
An mga nanguna nga nangukoy han isla amo an mga Orang Dampuan, nga amo an mga katulinan han mga Yakan nga katawhan. Hi Sultan Kudarat nagmantener hin kusog nga bungto ha Lamitan hangtod han pagpirdeha hini nga lugar han mga Espanyoles han 1637. Mga misyonero nga Heswita nangulpot katapos hin pira ka tuig nga sinmunod.
An mga Holandes inmatake han Basilan han 1747 pero napirde hira han mga nangungukoy dinhi. An Franses naningkamot pag-okupar han probinsya han 1844, pero hira, gihapon, waray magmalinamposon. Sunod hini, an mga Espanyoles naghimo hin bato nga fortaleza nga ginngaranan ha dungog ni Reyna Isabel II.
Dida han kahimo nga chartered-nga-syudad han Zamboanga han 1936, nahilakip dinhe an Basilan. Pero dida han Hulyo 1, 1948, an Basilan mismo nahimo nga bulag nga syudad. An syudad ginhimo nga lalawigan dida han Disyembre 27, 1973.


text:
Máximo Gómez
Hi Máximo Gómez y Báez usa nga heneral dida han Napulo ka Tuig nga Gyera ngan amo an komander militar han Cuba dida hadton Cubano ng Gyera han Independensya (urhe nga bahin han ika-19 nga siglo).
Hi Gómez natawo ha Republica Dominicana ha probinsya han Peravia ha bungto han Baní ngan kinmadto anay ha Cuba komo opisyal nga kabalyero han Army nga Espanyol. Nagretiro hiya tikang han militia pero inmugop han mga rebelde dida han 1868 ngan nagbulig pagbalhin han ira taktiko militar.. Hiya an naghatag han Cubano nga mambises an ira pinakamakaradlok nga taktika: an machete nga pagsalakay o pagsalakay han mga sundang. Hadlok an army nga Espanyol hini nga mga pagsalakay kay kadam-an han ira mga tropa, kaurugan mga konskripto, nauubos han mga sundang. Tungod kay an mga Cubano kulang hin mga bala, an ira kasagaran nga taktika ha panggubat amo an pagpusil hin maka-usa ngan pagkatapos salakay.
Hi Gómez inmabot han ranggo nga Generalísimo han mga pwersa Cubana, tungod han iya maurupay nga pamuno militar. Napusil hiya ha liog han 1875 samtang natabok hiya han trocha tikang ha Júcaro ha salatan ngadto ha Morón ha amihanan. Katapos hadton, pirme na hiya nasul-ot hin panyo ha iya li-og. An iya ikaduhan nga kataposan nga samad dida han 1896 samtang nakig-away hiya ha mga rural nga larangan ha gawas han Havana. Nakaduha la hiya masamari hin mga 15 ka tuig hin panggubat gerilya patok hin kaaway nga darudako ha katawhan ngan logistiko. Ha pagkumpara, an iya pinakatinapuran nga opisyal, hi Antonio Maceo, napusil hin mga 27 ka beses han amo la gihapon nga kaiha hin panahon, ug an ika-26 amo an samad nga nakamatay ha iya. Ha iba liwat nga bahin, an anak ni Gómez, nga hi Francisco "Panchito" Gómez Toro namatay samtang naningkamot pagkuha han patay nga lawas ni Maceo, dida ha kombate han Disyembre 7, 1896. Ha pagtapos han Cubano nga Gyera hin Independensya han 1898 nagretiro hiya ngadto hin villa ha gawas han Havana. Waray hiya kinmarawat han nominasyon dida han syahan nga pinili-ay han presidente ha Cuba han 1901, tungod kay nadiri hiya han politika ngan bisan paman kon nag-ukoy na hiya hin 40 ka tuig ha Cuba, natuod hiya nga tungod kay Dominicano an iya pagkatawo nga diri hiya angay mamuno han Cuba. Namatay hi Gómez ha iya villa han 1905.
An Maximo Gomez Park, usa nga parke ha Miami, Florida, Estados Unidos, – kilalado nga Domino Park – ginngaran ha iya dungog.
It litrato ni Gómez ada hiton Cubano nga salapi dida hiton 10-pesos.


text:
Carla Maffioletti
Hi Carla Maffioletti (natawo c.1980 ha Porto Alegre, Rio Grande do Sul, Brasil) usa nga opera nga magkaranta.
Natawo hiya hin Italyana ngan Dutch nga katulinan didto han gidako-i nga syudad ha salatan nga Brasil; usa nga puerto nga bungto ha Baybayon han Guajará diri harayo tikang han katubtoban o linea han Uruguay ngan Argentina. Komo bata nga babaye nagtikang hiya pagtocar han violin ugsa hiya magbalhin ha klasikal nga sista. An iya mga talento sugad man nga pag-abot han early teens o han mga sobra diez an pangidaron nagkamay-ada na hiya mga pasundayag ha mga koncerto ha bug-os nga nasod. Samtang didto pa hiya ha unibersidad nagtikang hiya pagkuha hin mga leksyon hin pagkanta ngan madali-ay la nga naipadukwag an iya mabaysay nga tingog. Dida han subay han iya karera ha musika, ginkakilala hiya han iya igkasi-Brasilenya nga magkaranta nga hi Carmen Monarcha.
Nakayakan hiya hin damo nga yinaknan o multilingual, hi Maffioletti nagpili nga mag-aram hin boses ha Maastricht Academy of Music ha Maastricht, didto ha Paises Bajos (o Nederlands) sugad han iya sangkay nga hi Carmen Monarcha. Samtang natambong hiya didto han akademiya, nakilala hiya ni André Rieu nga nagkuha ha iya komo vocalista upod han iya Johann Strauss nga Orchestra.
Dugang han iya pagbiyahe ha bug-os nga kalibutan upod han orchestra, hi Maffioletti naghatag na hin pasundayag komo soloista hin pipira han kan Rieu mga album ngan dida hiya han kan Rieu mga PBS nga pagpasamwak ha telebisyon ha Estados Unidos.


text:
Buldon
An Buldon usa nga ika-upat nga klase nga bungto ha lalawigan han Maguindanao ha Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 26,903 ka tawo ha 4,802 nga panimalay.
Kabahin an bungto han lalawigan han Shariff Kabunsuan tikang han Oktubre 2006 tubtob han pag-nulifikar hini han Korte Suprema dida han Hulyo 2008.
Mga Baranggay[igliwat | edit source]
An Buldon ginbahin ngadto hin napulo kag lima (15) nga mga baranggay.
- Ampuan
- Aratuc
- Cabayuan
- Calaan (Pob.)
- Karim
- Dinganen
- Edcor (Gallego Edcor)
- Kulimpang
- Mataya
- Minabay
- Nuyo
- Oring
- Pantawan
- Piers
- Rumidas


text:
Mariza
Hi Mariza Nunes, nga kilalado han iya ngaran-ha-entablado nga Mariza (natawo han Disyembre 16, 1973 ha Mozambique) usa nga magkaranta/manunurat-hin-kanta hin fado ha World Connection nga label. Binmalhin hiya ha Portugal dida han tulo pala an iya edad, ngan nagtubo hiya ha usa han mga tradisyonal nga bahin han Lisbon, Mouraria - Alfama, nga diin hiya nahibaro pagkanta hin fado. Mayda niya Portuges nga amay pero an iya nanay taga-Mozambique (An kanta niya nga 'Transparente' usa nga dungog han iya lola nga Africana).
Para han Olympico nga mga Uyag han Atenas 2004 mayda niya duet upod kan Sting dida han kanta nga A thousand years, nga ginpagawas dida han opisyal nga pop album han Atenas nga Olympics Unity, nga diin an fado ginkakanta ha Iningles ngan Portuges.
Hi Mariza sinisiring nga kurukontemporaryo nga nasunod kan Amália Rodrigues.
Han 2003 hiya an nahimo nga "Nagdaog ha Europa nga kategorya", BBC[1]
Tikang han mga Abril 2005, hi Mariza nagtatrabaho ha Brasil agod makahimo hin bag-o nga album.
Diskograpiya[igliwat | edit source]
- Fado em Mim (2002)
- Fado Curvo (2003)
- Mariza Live in London (2004)
- Transparente (2005)
- Mariza Concerto em Lisboa (DVD 2006)
- Mariza Concerto em Lisboa (CD 2006)
Singles[igliwat | edit source]
- Ó gente da minha terra
- Cavaleiro monge
- Meu fado meu


text:
Francisco han Assisi
Hi Francisco han Assisi o Francisco han Asís (Kinatsila: Francisco de Asís; Initalyano nga ngaran: Francesco d'Assisi; ngaran ha pagkatawo Giovanni di Pietro Bernardone) (natawo 1181/1182 – 3 Oktubre 1226) usa nga prayle ngan nagtukod han Orden han mga Prayle Minor, nga agsob tawagon nga mga Franciscan.
Hiya an patron nga santo han kahayopan, kalibungan ngan Italya. Nahiaraan han mga Singbahan Katoliko nga magsaurog han kaadlawan han kahayopan ha iya pista petsa kwatro (4) han Oktubre.


text:
Granada nga kinamot
- Ini nga barasahon angay ighubad ngadto ha Winaray
- Ini nga barasahon angay ighubad ngadto ha Winaray
An granada o granada de mano nga ha literal nga Winaray granada nga kinamot o kinamot nga granada amo in táwag hin bisan anó nga bomba o pabutó nga puyde iglábay hin kinamot. Damo ka laín it granada, an kaurug amo an pabutó nga granada nga nabuto pagnaka-igô o katápos hin gutiay nga panahón.
Etimolohiya[igliwat | edit source]
An Winaray nga pulong nga granada tikang han Kinatsila nga granada o granada de mano. An pulong nga granada ha Kinatsila nangangahulongan hin usa nga klase hin bunga o prutas nga damo hin liso an sulod. An kahimo han granada nga bomba baga liwat han kahimo han bunga o prutas nga granada amo nga sugad ini an tawag han pabutó. An Iningles nga pulong grenade amo gihapon an ginkuhaan kundi ha Iningles, inmabot an pulong dida tikang han Frinanses nga diin an pulong grenade nga han una grenate o pomegrenate.


text:
Klemens von Metternich
Prinsipe Klemens Wenzel von Metternich (bug-os nga ngaran nga Inaleman: Klemens Wenzel Nepomuk Lothar, Fürst von Metternich-Winneburg zu Beilstein, inanglikan nga Clement Wenceslas Lothar von Metternich-Winneburg-Beilstein; 15 Mayo 1773 – 11 Hunyo 1859) in usa nga natawo-ha-Aleman nga Austiyano nga politiko ngan tawo han estado ngan usa ha mga gimahihinungdani nga diplomatiko han iya panahon, nga nagserbe nga Ministro Panlangyaw han Baraan nga Imperyo Romano ngan iya manurunod nga estado, an Imperyo Austriyano, tikang 1809 tubtob han rebolusyon liberal nga napiritan hiya pagbulyo hin puwesto.


text:
Panapton
An panapton[1], dugnit[2] o bádò in natudlok ha bisan ano nga panabon para ha lawas han tawo nga ginsusul-otan. An pagsul-ot han panaton in kinaiyahon la hin tawo, ngan makikit-an ha haros ngatanan nga katiringban han katawhan. An kadamo ngan klase hin panapton in nadepende ha paggamit nga considerasyon (sugad han pagkinahanglan hit paso o panalipod tikang ha mga elemento) ngan ha pakig-angay ha katiringban. Ha iba nga sitwasyon, an gitipiri nga kadamo hit panapton (sugad hit pagtabon han ikinatawo) in karawat hit katiringban, samtang ha iba liwat in kinahanglan hin mas durudamo nga panabon.
Iton panapton in nagagamit ha panalipod tikang ha mga elemento. Iton mga bado in nagdudugang hin proteksyon ha mga delikado nga mga actibidades, sugad han pagsaka hin bukid o pagluto, pinaagi han pagpamutnga ha panit ngan kalibungan. Dugang pa hini, an mga panapton in naghahatag hin panlimpyo nga panabon, nga ginpapahirayo an mga makahirilo ha lawas, ngan ginlilimitahan an pagpadukot han mga kagaw.
An mga panapton in nahigagamitan ha dirudilain nga pangkatiringbanon o pangkulturahon nga paggamit, sugad han pangkalugaringon, pantrabaho, o paglalain han kalalakin-an ha kababayen-an, ngan kabutangan ha katiringban. An uniporme, pananglitan, in naghahatag hin pangilal-an ha mga otoridad sibil, sugad hit kapulisan o kasundalohan, o poyde maghatag pangilal-an ha mga kabatos, hugpo o kampo panpolitika.
Ha mga relihiyon Abrahamnon, an mga tawo in nagtikang panul-ot hin panapton komo naging resulta han pagkaon han bunga tikang ha Puno han kaaradman han kaupayan ngan karaotan. Ha damo nga mga katiringban, nakikit-an ha panapton an panugad han modestiya, relihiyon, pagkalalaki o pagkababaye, ngan pagkilala han kabutangan ha katiringban. An panapton in poyde liwat mahimo nga rayandayan o pagpagawas hin kalugaringon nga karuyag o istilo.
Ha kaagi, an panaton in poyde ngan nahimo tikang ha dirudilain nga mga materyales. Ini nga materyales in poyde tikang ha anit o barahibo, ngadto ha tinahi nga materyales, o pinahusay ngan langyawanon nga unob, ngan sintetiko nga mga dugnit.
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ Abuyen, Tomas A. Diksyunaryo Waray-Waray [Visaya] English-Tagalog. Kalayaan Press Mktg. Ent., Inc. Quezon City. Tuig 2000. ISBN 971-08-6050-X. Pakli Ihap 269.
- ↑ Abuyen, Tomas A. Diksyunaryo Waray-Waray [Visaya] English-Tagalog. Kalayaan Press Mktg. Ent., Inc. Quezon City. Tuig 2000. ISBN 971-08-6050-X. Pakli Ihap 81.


text:
Larry Bird
Hi Larry Joe Bird (natawo Disyembre 7, 1956) usa nga nagretiro nga Amerikano nga NBA nga basketbolista, nga ginsiring ni coach Red Auerbach nga amo an gimakarit nga basketbolista ha ngatanan nga panahon.[1] Gin-draft hi Bird ngadto han NBA nga ika-unom nga overall han Boston Celtics han 1978, ngan hiya nagtikang ha small forward ngan power forward hin napulo kag tulo nga season, upod han center nga hi Robert Parish ngan forward nga hi Kevin McHale. Tungod hin problema han iya bungkog, nagretiro hiya nga basketbolista tikang han NBA han 1992. Ginbotar hi Bird ngadto han NBA's 50th Anniversary All-Time Team[2] han 1996 ngan gin-api ngadto han Naismith Memorial Basketball Hall of Fame[3] han 1998. Nagsirbe hiya nga head coach han Indiana Pacers tikang han 1997 kutob 2000. Han 2003, hiya an nagin mangulo han basketbol nga operation para han Pacers.


text:
Panay, Capiz
Ini nga artikulo mahitungod han bungto ha lalawigan han Capiz. Para hin impormasyon mahitungod han isla han Panay, pakadto han artikulo mahitungod han Panay
An Panay usa nga ika-upat nga klase nga bungto ha lalawigan o probinsya han Capiz ha Katundan nga Kabisay-an nga rehiyon han Kabisay-an ha Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 40,599 nga tawo ha 7,660 nga panimalay.
Mga Baranggay[igliwat | edit source]
An bungto han Panay ginbahin ngadto hin kap-atan kag duha (42) nga baranggay.


text:
Loboc
An Loboc usa nga 5th class nga bungto ha lalawigan o probinsya han Bohol ha Butnga nga Kabisay-an nga rehiyon ha Kabisay-an ha Pilipinas. Sumala han 2000 nga census, mayda ini populasyon nga 15,734 ka tawo ha 2,738 nga panimalay.
Iton Loboc sikat ngan kilalado tungod hiton mga nanlulutaw nga karaonan (floating restaurant) dida ha daplin hiton ginsusubayan han kiritaon nga Salog han Loboc. It mga turista nangangada gihapon pagkita hiton mga tarsier, an giguti-ayi nga mga primate han kalibutan nga mabibilngan la hin mga pipira nga mga isla ha Timugan o Habagatan-Sinirangan nga Asya, upod an Pilipinas, Sulawesi, Borneo ug Sumatra.
An Loboc mayda gihapon usa han mga birilhon nga kultural nga heritage han nasod sugad han Simbahan han Parokya ni San Pedro, an ika-duha nga pinakadaan nga simbahan han nasod; ug an sikat-ha-kalibutan nga Loboc Children’s Choir nga nagdaog ha pipira nga mga competition ha lokal ug ha langyaw, sugad han ira mahinungdanon nga pagdaog dida han Festival Competition ha Barcelona, Espanya nga tinatawag "Europa ug an mga kanta hini", dida han naglabay nga Septyembre 17 tubtob Septyembre 21, 2003.
It Loboc mga karuhaan kag upat (24) nga kilometros it kaharayo tikang han Syudad han Tagbilaran, an kapital han probinsya han Bohol.
Mga Baranggay[igliwat | edit source]
An Loboc mayda karuhaan kag walo (28) nga baranggay.


text:
Arkeyolohiya
An arkeyolohiya (tikang han Griyego nga mga pulong apxaίoς = kadaan ngan λόYoς = pulong/yakan/discurso) amo an pag-aram hin katawhan nga mga kultura pinaagi han pagkuha, dokumentasyon, ngan pag-analisar han mga materyal nga nahabilin ngan data ha libong (environmental data), upod an arkitektura, mga artifact, mga biofact, mga kabilin hin tawo, ngan lantaw han katunaan (landscape).
An mga ungara han arkeyolohiya amo an pagdokumento ngan pag-esplikar han katinikangan ngan pagpadukwag han kultura hin katawhan, pag-entyende han kaagi kultural, pagsaysay han ebolusyon kultural, ngan pag-aram hin pamatasan han katawhan ngan ekolohiya, para han mga sosyudad prehistoriko ngan sosyudad hin kaagi ngan kasaysayan.


text:
AVE
An AVE, (usa nga acronym han Alta Velocidad Española nga kon igliteral, "Hataas nga Kalaksi Espanyol" nga napaaliday han pulong ha Kinatsila nga ave nga nangangahulogan nga "tamsi") amo in usa nga hataas in kalaksi nga tren nga nakaabot hin mga kalaksi nga tubtob 300 ka kilometros ha tagsa oras hin dedicated nga track.
Diri ini sugad han iba nga network han mga riles ug tren ha Espanya nga nagamit hin broad-gauge, kay an AVE nagamit hin Europeo nga standard gauge, nga natugot hin direkta nga pagsumpay ha gawas han Espanya ha pagtika-iha. Ngatanan nga mga tren nga AVE ginpapamalakad ha yana han RENFE, an Espanyol nga companyiya estado hin riles, pero posible nga iton mga pribado nga mga kompanyiya tugotan pagdumara hin mga linea ha mga sumurunod nga panahon.
Kasaysayan[igliwat | edit source]
An AVE nagtikang hin serbisyo nga nasumpay han Madrid ngan Sevilla dida han Abril 21 1992, nga may distancia hin 471 ka km, nga an oras hin biyahe 2.5 ka oras.
Mayda mga nagsiring nga an gobyerno PSOE nagpili han Frances nga Alstom nga bid imbes nga an Siemens ug Talgo nga mga bid tungod hin mga rason nga politikal imbes nga teknikal, pagpahalipay han gobyerno Frances tungod han pagbulig hini hin pagdakop hin mga ETA nga mga aktibista nga nananago ha tabok han tubtoban o frontera ha Salatan nga Francia. Tungod kay didto ginhimo ha Sevilla an 1992 World's Fair amo nga ini an ginpili nga syahan nga linea han AVE, pero mayda mga akusasyon nga an namumuno han gobyerno Espanyol nga hi Felipe González nga taga-Sevilla nagpabor han iya kalugaringon syudad.
Gingarantiya han AVE hin serbisyo nga maabot han ginkakadto-an ha sulod hin mga 5 minutos han ginpasabot nga oras, ngan nahatag hin bug-os nga pag-uli han bayad kon magsobra an kaatrasar han tren, pero mga 0.16% la han mga tren an nahaurhe. Dinhe nga bahin, an pagsakto hin oras han AVE maupay kon ginkompara han iba nga mga serbisyo han RENFE, ngan ginkompara ngani han Franses nga sistema TGV.
Iton kalaksi han mga tren han AVE, upod han mga kamamahal nga mga presyo hin real property ha Madrid amo an rason kon kay-ano an mga nananakay ha Madrid nga napili pag-ukoy ha Ciudad Real, an syahan nga estasyon tikang ha Madrid dida han Linea Madrid-Sevilla.
Mga Linea[igliwat | edit source]
Ha yana, upat nga linea (o linya) iton sistema han AVE:
- AVE Larga Distancia (halaba nga kaharayo) Madrid-Sevilla (Madrid, Ciudad Real, Puertollano, Córdoba, Sevilla)
- AVE Larga Distancia Madrid-Zaragoza-Lleida (Madrid, Guadalajara, Calatayud, Zaragoza, Lleida)
- AVE Lanzadera (shuttle) Madrid-Puertollano (Madrid, Ciudad Real, Puertollano)
- Talgo 200 Madrid-Málaga (Madrid, Ciudad Real, Puertollano, Córdoba, Málaga)
It sentro nga hub han sistema amo an Puerta de Atocha nga estasyon ha Madrid.


text:
Extremadura
An Extremadura (ha Estremenyo ngan ha castúo: Estremaura) amo in usa nga komunidad autonoma han Espanya, nga nahimo hin duha nga mga probinsya o lalawigan: Cáceres ha amihanan ngan Badajoz ha salatan ngan nahamutang ini dida han kwadrante nga timugan han península Ibérica. An kapital hini amo an Mérida.
An Extremadura ginsasapitan ha amihanan han Castilla y León (mga lalawigan han Salamanca ngan Ávila). Ginsasapitan ini ha salatan han Andalucía (mga lalawigan han Huelva, Sevilla ngan Córdoba); han Castilla-La Mancha (mga lalawigan han Toledo ngan Ciudad Real) ha sidlangan. Ha katundan han Extremadura amo an nasod han Portugal.
An Adlaw han Extremadura ginsasaurog dida han 8 han Septyembre.


text:
Balyuan Bakas han Pilipinas
An Balyuan Bakas han Pilipinas (Iningles: Philippine Stock Exchange, Tinag-alog: Pamilihang Sapi nga Pilipinas) amo an nasodnon nga balyuan hin bakas ha Pilipinas, usa ha gidadaani nga balyuan hin bakas ha Salatan-Sinirangan nga Asya, nga nagpipinadayon it operasyon tikang han katukod hini han 1927. Ha pagkayana, may-ada ini duha nga baligyaan, usa ha iya ulobuhatan ha PSE Plaza Ayala Triangle, Ayala Tower One ha kanan Syudad han Makati Namumutnga nga Distrito hin Pan-negosyo, ngan an usa liwat ha Philippine Stock Exchange Centre (Tektite Towers), Ortigas Center ha Syudad han Pasig. An PSE in may-ada napulo kag-lima katawo nga Konseho hin Pagdudumara, nga gin-aatubang ni José T. Pardo.
An panguna nga tudlokan ha PSE amo an PSE Composite Index o PSEi, nga naglalakip hin katloan (30) nga nakalista nga mga kompanya.


text:
Bise Presidente kan Estados Unidos
An Bise Presidente kan Estados Unidos iyo na nagkakapot kan sarong panpublikong opisina na pigbilog kan Kostitusyon kan Estados Unidos. An Bise Presidente, sagkod an Presidente kan Estados Unidos dai-direktang pig-eeliher kan tawo sa paagi kan Kolehiyo nin Paraboto sa sarong apat-na-taon na termino. An Bise Presidente iyo an enot na tawo sa linyada nin masalida pagkapresidente sa panahon nin kagadanan, paghilig, o pagkatanggal kan Presidente.
Si Joe Biden an presenteng Bise Presidente kan nacion.


text:
Maasin
- Para han bungto ha Iloilo, kitaa it Maasin, Iloilo.
An Syudad han Maasin usa nga ikalima nga klase nga syudad han lalawigan han Southern Leyte ha Sinirangan nga Kabisay-an ha Pilipinas. Amo ini an kapital han Southern Leyte. Sumala han 2000 census, mayda ini populasyon nga 71,163 ka tawo hin 14,597 nga panimalay.
Mga Baranggay[igliwat | edit source]
An Syudad han Maasin mayda kapitoan (70) nga baranggay.
Mga Sumpay ha Gawas[igliwat | edit source]
- ELGU nga websayt han Syudad han Maasin
- Maasin City Website
- Philippine Standard Geographic Code
- 2000 Philippine Census Information


text:
Xieng Khuang
An Xieng Khuang o Xiangkhoang (puyde liwat Sieng Khuang; ha Lao: ຊຽງຂວາງ) usa nga lalawigan han Laos, nga nahamutang ha dumagsaan nga dapit han nasod. Ginbinumbahan ini hin duro han panahon han Gyera ha Vietnam.
An syahan nga ngaran hini Muang Phuan, ngan an kilalado nga Patag hin mga Tadjaw nahamutang dinhe.
Mga distrito[igliwat | edit source]
An lalawigan nahimo han mga nasunod nga mga distrito:
- Kham (9-02)
- Khoune (9-04)
- Morkmay (9-05)
- Nonghed (9-03)
- Pek (9-01)
- Phaxay (9-07)
- Phookood (9-06)
- Thatom (9-08)
An distrito han Thatom ginbalhin ngada tikang han ispisyal nga zona han Xaisomboun han pagwara hini han Enero 2006.
Mga kilalado nga molupyo[igliwat | edit source]
- Vang Pao Tawo militar han Ginhadi-an han Laos
Kitaa gihapon[igliwat | edit source]
- Meseta han Xieng Khuang
- Tragic Legacy: Profound Mystery - The Unknown Story of Xieng Khouang by Mike Matsuno


text:
Dalaguete
An Dalaguete usa nga ikatulo ka klase nga bungto ha lalawigan o probinsya han Sugbo ha Butnga nga Kabisay-an nga rehiyon han Kabisay-an ha Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 57,331 nga tawo ha 10,873 nga panimalay.
Mga Baranggay[igliwat | edit source]
An Dalaguete ginbahin ngadto hin katloan kag tulo (33) nga baranggay.
Mga Sumpay ha Gawas[igliwat | edit source]
- Opisyal nga Websayt han Bungto han Dalaguete
- Philippine Standard Geographic Code
- 2000 Philippine Census Information


text:
Agrikultura
An pag-uma o agrikultura amo an paghimo hin pagkaon, tubong, paybiru ngan iba pa nga mga butang ha sistematiko nga pagbuhî hin kahayupan ngan pagpatubo hin mga tanum. An pulong nga agrikultura tikang han Linatin nga agri o ager nga nangangahulugan hagna ngan cultura nga nangangahulugan pagmangno. An literal nga kahubad han pulong amo an pagmangno han tuna hin hagna. Ha yana nga kagamit, an pulung nga agrikultura naglalakip han ngatangan nga buruhaton nga nanginginlabot han paghimo hin pagkaon/tubong/fiber, pati an mga tekniko hin pagbuhî ngan "pagproseso" hin kahayopan. An agrikultura amo gihapon an halipot nga pamulong han pag-aram han pagbuhat han agrikultura — nga kilalado ha pormal nga siyensya hin agrikultura.
(Bug-os 1 (ihap)) amo in (2 (ihap) ka tigkapatan)
(Tungga 1/2 (ihap) amo in ([[1 (ihap) ka tigkapatan)
(Tungga han tungga) amo in (1/2 (ihap) Kahati)
(Tungga han tungga han tunga) amo in ([[1/4 (ihap) sikaupat)
(Tungga han tungga han tungga han tungga amo in ([[1/8 (Ihap) sikawalu)
An paghimu hit Sukul
Kun yaun ka tona yaun ka pirmi takin, kun usa an imu takin ngan karuyag niyu mag-sukul san iyu tona, gamita an iyu mga palad an dangaw, dugtunga an iyu tagsa nga dangaw, ma-himu nga dangaw mu dugngan iya dangaw, sunud tunga-a ha duha kay duha man la kam, ansya an iyu pag-titikangan pag sukul-sukul.
Kun duha an imu takin, dugtung-dugtunga an iyu tulu nga dangawan, usa la nga kamut, usa nga dangaw han kada tagsa, mahi-himu niyu nga tulu ka dangaw, tunga-tunga ha tulu an iyu nahimu nga dangaw nga gin-durudugtung. Ibutang ha tona an iyu mga kamut dugtung-dugtunga an dangaw ngan butangi marka, itun nga marka ha tinikangan mawala u matuu ngan matuu man u mawala, ma-isti man u ma-wisti, ma-nurti man u ma-sur, pirmi may tubtuban, tikang ha tinikangan ngadtu han tubtuban tunga-a hin tulu ka iksaktu nga sukul, diri niyu ini mahihimu hin dali-dali la kinahangalan utruhun niyu kanan napulu ka utru ngadtu kamu maging siguradu na.
Kun tulu an imu takin, dugtung-dugtunga niyu nga upat an iyu mga dangaw ngan tunga-a ha upat nga iksaktu nga sukul, ini an iyu taramdan pag sukul.
Kun upat an imu takin, dugtung-dugtunga niyu nga lima an iyu tagsa-tagsa nga dangaw ha usa nga kamut ngan tunga-tunga-a hin lima nga iksaktu nga sukul.
Kun lima an imu takin, dugtung-dugtunga niyu nga unum an iyu tagsa-tagsa nga dangaw ha usa nga kamut ngan tunga-tunga-a hin unum nga iksaktu nga sukul.
Kun unum, durugtunga an dangaw han tagsa nga usa nga kamut ngan tunga-a iksaktu hin pitu ka sukul.
Kun pitu, durugtunga ngan tunga-tunga-un hin walu nga iksaktu nga sukul. Ini nga sukul nga nakuha niyu han pagtunga-tunga ansya in iyu taramdan nga walu.
Kun an imu takin yaun liwat takin nga diri mu takin, hira nga duha an magdudugtung dugtung an dangaw han ira kada tagsa nga usa nga kamut ngan tunga-tunga-un nira hin duha, diri ka api hira la kay adtu nga takin han takin mu diri mu naman takin.
Kun an takin mu may takin ngan an takin han takin mu may takin, an ikatulu ngan ika-upat nga katunga-an an mag-susukulay, diri na kam api nga magtakin.
An TUBU
Guin uutud an punu/tanum nga tubu diri dara an iya ugat para pagkusug han túbu nala han tanum, ha dapit ha igbaw han tubu ngaran durhu/patdan ansya an gin-uutud dara an dahon, kinahanglan yaun dahon para ma-itanum utru.


text:
Narvacan
An Narvacan usa nga ikaduha nga klase nga bungto ha lalawigan han Ilocos Sur, Pilipinas. Nahimutang ini harani han katundan nga labnasan han isla han Luzon. An Narvacan nahimutang dida hin usa nga siong o walog nga ginpalibutan hin mga kabugkiran. Usa ini nga rehiyon nga maupay tamnan ngan mayda mahalayahay nga tropikal nga klima, ngan an importante nga mga gintatanom ha Narvacan amo an mais, gapas, indigo, humay, tubo hin asukar ngan tabako. An mga nangungukoy dinhe kaurugan mga Katoliko Romano ngan Methodist nga mga Kristohanon nga nayakan hin Ilokano.
Sumala han census han tuig 2000, ini mayda populasyon nga 38,435 ka tawo ha 7,803 nga mga panimalay.
Mga baranggay[igliwat | edit source]
An Narvacan ginbahin ngadto hin katloan kag upat (34) nga mga baranggay.
Kaagi[igliwat | edit source]
An Narvacan nabilngan hin Espanyol nga puwersa expedisyonaryo nga ginpadara tikang ha Vigan han opisyal militar ngan maglalalayag nga conquistador nga hi Capitan Juan de Salcedo. An mga Espanyol nalunuran han ira sakayan ha daplin han baybayon han bungtot. Han pagbuliga ha ira han mga taga-dida, nagpakiana an mga Espanyol han ngaran han lugar. An namumuno han mga tagadida nagbaton ha Ilokano nga yinaknan ha pagpakiana ha ira nga "Nalbakan?" (Nalunuran ba kamo hin sakayan?). Gasi han mga Espanyol nga amo ini an baton han ira paki-ana ngan tikang hadto an ngaran han bungto Narvacan.
Ginsangkay ni Salcedo in gamay nga tribo hin mga lumad nga mga katawhan hin walog nga nangungukoy dida hini nga lugar samtang mga Espanyol nga mga pamilya nagtukod hin bungto han 1576. Komo kabahin bag-o nga bungto, usa nga Katoliko Romano nga parroko gintukod han Augustiniano nga orden relihiyoso han Abril 25, 1587. An parokya han Narvacan amo an nagin usa han mga syahan nga Katoliko Romano nga mga parroko han yana nga Ilocos Sur.
Gin-organisa an Narvacan ha ilarom han mga pagdumara han gobyerno han ginhadi-an han Espanya. An Habsburgo nga dinastiya han Espanya amo an nangulo han estado nga amo an nagpili kan Santiago de Vera ngan Presidente han Real Audiencia — gobernador han rehiyon nga diin an Narvacan nahamutang. Han 1589, hi Gobernador Vera nagpili kan Nicolas de Figueroa nga amo an syahan nga Encomendero de Narvacan — labaw nga nagdudumara han bungto ngan han mga hagrani nga bungto dida han sistema nga encomienda. An iya puwesto ha pagtika-iha nahimo ngadto han ofisyo han alkalde han Narvacan.
Mga sumpay ha gawas[igliwat | edit source]
- Pakli han Bungto han Narvacan
- Philippine Standard Geographic Code
- 2000 Philippine Census Information


text:
Saint-Dié-des-Vosges
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Mga koordinado: 48°17′02″N 6°56′56″E / 48.284°N 6.949°E
An Saint-Dié-des-Vosges usa nga syudad ha Francia
Heyograpiya[igliwat | edit source]
Nahamutang an Saint-Dié ha kabugiran nga Vosgeshanon 80 km (50 mi) ha timugan o salatan-sinirangan tikang ha Nancy ngan 45 km (28 mi) tikang ha Lunéville. Ini nga agi-an nga an dako nga bahin nahamutang ha siong han Meurthe amo an agsob gamiton, ngan syahan ginamitan hin riles dida han 1864, nga yana an prinsipal nga dalan ada gihapon.
An Saint-Dié-des-Vosges, amo an ulohan hin arrondissement nga amo gihapon an ngaran, nalalakip han departamento han Vosges han Fransya. Ini nga komyun nga mayda guti-ay nga bungto ha iya kamutngaan mga 50 km (31 mi) ha dumagsaan tikang han ulohan nga Épinal, nga gindudugtong hin duha nga dalan, ha salatan an mga paso han Haut-Jacques ngan Bruyères o kundi man ha amihanan an paso han Haut-du-Bois ngan an kahadto nga tuna han mga Rambervillers. Ha riles, an Épinal mga 61 km (38 mi) hin kahirayo tikang ha Saint-Dié.
An salog nga Meurthe naagi dida han Permian nga basin han Saint-Dié nga ginpapalibotan hin mga bukid nga damo hin kagurangan nga tinatawag nga Ormont, Kemberg ngan La Madeleine. An igbaw nga bahin han hini nga mga kabugkiran mga 550 ka metro hin kahitas'an nahimo hin mga Triassic nga mga kahimo, labi na an sinisiring nga "vosgiahanon nga sandstone", nga usa nga klase hin pula nga sandstone.
Kultura[igliwat | edit source]
- Simbahán San Martín
- Museo Pierre-Noël
Edukasyon[igliwat | edit source]
Kolehiya (Institut universitaire de technologie) :


text:
Basco, Batanes
An Basco (inaapod man Santo Domingo de Basco) sarong ikalimang klaseng banwaan kan probinsya nin Batanes. Filipinas. Susog sa senso kan 2007, igwang 7,517 katawo na nageerok igdi. Ini an kabesera kan Batanes asin an Basco namumugtak sa Batan Island, an ikaduwang pinakadakulang isla sa tiripon kan Batanes Islands.
Mga Barangay[liwaton | liwaton an gikanan]
An Basco nababanga sa 6 barangay.
- Ihuvok II (Kayvaluganan)
- Ihuvok I (Kaychanarianan)
- San Antonio
- San Joaquin
- Chanarian
- Kayhuvokan
Mga Eskwelahan[liwaton | liwaton an gikanan]
- Basco Central School
- Diptan Elementary School
- Batanes National Science High School
- Saint Dominic College
- Batanes State College
Mga panluwas na takod[liwaton | liwaton an gikanan]
Plantilya:Philippine Provincial Capitals


text:
Politika
An politiká[1] (Iningles:Politics) (Pambansa:Pulitika) amo an proseso nga diin mga grupo hin mga tawo naghihimo hin mga desisyon danay an konseho nga gin-botos han tawo an nahimu disisyun danay liwat pag-lugi han tawo pina-agi han laway nga libak. Bisan kon ini nga pulong ginagamit ha kasahiran ha mga buruhaton ha sakob hin mga gobyerno sibil, iton politika nakikit-an gihapon ha ngatanan nga mga buruhaton hin katawhan, upod ha mga institusyon hin korporasyon, akademiko, ngan panrelihiyon.
An politika amo an "mga sosyal nga relasyon nga nahanunugod hin pamuno o gahum"[2] ngan nahanunungod ini han pagdumara hin unit ha politika,[3] ngan ha mga paagi ngan mga taktika nga ginagamit paghimo ngan pag-aplika hin polisiya.[4]
An siyensya hin politika (o mga estudyo ha politika) amo an pag-aram hin pamatasan ha politka ngan nagkikita ini han pagkuha ngan pag-aplika hin gahum. Upod han mga larangan hin pag-aram nga harani han siyensya hin politika amo an pilosopiya hin politika, nga namimiling hin rationale para hin politika ngan in etiko hin pamatasan publiko, ngan administrasyon publika o pagdumara hin publika nga nanginginlabot han mga pamatasan han pan-gobyernohan.
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ Abuyen, Tomas A. Diksyunaryo Waray-Waray [Visaya] English-Tagalog. Kalayaan Press Mktg. Ent., Inc. Quezon City. Tuig 2000. ISBN 971-08-6050-X. Pakli Ihap 290.
- ↑ Definition of politics from die.net
- ↑ http://everything2.com/index.pl?node_id=303454
- ↑ Definition of politics from "The Free Dictionary"


text:
Papa Gregorio XIII
Hi Papa Gregorio XIII (7 Enero 1502 – 10 Abril 1585), natawo nga Ugo Boncompagni, amo an Papa tikang han 1572 tubtob 1585. Kilalado hiya han pagkomisyonar ngan an ginkuhaan hin ngaran han Gregoriano nga kalendaryo, nga nagpapabilin ha yana nga amo an ginkarawat ha kanasoran nga sibil nga kalendaryo kutob yana.
Han panahon han iya pagkapapa, nagpadukwag hi Gregorio hin mga kultural nga pagpatronar nga nahanungod ha iya pagkapapa. Ginpakusog niya in damo nga mga envoy hin singbahan ngan diplomatiko ha Asya, ha mga kapurupod-an han Hapon ngan han Pilipinas. Hiya gihapon an syahan nga Papa nga naghatag han Inmakulada nga Konsepsyon komo Patrona han Kapurupod'an Pilipinhon dida han 9 han Pebrero 1579.


text:
Syudad han Davao
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An Syudad han Davao usa han mga pinaka-importante nga mga syudad ha Pilipinas ngan amo an sinisiring nga de facto nga kapital han isla han Mindanao. Amo gihapon ini an gidako-i nga syudad ha Philippines kon ha kahaluag hin katua-an an paghihisgutan. An aeropuerto internasyonal hini ngan an daungan han mga barko amo an usa han mga gidamo-i hin aktibidad nga cargo hub ha Salatan nga Pilipinas. An Syudad han Davao usa gihapon han mga pipira nga mga syudad ha Pilipinas nga naglulugaring tikang hin bis ano nga probinsya bisan pa man kon ginlalakip ini ha Davao del Sur para hin mga estadistika nga paggamit. An syudad amo gihapon an sentro han rehiyon para han Davao nga Rehiyon (Rehiyon XI). Usa ini han mga gidako-i nga syudad han kalibutan kon an kahaluag hin katunaan an paghihisgutan, nga naglalakip hin sobra 2,400 ka kwadrado nga kilometro. An Syudad han Davao City mayda populasyon hin mga nangungukoy nga an kadamo 1.3 ka ribo o milyon, ngan mga 2 ka milyon o ribo nga tawo aada kon ha adlaw nga mga takna.
Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 1,147,116 ka tawo ha 240,057 nga panimalay.
Mga Sumpay ha Gawas[igliwat | edit source]
- Opisyal nga Websayt hang Gobyerno han Syudad
- Davao City 2002
- Philippine Standard Geographic Code
- Davao City Photos and Travel Guide
- Satellite nga litrato han Google Maps
- Opisyal nga Sayt han Kadayawan Festival
- Mutya ng Davao
- Davao Turismo
- Davao Guide
- The Wild Tribes of Davao District, Mindanao, ni Fay-Cooper Cole, 1913, tikang ha Project Gutenberg


text:
Mikhail Lomonosov
Hi Mikhail (Mikhaylo) Vasilyevich Lomonosov (Rinusyan: Mиxaи́л Bacи́лbeBич ЛoMoHócoB; Nobyembre 19, 1711– Abril 15, 1765), hiya an usa ka makarit nga Rusyano, syentipiko, manunurat, nga dako an naging contribyusyon ha literatura, pag-aram ngan syensya. Upod an iya mga nadiskubre amo an atmospera han Benus. An iya nababaroan ha syensya amo an syensya naturales, kimika, pisika, mineralohiya, kaagi, arte, philolohiya, gamit optikal ngan iba pa. Usa liwat hiya nga magsiriday, nga naging basehan han kabag-ohan nga literatura lingwahe han Rusya.


text:
Marcos, Ilocos Norte
An Marcos usa nga ika-upat nga klase nga bungto ha lalawigan han Ilocos Norte ha Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 15,154 ka tawo ha 3,059 nga mga panimalay.
Mga Baranggay[igliwat | edit source]
An Marcos ginbahin ngadto hin napulo kag tulo (13) nga mga baranggay.
- Pacifico (Agunit)
- Imelda (Capariaan)
- Elizabeth (Culao)
- Daquioag
- Escoda
- Ferdinand
- Fortuna
- Lydia (Pob.)
- Mabuti
- Valdez (Biding)
- Tabucbuc (Ragas)
- Santiago
- Cacafean


text:
Simunul
An Simunul usa nga bungto ha lalawigan han Tawi-Tawi ha Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 31,962 ka tawo ha 4,910 nga panimalay. An yinaknan hini nga lugar amo an Sama. An syahan nga mga Muslim ha Pilipinas ginsisiring nga inmabot anay ha Simunul.
Unom iton mga beach ha Simunul. An kadam-an han mga tawo dinhe mga Muslim.
Mga Baranggay[igliwat | edit source]
An Simunul ginbahin ngadto hin napulo kag lima (15) nga mga baranggay.
- Bakong
- Manuk Mangkaw
- Mongkay
- Tampakan (Pob.)
- Tonggosong
- Tubig Indangan
- Ubol
- Doh-Tong
- Luuk Datan
- Maruwa
- Pagasinan
- Panglima Mastul
- Sukah-Bulan
- Timundon
- Bagid


text: 1Ayaw pagbusa hin tawo nga magurang ha imo, kundi panginyupo ha iya sugad hin amay mo. Isipa nga imo kabugtoan an kalalaken-an nga manghod mo, 2nga mga iroy an kababayen-an nga magurang ha imo, ngan ha bug-os nga pagkaputli, isipa liwat nga imo kabugtoan an kababayen-an nga manghod ha imo. 3Tahora an mga balo nga kababayen-an nga tinuod nga nag-uusaan. 4Kundi kon may mga anak o mga apo in balo nga babaye, kinahanglan hira anay an magtuman han ira dyosnon nga mga katungdanan ha ira kalugaringon nga panimalay, ngan ha sugad nga paagi makakabalos hira han ira mga kag-anak ngan mga apoy kay amo ito an nakakalipay han Dyos. 5An tinuod nga balo nga babaye nga nag-uusaan nga waray naninimangno ha iya, naglalaom na la han Dyos ngan nagpapadayon hin pag-ampo ngan pangaro han Dyos hin tabang adlaw-gab-i. 6Kundi, an balo nga babaye nga nagpapatakas hin kalipayan, patay na paghunahunaon bisan kon buhi pa hiya. 7Ihatag ini nga sugo ha ira, basi waray makagsuson ha ira. 8Kon may tawo nga diri nanginginano han iya mga kauropdan, labi na an mga kaapi han iya kalugaringon nga panimalay, nagsalikway han iya pagtoo, ngan labaw pa hiya kamaraot han diri natoo. 9Ayaw na pagdugangi an listahan han mga balo, labot kon an balo nga babaye labaw na hin saysenta an iya edad. Kinahanglan liwat nga makausa la hiya pangasawa, 10ngan may bantog hin mag-upay nga mga binuhatan: babaye nga nagmangno hin maupay han iya mga anak, nag-abiabi hin mga sumasaka ha iya balay, nagtuman han mga ordinario nga buruhaton han mga magtinuohon, nagtabang han mga nagkukuri, ngan nagtuman han ngatanan nga mag-upay nga mga buruhaton. 11Kundi ayaw iupod ha lista an batan-on pa nga mga balo nga kababayen-an; kay kon karuyag na liwat nga hira pangasaw-on, nabulag hira kan Cristo, 12ngan nakakasala hira hin diri pagtuman han ira syahan nga saad ha iya. 13Mahibabaro liwat hira pagkarag han ira panahon hin pagpinanungbalay; kundi labaw pa kamaraot, mahibabaro hira paglinibak ngan pagyinubit, pagyinakan hin mga butang nga diri kaangayan. 14Sanglit gabay an batan-on pa nga mga balo pumaasawa ngan manganak hira, ngan magmangno han ira mga panimalay, basi mawaray higayon an aton mga kaaway hin pagpakaraot ha aton. 15Kay may-ada na iba nga mga balo nga kababayen-an nga binmaya ngan nagsunod na kan Satanas. 16Kon in usa nga babaye nga matinuohon may mga balo nga kababayen-an ha iya panimalay, kinahanglan mangnoan hira niya, ngan diri magsarig la han singbahan, basi kamangnoan han singbahan an mga balo nga kababayen-an nga waray nagtitimangno. 17Kinahanglan isipon nga an mga katigurangan han singbahan nga maupay magtuman han ira kapangulo, labi na an maduroto hin pagwali ngan pagtutdo, angay tagan hin doble nga suhol. 18Kay nasiring an kasuratan, “Ayaw pagbusali an baka samtang naggigiok,” ngan “Angay han iya igo nga suhol an nagbubudlay.” 19Ayaw pamatii an sumbong kontra hin pangulo hin singbahan labot la kon ginsalawad ito hin duha o tulo nga mga saksi. 20Sawaya ha atubangan han kadam-an an mga nagpapakasala, basi mahadlok an iba. 21Ha atubangan han Dyos ngan ni Cristo Jesus, ngan han baraan nga mga anghel, gin-aagda ko ikaw nga tumanon mo ini nga mga sagdon hin waray pagtamay o pagpalabi hin tawo, ha bisan ano nga imo pagbubuhaton. 22Ayaw pagdalidali pagpandong han imo mga kamot bisan kan kanay para hin pag-alagad han Ginoo. Ayaw bulig han iba hin pakasala; talinguhaa nga magmaputli ka. 23Ayaw pag-inom hin tubig la, kundi gamit hin gutiay nga bino, pagtambal han imo suroksurok, kay agsob ka la masakit. 24Dayag kaupay an mga sala han iba nga mga tawo, ngan nag-uuna ha ira ha hukmanan ini nga ira mga sala; kundi an mga sala han iba ha orhe na nakikita. 25Ha amo nga paagi, nakikita hin dayag an mag-upay nga mga buhat, ngan bisan an diri nakikita hin dayag diri matatago.


text:
Gustavus Adolphus han Sweden
Hi Gustav II Adolf o Gustavo II Adolfo (Disyembre 9, 1594 – Nobyembre 6, 1632 O.S.), nga kilalado han ginLatinisar nga ngaran nga Gustavus (II) Adolphus ngan panalagsaon tawagon nga Gustavo Adolfo el Grande o Gustav Adolf nga Harangdon (ha Swedish: Gustav Adolf den store; ha Iningles: Gustav Adolf the Great), amo an Hadi han Sweden o Swesya tikang han 1611 tubtob han iya kamatayan ha batalya.
Hi Gustavo Adolfo natawo ha Stockholm ngan amo hiya an suhag nga anak ni Hadi Karl IX han Sweden han Vasa nga dinastiya ngan han iya ikaduha nga asawa nga hi Christina han Holstein-Gottorp. Naka-eredir hiya han trono ha edad han diesisyete han kamatay han iya amay han 1611, pati liwat in nagpinadayon nga sunod-sunod nga mga pag-awayan kon hin-o an masunod nga nahimo nga gyera han iya Polako nga patod nga hi Sigismundo han Polonya, nga dida han una nga mga pag-awayan han relihiyon ugsa han Katloan ka Tuig nga Gyera, napiritan pagbuhi han trono han Swesya ngadto han amay ni Gustavo.
Hin usa nga rondo hini nga pag-away hin dinastiya, ginsalakay niya an Livonia han 31 an iya edad, ngan amo ini an nagtikang han Polako-Swedish nga Gyera (1625–1629). Nakilalado an iya paghadi tungod han iya mga buhat ha pira ka tuig nga sunod, dida han pamuno hiya han pag-api han Sweden (1630) dida han nagpapadayon nga Katloan ka Tuig nga Gyera han pag-intervenir niya han tikapirde nga mga Protestante.
Na-asawa hiya kan Maria Eleonora han Brandenburg, an anak ni Juan Sigismundo, Elector han Brandenburg, ngan iya ginpili an Prusyano nga syudad han Elbing komo base han iya mga gi-os ha Alemanya. Namatay hiya dida han Pag-awayan han Lützen han 1632. An iya pag-api dida han Katloan ka Tuig nga Gyera nakahatag ha iya han agnay nga "Leon han Amihanan" o "Leon han Norte".
Kilalado hi Gustavo Adolfo nga makarit nga kumander militar. An iya taktika nga pag-integrar han kasundalohan, mangangabayo, artilyeriya, ngan mga logistics nakahatag ha iya han titulo nga "Amay han Moderno nga Pan-gyera". Mga sumurunod nga mga kumander nga nag-aram ngan nagrespeto kan Gustavo II Adolfo naglalakip kanda Napoleon I han Fransya ngan Carl von Clausewitz. An iya mga pagpadukwag ha siyensya militar amo an naghimo han Swesya nga dominante nga gahom ha Baltic nga rehiyon han sunod nga usa ka gatos ka tuig (kitaa Imperyo Swedish). Hiya la liwat an Swedish nga monarka nga gintawag nga "el Grande".


text: 1Sanglit pagsubad kamo ha akon, sugad gud han akon pagsubad kan Cristo. 2Gindadayaw ko kamo kay dayuday nahinunumdom kamo ha akon, ngan ginsusunod niyo an mga pagturon-an nga akon iginhatag ha iyo. 3Kundi karuyag ko nga hibaroan niyo nga hi Cristo amo an ulo han ngatanan nga mga tawo, an bana amo an ulo han asawa, ngan an Dyos amo an ulo ni Cristo. 4Sanglit in lalake nga magtabon han iya ulo kon nag-aampo o naghihimangraw hiya han mensahe han Dyos ha kadam-an, nagpapakaalo kan Cristo. 5Ngan in babaye nga diri magtabon han iya ulo kon nag-aampo o naghihimangraw hiya han mensahe han Dyos ha kadam-an, nagpapakaalo han iya bana; sugad la hiya hin babaye nga kiniskisan an ulo. 6Kon diri magtabon in babaye han iya ulo, gabay pa hiya magpaarot. Ngan tungod nga makaarawod man para hin babaye an pagpakiskis o pagpaarot, kinahanglan tabonan niya an iya ulo. 7Diri kinahanglan nga in lalake magtabon han iya ulo kay ladawan man hiya ngan himaya han Dyos. Kundi an babaye ladawan han lalake; 8kay waray paghimoa an lalake tikang hin babaye, kundi an babaye tikang han lalake. 9Ngan waray paghimoa an lalake para han babaye, kundi an babaye para han lalake. 10Sanglit tungod han mga anghel, kinahanglan magtabon an babaye han iya ulo hin pagpakita nga ubos hiya han pagburut-an han iya bana. 11Kundi ha aton kinabuhi dida ha pag-alagad han Ginoo, an babaye nasarig han lalake, ngan an lalake nasarig han babaye. 12Kay sugad nga ginhimo an babaye tikang han lalake, ha amo man nga paagi natawo hin babaye an lalake; ngan natikang han Dyos an ngatanan nga mga butang. 13Pagturutimbanga daw niyo: angay ba hin babaye in pag-ampo sa Dyos ha kadam-an nga waray tabon an iya ulo? 14Kitaa daw, bisan ngani an kinaiya ngahaw nagtututdo ha iyo nga makaarawod para hin lalake in hilaba nga buhok, 15kundi usa ini nga parayaw hin babaye. Iginhatag ha iya an hilaba nga buhok nga tabon han iya ulo. 16Kundi kon may-ada makiglaris mahitungod hini, an akon la masisiring amo nga kami o an mga singbahan han Dyos waray pa magbalhin hin pamatasan mahitungod hin pagsingba. 17Kundi dida hinin masunod nga mga tugon diri ako nagdadayaw ha iyo; kay ha tinuod diri nakakaupay, kundi nakakaraot lugod an mga katirok niyo ha singbahan. 18Syahan, nasumatan ako nga may mga hugpo nga nagpapakorokontra ha mga katirok niyo ha singbahan; ngan natoo ako nga may kamatuoran ini. ( 19Hin waray ruhaduha kinahanglan magkamay-ada mga pagkabahinbahin niyo basi makita hin dayag an aada ha katadongan.) 20Kon nagkakatirok kamo, an iyo tuyo diri an pagkaon han Panihapon han Ginoo. 21Kay ha iyo pangaon, may hin lugaring la, sanglit may mga gutom pa ngan an iba hubog na. 22Waray ba niyo kalugaringon nga mga balay nga angay niyo kaonan ngan imnan? O buot ba niyo tamayon an singbahan han Dyos ngan pakaalohan an mga kablas? Ano an ginpapaabot niyo nga akon isisiring ha iyo hiunong hini? Dadayawon ko ba kamo? Diri! Diri ako nagdadayaw ha iyo! 23Kay kinarawat ko tikang han Ginoo an pagturon-an nga akon na iginhatag ha iyo: nga ha gab-i han paglingoa han Ginoo nga Jesus, kinmuha hiya hin tinapay, 24nagpasalamat sa Dyos, ginpinitpinit niya, ngan nagsiring, “Amo ini an akon lawas nga iginhahalad para ha iyo. Buhata ini nga hinumdoman ha akon.” 25Ha amo man nga paagi, kinuha niya an irimnan katapos han panihapon ngan nagsiring, “Amo ini nga irimnan an kanan Dyos bag-o nga ginsabotan nga gintigamnan han akon dugo. Buhata ini nga hinumdoman ha akon ha kada pag-iinom niyo hini.” 26Kay ha kada pagkakaon niyo hini nga tinapay ngan pag-iinom tikang hini nga irimnan, iginpapasangyaw niyo an kamatayon han Ginoo tubtob han iya pag-abot. 27Sanglit adton nakaon han tinapay han Ginoo ngan nainom tikang han iya irimnan hin diri takos, nakakasala kontra han lawas ug dugo han Ginoo. 28Sanglit kinahanglan mag-usisa anay han iya kalugaringon an kada usa san-o hiya kumaon han tinapay ngan uminom tikang han irimnan. 29Kay kon diri hiya nasabot han kahulogan han lawas han Ginoo kon nakaon hiya han tinapay ngan nainom tikang han irimnan, naghuhukom hiya han iya kalugaringon. 30Amo ini an hinungdan nga damo ha iyo in mga magsakit ngan magluya, ngan damo na in nagkamatay. 31Kon usisahon anay naton an aton kalugaringon, diri kita paghuhukman han Dyos. 32Kundi ginhuhukman ngan ginkakastigo kita han Ginoo; ini pagpasabot ha aton basi diri kita mahiupod han kalibutan hin kasiroti. 33Sanglit, kabugtoan ko, kon magtititirok kamo ha pagkaon han Panihapon han Ginoo, ayaw pag-una, hulata an iba. 34Ngan kon may-ada ginugutom, kinahanglan kumaon hiya didto ha iya balay, basi kon magkatitirok kamo diri kamo paghukman han Dyos. Hiunong han iba nga mga butang, tutuhayon ko ito kon kumada ako ha iyo.


text:
Pagtukod han estado han Israel
An Pagtukod han estado han Israel o Deklarasyon han Katalwasan han Israel (Hebrew: הכרזת העצמאות, Hakhrazat HaAtzma'ut o Hebrew: מגילת העצמאות Megilat HaAtzma'ut), ginhimo han 14 Mayo 1948, an adlaw nga nahuman an Mandato han Britanya, nga opisyal ginpasamwak nga an bag-o nga estado Hudiyo ginngaranan nga Estado han Israel, amo an pormal nga gindukod, ha dapit han katunaan nga ginkilala nga Mandato han Britanya han Palestino ngan ha dapit han mga katunaan, kun diin an mga ginhadian han Israel ngan Judah nahamutang tikang pa ha kahadtoan.


text:
Sofronio Española
An Sofronio Española usa nga ika-upat nga klase nga bungto ha lalawigan o probinsya han Palawan ha Pilipinas. Amo ini an gibag-ohi nga bungto han probinsya, nahimo pinaagi hin plebisito han Mayo 22, 1994, tikang hin katunaan nga bahin han una han Brooke's Point. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 26,801 nga tawo ha 5,479 nga panimalay.
Mga Baranggay[igliwat | edit source]
An Sofronio Española ginbahin ngadto hin siyam (9) nga baranggay.
- Abo-abo
- Iraray
- Isumbo
- Labog
- Panitian
- Pulot Center
- Pulot Interior (Pulot II)
- Pulot Shore (Pulot I)
- Punang
Mga Sumpay ha Gawas[igliwat | edit source]
- Philippines Election Commission List of 1990s Plebiscites
- Philippine Standard Geographic Code
- 2000 Philippine Census Information


text:
Puerto Galera
An Puerto Galera usa nga ikatulo nga klase nga bungto ha lalawigan han Oriental Mindoro, Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 21,925 ka tawo ha 4,424 nga mga panimalay. Amo ini an pinakakanawayan o pinakaamihanan-katundan nga bungto ha Oriental Mindoro.
Mga baranggay[igliwat | edit source]
An Puerto Galera ginbahin ngadto hin napulo kag tulo (13) nga mga baranggay.
- Aninuan
- Balatero
- Dulangan
- Palangan
- Sabang
- San Antonio
- San Isidro
- Sto. Niño
- Sinandigan
- Tabinay
- Villaflor
- Poblacion
- Baclayan
Mga sumpay ha gawas[igliwat | edit source]
- Puerto Galera Online
- Puerto Galera Tourism Sector Coordinating Association
- Philippine Standard Geographic Code
- 2000 Philippine Census Information


text: 1Kabugtoan, maaram kamo ngahaw nga waray makawang an amon pagduaw ha iyo. 2Sayod kamo nga ginpakurian ngan ginpakaalohan na kami didto ha Filipos, san-o kami pumakadto ha iyo ha Tesalonica. Kundi gindasig kami han Dyos hin pagwali ha iyo han Maupay nga Sumat nga natikang ha iya, bisan kon damo gud an mga natipa. 3Diri sayop an amon pagwali ug diri maraot an amon hangyo ha iyo, ngan waray kami maglimbong bisan kan kanay. 4Lugod, dayuday nagyayakan kami sugad han kanan Dyos karuyag, tungod kay pagbuot man niya nga itapod niya ha amon an Maupay nga Sumat.Diri amon tuyo an paglipay hin mga tawo, kundi han Dyos nga sayod kon ano an panuyo han amon kasingkasing. 5Maaram na man kamo nga waray kami pakada hin pag-ulog-ulog ha iyo, ngan waray kami gamit hin mga pulong nga basi la katabonan an amon kahalot. An Dyos amo an amon saksi! 6Waray kami pagtinguha nga pagdayawon kami han mga tawo, ma tikang ha iyo o ma tikang han iba, 7bisan kon may katungod man ngani kami nga pagdayawon kami niyo kay mga apostoles man kami ni Cristo. Kundi han nakada pa kami ha iyo, mga buotan kami sugad hin iroy nga nagmamangno han iya mga anak. 8Tungod han gugma namon ha iyo, andam kami pagpaangbit ha iyo diri la han Maupay nga Sumat nga tikang ha Dyos, kundi bisan pa han amon kalugaringon nga mga kinabuhi, kay labis gud an amon pagmahal ha iyo. 9Kabugtoan, waray ruhaduha nga nahinunumdom pa kamo han amon mga pagkabudlay ngan pagginuol! Nagbudlay kami adlaw—gab-i, basi diri kami makasamok ha iyo samtang nagwawali kami ha iyo han Maupay nga Sumat nga tikang han Dyos. 10Kamo ug an Dyos amo an mga saksi, nga an amon panggawi ngada ha iyo nga mga magtinuohon putli, matadong, ngan waray sadang ikasuson. 11Sayod man kamo nga gintagad namon an tagsa ha iyo sugad gud han pagtagad hin usa nga amay han iya mga anak. 12Gindasig ngan ginliaw kamo namon, ngan ginsagdonan kamo namon pag-ukoy hin kinabuhi nga nakakalipay han Dyos nga amo an nagtatawag ha iyo basi kamo makaangbit han iya Ginhadian ngan himaya. 13Ug amon liwat dayuday, ginpapasalamatan an Dyos. Kay an pagdad-i namon ha iyo han mensahe han Dyos, iyo ini pinamatian ngan kinarawat, diri nga mensahe hin tawo, kundi sugad nga mensahe gayod han Dyos. Kay nagbubuhat an Dyos dida ha iyo nga mga magtinuohon. 14Kabugtoan, an nahinabo ha iyo amo gihapon an nahinabo didto han mga singbahan han Dyos ha Judea, han mga magtinuohon nga sakop ni Cristo Jesus. Nag-antos kamo hin sugad nga pagpakurii han iyo kalugaringon nga mga tawo nga gin-antos niyo tikang han mga Judiyo 15nga nagpatay han Ginoo nga Jesus ngan han mga manaragna, ngan amo liwat an nagbukod ha amon. Diri gud hira nakakalipay han Dyos! Mga kaaway hira han ngatanan nga mga tawo! 16Nagtinguha pa ngani hira pagulang han amon pagwali ngadto han mga Hentil han mensahe nga makakatalwas ha ira. Ini nga ira ginbuhat amo an nakatig-ob han mga sala nga dayuday ira ginbuhat. Sanglit, ha kataposan, nahisakban hira han kapungot han Dyos! 17Mahitungod ha amon, kabugtoan, han paghimulag namon ha iyo hin halipot la nga panahon—diri manggud adto ha amon panumdoman—dayuday nahinunumdom kami ha iyo. Makahiridlaw gud hin pagkita ha iyo ngan minimingaw kami ha iyo! 18Karuyag namon bumalik ha iyo. Nagtinguha ako, hi Pablo, pagbalik ngada ha iyo diri la makausa, kundi gin-ulang kami ni Satanas. 19Kay kamo gudla an amon paglaom, an amon kalipay, ngan an hinungdan han amon pagparayaw han amon pagdaragan ha atubangan han aton Ginoo nga Jesus kon bumalik na hiya. 20Kamo gud an amon sadang iparayaw ngan ikalipay!


text:
Fado
An Fado usa nga genre hin musika nga posible nagtíkang dida han mga 1820 nga dekada ha Portugal. It tigaman hini amo in masulob-on nga mga tunog ngan mga laray, ha panalagsaon mahitungod han dagat o han kinabuhi han kablas. An musika, ha kaurogan nahadugtong han Pinortuges nga pulong saudade, usa nga pulong nga makuri maihubad ha Winaray o Binisaya (iton saudade usa nga klase hin panghinaot, ngan mahitungod ini hin kumplekado nga pagsagol hin kamasulob-on, kasákit, kamingaw, kalipay ngan gugma--usa nga harani nga kahubad hini posible iton konsepto han pangandoy). An pagtíkang han fado posible tikang hin hin ritmo han mga uripon nga tikang ha Africa nga ginsalákot han tradisyonal nga musika han mga manaragat nga Portuges ngan impluwensya nga Arabo.
Duha iton main nga kalain hin fado, ngan ini amo an mga tikang han mga syudad han Lisboa ngan Coimbra. An estilo han Lisboa amo an pinaka-popular, samtang an kanan Coimbra nga estilo amo an mas fino (o refined) nga estilo. Iton moderno nga fado sikat ha Portugal, ngan damo na an mga kilalado nga mga musikero.
Kaagi ngan Kasaysayan[igliwat | edit source]
An syahan nga harangdon nga magkaranta hin Fado nga kilalado pa yana amo hi Maria Severa, nga an kinabuhi dida han syahan nga katunga han ika-19 nga siglo. Pero waray pa gumawas an gin-rekord nga fado hangtod han sunod nga siglo. Dida han mga dekada han mga 1920 ngan 1930, popular in serye hin fado de Coimbra (in bersyon nga popular ha Coimbra) nga mga ginrekord. An mga gitarista nga hira Carlos Paredes ngan an iya amay nga hi Artur Paredes, amo an sinisiring nga mga maestro ngan mga harangdon nga nanguna hini nga genre ngan han Portugues nga sista.
Hi Amália Rodrigues amo an nagbandilyo han pinakakilalado nga klase hin fado. Katapos han iya kawara, mayda bag-o nga mga grupo hin performer nga nandugang hin mga pagbabag-o ha estilo ngan nagdara hin dugang pa nga kasikat ha langyaw ngada han tradisyonal nga musika Portuges. Mayda liwat mga nagmalinamposon nga mga experyensya ha fado, dida ha pagsagol hini han elektroniko nga musika. Hi Carlos do Carmo, Mariza, Mafalda Arnauth, Camané, Kátia Guerreiro ngan Mísia nandara hin bag-o nga paglantaw han tradisyonal nga kanta, ngan ha panalagsa-on ginbanhaw an ika-19 nga siglo nga fado. Samtang hi Dulce Pontes nagkombina hini upod hin popular ngan tradisyonal nga musika Portuges, hira Madredeus ngan Cristina Branco nandugang ha fado hin mga bag-o nga instrumento ngan mga tema - an ira la ginpabilin tikang han orihinal nga Fado amo an taran-awon hini ngan an konsepto han "saudade". Iton fado halos pirme bisan-diin universally masulob-on; bisan man kon mayda pipira hini nga mga maglipayon nga mga kanta.


text:
Deng Xiaoping
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Hi Deng Xiaoping (ha ginyano nga Inintsek: 邓小平; tradisyonal nga Inintsek: 鄧小平; pinyin: Dèng Xiǎopíng; Wade-Giles: Teng Hsiao-p'ing; Agosto 22, 1904 – Pebrero 19, 1997) usa nga prominente nga Intsek nga politiko and paragreporma, ngan namuno han Partido Komunista han Tsina (CCP). Waray hi Deng magkapot hin puwesto komo mangulo hin estado o mangulo hin gobyerno, pero hiya an nagsirbe nga de facto nga namuno han Republika han Katawhan han Tsina tikang han 1978 tubtob han syahan nga bahin han dekada han mga 1990. Hiya an nagpanguna han "Sosyalismo nga mayda Inintsek nga kinaiya" ngan Intsek nga reporma ekonomika, nga kilalado gihapon nga "sosyalista nga market nga ekonomiya", ngan iya ginbuklad an Tsina ngadto han komersyo han kalibotan o global market.


text:
Provincia de Lugo
An Lugo usa nga probinsya ha kanawayon han Galicia, o amihanan-katundan nga Espanya, ha dumagsaon o amihanan-sidlangan nga bahin han komunidad autonoma han Galicia. Ginsasapitan ini han mga probinsya han Asturias, León, Ourense, Pontevedra, ngan A Coruña, ngan han Dagat Cantabrico (Golfo de Vizcaya) .
An populasyon hini 361,782 (2002), ngan tikang hini usa nga ika-upat nga bahin naukoy didto han kapital nga an ngaran gihapon Lugo.
Kitaa gihapon an Lista han mga munisipyo ha Lugo.


text:
Diodo
Ha elektronika, an diode (Ininglis) o diodo (Kinatsila) (tikang han Griyego nga nangangahulogan hin "duha nga dalan") amo an usa ka duha-ka-terminal nga sangkap elektronko nga naagi an kuryente elektrika ha uusa la nga direksyon. Agsob gamiton ini ha pagtawag hin semikonduktor nga diodo nga amo an masurong nga tipo ha yana, nga amo in duha nga semikonduktor nga dinugtong hin duha nga terminal, nga p-n nga kadugtong. Ini tubo hin vasiyo nga diodo o valvula termoyonika nga diodo nga talagsa na la gamiton amo in tubo hin vasiyo o valvula termoyonika nga duha an elektrodo, in anodo ngan catodo.


text: 1Han waray pa himoa an kalibutan, nakada na an Pulong. Kausa han Dyos an Pulong, ngan Dyos gud an Pulong. 2Tikang pa ha tinikangan kausa na han Dyos an Pulong. 3Gintuha han Dyos an ngatanan nga mga butang pinaagi han Pulong, sanglit waray nahimo nga bisan usa han ngatanan nga mga binuhat, nga diri pinaagi ha iya. 4Dida han Pulong nakada an kinabuhi, ngan an kinabuhi amo an kapawa han mga tawo. 5An kapawa naglamrag dida han kasisidman, ngan an kasisidman waray gud makaparong ha iya. 6May-ada tawo nga Juan an ngaran nga ginsugo han Dyos 7hin pagsumat han mga tawo mahitungod han kapawa, basi an ngatanan makabati han mensahe ngan tumoo. 8Diri hiya amo an kapawa; kinmanhi hiya hin pagsumat mahitungod han kapawa. 9Amo ini an matuod nga kapawa—an kapawa nga nakanhi ha kalibutan ngan nakalamrag han ngatanan nga katawhan. 10An Pulong dinhe na ha kalibutan, ngan bisan kon an kalibutan ginhimo han Dyos pinaagi ha iya, kundi waray kumilala ha iya an kalibutan. 11Kinmanhi hiya han iya kalugaringon nga tuna, kundi waray hiya karawata han iya kalugaringon nga katawhan. 12May-ada kinmarawat ngan tinmoo ha iya sanglit ihinatag ha ira an katungod hin pagka anak han Dyos. 13Nahimo hira nga mga anak han Dyos diri hin natural nga paagi, an karuyag sidngon diri pinaagi hin tawo nga amay; an Dyos ngahaw amo an ira Amay. 14Nahimo nga tawo an Pulong, ngan puno hin grasya ngan kamatuoran, nag-ukoy dinhe ha aton. Hinkit-an naton an iya himaya—an himaya nga kinarawat niya ha iya pagka bugtong nga Anak han Dyos Amay. 15Naghimangraw hi Juan mahitungod ha iya, ngan naggoliat, “Amo ini hiya an akon iginhimangraw ha iyo han akon pagsiring, ‘Larulabaw ha akon an masunod ha akon, kay nakada na hiya han waray pa ako katatawo.’ ” 16Gintagan kita ngatanan hin kaupayan tikang han kahingpitan han iya grasya, nga naghahatag ha aton hin sunodsunod nga mga kaupayan. 17Ginhatag han Dyos an Balaod pinaagi kan Moises; kundi inmabot an grasya ngan kamatuoran pinaagi kan Jesu-Cristo. 18Waray pa gud nakakita han Dyos. Kundi an bugtong nga Anak, nga Dyos, ngan kausa han Amay, amo an nagpakilala ha iya. 19Nagsugo an mga punoan nga Judiyo didto ha Jerusalem hin kapadian ngan mga Levita hin pagpakiana kan Juan kon hin-o hiya. 20Waray hiya maglirong, kundi nagsumat hin waray lipodlipod, “Diri ako an Mesiyas.” 21Nagpakiana liwat hira, “Hin-o ka man ngay-an? Hi Elias ka ba?” “Diri, diri ako hiya,” nagbaton hi Juan. “Ikaw ba an Manaragna?” nagpadayon hin pagpakiana hira. “Diri,” nagbaton liwat hiya. 22Ngan nagsiring hira ha iya, “Sumati kami kon hin-o ka basi may igsumat namon han nagsugo ha amon. Ano man an imo ikasisiring mahitungod ha imo ngahaw?” 23Binmaton hi Juan pinaagi han paghinabe niya han siring ni Isaias, an manaragna: “Amo ako ini: ‘An tingog hin usa nga naggogoliat didto han kamingawan: Tadonga an dalan nga aagian han Ginoo!’ ” 24An mga tawo nga ginsugo han mga Parisiyo 25nagpakiana kan Juan, “Kay ano nga nagbubunyag ka man, kon diri ka man ngay-an an Mesiyas, o hi Elias, o an Manaragna?” 26Binmaton hi Juan, “Nagbubunyag ako hin tubig, kundi may usa dida ha iyo nga diri niyo kinikilala. 27Masunod hiya ha akon, kundi diri ngani ako takos bisan hin paghukas han iya sandalyas.” 28Nahinabo ini ngatanan didto ha Betania, sinirangan nga dapit han Salog han Jordan, diin namumunyag hi Juan. 29Pagkabuwas, hinkit-an ni Juan hi Jesus nga tikada ha iya, ngan nagsiring hiya, “Kitaa, iini an Kordero han Dyos, nga nagkukuha han sala han kalibutan! 30Amo ini hiya an akon hinnabihan han akon pagsiring, ‘May tawo nga masunod ha akon nga larulabaw ha akon, kay nakada na hiya han waray pa ako katatawo.’ 31Waray ako makakilala ha iya, kundi kinmanhi ako nga namumunyag hin tubig, basi ipakilala ko hiya ngadto han mga tawo han Israel.” 32Amo ini an pagpamatuod ni Juan: “Hinkit-an ko an Espiritu nga nakunsad sugad hin sarapati nga tikang ha langit ngan hinmugdon ha iya. 33Diri pa ako hadto nakilala ha iya, kundi an Dyos nga nagsugo ha akon hin pagbunyag hin tubig nagsiring, ‘Hikikit-an mo an Espiritu nga makunsad ngan mahugdon ha usa ka tawo; amo hiya an nagbubunyag han Espiritu Santo.’ 34Akon ito hinkit-an, ngan nagsusumat ako ha iyo nga hiya amo an Anak han Dyos.” 35Han pagkasunod nga adlaw didto na liwat hi Juan upod in duha niya nga mga tinun-an. 36Han pakakita niya kan Jesus nga nalabay, nagsiring hiya, “Kitaa, iini an Kordero han Dyos!” 37Nakabati an duha niya nga mga tinun-an han iya pagsiring hini, ngan binmunyog hira kan Jesus. 38Linmingi hi Jesus ngan hinkit-an hira nga nasunod ha iya, ngan nagpakiana, “Ano in iyo ginbibiling?” Nagbaton hira, “Diin ka pag-uokoy, Rabi?” (“Magturutdo” an kahulogan hini nga pulong.) 39“Tana, ngan kitaa niyo,” nagbaton hi Jesus. Sanglit binmunyog hira ha iya ngan hinkit-an nira an iya inuokyan, ngan didto nagpabilin hira upod ha iya hito nga adlaw. (May mga alas kwatro adto ha kulop.) 40Usa han duha nga nakabati kan Juan ngan binmunyog kan Jesus, amo hi Andres nga bugto ni Simon Pedro. 41Hin-agian dayon ni Andres hi Simon nga iya bugto ngan ginsumatan niya, “Hin-agian namon an Mesiyas.” (“Cristo” an kahulogan hini nga pulong.) 42Ngan gindara niya hi Simon ngadto kan Jesus. Gintutokan hiya ni Jesus ngan ginsiring, “Ikaw hi Simon nga anak ni Juan. Pagngangaranan ka nga Cepas.” (Pareho ini han pulong nga Pedro, nga an kahulogan, “Bato.”) 43Pagkabuwas naghunahuna hi Jesus hin pagkadto ha Galilea. Hin-agian niya hi Felipe ngan ginsiring niya, “Upod ha akon!” ( 44Taga-Betsaida ini hi Felipe, ngan amo liwat an bungto nira Andres ug Pedro.) 45Hin-agian ni Felipe hi Natanael ngan ginsumatan hiya, “Amon hin-agian an tawo nga iginsurat ni Moises ha basahan han Balaod, ngan iginsurat liwat han mga manaragna. Amo hiya hi Jesus, an anak ni Jose nga taga-Nazaret.” 46Nagpakiana hi Natanael, “May-ada ba maupay nga matikang ha Nazaret?” “Tana, ngan kitaa,” nagbaton hi Felipe. 47Han paghikit-i ni Jesus kan Natanael nga nadaop ha iya, naghinabi hiya ha iya, “Iini in tinuod nga taga-Israel, waray gud sadang isuson ha iya.” 48Nagpakiana hi Natanael ha iya, “Ano hin pakakilala mo ha akon?” Binmaton hi Jesus, “Hinkit-an ko ikaw han nakadto ka ha sirong han kahoy nga igos, han waray ka pa tatawga ni Felipe.” 49Nagsiring hi Natanael, “Magturutdo, ikaw an Anak han Dyos, ikaw an Hadi han Israel!” 50Ngan nagsiring hi Jesus ha iya, “Natoo ka ba, tungod la nga nagsiring ako ha imo nga hinkit-an ko ikaw ha sirong han igos? Hikikit-an mo in larulabaw pa hini nga mga butang!” 51Ngan nagsiring hi Jesus ha ira ngatanan, “Susumatan ko kamo hin tinuod: Hikikit-an niyo an langit nga binuksan, ngan masaka-lusad dida han Anak han Tawo an mga anghel han Dyos!”


text:
Cagayan
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An Cagayan usa nga probinsya han Pilipinas ha Siong han Cagayan nga rehiyon ha Luzon. An kapital hini amo an Syudad han Tuguegarao ngan nahimutang ini ha dumagsaon o amihanan-sidlangan nga pag-ultan han isla han Luzon. Lakip gihapon han Cagayan an Kapuropod-an Babuyan ha amihanan. An lalawigan ginsasapitan han Ilocos Norte ngan Apayao ha katundan, ngan han Kalinga ngan Isabela ha salatan. An lalawigan han Cagayan iba tikang han syudad ha Mindanao nga an ngaran Cagayan de Oro, ngan hirayo ini tikang han Kapuropod-an Cagayan han Palawan.
An mga yana nga historiador nasiring nga an ngaran nga Cagayan tikang daw han pulong nga “tagay,” usa nga klase hin tanom nga damo dida han amihanan nga bahin han probinsya. Amo nga an pulong nga “Catagayan” nga buot sidngon usa nga lugar nga diin damo an tagay ginpahalipot ngadto hin “Cagayan,” nga amo an ngaran yana han probinsya.
Sulod
Demograpiko[igliwat | edit source]
An kadam-an han mga tawo ha Cagayan mga Ilokano an katulinan, kasagaran tikang hin mga namalhin ngada tikang han Ilocos nga Rehiyon. Han syahan, an pinakadamo nga mga tawo amo an mga Ybanag (o Ibanag), nga syahan nabilingan han mga Espanyol nga mga explorador ngan ginkonvertir anay ini nga mga tawo ngadto hin Katolisismo han mga misyonero. Amo ini nga ugsa han pag-abot han mga Ilocano, an Ibanag nga yinaknan amo an gingagamit han lugar.
Gawas han mga Ilokano ngan mga Ibanag, an mga Malauegs, mga Itawit, mga Gaddang, mga grupo hin mga nagbabalhibalhin nga mga Aetas, ngan mga pamilya hin Ivatan nga na-assimilado ngadto han Ybanag-Ilocano nga kultura nangungukoy ha Cagayan.
Heyograpiya[igliwat | edit source]
Politikal[igliwat | edit source]
An Cagayan mayda karuhaan kag walo (28) nga mga bungto ngan usa nga syudad ngan ginbahin ini ngadto hin tulo nga distrito ha Kongreso.. Mayda ini 816 ka baranggay. An Syudad han Tuguegarao (tikang han Disyembre 18, 1999) amo an kapital han lalawigan, sentro han rehiyon, ngan sentro hin negosyo, komersyo, ngan edukasyon. Mayda ini kahaluag hin katunaan nga 144.80 ka kwadrado nga kilometro ngan populasyon nga 120,645 tikang han 2000.
Syudad[igliwat | edit source]
Mga Bungto[igliwat | edit source]
Pisikal[igliwat | edit source]
Ginsasapitan an lalawigan han Kalawdan Pacifico ha sidlangan; ha salatan han lalawigan han Isabela; ha katundan han Cordillera nga kabugkiran; ngan ha amihanan han Balintang Channel ngan han Babuyan nga Kapuropod-an. Mga duha ka kilometro tikang ha dumagsaon o amihanan-sidlangan nga punto han lalawigan amo an isla han Palaui; nga pira ka kilometro ha katundan amo an Isla han Fuga. An Babuyan nga Kapuropod-an, nga naglalakip han Calayan, Dalupiri, Camiguin, ngan Babuyan Claro, mga 60 ka nautical nga milyas ha amihanan tikang ha Luzon.
An lalawigan mayda bug-os nga kahaluag hin katunaan nga 9,002.70 ka kwadrado nga kiloemtro, nga amo in tulo ka porsyento han bug-os nga kahaluag han nasod, ngan amo ini nga an lalawigan an ikaduha nga gidako-i nga lalawigan hini nga rehiyon.


text:
Surigao del Norte
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An Surigao del Norte amo in probinsya o lalawigan han Pilipinas nga nahamutangan ha Caraga nga rehiyon ha Mindanao. An kapital hini amo an Syudad han Surigao. An probinsya mayda tulo nga dako nga mga isla—Isla han Dinagat, Isla han Siargao, ngan Isla Bucas Grande—ha Dagat Pilipinhon, ngan in gamay nga rehiyon ha pinakaamihanan nga punto han isla han Mindanao. Ini nga bahin ha isla han Mindanao ginsasapitan han Agusan del Norte, ngan Surigao del Sur ha salatan.
An Surigao del Norte amo an pinaka-amihanan han mga probinsya han Mindanao ngan ini usa nga importante nga ruta hin panakayan ha pagdugtong han Kabisay-an ngan Mindanao. Damola-ay nga mga ferry natabok han Estrecho han Surigao nga nahamutnga han Surigao ngan han isla han Leyte, ug ini nga mga ferry nananara hin mga sarakyan nga manarakay nga natabok tipangadto ngan tipabalik han Liloan ha Southern Leyte ngan han Syudad han Surigao.
Heyograpiya[igliwat | edit source]
Politikal[igliwat | edit source]
An Surigao del Norte ginbahin ngadto hin karuhaan (20) nga mga bungto ngan usa (1) nga syudad.