text:
TACLOBAN CITY - Patay an hepe han Arteche Municipal Police Station ngan an usa pa nga kaupod hini mahoman nga pagtambangan han mga armado nga kalalakin-an nga guintotoohan grupo hin mga rebelde nga New People's Army (NPA) ha bungto han Arteche, Eastern Samar ka-gabi.
Ha pakikighimangraw kan Police S/Supt. Allan Cubillas, director han Eastern Samar Police Provincial Office, guinkilala an mga namatay nga hira P/Insp. Alberto Ayad, hepe han Arteche PNP, ngan PO1 July Juliata samtang kritikal naman an kamutang ni PO3 Glorioso Gebril.
Nabaruan nga sakay hin mobile patrol an mga biktima han pagpanmumusilon an mga ini ha Brgy. Central han mao nga bungto nga nagin hinungdan han pagkamatay han duha.
Ha pagkayana in padayon pa nga guin-iimbestigaran han kapulisan an mao nga pan ambush.


c: text/html

text:
Aragón
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Kinatsila nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An Aragón usa nga komunidad autonoma han Espanya, nga tikang han ginhadi-an ha kaagi nga amo gihapon an ngaran ngan han butnga nga tramo han siong han Ebro. Ini nahamutang ha amihanan ngan ginsasapitan ini han Fransya ngan han mga komunidad autonoma han Castilla-La Mancha, Castilla y León, Cataluña, La Rioja, Navarra ngan Comunidad Valenciana. Ginkilala ini dida han Estatuto han autonomiya hini nga usa nga nasyonalidad ha kaagi.
An Ginhadi-an han Aragón upod han Kondado han Barcelona (Cataluña), an Ginhadi-an han Valencia ngan an Ginhadi-an han Mallorca amo an api han Korona han Aragón ha kaagi. Tikang han 1978 usa ini nga komunidad autonoma nga espanyola, nga nahimo tikang han mga probinsya han Huesca, Teruel ngan Zaragoza, ngan mayda 32 nga mga comarca nga usa nga delimitasyon hin comarca. An kapital hini amo an syudad han Zaragoza. An 23 han Abril ginsasaorog an fiesta ni San Jorge, adlaw han Aragón.
Tikang han 2 han Agosto han 1999, hi Marcelino Iglesias Ricou (PSOE) amo an presidente autonomiko han Aragón upod hin koalisyon han PAR (Partido Aragonés).

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Sinirangan Bisayas
An Sinirangan nga Kabisay-an (tinatawag gihapon nga Sinirangan Bisayas) o gintatawag liwat nga Rehiyon 8 amo an nagbubug-os han dagko nga isla han Leyte ngan han Samar kaupod an Biliran ngan pipira pa nga gudti nga isla. Amo liwat ini in usa han duha nga Rehiyon han Pilipinas nga waray kahipid nga Rehiyon nga an giutan mao an tuna, kaparehas ini han Rehiyon han MIMAROPA. May-ada hin unom (6) nga probinsya an Rehiyon VIII, amo an Biliran, Eastern Samar, Leyte, Northern Samar, Western Samar, ngan Southern Leyte ug pito (7) nga mga syudad amo an mga syudad nga Ormoc, Baybay, Maasin, Calbayog, Catbalogan, Borongan ngan an Syudad han Tacloban nga amo an sentro nga syudad han Rehiyon. May populasyon ini nga rehiyon naabot hin 3,912,936 an kabug-usan sumala 2010 nga senso.
Tulo an lumad nga yinaknan ha Sinirangan nga Kabisay-an. Ini amo an Winaray, Sinugboanon, ngan Inabaknon.
Sulod
Heograpiya[igliwat | edit source]
An San Bernardino Strait amo an nagbubulag han Eastern Visayas tikang ha isa han Luzon ug an Surigao Strait naman an ngadto dapit ha norte nga parte han Mindanao. An iba pa nga isla han Visayas ginbubulag han dagat han Camotes, an dapit sinirangan naman nga parte han rehiyon amo an direkta nga atubang hiton kadagatan han Pasipiko. Naabot hin 2,156,285 ka ektarya ug 7.2% han kabug-usan nga katunaan han nasod.[2]
Klima[igliwat | edit source]
May-ada duha ka klase hin klima nga nag-aagi hini nga rehiyon base han sistema nga Corona nga kasipikasyon:[3]. Ikaduha nga klase (Type II) ngan Ikaupat nga klase (Type IV). An type II amo an panahon nga mas damo iton mauran nga adlaw ug mga bulan han tuig nga may pinakadamo nga uran an rehiyon, tikang Nobyembre ngadto ka Enero. An Samar ngan Leyte amo an sugad hini an klase han klima. Tikang naman Pebrero nada han Mayo asya iton panahon nga sobra ug kulang iton pag-uran hanbug-os nga tuig, may-ada la naiihap nga haliputay iton mamara nga panahon. An weste nga parte han Leyte ngan an tikang naman ha Motiong Samar ngadto ha San Isidro ha Norte han Samar an may-ada ikaupat nga klase hin klima.
Katunaan[igliwat | edit source]
An Sinirangan nga Kabisay-an hin usa nga rehiyon han pag-urumhan. An kadak-an nga produkto amo an humay, abaka, mais, copra, tam-is o asukar ngan saging. 52% hiton kabug-usan han tuna in klasipikado nga kagugub-an. Usa liwat ini nga rehiyon nga may-ada eksport han isda. May-ada gihapon mga mineral nga diposito ini nga rehiyon sugad han chromite, uranium, bulawan (gold), silver, manganese, magnesium, bronse, nickel, coal, limestone, pyrite ngan baras ug batilis nga pwede minahon. Damo kaupay iton enerhiya tikang ha geothermal ngan supisyente nga kinukuhaan han tubig nga kinahanglanon han gudti ug dagko nga industriya.
Kultura ngan Arte[igliwat | edit source]
Mga Lengguwahe[igliwat | edit source]
An Waray-waray amo an yinaknan nga gamit han isala han Samar nga Leyte. Amy ada Abaknon nga yinaknan tumikang ha mga residente han Capul ha Norte han Samar, amo in waray kaparehas nga yinaknan ha bug-os nga rehiyon. An Binisaya ug yinaknan nga Cebuano amo man an gamit han damo nga parte han Leyte tikang Weste, sentro ug sa katimugan nga parte han Leyte.
Mga Sayaw[igliwat | edit source]
Damo nga klase hin sayaw an makikit-an hini nga Rehiyon. Tikang ha Kuratsa (Curacha)[4], amo an sayaw han panguyab, Amenudo, Cha-cha, ngan an Tinikling nga sayaw nasudnon han Pilipinas amo in nagtikang liwat hini nga rehiyon.
Musika[igliwat | edit source]
An mga Waray-waray hin mga maghilig gihapon ha musika nga kadam-an hiton ira mga kanta pinaagi hin mga istoryahanon, usa nga pamuso an "Dandansoy" ngan an "Iroy nga Tuna" hin kanta han pagiging makabungtohanon.
Pagbahinbahin ha Politika[igliwat | edit source]
Mga Nalalakip nga Syudad[igliwat | edit source]
- Syudad san Calbayog, Samar
- Syudad han Catbalogan, Samar
- Syudad han Borongan, Samar
- Syudad han Maasin, Southern Leyte
- Syudad han Ormoc, Leyte
- Syudad han Tacloban, Leyte
- Syudad han Baybay, Leyte
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ http://www.communitrip.com/philippines/catbalogan/sights/the_obelisk.html
- ↑ http://web.evis.net.ph/lineagencies/da-r8/index.php?option=com_content&task=blogcategory&id=19&Itemid=32
- ↑ http://www.cropsreview.com/climate-types.html
- ↑ http://tagaloglang.com/Filipino-Culture/Philippine-Dances/kuratsa-or-curacha.html
Mga Sumpay ha Gawas[igliwat | edit source]
- Rolly's Vintage View Websayt ni Dr. Rolando Borrinaga mahitungod han kaagi ngan kasaysayan han Sinirangan nga Kabisay-an
- EVIS.net


text:
Daniel Ortega
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Hi José Daniel Ortega Saavedra (natawo Nobyembre 11 1945) amo an yana nga Presidente han Nicaragua. Han dako nga bahin han iya kinabuhi, usa hiya nga importante nga namuno han Frente Sandinista de Liberación Nacional o FSLN.
Katapos hin popular nga rebelyon nga nagresulta han pagpa-iwas ngan exilio kan Anastasio Somoza Debayle han 1979, hi Ortega nagin miyembro han namumuno nga multipartisan nga junta ngan ha urhe na-elihir nga presidente. Nagsirbe hiya komo presidente tikang han 1985 tubtob 1990. An iya syahan nga panahon ha poder natigamnan hin sosyalista nga mga polisiya, interno nga pagpatok, pagkaaway tikang han Estados Unidos, ngan armado nga rebelyon han mga Contra nga ginpaluyo han Estados Unidos.
Napirde hi Ortega ni Violeta Barrios de Chamorro dida han 1990 nga pinili-ay hin pagkapresidente, pero nagpabilin hiya nga importante nga tawo ha politika han oposisyon ha Nicaragua. Dinmalagan hiya pagkapresidente dida han 1996 ngan 2001 pero waray hiya magdaog. Han 2006, nagdaog hiya han pinili-ay hin pagkapresidente. [1]


text:
Aurora (lalawigan)
An Aurora usa nga lalawigan o probinsya han Pilipinas nga nahamutang ha Butnga nga Luzon nga rehiyon. An kapital hini amo an Baler ngan ginsasapitan ini, tipatuo tikang ha salatan, han mga lalawigan han Quezon, Bulacan, Nueva Ecija, Nueva Vizcaya, Quirino, ngan Isabela. Ha sinirangan han Aurora amo an Dagat Pilipinhon.
2000 nga census—173,797 (ika-10 nga giguti-ayi)
Densidad—54 ha tagsa km² (ika-5 nga gihamobo-i)
Mga Dagko nga Syudad—0
Mga Komponent nga Syudad—0
Mga Bungto—8
Mga Baranggay—151
Mga Distrito ha Kongreso—1
Ugsa han 1979, an Aurora kabahin han lalawigan han Quezon. An lalawigan han Aurora ginngaranan ha dungog ni Aurora A. Quezon, an asawa ni Presidente Manuel L. Quezon, an presidente han Mankomunidad Pilipinhon o Philippine Commonwealth, nga amo an ginkuhaan han ngaran han gintikangan nga probinsya.
Sulod
Katawhan ngan Kultura[igliwat | edit source]
Ekonomiya[igliwat | edit source]
Heyograpiya[igliwat | edit source]
Politikal[igliwat | edit source]
An Aurora ginbahin ngadto hin walo (8) nga mga bungto.
Mga Bungto[igliwat | edit source]
Pisikal[igliwat | edit source]
Kaagi[igliwat | edit source]
An Aurora han una usa nga sub-probinsya han Quezon, ngan an Quezon liwat an ngaran han una Tayabas.


text:
Perlis
An Perlis (ha Jawi ﭬﺮليس) [1], amo an gigamayi nga estado o negeri ha Malaysia. Nahamutang ini ha amihanan nga dapit han katundan nga labnasan han Peninsular nga Malaysia ngan sapit ini han mga lalawigan han Satun ngan Songkhla han Thailand ha amihanan nga linea.
An Perlis mayda populasyon nga 210,000. An etniko nga komposisyon para han tuig 2000 ha Perlis amo an: Malay (174,805 o 79.74%), Intsik (21,058 o 9.6%), Indio (2,658 or 1.21%) ngan mga iba (20,690 or 9.45%).
An kapital han Perlis amo an Kangar ngan an kapital-nga-hadi-anon amo an Arau. An Padang Besar ha linea han Malaysia-Thailand usa liwat nga importante nga bungto. An main nga puerto amo an gamay nga barrio han Kuala Perlis, nga nasumpay ngadto han Isla han Langkawi.
Mga reperensya[igliwat | edit source]
- ↑ The Constitution of Perlis


text:
Xi Jinping
Hi Xi Jinping (kaluwas [ɕǐ tɕînpʰǐŋ], natawo 15 Hunyo 1953) amo an Mangulo han Kanan Katawhan Republika han Tsina, Maghirilom nga Kasahiran han Partido Komunista han Tsina, ngan an Mangulo han Namumutnga nga Komisyon Militar. Komo Maghirilom nga Kasahiran han Partido, ex officio nga api gihapon hiya han Permanente nga Komite han Politburo han PKT, an de facto nga gihataasi nga nahimo hin mga desisyon ha Tsina.
Anak hiya han beterano nga komunista nga hi Xi Zhongxun, ngan hi Xi Jinping sinmaka tikang ha mga ranggo ha politika ha mga lalawigan ha daplin han dagat ha Tsina. Nag-alagad hiya nga Gobernador han Fujian ha butnga han 1999 ngan 2002, sunod komo Gobernador ngan hefe han partido han harani nga lalawigan han Zhejiang ha butnga han 2002 ngan 2007. Sunod han pagpaiwas ha puwesto kan Chen Liangyu, ginbalhin hi Xi ngadto ha Shanghai komo hefe han partido hin madali la nga panahon han 2007. Ginpasaka hi Xi ngadto han hataas nga pamunoan han Oktubre 2007, nga gin-andam nga magsunod kan Hu Jintao.
Hi Xi yana amo an nangunguna han ikalima nga henerasyon hin pagpamuno ha Kanan Katawhan Republika han Tsina.[1] Nagpatawag hiya hin bag-o nga kampanya patok han pangorakot, padayon nga reporma hin ekonomiya, buklad nga pagpangita han pagdumara, ngan hin bug-os nga nasodnon nga pagpukaw ha ilarom han neologismo nga "Inop nga Tsino".[2]
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ deckblatt-ca-data sup-form.pdf. (PDF) Ginkità dida han 20 Oktubre 2010.
- ↑ Xi Jinping calls for a Chinese dream, Daily Telegraph. Ginkità dida han 03-20-2013.


text:
Henry Wilson
Hi Henry Wilson (Pebrero 16, 1812 – Nobyembre 22, 1875) amo in Senador tikang ha Massachusetts . Han Amerikano nga Gyera Sibil, usa hiya nga nangunguna nga Republikano nga naningkamot pagbungkag han iya tinatawag nga Gahom han Maguuripon, nga iya ginhatagan hin kahulogan nga usa nga pakigsabot hin mga tag-iya hin uripon nga magdumara han gobyerno federal ngan magpugong han pagpadukwag han kagawasan.
Katapos han Gyera Sibil, an mga igkasi-Republikano ni Wilson nagnominar ha iya nga magin Sugbong-Mangulo han Estados Unidos. Napili hiya dida han 1872 nga magin ika-napulo-kag-walo nga Sugbong-Mangulo han Estados Unidos; nagsirbe hiya dinhe nga puwesto tikang Marso 4, 1873 kutob han Nobyembre 22, 1875, ha kamatay niya.


text:
Mikhail Lomonosov
Hi Mikhail (Mikhaylo) Vasilyevich Lomonosov (Rinusyan: Mиxaи́л Bacи́лbeBич ЛoMoHócoB; Nobyembre 19, 1711– Abril 15, 1765), hiya an usa ka makarit nga Rusyano, syentipiko, manunurat, nga dako an naging contribyusyon ha literatura, pag-aram ngan syensya. Upod an iya mga nadiskubre amo an atmospera han Benus. An iya nababaroan ha syensya amo an syensya naturales, kimika, pisika, mineralohiya, kaagi, arte, philolohiya, gamit optikal ngan iba pa. Usa liwat hiya nga magsiriday, nga naging basehan han kabag-ohan nga literatura lingwahe han Rusya.


text:
Danao
An Danao City sarong ikaduwang klaseng syudad kan probinsya nin Cebu. Filipinas. Susog sa senso kan 2007, igwang 109,534 na katawo na nageerok igdi.
An Syudad kan Danao iyo na an magigin sunod na kabesera nin industriya sa enterong Cebu o kan entero pa nganing Habagatan kan Filipinas.
Kan 2005, an Metro Cebu hinira an pagdolonan asin pinagpasakop na an Syudad kan Danao sa amihanan asin an banwaan kan San Fernando saka syudad kan Carcar sa ibaba kan habagatan.[1].
Industriya sa Badil sa Danao[liwatón | liwaton an gikanan]
An Syudad kan Danao bantog na gayo kan saiyang industriya sa paggibo nin iba-ibang klaseng badil. Nagpoon an industriya kan mga taon 1905-1906.[1]
Kan Ika-2 Giyerang Pangkinaban, an mga panday sa badil kan Danao nagtabang sa mga gerilya o nagbali na padagos sa USAFFE asin an mayor nindang trabaho iyo an pagpanday nin badil, paghirahay kan mga nararaot o pagsadya sa mga badil kan mga nasisikop na badil nin Hapon, an Arisaka ngani makasulot an mga bala kan badil kalibre .30 kan mga Amerikano igdi.
Pakaguerra, medyo nagluya an paggiribong badil ta dakul an surplus kaini. Alagad nagpasige ini maski patago an paggibo ta ilegal, asin inaapod na mga paltik an siring na mga badil. Kaamayan kan 1990, an gobyerno ginibong legal logod an industriya. Mga kooperatiba pinagmukna sa pag-andorog kan industriya asin ngunyan an may permiso sa paggibong badil iyo an Workers League of Danao Multi-purpose Cooperative (World MPC), sa Dungduan, sa Syudad kan Danao.
Mga Barangay[liwatón | liwaton an gikanan]
An Syudad kan Danao nababanga sa 43 barangay.
Hilnga Man[liwatón | liwaton an gikanan]
Mga panluwas na Takod[liwatón | liwaton an gikanan]
- Philippine Standard Geographic Code
- 2000 Philippine Census Information
- Danao City Community Website
- Danao Association USA, Inc.
Plantilya:Coord
Sambiton an kasalaan:
mga tatak eksistido na, alagad mayo nin
na tatak an nanagboan


text:
Balaud
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An balaud (puyde gihapon igsurat nga balaod[1]) in sistema hin mga sosyal nga surundon nga may kusog pinaagi hin mga institusyon. It balaud nakaapekto hiton pan-adlaw-adlaw nga kinabuhi ngan ha sosyudad hin damo nga paagi. Iton balaod han kontrata amo iton naghahatag hit surundon hit mga butang tikang hiton pagpalit hin ticket hin pagsakay ha pagbaligya hin swaption ha derivatives market. Iton balaod han panag-iya (o property law) amo iton nagpapahayag hiton mga katungod ngan burhaton nga nanginginlabot hiton pamalit, pamaligya, o pamlite hiton real property sugad hit mga balay nga mga edifisyo.. Iton balaod han trust nanginginlabot hiton mga asset nga ginhihipos para hiton investment sugad hit mga pension fund. Iton balaod han tort nanginginlabot hiton pagbayad kon in tawo o an ira tinag-iyahan nahingaraot. Kon iton paghingaraot nacriminalisar hin kodigo pena, iton balaod han krimen naghahatag hiton paagi nga diin iton estado nga porseguir ngan nagsisirot han nagbuhat kan pakaraot. Iton batakan-balaod o balaod han konstitusyon naghahatag hin paagi han paghimo hin mga balaod, han panalipod han katungdanan han katawhan ngan han pamili han mga politikal nga representante, samtang an balaod han administrasyon nagtutugod htion mga bungtohanon o molupyo hin pagkita han paagi han pamalakad han gobyerno han ira gahom. An balaod han kanasoran (o balaod internasyonal) amo an nag-aareglo han mga butang han mga soberano nga mga nasod-estado ha ngatanan nga butang tikang ha negosyo, ha kalibongan ngan ha buhat militar.
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ Abuyen, Tomas A. Diksyunaryo Waray-Waray [Visaya] English-Tagalog. Kalayaan Press Mktg. Ent., Inc. Quezon City. Tuig 2000. ISBN 971-08-6050-X. Pakli Ihap 28.


text:
Pag-aram
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Kinatsila nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An edukasyon o pag-aram nanginginlabot han pagtutdo ngan pagtuon hin mga ispisipiko nga mga abilidad ngan pati gihapon an pagpasa hin kinaadman, maupay nga pagdesisyon ngan maupay nga pagkadukwag nga kaaram. Iton pulong nga edukasyon tikang han Kinatsila nga educación nga tikang liwat han Linatin nga educere "paggiya, pagdara" o educare "paghimo, pagtutdu". An pag-aram mayda komo usa han mga aspeto hini an pagpasa hin kultura tikang hin henerasyon ngadto hin henerasyon. "Idukasyun" o Edukasyon (Iningles:Education/Knowledge) parihu la ; aram ; kina-iya ; buut ; sulud han utok


text:
Kapuropod-an han San Andrés, Providencia ngan Santa Catalina
An Kapuropod-an han San Andrés, Providencia ngan Santa Catalina (ha Kinatsila: Archipiélago de San Andrés, Providencia y Santa Catalina ) o ha impormal nga pagtawag San Andrés ngan Providencia (ha Kinatsila: San Andrés y Providencia) usa han mga departamento han Colombia. Ini nga departamento duha nga grupo hin mga isla nga mga 775 ka km (480 ka milyas) ha kanawayan o amihanan-katundan tikang ha mainland han Colombia ngan 220 ka km (140 ka milyas) tikang han labnasan han Nicaragua, ngan walo nga mga gawas nga pangpangan ngan mga reef. An kapital hini amo an San Andrés.


text:
Syudad han Vaticano
An Syudad han Vaticano nga ha opisyal nga pagtawag Estado han Syudad han Vaticano (ha Initalyano: Stato della Città del Vaticano ; ha Linatin: Status Civitatis Vaticanæ) usa nga ginpalibotan hin tuna nga soberano nga syudad-nga-estado. An teritoryo hini amo in ginpalibotan hin bungbung nga enclave ha sakob han syudad han Roma. Ha kadako nga 44 ka hektarya (108.7 nga acre) amo ini an giguti-ayi nga naglulugaring nga estado han kalibutan.[5]
Ginhimo ini pinaagi han Kasabotan han Letran (puyde liwat tawagon nga Pacto de Letrán o Lateran Treaty) han 1929 nga bag-o nga entidad. An kataposan nga nahabilin han kasanhi (756 tubtob 1870) nga mga Estados Pontificios ginbug-os nga ginlakip ngadto han Italyano nga estado, nga han una usa nga ginhadi-an, dida han 1870, nga amo gihapon an naglakip hin iba nga mga estado nga Italyano sugad han Duha nga Sicilias, nga nagin nagsunod-nga-estado han ngatanan hini nga mga estado ha mga katungod ngan mga obligasyon.
An Syudad han Vaticano usa nga diri-gin-ereder, nga gin-eelihir nga monarkiya nga ginpapamunoan han Obispo han Roma — an Papa Katolika. An gihataasi nga mga funsyonaryo han estado hini mga kapadi-an han Simbahan Katolika. Amo ini an soberano nga teritoryo han Santa Sede (ha Linatin: Sancta Sedes; ha literal nga Winaray: Baraan nga Lingkoranan o Baraan nga Lingkoran) ngan dinhe nahimutang an Palasyo Apostoliko — an opisyal nga urukyan han Papa — ngan han Curia Romana. Amo nga, samtang an lingkoranan han simbahan (katedral) han Papa komo Obispo han Roma (an Basilika han San Juan Letrán) nahamutang ha gawas han mga bungbong hini, ha Roma, an Syudad han Vaticano amo an sinisiring nga kapital hin gobyerno han Simbahan Katolika.
Mga tigaman[igliwat | edit source]
- ↑ It mga bisita nga mga turista diri gintutugotan pagmanehar ha sakob han Vaticano nga waray ispisyal nga pagtugot, nga agsob ginhahatag la ha mayda mga panuyo hin trabaho hin opisina ha Vaticano.
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ Tratado ha butnga han Santa Sede ngan Italya, article 26.
- ↑ An Syudad han Vaticano usa nga syudad-nga-estado
- ↑ Ha pagsunod han parrafo 2 han Legge sulle fonti del diritto han 7 Hunyo 1929, an ngatanan nga mga balaod ngan mga surundon han estado ginmamantala ha Initalyano nga Supplemento per le leggi e disposizioni dello Stato della Città del Vaticano nga ginkakanit han Acta Apostolicae Sedis. An nahasurat han syahan nga pito nga mga butang nga ginmantala hiton nga supplemento ginhahatag didi. Samtang an estado ngahaw nagamit hin Initalyano là, damo pa nga mga pinulongan an ginagamit han mga institusyon nga nahamutang ha sakob han estado sugad han Santa Sede, an Pontifisyo nga Gwardya Swisa, ngan an Sanghiran nga Pontifisyo hin mga Siyensya. An Santa Sede nagamit hit Linatin nga opisyal nga pinulongan ngan han Frinanses nga diplomatiko nga pinulongan; dugang pa, an Secretariat han Estado nagamit hin Ininglis, Inaleman, Initalyano, Pinolako, Pinortuges ngan Kinatsila. An Gwardya Swisa, nga diin an mga sugo ha martsa ginhahatag ha Inaleman, nagamit gihapon hin Frinanses ngan Initalyano ha ngatanan nga opisyal nga mga seremonyas. An semi-opisyal nga peryodiko han Santa Sede nga L'Osservatore Romano nagamit hin Ininglis, Frinanses, Inaleman, Initalyano Malayalam, Pinolako, Pinortuges ngan Kinatsila. An Radyo Vaticano nagamit hin Inalbano, Amharic, Inarabo, Inarmenya, Byeloruso, Binulgarya, Inintsek, Krinoatyano, Tseka, Esperanto, Iningles, Tinag-alog, Frinanses, Inaleman, Hindi, Hinungaryano, Initalyano, Kiswahili, Latvyano, Lithuanyano, Malayalam, Pinolako, Pinortuges, Rumanyano, Rinuso, Slovak, Slovenyano, Somali, Kinatsila, Tamil, Tigringna, Ukranyano, ngan Vinyetnames.
- ↑ CIA - The World Factbook - Holy See (Vatican City). Cia.gov. Ginkità dida han 2009-10-10.
- ↑ 5.0 5.1 Holy See (Vatican City). CIA — The World Factbook. Ginkità dida han 2007-02-22.
- ↑ catholic-pages.com
- ↑ http://www.vaticanstate.va/content/vaticanstate/en/stato-e-governo/struttura-del-governatorato/organigramma/governatorato.html
- ↑ Holy See (Vatican City), The World Factbook, CIA. Retrieved 14 April 2009.
- ↑ Since 2002-01-01. www.vatican.va Holy See Press office — General Information. Retrieved 2009-10-23
- ↑ ugsa han 2002, an Vaticano nga lira (nga patas upod han Italyano nga lira)
- ↑ An ITU-T nagdesignar han kodigo nga 379 ngadto han Syudad han Vaticano. Bisan pa, an Syudad han Vaticano lakip dida han Italyano nga plano hin mga ihap ha telepono ngan nagamit han Italyano nga kodigo hin nasod nga 39, nga ginsusundan hin 06 (para han Roma) ngan 698.


text:
Papa Pío VIII
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Hi Papa Pío VIII (Nobyembre 20, 1761 – Disyembre 1, 1830), natawo nga Francesco Saverio Castiglioni, amo an Papa han Simbahan Katoliko tikang han 1829 tubtob 1830.
Biyograpiya[igliwat | edit source]
Natawo hiya ha bug-os nga ngaran nga Francesco Saverio Maria Felice Castiglioni Ghisleri (nga agsob ginpapahalipot nga Francesco Saverio Castiglioni) ha Cingoli, Marche. Anak hiya ni Konde Ottavio Castiglioni ngan han iya asawa nga hi Sanzia Ghislieri. Nag-aram hiya han Balaod Canónico ngan han 1800 nagin obispo han Montalto. Tungod kay waray hiya maghurar nga masumite kan Napoleon I han Fransya (1804–14, 1815) gindara hiya hiya ha Fransya kundi katapos han kalupig han Fransya, ginhimo hiya dida han 1816, nga Kardinal-Presbitero han Santa Maria in Traspontina. Nagkapot hiya hin pipira nga mga puwesto, upod hini an puwesto han Penitensyaryo Mayor. Nagin kardinal-obispo hiya han suburbikaryo nga sede han Frascati.
Han kamatay ni Papa León XII (1823–29), napili hi Castiglioni nga papa dida han konklave papal.
Namatay hiya dida han 30 han Nobyembre 1830.
Mga sumpay ha gawas[igliwat | edit source]
- Papal Encyclicals Online
- Catholic Encyclopedia nga barasahon
- Mga ensikliko ngan iba nga mga buhat ni Papa Pío VIII, IntraText Digital Library
- Agostino Chigi nga Diary, IntraText Digital Library (Initalyano)
- Catholic-Hierarchy nga pakli


text:
Albanya
An Albanya o Albania (ha Inalbanes: Shqipëri/Shqipëria, Gheg nga Inalbanes: Shqipnia/Shqypnia), nga an opisyal nga ngaran Republika han Albanya o Republika han Albania (ha Inalbanes: Republika e Shqipërisë) usa nga nasod haha timugan nga Europa, ha rehiyon han Balkans. Ginsasapitan ini han Montenegro ha kanawayan, han Kosovo[a] ha dumagsaan,han Republika han Masedonia ha sinirangan ngan han Gresya ha salatan ngan timugan. Mayda ini labnasan ha Dagat Adriatico ha katundan, ngan han Dagat Ionianahon ha habagatan. Ini mga diri naabot hin 72 nga km (45 nga mi) tikang ha Italya, tabok han Estrecho han Otranto nga nadugtong han Dagat Adriatico ngadto han Dagat Ioniahanon. An kapital han nasod amo an Tirana.
An Albanya usa nga api han NU, NATO, Organization for Security and Co-operation in Europe, Conseho han Europa, World Trade Organisation, Organisation of the Islamic Conference ngan usa han mga nagtukod nga mga api han Pagkahiusa para han Mediterraneo. An Albania usa nga posible nga kandidato hin pag-aksedir ngadto han Unyon Europeo tikang han Enero 2003, ngan pormal ini nga nag-aplikar para hin pag-api han UE dida han ika-28 han Abril 2009.[4]
An Albanya usa nga parlamentarya nga demokrasya ngan usa nga transisyon nga ekonomiya. An ulohan han Albanya, Tirana, amo an urukyan hin mga 600,000 han mga 3,000,000 ka tawo han nasod.[5] Mga gawasnon-nga-market nga reporma nagbuklad han nasod ngadto hin investment tikang ha langyaw, labi na ha pagpadukwag ha infrastruktura hin enerhiya ngan panakayan.[6][7][8] Ginpili an Albanya nga amo an igbaw nga nasod dida han talaan han Lonely Planet hin napulo nga igbaw nga nasod para han 2011.[9]
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ 1.0 1.1 1.2 1.3 Albania. International Monetary Fund. Ginkità dida han 12 April 2011.
- ↑ Distribution of family income – Gini index. The World Factbook. CIA. ginhipos tikang ha an orihinal dida han 23 July 2010 Ginkità dida han 1 September 2009.
- ↑ Human Development Report 2010. United Nations: (2010). Ginkità dida han 5 November 2010.
- ↑ "Albania applies for EU membership". BBC News. 28 April 2009. http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/8023127.stm. Ginkúhà dida han 29 April 2009.
- ↑ CIA – The World Factbook Ginhipos Batakan:Date ha WebCite
- ↑ Reports: Poverty Decreases In Albania After Years Of Growth.Dow Jones Newswires, 201-938-5500. Nasdaq.com
- ↑ Albania plans to build three hydropower plants.People's Daily
- ↑ Strong GDP growth reduces poverty in Albania-study. Reuters. Forbes.com
- ↑ Lonely Planet’s top 10 countries for 2011 – travel tips and articles – Lonely Planet. Ginkità dida han 2 November 2010.


text:
Asya
An Asya (puyde liwat igsurat nga Asia) asyá in gidakoi nga gidamoi nga tawo nga kontinente, panguna nga namumutang ha sinirangan ngan amihanan nga mga hemisfero. Natabon ini hin 8.7% han kanan Kalibutan ngatanan nga babaw ngan katunaan ( o 30% han ngatanan nga kahaluag hin katunaan hini) nga may-ada ginbabanahan nga 3.879 bilyon nga sugad it kadamo hin katawhan, ini in puy-anan han 60% han ngatanan nga katawhan nga populasyon ha pagkayana. Han ika-20 gatostuig, an populasyon han Asya in pinmilo hin makaupat.
Iton Asya in ginhatag kasirigngon sumala han mga hagrani nga mga definisyon han Encyclopædia Britannica ngan an National Geographic Society komo 4/5 han katunaan han Eurasia - kun diin an katundan nga bahin han urhi in nahingadto ha Europe - namumutang ha sinirangan han Kanal Suez, sinirangan han Kabugkiran Ural ngan salatan han Kabugkiran Caucaso (o an Depresyon nga Kuma-Manych) ngan an mga Dagat Caspio ngan Itom. Han iya pagkadako ngan an pagkadirudilain, Asya - in toponimo nga ginpetsahan pabalik ha kadaan nga klasiko - "in sugad sugad nga konsepto kultural" nga naglalakip hin dirudilain nga mga rehiyon ngan mga katawhan, imbes hin uusa nga homoheno nga pisikal nga entidad. An asya in nagkakaduridilain ha sakob han iya mga rehiyon maphugpo etniko, mga kultura, mga kalikopan, mga ekonomiya, sumpay-sumpay han kaagi o sitema hin pumuan.
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ National Geographic Family Reference Atlas of the World. Washington, D.C.: National Geographic Society (U.S.). 2006. p. 264.
- ↑ Continents of the World. The List. Worldatlas.com. Ginkità dida han 25 July 2011.


text:
Sarawak
An Sarawak usa han duha nga mga estado o negeri han Malaysia ha isla o puro han Borneo. Kilalado ini nga Bumi Kenyalang (‘Tuna han mga Kalaw’), nahamutang ini ha kanawayan o amihanan-katundan nga dapit han isla. Amo ini an gidako-i nga estado ha Malaysia; an ikaduha nga gidako-i an Sabah, nahamutang ha dumagsaan o amihanan-sidlangan.
An administratibo nga kapital amo an syudad han Kuching nga mayda populasyon nga 579,900 (2006 nga census; Syudad han Kuching ha Salatan - 143,500; Syudad han Kuching ha Amihanan - 133,600; Padawan- ika-3 nga Milya/ ika-7 nga Milya/ ika-10 mga Milya - 302,800). An ngaran Kuching nangangahulogan nga 'oding' o 'misay' (kucing). Upod han mga dagko nga mga syudad ngan bungto amo an Sibu (pop. 254,000), Miri (pop. 263,000) ngan Bintulu (pop. 176,800). Sumala han kataposan nga census (han Disyembre 31, 2006), an populasyon han estado 2,357,500. An Sarawak, sugad han Sabah ha amihanan, usa nga multi-kultural nga estado nga waray etniko nga mayoriya. An kadam-an han mga katawhan han Sarawak mga diri-Muslim; mayda sobra 30 ka etniko nga diri-Malay nga mga lumadnon o tuminongnong nga mga grupo ha Sarawak.


text:
Gloria Macapagal-Arroyo
Hi Maria Gloria Macaraeg Macapagal-Arroyo amo an ikanapulo kag upat nga Mangulo o Presidente han Pilipinas. Mas kilala hiya ha ngaran nga Gloria Macapagal-Arroyo. Hiya an ikaduha nga babaye nga mangulo han nasod. Anak hiya han anay presidente Diosdado Macapagal. Hi Mike Arroyo it iya bana.
Nagsulod hi Arroyo ha gobyerno komo assistant secretary o bulig-nga-maghirilom ngan undersecretary o ilarom-nga-maghirilom han Departamento han Komersyo ngan Industriya. Nagsirbe anay hi Arroyo komo Senador tikang han 1992 tubtob 1998 ngan Sugbong-Mangulo tikang 1998 kutob 2001.
Mga sumpay ha gawas[igliwat | edit source]


text:
Papa Pío XI
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Hi Papa Pío XI (ha Linatin: Pius PP. XI), natawo nga Ambrogio Damiano Achille Ratti (Mayo 31, 1857 – Pebrero 10, 1939), naghadi komo Papa tikang han Pebrero 6, 1922 ngan soberano han Syudad han Vaticano tikang han 1929 tubtob han iya kamatayon han Pebrero 10, 1939. Hiya an nagmantala han encyclical nga Quas Primas nga nag-establisar han piyesta ni Kristo nga Hadi, ngan nagkuha komo iya darahonon han papado o papal motto an darahonon nga Pax Christi in Regno Christi nga nanganghulogan: "Kamurayaw ni Kristo ha Ginhadi-an ni Kristo." Amo ini an sentral nga ideya han iya pontificado: ngan an Katoliko nga relihiyon angay magtugob han ngatanan nga bahin han pankinabuhi:: an panimalay, an syudad, ha politika, ha ekonomiya, ha arte nbp. Imbes nga an relihiyoso nga pagtuo tubtub la ha pribado nga butang, o pag-atras han Simbahan tikang hin pagbuhat ha gawas nga kalibutan, Hi Pío XI naghunahuna nga it mga Katoliko angay magbuhat agod maghimo hin tinuod nga Katoliko nga sosyudad: nga hi Kristo angay maghadi ha tanan nga aspeto han kinabuhi.
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
Mga sumpay ha gawas[igliwat | edit source]


text:
Siyensya ekonomika
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Kinatsila nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Iton ekonomika usa nga siyensya sosyal nga nanginginlabot han proseso han produksyon, pagbarubalyo, distribusyon, ngan pagkonsumo hin mga paraliton ngan sirbisyo. Iton pulong nga ekonomiya tikang han Griyego nga pulong nga oikos (balay) ngan nomos (buruhaton o balaod), o oἰkovouίa "pagdumara han panimalay."
Iton pulong nga ekonomiya puyde liwat gamiton ha Winaray nga yinaknan nga mangahulogan hin sistema hin mga buruhaton hin katawhan nga nanginginlabot han produksyon, pagbarubalyo, distribusyon, ngan pagkonsumo hin mga paraliton ngan serbisyo hin usa nga partikular nga rehiyon heyograpiko.


text:
Maghirilom nga Kasahiran han Partido Komunista han Tsina
An Maghirilom nga Kasahiran han Partido Komunista han Tsina (ginyano nga Tsinino: 中国共产党中央委员会总书记; nahig-araan nga Tsinino: 中國共產黨中央委員會總書記; pinyin: Zhōngguó Gòngchǎndǎng Zhōngyāng Wěiyuánhuì Zǒngshūjì; Iningles: General Secretary of the Communist Party of China), nga ha opisyal nga pagtawag Maghirilom nga Kasahiran han Namumutnga nga Komite han Partido Komunista han Tsina, amo an gihataasi nga na-ranggo nga opisyal ha sakob han Partido Komunista han Tsina, usa nga standing nga api han Politburo ngan manguna han Secretariat. An nakapot gihapon hini nga puwesto agsob amo gihapon an de facto nga manguna han Kanan Katawhan Republika han Tsina.


text:
Karuyag mo ba basahon ini nga artikulo ha %%?
Oo
Diri
Basaha online o i-download an pinakabag-o nga isyu han magasin nga Barantayan ngan Pagpamata! ngan an iba pa nga publikasyon ha ubos.
MGA MAGASIN
HULYO 2014 AN BARANTAYAN (ARADMAN NGA EDISYON)
IBA PA NGA PUBLIKASYON
Pag-usisa han Kasuratan Adlaw-adlaw--2014
Mahimo Ka Magin Sangkay han Dios!
An Biblia--Ano an Mensahe Hito?
Ginlarang ba an Kinabuhi?
Imbitasyon Para ha 2014 Memoryal
Magpahimulos han Edukasyon Tikang ha Teokratiko nga Eskwelahan ha Ministeryo
Maopay nga Sumat Tikang ha Dios!
Matatapos Pa ba an Pag-antos?
Some updates made to digital publications may not yet appear in the printed editions.
© 2014 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania.
|


text:
Papa Benedicto XVI
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Hi Benedicto XVI (ha Latin: Benedictus PP. XVI), nga natawo ha ngaran nga Joseph Alois Ratzinger han Abril 16, 1927 ha Marktl, Bavaria, Alemanya, amo yana in Papa-Emerito o Papa-Emeritus han Singbahan Katoliko. Hiya amo an ika-265 nga papa, nga namuno han Simbahan Katoliko Romano, ngan soberano han Syudad han Vaticano nga Estado tikang han 2005 kutob 2013. Na-elihido hiya han Abril 19, 2005 hin papal nga conclave, nagsaurog han iya Pag-Inagurar hin Papa nga Misa han Abril 24, 2005, ngan pormal nga nagkarawat han iya katedral, an Basilica ni San Giovanni in Laterano, han Mayo 7, 2005.
Usa hiya han mga sikat nga kilalado nga mga teyolohiko tikang han mga 1960s ngan damo in sinurat, ginlalantaw hiya nga harani nga konserbatibo nga kaupod han nag-una ha iya nga papa nga hi Papa Juan Pablo II. Nagsirbe hiya komo propesor hin mga dirudilain nga mga unibersidad ha Alemanya, ngan experto ha teolohiya han Ika-Duha nga Konsilyo Vaticano ugsa magin Arzobispo han Munich ngan Freising, ngan dida han panahon han iya ka-elihir komo Papa, amo an Prefect han Katig-uban para han Doktrina han Pagtuo (o Kongregasyon para han Doktrina han Pagtuo) ngan Dekano han Kolehiyo han mga Kardinal.
Han iya papado (o papacy), hi Benedicto XVI naghatag hin dako nga emphasis han iya kinikita nga pagkinahanglan han Europa nga bumalik ngadto hin mga batikan nga Kristohanon nga prinsipyo, nga baton han nagtitikadako nga ka diri-pagKristyanisar ngan pagsekularisasyon ha damo nga mga dukwag nga nasod (o developed nations) nga diin an humanismo sekular dako an impluwensya.
Han 11 Pebrero 2013, nagpasamwak hi Papa Benedicto dida hin usa nga konsistoryo nga mabiya o ma-renunsya hiya han pagka-Papa dida hit 28 han Pebrero han 2013. Ha pagtuman hini, nagin-epektibo an iya pagrenunsya o pag-abdikar dida han 8:00 pm han gab-i han 28 han Pebrero 2013. It tawag kan Benedicto katapos han iya panahon-hin-pagka-Papa: Iya Santidad, Benedicto XVI Papa-Emerito o Papa-Emeritus.
Mga sumpay ha gawas[igliwat | edit source]
- ↑ Biography of His Holiness Pope Benedict XVI. Vatican.va. Ginkità dida han 9 October 2012.


text:
Kapital (ekonomika)
Ha ekonomika, iton kapital, in hinimo nga daan nga durable nga butang nga gingagamit ha produksyon hin mga papliton nga serbisyo. Iton kapital in diri dayon ginkokonsumo, bisan danay ini in nauubos tungod han proseso hin produksyon. Iton kapital in iba ha tuna kay tungod it kapital in dapat mahimo pinaagi han buhat hin tawo san-o ini malalakip ha produksyon. Ha bisan ano nga oras, an tanan nga pisikal nga kapital in puyde maitudlok komo kapital stock (diri anay ikalipat ha kapital stock han uska entidad hin negosyo.) Ha kayanohan, iton kapital in naglalakip hin bisan ano nga hinimo nga butang nga nagpapaupay han kanan tawo gahom nga makahimo hin magagamitan ha ekonomiya nga buhat - iton bato o pana in kapital para han mga tagalungib nga nagagamitan ini komo uska gamit panganop, ngan mga dalan in kapital para han molupyo hin uska syudad. Iton kapital in uska gingagamit ha produksyon. Iton balay nga personal nga sarakyan in diri kapital pero ini lugod in durable nga butang tungod diri ini gingagamit ha produksyon.
Further reading[igliwat | edit source]
- Boldizzoni, F. (2008). "chapters 4-8". Means and ends: The idea of capital in the West, 1500-1970. New York: Palgrave Macmillan.
- Hennings, K.H. (1987). "Capital as a factor of production". The New Palgrave: A Dictionary of Economics. v. 1. pp. 327–33.


text:
Luzon
An Luzon amo iton tawag hiton gidako-i nga pinakaimportante nga puro o isla ha Pilipinas ngan iton usa han mga tulo nga pag-grupo han isla han nasod, upod han Kabisay-an ngan Mindanao nga amo an duha pa nga pag-grupo hin isla. An Luzon (Luconia ha Latin nga mga mapa ngan Lusong ha panahon ugsa-Katsila) amo gihapon an ngaran han grupo hin isla nga upod han Isla han Luzon, lakip an Batanes ngan Babuyan nga mga grupo hin isla ha amihanan, ug han mga isla han Catanduanes, Marinduque, Masbate, Romblon, Mindoro, ngan Palawan ha salatan.


text:
Politeismo
An politeismo amo an pagtoo ha labaw han usa nga mga diyos-diyos kalakip han ira teyolohiya ngan rituwal.
An Politeismo amo an tipo nga porma han reliyon han panahon han tumbaga ngan panahon han puthaw, kutob ha panahon han axial ngan an hinay hinay ngan pagdukwag han monoteismo o panteismo, ngan ateismo. Ini in maupay nga nahisurat ha makaagi nga relihiyon han Antiko Clasika, labi na an Griyego nga Politeismo ngan Romano nga Politeismo, ngan kahuman han pag-ubos han Clasika politeismo ha tribohanon nga mga relihiyon sugad han Aleman nga Politeismo ngan Slava nga Politeismo. Ini in nagpadayon ngadto ha kabag-ohan nga panahon ha mga nahigaraan sugad han Hinduismo, Buddhismo, Shintoismo, Tsino nga tuminongnong nga relihiyon, ngbp., ngan ginbanhaw ha kayanaan nga mga Neopaganismo ha kahuman han Kristiyano nga Katundan.
An politeismo in usa ka klase nga teismo. Ha sulod han teismo, ini in nagpapaluyo ha monoteismo, nga pagtoo hin usa ka diyos. An mga politeista in diri permi nag-aampo ha mga diyos-diyos hin papreho, perso poyde ini maging Henoteista, nga nagpapaurog ha pag-singba hin uusa nga partikular nga diyos. It iba nga politeista in poyde maging Kathenotheista, nga nagsisingba hin dirudilain nga mga diyos-diyos ha dirudilain nga panahon.
Sulod
Mga diyos-diyos ngan divinidad[igliwat | edit source]
An mga diyos-diyos han mga politeismonon nga relihiyon in mga ahente hin mitolohiya, kun diin hira in ginpapagawas nga diri yana nga pagkatawo han durudako o guruguti nga kahimtang, nga may-ada tagsa-tagsa nga mga kabaroan, kinahanglan, karuyag ngan kaagi. Ini nga mga diyos-diyos hin agsob ginpapakita komo pareho ha tawo han ira mga kinaiya, pero may-ada kadugangan nga tagsa-tagsa nga mga gahom, kakayahan, nasabtan, o pagkita. An politeismo in diri malimpyo nga naibubulag tikang ha animisto nga mga panoohan nga kadam-an ada ha tuminong-nong nga relihiyon. An mga diyos-diyos han politeismo in ha kadam-an nga panhitabo hin aada ha gihataasi nga orden han padayon-padayon nga diri sugad ha aton o mga kalag, nga naglalakip han mga apoy, panulay, aswang nga lain pa. Ha kadam-an nga kaso, ini nga mga kalag hin ginbabahin ha langitnon o karat-an nga mga klase, ngan an panoohan nga aada ini nga mga butang hin diri karuyag signgon nga an ngatanan in ginsisingba.
Mga klase hin diyos-diyos[igliwat | edit source]
Mga klase hin diyos-diyos nga agsob mabibilngan ha politeismo.
- Maghirimo nga diyos-diyos
- Kultura nga diyos-diyos
- Kamatayan nga diyos-diyos
- Kinabuhi-kamatayan-pagkabanhaw nga diyos-diyos
- Higugma nga diyos-diyos
- Iroy nga diyos-diyos
- Politiko nga diyos-diyos
- Langitnon nga diyos-diyos
- Diyos-diyos han adlaw
- Pilyo nga diyos-diyos
- Diyos-diyos han tubig
- Diyos-diyos han musika, arte, syensya o iba nga butang
Dugang nga barasahon[igliwat | edit source]
- Assmann, Jan, 'Monotheism and Polytheism' in: Sarah Iles Johnston (ed.), Religions of the Ancient World: A Guide, Harvard University Press (2004), ISBN 0-674-01517-7, pp. 17–31.
- Burkert, Walter, Greek Religion: Archaic and Classical, Blackwell (1985), ISBN 0-631-15624-0.
- Greer, John Michael; A World Full of Gods: An Inquiry Into Polytheism, ADF Publishing (2005), ISBN 0-9765681-0-1
- Iles Johnston, Sarah; Ancient Religions, Belknap Press (September 15, 2007), ISBN 0-674-02548-2
- Marbaniang, Domenic Epistemics of Divine Reality Google Books (See Chapter 3 Empirical Epistemics of Divine Reality for philosophical analysis of polytheism)
- Paper, Jordan; The Deities are Many: A Polytheistic Theology, State University of New York Press (March 3, 2005), ISBN 978-0-7914-6387-1
- Penchansky, David, Twilight of the Gods: Polytheism in the Hebrew Bible (2005), ISBN 0-664-22885-2.
Mga sumpay ha gawas[igliwat | edit source]
- An sanghiran hin mga Nahigaraan nga mga Politeista - APT, us'ka nakabase ha UK nga komundiad hin mga politeista.
- Pankanasoran Tuig han Politeismo Proyeko Pilosopikal nga nagpapadukwag hin hugpo-hugpo nga politeismo
- Politiesmo Integrasyonal


text:
TACLOBAN CITY - Nadakop na an usa ha mga suspek nga nagpusil-paty ha anay barangay chairman ha Purok 2, Barangay Lagundi, Catbalogan City, Samar.
Ha nahikay nga impormasyon han Bombo Radyo Tacloban kan P/Insp. Romuel Nacar, media relations officer han Police Regional Office (PRO-8), ha pagkayana in guinkuhaan na hin pamahayag ngan guinhuhulat nala an resulta han guinbuhat nga paraffin test alakontra ha suspek nga guinkilala kan Raymond Bañar agud mapasakaan na ini hin kaso nga murder tungod ha daw pagpatay hini kan Felomino Cabarriban alias Meno, kilala nga political supporter han city administration ngan aktibo nga campaigner hanLiberal Party candidates han nakalabay nga piniliay.
Nadakop an mao nga suspek ha guindumara nga operasyon han guin-usa nga pwersa han Catbalogan City Police Station ngan han Regional Special Operations Task Group 8 (RSOTG 8) kagab-i kataliwan ini makilal-an han anak han biktima.
Ha pagkayana in padayon pa nga guin-iimbestigaran han mga kapulisan an mao nga panmusil ngan guinkikitaan guihapon an anggulo han pulitika mahoman nga mahibaruan nga may plano daw ini nga kumandidato utro komo kapitan han ira barangay.
Una hini, nabaruan nga guindiwara ni Cabarriban an report nga usa an ira barangay ha daw guin-alotahan han sobra 11 milyones nga pondo ni Rep. Milagrosa Tan para ha road projects hini.
Manunumduman nga an mao nga LP leader nga nag serbi komo kapitan ha sulod hin pira ka-termino in guinpusil-patay han waray kakilal-e nga suspetsado ha usa nga bulangan ha mao nga lugar.


text:
Pag-awayan ha Puebla
An Pag-awayan ha Puebla nahinabo dida han Mayo 5, 1862 harani ha syudad han Puebla, Mehiko, dida han Franses nga intervention ha Mehiko. Ini usa nga dako nga pagdaog han Mehikano, ngan ginsasaurog ini ha tagsa tuig komo Cinco de Mayo.
Mga kaagi nga nagpauna[igliwat | edit source]
Han urhe nga bahin han 1861, hi Napoleon III han Fransya nagpadara han iya mga kasundalohan ha Mehiko, kuntalosay pagkuha hin bayad han mga utang hin kasanhi nga gobyerno han Mehiko. Hi Presidente Benito Juárez uyon nga baydon inin mga utang, pero ha mga installment la. An tinuod nga panuyo ni Napoleon III amo in pagbungkag han Gobyerno Konstitusyonal han Mehiko, magtukod hin monarkiya nga ugop han Fransya, ngan padukwagon an iya pagkontrol tubtob ha Butnga ngan Salatan nga Amerika (Súdamerica).
An mga kasundalohan ni Napoleon III nag-okupar han syudad han Veracruz han Disyembre 8, 1861. An tuod nga panuyo han ekspedisyon nasabtan dayon.
An Pag-awayan[igliwat | edit source]
An mga paso nga tipangadto ha Puebla ginsasalipdan han mga Fuerza (Fort) Guadalupe ngan Loreto. Hi Zaragoza nagsumpay han mga fort pinaagi hin mga depensiba nga mga kanal nga ginbuho tabok han dalan.
An panahon nagpabor han mga Mehikano. An pag-inuran han panahon naghimo han tuna nga lapok, nga nakahinay han pag-abante han artilyeriya Franses.
Tungod kay nakatamay hiya han mga Mehikano nga kasundalohan, an Franses nga heneral nga hi Heneral Lorencez naghunahuna nga an mga Mehikano mangangatras tikang hin makusog nga pakig-away. Dida han udto, gindirekta niya an iya syahan nga pagsalakay ha butnga nga posisyon han mga Mehikano. An mga Mehikano waray magpabantad ngan ira ginpaatras an mga Franses. An Franses nag-regroup ngan naglansar hin duha pa nga mga pagsalakay, nga mga nagkapipirde.
Sinmalakay hin pagbalos an mga Mehikano. Usa nga puwersa hin mga Zacapoaxtla ngan Xochiapulco nga mga lumad, nga an damo ini ha ira armado la hin mga sundang, nakapirde hin bahin han mga Franses. Hi Porfirio Díaz (nga magigin Presidente han Mehiko) namuno hin disiplinado nga kompanyiya hin Mehikano nga nangangabayo nga inmataki ha flank han mga Franses. Natapos an pakig-away han 4:30 p.m.
Han pagsirom na, inmatras an mga Franses hin pira ka distansya. Naghulat hi Heneral Lorencez hin duha ka adlaw para hin Mehikano nga kontra-opensiba, pero hi Zaragoza diri karuyag umatake han Franses ha abre nga patag, nga diin mawawara an iya depensiba nga bentaha. Tungod kay diri hiya karuyag maghimo hin usa pa nga pagsalakay ngan tungod kay diri maupay an panahon nga nag-upod hin pag-uran hin granizo o hail, ginpa-atras ni Lorencez an iya mga puwersa ngadto ha Orizaba.
Katapos[igliwat | edit source]
Han Mayo 10, 1862, gindeklara ni Presidente Juárez nga an anibersaryo han Pakig-away ha Puebla magigin nasudnon nga adlaw hin pagsaurog, nga tinatawag nga "Pakig-away ha Puebla nga Adlaw" o Cinco de Mayo. Bisan kon ginkikilala ini nga adlaw hin pagsaurog, ha yana diri ini federal nga adlaw-hin-pagsaurog o holiday ha Mehiko, ngan depende la kon iton mga tawo mayda bakasyon tikang ha iskwela o trabaho.
An mga Franses nakasabot nga an ira puwersa ekspedisyonaryo kulang hin kusog han ira panuyo-on, amo nga ira ini gindugngan hin mga 30,000 pa nga mga kasundalohan. Han 1863, an mga Franses nagmarcha naliwat tipangadto ha Syudad han Mehiko, pero hini nga panahon, ginlaktaw nira an Puebla. Pagkatapos han ira malinamposon nga pagkuha han kapital, ira gin-installar an puppet nga rehimen ni Emperador Maximiliano.
Bisan kon an Pakig-away ha Puebla waray makapugong han Franses nga pagkontrol han Mehiko, importante pa gihapon ini nga pagdaog para han mga Mehikano. Amo ini an nagpahataas han ira morale ngan nag-aghat han ira determinasyon pagtipa han invasion. Naghatag ini han gobyerno ni Juárez hin dako nga kinahanglanon nga oras. Bisan man kon napiritan hira pagbiya han Syudad han Mehiko ngan umatras ngadto ha amihanan, nagmantener pa gihapon hira hin gobyerno nga ginkilala hin damo nga mga nasod. Han 1867, ginpirde nira hi Maximiliano ngan an iya mga batos.
An Pakig-away han Puebla mayda gihapon importansya ha kaagi nga amo ini an nakapatay han mga paglaom ni Napoleon III nga madali an pagkontrola han Mehiko, nga iya plano gamiton komo base pagbulig han mga Confederate dida han Americano nga Gyera Sibil


text:
Espanya
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Kinatsila nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An Ginhadi-an han Espanya (Kinatsila ngan Gallego: Reino de España; Aragones: Reino d'España; Asturianu: Reinu d´España; Kinatalan: Regne d'Espanya; Vascongado: Espainiako Erresuma; Aranes: Regne d'Espanha) usa nga nasod nga nahamutangan ha salatan-habagatan Europa. Ha katundan (ngan, ha Galicia, salatan), sapit an Portugal. Ha salatan, sapit ini han Hibraltar ngan Marrueko. Ha dumagsaan o amihanan-sinirangan, ha daplin han kabugkiran han Pirineos, sapit iton Fransya ngan an guti-ay nga prinsipado han Andorra. Lakip hini an mga Islas Baleares ha Dagat Mediterraneo, an Islas Canarias ha Kalawdan Atlantico, an mga syudad han Ceuta ngan Melilla ha amihanan nga Africa, ngan in pipira nga mga isla nga waray may na-ukoy ha Mediterraneo nga dapit han Estrecho han Gibraltar nga tinatawag nga Plazas de soberanía, sugad han Islas Chafarinas, an mga "kabato-an" (peñones) han Vélez ngan Alhucemas, ngan an guti-ay nga Isla Perejil (gin-awayan). Ha dumagsaan o amihanan-sinirangan ha daplin han Pirineos, usa nga gamay nga exclave nga bungto nga it ngaran Llívia ha Catalunya ginpapalibotan hin teritoryo han Franses.
Kitaa Gihapon[igliwat | edit source]
Mga tigaman[igliwat | edit source]
- ↑ Amo gihapon an Hadianon nga awit
- ↑ Ha pira nga mga komunidad autonoma, an Inaranes (Inocsitan), Vinascongado, Kinatalan/Vinalensya, ngan Ginalego mga igkasi-opisyal nga mga pinulongan. An Bable ngan Lineones ginkikilala nga opisyal
- ↑ Ugsa han 1999 (ha balaod, 2002) : Peseta Espanyola.
- ↑ Gawas han Islas Canarias, nga aada han WET nga zona hin oras (UTC, UTC+1 ha katsirak).
- ↑ Ginagamit gihapon an.eu nga dominio, kay ginsasaro ini upod hin iba nga mga estado nga api han Unyon Europeo. An dominio nga .cat ginagamit gihapon ha mga teritoryo nga nayakan-hin-Kinatalan.
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ Spain. www.focus-migration.de: (2009-01-01). Ginkità dida han 2009-09-22.
- ↑ Official Population Figures of Spain. Population on the 1 January 2009. Instituto Nacional de Estadística de España. Ginkità dida han 2009-06-03.
- ↑ 3.0 3.1 3.2 3.3 Spain. International Monetary Fund. Ginkità dida han 2009-10-01.
- ↑ CIA World Factbook. Ginkità dida han 2008-08-13.


text:
Argentina
An Argentina (kaluwas "ar-hen-TI-na"; puyde liwat igsurat ha Winaray nga Arhentina), nga tinatawag hin opisyal nga Republika Argentina (puyde liwat Republika nga Arhentihanon; ha Kinatsila República Argentina), usa nga nasod ha Salatan nga Amerika o América del Sur, nga nahimo komo usa nga federasyon hin 23 nga mga lalawigan ngan hin usa nga naglulugaring nga syudad o syudad nga may autonomo. Amo ini an ikaduha nga gidako-i nga nasod ha Salatan nga Amerika ngan ika-walo ha kalibutan hin kahaluag hin katunaan ngan amo an gidakoi ha mga nasod nga nayakan hin Kinatsila, bisan man kon an Mehiko, Colombia ngan Espanya darudako pa hin katawhan o populasyon. An kahaluag hini ha kontinente amo in 2,766,890 ka kilometro, butnga han kabugkiran han Andes ha katundan ngan han salatan nga Kalawdan Atlantico ha sidlangan ngan salatan. An Argentina ginsasapitan han Paraguay ngan Bolivia ha amihanan, han Brasil ngan Uruguay ha dumagsaan o amihanan-sidlangan, ngan Chile ha katundan ngan salatan. An Argentina nag-angkon liwat hin 969,464 ka kilometro han Antarctica, nga tinatawag nga Antartica nga Argentina, nga naglalakip gihapon han mga pag-angkon han Chile (Teritoryo Antarctico Chileno) ngan han Reino Unido (Teritoryo Antarctico Britanico); an ngatanan nga mga pag-angkon mahitungod han Antarctica ginsuspendir han Tratado Antarctico han 1961.
Mga probinsya han Argentina[igliwat | edit source]
An mga probinsya o lalawigan han Argentina, upod an ira mga kahaluag ngan katawhan amo an mga nasunod:
Mga reperensya[igliwat | edit source]
- ↑ Article 35 of the Constitution. gives equal recognition to "United Provinces of the River Plate", "Argentine Republic" and "Argentine Confederation" and authorises the use of "Argentine Nation" in the making and enactment of laws
- ↑ Cite error: Invalid
tag; no text was provided for refs named
statesmen
- ↑ Cite error: Invalid
tag; no text was provided for refs named
encuesta
- ↑ Cite error: Invalid
tag; no text was provided for refs named
pop2009
- ↑ 5.0 5.1 5.2 5.3 Argentina. International Monetary Fund. Ginkità dida han 2009-10-01.
- ↑ Distribution of family income – Gini index. The World Factbook. CIA. Ginkità dida han 2009-09-01.
- ↑ Human Development Report 2009. The United Nations. Retrieved 5 October 2009.
- ↑ Estimación elaborada por la consultora Abeceb, a septiembre de 2008, en base a indicadores de ingresos, productivos y fiscales (nacionales como provinciales), a precios corrientes. Informe completo.
- ↑ An Syudad han Buenos Aires usa nga entidad ha ikaduha nga grado konstitusyonal pero diri ini gin-organisa sugad hin lalawigan kondi sugad hin ispisyal nga rehimen (Syudad Autonoma), sugad hin kalugaringon nga probinsya.
- ↑ 10.0 10.1 Diri gin-upod an 980.874 ka km² han Antártida Argentina ngan an las Islas del Atlántico Sur nga okupada han Reino Unido, nga diin an Argentina mayda reclama hin soberaniya, nga nabug-os an kahaluag nga 3.761.274 ka km².
Mga sumpay ha gawas[igliwat | edit source]


text:
Guatemala
An Guatemala (nga an opisyal nga ngaran Republika han Guatemala; ha Kinatsila: República de Guatemala) (tikang han Nahuatl nga pulong nga Quauhtlemallan nga buot sidngon 'lugar hin damo nga kakahoyan') usa nga nasod ha Butnga nga Amerika, nga ginsasapitan ha katundan ngan amihanan han Mehiko, ha sidlangan han Belice ngan han Golfo han Hunduras, ha timugan han Honduras ngan El Salvador ngan ha salatan han Kalawdan Pacifico. Mayda kahaluag nga 108,889 ka kilometro an nasod. An kapital han nasod amo an Syudad han Guatemala.
Mga departamento ngan munisipyo[igliwat | edit source]
An Guatemala ginbahin ngadto hin walo (8) nga rehiyon, karuhaan kag duha (22) nga mga departamento (departamentos) ngan ini ginbahin liwat ngadto hin mga tulo ka gatos katloan kag tulo (332) nga mga munisipyo (municipios).
An mga departamento amo an:


text:
Islas Canarias
An Islas Canarias (puyde liwat ha Winaray nga tawagon nga Kapuropod'an Canarias) usa nga kapuropod-an han Ginhadi-an han Espanya. Ini nga kapuropod-an pito nga mga isla nga nagtikang hin bulkan ha Kalawdan Atlantico. Nahimutang ini ha kalawdan tikang ha kanawayan o amihanan-katundan han Africa, Morocco ngan han Katundan nga Sahara. Ini nga kapuropod-an usa nga komunidad autonoma han Espanya.
Ini nga kapuropod-an o archipielago nahimo tikang hin pito nga mga puro o isla: El Hierro, La Gomera, La Palma ngan Tenerife, nga amo an naghihimo han probinsya han Santa Cruz de Tenerife; ngan Fuerteventura, Gran Canaria ngan Lanzarote, nga amo an nahimo han probinsya han Las Palmas.[1] Upod gihapon han Canarias an mga teritoryo hin isla han Archipiélago Chinijo (La Graciosa, Alegranza, Montaña Clara, Roque del Este ngan Roque del Oeste) ngan an Isla de Lobos, nga ini hira kabahin han provincia de Las Palmas.
An pagkakapital o capitalidad han komunidad ginsasaro-an hin duha nga mga prinsipal nga syudad: Santa Cruz de Tenerife ngan Las Palmas de Gran Canaria; an lingkoranan han Mangulo o Presidente han Gobierno autonomo nagbabalhinbalhin hini nga duha hin mga panahon nga lehislatibo, ngan an lingkoranan han Vicepresidentela lain tikang han Presidente. An Parlamento de Canarias ada ha Santa Cruz de Tenerife, samtang an lingkoranan han Delegación del Gobierno nahamutang ha Las Palmas de Gran Canaria, mayda liwat usa nga Subdelegación del Gobierno ha tagsa hini nga duha nga syudad. Amo nga mayda equilibrio han duha nga mga kapital ha mga konseheriya ngan institusyon publika.
Sulod
An Mga Isla[igliwat | edit source]
Ordenada tikang ha katundan ngadto ha sinirangan, an mga las islas Canarias amo an El Hierro, La Palma, La Gomera, Tenerife, Gran Canaria, Fuerteventura ngan Lanzarote. Ha amihanan tikang han Lanzarote mabiblingan an Archipiélago Chinijo. An islote de Lobos mabibilngan ha amihanan han Fuerteventura.
El Hierro[igliwat | edit source]
An isla nga El Hierro nga amo an isla nga pinakakatundan, nga mayda 268.71 ka km² amo an gigamayi han mga dagko nga isla ngan giguti-ayi hin tawo nga mayda 10,753 nga nangungkoy[2] (diri lakip an La Graciosa). An bug-os nga isla gindeklara nga Reserva han Biosfera han 2000.[3] Kilalado ini tungod han mga ehemplar hin sabina nga nahuhuypan han hangin; han daan nga kahoy nga Garoé, han lagarto nga higante o ibid ngan tungod han pag-agi han meridiano 0º kinukuha komo reperensya han Punta de Orchilla,[4] nga nahamutang ha katundan han isla. An kapital han El Hierro amo an Valverde.
La Palma[igliwat | edit source]
An isla nga La Palma, nga mayda 86.528 nga nangunkoy[2] ngan 708.32 ka km² amo in usa nga Reserva han Biosfera.[5] Mayda ini reciente nga aktibidad volkanika nga nakikit-an tikang han bulkan Teneguía, nga an katapusan nga pagbuto dida han 1971.[6] Dugang pa, amo ini an ika duha nga gihataasi han Canarias, upod han Roque de los Muchachos (2.426 ka metro) nga amo an punto nga mas elevado[7]. Ini nga tarimpugayan mabibilngan ha sulod han Parque Nacional de la Caldera de Taburiente, ngan nahamutang ha harani hini an Observatorio del Roque de los Muchachos han Instituto de Astrofísica de Canarias: dida mabibilngan an Gran Telescopio Canarias, nga pinaagi han espejo principal hini nga 10,40 ka m. hin diametro amo in usa han mga gidako-i nga teleskopyo optiko han planeta.[8] Tungod han marabung nga kabanwaan, an La Palma kilalado liwat nga "Isla Bonita".[9] An kapital hini amo an syudad han Santa Cruz de La Palma, nga diin gin-estableser an defensa han katawhan Canario o Diputado del Común.
La Gomera[igliwat | edit source]
An isla han La Gomera mayda kahaluag nga 369.76 ka km2 ngan amo an ikatulo nga isla nga giguti-ayi hin tawo, nga mayda 22,622 nga nangungukoy[2] . Ha heyolohiya, sinisiring ini nga usa han mga gima-ihai nga mga isla. An kapital hini amo an San Sebastián de La Gomera. Mabibilngan ha La Gomera ab Parque Nacional de Garajonay, nga gindeklara han Unesco han 1986 Patrimonio han Katawhan,[10] nga narepresenta hin maupay nga pananglitan hin kagurangan hin laurisilva. An isla amo an kataposan nga teritoryo nga nangadto-an ni Cristóbal Colón ugsa han iya pag-ulpot ha Amerika han iya biyahe hin descubrimiento han 1492: tungod hini tinatawag liwat an La Gomera nga "Isla colombina".
Tenerife[igliwat | edit source]
An Tenerife nga mayda kahaluag nga 2,034.38 ka km², amo an gihaloagi nga isla han Canarias.[11] Dugang pa, an mga 886,033 nga nangungkoy ngan mayda densidad nga 435 nga nangungkoy ha tagsa km²[2] amo nga ini an isla nga gidamo-i hin tawo ha Espanya. Mabiblingan dinhe an duha han mga prinsipal nga syudad han kapuropod-an: Santa Cruz de Tenerife ngan San Cristóbal de La Laguna. An Santa Cruz de Tenerife amo an lingkoranan han Parlamento de Canarias ngan han Cabildo de Tenerife. Amo ini an syudad nga gidamo-i hin tawo han lalawigan ngan kapital han isla, han lalawigan, ngan han Kapuropod-an Canario upod han Las Palmas de Gran Canaria. An La Laguna gindeklara nga Patrimonio han Katawhan han Unesco,[12] ngan dinhe an lingkoranan han Universidad de La Laguna (primera nga unibersidad han Canarias). Napili liwat tungod han ira importansya ha turista, in tulo pa nga mga syudad: Puerto de la Cruz ha amihanan ngan Arona ug Adeje ha salatan. Ada pa an Villa Mariana de Candelaria, nga diin mabilingan an ladawan han Virgen han Candelaria, nga amo an patrona ha isla ngan Patrona General han Canarias.[13] An patrona han Diócesis Nivariense amo an Virgen de los Remedios, ha La Laguna. An Tenerife kilalado tungod han klima hini nga "la isla de la eterna primavera" (an isla han dayon nga primavera).[14] Upod han mga protehido nga espasyo natural an Parque Nacional del Teide, nga gindeklara han UNESCO nga Patrimonio han Katawhan:[15] nga diin mabibilngan an tarimpungayan han Teide, nga mayda altitud nga 3,718 ka metros[7] amo an sinisiring nga atop han Espanya.
Gran Canaria[igliwat | edit source]
An Gran Canaria amo an isla nga gidamo-i hin tawo han lalawigan han Las Palmas, tungod han 829,597 nga nangungukoy dinhe. An kapital hini, an syudad han Las Palmas de Gran Canaria (381,123 nga molupyo[2]), amo liwat an usa han nagsasaro han kapitalidad han Canarias upod han Santa Cruz de Tenerife. An urbe amo an pinakadamo hin tawo han kapuropod-an, sugad han octava han España. Mga iba nga mga lokalidad nga importante amo an Telde, Vecindario, Arucas ngan Gáldar. Ha Teror mabibilngan an ladawan han Virgen del Pino, Patrona han Diosesis han Canarias.[16] An isla, nga mayda 1,560.1 ka km², mayda lidong nga forma nga bugkidon. Ha butnga nga macizo mabibilngan an Roque Nublo (1,813 ka m) ngan an Pico de las Nieves (1,949 m)[7], nga amo an gihataasi nga altura han isla. Mga ika-tulo nga bahin han teritoryo ginkatalogada han Unesco nga Reserva de la Biosfera.[17] An Gran Canaria mayda mga dirudilain nga mga baybayon nga dorada nga fina sugad han baybayon han Maspalomas, Playa del Inglés o Las Canteras. Dida han baybayon o playa han Pozo Izquierdo ginsasaurog hin tinu-ig in usa nga mga prueba han kalibutan hin windsurf han PWA.[18] Tungod han variedad han kiritaon an Gran Canaria tinatawag liwat nga "Un continente en miniatura".[19]
Fuerteventura[igliwat | edit source]
An Fuerteventura mayda kahaluag nga 1,659 ka km² nga amo an ikaduha nga isla nga gidako-i hin kahaluag, ngan an ikaduha nga isla nga pinaka-sidlangan. Han kaiha na hini, mabiblingan dinhi in dako nga pagka-erosionada: an gihataasi nga punto hini amo an Pico de la Zarza, nga mayda 807 ka m hin altura[7]. An istmo nga nagdungtong han península meridional han Jandía upod han iba nga bahin han isla naghimo hini nga baga hin may kahimo hin bota. Ha amihanan an parque natural han Dunas de Corralejo. Ha kataposan nga dekada, tungod hin aumento hin turismo (labi na ha Corralejo ha amihanan ngan an Punta de Jandía ha salatan), an Fuerteventura nagkaada anay hin pagdamo hin populasyon: ha yana, an nangungukoy hini 100,929 nga molupyo.[2] An kapital amo an Puerto del Rosario, nga mayda 35,293 nga molupyo.[2] Mga iba nga poblasyon nga importante amo an Corralejo, Gran Tarajal, Morro Jable ngan Jandía. Mga 2 ka km ha dumgasaan han isla amo an islote han Lobos, nga mayda 4.5 ka km2, nga kabahin han parke natural han Dunas de Corralejo ha Fuerteventura.
Lanzarote[igliwat | edit source]
An Lanzarote amo an isla nga pinaka-sidlangan, ngan usa han mga maiha na han kapuropod-an, bisan mayda bag-o nga aktibidad bulkanika. Mayda ini kahaluag nga 845.94 ka km²,[20] ngan populasyon nga 139.506 ka molupyo. An kapital hini amo an Arrecife, nga mayda 59.040 ka molupyo[2]. Kilalado dinhe an mga bulkan han Timanfaya, nga gintagaan hin ngaran nga Parque Nacional de Timanfaya, produkto hin mga pagbuto nga nahinabo ha panahon tikang han 1730 tubtob 1736. An gihataasi nga punto amo an Peñas del Chache, ha Macizo han Famara, nga mayda 670 ka metros[7]. An bug-os nga isla gindeklara nga Reserva hin Biosfera han 1993.[21] An prinsipal nga buruhaton ha ekonomiya amo an turismo nga nagtikang han pagpadukwag dida han mga tuig 60 ngan 70 han siglo XX. Dinhe nga isla natawo an arkitekto ngan artista nga hi César Manrique, an naghimo upod han iya mga buhat artistiko an Jameos del Agua, an Jardín de Cactus ngan an Mirador del Río.
Archipiélago Chinijo[igliwat | edit source]
An mga puro o isla ngan islote han Archipiélago Chinijo (La Graciosa, Alegranza, Montaña Clara, Roque del Este ngan Roque del Oeste) nahamutang ha amihanan han Lanzarote. Gindudumara ini hra han Cabildo de Lanzarote ngan nadependa hira ha administrasyon han munisipyo han Teguise. An isla han La Graciosa amo an gidako-i nga mayda 29 ka km² ngan amo la an gin-uukyan. An populasyon mga harani 700 nga nangungukoy, amo ini nga nahimo han isla nga giguti-ayi hin populasyon nga isla han Canarias. An kapital insular amo an Caleta de Sebo, nga mayda sobra 600 ka molupyo.
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ Waray mga diputasyon hin probinsya sugad han lain nga dapit han España, kay an tagsa isla gindudumara hin cabildo, gawas han mga isla ngan islote han Archipiélago Chinijo, nga gindudumara han Cabildo han Lanzarote, ngan an Islote de Lobos, nga gindudumara han Cabildo han Fuerteventura
- ↑ 2.0 2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 2.6 2.7 REAL DECRETO 1683/2007 INE.ES 29 de diciembre, 2008
- ↑ Pakli han UNESCO bahin han Reserva han Biosfera han El Hierro. Ha Iningles.
- ↑ Historia de El Hierro página web del Cabildo de El Hierro.
- ↑ Pakli ha web han UNESCO mahitungod han Reserva han Biosfera han La Palma. Ha Iningles.
- ↑ El nacimiento de un volcán Diario de Avisos
- ↑ 7.0 7.1 7.2 7.3 7.4 Altitud máxima y longitud de costas en la página web del ISTAC.
- ↑ Lista hin mga gidako-i nga teleskopyo reflektor. Pakli ni John M. Hill, ha Iningles.
- ↑ Página web de la Consejería de Turismo del Gobierno de Canarias sobre La Palma
- ↑ Impormasyon ha pakli ha web han Unesco ha Iningles
- ↑ Página web del ISTAC, fuente Anuario Estadístico de España 2005, Instituto Nacional de Estadística de España
- ↑ San Cristóbal de La Laguna en web de la Unesco
- ↑ Patrona del archipiélago Canario Página web de las Siervas de los Corazones Traspasados de Jesús y María
- ↑ Turismo de Tenerife
- ↑ Impormasyon ha pahina web han Unesco ha Iningles
- ↑ An jurisdiksyon o yakan-balaod, naglakip han bug-os nga kapuropod-an tubtob han 1819 han paghimo-a han Diosesis Nivariense nga mayda yakan-balaod han provincia de Santa Cruz de Tenerife, nga ginlimitar han yakan-balaod han Diosesis han Canarias ha provincia de Las Palmas
- ↑ Pakli ha web han UNESCO bahin han reserva han Biosfera han Gran Canaria. Ha Ininglés
- ↑ Pakli han edisyon 2007 han [showUid=127&cHash=55293482d4 Gran Canaria PWA Grand Slam] (ha Iningles)
- ↑ Turismo de Gran Canaria
- ↑ Página web del ISTAC
- ↑ Lanzarote, Reserva de la Biosfera. Página del Cabildo Insular.


text:
Doha
An Doha (Arabic: الدوحة, transliterasyon: ad-Dawḥa or ad-Dōḥa) amo an kapital nga syudad ha nasod han Qatar. Han 2005 nga census, mayda 400,051 ka munopyo an Doha. An syudad lakip han munisipyo han Ad Dawhah ha Gulpo han Persian. An Doha, amo an gidadako-i nga syudad han Qatar. Otsenta porsiyento (80%) han popyulasyon han nasod naukoy dida nga syudad ngan ha iya paligid. Amo liwat ito an sentro han pan-negosyohan han nasod. An Doha, balay han tinatawag na Syudad han Kaaradman, nga may lugar para ha pagbiling baton (research) ngan pan-aram.


text:
Córdoba
Iton Córdoba in poyde tinmudlok ha:
- Argentina
- Córdoba, Argentina, kapital han Lalawigan han Córdoba
- Provincia de Córdoba, lalawigan han nasod han Argentina.
- Colombia
- Córdoba, Bolívar, bungto ngan munisipalidad ha departamento han Bolívar
- Córdoba, Quindío, bungto ngan munisipalidad ha departamento han Quindío
- Espanya
- Córdoba, Espanya, bungto ha Provincia de Córdoba, Cataluña, Espanya.
- Provincia de Córdoba, probinsya ha sidlangan nga Espanya.
- Mehiko
- Córdoba, Veracruz, syudad ha nasod han Mehiko.


text:
Corazón Aquino
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Hi María Corazón Sumulong Cojuangco-Aquino (Enero 25, 1933 - Agosto 1, 2009), nga agsob tawagon nga Cory Aquino, amo an Mangulo o Presidente han Pilipinas tikang han 1986 tubtob 1992. Hiya an syahan nga babaye nga Mangulo han Pilipinas ngan amo an syahan nga babaye nga Presidente han Asya (nga diri naglalakip kan Soong Ching-ling, Presidente ha Dungog ngan acting Chairman han Tsina) ngan kilalado nga nagbabandilyo hin demokrasya, kamurayaw, paghatag hin gahom ha kababayin-an ngan relihiyoso nga piedad.


text:
Italya
An Italya, nga tinatawag ha opisyal nga Republika Italyana (Italyano: Italia o Repubblica Italiana), amo in usa nga nasod ha salatan nga Europa. Ini nakomponer han baga-hin-botas-an-kahimo nga Italyano nga peninsula, an Salog Po nga siong, ngan duha nga dagko nga puro o isla ha Dagat Mediterraneo, Sicilia ngan Serdenya, ngan ginsasaroan an amihanan nga alpine nga linea han Fransya, Suisa, Austrya ngan Eslovenya. An naglulugaring nga mga kanasoran han San Marino ngan an Syudad han Vaticano mga enclave ha sakob han teritoryo Italyano.
Administratiba nga pagbahin-bahin[igliwat | edit source]
An Italy ginbahin ngadto hin karuhaan (20) nga mga rehihyon (regioni, kon uusa regione). Lima hini nga mga rehiyon mayda ispisyal nga status hin autonomiya nga natugot ha ira nga maghimo hin mga pamalaod mahitungod han ira mga lokal nga mga butang; ini gintigamnan hin asterisko (*) dida han tabula ha ubos. Iton nasod ginbahin pag ngadto hin mga 109 nga mga lalawigan (province) ngan 8,101 nga mga munisipyo (comuni).
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ (Initalyano) Monthly demographic balance: January-June 2009. Istat: (23 November 2009). Ginkità dida han 8 December 2009.
- ↑ 2.0 2.1 2.2 2.3 World Economic Outlook Database, October 2009. International Monetary Fund. Ginkità dida han 1 October 2009.
- ↑ Human Development Report 2009. The United Nations. Retrieved 5 October 2009.
- ↑ Comune di Campione d'Italia


text:
Rio de Janeiro
An syudad han Rio de Janeiro (lokal nga Pinortuges nga pagluwas: [ˈʁiu dʒi ʒaˈnɛjɾu],[1] Salog han Enero), nga an bug-os nga ngaran ha pagtikang São Sebastião do Rio de Janeiro (San Sebastian han Salog han Enero), amo an kapital han estado han Rio de Janeiro ngan amo an ikaduha nga gidako-i nga syudad han nasod Brasil. Ini amo gihapon an ikatulo nga gidako-i nga metropolitana nga kahaluag ngan aglomerasyon ha Salatan nga Amerika[2][3] ika-6 nga gidako-i ha mga Amerika, ngan ika-26 ha kalibutan.[4]
An syudad amo an ulohan o kapital han Brasil hin haros duha ka siglo, tikang han 1763 tubtob han 1815 han panahon nga kolonyahanon nga Portuges, tikang han 1815 tubtob han 1821 komo ulohan han Gin-usa nga Ginhadi-an han Portugal, Brasil ngan han Algarves, ngan tikang han 1822 tubtob 1960 komo ulohan hin naglulugaring nga nasod. Gin-agnayan an Rio nga Cidade Maravilhosa o "Urusahon nga Syudad".
An Rio de Janeiro in nagrerepresentar han ikaduha nga gidakoi nga GDP han nasod (ngan ika-30 nga gidakoi ha kalibutan, nga ginbabanabanahan nga may-ada 343 bilyones reais (IBGE/2008), ngan ini in mga ulobuhatan han duha nga mga dagko nga Brasilhanon nga companya - Petrobras ngan Vale, ngan mga dagko nga companya han lana ngan teleponyo ha Brasil, labot la han mga gidakoi nga conglomerato han medya ngan companya han communicasyon ha Salatan nga America, an Mga Katig-uban Globo. Balay hin damo nga mga unibersidad ngan mga instituto, ini an ikaduha ha gidakoi nga pamumutnga han panhalikat ngan panpadukwag ha Brasil, nga may-ada 17% han nasodnon nga produksyon syentifico - sumala han 2005 nga datos.
An Rio de Janeiro in ginkakadtoan nga dagkonbungto ha salatan nga hemisfero ngan in bantog ha natural nga kalibungan, mga karisyuhan carnival, samba, Bossa Nova, ngan mga dagat balneario sugad han Barra da Tijuca, Copacabana, Ipanema, ngan Leblon. An iba nga gibantogi nga tigaman ha pagdugang han mga dagat in naglalakip an higante nga estatuwa han Cristo nga Manurubos ('Cristo Redentor') ha bawbaw han Bukid Corcovado, nga ginngaranan nga usa ha Pito ha Bag-o nga Makalilisang ha Kalibutan; bukid Tinapay hin Asukar (Pão de Açúcar) lakip an iya de cable nga kotse; an Sambódromo, ngan Estadio Maracanã, usa ha gidakoi nga estadio panfotbol ha kalibutan. An 2016 Katpaso nga Olimpico in mahihitabo ha Rio de Janeiro, kun diin matitigamnan nga syahan nga makapot an usa nga Salatan Americanhon nga dagkonbungto hini nga panhitabo. Igdudumara liwat an kataposan nga mulay han 2014 FIFA World Cup ha kanan Rio Estadio Maracanã.
Heyograpiya[igliwat | edit source]
An Rio de Janeiro in nahamutang ha kanan Brasil Atlantico baybayon nga dapit, harani ha Tropico han Capricorn, kun diin an baybayon hin naatubang pasinirangan-katundan. Kadak-an naatubang pasalatan, an syudad in nahitukod ha sabang hini nga bagis nga baybayon, Bahia han Guanabara, ngan an iya pasakob in gintitigamnan hin usa nga katungtungan hin tuna nga gintatawag nga Tinapay hin Asukar (Pão de Açúcar) – usa nga nakikilal-an ha syudad.
An Sentro, an kabutngaan han Rio, in natungtong ha mga patag han katundan nga baybayon han Bahia han Guanabara. An durudako nga bahin han syudad, agsob gintatawag nga Sona Amihanan, in naunat pakadto ha dumagsaan han mga patag nga naglalakip han pandagat ngan pantuna nga mga sedimento ngan mga bukid-bukid ngan pipita nga batoon nga mga bukid. An Salatan nga Sona han syudad, nga naabot han mga kadagatan, in mayda katubtuban tikang ha Sentro ngan tikang ha Amihanan nga Sona pinaagi hann baybayonon nga mga bukid. Ini nga mga bukid ngan mga pungtod in mga lapos han Serra do Mar ha kanawayan, an daan nga gneis-granito nga kadena hin kabugkiran nga nagpoporma han mga salatan nga mga pakiling nga katunaan han Brasilhanon nga mga Hitaas nga Katunaan. An kadak-an han Katundan nga Sona, in nauutod han bukidnon nga mga katunaan, nga maaabot pinaagi han mga bag-o nga dalan ngan tunel ka kataposan han ika 20 nga gatostuig.
An popyulasyon han syudad han Rio de Janeiro, nga aada ha kahaluag nga 1,182.3 kilometro kwadrado (456.4 milya kwadrado), in ginbabanabanahan nga aada ha 6,100,000. An popyulasyon han durudako nga lugar metropolitana in ginbabanabanahan nga aada ha 11-13.5 milyones. Ini an kanan Brasil ulohan tubtob 1960, kun diin ginsaliwanan han Brasilia. An mga monupyo han syudad hin ginkikilala nga Cariocas. An buhatanon nga awit han Rio amo an "Cidade Maravilhosa".
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ Ha kalain nga Brasilenyo nga Pinortuges nga ginyayakan ha Rio de Janeiro, sumala han Larousse Concise Dictionary: Portuguese-English, 2008, p. 339 (nga diin an mga pagluwas "refletem a língua falada no Rio de Janeiro"). An Europeo nga Pinortuges nga pagluwas amo an: [ˈʁiu dɨ ʒɐˈnɐjɾu]
- ↑ R.L. Forstall, R.P. Greene, and J.B. Pick, "Which are the largest? Why published populations for major world urban areas vary so greatly", City Futures Conference, (University of Illinois at Chicago, July 2004) – Table 5 (p.34)
- ↑ City Population agglomeration list. City Population. Ginkuhà dida han Hulyo 30, 2009.
- ↑ Rio 2016. Rio 2016. Ginkità dida han Marso 14, 2010.


text:
Mati
An Syudad han Mati usa nga syudad ha lalawigan han Davao Oriental ha Pilipinas. Amo ini an kapital nga syudad han Davao Oriental. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 105,908 ka tawo ha 21,293 nga panimalay.
Nahimo nga syudad an Mati dida han tuig 2007. Nahimo nga balaod an Buhat han Republika No. 9408 o Republic Act No. 9408 nga nagbalhin han Mati tikang hin bungto ngadto hin syudad. Ginratipika ini han mga bungtohanon han Mati dida hin plebisito nga ginbuhat han Hunyo 18, 2007.
Mga baranggay[igliwat | edit source]
An Syudad han Mati ginbahin ngadto hin karuhaan kag unom (26) nga mga baranggay.


text:
Brasil
An Brasil (pangaran na opisiál sa Portugés República Federativa do Brasil) sarong republikang pederatiba na nagibo sa pagkasaro nin mga 26 na estadong pederatibo asin an Distritong Pederal. Igua an banwá' nin 5.564 asin 183.987.291 na katawo. An sukol kan territorio naabot sa mga 8.514.876,599 km², boot sabihon, sakop kan nasión an 47% kan kontinenteng América del Sur.
An Brasilia an kapitál kan banwá', asin rinibayán kaini sa 1960 an dating kapitál na Rio de Janeiro. An pinakanaenot na kapitál kan nasión iyo an Salvador de Bahía, muya sabihon na ikatolong kapitál na an Brasilia.
Dating kolonia ini kan Portugal buda ini an únikong banwá' na Portugés an tataramón sa duwang kontinenteng Amérika. An sosiedad brasilenya saró' sa pinaka mayaman sa kalahi'an sa enterong kina'bán.


text:
Benguet
An Benguet usa nga ginpalibotan hin katunaan nga probinsya han Pilipinas ha Administratibo nga Rehiyon han Cordillera ha Luzon. An kapital hini amo an bungto han La Trinidad ngan sapit ini, tipa-tuo tikang ha salatan, han Pangasinan, La Union, Ilocos Sur, Mountain Province, Ifugao, ngan Nueva Vizcaya.
An Syudad han Baguio, usa nga kilalado nga karadto-an hin mga turista han nasod, nahamutang ha súlod han lalawigan, pero an syudad mismo naglulugaring tikang han lalawigan.
2000 nga census—330,129 (ika-43 nga gidako-i)
Densidad—219 ha tagsa km² (ika-36 nga gihataasi)
Mga Dagko nga Syudad—1
Mga Komponent nga Syudad—1
Mga Bungto—13
Mga Baranggay—140
Mga Distrito ha Kongreso—1
Sulod
Heyograpiya[igliwat | edit source]
Politikal[igliwat | edit source]
An Benguet ginbahin ngadto hin napulo kag tulo (13) nga mga bungto ngan nahamutang dinhe an Syudad han Baguio. An Syudad han Baguio lakip han una han lalawigan, pero nahimo ini nga naglulugaring o independiente, dida han paghimoa han charter han syudad. Bisan pa, para hin madali nga pagkuha hin istadistika, it Syudad han Baguio gin-uupod han Benguet, labi na ha data han census o kon iton Syudad han Baguio gingagamit nga lingkoranan hin mga opisina nga kanan probinsya ha Benguet.


text:
Enero 1
An Enero 1 an ika-1 nga adlaw han tuig han Kalendaryo Juliano ug kalendaryo Gregoriano. Ha alternatibo nga pagngaran ha Winaray, Paniniyahan 1. Iton pulong nga tuig han kalendaryo o calendar year amo an kabutang han mga bulan, tikang Enero tubtob Disyembre. An syahan nga adlaw han medieval nga Juliano nga tuig ha kasagaran dida hin adlaw nga diri Enero 1. Ini nga adlaw ginpili nga syahan nga adlaw han tuig Juliano han tanan nga Katundan nga Europa nga mga kanasuran labot la han Inglaterra dida han mga 1450 ug 1600. An kalendaryo Gregoriano nga ginpagawas dida han 1582 waray magmando nga an Enero 1 amo an New Year's Day o an syahan nga adlaw han ihap hini nga tuig. Bisan man kon an Inglaterra nagtikang han ihap han iya tuig dida han Marso 20 (Lady Day o Adlaw han Annunciacion), dida han butnga han ika-13 nga siglo ug 1752, an Enero 1 gintawag nga New Year's Day, ngan kaupod han Pasko ngan ha panalagsaon, Twelfth Night (Ika-Napulo kag Duha nga Gab-i), usa nga holiday nga mahinhatag hin mga hatag o regalo. Mayda pa 364 nga adlaw (365 kon leap year) nga nahabilin hit tuig.


text:
Tinag-alog
An Tinagalog o Tinag-alog nga pinulongan (kon ha Tinag-alog: Wikang Tagalog) usa nga Austronesyano nga yinaknan ha Pilipinas. Ini amo an lumad nga yinaknan ha mga butnga nga dapit han isla han Luzon, ngan han mga hagrani nga mga isa. Lumad gihapon ini nga yinaknan ha Mindoro ngan Marinduque. Ini amo la nga yinaknan nga lumad ha Pilipinas nga gintututdo komo usa nga aradman o subjek han bug-os ha Pilipinas. Siring han iba amo daw ini an ginbatikan o ginbasehan han nasudnon nga yinaknan nga Filipino (nga tinawag nga Pilipino ugsa han 1987) kondi mayda liwat mga nasiring nga iton Filipino o Pilipino, usa la nga kalain nga Tinag-alog.


text:
Wolfgang Amadeus Mozart
Hi Wolfgang Amadeus Mozart (ginbunyagan komo Johannes Chrysostomus Wolfgangus Theophilus Mozart; Enero 27, 1756 – Disyembre 5, 1791) usa nga masinuraton ngan duro ka impluwensyal nga Austryako nga kompositor hin Europeo nga klasikal nga musika. An iya dako nga ginpagawas nga mga sobra unom ka gatos nga mga komposisyon naglalakip in mga sinurat nga kilalado nga mga gihataasi in kalidad nga simfoniko, chamber, piano, operatiko, ngan choral nga musika. Hi Mozart usa han mga sikat ngan popular nga mga Europeo nga klasikal nga mga kompositor, ngan damo han iya mga sinurat kabahin han standard concert repertory.


text:
Ginhadi-an han Nederlandes
- An Nederlandes ngan an Ginhadi-an han Nederlandes duduha nga magkalain ngan mga entidad ha heyograpiya ngan administrasyon.
- Diri ini angay igkalipat han Ginhadi-an han Olandya ha kaagi.
An Ginhadi-an han Nederlandes (ha Nederlandes:Koninkrijk der Nederlanden; ha Kinatsila: Reino de los Países Bajos) usa nga katig-uban nga may-ada federal nga mga karakteristika (federasya), nga nahibatikan hin politikal nga pakigsabot, nga nahimo hin tulo nga mga nasod (landen): an Nederlandes ha Katundan nga Europa, ngan han Antillas Neerlandesas ngan Aruba ha Caribe. An yana nga Ginhadi-an han Nederlandes nahimo dida han pagpasamwak han Carta para han Ginhadi-an han Nederlandes dida han Oktubre 28, 1954.


text:
Unibersidad
An unibersidád[1] in uska institusyon hin hiruhitaas nga pag-aram ngan panhalikwat, nga nagpapasidungog hin karig-onan academico ha dirudilain nga mga bahin hit kaaradman. Ini in uska tinag-lawas nga naghahatag hin ugsagradwar nga pag-aram ngan laposgradwar nga mga pag-aram. An pulong nga unibersidad in kinuha tikang ha Linatin universitas magistrorum et scholarium, nga may-ada harani ha kasirigngon nga "katiringban han mga mag-turutdo ngan mga mag-aaram."
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ Abuyen, Tomas A. DICTIONARY English Waray-Waray/Tagalog. National Book Store. Mandaluyong City. ISBN 971-08-6529-3. Tuig 2005. Pakli Ihap 446.


text:
Kaarangay:Inhenyeriya
An paghimu han Kalayu
An Puspurus (Phosphorous (P)) ngan an Karbun (Carbon (C))
An batu nga Puspurus (Imahi) ngan an Karbun nga batu (Imahi) makakabiling ka hini ha basta mamiling kala. Ini kun ikikiskis natun ini nga duha makakahimu kita hin kalayu kay malaga man an karbun nga batu. May-ada na kita kalayu.
Pasagaysay ni: Lan Hamilton
Kuha hin tubu, pakadtu anay ha Agrikultura/Pag-uma
An paghimu hin Higut (Imahi)/Badu (Imahi)tikang ha Abaca (Imahi)
Pamiling hin abaca nga tanum, ini in parihu han saging nga tanum. Kuhaa an lawas han abaca, an bunga kuhaa an lisu ngan igtanum utru. Igbulad an lawas nga inutud. Pagka-uga himaya an mga paybiru hini. Ini nga paybiru ansya an atun gagamitun nga inulang. Habi-a kinamut pa ikis-ikis ngadtu maka purma hin hilapad nga tahub. Puydi na badu.
An paybiru nga hinimay ha abaca in urualingbuda ngadtu makahimu ka hin hilaba nga higut.
An paghimu hin Masu, Piku
Kuha hin midyu huruhilapad nga batu, ihigut ha kahoy. Ini in Masu na.
Kuha in midyu turutilais nga batu, ihigut ha kahoy. Ini in Piku (Imahi)na.
An paghimu han Atabay (Imahi) para pagparigus ngan inumun.
Pagluhu ha tona gamit in piku, pag may na-ukad ka nga burabud nga may tubig na, tama na. Kun ini ipadayun mu, mag aanas ini magiging dilikadu. Usuki hin mga kahoy an tagliligid han luhu para diri anasun. Kuha hin surudlan nga abaca nga pinu uraura an pagkahabi (Imahi), para diri malaksi an pagturu han tubig. Ini ansya an i-alug.
An Dangaw
Didi ha amun ha Isla han tikli, an istandarti nga dangaw nasukul hin tigkapatan, an uska tigkapatan na-ihap kawaluan yukut nga kwadradu nga dangaw. Kwadradu buot sindgon nag-tikang kami pag-dangaw ha sinirangan, gin basihan namun an sinirangan tumalikud kami nga nagdangaw tipa-kadtu katundan, pag-abut ha tubtuban han tona pinma-tuu ka mi basi han amun tuu nga talinga na-atubang ha sinirangan, an wala nga talinga na-atubang ha katundan. Nagdangaw liwat kami. Tipakatdu ha nahihimutnga han sinirangan ngan katundan tipatuu, ngan tutub han nahihimutnga han sinirangan ngan katundan tuu, nag tipa-tuu liwat kami, nag-dangaw liwat kami ngadtu sinirangan, tubtub liwat han sukul han tona tipakadtu ha sinirangan nagpa-tuu liwat kami tipakadtu ha amun gin-tikangan.
Nasiring ak nga kwadradu kay, an ihap ngadtu tipa-katundan gin ibanan namun usa, ha duha kag usa (an usa ansiya in 0{wara}) ka gatus gin himu namun duha ka gatus, pag-liku namun tipa tuu nahihimutnga han sinirangan ngan katundan diri an tipa-uli, gin ihap namun an dangaw duha ka gatus. Kun an duha ka gatus, duha-un ka gatus bug-os, kun titigdaun, duha ka gatus nga duha ka gatus. Kun pag-tatambanun na-ihap kaupatan ka yukut. Tadung-tadung itun nga pag-sukul.
Iningles:............... (A theory according to Queen Elizabeth of Great Britain, that is the thumb to pinky measurement of her daughter Princess Arrianne Charlotte which the measurement unit Foot/Feet originated, the foot of the princess exactly/precisely the same as the measurement of the unit foot/feet (Winaray:Piye))
Thumb Edge to Pinky Edge (Dangaw) is 0.25 meter. 4 Dangaw is equivalent to one meter.
An paggamit hin Kompas
An pagkiling tipa-ubus han dagum nagpapasabut nga na atubang hiya ha nurti, an kaluyu sur, an tuu niya sinirangan ngan an wala katundan. KUN ngan kun adtu ka ha kaluyu han ekwador an gin lalatayan han adlaw tipa-wisti an pagkiling han dagum tipa-ubus nagpapasabut nga na atubang hiya ha sur, an kaluyu nurti, an tuu niya katundan ngan an wála sinirangan.
Kun ikaw maglalakatun, didi kita ha dagum nga nakiling tipaubus tuu an sinirangan, an dagum natipanurti ngadi ha imu wala an imu tuyu tikadtu ka ha sur, pakadtu tipa tuu ansiya itun an sur. Pag-abut mu ha sur natipa-ubus an dagum tikada ha imu. Atubang mo na an sur, an luyu mu nurti, an sinirangan adi ha imu wala an katundan ha imu tuu. Kun magtipakadtu ka ha tuu tikadtu ka ha katundan, an nurti tipakadi ha imu tuu. Atubang mo na an katundan, an imu luyu sinirangan, an tuu nurti ngan an wala sur. Kun kumadtu ka ha imu wala tikadtu ka ha sur, natipaubus an dagum tikada ha imu, ansiya itun an natudluk han nurti, an imu tuu katundan, an wala sinirangan.
Pagtikang mu paglakat ginkita mu an kompas, natudluk tipatuu an dagum nagpapasabut nga nurti adtu. Kun imu tutungaun an katundan ngan nurti ini in may sukul nga kaopatan kag lima ka digradu (45 degrees) an tawag hini nurti-katundan. An sinirangan kun magtikang kita wara (0 zero) digradu ha nurti tipawala kumpas han kamut tikang ha tuu nga sugbung an sinirangan in may sukul nga kasiyaman digradu (90 degrees) an sur usa ka gatos kawaloan digradu (180 degrees), an imu luyu kay diri naman maabut an wala nga kamut may sukul nga duha ka gatos kapitoan digradu (270 degrees) an nurti ansya in tulu ka gatos kaunman digaradu (360 degrees) o balik wara digradu (0 degrees). Kun magkumpas ka usa ka gatos katloan kag lima digradu ansya la guihapon nga kamut itun an sur-katundan, an duha ka gatos karuhaan kag lima digradu (225 degrees) ansya itun an sur-sinirangan midyu adi imu luyu ha wala, an tulu ka gatos napulu kag lima digradu (315 degrees) ansya la guihapon nga kamut ansya an nurti-sinirangan, adi itun midyu ha imu luyu ha tuu.
An MAGNIT
1. An paghurma hit Magnit.(IMAHI:Pakipindut han numero usa(1))
- REDIRECT [[1]]
Ini in mami-minna ha ilarum hit tona.
Pag kiskis hin kahuy subrahi an kahamis bisan anu nga pustura tapus tunawa ini nga Ura pina-agi hit kalayo. Mahuhurma na ini hiya.
2. An paghimu hin makina para maka himu hin kuryinti.
Paghimu sugad hini nga magnit.(IMAHI:Pakipindut han numero duha(2))
- REDIRECT [[2]]
Mga pakli ha kaarangay nga "Inhenyeriya"
An mga nasunod nga 2 ka mga pakli aada hini nga kaarangay, tikang hin 2 nga kabug-osan.


text:
Hua Guofeng
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Hi Su Zhu (ginyano nga Tsinino: 苏铸; nahig-araan nga Tsinino: 蘇鑄; pinyin: Sū Zhù) (16 Pebrero 1921 – 20 Agosto 2008), nga mas kilalado ha nom de guerre nga Hua Guofeng (ginyano nga Tsinino: 华国锋; nahig-araan nga Tsinino: 華國鋒; pinyin: Huà Guófēng; Wade-Giles: Hua Kuo-feng), amo an ginpili ni Mao Zedong nga masunod ha iya nga labaw nga manguna han Partido Komunista han Tsina ngan han Kanan Katawhan Republika han Tsina. Han kamatay ni Zhou Enlai han 1976, nagsunod hi Hua kan Zhou nga ikaduha nga Premier han Kanan Katawhan Republika han Tsina. Katapos hin pira ka bulan, namatay hi Mao ngan sinmunod hi Hua kan Mao nga Chairman o Mangulo han Partido Komunista han Tsina, nga diin nahiusa ngan nahiubos hi Jiang Qing ngan an mga iba nga kaapi han sinisiring nga Gang hin Upat. Gintapos ni Hua an Rebolusyon Kultural ngan nagpaiwas han Gang hin Upat tikang ha poder, kundi tungod han iya pag-insistir han pagpadayon han Maoista nga linya, hiya ngahaw nalupig hin maneobra katapos hin pira ka tuig ni Deng Xiaoping, nga nakapirit kan Hua nga magretiro hin sayó.. Gin-agnayan hi Hua Guofeng nga "para-ihaw han Hunan" o "parapamatay han Hunan" tungod han iya paggamit han PLA ha pagsuprimir han mga Pula nga Gwardya han 1968, nga nagdangat hin labaw hin 140,000 nga mga namatay.


text:
Malaysia
An Malaysia (puyde liwat igsurat nga Malasya o ha Kinatsila: Malasia) usa nga nasod ha Asya. Duha an kapital hini, Kuala Lumpur an syahan nga kapital ngan Putrajaya an bag-o kapital. Ha yana an Putrajaya amo an kapital hin administrasyon han nasod kondi an Kuala Lumpur nagpapabilin nga kapital han lehislatura o magbabalaod.
Mga administratiba nga pagbahin-bahin[igliwat | edit source]
An Malaysia mayda napulo kag tulo (13) nga mga estado o negeri (11 ha peninsula nga Malaysia ngan 2 ha Borneo nga Malaysia) ngan 3 nga mga teritoryo federal.
Mga Estado (Negeri) ha Katundan nga Malaysia, ha Peninsula han Malaya[igliwat | edit source]
- Mga Estado (An mga kapital han mga estado ada ha parentesis):
- Sultanato han Johor (Johor Bahru)
- Sultanato han Kedah (Alor Setar)
- Sultanato han Kelantan (Kota Bharu)
- Sultanato han Pahang (Kuantan)
- Sultanato han Perak (Ipoh)
- Sultanato han Selangor (Shah Alam)
- Sultanato han Terengganu (Kuala Terengganu)
- Elehido nga Monarkiya han Negeri Sembilan (Seremban)
- Ginhadi-an han Perlis (Kangar)
- Melaka (Bandar Melaka)
- Pulau Pinang (Georgetown)
- Mga Teritoryo Federal:
- Federal nga Teritoryo han Putrajaya (federal nga kapital hin administrasyon)
- Federal nga Teritoryo han Kuala Lumpur (lehislatibo nga kapital)
Sinirangan nga Malaysia, ha Borneo[igliwat | edit source]
- Mga Estado (An mga kapital han Estado ha sakob han parentesis):
- Teritoryo Federal:
- Federal nga Teritoryo han Labuan (Bandar Labuan)
Tigamni: An Sabah gin-aawayan han Pilipinas ngan Malaysia kon hin-o an angay nga tag-iya hini.


text:
Mga papeles ha Bulwagan ng Katarungan padayon nga guin-aasikaso han recovery team
TACLOBAN CITY - Padayon la guihapon an kanan branch 6 recovery team ha pag-asikaso hin mga papeles ha Bulwagan ng Katarungan para
maasikaso an mga pending nga kaso.
Subay han usa nga tinaglawas han mao ng buhatan nga waray na la magpangaran, ha ira mga nakuha nga mga papeles, may ada pira nga poyde pa
magamit pero may ada naman waray na gamit tungod nga nagkahuhulos an mga ini durante han storm surge ha paglasurbo han super typhoon
Yolanda han nakalaby nga Nobyebre 8, 2013.
Guinsisiguro naman han mga tinaglawas han branch 6 nga maasikaso dayon an mga papeles han mga priso hilabi na adton hirani na matapos an
sentensya.
Guinsagdunan naman an mga priso nga makig sumpayan ha ira mga abugado kun may ada pa papeles kasumpay han ira kaso agud mapadagmit an
proseso han hini.
Manunumduman nga usa nga rason han pagpuga han mga priso ha Leyte Provincial jail ha Palo, Leyte ha paghuna nira nga waray na an mga
papeles nga nagpapamatuod nga angay hira mapriso ha sulod han mao nga pasilidad.


text:
Barack Obama
Hi Barack Hussein Obama II (natawo Agosto 4, 1961) amo an ika-kap-atan kag upat nga mangulo o presidente han Estados Unidos. Napili hiya dida han pinili-ay han 2008. Ugsa hini hiya an junior nga U.S. nga Senador tikang ha Illinois nga diin nag-alagad hiya tikang han 2004 tubtob 2008 nga diin nagbiya hiya katapos han iya kapili nga Presidente han Estados Unidos. Hiya an syahan nga African-American nga tawo tikang han Partido Democrata nga napili ha Senado han Estados Unidos (United States Senate) ngan amo an syahan nga Africano-Amerikano nga napili nga mangulo han Estados Unidos. Nakakuha hiya hin internasyonal nga media coverage tungod han iya keynote address han 2004 Democratic National Convention, nga iya ginhimo samtang Illinois state senator pa hiya.
Hi Obama kasal kan Michelle Obama, usa nga taga-Chicago. Duha it ira anak nga babaye: hi Malia Ann (natawo han 1999) ngan Natasha (natawo han 2001).
Hi Obama amo an syahan nga Mangulo han Estados Unidos nga Afrikano-Amerikano an katulinan.
Mga sumpay ha gawas[igliwat | edit source]


text:
Danao, Sugbo
- Para han bungto ha Bohol, kitaa iton Danao, Bohol.
An Syudad han Danao usa nga ikatulo nga klase nga syudad ha lalawigan o probinsya han Sugbo ha Butnga nga Kabisay-an nga rehiyon han Kabisay-an ha Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 98,781 ka tawo ha 19,411 nga panimalay.
Han 2005, an katubtuban han Metro Cebu ginpahaluag nga maglakip han Syudad han Danao ha amihanan ngan han mga bungto han San Fernando ngan Carcar ha salatan [1].
Mga Baranggay[igliwat | edit source]
An Syudad han Danao ginbahin ngadto hin kap-atan kag duha (42) nga baranggay.


text:
Santiago de Cuba
An Santiago de Cuba amo an ikaduha nga importante nga syudad ha Cuba ngan nahamutang ini ha lalawigan han Santiago de Cuba han isla-nga-nasod. Amo liwat ini an kapital han nasabi nga lalawigan. Gintukod ini han 1515 han Espanyol nga conquistador nga hi Diego Velázquez de Cuéllar, upod han syahan nga pito nga mga villa han Cuba. An conquistador nga hi Hernán Cortés amo an syahan nga alkalde han syudad ngan tikang dinhe hiya linmakat pangadto ha Mehiko para han pagsakop hini. Tikang liwat ha Santiago an pagbiyahe han conquistador ngan explorador nga hi Pánfilo de Narváez nga mayda titulo hin Adelantado ngan labot pa hini, naglibot han mga labnasan han Florida han iya biyahe nga exploratoryo nga diin namatay hiya.
Amo ini an kapital han kolonya Cuba sunod han Baracoa tungod hin mga mag-upay nga kondisyon ha heyograpiya.


text:
Eid al-Adha
An Eid al-Adha (Inarabo: عيد الأضحى ‘Īdu l-’Aḍḥā) o "Kapistahan han Pag-antos" o "Durudako nga Eid" in uska mahinungdan nga kapistahan panrelihiyon nga ginsasaurog han mga Muslim ha bug-os nga kalibutan, ha paghinumdom hit pagsugot ni Abraham (Ibrahim) nga igsakripisyo an iya anak na hi Ishmael (Isma'il), komo uska buhat hit pagsunod ha Dios, nga nangadto lugod ha pagsagbang han Dios pinaagi han paghatag Niya hin kanding nga ginpapasaliwan an igharalad. An karne in ginbabahin ha tulo ka parte nga igharatag. An kalugaringon nga banay in nababahinan hin kat-tulo nga parte, an sinmunod nga kat-tulo in ginhahatag ha mga kaurupod, mga sangkay ngan mga kaarangyaw, ngan an nabibilin nga kat-tulo in ginhahatag ha mga kablas ngan nagkikinahanglan.


text:
TACLOBAN CITY - All set na yana government security measures agud masiguro an seguridad han mga foreign dignitaries, higtaas nga opisyal han goberno, war veterans ngan local tourists ha pagtigaman han ika-69 Leyte Gulf Landing anniversary buwas nga adlaw.
Maabot 600 nga gakapulisan tikang ha Leyte Police Provincial Office ngan Regional Public Safety Batallion an igpapasarang ha mao nga adlaw.
An mga ini in igbubutang ha sakob hiton MacArthur Landing Memorial Park ngan magbubuhat guihapon hin checkpoint operations sugad man mobile patrols.
May-ada guihapon igbubutang nga kapulisan ha mga malls ngan ha mga matawo nga lugar dinhi ha syudad agud masiguro nga magigin mahimyang an pagselebrar han Leyte Landings anniversarry.
samtang, lalauman naman nga magigin bisita ha mao nga aktibidad an pira nga mga Top government officials ngan ambassadors han Japan, America, Australia ngan pira nga nasud labot la han mga beterano han gyera mondial numero II ngan ira pamilya.
An historic landing han Allied Forces dida han October 20, 1944 in guinkokonsidera komo significant event kasumpay han kagawasan han pilipinas durante han World War II.
Ini in kinadatuig nga guindumdom han mga Pilipino an adlaw nga guinsiring ni Gen. Douglas McArthur an “I shall return”.


text:
Provincia de Almería
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Kinatsila nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An Almería usa nga probinsya o lalawigan han komunidad autonoma han Andalucía ha Espanya. Nahamutang ini ha dumagsaaan nga dapit han Espanya. Ginsasapitan ini han mga lalawigan han Granada ngan Murcia. An kapital han lalawigan amo an syudad han Almería, nga nahamutang ha daplin han butnga han bahia han Almería.
An gobyerno o kagamhanan ngan pagdumara han lalawigan nahabutang han Diputación Provincial de Almería.
Kitaa gihapon[igliwat | edit source]
Mga sumpay ha gawas[igliwat | edit source]
- Mga Ritrato han Almería ni Dleiva
- Mga mapa han Almería
- (Kinatsila) Diputación Provincial de Almería (Kagamhanan han lalawigan)
- (Kinatsila) Cabo de Gata - Níjar Natural Park
- (Kinatsila) Sierra María - Los Vélez Natural Park
- (Kinatsila) Sierra Nevada Natural Park
- Symbol of Almería


text:
Camarines Sur
An Camarines Sur (ha literal nga Winaray: Salatan nga Camarines o Habagatan nga Camarines) usa nga probinsya han Pilipinas nga nahamutang ha Bicol nga Rehiyon ha Luzon. An kapital hini amo an bungto han Pili ngan an lalawigan sapit han Camarines Norte ngan Quezon ha amihanan, ngan han Albay ha salatan. Ha sidlangan hini nahamutang an isla-nga-probinsya han Catanduanes tabok han Maqueda Channel.
It Camarines Sur amo an gidako-i han unom nga mga lalawigan ha Bicol ha populasyon ngan ha kahaluag hin katunaan. An Syudad han Naga amo an sentro hin komersyo ngan kultura han lalawigan. An Danaw Buhi amo an lugar nga diin mabibilngan an giguti-ayi nga ginpapanagat-hin-komersyo nga isda, an Sinarapan (Mistichthys luzonensis).
Heyograpiya[igliwat | edit source]
Politikal[igliwat | edit source]
An Camarines Sur ginbahin ngadto hin katloan kag lima (35) nga mga bungto ngan duha (2) nga mga syudad.


text:
CALABARZON
An CALABARZON usa han mga rehiyon han Pilipinas. Gindesignar gihapon ini nga Rehiyon IV-A ngan an rehiyonal nga kapital hini amo an Syudad han Calamba ha Laguna. An rehiyon nahabug-os hin lima nga mga lalawigan, nga amo an: Cavite, Laguna, Batangas, Rizal, ngan Quezon. An ngaran han rehiyon usa nga acronym han mga ngaran han hini nga mga lalawigan.
Nahamutang it rehiyon ha habagatan o salatan-katundan nga Luzon, ha salatan ngan katundan han Metro Manila ngan amo ini an rehiyon nga mayda han ikaduha nga pinakadako an populasyon.
An CALABARZON ngan MIMAROPA han una usa la nga rehiyon nga amo an Salatan nga Katag-alogan, hangtod han pagbulaga hini han 2002. An Palawan ha pagtika-iha ginbalhin tikang ha MIMAROPA ngadto han Katundan nga Kabisay-an, nga nagbalhin han MIMAROPA ngadto han MIMARO.
An Ehekutibo nga Sugo No. 246, han Oktubre 28, 2003, nagdesiganr han Syudad han Calamba nga amo an sentro han rehiyon han CALABARZON.
Politikanhon nga Pagbahinbahin[igliwat | edit source]
¹ An Syudad han Lucena usa nga urbanisado hin duro nga syudad; an mga istadistika hini waray ginlakip han mga istadistika han Quezon.
Mga Lakip nga Syudad[igliwat | edit source]
- Syudad han Antipolo, Rizal
- Syudad han Batangas, Batangas
- Syudad han Calamba, Laguna
- Syudad han Cavite, Cavite
- Syudad han Lipa, Batangas
- Syudad han San Pablo, Laguna
- Syudad han Santa Rosa, Laguna
- Syudad han Tagaytay, Cavite
- Syudad han Tanauan, Batangas
- Syudad han Trece Martires, Cavite


text:
Mangarabay
Ha fonetika, an mangarabay[1][2] usa nga tunog ha yakan nga ginluluwas hin bug-os nga pagsira o pagsira-hin-bahin han igbaw nga trakto vocal, nga diin iton igbaw nga trakto vokal amo an kabahin nga igbaw han larynx. Tinatawag ini nga consonante ha Kinatsila ngan consonant ha Iningles.
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ Vicente I. de Veyra "Ortograpiya Han Binisaya". Bahin nga kinuha tikang han Mga Lagda Han Pagsurat Han Aton Pinulongan ni Vicente I. de Veyra nga ginmantala dida han Kandabao: Essays of Waray Language, Literature and Culture. Tacloban City:Divine Word University Publications. Gin-editar ni Gregorio Luangco.
- ↑ Agustin El O'Mora "Kasurat diri Sinukol". Ginmantala dida han Kandabao: Essays of Waray Language, Literature and Culture. Tacloban City:Divine Word University Publications. Gin-editar ni Gregorio Luangco.


text:
Guimaras
An Guimaras usa nga isla-nga-probinsya han Pilipinas nga nahamutangan ha Katundan nga Kabisay-an nga rehiyon. Usa ini han mga giguti-ayi nga mga probinsya, ngan an kapital hini Jordan. Nahamutangan an isla ha Golfo han Panay, nahabutngan han mga isla han Panay ngan Negros. Ha kanayawon o amihanan-katundan amo an probinsya han Iloilo ngan ha timugan o habagatan-sinirangan amo an probinsya han Negros Occidental.
An Guimaras usa nga sub-probinsya han Iloilo hangtod han kahimo hini nga naglulugaring nga probinsya han Mayo 22, 1992.
Katawhan ngan Kultura[igliwat | edit source]
An mga taga-Guimaras ginsisiring nga mga Ilonggo ngan an ira yinaknan Hiligaynon. Hiligaynon amo an yinaknan han kadam-an.
Heyograpiya[igliwat | edit source]
Politikal[igliwat | edit source]
An Guimaras mayda lima (5) nga bungto.