text:
Averroes
Hi Abū 'l-Walīd Muḥammad ibn Aḥmad ibn Rushd (Inarabo: أبو الوليد محمد بن احمد بن رشد), mas kilala nga Ibn Rushd (Inarabo: ابن رشد), ngan ha literatura ha Europea Averroes (kaluwas /əˈvɛroʊ.iːz/) (1126 – 10 Disyembre 1198), amo an usa ka malarang nga Andalusyano-Arabo Muslim: makarit ha pilosopiya han Islam, Teyolohiya Islam, balaud han Maliki ngan hurisprudensya, lohika, psycholohiya, politiko, teyorya han musika Arabo, ngan syensya han medisina, astronomiya, heograpiya, matematika, pisiko ngan mekanika Celeste. Natawo hiya ha Córdoba, Al Andalus, ha yana nga Espanya ngan namatay ha Marrakech, ha yana nga Morocco.


c: text/html

text:
Alangalang
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An Alangalang in segunda klase nga bungto ha lalawigan han Leyte ha Sinirangan nga Kabisay-an nga rehiyon ha Pilipinas. Ini nga bungto mayda kahalo-ag nga 151 kilometro kwadrado. Ha amihanan han bungto mabibilngan an mga bungto han Barugo ngan San Miguel, ha salatan o habagatan an bungto han Pastrana, ha amihanan-nga-sidlangan an Syudad han Tacloban, ha sidlangan sapit an Santa Fe nga ha katundan, an sapit nga bungto amo an Jaro. An Alangalang, karuhaan kag siyam (29) nga kilometros an kahirayo tikang ha Tacloban ug sugad liwat an distancia hini tikang ha Carigara. Sumala han 2010 census, mayda ini populasyon nga 46,411 ka tawo.[1]
Ngaran[igliwat | edit source]
Dida hit agi-an tipangadto ha Carigara mayda puthaw nga tulay nga natabok hiton Salog Mainit ha Baranggay Binongto-an. Ha sunod hini mayda guruguti-ay nga tulay. Sumala han opisyal nga kasaysayan, an ngaran han bungto nagtikang han kadaan nga kasaysayan hini nga salog. Mayda hadto panahon nga baraktasan la an ada hini nga lugar ngan mayda lugar nga kon diin halu-ag an salog nga luksohon ngan halarom hin duro nga pag-ubgon hin pagtabok, an nabiyahe nag-aalang kon ano an iya hihimo-on. Tungod han pag-alang han nabiyahe, amo nga an lugar (ug an bungto) gin-ngaranan nga Alangalang.
Mga Baranggay[igliwat | edit source]
An Alangalang mayda kalim'an kag upat (54) nga baranggay.
Mga Sumpay ha Gawas[igliwat | edit source]
- ↑ Cite error: Invalid
tag; no text was provided for refs named
NSO10

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Los Panchos
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Kinatsila nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An Los Panchos (nga kilalado gihapon nga Trio Los Panchos) usa nga trio hin musika nga bantogan o kilalado ha bug-os nga kalibutan. An tulo nga mga api han Los Panchos nakanta ngan natokar hin sista. Gintikang ini nga trio ha Nueva York han tuig 1944 hin duha nga Mehikano nga hira Alfredo Gil ngan Chucho Navarro ngan hin usa nga Puertorriqueño nga hi Hernando Aviles.


text:
Universidad de Sta. Isabel
An Universidad de Sta. Isabel (dati, Colegio de Sta. Isabel) sarong pribadong Vicentino asin Katolikong unibersidad sa Syudad nin Naga, Filipinas. Sadiri asin pigpapadalagan kan mga madre kan Hijas de la Caridad de San Vicente de Paul (Daughters of Charities). Enot na nagpadalagan kaini iyo an limang mga madre kan Hijas de Caridad na nagarabot kan Enero 1868 sa pasugo ni Obispo Francisco Gainza na iyo an kagtugdas mismo kan eskwelahan. Sagkod ngonyan an Orden kan Hijas de la Caridad de San Vicente de Paul iyo pa an nagkakapot asin nagmamanehar kan sinabing institusyon. Dati an pangaran kaini Colegio de Sta. Isabel (1867) asin ini napatindog sa pwersa kan Dekreto Real ni Reyna Isabel II kan Espanya.
An kagmukna kan Hijas de la Caridad de San Vicente de Paul iyo si San Vicente de Paul asin ini tinogdas niya kan Nobyembre 29, 1633 duman sa Pransya.
An eskwelahan na ini pig-inaguraran kan Abril 12, 1869. An Colegio de Sta. Isabel iyo an pinaka-enot na normal school para sa babae sa Filipinas asin sa Sur-subangan na Asya. Kan Agosto 20, 2001, ini nagin sarong lubos na unibersidad sa ri'gon kan Akta Republika 7722 na bisto sa titulong "Higher Education Act of 1994".


text:
Papa Benedicto XVI
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Hi Benedicto XVI (ha Latin: Benedictus PP. XVI), nga natawo ha ngaran nga Joseph Alois Ratzinger han Abril 16, 1927 ha Marktl, Bavaria, Alemanya, amo yana in Papa-Emerito o Papa-Emeritus han Singbahan Katoliko. Hiya amo an ika-265 nga papa, nga namuno han Simbahan Katoliko Romano, ngan soberano han Syudad han Vaticano nga Estado tikang han 2005 kutob 2013. Na-elihido hiya han Abril 19, 2005 hin papal nga conclave, nagsaurog han iya Pag-Inagurar hin Papa nga Misa han Abril 24, 2005, ngan pormal nga nagkarawat han iya katedral, an Basilica ni San Giovanni in Laterano, han Mayo 7, 2005.
Usa hiya han mga sikat nga kilalado nga mga teyolohiko tikang han mga 1960s ngan damo in sinurat, ginlalantaw hiya nga harani nga konserbatibo nga kaupod han nag-una ha iya nga papa nga hi Papa Juan Pablo II. Nagsirbe hiya komo propesor hin mga dirudilain nga mga unibersidad ha Alemanya, ngan experto ha teolohiya han Ika-Duha nga Konsilyo Vaticano ugsa magin Arzobispo han Munich ngan Freising, ngan dida han panahon han iya ka-elihir komo Papa, amo an Prefect han Katig-uban para han Doktrina han Pagtuo (o Kongregasyon para han Doktrina han Pagtuo) ngan Dekano han Kolehiyo han mga Kardinal.
Han iya papado (o papacy), hi Benedicto XVI naghatag hin dako nga emphasis han iya kinikita nga pagkinahanglan han Europa nga bumalik ngadto hin mga batikan nga Kristohanon nga prinsipyo, nga baton han nagtitikadako nga ka diri-pagKristyanisar ngan pagsekularisasyon ha damo nga mga dukwag nga nasod (o developed nations) nga diin an humanismo sekular dako an impluwensya.
Han 11 Pebrero 2013, nagpasamwak hi Papa Benedicto dida hin usa nga konsistoryo nga mabiya o ma-renunsya hiya han pagka-Papa dida hit 28 han Pebrero han 2013. Ha pagtuman hini, nagin-epektibo an iya pagrenunsya o pag-abdikar dida han 8:00 pm han gab-i han 28 han Pebrero 2013. It tawag kan Benedicto katapos han iya panahon-hin-pagka-Papa: Iya Santidad, Benedicto XVI Papa-Emerito o Papa-Emeritus.
Mga sumpay ha gawas[igliwat | edit source]
- ↑ Biography of His Holiness Pope Benedict XVI. Vatican.va. Ginkità dida han 9 October 2012.


text:
Ramón Emeterio Betances
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Kinatsila nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Hi Ramón Emeterio Betances y Alacán (Abril 8 1827 – Septyembre 16 1898) usa nga Puertorriqueño nga nasyonalista. Hiya an prominente nga nag-instigar han Grito de Lares nga rebolusyon, ngan tungod hini, hiya an ginsisiring nga amay han Puertorriqueño nga pakigbisog para hin independensya. Tungod kay an Grito nagpadig-on hin pakigbisog hin nasyonalismo ha mga Puertorriqueño, gintatawag liwat hi Betances nga amo an "El Padre de la Patria" (An Amay han Nasod). Tungod han iya pagbulig nga mga donasyon ha mga kablasanon nga tawo, gintawag gihapon hiya nga "Médico de los Pobres" (Doktor han mga Kablas).


text:
Cataluña
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Kinatsila nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An Catalunya (an ngaran ha Kinatalan) o Cataluña (an ngaran ha Kinatsila) nga ha Aranes Catalonha; Ininglis: Catalonia; nga puyde liwat igsurat ha Winaray nga Katalunya, usa nga komunidad autonoma han Espanya nga nahamutang ha dumagsaan nga dapit han Península Ibérica ngan nahimo ini han mga lalawigan o probinsya han Barcelona, Girona, Lleida ngan Tarragona. Na-okupa ini hin teritoryo nga mga 32,000 km² nga ginsasapitan ini ha amihanan han Francia (Mediodía-Pirineos ngan Languedoc-Rosellón) ngan Andorra, hn Dagat Mediterraneo ha sidlangan nga diin mayda ini labnasan hin mga 580 ka kilometro. Ginsasapitan ini ha salatan han Comunidad Valenciana (Castellón), ngan ha katundan, ginsasapitan ini han Aragón (Zaragoza, Teruel ngan Huesca). Nahamutang an Catalunya hin estratehika nga kamutangan nga naghahatag hin kaupayan nga pagkadugtong han mga teritoryo han natutubigan nga patag han Mediterraneo ngan han kontinental nga Europa. An kapital han Catalunya amo an syudad han Barcelona.
Ha Catalan nga teritoryo mayda naukoy ha yana nga mga 7,364,078 ka persona[1] hin mga 946 ka munisipyo nga diin 63 mayda labaw hin 20,000 ka molupyo (nga diin naukoy in mga 70 ka porsyento han Catalanan nga katawhan). Duha nga ikatulo nga bahin han katawhan naukoy ha Rehiyon Metropolitana han Barcelona. Ini usa nga teritoryo nga denso ngan hataas nga na-industriyalisado, namumuno hini nga sektor ha Espanya tikang han siglo XIX ngan an ekonomiya hini amo an pinaka-importante ha mga komunidad autonoma, nga na-henerar hin 18,7% han PIB/GDP han Espanya,[2] ngan amo an ika-upat ha PIB per cápita, sunod han País Vasco, Navarra ngan Comunidad de Madrid.
An Catalunya dida han Butnga nag Panahon usa han mga prinsipal nga teritoryo han Corona de Aragón. Upod han pag-ubos han Corona nag-ubos liwat an Catalunya, nga diin waray ini makabalik tubtob han pag-industrialisar. An kaagi hini ngan an yinaknan hini gintatagad nga birilhon han mga molupyo hini ngan para hin kadam-an amo an basehan han ira identidad kolektiba.
Mga reperensya[igliwat | edit source]
- ↑ Avance del Padrón Municipal a 1 de enero de 2008, Instituto Nacional de Estadística
- ↑ Instituto Nacional de Estadística, Contabilidad Regional de España (principales resultados) Estructura porcentual del PIB a precios de mercado, según dato a fecha de 2007


text:
Basketbol
An Basketbol (Iningles: Basketball; ha Kinatsila: basquetbol o baloncesto) usa nga sport o paugnat-ha-kusog nga diin duha nga team hin lima nga mga aktibo nga nagmumulay naniningkamot pag-iskor hin mga puntos hin palupigay pinaagi hin pagpaagi hin bola dida hin 10 feet (3 m) hataas nga hoop (an goal) nga nasunod hin mga gin-organisa nga mga regla. An basketbol usa han mga pinakasikat ngan agsob nga ginkikita nga mga paugnatay-hin-kusog ha bug-os nga kalibutan.[1]
Mga reperensya[igliwat | edit source]
- ↑ They think it's all over. The Guardian: (2008-12-06). Ginkità dida han 2008-12-24.


text:
Madeira
An Madeira (Pinortuges nga pulong nga nangangahulogan nga kahoy) usa nga Portuges nga kapurupod'an ha amihanan nga Kalawdan Atlantiko. Madeira gihapon an ngaran han gidako-i nga purô o isla han nasabi nga kapuropud'an. An Purô han Madeira ngan an Purô han Porto Santo amo la an mga purô nga gin-uukyan. Ini nga kapuropud'an usa han mga rehiyon nga autonoma han Portugal ngan an opisyal nga pagtawag hini Rehiyon nga Autonoma han Madeira (ha Pinortuges: Região Autónoma da Madeira). An ulohan han Madeira amo an syudad han Funchal.


text:
Willy Brandt
Hi Willy Brandt (Inaleman nga kaluwas: [ˈvɪli ˈbʁant]), nga natawo ha ngaran nga Herbert Ernst Karl Frahm; (18 Disyembre 1913 - 8 Oktubre 1992), amo in Aleman nga politiko, Kansilyer han Katundan nga Alemanya 1969–1974, ngan manguna han Partido Socialdemokrata han Alemanya (SPD) 1964–1987.
An pinaka-importante nga pabilin ni Brandt amo an Ostpolitik, in polisiya nga naningkamot hin pag-upay hin mga relasyon han Sidlangan nga Alemanya, Polonya, ngan han Unyon Sovietika. Ini nga polisiya nagdangat hin dako nga kontrobersya ha Katundan nga Alemanya, kundi hi Brandt ginpasidunggan han Pasidungog Nobel hin Kamurayaw han 1971.
Han 1974, binmiya hi Brandt komo Kansilyer katapos mahisabtan nga hi Günter Guillaume, usa han iya mga kabulig, amo in usa nga ahente han Stasi, sekreto nga polisiya han Sidlangan nga Alemanya.


text:
Hidroheno
Iton hidroheno in uska elemento kimikal nga may kimikal nga tigaman nga H ngan ihap atomiko nga 1. May-ada atomiko nga bug-at nga 1.00794 u, an hidroheno in gigagaani nga elemento ha taramdan peryodiko. An iya monatomiko nga portma (H) in gidadamoi nga sustansya kimikal ha uniberso, nga naglalakip hin ginbabanabanahan 75% han ngatanan nga masa barynoniko. An diri-salin nga mga bituon in panguna nga hinimo ha hidroheno ha kahimtang plasma. An kasagaran nga isotope han hidroheno, nga gintatawag nga protium (ngaran talagsahon la gamiton, tigaman 1H), in may-ada usa nga proton ngan sero nga neutron.
Properties[igliwat | edit source]
Combustion[igliwat | edit source]
An Hidroheno nga gas nahurma hin mabutu nga sagul kun hiya in upat ngadtu kapituan kag upat (4-74) porsiyento nga gin-sasagulan hin ayri ngan ha Klorin kun isagul lima ngadtu kaisyaman kag lima porsiyento. An sinagul puydi pabutuhun hin kiskis,pasu u an kalamrag han adlaw. An paglugaring pag-butu han Hidroheno nahihimu kun an ayri in may-kapasu nga duha ka gatus kaunuman silsyu 260C
An puru nga Hidroheno-Oksiheno nga kalayu na hatag/nalamrag hin ultra-ubi nga pawa ngan kun dadamu-on an pagsagul han Oksiheno harus diri mahihikit-an an kalayu han mga mata. An kalayu han Hidroheno ha iba nga kondisyon na-kulur hin Muyâ, nag-papaabat nga kalayu hiya nga llanu.


text:
Kímika
It Kímika (tikang han alkimiya) amo an siyensya hin matter han atomiko ngadto han molecular nga iskala, nga nanginginlabot han mga pagtitirok han mga atom (sugad hin mga molecule, mga crystal, ngan mga metal).
Iton Kimika nanginginlabot hiton kahimo ngan istadistikal nga mga panag-iyahan hinin nga mga istruktura, pat gihapon han mga pagbalyo ngan mga interaksyon hin nga nahihimo han mga materyales nga nabibilngan ha adlaw-adlaw nga panginabuhi. Sumala han moderno nga kímika, iton pisikal nga mga panag-iyahan hin mga materyales gindiditermina hiton hira istruktura ha atomiko nga iskala nga gindiditermina hiton mga panag-iyahan ngan mga enerhiya han mga interaksyon.


text:
Busuanga
An Busuanga usa nga bungto ha lalawigan han Palawan ha Pilipinas. An teritoryo han Busuanga naglalakip han katundan nga ika-tulo nga bahin han Isla han Busuanga, nga kaupod han Calamian nga Grupo hin mga Isla nga nahamutangan ha butnga han Mindoro ngan han Palawan. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 16,287 nga tawo ha 3,047 nga panimalay.
Mga Baranggay[igliwat | edit source]
An Busuanga ginbahin ngadto hin napulo kag lima (15) nga mga baranggay.
- Bugtong
- Bulwang
- Cheey
- Concepcion
- Maglalambay
- New Busuanga (Pob.)
- Old Busuanga
- Panlaytan
- Sagrada
- Salvacion
- San Isidro
- San Rafael
- Santo Niño
- Burabod
- Halsey


text:
Chile
An Chile usa nga nasod ha Salatan nga Amerika. An opisyal nga ngaran hini Republika han Chile (ha Kinastila: República de Chile) ngan an kapital hini am an Santiago de Chile.
Naglalakip an Chile hin halaba ngan halipot-hin-kahaluag nga franha hin tuna nga kilalado nga Chile continental, ha butnga han Kalawdan Pacifico ngan han Cordillera de los Andes, nga nahamutang ha butnga han 17º29'57' ha Salatan ngan 56º32'S hin latitud (Islas Diego Ramírez), ginsasapitan ha amihanan han Perú, han Bolivia ngan Argentina ha sidlangan, ngan han Paso Drake ha salatan. Dugang pa, an Chile mayda teritoryo hin mga isla-isla ha Kalawdan Pacífico, sugad han Archipiélago Juan Fernández, Sala y Gómez, Islas Desventuradas ngan an Isla de Pascua (nga nahamutang ha Polinesia), nga nabug-os hin kahaluag nga 755,838.7 ka km².
Ha lain nga bahin, an Chile nag-aangkon hin soberaniya hin zona han Antarctica nga 1,250,257.6 ka km², nga tinatawag nga Territorio Chileno Antártico ngan naglalakip ha butnga han mga meridiano 90º ngan 53º ha Katundan nga pinahalaba an limite meridional tubtob han Salatan nga Polo. Inin nga pag-angkon ginsuspendir han pakigsabot nga ginestableser han Tratado Antártico, bisan man waray igrenunsyar han nasod ini nga pag-angkon. Tungod han presensya han nasod ha Salatan nga Amerika, Oceanía ngan ha Antártida, an Chile puyde sidngon nga usa nga nasod nga trikontinental.[1]
Teritoryal nga pag-organisa[igliwat | edit source]
Han 1979, an Chile ginbahin ha politika ngadto hin napulo kag tulo nga mga rehiyon nga ginbahinbahin ngadto hin mga probinsya ngan ini liwat ginbahin bahin ngadto hin mga comuna. Ha yana, an nasod mayda 15 nga mga rehiyon, 53 nga mga probinsya ngan 346 nga mga comuna ha bug-os. An tagsa usa hini nga mga rehiyon mayda ihap o numero nga romano nga gin-asignar ha pagtikang kon ika-ano hira ha orden tikang ha amihanan ngadto ha salatan, gawas la han Región Metropolitana de Santiago. Dida han 2007 han paghimo hin duha nga bag-o nga mga rehiyon, an pag-ihap nawara hin kagamat ngan mayda yana proyekto ha balaod nga nagpaplano hin pagkuha hini nga tipo hin pagdemoninar.
- (1) Kon iglakip an Territorio Chileno Antártico, an kahaluag naabot ngadto hin 1,382,291.1 km²
- (2) Gin-estimar han 30 han Hunyo han 2006 - INE Compendio Estadístico Año 2006
Mga area metropolitana[igliwat | edit source]
Mga reperensya[igliwat | edit source]
- ↑ Presidencia de la República, Ministerio Secretaría General de Gobierno (2007). Geografía nacional: Situación, superficie y extensión. Ginkità dida han 2007-11-29.
- ↑ Observatorio Urbano MINVU (2008). Listado de ciudades de Chile. Ginkità dida han 2008-09-03.


text:
Bacolod
- Para han lain nga kagamit, kitaa an Bacolod (pansayod).
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An Syudad han Bacolod usa nga syudad ha lalawigan han Negros Occidental ha Katundan nga Kabisay-an nga rehiyon han Kabisay-an ha Pilipinas. Amo ini an kapital ngan gidako-i nga syudad han Negros Occidental. Kilalado ini tungod han Maskara Festival hini, nga ginbubuhat dida hit bulan han Oktubre. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 429,076 ka tawo ha 87,441 nga panimalay. Gin-agnayan an syudad nga "Syudad hin mga Hiyom".
Ginsasapitan ini han Syudad han Talisay ha amihanan, han bungto han Murcia ha sinirangan, han Syudad han Bago ha habagatan o salatan-katundan, ngan han Estrecho han Guimaras ha katundan. An mga coordinate han Bacolod amo in 10°40′16″N, 122°56′28″E.
It Bacolod usa nga importante nga daungan hin barko ngan mayda adlaw-adlaw nga biyahe hin ferry ngadto ha Syudad han Iloilo. It Bacolod karuhaan (20) ka oras tikang ha Manila pinaagi ha barko ngan pito (7) ka oras tikang ha Syudad han Sugbo pinaagi ha barko. An Aeropuerto Domestic han Bacolod nahamutangan mga upat (4) ka kilometros tikang han sawang o downtown han syudad. It Bacolod kalim-an (50) ka minuto tikang ha Manila pinaagi ha idro ngan katloan (30) ka minuto tikang ha Syudad han Sugbo ha idro.
An Syudad han Bacolod amo in sinisiring nga amo an gilimpyohi ngan gilunghawi ngan pinaka-ma-ukoy-ukoy nga syudad ha Pilipinas. Nagsisirbe ini komo ganghaan han mga riko-hin-asukar nga mga syudad ngan bungto han probinsya. Damo iton mga facility para hit mga bisita, mga moderno nga paagi hin panakayan makadara hin mga bisita para hin negosyo o pagrisyo ngadto hin bisan diin nga lugar ha isla han Negros.
An klima ha Syudad han Bacolod ha kabug-osan maupay. Iton tig-adlaw nga panahon tikang han Disyembre tubtob Mayo samtang an tig-uran nga panahon, sugad ha iba nga bahin han Pilipinas, tikang hiton Hunyo hangtod Nobyembre. Iton average nga temperatura 26 ka degree Celsius (80 ka degree Fahrenheit).
Mga Baranggay[igliwat | edit source]
An Syudad han Bacolod ginbahin ngadto hin kaunman kag usa (61) nga baranggay.
Mga Sumpay ha Gawas[igliwat | edit source]
- Opisyal nga Websayt han Gobyerno han Syudad han Bacolod
- Philippine Standard Geographic Code
- Bacolod - Wikitravel
- History, Culture


text:
Laon (pansayod)
An Laon puyde mangahulogan han mga nasunod
- laon o laón--Pulong ha Winaray nga nangangahulogan nga
- Laon o Laón--Tawag han labaw nga dyos nga ginsisingba han mga Bisaya ugsa han pag-ulpot han mga Espanyol.[3]
- Laon, Aisne - usa nga komyun ngan ulohan han departamento han Aisne ha rehiyon han Picardie ha Fransya.
- 12279 Laon, usa nga main-belt nga asteroid
- US Laon, usa nga team hin Fransesa nga asosasyon nga futbol.
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ Tramp, George Dewey Jr. Waray-English Dictionary Dunwoody Press Kensington, Maryland USA 1995 pakli 224
- ↑ Makabenta, Eduardo A. Sr. Pagpurulungan nga Binisaya (Waray) ha Leyte ug Samar (Binisaya-English English-Binisaya Dictionary) (ika-2 nga edisyon). Adbox Book Distributors and Eduardo A. Makabenta Sr. Foundation. Quezon City Tuig 2004. ISBN 971-92875-1-9 (clothbound) ISBN 971-92875-0-0. Syahan nga pagmantala Quezon City:Emandzsons 1979. Ikaduha nga edisyon gin-editar ni Eduardo T. Makabenta Jr. pakli 72
- ↑ Tramp pakli 224


text:
Clark Air Base
An Clark Air Base (ha literal nga Winaray: Base Pan-kalangitan han Clark) usa nga kasanhi nga United States Air Force nga base ha Isla han Luzon ha Pilipinas, nga nahamutang hin 3 ka milyas ha katundan tikang ha Syudad han Angeles, mga 40 ka milyas ha kanawayan tikang ha Metro Manila. An Clark Air Base usa nga lugar militar han Amerikan tikang han 1903 tubtob 1991. An base mga 14.3 ka kwadrado nga milyas (37 ka km²) nga mayda reserbasyon militar nga natubtob ha amihanan nga nalakip hin 230 ka kwadrado nga milyas (596 ka km²). An base usa nga istasyon hin mga pwersa Amerikano dida han katapos han Gyera Pankalibotan II, ngan tubtob han 1975, usa nga gindadapigan hin suporta lohistika dida han Gyera ha Vietnam. Katapos han pag-iwas han mga Amerikano nga puwersa dida han 1991, an base amo an nagin lugar han Luparan Panlangyaw han Diosdado Macapagal ngan han Clark Freeport Zone.


text:
Anatomiya
An anatomiya (tikang ha Griniyego nga ἀvatouίa anatomia, tikang ἀvatέuveιv ana: pagbulag o pag-utod, o pagbusbus) amo an sanga han biyolohiya ngan medisina nga an pangunahon nga pag-aram amo an sulod han lawas ngan desinyo han istruktura han mga buhi. An anatomy nababahin ngadto ha macroscopic ngan microscopic anatomy. Sa Macroscopic anatomy, o gross anatomy, gin'eeksamin an mga parte san lawas sa hayop na waray gamit na microscope. Sa Microscopic anatomy, ginagamitan microcope o optical instruments an pag'aram san mga tissue ngan iba pa na strucktura san lawas, na kilala bilang histology ngan sa pagaram san mga cells.


text:
Tabuk
An Tabuk sarong primera klaseng banwaan kan probinsya nin Kalinga, Filipinas. Susog sa senso kan 2007, igwang 87,912 na katawo na nageerok igdi.
An Tabuk nagin saro kutang syudad kan maratificar kan mga botante an Akta Rep. Nu. 9404. Alagad, an Korte Suprema pigpawaran saysay an pagkasyudad kaini. Pignulo ini kan Nob. 19, 2008 ta an estado niya dai naotob an mga karaiphanon susog sa mandato kan Konstitusyon.[1]
Mga Barangay[liwaton | liwaton an gikanan]
An Tabuk nababanga sa 42 barangay.
Mga mageerok igdi[liwaton | liwaton an gikanan]
An populasyon kan Tabuk saralak na, alagad an ginagamit na tataramon sa saod Ilokano. Iyo ini an sentro nin komersyo. An mga negosyanteng harale pang Pangasinan igdi na natipon sa pagnegosyo asin saindang kadaklan pigbabakal iyo an bagas na mayor na produkto sa Kalinga.
Mga panluwas na takod[liwaton | liwaton an gikanan]
Plantilya:Philippine Provincial Capitals


text:
Sumuroy
Si Agustin Sumuroy (ginsusurat liwat an iya ngaran nga Sumoroy o Sumodoy) amo an nagtikang sin usa nga rebelyon sa Sinirangan nga Kabisay-an kontra sa mga Katsila tikang sa 1649 hangtod sa 1650. Mayda liwat mga nasiring nga an iya ngaran Juan Ponce Sumoroy imbes nga Agustin Sumuroy kundi bangin ini iginkalipat si Sumuroy sin usa nga kabulig san rebelyon nga si Juan Ponce. An rebelyon sa Samar, ginngaranan nga Rebelyon ni Sumuroy tungod sa iya.
An rason san rebelyon amo an sugo ni Kapitan-Heneral Diego Fajardo nga naglugos san ngatanan nga magtrabaho didto san mga hirimoan san sakayan (shipyards) sa Cavite. Nagtikang an rebelyon sa mga bungto san Palapag ngan Pambujan. An rebelyon tubtob sa rehiyon san Bikol ngan siring san iba, tubtob daw sa Mindanao.
Bisan makusog an paglarab san rebelyon, ginpirde ini san mga Katsila.


text:
Maitum
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An Maitum usa nga ikatulo nga klase nga bungto ha lalawigan han Sarangani ha Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 35,536 ka tawo ha 7,640 nga panimalay, ngan mayda ini kahaluag hin katunaan nga 324.35 ka km². An mga coordinate hini 6°02' N 124°29 E (kon ha Winaray: 6°02' ha Amihanan ngan 124°29 ha Sinirangan).
Mga Baranggay[igliwat | edit source]
An Maitum ginbahin ngadto hin napulo kag siyam (19) nga mga baranggay.


text:
Alexander Ypsilantis (1792–1828)
Alexander Ypsilantis, Ypsilanti, o Alexandros Ypsilantis (Greko: AλέEavδpoς Yψnλάvtnς; Rinomanya: Alexandru Ipsilanti; Rinuso: AлekcaHдp KoHcTaHTиHoBич ИпcилaHTи; 1792–1828) in miyembro han prominente nga pamilya Greko, prinsipe han Prinsipalidad han Danube, hitaas nga opisyales han Imperyal Ruso Kabalyero han Gera Napoleonhon, pinuno han Filiki Eteria, uska tago nga katig-uban nga nakikipaghisumpay ha katikangan han Greko Gera para han Katalwasan kontra ha Imperyo Ottomano.


text:
Vo Nguyen Giap
Hi Heneral Vo Nguyen Giap (Vinyetnames: Võ Nguyên Giáp) (natawo Agosto 25, 1911) usa nga nagretiro nga Vietnames nga opisyal militar ha Kasundalohan han Katawhan han Vietnam ngan politiko. Usa hiya nga nangunguna nga namuno ha militar ha duha nga gyera: Syahan nga Indotsina nga Gyera (1946–1954) ngan Gyera ha Vietnam (1960–1975). Nagtambong hiya ha mga nasunod nga mga importante nga pag-awayan ha kaagi: Lang Son (1950); Hoa Binh (1951–1952); Dien Bien Phu (1954); an Pagsalakay nga Tet (1968); an Nguyen Hue nga Pagsalakay (nga tinatawag ha Katundan nga Pagsalakay ha Dominggo han Pagkabanhaw) (1972); ngan an kataposan nga Kampanya nga Ho Chi Minh (1975). Usa gihapon hiya nga peryodista, usa nga ministro ha interior han Viet Minh nga gobyerno ni Mangulo Ho Chi Minh, an namumuno nga miltar han Viet Minh, an namuno han Kanan Katawhan nga Kasundalohan han Vietnam (KKKVN), ngan ministro ha pagpanalipod. Nagsirbe gihapon hiya nga api han Politburo han Partido Lao Dong.
Hi Vo Nguyen Giap amo an pinakakilalado nga namumuno ha militar gawas kan Ho Chi Minh dida han gyera ngan hiya an responsable para han mga dagko nga operasyon ngan pagpamuno tubtob han kataposan han gyera.
Kilalado liwat hi Giap nga waray pa mamatay kaysa han mga Mangulo han Estados Unidos ngan han ngatanan nga mga opisyales ngan mga heneral nga nagtambong dida han Gyera ha Vietnam han nga duha nga bahin.


text:
Administratibo nga Rehiyon han Cordillera
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An Administratibo nga Rehiyon han Cordillera (kon ha Iningles: Cordillera Administrative Region (CAR)) han Pilipinas usa nga ginpalibutan hin tuna nga rehiyon nga amo an mga probinsya han Abra, Benguet, Ifugao, Kalinga, Mountain Province ngan Apayao. An Syudad han Baguio amo an sentro han rehiyon. Ginlalakip han Cordillera nga rehiyon an kasagaran han mga katunaan ha sakob han Cordillera Central nga mga kabugkiran han Luzon, an gidako-i nga kabugkiran ha bug-os nga nasod. Ini nga rehiyon amo an urukyan hin damo nga mga lumad nga mga tribo nga tinatawag nga Igorot.
An Administratibo nga Rehiyon han Cordillera amo la an rehiyon nga ginpalibutan hin katunaan nga rehiyon han nasod.
Ekonomiya[igliwat | edit source]
Damo an mga mineral nga reserba han Cordillera. Lakip hini an mga metaliko nga mga ore sugad han bulawan, tumbaga, salapi, zinc, ngan mga diri-metaliko nga mga mineral sugad han baras, bato, ngan sulfur. Iton mga mineral nga mga reserba mabibilngan ha ngatanan nga mga probinsya. Pero iton pagmina ada kaurugan ha Benguet.
Heyograpiya[igliwat | edit source]
Politikal nga Pagbahinbahin[igliwat | edit source]
An CAR ginbahin ngadto hin unom (6) nga mga probinsya ngan han Syudad han Baguio.
¹ An Syudad han Baguio usa nga urbanisado hin duro nga syudad; an mga estadistika hini waray ginlakip han mga estadistika han probinsya han Benguet.


text:
Aveiro (distrito)
An Distrito han Aveiro usa nga distrito han Portugal. Nahamutang ini ha butnga nga daplin han dagat nga rehiyon han Portugal. An kapital han distrito amo an syudad han Aveiro.
An distrito han Aveiro ginsasapitan ha amihanan han distrito han Porto, han distrito han Viseu ha sidlangan, han distrito han Coimbra ha salatan ngan han Kalawdan Atlantico ha katundan.
Mga munisipyo[igliwat | edit source]
An distrito nahimo hin napulo kag siyam (19) nga mga munisipyo:
- Águeda
- Albergaria-a-Velha
- Anadia
- Arouca
- Aveiro
- Castelo de Paiva
- Espinho
- Estarreja
- Ílhavo
- Mealhada
- Murtosa
- Oliveira de Azeméis
- Oliveira do Bairro
- Ovar
- Santa Maria da Feira
- São João da Madeira
- Sever do Vouga
- Vagos
- Vale de Cambra


text:
Paglupad ha kalarakan
An paglupad ha kalarakan in usa ka buhat nga pakadto o pag-agi ha gawas nga kalarakan. Iton paglupad ha kalarakan in poyde mahitabo pinaagi han sarakyan pankalarakan nga poyde maysulod o waray tawo. Pananglitan han paglupad ha kalarakan nga may tawo an Soyuz program han Ruso, an Space shuttle program han Estados Unidos, ngan upod liwat an International Space Station nga napadayon yana. Pananglitan han paglupad ha kalarakan nga waray upod nga tawo amo an mga space probes nga nagbaya ha tuyok han Kalibutan, upod liwat an mga satelyt nga natuyok palibot ha kalibutan, sugad han mga communication satelayt. Ini in ginpapadalagan kun diri man an telerobotic control, in bug-os nga naglulugaring.
An paglupad ha kalarakan in gingagamit han pamiling hin panginsayod ha kalarakan, ngan mga aktibidades komersyal sugad han turismo ha kalarakan ngan mga satellite telecommunication. Dugang nga mga diri-komersyal nga paggamit in naupod an mga space observatory, mga reconnaissance satellites og iba nga pagobservar han kalibutan nga mga satelayt.


text:
Adlawnon nga Sistema
An Adlawnon nga Sistema amo an adlaw kaupod han mga langitnon nga butang nga nalibot.
An bag-u nga Adlawnon nga Sistema Pindut XXXX1o.o1YYYY WWW.8.ZZZ
Urusa nga mga langitnon nga ilimintu nga pinapangunahan han bitoon nga adlaw ngan sinusundan han mga planeta. An adlaw u solar ansya an siyahan nga nalibut ha mga bilin han bumutu nga durudaku nga bitoon. An pagbutu hini nga durudaku nga bitoon ansya an naghatag hin puwirsa ha anay lidung nga libutan han sistema. Yana ini nga lidung in pilidong na napuruparihu han bunay.
Mga Planeta[igliwat | edit source]
1. Merkuryo
2. Venus
3. Kalibutan
4. Mars
5. Jupiter
6. Saturn
7. Uranus
8. Neptune
9. Pluto
10. Xiron
An itom nga Luhu[igliwat | edit source]
Iningles:The BLACK HOLE
An natahub han bulan u danay adlaw hinungdan han bakunawa ngan kresin nga bulan


text:
Aluminyo
An aluminyo o aluminóm[1] amo an elemento kemikal nga may ihap atomika nga 13. An tigaman hini amo an agi nga Al.
An aluminom an ika tulo na pinkadaramo na elemento (kasunod san oxygen ngan silicon), ngan pinkamadaramo na metal na mahihiagian sa crust sa kalibutan. Maabot ini 8% sa bug'at san solido na surface san Kalibutan. Bihira mahiagian an puro na Aluminom tungud kay reaktibo ini. Logud, mahihiagian ini sakot san 270 na magkadurudilain na mineral.[2] Bauxite an nangunguna na mina san aluminom.
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ Abuyen, Tomas A. DICTIONARY English Waray-Waray/Tagalog. National Book Store. Mandaluyong City. ISBN 971-08-6529-3 Pakli Ihap 18.
- ↑ Chemical of the Week: Aluminum. SciFun.org. University of Wisconsin: (17 March 2008). Ginkità dida han 4 March 2012.


text:
Busan
An Metropolitan nga Syudad han Busan(부산광역시), nga kilalado gihapon nga Pusan(부산)[1] (ginluluwas nga ˈpuˈsɑn) amo an gidako-i nga puerto o daungan hin barko nga syudad ha Salatan nga Korea. An Busan mayda populasyon nga 3.65 ka milyon ngan amo ini an ikaduha nga gidako-i nga metropolis ha Salatan nga Korea, sunod han Seoul. Nahamutang an syudad ha pinakatimugan nga dapit han Peninsula han Korea ngan naatubang han Estrecho han Korea. An pinaka-damo hin tawo nga mga dapit han syudad nahamutang hin pipira nga mga siong ha butnga han Salog Nakdong ngan Salog Suyeong, nga mayda mga bukid nga nagbubulag hin pira han mga distrito. Ha pagdumara, gindesignar ini nga metropolitano nga syudad. An metropolitano nga kahaluag han Busan ginbahin ngadto hin napulo kag lima nga mga administratibo nga mga distrito ngan usa nga kondado.
Mga administratibo nga pagbahinbahin[igliwat | edit source]
Han 1957 an Busan nagtikang hin paggamit hin pagbahinbahin nga sistema ha paghijmo hin 6 nga gu: Busanjin-gu, Dong-gu, Dongnae-gu, Jung-gu, Seo-gu, ngan Yeongdo-gu.
Ha yana, an Busan ginbahinbahin ngadto hin 15 nga gu (mga distrito) ngan 1 nga gun (kondado).
- Buk-gu (북구; 北區)
- Busanjin-gu (부산진구; 釜山鎭區)
- Dong-gu (동구; 東區)
- Dongnae-gu (동래구; 東萊區)
- Gangseo-gu (강서구; 江西區)
- Geumjeong-gu (금정구; 金井區)
- Haeundae-gu (해운대구; 海雲臺區)
- Jung-gu (중구; 中區)
- Nam-gu (남구; 南區)
- Saha-gu (사하구; 沙下區)
- Sasang-gu (사상구; 沙上區)
- Seo-gu (서구; 西區)
- Suyeong-gu (수영구; 水營區)
- Yeongdo-gu (영도구; 影島區)
- Yeonje-gu (연제구; 蓮堤區)
- Gijang-gun (기장군; 機張郡)
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ Ini nga pagromanisar han ngaran han syudad amo an McCune-Reischauer. Gin-gamit ini ugsa han opisyal nga paggamit han Ginliwat nga pag-Romanisar han Kagamhanan han Salatan nga Korea han 2000.


text:
Melaka
An Melaka (nga agsob liwat ginsusurat nga Malacca ha Iningles ngan Malaca ha Kinatsila; nga gin-agnayan nga An Estado ha Kaagi o Negeri Bersejarah han mga lokal) amo an ikatulo nga giguti-ayi nga estado han Malaysia, sunod han Perlis ngan Penang. Nahamutang ini ha salatan nga rehiyon han Peninsula han Malaya, ha Mga Estrecho han Malacca. Ginsasapitan ini han Negeri Sembilan ha amihanan ngan han estado han Johor ha salatan. An kapital han estado amo an Bandar Melaka. An sentro ha kaagi hinin nga syudad ginlista nga usa nga prominente nga Patrimonio de la Humanidad o World Heritage Site han UNESCO tikang han Hulyo 7, 2008.
Bisan mgan kon an Melaka amo an usa han mga gimaiha-i nga mga sultanato nga Malay, waray na Sultan an negeri yana. Lugod, an mangulo han estado amo an Yang di-Pertua Negeri o Gobernador.


text:
Jan III Sobieski
Hi Jan III Sobieski, (kaluwas ha Polako, Yan Sobyeski) o Juan III Sobieski (Agosto 17 1629 - Hunyo 17 1696) usa han mga kilalado nga monarka han Polako Lituaniano nga Mankomunidad, tikang han 1674 tubtob han iya kamatay, hiya an Hadi han Polonya ngan Gran Duke han Lituanya. An 22-ka-tuig nga paghadi ni Sobieski kilalado hin panahon han pagstabilisar han Mankomunidad, nga kinahanglanon katapos han samok han Bahâ ngan han Rebelyon ni Chmielnicki. Popular hiya han iya mga tawo, usa liwat hiya nga baltok nga kumander militar, kilalado tungod han iya pagdaog han mga Turko dida han 1683 nga Pag-awayan han Vienna didto han mga ganghaan han Vienna. Tungod han iya mga pagdaog han Imperyo Ottoman, gintawag hiya han mga Turko nga "Leon han Lehistan."
Ha Kinatsila, it iya ngaran Juan III Sobieski ngan ha Iningles John III Sobieski.
Mga titulo hin paghadi[igliwat | edit source]
- Opisyal nga titulo (ha Linatin): Joannes III, Dei Gratia rex Poloniae, magnus dux Lithuaniae, Russie, Prussiae, Masoviae, Samogitiae, Livoniae, Smolenscie, Kijoviae, Volhyniae, Podlachiae, Severiae, Czernichoviaeque, etc.


text:
Burak
An burak[1][2] usa nga klase hin bukad tikang hin kahoy nga ginagamit hin paghimo hin pahamot. Tinatawag ini ha iba nga dapit han Pilipinas nga ilang-ilang (lain nga kasurat: ylang-ylang). An siyentipiko nga ngaran hini Cananga odorata[3], uga usa ini nga guti-ay nga bukad han cananga nga kahoy.
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ Makabenta, Eduardo A. Sr. Pagpurulungan nga Binisaya (Waray) ha Leyte ug Samar (Binisaya-English English-Binisaya Dictionary) (ika-2 nga edisyon). Adbox Book Distributors and Eduardo A. Makabenta Sr. Foundation. Quezon City Tuig 2004. ISBN 971-92875-1-9 (clothbound) ISBN 971-92875-0-0. Syahan nga pagmantala Quezon City:Emandzsons 1979. Ikaduha nga edisyon gin-editar ni Eduardo T. Makabenta Jr. pakli 22
- ↑ Tramp, George Dewey Jr. Waray-English Dictionary Dunwoody Press Kensington, Maryland USA 1995 pakli 63
- ↑ Tramp pakli 63


text:
Sanghiran san Binisaya
An Sanghiran san Binisaya ha Samar ug Leyte usa nga katig-uban o akademya (ha Winaray:sanghiran) nga nagbandilyo ngan nagdudumara han pag-intelektwalisar han Winaray nga yinaknan. Gintukod ini han 1909 ni Norberto Romuáldez, Sr.. Inin sanghiran nagmantala hin mga lagda o surundon han pagsurat ngan gramatika han Winaray o Binisaya ha Samar ug Leyte. Upod han mga api nga unob hini mga manunurat sugad kanda Iluminado Lucente, Eduardo Makabenta, ngan Vicente I. de Veyra.
Yana diri na aktibo ini nga sanghiran.


text:
Dampog
An dampóg[1] in nakikita nga masa hin gudtiay nga turo nga likido o bagtik nga kristal nga hinimo han tubig ngan/o dirudilain nga mga kimikal nga nalutaw ha atmosfera ha igbaw han bawbaw han usa nga lawas-planeta. Ini in ginkikilala liwat komo mga aerosol. An mga dampog han kanan Kalibutan atmosfera in ginaaram ha nepholohiya o fisika hin dampog nga sanga han meteorolohiya. Duha nga pamaagi, posible dungan it pagkiwa, in nagpapapuno han hangin: an paghagkot han hangin o pagdugan hin hungaw han tubig ha hangin. Ha kasahiran, an presipetasyon in mahulog ha bawbaw; labot la han virga, kun diin mahungaw san-o umabot ha bawbaw.
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ Abuyen, Tomas A. Diksyunaryo Waray-Waray [Visaya] English-Tagalog. Kalayaan Press Mktg. Ent., Inc. Quezon City. Tuig 2000. ISBN 971-08-6050-X. Pakli Ihap 66.


text:
Lamitan
An Lamitan usa nga syudad ha lalawigan han Basilan ha Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 58,709 ka tawo ha 11,586 nga panimalay.
Nahimo nga syudad an Lamitan dida han tuig 2007. Nahimo nga balaod an Buhat han Republika No. 9393 o Republic Act No. 9393 nga nagbalhin han Lamitan tikang hin bungto ngadto hin syudad. Ginratipika ini han mga bungtohanon han Lamitan dida hin plebisito nga ginbuhat han Hunyo 18, 2007.
Mga baranggay[igliwat | edit source]
An Syuad han Lamitan ginbahin ngadto hin kap-atan kag lima (45) nga mga baranggay.


text:
Marinduque
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An Marinduque usa nga isla-nga-probinsya han Pilipinas nga nahamutangan ha MIMARO nga rehiyon ha Luzon. An kapital hini amo an Boac. Nahamutang an Marinduque ha butnga han Bahia han Tayabas ha amihanan ngan han Dagat Sibuyan ha salatan. Nahamutang ini ha salatan ngan katundan han Quezon, ha sinirangan tikang ha Mindoro, ngan ha amihanan han Romblon.
An Marinduque usa nga isla nga an kahimo baga-hin-kasingkasing nga nahamutang hin mga napulo kag usa ka milyas tikang han isla han Luzon. Ini mga 370 ka kwadrado nga milya, ngan ini amo an ika-napulo-kag-tulo (o ika-trese) nga gidako-i nga isla han Kapuropod-an Pilipinhon.[1]
Kilalado an Marinduque tungod han tinuig nga Moriones Festival hini.
Sulod
Heyograpiya[igliwat | edit source]
Politikal[igliwat | edit source]
An Marinduque ginbahin ngadto hin unom (6) nga mga bungto.
Mga Bungto[igliwat | edit source]
Pisikal[igliwat | edit source]
An Marinduque usa nga isla nga an kahimo baga-hin-kasingkasing nga nahamutang ha butnga han Bahia han Tayabas ha amihanan ngan han Dagat Sibuyan ha salatan. Nahabulag ini tikang han Peninsula han Bondoc ha Quezon han Paso han Mompog. In mga pira han mga gudti-gudti nga mga isla ha dumagsaon o amihanan-sidlangan amo an Isla han Maniuayan, Isla han Santa Cruz, ngan an Isla han Mompog. An gihataasi nga punto ha Marinduque amo an Bukid Malindig (nga han una amo an Bukid Marlanga), usa nga posible nga aktibo nga bulkan nga an kahataas mga 1157 ka metro.
An isla mayda duha nga mga panahon--an taghuraw (Nobyembre tubtob Pebrero) ngan an tag-uran (Hunyo tubtob Oktubre), nga mayda pagbalhin nga panahon ha butnga hini. [1]
Kaagi ngan Kasaysayan[igliwat | edit source]
Mga Sumpay ha Gawas[igliwat | edit source]
- Gobyerno han Lalawigan han Marinduque
- Ang Aking Pugad: Kultura ngan Katawhan han Marinduque
- Marinduque Society of Texas and the Gulf States
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ 1.0 1.1 Birtle, Andrew J. (April 1997). "The U.S. Army's Pacification of Marinduque, Philippine Islands, April 1900-April 1901". The Journal of Military History 61: 255. Jessup, Philip Caryl (1938). Elihu Root. Dodd, Mead, & Co./Reprint Services Corp. ISBN 0-7812-4908-2.


text:
TGV
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An TGV amo an kanan Fransya train à grande vitesse; kon ha literal "tren nga dako an kalaksi". Gindebelop ini han Alstom ngan SNCF, ngan ginpapalakad han SNCF, an companyiya nasyonal nga riles han Fransya, ini nadugtong hin mga syudad ha Fransya, labi na an Paris, ug ha pipira nga mga hagrani nga kanasoran, sugad han Belhika ug Suisa. Mga TGV ha ilarom hin iba nga mga ngaran nandudugtong hiton Fransya ngadto ha Alemanya ug ha Paises Bajos (Thalys) ug ha Reino Unido (Eurostar). Mga tren nga nagsubad han TGV nga disenyo ginpapadalagan gihapon ha Salatan nga Korea (Korea Train Express o KTX), ha Espanya (AVE) ug ha Estados Unidos (Acela Express). It mga TGV nga tren ginhihimo ha kasagaran han Alstom, ha yana talagsa upod han bulig han Bombardier.
Iton TGV tren hin pasahero, labot la hiton mga pipira nga mga TGV nga ginagamit para hin mga postal nga karga tingadto ngan balik han mga syudad han Paris ug Lyon ha Fransya.
Sulod
Kasaysayan[igliwat | edit source]
An ideya nga magkamayada hin TGV una ginsuhestyon dida han mga 1960. An syahan nga prototype, kinikilala nga TGV 001, ginpapaandar hin mga gas turbine ngan nakuha han iya kalugaringon nga elektrisidad tikang han lana, pero katapos han 1973 nga krisis enerhiya ngan han sinmunod nga paghataas han presyo han lana, nahimo na ini nga diri-praktikal.
An syahan nga hingpit nga elektrikal nga prototype nakumpleto dida han 1974, ug an final nga bersyon napadara dida han 1980 ngan nagtikang an serbisyo ha publiko dida han ruta nga nadugtong han Paris ngan Lyon ha Septyembre 27 1981. An mga syahan nga mga pinili nga mga mamaralit hin tiket amo an mga negosyante nga nabiyahe hini nga ruta; an TGV para ha ira madurudali nga solusyon kaysa han mga regular nga tren, mga auto, o mga idro. Waray la mag-iha an paghalu-ag han client base ngadto han mga iba dida han populyason, nga naruyag hin praktikal ngan malaksi nga paagi pagbiyahe tikang ha syudad ngadto hin lain nga syudad.
Tikang hini, mga dedicated nga linea ha mga ruta Tours/Le Mans, Calais, Bruselas ngan Marsella gin-abrehan. Mayda linea ngadto ha Estrasburgo nga ginhihimo, pati gihapon in mga dedicated nga linea hin hagtaas-nga-kalaksi ngadto ha Colonia ngan Amsterdam. Mayda pa mga plano ha mga sumurunod nga nga magdugang hin mga ekstensyon han linea ngadto ha Espanya ngan Italya. Usa nga hataas-kalaksi nga linea ngadto ha Londres tikang ha Folkestone ginhihimo gihapon, nga ginagamitan han engineering expertise han SNCF.
Diri an TGV an syahan nga pan-negosyo nga hataas-in-kalaksi nga serbisyo hin tren, kay an Hapon nga Shinkansen nagdugtong han Tokyo ngan Osaka tikang han Oktubre 1 1964, mga haros napulo kag pito (17) ka tuig ugsa igpadalagan an syahan nga mga TGV.
An TGV usa han mga gimalaksihi nga mga komersyal nga ginpapadalagan nga mga konbensyonal nga tren han kalibotan, pero amo ini an gimalaksi ha kalibutan kon ada ini ha ilarom han test condition: han 1990 nakaabot ini hin mga kalaksi nga 515.3 ka kilometros ha tagsa oras (320.2 ka milyas ha tagsa oras) nga ginamit hin pinahalipot nga tren (duha nga power car ngan tulo nga pasahero nga carro).
Dida han Nobyembre 28 2003 an TGV nagdara han ika-usa ka bilyon nga pasahero tikang han pagtikang han pagpadalagan han 1981. An ika-duha ka bilyon maabtan daw dida hiton tuig 2010.
Network[igliwat | edit source]
An Fransya mayda mga 1,200 ka kilometro hin LGV nga ginhimo han naglabay nga karuhaan (20) ka years, ngan mayda upat nga bag-o nga linea nga kondi man ginsuhestyon, ginhihimo.
Mga Aada nga Linea[igliwat | edit source]
- LGV Sud-Est (Paris Gare de Lyon ngadto ha Lyon-Perrache), an syahan nga LGV (nag-abre dida han 1981)
- LGV Atlantique (Paris Gare Montparnasse ngadto ha Tours ngan Le Mans) (nag-abre dida han 1990)
- LGV Nord Europe (Paris Gare du Nord ngadto ha Lille ngan Bruselas ngan padayon ngadto ha Londres, Amsterdam ngan Colonia) (nag-abre dida han 1993)
- LGV Méditerranée (Pagdugang nga pagpahalaba han LGV Sud-Est: Lyon ngadto ha Marsella Saint-Charles) (nag-abre dida han 2001)
- LGV Interconnexion (LGV Sud-Est ngadto ha LGV Nord Europe, sinirangan han Paris)
Mga Ginplano nga Linea[igliwat | edit source]
- LGV Est (Paris Gare de l'Est-Estrasburgo) (ginhihimo pa, maabrihan dida hit 2007)
- LGV Rhin-Rhône (Estrasburgo-Lyon)
- Barcelona-Perpinyan-Montpellier, nga masumpay hiton TGV ngadto han Espanyol nga AVE network
- Lyon-Chambéry-Torino, nga masumpay han TGV ngadto ha Italya
- LGV Sud-Ouest Tours-Burdeos ngan LGV Bretanya-Pays de la Loire Le Mans-Rennes, nga pagdugang han kahalaba han LGV Atlantique
- Burdeos-Tolosa-Narbona
- Poitiers-Limoges
An Amsterdam ngan an Colonia daan na ginsisirbisyoan han Thalys nga mga TGV nga tren nga nadalagan hin ordinaryo na riles, ngaran ini nga mga pagsumpay gin-upgrade ngadto hin riles para hin hataas-in-kalaksi. It London ha yana ginsisirbisyoan han Eurostar nga mga TGV nga tren nga nadalagan hin hagtaas nga kalaksi pinaagi han mayda-na-nakumpleto nga Channel Tunnel Rail Link ngan ha ordinaryo nga kalaksi ha mga regular nga riles ha mga suburb han London, bisan kon iton Eurostar magamit hin kumpleto-nga-bulag nga linea pagkatapos hiton Section 2 han sumpay makumpleto.
Kitaa Gihapon[igliwat | edit source]
Mga Reperensya[igliwat | edit source]
Mga Sumpay ha Gawas[igliwat | edit source]
- Iningles nga bersyon han SNCF nga opisyal nga TGV websayt
- An Kasaysayan han TGV
- TGV - The French High-speed Train Service ha h2g2
- LGV2030: diri-opisyal nga websayt han TGV Network ha 2030


text:
Turtle Islands, Tawi-Tawi
An Turtle Islands us nga bungto nga amo in kapurupod'an ha lalawigan han Tawi-Tawi ha Pilipinas. Nahamutang an mga isla ha habagatan nga daplin han nasod, ha ligid han katubtuban han internasyonal nga tratado nga nagbubulag hiton Pilipinas ngan Malaysia.
Sumala han census han tuig 2000, an populasyon han 5 nga mga isla nga mayda mga nangungukoy 3,600 ka tawo ha 646 nga panimalay. Upod in kahaluag hin katunaan nga 3.08 ka kwadrado nga kilometro la, iton mga isla mayda densidad hin populasyon nga 1168 ka tawo ha tagsa km². – haruhataas pa kaysa han nasodnon nga average nga 276 ka tawo ha tagsa km².
Makuri it pagkadto ha Turtle Islands, tungod kay waray agsob nga paagi hin panakayan ngadto hini nga lugar. Iton Turtle Islands ginbahin ngadto hin duha (2) nga mga baranggay: Taganak Poblacion ngan Likud Bakkao.
An mayor o alkalde han Turtle Islands amo hi Hadji Mibaral M. Tang, nga nagdaog hin tulo nga sunod-sunod nga mga pinili-ay.
Mga Sumpay ha Gawas[igliwat | edit source]
- Ocean Ambassador's Track a Turtle
- Philippine Standard Geographic Code
- 2000 Philippine Census Information


text:
Tugaya
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An Tugaya (ha iba nga kasurat: Togaya) usa nga bungto ha lalawigan han Lanao del Sur ha Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 20,139 ka tawo ha 2,391 nga mga panimalay.
Mga Baranggay[igliwat | edit source]
An Tugaya ginbahin ngadto hin karuhaan kag tulo (23) nga mga baranggay.
Mga Sumpay ha Gawas[igliwat | edit source]
- Opisyal nga websayt han Tugaya
- Genealogy nga websayt han pamilya Tamano han Tugaya
- Muslim Mindanao nga websayt
- Philippine Standard Geographic Code
- 2000 Philippine Census Information


text: 1Pakatapos kaini, nakadangog ako nin ribok na arog kakosog kan tingog nin kadakul na tawo sa langit, na nagkukurahaw, “Pag-omawon an Dios! An kaligtasan, kamurawayan asin kapangyarihan nasa satong Dios! 2Tama asin matanos an saiyang mga paghukom! Pinadusahan niya an pinakamaraot na babae na iyo an nagparaot kan kinaban huli kan saiyang karigsokan. Pinadusahan siya nin Dios dahel ta ginadan niya an mga sorogoon nin Dios.” 3Nagkurahaw giraray sinda, “Pag-omawon an Dios! An aso kan nagkakalayong dakulang syudad nag-iitaas sagkod pa man!” 4Nagdapa an beynte y kwatrong kamagurangan asin an apat na buhay na linalang sa atubang nin Dios na nagtutukaw sa trono. Nagsabi sinda, “Amen! Pag-omawon an Dios!” 5Dangan may tingog na nagtaram hale sa trono, “Omawon nindo an satong Dios, kamo gabos na sorogoon niya asin kamo na mga may pagkatakot saiya, dakula o sadit!” 6Dangan nakadangog ako nin ribok na garo tingog kan kadakul na tawo, na garo hinagawak nin dakulang busay saka garo makosog na daguldol. Nadangog ko sindang nagtataram, “Pag-omawon an Dios, huli ta naghahade an Kagurangnan, an satong Dios na Makakamhan! 7Mag-ogma kita; omawon ta an saiyang kadakulaan! Nag-abot na an aldaw kan kasal kan Kordero asin andam na an saiyang nobya. 8Itinao na sa nobya an gubing na lino na nagkikintab sa kalinigan.” (An lino iyo an matanos na gibo kan mga banal.) 9Nagsabi sako an anghel, “Isurat mo ini: Paladan an mga imbitado sa bangkete sa kasal kan Kordero.” Nagtaram pa an anghel, “Ini an mga totoong tataramon nin Dios.” 10Duminapa ako sa pamitisan niya sa pagsamba saiya, alagad sinaway niya ako, “Dai mo iyan paggibohon! Sorogoon man akong arog saimo, arog kan saimong mga tugang na nagdadanay sa katotoohan na ipinahayag ni Jesus. Sambahon mo an Dios!” Huli ta an katotoohan na ipinahayag ni Jesus iyo an buhay kan propesiya. 11Dangan nahiling kong nagbukas an langit, asin nahiling ko duman an sarong puting kabayo. An nangangabayo kaiyan inaapod na Maimbod saka Totoo, huli ta matanos an saiyang paghukom saka pakipaglaban. 12An saiyang mga mata garo naglalaad na kalayo; dakul na korona an nasa payo niya. Nasusurat sa saiya an sarong ngaran na siya sana an nakakaaram. 13An sulot niyang gubing sarumsom nin dugo. An ngaran niya, “An Tataramon nin Dios.” 14Nagsunod saiya an mga hukbo nin langit, nakalunad sa mga puting kabayo saka nakagubing nin puti asin malinig na lino. 15Nagluwas sa saiyang ngoso an sarong matarom na espada na iyo an gagamiton niya sa pagdaog kan mga nasyon. Magsasakop siya sainda na may kapot na pamakol na lansang, dangan papaluwason niya sa gilingan nin ubas an arak kan makangingirhat na kaanggotan nin Dios na Makakamhan. 16Nakasurat sa gubing saka hita niya an ngaran na ini: “Hade nin mga hade asin Kagurangnan nin mga kagurangnan.” 17Dangan nahiling ko an sarong anghel na nagtitindog sa aldaw. Nagkurahaw siya sa gabos na gamgam na naglalayog sa kaitaasan, “Madya, magtiripon kamo para sa dakulang bangkete nin Dios! 18Madya, kakana nindo an laman kan mga hade, mga heneral saka mga soldados, an laman nin mga kabayo sagkod kan mga nangangabayo, saka an laman kan gabos na tawo, oripon o talingkas, sadit o dakula!” 19Dangan nahiling ko an hayop, kaiba an mga hade sa kinaban asin an saindang hukbo na nagtiripon sa pakilaban sa nangangabayo asin sa mga soldados kaini. 20Nabihag an hayop, kaiba an bakong tunay na propeta na nagpahiling nin mga milagro sa atubangan kan hayop. (Huli ka (kan) mga milagrong idto nadaya niya idtong mga may marka kan hayop saka an mga nagsamba sa ladawan kan hayop.) An hayop dangan an bakong tunay na propeta parehong itinapok na buhay duman sa danaw nin naglalaad na asupre. 21An saindang mga hukbo nagkagaradan sa espadang nagluwas sa ngoso kan nangangabayo; an gabos na gamgam nagpahinggustong magtuka kan laman kan nagkagaradan.


text:
Archibasílika ni San Juan de Letrán
An Archibasílika Papal ni San Juan de Letrán (puyde gihapon Archibasílika Papal ni San Juan ha Letrán; Initalyano: Arcibasilica Papale di San Giovanni in Laterano; Kinatsila: Archibasílica Papal de San Juan de Letrán; Iningles: Papal Archbasilica of St. John Lateran) nga kilalado gihapon hin halipot nga Archibasílica ni San Juan de Letrán, Basílika ni San Juan de Letrán, Basílica Letrán o Basílica Laterano in katedral nga singbahan han Diyosesis han Roma ngan amo an opisyal nga lingkoranan pansingbahan han Obispo han Roma nga amo an Katoliko nga Santo Papa.
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ An basílika, nga gintatag-iyahan han Santa Sede (artikulo 13 han Tratado han Letrán), "naghihimo nga bahin han teritoryo han Estado Italyano (kundi) mayda mga immunity nga ginhatag han Balaod Panlangyaw han lingkoranan hin mga diplomatiko nga mga ahente hin langyawanon nga mga Estado" (artikulo 15 han Tratado han Letrán).


text:
Pawikan
Pawikan, an mga reptilya na membro san order Chelonii[1] o Testudines, mga hayop na may alukaha na dugtung sa kanra gusok ngan gamit nira na balay. Sa kabug'usan, an chelonian na sakob sa pawikan na sa dagat naistar ngan an makituna na kumaw.
An mga pawikan ngan kumaw ectotherms o na depende an temperatura sa kanra lawas san kanra ambient environment o mas kilala na cold-blooded.
Ginkaklasepa an kumaw na amniotes, sugad san iba na reptilya (upod an katamsihan) ngan mamalya. Suga san iba na mga amniotes, naginhawa an kumaw sa hangin ngan diri nabobonay sa ilarum sa tubig.
Ebolusyon[igliwat | edit source]
An Chelonii or Testudines may yaon mga nabubuhi (extant) ngan extinct na mga species An mga una na pawikan ginbabanabana na nabubuhi sadton kaurhian san Triassic Period san Mesozoic era, mga 220 milyones katuig an nakalabay. [2] mao sira an giaarugi na grupo san mga reptilya ngan mas una pa san mga sinauna na grupo san mga tabili, halas ngan buaya.


text:
Lubao, Pampanga
An Lubao usa nga syahan nga klase nga bungto ha lalawigan han Pampanga, Pilipinas. Kilalado ini tungod hin bugas, tubo hin asukar, isda, ngan marol o sampaguita. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 125,699 ka tawo ha 23,446 nga mga panimalay.
Upod han mga kilalado nga tawo tikang ha Lubao an kasanhi nga Presidente nga hi Diosdado Macapagal ngan an yana nga Presidente nga hi Gloria Macapagal-Arroyo. Iba nga mga sikat nga mga taga-Lubao amo an magturutdo nga hi Alejandro Quiboloy, an mga artista ha pelikula nga hira Rogelio ngan Jaime dela Rosa, an direktor hin pelikula nga hi Gregorio Fernandez ngan an Huk kumander nga hi Silvestre Liwanag alias "Linda Bie", ngan an tycoon hin panhuygo nga hi Bong Pineda.
Mga baranggay[igliwat | edit source]
An Lubao ginbahin ngadto hin kap-atan kag upat (44) nga mga baranggay.
Mga kiritaon hin turista[igliwat | edit source]
- Katedral han San Agustin
- Museo Parroko han San Agustin
- Balay nga Natawhan ni Diosdado Macapagal
- M. Pineda Sports Complex
- Simbahan han Baraan nga Krus (Holy Cross Church), Santa Cruz
Mga sumpay ha gawas[igliwat | edit source]
- Philippine Standard Geographic Code
- 2000 Philippine Census Information
- eK! - electronic Kabalen: a Pampanga-based Kapampangan journal of ideas


text:
Tagum
An Syudad han Tagum usa nga ikatulo nga klase nga syudad ha lalawigan han Davao del Norte ha Pilipinas. Amo ini an kapital han probinsya han Davao del Norte. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 179,531 ka tawo ha 36,560 nga panimalay.
Mga Baranggay[igliwat | edit source]
An Syudad han Tagum ginbahin ngadto hin karuhaan kag tulo (23) nga mga baranggay.
Mga Sumpay ha Gawas[igliwat | edit source]
- Opisyal nga Websayt han Syudad han Tagum
- Lain nga opisyal nga websayt han Syudad han Tagum
- Tagum City travel guide
- Philippine Standard Geographic Code
- 2000 Philippine Census Information


text:
Kobe Bryant
Hi Kobe Bean Bryant[1] (natawo Agosto 23, 1978) usa nga Amerikano nga All-Star nga shooting guard nga namulay para han Los Angeles Lakers dida han National Basketball Association (NBA). Mayda malinamposon nga karera ha basketbol ha haiskul o iskwela sekundariya hi Bryant katapos nakilala hiya han iya pagpili nga umapi han NBA katapos hin pag-gradwar. Ginpili hiya nga ika-13 nga overall pick han 1996 NBA Draft han Charlotte Hornets, katapos ginbalhin ngadto han Los Angeles Lakers. Hi Bryant ngan an iya hadto nga igkasi-Laker nga hi Shaquille O'Neal amo an nagdara han Lakers ngadto hin tulo nga sunod-suinod nga NBA nga championship tikang han 2000 tubtob 2002. Katapos han pag-iwas ni O'Neal katapos han 2003–04 season, hi Bryant amo an nagin basehan ha Lakers franchise. Nanguna hiya ha NBA hin paghimo hin puntos dida han 2005–06 ngan 2006–07 nga mga season. Han 2006, hi Bryant nakahimo hin 81 nga punto dida hin mulay nga an kabangga han Lakers an Toronto Raptors, nga amo an gihataasi han karera niya ngan an ikaduha nga gihataasi hin kadamo hin puntos nga nahimo hin usa nga mulay ha kaagi han NBA,[2]. Ikaduha la ini han kan Wilt Chamberlain 100 ka punto nga pagmulay. Nagdaog hi Bryant han iya ika-upat nga NBA nga championship han 2009, han iya pagdara han Lakers ngadto han ira ikanapulo-kag-lima nga titulo. Nakadaog gihapon hiya han iya syahan nga Finals MVP nga pasidungog.
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ Pachter, Thomas S. (N.D.). Biography of Kobe Bryant. Pennsylvania Center for a Book. Ginkità dida han 2008-08-05.
- ↑ NBA Staff.. Watch All of Kobe's 81 Points in 3 Minutes ha YouTube<. NBA.


text:
Pancho Villa
- Para hin impormasyon mahitungod han Pilipino nga boxingero, pakadto han Francisco Guilledo
Hi José Doroteo Arango Arámbula (Hunyo 5 1878 – Hulyo 23 1923), nga kilalado ha ngaran-ngaran o seudónimo nga Francisco Villa o han hipokorístiko o agnay-agnay hini nga Pancho Villa, usa nga Mexicano nga Rebolusyonaryo nga heneral. Komo kumander han División del Norte (Division han Amihanan), hiya an namuno han amihanan nga Mexicano nga estado han Chihuahua. Tungod han kadako hini nga estado, an karikohan nga mineral hini, ngan kaharani hini han Estados Unidos, hi Villa nagin usa nga importante nga tawo ha politika ngan militar han Rebolusyon. Nagin popular hiya tungod han iya charisma ngan pagka-epektibo, labi na ha Amihanan, ngan hiya an nagpaka Gobernador han Chihuahua han 1913 ngan 1914. An iya biyolensya ngan an iya ambisyon amo an rason nga waray anay hiya karawta nga usa han mga nasodnon nga bayani hangtod hin mga karuhaan ka tuig katapos han iya kamatayon. Ha yana, ginhihinumdom hiya ngan gintagaan hin dungog hin mga Mehikano, ngan dadamo nga mga kakarsadahan ngan mga baranggay ha Mexico ginngaran ha iya dungog. Dida han tuig 1916 ginsalakay niya an Columbus, New Mexico, nga nagresulta han waray-magmalinamposon nga Panbalos nga Expedisyon nga pinamunoan ni Heneral John J. Pershing, nga waray makadakop kan Villa bisan pa man nga nagamit hira han gibag-ohi nga teknolohiya hadto nga panahon ngan usa ka tuig an ira paglinanat.


text:
Liloan, Sugbo
An Liloan usa nga ika-tulo ka klase nga bungto ha lalawigan o probinsya han Sugbo ha Butnga nga Kabisay-an nga rehiyon han Kabisay-an ha Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 64,970 ka tawo ha 13,381 nga panimalay.
Mga Baranggay[igliwat | edit source]
An Liloan ginbahin ngadto hin napulo kag upat (14) nga baranggay.
- Cabadiangan
- Calero
- Catarman
- Cotcot
- Jubay
- Lataban
- Mulao
- Poblacion
- San Roque
- San Vicente
- Santa Cruz
- Tabla
- Tayud
- Yati


text:
Waray sugad nga butang sugad han “permit to campaign/permit to win fees” ngan ura-ura nga malisyoso an usa nga pahayagan ha rehiyon ha pagbandera nga “gin-amkon” kuno han NDF-Eastern Visayas nga mayda sugad nga demanda ha mga kandidato nga nasarit nga makasakob para ha eleksyon dida ha mga rebolusyonaryo nga teritoryo. Hain pa ini nagtikang kundi ha pagsisinubad ha kontrarebolusyonaryo nga propaganda han rehimen Aquino ngan han 8th Infantry Division hini? Nangangampanya hira kontra ha pagpatuman han poder han estado han Demokratiko nga Gobyerno han Katawhan, nga nag-iimposar han mga giya-nga-pagsurundon ha mga kandidato ha pagkondukta han kampanya ha eleksyon dida ha mga rebolusyonaryo nga teritoryo. Hiluagan nga ginkilala ngan ginrerespeto an sugad nga poder han estado ngan an ngatanan nga kandidato nga waray paglalain kinahanglan maghasog ha mga giya-nga-pagsurundon ha mga kampanya ha eleksyon.
Dugang pa, karuyag han rehimen Aquino ngan 8th ID nga ibalhin an atensyon tikang ha kamatuoran nga diri demokratiko an reaksyunaryo nga eleksyon ngan gin-gagamit kadungan han kabangisan han estado agud mapabilin an matiyupion ngan mapanhimulos nga sistema. An nangunguna nga mga reaksyunaryo nga pulitiko ha rehiyon ngatanan mga tinaglawas han mga agaron maytuna ngan dagko nga negosyo nga naniniyupi ngan nanhihimulos ha katawhan, ngan ginbabaligya an nasyunal nga soberaniya ngan nasyunal nga patrimoniya ha mga langyawanon nga interes. An pinakagrabe ha ira maiha na nga nagin dagko nga burukrata ngan ginhimo an ira pusisyon nga mga dinastiya ha pulitika.
Aada an mga dinastiya han mga Petilla ngan Romualdez ha Leyte nga maiha na nga nag-iinagaway ha mga rekurso han poder tikang pa han diktadurya ni Marcos. Aada an dinastiya nga Tan ha Western Samar kun diin an iroy han pamilya ngan iya upat nga anak ginhihimo nga negosyo han pamilya an pagpapadalagan han probinsya. Aada an dinastiya nga Daza ha Northern Samar nga ginhuhuthot an bilyon-bilyon nga pondo han mga proyekto han mga gamit-publiko.
Ini liwat nga mga dinastiya suok nga nakikigkunsabo ha militar ha paggamit han awtoridad han estado ngan han kabangisan han estado agud puypuyon an katawhan. Waeay gud hira ginpakita nga kasing-kasing ha luyo han mga panalapas han militar han tawhanon nga katungod ha ilarum han Oplan Bayanihan. Ginsusuportahan nira an kanan 8th ID mga kampanya ha pagpapasurender han New People’s Army. Ginhihimo nira nga lehitimo an mga saywar nga kampanya han militar ngan nahatag pa ngani ha militar han mga dagko nga kontrata para ha mga gamit-publiko. Nakikigkunsabo hira ha militar ngan pulis ha pagpapadalagan han mga pribado nga armi ngan mga kriminal nga sindikato.
Asya nga aada an mga giya-nga-pagsurundon ha pagkondukta han mga kampanya ha eleksyon tungod mismo han mga demanda han katawhan kontra ha mga tirano nga nagbubuhat han kabangisan ngan pansuhol agud maeleher hira. Ginseseguro han Demokratiko nga Gobyerno han Katawhan nga ginpapalipdan an mga katungod ngan interes han katawhan ngan an kamurayawan, orden ngan benepisyo han eleksyon. Agud ipatuman ini, an Demokratiko nga Gobyerno han Katawhan mayda NPA ngan mga instrumento han pulitikanhon nga poder komo nabangon nga rebolusyonaryo nga estado nga kadungan ngan nagkukumpronta ha reakyunaryo nga naghahadi nga estado.
Mayda kusog an katawhan ha mga rebolusyonaryo nga teritoryo dida ha ira pakigbisog para umungbaw an tinuod nga demokratiko nga sistema han pan-gubyernuhan, nga ginkikilala ngan ginrerespeto bisan han mga reaksyunaryo nga pulitiko. Hira nga gintatamay an rebolusyonaryo nga kagiusan ngan natuod nga “demokratiko” an naghahadi nga sistema ngan ginpapakusog an katawhan, kun diri ngani ura-ura nga ignorante bangin naman hul-os nga reaksyunaryo.#


text:
Aklan
An Aklan usa nga lalawigan o probinsya han Pilipinas nga nahamutangan ha Katundan nga Kabisay-an nga rehiyon. An kapital hini amo an Kalibo ngan an probinsya nahamutangan ha kanawayon o amihanan-katundan nga dapit han isla han Panay, nasapit hiton probinsya han Antique ha katundan ngan Capiz ha timugan o habagatan-sinirangan. An Aklan naatubang hiton Dagat Sibuyan ngan han probinsya han Romblon ha amihanan.
Sulod
Katawhan ngan Kultura[igliwat | edit source]
Aklanon o Akeanon iton tawag hiton mga tawo nga taga-Aklan, ira yinaknan ngan ira kultura. Sumala han pagtuo han mga katawhan, an Aklan ginngaran tungod han salog nga an ngaran Akean.
Heyograpiya[igliwat | edit source]
Politikal[igliwat | edit source]
An Aklan mayda napulo kag pito (17) nga bungto.
Mga Bungto[igliwat | edit source]
Pisikal[igliwat | edit source]
Mga Sumpay ha Gawas[igliwat | edit source]
- An Opisyal nga Websayt han Gobyerno han Probinsya han Aklan
- An Opisyal nga Websayt han Bungto han Malinao, Aklan
- An Opisyal nga Websayt han Kalibo Ati-atihan Festival
- An Opisyal nga Websayt han Pilipinhon nga Departamento han Turismo


text:
Hermosa, Bataan
An Bayan san Hermosa o Bungto han Hermosa usa nga ika-duwa nga klase san bayan san lalawigan san Bataan, Pilipinas ug sa coordinate san 14°49′N, 120°30′E. Mabibilngan ini sa peninsula san Bataan. Mayda ini kahaluag nga 15,730.00 ektarya nga 11.40% an bug-os san probinsya san Bataan. Mayda ini mga karuhaan kag tulo (23) nga barangay. Tikang sa senso sadto nga 2000, mayda ini 46,254 nga tawo ngan, 8,988 nga mga balay.
Nangangahulugang "mahusay" an ngaran "Hermosa" sa yinaknan san Kastila.
Sulod
Lokasyon[igliwat | edit source]
An Hermosa mabibilngan sa igbaw o amihanan san probinsya san Bataan na mahigit-kumulang na 100 kilometro an distansya tikang sa Maynila. Dikit ini sa Zambales sa igbaw o amihanan, Pampanga sa igbao san too o dumagsaan, Cavite sa ubos o salatan, ug Maynila sa too o sinirangan. Mabibilngan ini sa Butnga nga Luzon.
Puyde ini makadtuan nga diri maubos sa duwa ka-oras pagbiyahe tikang sa Maynila nga naagi sa North Luzon Expressway. Makakadtuan liwat ini san mga 45 nga minuto tikang sa Subic ug usa ngan tunga nga oras sa Clark.
Bataan Provincial Expressway[igliwat | edit source]
An Hermosa hirani sa Exit 10.
Motto ngan kanta[igliwat | edit source]
Iton motto o darahonon hit bungto "Taas noo, Hermosa" (Hangad Hermosa), ngan "Bayan ko, mahal ko". It Kanta san bayan "Taas noo, Hermosa".
Paanano Nahi-agian an Ngaran nga Hermosa[igliwat | edit source]
An grupo san mga Espanyol una nahi ngadto sa Hermosa, napausa ngan nagyagyakan, "Que Hermosa! Que Hermosa!, san nakit-an nira an mahuhusay nga babayi nga may halaba mag-igtom nga buhok naglalaba ug naparigo hirani sa ilog. An mga lalaki nga may kaupod nga ira bugto nga babayi gin-utro an ginyakan san Espanyol. San umuli na sira, gin-inutro na liwat nira an ira nabatian. Usa na liwat nga grupo an kumada ginpaki-ana nira an ngaran. Diri sira naabat asya nagyakan sira,"Hermosa, Hermosa". Mao adto an pagkahi-agi san ngaran nga Hermosa.
Usa pa nga bersyon, mao an,"Llana Hermosa", an karuyag signgon maupay nga bugsag nga mga bukad.
Kaagi ngan kasaysayan[igliwat | edit source]
Ha kaagi, gintukod an bungto han tuig 1756 han mga Dominico nga kapadi-an. Hadto nga panahon, gintatawag ini nga Llana Hermosa ngan ini naglalakip han Mabuco ngan Mabuyan. Nagin lugaríng nga sentro hin misyonero ini dida han 1756 nga hi San Pedro de Verona an santo patrón hini. Mamurayaw ngan madukwagon an bungto han Hermosa ugsa han Gyera Pankalibotan II. Dida han "Death March" o "Martsa hin Kamatayon" nahabutang hin kadilikado an mga molupyo han Hermosa tungod han ira paghatag hin pagkaon hin sekreto ha mga Pilipino ngan Amerikano nga kasundalohan nga priso han mga Hapon..
Yana[igliwat | edit source]
It Hermosa yana madukwag nga komunidad. Han pagtukod han Ispisyal nga Zona Ekonomika han Hermosa o Hermosa Special Economic Zone, damo nga mga gudti ngan medium nga mga industriya ginkikita nga mapakada hini nga lugar. Kilalado gihapon an Hermosa tungod han mga bado, balut, ngan mga inasinan nga bunay, ngan mga pininturahan nga mga tadyao.
Mga utility ngan mga amenity[igliwat | edit source]
An Digitel amo an dako nga naghahatag hin serbisyo hin telekomunikasyon dida hit bungto. It Hermosa 100% nga mayda koryente ngan ginsisirbisyoan ini han Peninsula Electric Company (PENELCO). It Bataan myad mga dagko nga mga natural watershed nga naghahatag hin igo nga koryente han probinsya. It dako nga ginkukuhaan hin tubig ha paggamit ha balay, tubig tikang ha ilarom han tuna. It mga aada nga sistema hin panubig nga artesian ngan open nga mga bubon, mga bumba ngan pipeline nga mayda mga tangke. Duha nga baranggay ginsisirbisyoan hin usa nga facility pinaagi han Local Water Utility Administration (LWUA). An Hermosa Rural Bank ngan Hermosa Savings and Loan Bank amo it nagsisirbe hiton mga nanginginahanglan hin bangko dida han bungto. Mga kompanyiya hin mga bus ngan mini-bus tikang ha Manila, San Fernando ngan Olongapo naagi dida han bungto han Hermosa samtang it agsob nga gamiton nga panakayan ha sakob han bungto mga jeepney ngan mga traysikol. It bungto mayda 2 nga bangko, 21 nga mga iskwelahan, 15 mga mga medical clinics/health centers, ngan 2 nga recreational facility.
Importante nga mga industriya[igliwat | edit source]
Upod han mga industriya ha Hermosa in paghimo hin mga panapton o bádò, pininturahan nga mga tadyao, ngan paghimo hin balut ngan inasinan nga mga bunay. Ginkikita nga ha mga sumurunod, magdudukwag an mga industriya hin pagproseso hin prutas labi na in mga mangga ngan mga saging, mga stuffed nga mulayan nga iba pa nga mga light nga mga industriya para hin pag-export tungod han bug-os nga pagkagamit han Hermosa Industrial Subic Hermosa Cybercity.
Mga baranggay[igliwat | edit source]
An bayan o bungto san Hermosa natutunga san karuhaan kag tulo (23) nga mga baranggay.
Mga sumpay ha gawas[igliwat | edit source]
- Impormasyon mahitungod han Hermosa
- Philippine Standard Geographic Code
- 2000 Philippine Census Information
- [1]


text:
San Leonardo, Nueva Ecija
An San Leonardo usa nga ikatulo nga klase nga bungto ha lalawigan han Nueva Ecija ha Luzon, ha Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 50,478 ka tawo ha 10,068 nga mga panimalay.
Mga baranggay[igliwat | edit source]
An San Leonardo ginbahin ngadto hin napulo kag lima (15) nga mga baranggay.
- Bonifacio District (Pob.)
- Burgos District (Pob.)
- Castellano
- Diversion
- Magpapalayoc
- Mallorca
- Mambangnan
- Nieves
- San Bartolome (Pob.)
- Rizal District (Pob.)
- San Anton
- San Roque
- Tabuating
- Tagumpay
- Tambo Adorable


text:
Surigao del Sur
An Surigao del Sur amo in probinsya o lalawigan han Pilipinas nga nahamutangan ha Caraga nga rehiyon ha Mindanao. An kapital hini amo an Syudad han Tandag ngan ginsasapitan ini han Surigao del Norte ha amihanan, Agusan del Norte ngan Agusan del Sur ha katundan, ngan Davao Oriental ha salatan. An Surigao del Sur nahamutang ha sidlangan nga labnasan han Mindanao ngan naatubang han Dagat Pilipinhon.
Sulod
Katawhan ngan Kultura[igliwat | edit source]
Ekonomiya[igliwat | edit source]
Heyograpiya[igliwat | edit source]
Politikal[igliwat | edit source]
An Surigao del Sur ginbahin ngadto hin napulo kag walo (18) nga mga bungto ngan usa (1) nga syudad.


text:
Camaligan
An Camaligan usa nga ikalima nga klase nga bungto ha lalawigan han Camarines Sur, Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 19,188 ka tawo ha 3,432 nga mga panimalay.
Mga Baranggay[igliwat | edit source]
An Camaligan ginbahin ngadto hin napulo kag tulo (13) nga mga baranggay.
- Dugcal
- Marupit
- San Francisco
- San Juan-San Ramon (Pob.)
- San Lucas (Pob.)
- San Marcos (Pob.)
- San Mateo (Pob.)
- San Jose-San Pablo (Pob.)
- San Roque
- Santo Domingo (Pob.)
- Santo Tomas (Pob.)
- Sua
- Tarosanan


text:
San Antonio, Zambales
An San Antonio usa nga ika-upat nga klase nga bungto ha lalawigan han Zambales, Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 28,248 ka tawo ha 6,483 nga mga panimalay.
Mga baranggay[igliwat | edit source]
An San Antonio ginbahin ngadto hin napulo kag upat (14) nga mga baranggay.
- Angeles
- Antipolo
- Burgos (Pob.)
- East Dirita
- Luna (Pob.)
- Pundaquit
- Rizal (Pob.)
- San Esteban
- San Gregorio (Pob.)
- San Juan (Pob.)
- San Miguel
- San Nicolas (Pob.)
- Santiago (Pob.)
- West Dirita


text:
Calapan
An Syudad han Calapan usa nga ikaduha nga klase nga syudad ha lalawigan han Oriental Mindoro, Pilipinas. Amo ini an kapital nga syudad han Oriental Mindoro. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 105,910 ka tawo ha 20,929 nga mga panimalay.
Mga baranggay[igliwat | edit source]
An Syudad han Calapan ginbahin ngadto hin kaunman kag duha (62) nga mga baranggay.
Mga sumpay ha gawas[igliwat | edit source]
- Philippine Standard Geographic Code
- 2000 Philippine Census Information
- Opisyal nga websayt han Syudad han Calapan


text:
San Jose, Negros Oriental
An San Jose usa nga 5th class nga bungto ha lalawigan o probinsya han Negros Oriental ha Butnga nga Kabisay-an nga rehiyon han Kabisay-an ha Pilipinas. Sumala han 2000 nga census, mayda ini populasyon nga 15,665 ka tawo ha 3,162 nga panimalay.
Mga Baranggay[igliwat | edit source]
An San Jose mayda napulo kag upat (14) nga baranggay.
- Basak
- Basiao
- Cambaloctot
- Cancawas
- Janayjanay
- Jilocon
- Naiba
- Poblacion
- San Roque
- Santo Niño
- Señora Ascion (Calo)
- Siapo
- Tampi
- Tapon Norte


text:
Ecser
An Ecser (ha Slovak: Ečer) usa nga baryo ha kondado han Pest, ha Budapest nga metropolitano nga kahaluag, Hungarya.
Sulod
Nahamutang[igliwat | edit source]
An Ecser (Batakan:IPA-hu) nahamutang ha timugan tikang ha Budapest, harani han Panlangyaw nga Luparan han Ferihegy. An hagrani nga mga gin-uukyan amo an Maglód, Vecsés, Gyömrő ngan Üllő. An M0 nga dalan hin auto naagi hin harani han baryo. An baryo nahamutang dida han linea han riles nga (Budapest-Újszász-Szolnok). Mayda ini Slovak nga kagamyan nga populasyon.
Kaagi[igliwat | edit source]
An syahan nga sinurat nga kasaysayan han Ecser tikang han Disyembre 15 1315, bisan man kon an baryo dida na tikang han 896, han pag-ulpot hin mga Magyar ngada han yana nga nasod. Sumala hin usa nga leyenda, an ngaran han baryo ginhatag han Gran Prinsipe nga hi Árpád han Hungaryano nga mga tribo. Han pagpaki-ana niya han ngaran han puy-anan nga diin inmundang hiya pagpahuway, an mga tawo dida waray makasumat ha iya han ngaran, amo nga sinmiring hi Árpád ha ira nga: tawaga ini nga lugar sunod hini nga ‘oak’ nga kahoy (Hungaryano cser). Han panahon han Ottoman nga Turko nga pagdominante (1526-1686) nawara an baryo, labi na han katapos han pagpalibot han harani nga Buda. Inmuli la an mga molupyo dida han 1699. Mga napulo kag usa nga sundalo tikang ha Ecser inmaway dida han Gyera hin Paglugaring ni Rákóczi (1703-1711). Han syahan nga bahin han mga 1700 an tag-iya han baryo nga Konde Antal Grassalkovich nagdara ngada hin mga Slovak nga mga molupyo.
Kilalado[igliwat | edit source]
An nahabilin nga monumento hini nga baryo amo an simbahan Katolika Romana tikang han 1740.
Dida han baryo mayda kilalado nga sayaw folkloriko nga tinatawag nga ‘Kasal ha Ecser’ (Ecseri lakodalmas).
Dida han eskudo makikit-an an simbahan, an sayaw fokloriko ngan an oak nga kahoy, an tulo nga mga importante nga tigaman han baryo.
Mga kilalado nga tawo tikang ha Ecser[igliwat | edit source]
- Párvusz (Norbert Kiss) (*1981) - grafiko nga artista
- Zoltán Trepák (*1977) - propesyonal nga basketbolista
Mga kaduha nga bungto han Ecser[igliwat | edit source]
An mga magkakaduha nga bungto han Ecser:


text:
Pating
An pating[1] (igbaw orden Selachimorpha)amo an isda nga mayda kalansay nga cartilage biskan bukog. An pating amo in harani na igparatod san mga pagi.
May ada lahos 470 species an pating. An mga kilala na specie san pating amo an great white shark, balanakon na pating, butanding, blue shark, mako shark, ngan an hammerhead shark.
Ebolusyon[igliwat | edit source]
An ebidensya na nabubuhi an pating nagtitikang pa sadton Ordovician period, 450–420 milyon katuig an nakalabay, antes pa mabuhi an mga vertebrate sa tuna ngan antes manudok an mga tanaman sa mga kontinente. Mga hingbis la an nakuha san mga nauna na mga pating ngan diri natanan na paleontologists naayon na nagtikang ini sa gipatingi, gindududahan na nagtikang ini na mga hingbis sa thelodont agnathans.[2]
An gin'aayunan na giaarugi na hingbis sa pating nagtitikang sadton 420 milyon katuig an nakaagi, sa Silurian period. An kadam'an san mga moderno na pating nagtitikang sadton 100 milyon katuig an nakalabay. Tango an kaurugan san mga fossils na nahihiagian.
Anatomiya[igliwat | edit source]
Tango[igliwat | edit source]
Nasasalyuan an tango san pating na nakalubong sa lagos. Naabot 30,000 an natatangal na tango sa bug'os nakinabuhi sa pating. An pagtubo san tango sayo kabeses kada 8 - 10 kaadlaw tubtob sin pira ka bulan.
Skeleton[igliwat | edit source]
Naiiba an skeleton sa pating sa iba na isda ngan terrestrial vertebrates. May ada an pating ngan pagi skeleton na cartilage ngan dagot. Matibay ngan flexible an cartilage, ngan haros katunga la an bug'at kumpara sa tul'an mao na nakakatrok ini kusog para sa pating.[3] Tungud kay waray an pating mga gusok, madali maruba an kanra dughan sa kalugaringun na bug'at pag'aada ini sa tuna.[4]
Parikpik[igliwat | edit source]
Higlaba ngan suportado sin mga filaments na protina an parikpik san pating. Gintatawag ini na filaments na ceratotrichia, na naingon san keratin sa sungay ug buhok ngan barahibo san tamsi.[5] Kadam'an sa pating may'ada walo na parikpik.
Taxonomiya[igliwat | edit source]
Sakob san superorder Selachimorpha an mga pating sa subclass Elasmobranchii ngan Class Chondrichthyes. Sakob liwat sa Elasmobranchii an mga pagi; Sakob naman sa Chondrichthyes an mga Chimaeras. Ginbabanabana na an mga pating polyphyletic: nag'iiringun an itsur kudi magkakaiba an ninuno, ngan may mga pating na mas harani an relasyon sa pagi kaysa sa iba na mga pating.[6]
Guinbabahin an superorder Selachimorpha ngadto Galea (or Galeomorphii), ngan Squalea. Sa Galeans sakob an Heterodontiformes, Orectolobiformes, Lamniformes, ngan Carcharhiniformes. An Lamnoids ngan Carcharhinoids ginsasakob san sayo na clade, pero naiimud sa mga bag'o na pag'aram na an Lamnoids ngan Orectoloboids nahihiilarum sa sayo nga clade. An Squalea naman ginbabahin sa Hexanchoidei ngan Squalomorpha. Sakob sa Hexanchoidei an Hexanchiformes ngan Chlamydoselachiformes. Sakob sa Squalomorpha an Squaliformes angan an Hypnosqualea. Pwede na inbalido an Hypnosqualea. Sakob sini an Squatiniformes, ngan an Pristorajea, na posible liwat na inbalido, sugad man sakob sini an Pristiophoriformes ngan an Batoidea.[6][7]
Lahos 440 na species san pating na ginbabahin sa walo na order. An masunod na listahan nagpapaimud san kanra ebolusyon tikang san gi'uunahi tubtob san pinakamoderno na pating:[7]
- Hexanchiformes: Halimbawa sini na grupo an cow shark ngan frilled shark, na nan'iingun sa halas na pandagat.
- Squaliformes: Sakob sini na grupo an bramble shark, dogfish, roughsharks, ngan prickly shark.
- Pristiophoriformes: Ini an mga sawsharks.
- Squatiniformes: Ini an mga angel shark, na halapad an kalawas ngan naingun san mga pagi.
- Heterodontiformes: Ini an mga bullhead shark ug horn shark.
- Orectolobiformes: Sakob sini an carpet shark, zebra shark, nurse shark, wobbegong ngan an butanding.
- Carcharhiniformes: Ini an mga groundsharks, Sakob sini an blue shark, tiger shark, grey reef shark, blacktip reef shark, Caribbean reef shark, Blacktail reef shark, whitetip reef shark oceanic whitetip shark houndshark, catshark ngan hammerhead shark.
- Lamniformes: Ini an mga mackerel shark. Sakob sini an goblin shark, basking shark, megamouth shark, thresher shark, shortfin mako shark and longfin mako shark, ngan an great white shark. Sakob san Lamniformes an extinct na megalodon, Carcharodon megalodon.
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ Abuyen, Tomas A. Diksyunaryo Waray-Waray [Visaya] English-Tagalog. Kalayaan Press Mktg. Ent., Inc. Quezon City. Tuig 2000. ISBN 971-08-6050-X. Pakli Ihap 280.
- ↑ Martin, R. Aidan. The Earliest Sharks. ReefQuest. Ginkità dida han 2009-02-10.
- ↑ Martin, R. Aidan. Skeleton in the Corset. ReefQuest Centre for Shark Research. Ginkità dida han 2009-08-21.
- ↑ A Shark's Skeleton & Organs. ginhipos tikang ha an orihinal dida han April 9, 2012 Ginkità dida han August 14, 2009.
- ↑ Hamlett, William C. (April 23, 1999). Sharks, skates, and rays: the biology of elasmobranch fishes (1 ed.). p 56: The Johns Hopkins University Press. p. 528. ISBN 978-0-8018-6048-5. http://books.google.com/?id=ON-sPP5rowwC&pg=PA56&lpg=PA56&dq=shark+fin++ceratotrichia+supported&q=shark%20fin%20%20ceratotrichia%20supported.
- ↑ 6.0 6.1 Sharks (Chondrichthyes). FAO. Ginkità dida han 2009-09-14.
- ↑ 7.0 7.1 Compagno's FAO Species List - 1984. Elasmo.com. Ginkità dida han 2009-09-14.


text:
Tabuk, Kalinga
An Syudad han Tabuk usa nga syudad ha lalawigan han Kalinga, Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 78,633 ka tawo ha 13,985 nga mga panimalay.
An Tabuk amo an nagin ikaduha nga syudad han Cordillera sunod han Baguio ngan nakalampas han Bangued, an kapital han lalawigan han Abra dida han Hunyo 23,2007, han pagratipika hin 17,060 nga botante han Republic Act No. 9404, An Act Converting the Municipality of Tabuk into a Component City of the Province of Kalinga to be Known as the City of Tabuk. (kon ha Winaray: In Buhat nga Nagbabalhin han Bungto han Tabuk ngadto hin Lakip nga Syudad han Lalawigan han Kalinga nga tatawagan nga Syudad han Tabuk[1]
Mga baranggay[igliwat | edit source]
An Syudad han Tabuk ginbahin ngadto hin kap-atan kag duha (42) nga mga baranggay.


text:
Botolan
An Botolan usa nga ikaduha nga klase nga bungto ha lalawigan han Zambales, Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 46,602 ka tawo ha 9,629 nga mga panimalay.
An Botolan amo an gidako-i nga bungto ha lalawigan ha kahaluag hin katunaan. Nahamutang ini ha salatan Iba nga amo an kapital han lalawigan. Kilalado an Botolan tungod han darudako nga populasyon hin Aeta, baybayon hin baras nga kolor abohon, ngan dinhe nahamutan an Bukid Pinatubo.
Mga baranggay[igliwat | edit source]
An Botolan ginbahin ngadto hin katloan kag usa (31) nga mga baranggay.


text:
Sukarno
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Hi Sukarno nga natawo ha ngaran nga Kusno Sosrodihardjo (Hunyo 6, 1901 – Hunyo 21, 1970) amo an syahan nga Mangulo o Presidente han Indonesia. Nagbulig hiya nga makadaog an iya nasod hin paglugaring o independensya tikang han Nederlandes ngan hiya an Presidente tikang han 1945 tubtob 1967. Nangulo hiya hin pagbalhin han nasod ngadto hin paglugaring o pagkaindependyente. Napiritan hi Sukarno paglusad tikang han iya puwesto. An nagpa-iwas ha iya tikang ha poder usa han iya mga heneral nga hi Suharto, nga pormal nga nagin Mangulo o Presidente dida han Marso 1967.
An kasurat nga "Sukarno" amo an opisyal nga pagsurat han iya ngaran tikang han 1947 pero an darudaan nga kasurat han iya ngaran nga Soekarno agsob pa gamiton, kay napirma hiya nga naggamit han daan nga kasurat. Pero an opisyal nga mga decreto han presidente ha Indonesia tikang han panahon han mga tuig 1947-1968, nagmantala han iya ngaran nga nagamit han 1947 nga kasurat.
An mga Indonesian naghihinumdom gihapon ha iya nga Bung Karno.[1] Sugad hin damo nga mga Javanes, uusa la an ngaran niya, bisan man kon, ha mga kontexto relihiyoso, agsob hiya tawagon nga Ahmad Sukarno o Achmed Sukarno.


text:
Lezo, Aklan
- Iton Lezo ngaran gihapon hin bungto ha probinsya han Gipuzkoa ha Espanya.
An Lezo usa nga ika-lima ka klase nga bungto ha lalawigan han Aklan ha Katundan nga Kabisay-an nga rehiyon han Kabisay-an ha Pilipinas. Sumala han 2000 nga census, mayda ini populasyon nga 12,393 ka tawo ha 2,494 nga panimalay.
Mga Baranggay[igliwat | edit source]
An Lezo ginbahin ngadto hin napulo kag duha (12) nga baranggay.
- Agcawilan
- Bagto
- Bugasongan
- Carugdog
- Cogon
- Ibao
- Mina
- Poblacion
- Santa Cruz
- Santa Cruz Bigaa
- Silakat-Nonok
- Tayhawan


text:
Zhao Ziyang
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Hi Zhao Ziyang (17 Oktubre 1919 – 17 Enero 2005) usa nga hataas-hin-ranggo nga politiko ha Kanan Katawhan nga Republika han Tsina (KKRT). Hiya an ikatulo nga Premier han Kanan Katawhan Republika han Tsina tikang 1980 tubtob 1987, ngan Maghirilom nga Kasahiran han Partido Komunista han Tsina tikang 1987 tubtob 1989. Hi Zhao natanggal ha poder tungod han pagkita nga naugop hiya han mga estudyante dida han 1989 nga mga protesta ha Plaza Tiananmen.


text:
Valdivia, Chile
An Valdivia usa nga syudad ngan comuna han Chile. Amo ini an kapital han lalawigan han Valdivia ngan han Rehiyon han Los Ríos. An kahimo han XIV Rehiyon han Los Rios (han Biyernes, 16 han Marso han 2007) nagbalhin ngadto hin usa nga rehiyon han daan nga lalawigan han Valdivia ngan naghimo hini nga syudad ngadto han kapital han rehiyon.
Nahamutang ini ha pagtapo han mga salog han Calle-Calle, Valdivia - Cau-Cau ngan han Salog Cruces nga mabibilngan hin 15 ka km tikang han Bahia han Corral. Dinhi matatad-an an sentro nga lingkoranan han Universidad Austral de Chile.


text: 1Karuyag ko ipahinumdom ha iyo, kabugtoan, an nahinabo han aton mga kaapoy-apoyan nga nagsunod kan Moises. Pinanalipdan hira ngatanan han dampog, ngan waray hira pagkuri hin pagtabok han Pula nga Dagat. 2Nabunyagan hira ngatanan nga mga sumusunod ni Moises dida han dampog ngan han dagat. 3Nangaon hira ngatanan han amo ngahaw nga espirituhanon nga tinapay, 4ngan nanginom hira ngatanan han amo ngahaw nga espirituhanon nga irimnon. Nanginom hira tikang hadto nga espirituhanon nga bato nga inmupod ha ira; ngan hi Cristo ngahaw adto nga bato. 5Kundi bisan pa ngani, waray malipay an Dyos han kadam-an ha ira, sanglit nagsarang ha kamingawan an ira mga patay nga lawas. 6Niyan ini ngatanan nga mga butang mga pahimangno ha aton, basi diri kita mag-ungara han magraot nga mga butang sugad han ira ginbuhat, 7ngan basi diri kita magsingba hin mga diyosdiyos sugad han ginbuhat hin pira ha ira. Sumala han siring han Kasuratan, “Nanlingkod an mga tawo hin pagkaon ngan pag-inom ngan nanindog hin pagsayaw.” 8Kinahanglan diri kita makighilawas sugad han ginbuhat hin pira ha ira—ngan sulod hin usa ka adlaw baynte tres ka yukot ha ira in nagkamatay. 9Kinahanglan diri naton pagsarihan an Ginoo sugad han ginbuhat hin pira ha ira—ngan pinanmatay hira hin mga halas. 10Kinahanglan diri kamo magngurutob sugad han ginbuhat hin pira ha ira—ngan ginpuo hira han Anghel han Kamatayon. 11Nahinabo ini ngatanan ha ira basi magin susbaranan para han iba, ngan iginsurat ini basi makapahimangno ha aton. Kay nag-uokoy kita ha panahon nga diri na maiha maabot an pagkatapos. 12An bisan hin-o nga naghuhunahuna nga madig-on an iya pagtindog, magbantay nga diri hiya mapukan. 13An ngatanan nga mga pagsulay nga inmabot ha iyo, amo ngahaw nga pagsulay nga naabot ha mga tawo. Kundi nagtutuman gud an Dyos han iya saad, ngan diri hiya matugot nga pagsulayon kamo labaw han iyo gahom hin pag-ato; ha takna nga pagsulayon kamo, tatagan kamo niya hin kusog hin pag-ato, basi matalwas kamo. 14Sanglit, mga hinigugma ko, ayaw kamo pagsingba hin mga diyosdiyos. 15Naghihimangraw ako ha iyo kay kamo may-ada man maupay nga konsensya; paghukmi niyo an akon iginsisiring. 16An kupa han panalangin nga tungod hini aton ginpapasalamatan an Dyos; diri ba kita naangbit han dugo ni Cristo kon nainom kita tikang hini nga kupa? Ngan an tinapay nga aton ginpipinitpinit: diri ba kita naangbit han lawas ni Cristo kon nakaon kita hini nga tinapay? 17Tungod nga uusa la an tinapay, uusa la nga lawas kita ngatanan bisan kon damo, kay naangbit kita ngatanan han amo ngahaw nga tinapay. 18Painoinoha daw an mga Israelita; adton mga nakaon han iginhahalad, nakakaangbit han mga pag-alagad sa Dyos dida ha altar. 19Ano an buot ko sidngon? Nga an diyosdiyos o an pagkaon nga iginhalad ha altar waray la hinungdan? 20Diri! Nasiring ako nga an iginhahalad dida hin diri dyosnon nga altar iginhahalad ngadto ha mga yawa, diri ngadto sa Dyos. Ngan diri ko karuyag nga magin kabulig kamo han mga yawa. 21Diri kamo makakainom tikang han kupa han Ginoo ngan tikang han kupa liwat han mga yawa; diri kamo makakakaon ha lamesa han Ginoo ngan ha lamesa liwat han mga yawa. 22O karuyag ba naton nga mangabugho an Ginoo? Naghuhunahuna ba kita nga labi hin kagamhanan kita kay ha iya? 23Nasiring hira, “Tugot ha aton an pagbuhat hin bisan ano.” Matuod ito, kundi diri ngatanan maupay. “Tugot ha aton an pagbuhat hin bisan ano”—kundi diri ngatanan nakakabulig. 24Kinahanglan waray usa nga magbiling han iya la kalugaringon nga kaupayan, lugod an kaupayan liwat han iba. 25Tugot ha iyo hin pagkaon han bisan ano nga karne nga iginbabaligya ha merkado hin waray pakasupak han iyo konsensya. 26Kay sumala han siring han Kasuratan, “Kanan Ginoo an tuna ngan an ngatanan nga mga butang dinhe ha tuna.” 27Kon dapiton kamo hin diri matinuohon ngan tumangdo kamo hin pagkadto, kaona an igdurot ha iyo hin waray bisan ano nga pakiana, tungod han iyo konsensya. 28Kundi kon may magsumat ha iyo, “Iginhalad ini nga pagkaon ha mga diyosdiyos,” ayaw kamo pagkaon tungod hadton nagsumat ha iyo hito ngan tungod han iyo konsensya— 29buot sidngon diri an iyo kalugaringon nga konsensya, kundi an kanan tawo konsensya. May-ada mapakiana, “Kon sugad, kay ano nga pagpupugngan an akon kagawasan hin pagbuhat, pinaagi han kanan iba konsensya? 30Kon pasalamatan ko an Dyos tungod han akon pagkaon, kay ano nga sususnan ako hiunong han pagkaon nga akon ginpasalamatan?” 31Sanglit bisan ano an pagbuhaton niyo, ma ha pagkaon o ha pag-inom, buhata ito ngatanan hin pagpasidungog han Dyos. 32Pag-ukoy ha paagi nga diri kamo makasamok han mga Judiyo, o han mga Hentil, o han singbahan han Dyos. 33Buhata la sugad han akon ginbubuhat; gintitinguha ko an paglipay han ngatanan pinaagi han ngatanan ko nga ginbubuhat, hin waray paghunahuna han akon kalugaringon nga kaupayan, kundi an kaupayan han ngatanan, basi matalwas unta hira.


text:
Papa León XIII
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Hi Papa León XIII (ha Linatin: Leo PP. XIII), natawo nga Vincenzo Gioacchino Raffaele Luigi Pecci (Marso 2, 1810 – Hulyo 20, 1903), amo an Papa han Singbahan Katoliko Romano, nga naghadi tikang han 1878 kutub 1903. Hiya an gilagasi nga papa (naghadi tubtob han edad 93), ngan iya an ikatulo nga gima-ihai nga pontificado, sunod han iya direkta nga nanguna ha iya nga hi Pío IX ngan Juan Pablo II.
Kilalado hiya han iya intelektwalismo, an pagpadukwag han mga gintutod mahiunong han sosyudad upod han iya ensiklika nga Rerum Novarum ngan an iya mga paningkamot hin paghubad han kamutangan han Singbahan ha bahin han moderno nga panhunahuna. Naka-impluwensya hiya han Katoliko Romano nga Mariolohiya ngan iya ginbandilyo an rosaryo ngan an eskapularyo. Nagpagawas hiya hin napulo kag usa nga mga ensiklika han rosaryo, nag-aproba hin duha nga bag-o nga eskapularyo ni Maria ngan amo an syahan nga Papa nga bug-os in pagkarawat han konsepto kan Maria nga medianera.
Mga sumpay ha gawas[igliwat | edit source]
- Mga sinurat ngan biyograpiya ni Papa León XIII tikang han Vaticano
- Papa León XIII, pagsubay han iya pontificado (ha Iningles)
- Mga etext han iya mga ensiklika ngan iba nga mga dokumento
- Papa León XIII: texto upod in mga concordance ngan talaan hin mga kaurugan
- Kinabuhi ngan mga Buhat ni Papa León XIII (1883)
- Papa León XIII at Find a Grave


text:
Bicol nga Rehiyon
An Bicol nga Rehiyon (iton Bicol puyde liwat igsurat nga Bikol) o Bicolandia o Kabicolan usa han mga rehiyon han Pilipinas ngan ini ada ha Bicol nga Peninsula ha timugan o salatan-sinirangan nga dapit han isla han Luzon. Mayda ini unom nga probinsya, nga amo an, Albay, Camarines Norte, Camarines Sur, Catanduanes, Masbate, ngan Sorsogon. Bikol an lumad nga yinaknan han mga taga-Bikol ngan an mga sentro komersyal/finansyal ngan mga pag-ultan hin panakayan amo an Syudad han Naga ngan an Syudad han Legazpi, nga amo gihapon an sentro han rehiyon.


text:
Claveria, Cagayan
An Claveria usa nga ika-upat nga klase nga bungto ha lalawigan han Cagayan, Pilipinas. Amo ini an ginkikita nga pinaka-amihanan nga dapit ha Isla han Luzon.
Nahamutang an Claveria ha kanawayan o amihanan-katundan nga bahin han lalawigan han Cagayan. Tikang han Syudad han Tuguegarao nga amo an sentro han lalawigan ngan han rehiyon han Siong han Cagayan, mga 185.3 ka kilometro an kahirayo han Claveria. Tikang ha Manila nga maagi ha Ilocos nga Rehiyon, mga 613.0 ka kilometro an kahirayo han Claveria. Ginsasapitan an bungto ha amihanan han Babuyan Channel, ha sidlangan han buingto han Sanchez-Mira; ha salatan han lalawigan han Apayao ngan ha katundan han bungto han Santa Praxedes.
Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 29,277 ka tawo ha 5,767 nga mga panimalay.
Mga baranggay[igliwat | edit source]
An Claveria ginbahin ngadto hin kap-atan kag usa (41) nga mga baranggay.
Mga sumpay ha gawas[igliwat | edit source]
- Claveria, Cagayan mga litrato
- Philippine Standard Geographic Code
- 2000 Philippine Census Information
- Syahan nga diri-opisyal nga websayt han Claveria, Cagayan


text:
Siyensya han komputasyon
[1]An siyensya han komputasyon (ha Iningles: computer science o computing science; ha Kinatsila: ciencias de la computación) , amo an pag-aram han teoretiko nga mga batikan han impormasyon ngan computasyon ngan an pag-implementa hini ngan pag-aplikar hini ha mga sistema hin kompyuter.[2][3][4] An siyensya han komputasyon mayda damo nga mga naha-ilarom-nga-mga-larangan; mayda mga naghahatag hin enfasis han komputasyon hin mga ispisipiko nga mga resulta (sugad hin kompyuter grafiks), samtang mayda liwat iba nga mga larangan nga nahanunungod hiton mga kaangayan hin mga computational problem (sugad han teorya hin computational complexity). Mayda liwat mga larangan hini nga siyensya nga nahanunungod hiton mga aratupagon ha pag-implementa hin mga komputasyon. Pananglitan, an programming language nga yinaknan nanginginlabot han pagpahayag han mga komputasyon, samtang ha computer programming, mga ispisipiko nga computer language gin-aaplika pagsolbar hin mga ispisipko nga mga computational problem. Usa pa nga nahailarom-nga-larangan, an human-computer interaction, nanginginlabot han mga aratopagon han paghimo han mga kompyuter ngan computation nga magamitan han kadam-an.
Mga reperensya[igliwat | edit source]
- ↑ Italic text
- ↑ "Computer science is the study of information" Department of Computer and Information Science, Guttenberg Information Technologies
- ↑ "Computer science is the study of computation." Computer Science Department, College of Saint Benedict, Saint John's University
- ↑ "Computer Science is the study of all aspects of computer systems, from the theoretical foundations to the very practical aspects of managing large software projects." Massey University


text:
Plaza de soberanía
An mga plaza de soberanía amo an pulong nga ha kaagi (mga siglo XIX ngan XX) iginhatag ha mga teritoryo espanyol ha amihanan han Africa (ha kontraposisyon nga nahimo han protectorado español ha Marruecos). Ha yana, an pagtawag waray na mahigamiti, bisan man kon ha talagsaon ginagamit ini nga pagtawag hin impormal han mga teritoryo Espanyol ha amihanan nga Afrika.
Kahulogan[igliwat | edit source]
Lilima an mga plazas de soberanía, nga ginbahin ngadto han mga plazas mayor ngan han mga plazas menor. An mga plaza mayor amo an yana nga mga syudad autonoma han Ceuta ngan Melilla, ngan an mga plaza menor amo an mga islas Chafarinas, an Peñón de Alhucemas ngan an Peñón de Vélez de la Gomera. Gawas han mga ini, an isla de Perejil, usa nga guti-ay nga islote nga waray may naukoy nahamutang harani han syudad han Ceuta, mga pira ka metros tikang han labnasan han Marruekos, nga nagin obheto hin usa nga konfrontasyon han Espanya ngan Marruekos han 2002. An Isla de Perejil agsob nga tinatawag nga usa nga plaza de soberanía. Diri udog ini ha kaagi, kundi usa nga "tuna hin waray". Ha sugad gihapon nga porma, an isla de Alborán tinatawag liwat nga agsob nga plaza de soberanía, kundi diri liwat udog ini ha kaagi, kundi ha pagdumara, kabahin ini han termino munisipal han Almería.
Kahamutang[igliwat | edit source]
An mga plazas de soberanía nahamutang ha amihanan han Afrika, ha Dagat Mediterraneo. Mayda pira hini (an Ceuta ngan Melilla) nga mayda frontera upod han Marruecos. Mahitungod han kaso han Peñón de Vélez de la Gomera, ha pagtikang usa ini nga isla, kundi tungod hin linog han tuig 1930, an islote nahimo nga yana nahadugtong han dig-on nga tuna o tierra firme o mainland.
Estatus yana[igliwat | edit source]
An mga plazas mayor, Ceuta ngan Melilla, nabalhin han 1995 ngadto hin mga syudad autonoma (baga hin sugad han mga komunidad autonoma), nga mayda mga labaw nga katungdanan kaysa hin munisipyo (puyde ini hira maghimo hin mga regulasyon ehekutiba, upod hin mga labaw pa nga mga katungdanan kaysa hin munispyo) kundi ubos iton ira kamutang kaysa hin komunidad autonoma (waray hira mga kalugaringon nga mga kamara lehislatiba). Ha yana, an pulong nga "plazas de soberanía" talagsaon ginagamit ha pagtawag haan duha nga mga syudad autonoma.
An mga plaza menor mga gudti nga mga puro o islote nga nahamutang tapad han labnasan amihanan han Marruecos. Waray ini sibil nga populasyon kundi mayda nira mga nahamutang nga mga militar. Tungod hin kawaray populasyon ngan kagudti-ay hin kadako, ini direkta nga gindudumara han Gobyerno han Espanya, ngan ini hira usa nga nalain nga kaso han nasod nga diin an mga nasabi nga islote diri gintatag-iyahan hin bisan ano nga lalawigan (gawas han Alborán, nga gintatag-iyahan han lalawigan han Almería), ngan diri liwat ini nanhilakip ha Ceuta o han Melilla, kundi mayda hira mga ispisyal nga istatus.
Mga sumpay ha gawas[igliwat | edit source]
- Mga Isla ngan Peñon ha Amihanan nga Afrika, ha web han Ingenieros Militares de España.
- An mga plaza menores de soberanía: Chafarinas, Vélez ngan Alhucemas


text:
La Habana
An syudad nga La Habana (nga ha literal nga Winaray: An Habana o Havana) nga an opisyal nga ngaran Syudad han Habana (ha Kinatsila: Ciudad de La Habana) amo an kapital nga syudad han nasod han Cuba. Kilalado liwat ini ha ngaran nga Villa de San Cristóbal de La Habana nga amo an ngaran hini han pagtukod hini nga syudad ngan La Ciudad de las Columnas nga gin-agnay han manunurat nga Cubano nga hi Alejo Carpentier. Ini nga syudad usa liwat han mga lalawigan han nasod. Mayda ini 2.1 ka milyon nga mga nangungukoy, ngan an urban nga kahaluag amo in 3.5 ka milyon, nga amo an rason na an Habana amo an gidako-i nga syudad ha Cuba ngan ha rehiyon han Caribe.[2] An syudad tipa-katundan ngan tipa-salatan tikang han baybayon, nga ginsasakban pinaagi hin guti-ay nga baybayon ngan nagtutunga hin tulo nga mga main nga daungan: Marimelena, Guanabacoa, ngan Atarés. An mahinay in sulog nga Salog Almendares nasubay han syudad tikang ha salatan ngadto ha amihanan, nga nadugton han mga Estrecho han Florida in pira ka milyas ha katundan tikang han baybayon.
Mga reperensya[igliwat | edit source]
- ↑ 2009 Official Census.
- ↑ Latin America Population - Havana city population.


text:
Maghirilom nga Kasahiran han Partido Komunista han Tsina
An Maghirilom nga Kasahiran han Partido Komunista han Tsina (Yinano nga Tsinino: 中国共产党中央委员会总书记; Minat-an nga Tsinino: 中國共產黨中央委員會總書記; pinyin: Zhōngguó Gòngchǎndǎng Zhōngyāng Wěiyuánhuì Zǒngshūjì; Iningles: General Secretary of the Communist Party of China), nga ha opisyal nga pagtawag Maghirilom nga Kasahiran han Namumutnga nga Komite han Partido Komunista han Tsina, amo an gihataasi nga na-ranggo nga opisyal ha sakob han Partido Komunista han Tsina, usa nga standing nga api han Politburo ngan manguna han Secretariat. An nakapot gihapon hini nga puwesto agsob amo gihapon an de facto nga manguna han Kanan Katawhan Republika han Tsina.