text:
Wp/tsg/Pilipinas
Pilipinas, upisyal ngan in Republika ng Pilpinas (Tausug: Republik sin Pilipinas) in hambuuk limāya bangsa iban kapuw-an bangsa ha Sātan-Subangan Asya amu in tungud sin bangsa ini ha sadlupan suku' sin Lawd Pasipik. Kiyakatan ini sin 7,461 puw' amuin nababahagi ha tuw tumpuk sin manga puw' amuna in: Luzon, Kabisayaan (ingat isab biya ha Visayas) iban Mindanaw. Ina'-dāira sin hula' ini in Maynila iban balmataud tau dāira in Quezon, katān suku' sin Karakulaan Maynila.
Nalilibut ini sin Lawd Sātan sungsung ha sadlupan, sin Lawd Pilipinas ha subangan, sin Lawd Luzon ha sadlupan, iban sin Lawd Selebes ha sātan. Nasuku' sin Pilipinas in jangkaan kalawran sin hula' Taywan ha uttara', sin Jipun ha uttara'-subangan, sin Palaw ha subangan, sin Indonesya ha sātan, sin Malaysya iban Brunay ha sātan-sadlupan, sin Vietnam ha sadlupan, iban sin Sungsung ha uttara-sadlupan.
Pilipinas in istat kapupuan. Kiyatunguran sin Filipinas in lawm sin Singsing api sin Pasifik iban masuuk ini ha ekwadur in sabab da mawmu Pilipinas kugdanun sin badju iban linug, sagawa awn isab in Pilipinas sin mataud puun kainasiran iban nakila sin dunya in patag sin byodibersidat.. Lawak sin Pilipinas in 300,000 kilometro pasagi, iban nakikimmat awn 103 milyun raayat. Pilipinas da isab in hikawalu balmataud in raayat dayn ha manga bangsa ha Asya iban in hika-13 balmataud in raayat ha manga bangsa ha dunya. Nagtagna bakas 2013, nakikimmat 10 milyun Pilipino da in mag-anak-apu ha dugaing-hula, amu in kimakatan sin hambuuk balmalaggu dyaspura ha dunya. Indaginis in manga tumpuk etnik iban kaartihan amu in kabaakan ha katan pu ini.
Ha awwal sin Pilipinas, Negritos in naghuhula, kaina dimatung in manga tau Awstronesya. Pagkadatung hi Ferdinand Magellan, in hambuuk magbabaak sin tau Portugal amu in nakura sin manga kapal sin Kastila, in pagtagna sin timpu pagkakolonisasi sin Kastila. Bakas 1543, piyangan in magbabaak sin Kastila amu hi Ruy Lópes de Villalobos in manga hula di in ngan Las Islas Filipinas, in ngan sin hari Kastila hi Phillip II sin Kastila. Pagkahula sin Kastila, natagna ha 1565, jiyari sin Pilipinas in suku sin Kaimperaduran sin Kastila para ha lugay sin 300 tahun. Hinabu in pagkakolonisasi sin Kastila, in agama Katolisisma in nanjari agama mataud piyaagud, iban najari sin Daira sin Manila in utan sadlupan sin paglitu trans-Pasipik. Natagna in Rebolusi sin Pilipinas ha 1896, bang kanu masi nalalaus in pagbunuan sin Kastila-Milikan. Dimihil in Kastila sin lupa sin Pilipinas kan Milikan, baba piyamung sin magmumuparik sin Pilipinas in Kamarhadikaan sin Republik Hika-isa sin Pilipinas. Awn kahinapusan sin pagbunuan sin Pilipinas-Milikan ha pagkaraug sin Milikan in awn kawasa sin lupa Pilipinas. Sagawa, ha lugay sin pagbunuan dunya hika-duwa, nag-inbat hi Jipun ha lupa Pilipinas. Mayan, awn liberasi ha Pilipinas iban namarhadika in Pilipinas ha 1946. Lugay yaun, awn mataud kasusahan ha timpu parinta sin istat kaukummilikkan katayakkupan, mayan nabaliskwat in diktatorsip sin Rebolusi sin Kawasa Raayat.
Pilipinas in hambuuk taiban sin pagtatagnahun sin Kabangsaan Tayakkup, Organisasi sin Paglitu Dunya, Asosyasi sin Kabangsaan sin Satan-Subangan Asya, Pur sin Koperasi Ekonomi sin Asya-Pasifik iban Puntuk sin Subangan Asya. Hiyiingat sin Pilipinas in bangsa sin tabu mabuskag iban bangsa sin bagu pagiindustri, amu in awn pagpinda sin bantuk ekonomi dayn pagtatanum/agrikultur ha ekonomi sin serbisi iban manupaktur.
EtimologiEdit
Artikul baran: Ngan sin Pilipinas
Hambuuk magbababaak sin Kastila, hi Ruy López de Villalobos, hinabu ha ekspedisi niya ha 1542, in piyangan niya in manga pu sin Leyte iban Samar in ngan "Felipinas" , dayn ha ngan sin Hari Kastila, hi Phillip II sin Kastila, iban in ngan sin Datu sin Asturyas. Mahumu in ngan "Las Islas Filipinas" in nanjari in ngan sin kapupuan Pilipinas bang hain in ha baba sin pagkakawasa sin Kastila. Bakas pamarinta sin Kastila natagna, awn dugaing ngan para kapupuan Pilipinas biya ha "Islas de Poniente" (Manga pu ha sadlupan) iban in ngan hi Magellan, San Lázaro, in manga ngan giyuna sin Kastila para wilayah di.
Hinabu in Rebolusi Pilipinas, timanyag in Kongres Malolos sin pagbabantuk sin Republik sin Pilipinas. Dayn ha timpu sin Pagbunuan sin Kastila-Milikan (1898) iban Pagbunuan sin Pilipinas-Milikan (1899-1902) pa timpu Komonwel (1935-1946), in upisyal kolonisasi sin Milikan in tiyawag sin kapupuan ini in ngan "Philippine Islands". In ngan upisyal sin "Republic of the Philippines" in nalapay ha konstitusi 1935 biya in ngan para ha istat ini amu in istat ini namahardika mayan.
UsulanEdit
Artikul baran : Usulan sin Pilipinas
Prausulan (pra-900)Edit
Artikul baran : Pra-usulan sin Pilipinas
Awn tanda in pagkabuhi sin manusiya timpranu ha Pilipinas ha tahun 709,000 yaun. Nabaak in asibi taud sin bukug sin manusiya ha Sungab sin Callao, in tanda sin nakabuhi in manusiya timpranu, napaginis sin manusiya awal ini in Homo luzonesis, nahula baha ha tahun 50,000 pa 67,000 yaun. Nabaak isab in jasad sin manusiya moderun ha Sungab sin Tabon ha pu sin Palawan, amu in U/Th-napapista ha 47,000 pa 11-10,000 tahun yaun. Naparatsaya baha sin tau Tabon in tau Negrito, amu in manusiya timpranu nahula ha kapupuan di, lagi, siya in anak-apu sin Aprika, namigrasi dayn ha Aprika pa Pilipinas, nalabay dayn ha naluddang lupa sin Sundaland iban Sahul.
Dimatung in hika-isa tau Awstronesya pa Pilipinas ha tahun 2200 BS (Bakas Sigul), nahula nila pa manga pu sin Batanes iban uttara Luzon dayn ha Taywan. Dayn didtu, pimanaw iban naghula sila pa taksina pa kaibanan manga pu sin Pilipinas iban Satan-Subangan Asya. Naasimilasi in tau Awstroesya dura ha tau Negrito amu in naghula timpranu ha kapupuan di, napanjari in tumpuk etnik Filipino amu in awn lamud genetik sila (dura ha babarapa proporsi genetik sin manga tau Awstronesya iban Negrito). Nabaak in manga artipak gik ha tahun 2000 BS (Bakas sigul), iban in guna sin gik in nahinang ha Luzon sin kakana dayn ha Taywan. Hinabu ha 1000 BS, in manga naghuhula ha katan sin kapupuan ini awn upat in ginis sin tumpuk sosyal, yari in: pihak sin magpapanhut-magtitipun, sosyedat sin hulubalang, plutokrasi sin lupa-taas, iban karatuan sin dungguan.
Manga Istat Timpranu (900-1565)Edit
Artikul baran: Usulan sin Pilipinas (900-1565)
Baltimpranu rekod pagsulat in Inskripsi Sawasa-Lay sin Laguna in nabaak ha Pilipinas. Hinabu ha 1300-an, najari sin manga pagkahula malaggu ha susulan in utan paglitu, iban najari in utan pagpipinda sin bantuk sosyedat. Awn magpinda-piyundai ingat in manga kawman timpranu iban in dugaing istat ha katan Asya. Napatsaya baha sin pagkalitu dura sin Sungsung in natagna ha lugay pamarinta sin dinasti Tang, sagawa nasulig pa ha lugay pamarinta sin dinasti Song. Hinabu ha hika-2 mileni MS, awn asibi in kawman timpranu ha Pilipinas in nagpara sin deligasi paglitu amu in nabaya sila piyagad ha sistema sin Tributari sin baba pagkawasa sin kaimperaduran sin Sungsung, ha hal paglitu sadja iban di ha hal politik iban kasandaluhan. Kaartihan sin Bumbay, ha terma linguystik iban agama, natagna in nagsaplag ha lawm sin kapupuan Pilipinas ha timpu sigul hika-10, najari in nasaplag in kaartihan ini dayn ha Kaimperaduran sin Majapahit. Hinabu ha sigul hika-15, nagtindug in Islam ha kapupuan sin Sug iban nasaplag didtu.
Napatindug sin manga kawman ha Pilipinas in parinta biya ha Karajahan Sin Maynila, Kawman sin Tondo, Namayan, Pangasinan, Karajahan sin Sebu, Karajahan sin Butuwan, Kasultanan sin Magindanaw, Kasultanan sin Lanao, Kasultanan sin Sulu iban Ma-i. Awn tu istruktur sosyal ha timpu sin kawman timpranu, biya ha klas balkanan atawa bangsawan, klas raayat biyaksa iban klas mangungutang-ipun. Hambuuk sin manga bangsawan in nakura sin kawman, nagulal siya sin "Datu", atas niya in magparinta sin "barangay" atawa "dulohan". Dura ha manga barangay, in najari sin barangay in hambuuk malaggu pagkahula atawa hambuuk tumpuk alyansi, bang awn labi kawasa in hambuuk sin manga datu in najari siya sin hari, raja atawa sultan, iban magnakura siya sin istat kawman. Awn asibi tanda in pagbunuan malaggu ha kapupuan yari iban in sabab ini in densidat populasi/kadasukan maghuhula yari in asibi pa.
Ha 1521, dimatung in magbabaak hi Ferdinan Magellan (Tau Portugis) ha lupa Pilipinas, iban tinanyag niya in manga lupa ini kaniya, kaina piyatay siya ha Batal sin Mactan.
Pagkakawasa sin pagkakolonisasi sin Kastila (1565-1946)Edit
Artikul baran: Usulan sin Pilipinas (1565-1898) iban Usulan sin Pilipinas (1898-1946)
Natagna in pagkakolonisasi ha Pilipinas bang dimatung in magbabaak sin Kastila hi Miguel López de Legazpi dayn ha Meksiko ha 1565. Ha 1571, jiyari sin Manila Kastila in ina-daira sin Indi Subangan Kastila, amu in wilaya teritori ini ha Asya iban Pasipik. Nabaya sin Kastila in magbunu sin manga Muslim ha Satan-Subangan Asya iban hiyaatay sin Kastila in pagbunuan ini in hambuuk Reconquista. Dimaug in Kastila para pagkainbasi ha dugaing istat pamisil/lukal sabab giyuna nila in prinsipi sin magbahagi iban magkonkis.
Sin pagkakawasa sin Kastila ha Pilipinas in natayakkup in kapupuan Pilipinas ha hambuuk adminitrasi. Dayn ha 1565 pa 1821, naparinta in Pilipinas ha baba kawasa sin Kabirehan sin Bagu Spain, amu in ina-daira niya ha Meksiko. Mayan naparinta in Pilipinas dayn tuy ha kawasa sin Madrid karna awn Pagbunuan Kamahardikaan sin Meksika ha lugay sibu. Hiyanang in Galyon sin Manila ha Bikol iban Kabite. Daira sin Manila in hambuuk hab sin Paglitu trans-Pasipik.
Ha baba pagkakawasa sin Kastila, sin manga misyunir Katolik in piyaagud in manga maghuhula ha lawak pantay ha agama Kristyan. Piyatindug nila in manga iskul, hambuuk unibersidat, manga uspital iban manga simbahan. Lagi ha pagbawgbug sin pagkahula sin Kastila, piyatindug nila in manga kuta kasandaluhan ha katan kapupuan. Jiyari in bahasa Kastila biya in bahasa upisyal ha iskul mayran ha 1863. In piyawala isab sin Kastila in pag-iipun ha Pillipinas. Sabab sin pagkapawala sin pag-iipun, mataud in populasi sin Pilipinas.
Lagi ha pagkakawasa sin Kastila, naglapnas in Kastila sin babarapa pagmuparik sin tau pihak, iban natayak in manga gubat dugaing. Magastu in pagkamarinta sin Pilipinas ha timpu pagkawasa sin Kastila. Awn mataud pagbunuan ha timpu hika-17 sigul biya ha pagbunuan sin Balanda, konplik sin Muslim ha satan iban pagsalusu sin Jipun-Sungsung Wokou ha uttara, ambaya nalussung in kasinan sin pamarinta kolonisasi. Sabab sin balik pagbunuan, kulang gadji, dislokasi iban pagtitiil, nakulang in tau-kawasa karna di jukup in taud sin manga tau maghihinang iban sundalu dayn ha manga pihak Pilipinas, Meksiko iban Peru. Nagparinta in Kastila sin daira iban daira asibi sadja. Lagi, sabab sin masusa in pamaarinta ha Pilipinas, nakura sin Royal Piskal sin Manila, in nagsulat siya kan Hari Charles III sin Kastila, in napituwa siya supaya binun in kolonisasi di. Sagawa, nasulak in daakan ini karna nabaya pa sin manga orde misyunir iban tau alim in paagarun in manga maghuhula didtu ha agama Kristyan.
Nabuhi pa in pamarinta kolonisi sin Pilipinas sabab nadara sin Kaharian sin Kastila in subensi tahun-tahun pa Pilipinas, Halga sin subensi ini in 75 ton sin pilak bulyon dayn ha Amerika. Sabab sin magastu in pamarinta kolonisasi, wala pagsusulig ha kuta Manila lugal ha 200 tahun na. Kiyukupan sin Anggalis in Manila dayn ha 1762 pa 1764, hinabu in Pagbunuan sin Pitu Tahun. Sagawa, di nakadapat in Anggalis sin nagkunkis ha guwa sin Manila, karna masi bakti in manga tau Pilipinas ha Kastila. Nabalik in pagkakawasa sin Kastila sabab ha Janji sin Paris 1763. Malugay in pagkakunplik sin Kastila-Muslim, lugal ha gatusan tahun. Ha suku ahil sin hika-19 sigul,nakunkisan sin Kastila in suku sin Mindanaw iban manga Muslim, iban nakila na sin Kasultanan sin Sug in kaukumilikan sin Kastila.
Ha sigul hika-19, nag-ukab in dungguan Pilipinas ha paglitu dunya. Mataud tau Kastila piyag-anak di ha lupa Pilipinas iban dayahan sila in manga misra-liyuran. Iyukab in manga hinang ha parinta para ha manga imigran Kastila Amerika, bakas lugay, iyukab da in manga hinang parinta para ha manga tau bang hain ha Kastila sila piyag-anak. Sagawa, nanasaplag na in pikilan sin pagmuparik, pagmungkil iban mahardika pa katan kapupuan. Mataud manga sundalu naghinang ha Pilipinas in manga Latin-Amerika iban Criollos, sagawa naghawal-hawal in Kastila sin kabaktian sin manga sundalu Latin-Amerika ha sabab in Pagbunuan Kamahardikaan sin Amerika Latin. Lagi ha pagkahawal-hawal ini in nakura sin rebolusi hi Isidoro Montes de Oca, siya in tau Meksiko panubu dayn ha tau Pilipino, kiyatabangan niya hi Vicente Guerrero para pagkamahardika sin Meksiko ha Pagbunuan Kamahardikaan sin Meksiko.
Puun sin sentimen rebolusi in pagkasabil sin tu aktibis pari ha 1872, natugsuk sila sin pagsulat sin hambuuk sedisi. Sabab ha ini, nainspi in kuhibal propaganda ha Kastila, nabaya hinda Marcelo H. del Pilar, José Rizal, iban Mariano Ponce in pagpipinda politik ha Pilipinas. Lumugay siyabil hi Rizal ha pagkatugsuk sin rebolusi. Kaina piyasayu in manga magbabakti ha Kastila. Para reforma, piyatindug hi Andrés Bonifacio in sosyedat kasundaluhan lahasiya ha 1892, amu in ngan niya in Katipunan. Nabaya sin sosyedat ini in kamahardikaan.
Natagna sin Katipunan in Rebolusi Pilipinas ha 1896. Utan sin Katipunan ha Probinsi Kabite, awwal, awn pagagawan hi Magdiwang iban Magdalo ha Konbensi Tejeros, iban ha hambuuk pagpipi, diyaug hi Bonifacio ha upisyal sin Katipunan baba dimaug hi Emilio Aguinaldo, nanjari siya sin nakura bagu sin rebolusi. Ha 1897, najari in Pak sin Biak-na-Bato amu in pagkaig sin nakura sin rebolusi ha Hong Kong. Ha 1898, natagna in Pagbunuan sin Kastila-Milikan iban nasaplag in bayta ini ha Pilipinas, bimalik hi Aguinaldo iban kiyalaus in rebolusi, lumagay napamung in kamahardikaan sin Pilipinas dayn ha Kastila ha 12 Juni 1898 ha Kawit, Kabite. Napatindug in Republik Hika-Isa Pilipinas ha 21 Inir 1899.
Nagdihil in Kastila sin kapupuan Pilipinas kan Milikan, iban lupa Pwerto Riko iban Gwam sabab sin pagkadaug sin Milikan ha Pagbunuan Kastila-Milikan. Di kiyala sin Milikan in kamahardikaan iban kaukummilikan sin Republik Hika-Isa Pilipinas, mayan natagna na in Pagbunuan sin Milikan-Pilipinas. Sabab sin pagbunuan ini, undulan niya pagkapatay sin 200,000 pa 1 milyun Pilipino in sabab sin gutum iban kasakitan. Mayan piyagdaugun in Republik Hika-Isa Pilipinas, naparinta in kapupuan di sin parinta insular Milikan. Nalarak sin Milikan in istat pagmuparik, biya ha Kasultanan sin Sug amu in naukuy na, iban ha Republik Tagalog. Ha baba pagkakawasa sin Milikan, kiyagagahan sin Milikan in gimba bud Pilipinas amu in di kiyagagahan sin Kastila.
Iban ha pagkakawasa sin Milikan ha Pilipinas, awn pagpipinda kaartihan iban pagsusulig sin sayuan pamangsa. Ha 1935, Diyulan hi Pilipinas sin kahalan Komonwel, iban najari presiden hi Manuel Quezon iban najari wakil presiden hi Sergio Osmeña. Naghatul hi Quezon sin bahasa pamangsa/nasyunal naguwak sin kapatutan babai iban pagpiminda lupa.
Awn paru kamahardikaan sin Pilipinas sagawa nasawsaw sin Pagbunuan Dunya Hika-Duwa baba nag-inbat in Kaimperaduran sin Jipun ha Pilipinas, iban piyatingug sin Jipun in parinta Republik Pilipinas Hika-Duwa, nagnakura hi Jose P. Laurel iban najari in parinta ini ha istat datu-datu sin Jipun. Ha gitung 1942 pa gitung-1944, nabanta sin hambuuk tumpuk guyril lahasiya in pagkaokup sin Jipun ha Pilipinas. In batal nabal balmalaggu ha usulan, najari ha Pilipinas, in Batal sin Luuk sin Leyte. Najari ini in sabab sin pagliliberalisasi sin kaya Allya dayn ha Kaimperaduran sin Jipun. Najari in atrositi iban dusa pagbunuan sabu ha pagbunuan ini, bya ha March Patay sin Bataan iban Pagpapatay Malaggu ha Manila. Diyaug sin sundalu alya in Jipun ha 1945. Ha ahil sin Pagbunuan Dunya Hika-duwa, nakimmat hangmilyun Pilipino piyatay. Ha pitsa 11 Uktubar 1945, najari sin Pilipinas in taiban sin pagpapatingugun sin Kabangsaan Katayakupan. Ha pitsa 4 Juli 1946, kiyila na sin Milikan in istat Pilipinas biya hambuuk limaya istat ha Janji sin Manila, biya timpu presiden hi Manuel Roxas.
Timpu Poskolonisasi (1946-bihaun)Edit
Artikul baran: Usulan sin Piipinas (1946-65), Usulan sin Pilipinas (1965-86) iban Usulan sin Pilipinas (1986-bihaun)
Awn sangsa in tapusin in Rebolusi Hukbalahap bang kanu natagna ha pagkaupisyal hi Elpidio Quirino. Sagawa, tiyuud tiyapus in rebolusi yan ha lugay sin pagkapresiden hi Ramon Magsaysay. Ganti hi Magsaysay, hi Carlos P. Garcia, piyatagna niya in Polisi Pilipino Unahan, amu in kiyalaus pa in polisi ini hi Diosdado Macapagal, iban piyinda niya in pitsa sin adlaw Kamahardikaan dayn ha 4 Juli pa 12 Juni, in pitsa sin himumungan kamahardikaan hi Emilio Aguinaldo, iban kiyalaus pa niya in pagkangila sin Bornew Uttara.
Ha 1965, diyaug hi Macapagal iban dimaug hi Ferdinand Marcos ha pagpipi pampresiden. Ha timpu awwal sin kaniya pagkapresiden, piyatindug niya inn mataud proyek inprastruktur, ampa, siya dura in asawa niya, hi Imelda, natugsuk sin kahakan iban nagastu in sin pamayran. Ha timpu ahil pagkaupisyal hi Marcos, piyamung niya in papanaw sin pagkalingug (atawa papanaw sin martyal)cha 21 Siptyimbar 1972. Ha lawm timpu pagkapapanaw ini awn pagpapagang politik, pagsisinsur iban pagdudugtul sin kapatutan sin manusiya.
Ha 21 Awgus 1983, banta pamolitik hi Marcos, hi Benigno Aquino Jr. amu in nakura sin lawan politik, nabunu ha tarmak ha Landing Internasyonal sin Manila. Tiyawag hi Marcos in pagpipi pampresiden bihaun-bihaun ha 1986. Ampa dimaug hi Marcos, sagawa in undul niya awn tipu. Undulan ini awn rebolusi sin kawasa raayat, amu in naig hi Marcos iban taiban niya ha Hawaii, iban balu hi Aquino, hi Corazon Aquino najari in presiden.
Pagkabalik sin demokrasi iban pagpipinda parinta in natagna ha 1986, sagawa nalallay sin utang istat, kahakan sin parinta, pagsusulay sin kupditat, pagka-awn sin komunis iban konplik militar dura in manga separatis Moro. Najari mataud musiba pagkapamarinta hi Aquino, biya pagkalunud sin MV Doña Paz ha Disiymbar 1987, pagkabustak sin Bud sin Pinatubo ha Juni 1991. Naganti hi Aquino hi Fidel V. Ramos, amu in awn pagsusulig ha ekonomi, ha taas pagkasulig sin 3.6%, sagawa nataklup ini sin krisis panggastu Asya 1997.
Ganti hi Ramos, hi Joseph Estrada, nabaliskwat hi Estrada ha rebolusi EDSA 2001 iban naganti siya hi wakil presiden niya, hi Gloria Macapaagal-Arroyo ha 20 Inir 2001. Pagkapamarinta hi Arroyo ha lugal sin 9 tahun awn pagkasulig sin ekonomi, sagawa napalumu pagsulig ini sin kahakan iban iskandal pamolitik. Ha 23 Nobiymbar 2009, nabunu in 34 jornalis iban mataud madjilis ha Magindanaw.
Kiyalaus pa in pagkasulig sin ekonomi ha pagkapamarinta hi Benigno Aquino III, amu in nasaplag niya in marayaw pagkapamarinta iban transperansi.Ha 2015, awn gubat ha Mamasapano, Magindanaw, bang unu nabunu in 44 lamud sin Kaya sin Spesyal Hibal, Pulis Pamangsa Pilipinas, naumbul in wala pagkajari sin Papanaw sin Basik Bangsamoro. Mayul sin Dabaw yaun, hi Rodrigo Duterte dimaug ha pagpipi pampresiden, najari in presiden hika-una dimaug dayn ha Mindanaw. Piyatagna niya in kempen anti-drug iban manga paru inprasturktur. Pagkaniyat sin Papanaw sin Organik Bangsamoro najari in wilaya awtonom Bangsamoro ha Mindanaw. Ha timpu timpranu sin 2020, naabut sin birus Covid-19 ha Pilipinas.
Gewgrapi iban KatilibutEdit
Artikul baran: Gewgrapi sin Pilipinas
Pilipinas in istat kapupuan kiyakatan kulang labi in 7,642 pu iban lawak niya, lapay in lawak lawd ha lawm lupa, awn 300,000 kilometer pasagi. Awn haba susulan 36,289 kilometer amu in najari in hika-lima mahaba susulan ha dunya. Sona eklusip ekonomi sin Pilipinas nataklup in 2,263,816 km2 . In tungud sin Pilipinas ha ut sin 116° 40' iban 126° 34' E longituda iban 4° 40' iban 21° 10' N latituda. Lagi kiyajangkaan sin Pilipinas in Lawd Pilipinas ha subangan, Lawd Sungsung Satan ha sadlupan, iban Lawd Selebes ha satan. Tungud sin Pu sin Bornew ha gatusan kilometer satan-sadlupan iban Taywan ha uttara sin Pilipinas. Pu Maluku iban Sulawesi ha satan iban satan-subangan sin Pilipinas iban istat pu sin Palaw ha subangan Pilipinas.
Napabantuk in kapupuan ini sin pormasi batu prinsipal, sahsa iban bulkanik. Awn walu mayor ginis sin katian ha Pilipinas, kawalu niya in dipterokarp, katian susulan, katian pin, katian molava, katian baba bud, katian taas bud atawa katian lumut, katian bakkaw iban katian ultrabasik. Baltaas bud ha Pilipinas in Bud sin Apo. Kataasan niya in 2,954 meter dayn ha patag taas lawd iban kiyatunguran in pu sin Mindanaw. Lawm sin Galateya ha Lubang sin Pilipinas in tungud ballawm ha istat ini iban ha rang/katunguran hika-tu dayn ha dunya. Lubang ini in natungud ha Lawd sin Pilipinas. Hambuuk sita hirinsi dunya UNESCO in Sapa Subterranyan sin Pwerto Prinsesa, kahabaan sin suba ini in 8.2 kilometer.
Balhaba sapa ha Pilipinas in Sapa sin Kagayan ha Luzon Uttara, naitung kahabaan niya in 520 kilometer. Luuk sin Maynila, masuuk ha susulan sin ina-daira sin Manila, nabandung ha Laguna de Bay, in balmalaggu lanaw ha Pilipinas, pagkabandung niya in hambuuk sapa, in Sapa sin Pasig. Luuk sin Subik, Dabaw iban Moro in kagunahan isab in luuk. Nakandi sin Istrik sin San Hwaniko in manga pu sin Samar iban Leyte, sagawa makalabay sin hambuuk taytayan in Taytayan sin San Hwaniko.
In tungud sin Pilipinas ha sadlupan suku sin Singsing Api sin Pasipik, sabab ini daran manjari in aktibidat seysmik iban bulkanik. Platu sin Benham ha subangan sin Lawd sin Pilipinas in hambuuk wilaya baba-lupa aktip ha pagsubduksi tektonik. Kulang-labi 20 linug narigistar adlaw-adlaw, sagawa maguya da agun katan linug sakawun. In mayur linug balahir najari in Linug sin Luzon 1990. Awn mataud bulkinu aktip biya ha Bulkinu sin Mayon, Bud sin Pinatubo iban Bulkinu sin Taal. Pagkabustak sin Bud sin Pinatubo ha Juni 1991 in naghasil sin hikaduwa pagkabustak terresti ha sigul hika-20. Pilipinas in maghahasil kawasa gewterma hika-duwa balmalaggu ha dunya, liyu sin Milikan da, iban 18% sin kalagihan kurinti sin istat in kawasa gewtermal na ra.
Sabab sin struktur gewlogik kompleks iban aktibidat seysmik sin patag taas sin istat ini, awn mataud dipusit mineral di. Mataas in halga sin manga dipusit ini. Nakimmat in istat ini awn dipusit bulawan hika-duwa balmalaggu ha dunya, ha liyu sin Aprika Satan, dura awn mataud sawasa di ha istat ini. Nabaak isab ha Pilipinas awn dipusit Paladiwm ha manga balmalaggu ha dunya, awwal, nabaak in Paladiwm ha Amerika Satan da. Ha Pu sin Romblon, awn puun marmul in mataas in kalidat niya. Awn da isab mineral yari biya kromita, nikal iban zink. Dalam yadtu, karna sin kulang sin papanaw, pagkadaran mangi, pagkamungkil sin manga kawman pihak, iban bakas mula sin kasuddahan iban musiba, siyabab in agun katan mineral ini di pa ikspurtun.
ByodibersitiEdit
Artikul baran: Kabuhian Talun ha Pilipinas
Kitaa isab: Listahan sin manga binatang agun mawala
Pilipinas in istat sin indaginis. Kulang-labi awn 1,100 spisis vartabrata lupa in mabaak ha Pilipinas, lapay awn 100 spisis mamalya iban awn isab 170 spisis manuk-manuk amu in di makabaak ha lugal duwal ha Pilipinas da. Pilipinas da isab awn kadar pagkabaak mataas dura nabaak na unum spisis bagu sin mamalya ha hangpu taun yaun. Sabab ini, mataas in kadar endemisma lagi ha Pilipinas iban maray magtaas pa kaina. Suku bahagi ha dagat niya awn mataas byodibersiti sin spisis ista dagat ha dunya.
Awn da malaggu reptilya ha Pilipinas biya buaya Pilipinas iban buaya dagat. Nasaggaw na in malaggu buaya, nakikila ha manga lokal/pamisil hi Lolong. Nasaggaw hi Lolong ha satan bahagi sin Mindanaw, sagawa namatay na siya karna sin pniwmonya iban gubat ha jantung. In manuk-manuk pamangsa, nakikila ra siya biya agil Pilipinas, awn balmahaba baran niya dayn ha manga agil ha dunya ri; nasukud in baran niya ha 86 pa 102 sm ha haba niya iban natimbang siya ha 4.7 pa 8.0 kg. Naklasipikasi in agil Pilipinas ha hambuuk lamud sin pamili Accipitridae iban in idnimik niya ha katian-ulan sin Luzon, Samar, Leyte iban Mindanaw.
IklimEdit
Demograpi/KamaghuhulaanEdit
Manga Tumpuk EtnikEdit
Manga BahasaEdit
AgamaEdit
KasambuhanEdit
Edukasi/PaghihinduEdit
Parinta iban politikEdit
Pagkabagay sin Dugaing-BangsaEdit
MilitariEdit
Manga pagbabahagi ha pamarintaEdit
EkonomiEdit
Syensi iban TeknologiEdit
TurismaEdit
InprastrakturEdit
PagkasakatEdit
Pagpalihala tubig iban sanitasiEdit
KaartihanEdit
BalbalanEdit
Kaartihan Pagtitindug/ArkitekturEdit
MusikEdit
DansaEdit
AddatEdit
PagkaunEdit
Medya MassaEdit
SiniEdit
KalasiganEdit
Kitaa isab inEdit
Manga indananEdit
Manga AgsuanEdit
Manga lin panguwaEdit


c: text/html

text:
Isumat.com/10:58AM, Pebrero 5, 2021
Nakasulod na an kagaw han African Swine Flu (ASF) ha bungto han Tanauan, Leyte subay han gibabag-uhi nga update tikang ha Dept of Agriculture Regional Office yana nga aga (Pebrero 5).
Iginpahayag ni DA Regional Executive Director Angel Enriquez, nakumpirmar han ira ahensya nga mayda nadarahigan han ASF nga baboy ha Brgy Bislig han nasabi nga bungto. Dara hini, magkakaada yana hin kadagmitan nga hiruhimangraw an mga tinaglawas han DA ngan LGU-Tanauan para han bubuhaton nga mga pitad kasumpay hini nga isyu.
An Tanauan an ika-lima nga munisipalidad han probinsya nga na-alakbatan han virus nga nakakamatay han baboy. Naha-una nga nagkatatapnan an mga baboy didto ha Abuyog, La Paz, Javier ngan Dulag.
Kakulop (Pebrero 4) an LGU-Palo in nag-implementar hin usa ka semana nga waray pangihaw ngan pagbaligya hin baboy ha ira bungto samtang gin-iimbestigar an hinungdan han kamatay hin baboy ha Brgy Salvacion.
Gintutudlok nga rason an ASF han paghinitaas han presyo han baboy tungod han pagkulang hin suplay kay damo na nga mga lugar ha Luzon, Mindanao ngan pira nga parte han Visayas an apektado han virus. #

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Gutógutó
Ha anatomiya han tawo, an gutógutó[1] (puydi liwat igsurat nga gutó-gutó[2]) usa ka kolumna nga agsob mayda 33 ka mga vertebrae, an sacrum, an intervertebral discs, an coccyx nga nahamutang ha dorsal nga aspeto han torso, nga ginbubulagang han mga spinal discs.
Mga kasarigan[igliwat | Igliwat an wikitext]
- ↑ Abuyen, Tomas A. DICTIONARY English Waray-Waray/Tagalog. National Book Store. Mandaluyong City. ISBN 971-08-6529-3. Tuig 2005. Pakli Ihap 371. Spine -> Gutógutó
- ↑ Abuyen, Tomas A. Diksyunaryo Waray-Waray [Visaya] English-Tagalog. Kalayaan Press Mktg. Ent., Inc. Quezon City. Tuig 2000. ISBN 971-08-6050-X. Pakli Ihap 103.


text:
Villareal, Samar
An Villareal usa nga ika-upat nga klase nga bungto ha lalawigan han Samar ha Sinirangan nga Kabisay-an ha Pilipinas. Sumala han 2000 census, mayda ini populasyon nga 23,604 ka tawo ha 4,473 nga panimalay.
Mga Baranggay[igliwat | Igliwat an wikitext]
An Villareal mayda katloan kag walo (38) nga baranggay.
Pangiskwelahan[igliwat | Igliwat an wikitext]
An Villareal in may 38 nga pampubliko na eskwelahan pan-elementarya:
Ngan may-ada ini siete na pampubliko na eskwelahan pansekundarya:
Mga Sumpay ha Gawas[igliwat | Igliwat an wikitext]
- Opisyal nga Websayt han Villareal Archived 2005-04-25 at the Wayback Machine.
- Websayt Mahitungod han Villareal, Samar Archived 2005-04-11 at the Wayback Machine.
- Philippine Standard Geographic Code Archived 2012-04-13 at the Wayback Machine.
- 2000 Philippine Census Information


text:
Waray dida han Youtube video ni Idol Caloy nagpapakita nga hi Contreras nag-aakusar kan Kris Aquino hin paggamit han iya namatay nga tatay para han iya karera.
AN SIRING: Political Analyst nga hi Antonio Contreras nagsiring nga hi Kris Aquino ginamit an iya namatay nga tatay para madugngan an iya kasikatan
RATING: BUWA
Ha usa nga video nga puno hin mga patalastas, an Youtube channel nga “Idol Caloy” in mali nga nagsisiring nga an political analyst nga hi Antonio Contreras in nag-akusar ha actress ngan TV host nga hi Kris Aquino hin paggamit han iya tatay, an ginpatay nga hi dati senador Benigno “Ninoy” Aquino Jr., agud nga hiya mas magin sikat.
Gin-utod-utod ni Idol Caloy an kan Contreras vlog han Agosto 22 ngan gin-upload utro ha youtube han Agosto 25, ngan nagkamay-ada hin 30,000 nga views ngan 300 nga comment.
Pero, waray dida han video ni Idol Caloy nagpapakita nga nagsisiring nga hi Contreras nag-aakusar kan
Kris hin paggamit han iya nawara nga amay para han iya karera.
An cover image ni Idol Caloy in usa nga himo-himo nga pahayag ni Contreras: “Kung mahal mo ang ama mo, sana binigyan mo siya ng hustisya, isa ka ring user Kris!” (Kun higugmaon mo an imo amay, unta tinagan mo hiya hin hustiya, usa ka liwat nga manggagamit Kris!)
An video in may-ada titulo nga “KRIS MAS MAITlM ANG BUDHl KESA KAY CORY, GINAMIT LANG ANG AMANG SI NINOY PARA SA POPULARIDAD NIYA!” (KRIS MAS MARAOT AN PAGKATAWO KONTRA KAN CORY, GINAMIT LA AN AMAY NGA HI NINOY PARA HAN POPULARIDAD NIYA)
An lower thirds han video may-ada nakasurat nga “Kris, plastic magmahal sa ama.” (Kris, plastic ha paghigugma han iya amay)
An dati nga propesor han political science ha De La Salle University in nagdiwara pinaagi hin mga pahayag han Agosto 27.
“This grossly misrepresented what I said in my FB live. I did not even say that quote,” (Ini in sobra nga mali nga interpretasyon han akon pahayag ha akon FB live. Waray ako pagyakan hiton nga pahayag) siring niya.
“While I appreciate people sharing my vlogs, I cannot allow people to put words in my mouth, or grossly misrepresent what I said, more so if it places me in a bad light, for which I can hold you liable,” (Samtang akon gin-tatagusya an mga tawo nga nagsi-share han akon mga vlogs, diri ko puydi itugot nga hira in magbutang hin mga pulong ha akon baba, o hin sobra nga mali nga ig-interpretar an akon mga siring, labi nga ini in nagbubutang ha akon hin diri maupay nga lugar, diin pwede ko kamo papagbatonon) siring ni Contreras.
Ha iya orihinal nga vlog, nagsiring hi Contreras nga an tinuod nga serkumsyansya nga nakapalibot han pagpatay kan Ninoy Aquino han Agosto 1983, kaapi an kon hin-o an mastermind hini, nagpapabilin nga usa nga pakiana ha kasaysayan. Iya daman ginkwestyon kay ano an mga Aquino in pakyas hin paghibaro kon hin-o an nagsugo han pagpatay han dati nga senador, nga usa nga makusog nga kritiko han rehime Marcos.
Gin-isa daman ni Contreras an mga pakiana mahiunong han mga legasiya ni Ninoy Aquino.
“Si Cory parang walang ginawa para talagang malaman kung sino talaga ang nagpapatay sa asawa niya. Nu’ng si Noynoy Aquino na naging presidente, walang pagkilos tungkol sa isyung yan. Parang napaka-konbinyente na ‘yung kanyang kamatayan ay itapon na lang bigla at isisi kay Marcos. Pero ang tanong ay totoo ba talaga ‘yon. At bakit parang ang mga supporters niya kapag sinabi mo ‘yun parang gumagawa ka ng isang malaking kasalanan. Malaking kasalanan ba ang hanapin ang katotohanan?” (Hi Cory parang waray ginbuhat para gud man mahibaruan kun hin-o an tinuod nga nagpapatay han iya asawa. Han hi Noynoy Aquino na an nagin president, waray aksyon mahiunong hini nga isyu. Parang napaka kumbenyente nga an iya kamatayan in ilabog nala tigda ngan sayopon hi Marcos. Pero an pakiana, tinuod ba talaga adto. Ngan kay-ano nga parang an mga supporters niya kun siniring mo ini paro hin dako an imo kasaypanan. Dako nga kasaypanan ba an magbiling hin kamatuoran?) sumala ha iya. —Translated by Aboy Abayan
PressOne.PH is part of #FactsFirstPH which brings together various sectors that are committed to promoting truth in the public space, and exacting accountability on those who harm it with lies. For those interested to join the initiative, email info@factsfirst.ph
PressOne.PH has adopted Facebook’s ratings options for third-party fact checkers and is working toward accreditation with the International Fact-Checking Network (IFCN).
See our fact-checking policy here.
This piece is republished with permission from Press One.
Add a comment
There are no comments yet. Add your comment to start the conversation.


text:
Neuilly-sur-Seine
An Neuilly-sur-Seine amo in usa ka komyun ha departamento han Hauts-de-Seine ngan ha rehiyon han Île-de-France ha nasod han Fransya. Nahamutang ini hin 6.8 km (4.2 mi) tikang han butnga han Paris.
Bisan man kon an Neuilly ha teknikal nga paghisgot usa nga suburb han Paris, sapit ini han syudad ngan nagdudugang ini han syudad. An kahaluag mga kaurogan mga riko, mga pinili nga mga baryo, ngan mga lingkorananhin damo nga mga korporasyon. Agsob ini ginlalakip hin pira nga mga lugar han harani nga ika-16 nga arrondissement han Paris komo Auteuil-Neuilly-Passy, usa nga katitirok hin "bourgeois" (i.e., burgis o upscale) nga mga baranggay ha Paris.


text:
Capri, Napoles
An Capri usa ka comune ha lalawigan han Napoles ha rehiyon han Campania ha nasod han Italya. Nahamutáng iní ha purô han Capri ha Italya. Nahihimo iní han butnga ngan sidlangan han purô samtang an katundan amo an comune han Anacapri.
Mga nangunguna nga kiritaon[igliwat | Igliwat an wikitext]
- Marina Grande, daungan han Capri
- Piazza Umberto I kilalado ha pagtawag nga Piazzetta
- Certosa di San Giacomo, nga mayda paglantaw han daungan nga Marina Piccola
- Villa Jovis
Mga singbahan[igliwat | Igliwat an wikitext]
- Chiesa di San Costanzo
- Chiesa di Santo Stefano
- Chiesa di Sant'Anna
- Chiesa di S. Michele
- Chiesa di S. Maria del soccorso
- Chiesa di S. Andrea
- Chiesa di Costantinopoli
- Cimitero acattolico di Capri
Pagsubay[igliwat | Igliwat an wikitext]
Upod ha mga kiritaon hiní nga munisipalidad an Via Krupp, Faraglioni, Arco Naturale, Villa Lysis, Villa Malaparte. An Palazzo a Mare amo an mga extensibo nga mga nahabilin nga gintukod han mga Romano ha littoral nga zona han Capri.[1]
Panakayan[igliwat | Igliwat an wikitext]
Mayda mga barko hin pantabok ngan hydrofoil tikang ha Napoles nga mga daungan han Mergellina ngan Molo Beverello, Sorrento, Positano ngan Amalfi ngadto ha daungan han Capri. Tikang han daungan ha Marina Grande an Capri funicular nasaka ngadto han bungto han Capri ha igbaw.
An giharaanii nga mga luparan o tugpahan:
Hulagwayan[igliwat | Igliwat an wikitext]
Panlantaw han Marina Grande tikang han Anacapri
Mga pinambasaran[igliwat | Igliwat an wikitext]
- ↑ Royal Geographical Society (Great Britain). (1903). The Geographical journal (Public domain ed.). Royal Geographical Society.. pp. 133–. https://books.google.com/books?id=mzEMAAAAIAAJ&pg=PA133. Ginkuhà 5 Hulyo 2012.
Mga sumpay ha gawas[igliwat | Igliwat an wikitext]
An Wikimedia Commons mayda media nga nahahanungod han: Capri
- Pages with non-numeric formatnum arguments
- Articles with short description
- Mga barasahon nga mayda Initalyano-nga pinulongan nga sinurat
- Mga barasahon hin Italyano nnga comune nga kulang hin mga parameter
- Mga pakli nga nagamit hin infobox Italyano nga comune nga mga parameter nga waray masabtan
- Mga syudad ngan bungto ha Campania
- Mga comune ha Lalawigan han Napoles
- Mga turók


text:
Rafael Díaz-Balart
Hi Rafael Lincoln Diaz-Balart y Gutiérrez (1926-2005) usa nga Cubao nga poliko, ngan nagsirbe hiya nga Namuno han Kadam-an han Cubano nga Kamara hin Representante.
Han 1955, naghatag hiya hin yakan ha atubangan han Cubano nga Kamara han Representante in pagriwa han amnestiya nga ginhatag han iya kasanhe nga bayaw nga hi Fidel Castro, tungod han iya kahibulig dida han 1953 nga atake han Cuartel Moncada. Na-elihir hi Rafael Diaz-Balart nga Senador dida han 1958, pero waray hiya makapuwesto tungod han pagkada ha poder ni Fidel Castro han Enero 1 1959.
Nagtukod hiya han La Rosa Blanca (An Busag nga Rosa), an syahan nga kontra-Castro nga organisasyon, han Enero han 1959. Hiya an amay han mga Kongresista han Estados Unidos nga hira Lincoln Diaz-Balart ngan Mario Diaz-Balart ngan amo an bugto ni Mirta Diaz-Balart, an syahan nga asawa ni Fidel Castro.
Namatay hiya han Mayo 6 2005 han iya balay ha Key Biscayne, Florida katapos hin pagkasakit hin leukemia. An Law Library ha Florida International University ginngaranan ha iya dungog.


text:
Mayor Alfred Romualdez nanhatag hin Medical ngan Burial assistance
Mayor Alfred Romualdez nanhatag hin Medical ngan Burial assistanceJuly 14, 2021 No Comments on Mayor Alfred Romualdez nanhatag hin Medical ngan Burial assistance
Ha butnga han nagpapadayon nga COVID-19 pandemya, damo an nagkukuri nga Taclobanon labi na an mga may mga medikal nga kagaramitan.
Para hira maayudahan, yana nga adlaw, July 14, 2021, opisyal nga gin- abrehan ni Mayor Alfred S. Romualdez an panhatag hin Financial Assistance. Binuhat ini haiya ikaduha nga opisina nga gintatawag MASA Office ha 2nd floor han Tacloban Supermarket.Burial assistance nga tag P5,000.00, ngan Medical assistance nga tag 2,000.00-3,000.00 an una nga naipanhatag yana nga adlaw.Umayuda dida han panhatag han ayuda pinansiyal an Presidente han Hiraya Foundation nga hi Raymund Romualdez.
Kada Martes ngan Huwebes an pan rerelease han mga ayuda-dida mismo ha MASA Office, samtang an pangarawat han mga requirements para han financial assistance application in tikang ha Lunes- Biyernes.
M. Padernos/CIO


text:
Samsung
Samsung — Ha naglabay nga 70 katuig, an Samsung kay napadayon la gihap pagbulig ha pagpapaupay han bug-os nga kalibutan gamit hin durudilain nga mga buhat na napapasamwak hin kaupayan gamit hin mga teknolohiya, semiconductor, skyscraper ngan plant construction, petrochemical, fashion, medisina, finance, hotel, ngan damo pa nga iba.
Nakagian inin Samsung hin usa ka Koreyano nga nagngangaran Lee Byung-chul han tuig 1938. Ha 30 kaanyos na katikangan puros pagpapaupay ha larangan hin paghimo hin pagkaon, textile, insurance, nga iba pa nga durdilain nga bruhaton it Samsung. Ha uruunhan hin tuig 1960, ginsakob nira an industriya hin dagisikan. Samtang ha uruunhan pa nga mga tuig umuswag it Samsung ha paghihimo hin iba pa nga mga Kompanya nga mapasamwak hit kaupayan gamit it teknolohiya. Pero ha tuig nga 1987, namatay hi Lee Byung-chul, rason kun kay ano natunga an kompanya ha upat ka grupo: Samsung Group, Shinsegae Group, CJ Group and Hansol Group.


text:
Maputo
An Maputo, kilala nga Lourenço Marques san-o maglugaring, amo an pamunuan o kapitalngan gidadakoi nga syudad ha nasod han Mozambique. Kilalado gihapon ini komo Syudad han mga Akasya, kay damo nga puno hin Akasya iton mabibilngan ha kakalsadahan, ngan an Perlas han Kalawdan Indyano. Yana, ini in usa nga duungan nga syudad, tungod an pantalan an sentro han ekonomiya han lugar. Sumala han 2007 nga senso, may-ada ini 1,766,184 nga katawhan..[1] Gapas, asukar, Chromite, sisal, lugit ngan gikakahuyi amo an panguna nga ginbabaligya pagawas. An syudad in may pabrika hin semento, daba, muebles, sapatos ngan guma. An syudad in napapalibutan han Probinsya han Maputo, pero ini in gindudumara komo nga baga kalugaringon nga probinsya.
Pinanbasaran[igliwat | Igliwat an wikitext]
- ↑ "Quadros do 3° Censo Geral da População e Habitação 2007". Instituto Nacional de Estatística. Ginkuhà 2010-12-23.


text:
Lemery, Iloilo
An Lemery usa nga ika-upat nga klase nga bungto ha probinsya han Iloilo ha Katundan nga Kabisay-an nga rehiyon han Kabisay-an ha Pilipinas. Sumala han 2000 nga census, mayda ini populasyon nga 23,546 ka tawo ha 4,665 nga panimalay.
Mga Baranggay[igliwat | Igliwat an wikitext]
An Lemery ginbahin ngadto hin katloan kag usa (31) nga mga baranggay.
Mga Sumpay ha Gawas[igliwat | Igliwat an wikitext]
- Philippine Standard Geographic Code Archived 2012-04-13 at the Wayback Machine.
- 2000 Philippine Census Information


text:
TACLOBAN CITY – Arestado an usa nga pedicab driver matapos nga magbaligya hin gin aaligar illegal nga droga ha Brgy. 59 Picas, Tacloban City kakulop, March 27.
Subay ha report han Tacloban PNP, ginkilala an suspek nga hi Carlo Claridad Badaran, 23 anyos, usa nga pedicab driver, residente han Brgy. 100 San Roque, Tacloban City.
Nagawas ha inisyal nga imbistigasyon han mga otoridad, usa nga watchlisted drug personality an suspek.
Napalit han nag ala pusher buyer nga otoridad tikang ha suspek an usa (1) ka pakete han gin-aaligar shabu nga may kantidad nga P500. Nakompiska naman tikang ha possession han suspek an duha (2) pa kapakete han “shabu”.
Paslak na yana an suspek ha Tacloban PNP custodial facility.


text:
Asturias, Sugbo
An Asturias usa nga ika-upat nga klase nga bungto ha lalawigan o probinsya han Sugbo o Cebu, ha Butnga nga Kabisay-an nga rehiyon ha Kabisay-an ha Pilipinas. Sumala han 2000 census, mayda ini populasyon nga 38,961 ka tawo ha 7,964 nga mga panimalay.
Nahamutang ini ha 10°34'N 123°43'E (o 10°34' ha Amihanan nga latitud ngan 123°43' ha Sidlangan nga longitud). Ginsasapitan an Asturias han Bungto han Tuburan ha Amihanan; han Bungto han Balamban ha salatan, han Syudad han Danao ha sidlangan ngan han Estrecho Tañon ha katundan.
Mga Baranggay[igliwat | Igliwat an wikitext]
An Asturias ginbahin ngadto hin karuhaan kag pito (27) nga mga baranggay. Han hini, pito (7) nga mga baranggay nahamutang ha may baybayon han dagat samtang karuhaan (20) nahamutang ha sulod o iraya.
Kaagi[igliwat | Igliwat an wikitext]
An syahan nga ngaran han Asturias amo an 'Naghalin', tikang han pulong nga 'lalin', an Binisaya nga Sinugboanon nga pulong para hin mga nangungukoy nga nagtikang hin mga higrayo nga mga lugar. An syahan nga mga nangukoy ha Asturias tikang hin mga iba nga mga bungto ngan mga hagrani nga mga isla sugad han Bohol. Han pagtikang, in bahin han Naghalin lakip han Pueblo (bungto) han Tuburan ngan in usa pa nga bahin nalakip han Pueblo (bungto) han Balamban. Ha pagtika-iha, an mga nangungukoy han Naghalin nagtikadamo tungod han mga nangangabot ngan han pagdamo han katawhan. Ha pagtika-iha an mga tawo naghangyo han anay kolonyal nga gobyerno han Espanya nga maghatag ha ira han ira kalugaringon nga gobyerno lokal. Ginhatag an ini nga gin-aro dida han mga urhe nga bahin han siglo 1700 han Hadi han Espanya, nga nagresulta nga an Naghalin nahimo nga Pueblo (Bungto) han Asturias.
Mga Opisyales[igliwat | Igliwat an wikitext]
Amo ini an mga yana nga mga napili nga mga opisyales han Bungto han Asturias para han katuigan nga Hunyo 30, 2004- Hunyo 30, 2007):
Mayor: Leticia A. Orozco Vice Mayor: Alexander M. Agravante Councilors:
- Raul Sasing
- Joel Dumdum
- Gale Toong-Ramos
- Orlando Magbanua
- Emmanuel Pintor
- Celso Canada
- Paulino Salve
- Romeo Hermas Pelipas
- Celestino Purisima (ex-officio nga Api han Konseho kay amo an Presidente han Association of Barangay Captains (ABC) o Katiguban han mga Baranggay Kapitan)
- Lyra Reign Sasing (ex-officio nga Api han Konseho, kay amo an Presidente han Federasyon han Sangguniang Kabataan)
Mga Sumpay ha Gawas[igliwat | Igliwat an wikitext]
- Philippine Standard Geographic Code Archived 2012-04-13 at the Wayback Machine.
- 2000 Philippine Census Information


text:
Doha
An Doha (Arabic: الدوحة, transliterasyon: ad-Dawḥa or ad-Dōḥa) amo an kapital nga syudad ha nasod han Qatar. Han 2005 nga census, mayda 400,051 ka munopyo an Doha. An syudad lakip han munisipyo han Ad Dawhah ha Gulpo han Persian. An Doha, amo an gidadako-i nga syudad han Qatar. Otsenta porsiyento (80%) han popyulasyon han nasod naukoy dida nga syudad ngan ha iya paligid. Amo liwat ito an sentro han pan-negosyohan han nasod. An Doha, balay han tinatawag na Syudad han Kaaradman, nga may lugar para ha pagbiling baton (research) ngan pan-aram.


text:
Agoo
An Agoo usa nga ikaduha nga klase nga bungto ha lalawigan han La Union, Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 51,923 ka tawo ha 9,945 nga mga panimalay.
An ngaran han bungto posible ginkuha tikang han "aroo" o "agoho" , usa nga kahoy nga damo han una ha katundan nga labnasan han panahon ugsa-han-Espanyol.
An bungto gintawag gihapon nga "Puerto de Japon", kay an mga Espanyol nga conquistador tikang ha Mexico nga pinamunoan ni Capitan Juan de Salcedo nakasabot nga an Agoo usa nga puerto o daungan hin sakayan nga diin an mga Intsek, Hapon, ngan mga lumad nga mga negosyante nagpapadayon han ira trabaho.
Mga baranggayIgliwat
An Agoo ginbahin ngadto hin kap-atan kag siyam (49) nga mga baranggay.
Mga sumpay ha gawasIgliwat
- Philippine Standard Geographic Code Archived 2012-04-13 at the Wayback Machine.
- 2000 Philippine Census Information


text:
Oroquieta
An Syudad han Oroquieta usa nga ikatulo nga klase nga syudad ha lalawigan han Misamis Occidental ha Pilipinas. Amo ini an kapital nga syudad han Misamis Occidental. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 59,843 ka tawo ha 12,417 nga panimalay.
An pulong nga Oroquieta tikang han Kinatsila nga mga pulong 'Oro' nga buot sidngon "bulawan" ngan 'Quieta' nga nanangahulogan nga "natad-an".
Mga BaranggayIgliwat
An Syudad han Oroquieta ginbahin ngadto hin kap-atan kag pito (47) nga mga baranggay.
Mga Sumpay ha GawasIgliwat
- Philippine Standard Geographic Code Archived 2012-04-13 at the Wayback Machine.
- 2000 Philippine Census Information


text:
Matanzas
An San Carlos y San Severino de Matanzas (ha literal nga Winaray: San Carlos ngan San Severino han Matanzas) o kun ha halipot Matanzas amo an kapital han Cubano nga lalawigan han Matanzas. Kilalado ini tungod han Afro-Cubano nga folklore hini.
Nahamutang ini ha amihanan nga labnasan han isla han Cuba, dida han Bahia han Matanzas (ha Kinatsila Bahia de Matanzas), mga 90 ka ka kilometro (56 ka milyas) ha sidlangan tikang han kapital La Habana ngan 32 ka kilometro (20 ka milyas) ha katundan tikang han bungto han Varadero.
Gin-agnayan an Matanzas nga an syudad hin mga tulay, nga mayda napulo kag pito nga natabok han tulo nga salog nga nasubay han syudad (Rio Yumuri, San Juan, ngan Canimar). Tungod hini, gin-agnayan liwat ini nga "Venesya han Cuba." Gintawag liwat ini nga "La Atenas de Cuba" (an Atenas o Athens han Cuba) tungod han mga magsisiday hini.


text:
LIBRE an water supply tikang ha City Government, pero an Cluster officers nagsusukot hin talagudti
LIBRE an water supply tikang ha City Government, pero an Cluster officers nagsusukot hin talagudtiJuly 16, 2021 No Comments on LIBRE an water supply tikang ha City Government, pero an Cluster officers nagsusukot hin talagudti
Tacloban City ( 7.18.21) – Padayon nga naghahatag hin libre nga tubig an City Government of Tacloban ngadto han mga pabahay ha Norte Tacloban samtang sige pa an trabaho han permanente nga supply han tubig ngadto hini nga dapit ipinaagi han LMWD.
Ha mando ni Mayor Alfred S. Romualdez, mga water tanker han City General Services Office an naghahakot han libre nga tubig tikang ha City Government nga iginbubutang ha mga tangke para makagsalud an mga molupyo. Waray duda nga libre an igindedeliver nga tubig tikang ha City Government, kundi, dida mismo han mga pabahay, an mga Cluster Officers in nagsusukot hin talagudti nga bayad tikang han mga nag-aalog han han tubig.
Ha Guadalupe Heights, pananglitan, siring ni Ronald Sabela- Presidente han Cluster 13, nagsusukot hira hin tag-piso kada water jug, ngan ini nga ira ginsusukot nga talagudti- gintitirok nira pan maintenance han pagpapalimpyo han tangke o pagliliwan kun naruruba an gripo, hose o tubo. An tag piso kada water jug nga sukot in aprobado nira komo mga opsiyales han Cluster, dugang nga pahayag ni Sabela. An mga water tanker han City government nadul-ong han tubig haira lugar kada Martes, Huwebes ngan Sabado, siring ni Sabela.
Para diri malako han tubig nga hatag han siyudad, an mga molupyo hini nga dapit may-ada iba pa nga surok hin tubig gamit an mga jetmatic pumps para han panlimpyo haira mga balay.
Ha iba nga mga pabahay, libre gihapon an igindedeliver nga tubig tikang ha city government- pero an mga cluster officers, homeowners officers, o an barangay na mismo an nagsusukot hin talagudti para gamiton ha maintenance han water facilities. Samtang, ha panahon nga an mga balay in direkta na makonektaran han tubig tikang ha LMWD hira in direkta na liwat nga magbabayad han ira kunsumo didto mismo han LMWD.
M. Padernos/CIO


text:
Zamboanga del Norte
An Zamboanga del Norte usa nga probinsya han Pilipinas nga nahamutangan ha Peninsula han Zamboanga nga rehiyon ha Mindanao. An kapital hini amo an Syudad han Dipolog ngan an probinsya sapit han Zamboanga del Sur ngan Zamboanga Sibugay ha salatan ngan Misamis Occidental ha sidlangan. An Dagat Sulu nahamutang ha kanawayon o amihanan-katundan han Zamboanga del Norte.
Katawhan ngan KulturaIgliwat
EkonomiyaIgliwat
HeyograpiyaIgliwat
PolitikalIgliwat
An Zamboanga del Norte ginbahin ngadto hin karuhaan kag lima (25) nga mga bungto ngan duha (2) nga mga syudad.


text:
Hiruhimangaw hiton gumaramit:111.68.59.72
Hi. Don't delete content from user talk pages. -- Tegel 21:53, 10 Disyembre 2011 (UTC)
Ini in hiruhimangraw-nga-pakli para han waray magpakilala nga gumaramit, nga waray pa hinmimo hin akawnt. Magamit la kami hin IP address para makilal-an hira. Sugad hini nga IP address, in puydi sinmaro hiton pipira nga mga gumaramit. Kun ikaw in waray magpakilala nga gumaramit, ngan pag-abat mo in may mga diri naangay nga komento an ginpapadangat ha imo, alayon nala paghimo hin akawnt o pag-log in para malikyan an sumurunod nga mga pagkalipat nga dapat para ha iba nga waray magpakilala nga mga gumaramit.


text:
Orléans
An Orléans (Frinanses: [ɔʁleɑ̃] ( pamati-a)) usá nga prefektura ngan komyun ha amihan-butnga nga Fransya, mga 111 ka kilometro (69 ka milya) ha habagatan tikang ha Paris. Amo iní an kapital o pamunuan han departamento han Loiret ngan han Centre-Val de Loire nga rehiyon.
Nahamutang an Orléans ha may Salog Loire nga diin an salog nalibot ha salatan tipangadto han Massif Central. Han 2015, an syudad mayda 114,644 ka molupyo, ngan an kamolupyohan han urbano nga langyab mga 433,337. An Île d'Orléans, Orléans, Ontario ngan New Orleans, Louisiana (Frinanses: La Nouvelle-Orléans) ginpangaranan tikang han syudad.
Mga hulagway[igliwat | Igliwat an wikitext]
Mga pinanbasaran[igliwat | Igliwat an wikitext]
- ↑ https://www.insee.fr/fr/statistiques/3681328?geo=COM-45234. Ginkuhà 25 Abril 2019. Missing or empty
|title=(help)
- Pages with non-numeric formatnum arguments
- Pages with citations lacking titles
- Pages with citations having bare URLs
- Articles with short description
- Coordinates on Wikidata
- Mga pakli nga nagamit han Batakan:Fransya metadata Wikidata nga waray mga pinanbasaran
- Mga barasahon han Fransya nga nakinahanglan hin pagmantener
- Mga turók
- Orléans
- Mga komyun han Loiret
- Mga prefektura ha Fransya


text:
SURAT KI FATHER
Dear Father, Ano pa man po an halaga kan pagbasa kan Biblia sa panahon niato ngonian? Minagalang, Aurora Dear Aurora, Saro sa mga hamon ngonian na panahon iyo an inaapod na ‘sekularismo’. Sarong kahulugan kaini iyo an pagtubod na ‘dai na niato kaipuhan an Dios; na kaya na nin tawo an gabos; na kaya na kan siyensya asin teknolohiya an gabos’. Makatakot an siring kaining kaisipan asin kamugtakan. Isipon mo, makahandal an sarong persona na dai na nin takot o pagmidbid sa Dios. An saiyang sadiri an nagigin sukol; an saiyang sadiri an nagigin batas. An Biblia nagpapagiromdom sato kan Mahal na Dios asin kan satuyang pangangaipo sa Dios. Kun dai an Dios dai man kita. An Biblia minimidbid, bako sana kan mga Kristiyano, kundi patin mga bakong Kristiyano, bilang mahalagang burabod asin giya sa pagtalubo espiritual, moral asin sosyal. Maluya an sarong familia, comunidad o nasyon, na mayo na nin ‘moral values, spiritual and social values’. Harayo na an inabot kan progreso materyal, alagad garo maluya an progreso moral, espiritual asin sosyal. Kaya mahalagang gayo na madiskubre liwat niato an yaman kan Biblia. Tangani na an mga banwaan asin mga komunidad niato mabuksan an isip asin puso sa mga katokdoan na tunay na nagpapatalubo sa tawo bilang tawo (human development). Siring man, para sato na mga nagtutubod, an Biblia iyo an Tataramon nin Dios. Ini ‘pagpamidbid’ (Revelation) kan Mahal na Dios. An Dios, sa paagi kan saiyang Tatarmon, padagos na nag-aapod sato na magsarig sa kapangyarihan asin pagkamoot nin Dios. Sa panahon na ini na nagtutuga an Mayon, asin dakul na tugang niato an nagsasapo kan mga malaen na epekto kaini, mayong dunong nin tawo, mayong dakulang halaga, ni kapangyarihan nin tawo an makakatao nin solusyon. Pagsarig sa Dios, pagtiwala, pagpamibi asin pag-arang Saiya na may kapangyarihan sa gabos an puede niatong gibohon. An Biblia, nagpapaguiromdom sato na ‘yaon an Dios’: Kaggibo nin gabos, Kagligtas nin gabos, Nagtataong-buhay asin Nagpapabanal sato gabos. Lugod, padagos kang makahanap nin panahon tanganing balikan an istorya kan katawohan, an istorya kan satuyang kaligtasan, an mga istorya kan satong buhay –diyan sa Biblia. Minagalang, Father


text:
Guihulngan
An Syudad han Guihulngan usa nga ika-upat nga klase nga syudad ha lalawigan o probinsya han Negros Oriental ha Butnga nga Kabisay-an nga rehiyon han Kabisay-an ha Pilipinas. Sumala han 2000 nga census, mayda ini populasyon nga 83,448 ka tawo ha 17,733 nga mga panimalay.
Mga baranggayIgliwat
An Guihulngan ginbahin ngadto hin katloan kag tulo (33) nga baranggay.
Mga sumpay ha gawasIgliwat
- Philippine Standard Geographic Code Archived 2012-04-13 at the Wayback Machine.
- 2000 Philippine Census Information


text:
Isumat.com/12:05PM, Marso 18, 2021
An makasaysayan nga pagtigaman han ika-500 nga anibersaryo han pagdu-ong han grupo ni Ferdinand Magellan ha Homonhon Island, Guiuan, Eastern Samar in ginkubit hin kabido-an han mamatay in usa nga SK Chairman ha aksidente ha kadalanan samtang nagbibiyahe tikadto unta han mga aktibidadis han selebrasyon.
Dida han impormasyon nga nahikay han Isumat.com, an biktima in ginkilala nga hi Christine Joy Abueme, SK Chairman han Brgy Cagusuan ha Homonhon Island.
Hi Abueme ug an iya duha nga kaupdanan in sakay hin motorsiklo ngan tikadto unta ha Brgy Casuguran kakulop, Marso 17, basi magtambong hin Santos nga Misa ngan iba pa nga aktibidad.
Samtang nagbibiyahe hira, nautod an kadena han motorsiklo ngan nawarayan kontrol an nagmamaneho han sarakyan hinungdan han aksidente. Hi Abueme in nag-antos hin grabe nga karamtan ha lawas ngan gintalinguha madara ha hospital didto ha Guiuan pero binawi-an hin kinabuhi.
An duha nga iya kaupdanan in nakasalbar han aksidente ngan padayon gintatambal ha hospital. #


text:
Tulo nga mga marker nga igbubutang ha iba-iba nga parte han Guiuan, para hiton Quincentennial Commemoration of the Guiuan Part in the First Circumnavigation of the World, an gin Inspection han Technical Working Group han Local Government Unit of Guiuan.Ini an usa han mga pinaniningkamutan ni Mayor Annaliz Gonzales Kwan ug mga opesyales han bungto nga mahuman ini nga mga marker antis paman umabot an nasabi nga okasyon hiton Marso.
Photo : Ailyn of Tourism Office
Police Station
09173498833
Fire Station
09269921534
09469382458


text:
Karne
An karni[1] amo an unod han hayop nga ginkakaon. Ini an tayod san usa nga hayop labi na gud an san mamalia. Tubig ngan protina an kadak'an na parte han karne.
An karne han baktin, baka, kanding, karabaw, o karnero an mga partikular na paborito na kaunon han tawo.
Mga kasarigan[igliwat | Igliwat an wikitext]
- ↑ Abuyen, Tomas A. Diksyunaryo Waray-Waray [Visaya] English-Tagalog. Kalayaan Press Mktg. Ent., Inc. Quezon City. Tuig 2000. ISBN 971-08-6050-X. Pakli Ihap 161.
Mga sumpay ha gawas[igliwat | Igliwat an wikitext]
Wiktionary, an gawasnon nga pagpurulongan o diksyunaryu.


text:
Clermont-Ferrand
An Clermont-Ferrand (Frinanses nga pagluwas: [klɛʁmɔ̃ fɛʁɑ̃], Auvergnat Clharmou,[3][4] Linatin: Augustonemetum) usá nga syudad ngan komyun han Fransya, ha rehiyon han Auvergne-Rhône-Alpes, nga mayda kamolupyohan nga 141,569 (2012).[5] An metropolitano nga kahaluag mayda 467,178 nga nangungukoy dida han 2011 nga census. Amo ini an prefektura (kapital o pamunuan) han departamento han Puy-de-Dôme. Hi Olivier Bianchi amo iton yanâ nga alkalde.
Nahamutang an Clermont-Ferrand dida han patag han Limagne ha Massif Central ngan ginpapalibotan hin dako nga industriyal nga kahaluag. Kilalado an syudad tungod hin nagsusurunod nga mga bulkan, an Chaîne des Puys nga nagpapalibot hiní, upod an mamingaw nga bulkan nga Puy de Dôme (10 kilometr0s (6 milyas), usá han mga gihataasi, nga gintumbawan hin mga torre hi komunikasyon ngan nakikit-an tikang han syudad.
Nagtatagbalay an Clermont-Ferrand han Festival du Court-Métrage de Clermont-Ferrand (Festival hin Halipot-nga-Pelikula han Clermont-Ferrand), usá han mga nangunguna nga mga pankalibotan nga festival para hin mga haglipot nga pelikula ha kalibotan. Dinhi gihapon an balayan han corporate headquarters han Michelin, an pankalibotan nga kompanyiya hin goma hin ligid nga gintukod dinhi mga labaw hin 100 ka tuig hadto.
An gisikati nga plaza han Clermont-Ferrand amo an Place de Jaude, nga diin gintukod in dako nga istatwa ni Vercingetorix nga nalingkod nga namumuno hin kabayo ngan nakapot hin sundang. Mayda nahasurat nga nasiring: J'ai pris les armes pour la liberté de tous (Nagdara ako hin armas para han kagawasan han ngatanan). Gin-iskultur ini nga estatuwa ni Frédéric Bartholdi, nga amo gihapon an naghimo han Estatuwa han Libertad.
Mga pinanbasaran[igliwat | Igliwat an wikitext]
- ↑ "Decree 2014-210/Décret 2014-210 du 21 février 2014 portant délimitation des cantons dans le département du Puy-de-Dôme". Légifrance (ha Frinanses). 21 Pebrero 2014.CS1 maint: unrecognized language (link)
- ↑ https://www.insee.fr/fr/statistiques/3681328?geo=COM-63113. Ginkuhà 25 Abril 2019. Missing or empty
|title=(help)
- ↑ Karl-Heinz Reichel, Grand dictionnaire général auvergnat-français, Nonette Créer editions 2005 ISBN 2-8481-9021-3
- ↑ Pierre Bonnaud, Nouveau dictionnaire général français-auvergnat, Éditions Créer, 1999 (ISBN 2-909797-32-5)
- ↑ "2012 Census Population for Clermont-Ferrand". INSEE (ha Frinanses).CS1 maint: unrecognized language (link)
- Pages with non-numeric formatnum arguments
- CS1 maint: unrecognized language
- Pages with citations lacking titles
- Pages with citations having bare URLs
- Articles with short description
- Coordinates on Wikidata
- Mga pakli nga nagamit han Batakan:Fransya metadata Wikidata nga waray mga pinanbasaran
- Mga barasahon han Fransya nga nakinahanglan hin pagmantener
- Mga barasahon nga mayda Linatin-nga pinulongan nga sinurat
- Mga turók
- Mga komyun han Puy-de-Dôme
- Mga prefektura ha Fransya
- Clermont-Ferrand


text:
Krete
An Krete o Crete o Creta an gidadakoi ngan may-ada gidadamoi nga tawo ha mga isla han Gresya. Ini an ika-88 ha gidadakli nga isla ha kalibutan ngan ikalima ha gidadakoi nga isla ha Dagat Mediterraneo, nasunod la ha Sicily, Sardinia, Cyprus, ngan Corsica. An Crete ngan pipira nga nagpaalibot nga mga isla ngan mga gudtiay nga mga isla in nagbubug-os han rehiyon han Crete, usa ha mga aada ha igbaw nga lebel han mga yunit pan-administratibo han Gresya. An ulohan ngan gidadakoi nga syudad hini asya an Heraklion. Han tuig 2011, ini nga rehiyon in may-ada populasyon nga 623,065.
An Crete in upod ha mga mahinungdanon nga bahin han ekonomiya ngan kabilin pankultura han Gresya, samtang nagpapabilin liwat an kalugaringon nga kinaiya nga kultura (sugad han kalugaringon nga siday ngan musika). Usa ini han nagin sentro han sibilisasyon Minoa (c. 2700-1420 BC), nga ha pagkayana sinisiring ini nga ginuunahi nga sibilisasyon nga nahipatik nga aada ha Europa.[1]
Pinanbasaran[igliwat | Igliwat an wikitext]
- ↑ Ancient Crete Archived 2020-05-30 at the Wayback Machine. Oxford Bibliographies Online: Classics


text:
La Rioja (Espanya)
An La Rioja (ha literal nga Winaray: An Rioja) usa nga komunidad autonoma han Espanya, nga nahamutang dida han amihanan nga dapit han Península Ibérica. Kabahin ini han siong han Ebro dida han zona septentrional o amihanan nga zona ngan han Sistema Ibérico dida ha salatan. An komunidad uusa la an lalawigan o probinsya, an probinsya han La Rioja ngan mayda ini 174 ka munisipyo. An kapital hini Logroño ngan an katawhan hini ginbanabana nga mga 317,501 ka molupyo (INE 2008).
Ginsasapita ini han País Vasco ha amihanan (lalawigan han Álava), han Navarra ha dumagsaan, han Aragón ha timugan (mga lalawigan han Zaragoza) ngan han Castilla y León ha habagatan (mga lalawigan han Burgos ngan Soria).
Ini an kahadto nga katunaan han mga tribu nga dida ugsa han panahon han mga Romano sugad han mga Berones, mga Pelendones ngan an mga Vascones, ngan katapos han reconquista tikang han mga musulman o muslim, an teritoryo han yana nga komunidad nagin lakip han Ginhadi-an han Nájera-Pamplona ngan han Navarra, nga nagin sakop ha urhe nga panahon han Ginhadi-an han Castilla. Nahamutang an La Rioja hin pagtunga nga padumara han Burgos ngan Soria tubtob han 1833 han paghimo-a han lalawigan han Logroño, nga gin-iba an ngaran ngadto han lalawigan han La Rioja han 1980 ha ilarom han konstitusyon komo usa nga komunidad autonoma nga uusa la an lalawigan katapos han pag-aprobar han Estatuto de San Millán han 1982.


text:
Naypyidaw
An Naypyidaw, nga an opisyal nga kasurat Nay Pyi Taw (Binirmano: နေပြည်တော်; MLCTS: Nepranytau; ginluluwás [nèpjìdɔ̀], nga kasanhi nga gintawag nga Kyetpyay, Pyinmana o kundi man Kyatpyay, Pyinmana, ngan ha Hinapon: ネピドー), amo an kapital o pamunan nga syudad han Myanmar (Birmania o Burma). Nahamutang an syudad ha butnga han Unyon nga Teritoryo han Naypyidaw.[1] Naiiba ini han iba nga mga syudad han Myanmar, nga diin ini ginplano nga syudad nga gawas hin bisan ano nga estado o rehiyon, sugad han Canberra ha Australia, Brasília ha Brasil, Washington, D.C. ha Estados Unidos, Islamabad ha Pakistan o kundi man Abuja han Nigeria. Ginsaliwanan han syudad an Yangon komo administratibo nga pamunuan han Myanmar han 2006.
Komo lingkuran han kagamhanan han Myanmar, ha Naypyidaw nahamutang an Parlamento han Unyon, an Korte Suprema, an Palasyo han Presidente, an mga buhatonon nga mga urukyan han Gabinete han Myanmar ngan an pamunuan han mga ministro han gobyerno ngan militar. Natitigamnan an Naypyidaw tungod han naiiba nga paghiusa hin kadako ngan gagamay hin duro nga densidad hin kamolupyohan.[5] Nagintagbalay an syudad han ika-24 ngan ika-25 nga ASEAN Summit, han ika-3 nga BIMSTEC Summit, an Ikasiyam nga Sinirangan nga Asya nga Summit, ngan an 2013 nga Southeast Asian Games.
Etimolohiya[igliwat | Igliwat an wikitext]
An Naypyidaw Binirmano nga pulong nga nangangahulogan nga "urukyan han hadì", ngan agsob ginhuhubad nga "pamunuan han hadi",[6] "lingkoran han hadì", or "urukyan hin mga hadì".[4] Nahig-araan nga gingagamit ini nga suffix ha mga ngaran han mga pamunuan han mga hadi, sugad han Mandalay, nga gintawag nga Yadanabon Naypyidaw (ရတနာပုံနေပြည်တော်).
Mga pinambasaran[igliwat | Igliwat an wikitext]
- ↑ 1.0 1.1 တိုင်းခုနစ်တိုင်းကို တိုင်းဒေသကြီးများအဖြစ် လည်းကောင်း၊ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ တိုင်းနှင့် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ ဒေသများ ရုံးစိုက်ရာ မြို့များကို လည်းကောင်း ပြည်ထောင်စုနယ်မြေတွင် ခရိုင်နှင့်မြို့နယ်များကို လည်းကောင်း သတ်မှတ်ကြေညာ. Weekly Eleven News (ha Binirmano). 20 August 2010. Ginkuhà 23 Agosto 2010.CS1 maint: unrecognized language (link)
- ↑ Department of Population, Myanmar.
- ↑ "News Briefs". The Myanmar Times. Myanmar Consolidated Media. 20 Marso 2006. Ginhipos tikang han orihinal han 27 June 2006. Ginkuhà 1 Abril 2006.
- ↑ 4.0 4.1 Pedrosa, Veronica (20 November 2006). "Burma's 'seat of the kings'". Al Jazeera. Ginhipos tikang han orihinal han 23 Nobyembre 2006. Ginkuhà 21 Nobyembre 2006.
- ↑ "This 'empty' city is more than four times the size of London". indy100 (ha English). 21 Hunyo 2017. Ginhipos tikang han orihinal han 2017-11-10. Ginkuhà 21 Hunyo 2017.
- ↑ "An Introduction to the Toponymy of Burma (Oktubre 2007) – Annex A" Archived 31 October 2008[Date mismatch] at the Wayback Machine. p. 8, The Permanent Committee on Geographic Names (PCGN), United Kingdom
- Pages with script errors
- Pages with non-numeric formatnum arguments
- CS1 maint: unrecognized language
- CS1 uses Burmese-language script (my)
- CS1 English-language sources (en)
- Webarchive template wayback links
- Webarchive template warnings
- Articles with short description
- Mga barasahon nga mayda Binirmano-nga pinulongan nga sinurat
- Coordinates on Wikidata
- Mga turók
- Naypyidaw
- Mga ulohan ha Asya
- Myanmar


text:
Hiruhimangraw:Tarentola ephippiata
Mabibilngan dinhi - nagkikinahanglan hin paghubad[Igliwat an wikitext]
Sumala ha Catalogue of life, mabibilngan ini nga species ha "S Morocco, Algeria (Hoggar Mountains), Mauritania, Central African Republic, Mali, Burkina Faso, Niger, N Nigeria, N Cameroon, Sudan, S Chad, Benin (BAUER et al. 2006), Senegal ?, Gambia ?, Guinea-Bissau ?, Ivory Coast hoggarensis: Terra typica: Hoggar M". Alayon pagbulig hiton paghubad o paghatag hin kadugangan nga kasayoran hinin nga artikulo.:  [1] Lsjbot (talk) 23:45, 9 Marso 2013 (UTC)


text:
Caraga
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An Caraga usa nga Rehiyon Administratibo han Pilipinas, ha dumagsaan o amihanan-sinirangan nga dapit han isla han Mindanao. Amo ini an gibag-ohi nga rehiyon ha Pilipinas, ngan tinatawag gihapon ini nga Rehiyon XIII. An Caraga nga Rehiyon ginhimo pinaagi han Republic Act Numero 7901 han Pebrero 25 1995. An rehiyon mayda lima (5) nga probinsya: Agusan del Norte, Agusan del Sur, Dinagat Islands, Surigao del Norte ngan Surigao del Sur; lima (5) nga syudad: Bayugan, Bislig, Butuan, Surigao ngan Tandag; kaunman kag walo (68) nga mga bungto ngan 1,346 nga mga baranggay. An Syudad han Butuan amo an sentro han rehiyon.


text:
Baja California
An Baja California usa han mga katloan kag usa (31) nga estado ngan upod han Distrito Federal usa han mga 32 nga mga entidad federativa han Mehiko.
Nahamutang an Baja California ha pinakakanawayon o pinaka-amihanan-katundan han Mehiko. Ini amo an nahimo han península han Baja California con el estado mexicano de Baja California Sur upod han estado Mehikano han Baja California Sur. Ugsa ini mahimo nga estado han 1953, an ngaran hini amo an Amihanan nga Teritoryo han Baja California (ha Kinatsila: Territorio Norte de Baja California). Mayda ini kahaluag nga 71.576 km², nga amo in 3,57% han nasod. Ginsasapitan ini ha katundan han Kalawdan Pacífico, ha sidlangan han Dagat han Cortés o Golfo han California, han estado han Sonora ngan han estado estadounidense han Arizona, ha salatan han estado han Baja California Sur ngan ha amihanan han estado estadounidense han California.
Mexicali an kapital hini nga estado, ngan ini nga syudad, upod han Tijuana, amo an mga syudad nga gidamo-i hin tawo han estado, ngan ini nga duha nahamutang dida han frontera upod han Estados Unidos. Iba nga mga syudad nga importante gihapon amo an Ensenada, Tecate, Playas de Rosarito, San Felipe, San Quintín, Ciudad Guadalupe Victoria , Los Algodones ngan La Rumorosa. An estado mayda mga sobra hin 2.8 ka milyon nga mga nangungukoy (2005). An kodigo hini ISO 3166-2 amo an MX-BCN.
Pagbahin-bahin nga politiko-administratiba[igliwat | Igliwat an wikitext]
An estado ginbahin ngadto hin lima (5) nga munisipyo. Ngan ini liwat ginbahin-bahin ngadto hin mga delegasyon, damo hin mga pueblo, rancho ngan iba pa nga mga gudti nga mga pagbahin hin teritoryo.
Mga Munisipyo[igliwat | Igliwat an wikitext]
(An syudad han San Quintin pira na ka tuig nga nangaruyag magin munisipyo pero waray pa ini makatapos han ngatanan nga mga requisito para mahimo ini nga munisipyo).
Prinsipal nga mga syudad[igliwat | Igliwat an wikitext]
- Mexicali
- Tijuana
- Ensenada
- Tecate
- Rosarito
- Ciudad Guadalupe Victoria
- San Felipe
- San Quintín
- Los Algodones
- La Rumorosa
- Cataviña
- Colonet
Mayda pa mga damo nga mga puro o isla ngan upod hini amo an Islas Coronado, Guadalupe, Cedros, Ángel de la Guarda.


text:
Kugita Paul
- Ini nga barasahon angay ighubad ngadto ha Winaray
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Kinatsila nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Batakan:Kahong-kabatiran hayop
Hi Kugita Paul (Enero 2008 - 26 Oktubre 2010, Oberhausen) usa nga urusahon nga kugita nga naukoy hin usa nga tangke ha Sentro hin mga Buhi nga Dagat ha Oberhausen, Alemanya, nga ginagamit nga usa nga magtitigo nga hayop basi masabtan an resulta han mga uyag ha futbol


text:
Agen
An Agen (Frinanses nga pagluwas: [aʒɛ̃]) usa nga komyun ha Lot-et-Garonne departamento ha Aquitania ha habagatan nga Fransya. Nahamutang ini ha salog nga Garonne 135 kilometr0s (84 mi) ha timugan tikang ha Burdeos. Amo ini an prefektura o kapital ha departamento han Lot-et-Garonne ha nasod han Fransya.
Prensa[igliwat | Igliwat an wikitext]
Ha damo nga mga dekada an "Le Petit Bleu" amo an adlaw-adlaw nga peryodiko nga mayda mga sumat hin lokal o nasodnon nga interes.
Panakayan[igliwat | Igliwat an wikitext]
An Gare d'Agen nadugtong hit Agen ngan han Toulouse ngan Bordeaux ngan naghahatag gihapon hin serbisyon ngadto ha Périgueux. Mga usa ka oras ini tikang ha Toulouse, nga mga harani hin usa ka oras tikang ha Bordeaux. Mga maglaksi nga mga tren ngadto ha Paris naabot hin upat ka oras ngan napulo ka minuto.
Nahasumpay an Agen pinaagi han A62 nga autopista ngadto ha Toulouse ngan ha Bordeaux. Mayda ini gamay nga luparan o aeropuerto nga ginagamit hin kaurogan para hin mga pan-negosyo nga nga vuelo ngan panhayahay nga pan-idro.


text:
New Washington, Aklan
An New Washington usa nga ika-upat nga klase nga bungto ha lalawigan o probinsya han Aklan ha Katundan nga Kabisay-an nga rehiyon han Kabisay-an ha Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 33,981 nga tawo ha 6,715 nga panimalay. An New Washington kilalado tungod han lugar nga tinatawag nga Sampaguita Garden.
Mga Baranggay[igliwat | Igliwat an wikitext]
An New Washington ginbahin ngadto hin napulo kag unom (16) nga baranggay.
Mga Sumpay ha Gawas[igliwat | Igliwat an wikitext]
- Philippine Standard Geographic Code Archived 2012-04-13 at the Wayback Machine.
- 2000 Philippine Census Information


text:
Lal-lo
An Lal-lo usa nga ikaduha nga klase nga bungto ha lalawigan han Cagayan, Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 36,529 ka tawo ha 7,443 nga mga panimalay.
Han panahon han Espanyol nga kolonisasyon, an Lal-lo usa nga syudad nga kilalado ha ngaran nga Nueva Segovia ngan amo ini an lingkoranan han diosesis han Nueva Segovia.
Mga baranggayIgliwat
An Lal-lo ginbahin ngadto hin katloan kag lima (35) nga mga baranggay.
Mga sumpay ha gawasIgliwat
- Philippine Standard Geographic Code Archived 2012-04-13 at the Wayback Machine.
- 2000 Philippine Census Information


text:
Salamu Alaikum Mga Taymanghud,
Muna-muna Niyyat namu tiyagnaan in website ini para ha katan Tausug... para awun da man isab suran iban katuan natu para katuniyu katan, In mga patta iban mga items diyadagang ha website tabang natu ha mga taymanghud mabaya magdagang uno-uno... Magsukul kitaniyu ha mga nagdihil sin mga patta, tarasol, videos, kalangan iban mga religious articles... Magsukul tuud kaniyu katan ... mataud mag asubo bang hisiyu in mga naghinang sin website ini? In bunnal niya di kami manjari magclaim ha baran namu sin kami in naghinang, pasalan sin Niyyat namu para katuniyu katan in site ini.. bang kami asubohun in site ini hinang sin kita niyu katan, kami hadja in dan para magedit iban magparayaw, saa in mga information iban mga luun sin site daing katuniyu da katan. Kitaniyu katan subay in mag-claim sin site ini.. bang way kita niyu, way da isab in site ini...
Yari kami magpalingkat iban magparayaw sin site ini, kalu da isab kamu in magdihil sin pikilan para hikarayaw sin site natu.. Salam Duwaa kaniyu katan
Categories: None
Oops, you forgot something.
The words you entered did not match the given text. Please try again.


text:
Duungan
Pantalan (Iningles:Pier) (Pambansa:Pantalan) (Cebuano:Pantalan) uska lugar nga kun diin an mga sarakyan pan-publiko in na parada. Ini in lugar kun ikaw tiguikan o tilakat ngadtu ibba nga lugar. Tulu nga pagka-ibba-ibba han pantalan, pantalan pan-tubig, pantalan pan-tona, pantalan pan ayri.
An duongan[1] o duruongan[2] in us'ka lokasyon ha baybayon nga nagsusulod hin usa o labaw pa nga mga darangpan hin mga sarakayan pandagat kun diin it mga barko in poyde magduong ngan magbalhin hin tawo o kargamento tikang o pakadto ha tuna.
Mga KasariganIgliwat
- ↑ Abuyen, Tomas A. DICTIONARY English Waray-Waray/Tagalog. National Book Store. Mandaluyong City. ISBN 971-08-6529-3 Pakli Ihap 270.
- ↑ Abuyen, Tomas A. DICTIONARY English Waray-Waray/Tagalog. National Book Store. Mandaluyong City. ISBN 971-08-6529-3 Pakli Ihap 270.


text:
Dagat Pilipinas
An Dagat Pilipinas usa nga dagat marginal ha sinirangan ngan amihanan han Pilipinas nga may kahaluag nga 2 Milyones mi² (5 Milyones km²) ha katundan nga bahin han Amihanan Kalawdan Pasipiko. Napapalibotan hini han kapuropod-an Pilipinas (Luzon, Samar, Leyte ngan Mindanao) ha salatan-katundan; Palau, Yap, ngan Ulithi ha salatan-sinirangan; an Marianas, lakip an Guam, Saipan, ngan Tinian, ha sinirangan; an Bonin ngan Iwo Jima ha amihanan-sinirangan; an mga puro han Hapon nga Honshu, Shikoku, ngan Kyūshū ha amihanan; an kapuropod-an Ryukyu (Okinawa, Miyako, ngan Yaeyama) ha amihanan-katundan; ngan Taiwan ha harayo nga katundan.


text:
City government of Tacloban, NHA nanhatag hin mga balay
City government of Tacloban, NHA nanhatag hin mga balayJuly 31, 2021 No Comments on City government of Tacloban, NHA nanhatag hin mga balay
Tacloban City (7.30.21) – Ciento sesenta y siete (167) nga mga balay an gin repa (raffle) han City government of Tacloban ngan han National Housing Authority (NHA) kulop han July 30, 2021 binuhat ha St. Francis Village ha Brgy. 105 San Isidro (Suhi).
An napupurot nga raffle entry, aada nakasurat an eksakto nga address han balay- pati an ngaran han nagtatag-iya han balay nga para han mga benepisaryo pabahay nga mga Yolanda survivors nga nanhibalhin ha Norte Tacloban.
Siring ni Ted Jopson, mangulo han Tacloban City Housing and Community Development Office, ha luyo nga balay an gin rerepa- may-ada la gihapon pira nga waray maka attender, pero makukuha pa gihapon nira an ira house assignment ha iba nga adlaw didto na mismo ha ira buhatan.
May kadungan nga aktibidad hini nga takna ni Mayor Alfred S. Romualdez, sanglit pinanaglawasan hiya ni City Councilor Aimee Delgado-Grafil dida hini nga raffle.
M. Padernos/CIO


text:
Amihanan nga Sumatra
An Norte nga Sumatra o Amihanan nga Sumatra (Inindones: Sumatera Utara) amo an usa ka lalawigan an Indonesya. Medan an kapital hinin nga probinsya. Namumutang ini ha norte-katundan han isla han Sumatra. an Norte nga Sumatra an ika-upat han may-ada gidadamoi nga katawan nga probinsya ha Indonesia masunod la ha Katundan nga Java, Sinirangan nga Java ngan Butnga nga Java ngan amo an may gidadamoi nga populasyon nga lalawigan han Indonesia ha gawas han Java, nga may-ada lapos hin 13.5 milyones nga mangurukoy ha 2014.


text:
Lope de Vega
- Para han munisipyo ha Norte san Samar, pakadto ha Lope de Vega, Northern Samar
Hi Félix Lope de Vega y Carpio (Kinatsila: [ˈfeliks ˈlope ðe ˈBeɣa i ˈkaɾpjo]; 25 Nobyembre 1562 – 27 Agosto 1635) usa nga maniniday ngan dramaturgo nga Espanyol. Ginsuponer nga natawo hiya han Nobyembre 25 han 1562 ha Madrid ngan namatay han Agosto 27 han 1635 ha Madrid.
An bungto han Lope de Vega ha Amihan nga Samar gin-ngaranan ha iya dungog.
Mga kasarigan[igliwat | Igliwat an wikitext]
Mga sumpay ha gawas[igliwat | Igliwat an wikitext]
- [1] Spanish web site with multiple Lope de Vega links and audio of his works
- Sobre el reparto de La dama boba de Lope de Vega


text:
Dahil na ngani sa pandemya, nagin bigla an pagbago kan paagi kan pagtukdo ngunyan na taon pan-akademiko. Hali sa pisikal na classroom, kaskas na nagbalyo an sistema kan edukasyon sa mga online platform. Ini sarong pankinaban na pangyayari. Susog sa UNESCO, milyon na mga estudyante ngunyan an yaon sa birtwal na paagi nin pag-adal.
Sa sibot asin kaskas na pagbabago na ini, kadaklan man an taraka. Parehas an CHED asin an DepEd nagkakasiribot na maggibo nin mga patakaran para sa sistemang dai pa man napuprubaran dahil ngani dai man talaga inisip gayod kan duwang ahensya n aini na pasiring digdi an direksyon kan edukasyon. O kun iyo man, bako ngunyan na taon o sa madaling panahon. Siring man an mga partikular na mga kolehiyo, unibersidad, asin an mga yaon sa basic education. Dakol na mga bagay an kaipuhan mahimo tulos lalo na sa mga pribadong eskwelahan—pàno makua giraray an numero kan mga ma-enrol, ano an mga kagamitan na dapat yaon, an pagpasweldo, an work-from-home na istilo nin pagtrabaho, asbp. An makangisi digdi ta an gobyerno lugod an nawalat sa pagplano asin pagpa-utob nin sistema kun ikukumpara sa mga pribadong institusyon. Sa Unibersidad kun sain ako nagtutukdo, kan nagdeklara nin ECQ sa bilog na Luzon kan bulan na Marso, pinunan na tulos an mga pag-urulay kun pàno gigibuhon an masunod na taon pang-akademiko kasabay kan pagplano na tulos nin mga patakaran kun pano tatapuson an nakaaging ereskwelahan.
Maiintindihan ta an mga arog kaining mga rason kun tano kita gabos nasasakitan sa sistema ta kan online classes ngunyan. Alagad dai digdi dapat matapos an urulay. Sa mga nagpuon kan bulan nin Agosto, patapos na naman an semestre ngunyan na Disyembre asin garo baga harayo pa an laban kan Pilipinas sa CoViD. Mala ngani ta susog sa bareta, laog na kita sa 20 mga nasyon na mga may pinakahalangkaw na kaso nin CoVid. Kun ini magdagos-dagos pa, malamang na an ikaduwang semestre sa mga kolehiyo magiging online man giraray.
Kaipuhan ng riparuhon an ngunyan na padalagan kan online classes na ini. Sa sakuyang eksperyensya asin sa mga simpleng pag-urulay-ulay kan mga kapwa ko man paratukdo, uya an samuyang mga nagkapirang riparo sa sistema ngunyan. (Kadaklan digdi eksperyensya sa kolehiyo. Sa masunod gayod, sa basic education naman.)
Inot, pakarhayon an mga panundon sa pagtao nin mga gibuhon sa mga estudyante. Dakol an mga reklamo kan mga estudyante asin mga magurang manungod sa mga modyul huli ta bakong planado na maray kan mga eskwelahan an iskedyul kan pagtao nin mga gigibuhon o mga outputs. Huli ta gabos nag-irisip na tatawan halimbawa nin sarong semana an mga estudyante na simbagan an mga modyul, natatambak an mga gibuhon pagabot kan Byernes o Sabado. Tibaad igwa nin paagi na ilaag sa sistema mismo kan eskwelahan kun anong mga kurso o subjects an dapat mahimo sa kun anong aldaw.
Panduwa, an bagong normal na inaapod nangangaipuhan nin bagong paghiling sa pag-adal mismo. Dapat maisihan kan mga magurang, mga paratukdo, asin mga estudyante na an online learning nangangaipuhan talaga nin dakulang ekspwersyo na makanuod sa sadiring paagi. Hali kita sa sarong henerasyon kun sain na an paratukdo iyo an sentro kan edukasyon natatapos na asin minabagtas kita sa sarong paghiling kan edukasyon na an mga estudyante mismo iyo an may sadiring sikad sa pag-adal. Kaya an modular na paagi nin pag-eskwela ibang paagi nanggad. Digdi, nilalaag na kan paratukdo an gabos na dapat gibuhon asin an estudyante an masikap na iyan matapos niya. Dai ka magparahinanakit kun “dai nagpaparatukdo” an saimong teacher ta kaya ngani ika may modyul na. An trabaho ngunyan kan teacher iyo na magkomento sa saimong mga gibo.
Pantulo, bawasan an total na units na pwedeng i-enrol sa kada semestre. Gabos nagsasarabi na “new normal” an kinaban alagad an mga paagi kan mga eskwlehan iyo man giraray. Huli ngani ta may elemento nan in modyular na pag-eskwela, mas magabat talaga an trabaho ngunyan kan mga estudyante lalo na sa kolehiyo. Sinda mismo an maasikaso akn sadiri nindang pagkanuod. Kaya, kaipuhan na may panundon na bago sa kun pira baga an pwedeng i-enrol kan sarong estudyante. Kun ika nagklase ngunyan na igwa ka nin 24 units na subjects, mangalas na na an walong subjects nay an kadakul na hahagadon saimo? Bako pa nganig finals period. 18 units an ideyal na numero kan dapat kinukua kan estudyante ngunyan. Kun sa lumang normal nasaskitan na sa 24 o 28 units, ngunyan pa daw sa arog kaining paagi? Para sako, moral na katungdan kan mga eskwelahan n aini ipautob ta ini para nanggad sa karahayan kan mga estudyante.
Pan-apat, bawasan an mga teaching loads o numero kan mga estudyante na tinutukduan kan mga maestro asin maestra. Sentro kan Blended Learning o Online Learning an pilosopiya na an paratukdo magiging giya kan mga estudyante mantang sinda nagsasadiring lapigot para maintindihan an nasa modyul. Para magibo ini, obligasyon kan sarong paratukdo na saro-saro na magtao nin komento sa mga outputs, magtao nin dagdag na mga gibuhon kun kinakaipuhan pa, asin iba pa. Bako na sana ining ma-tsek kan papel asin malista kun nakapira si Juan o si Juana. Alagad, isipon mo daw kun an sarong paratukdo igwa nin piton o walong seksyon na kapot, na igwa nin kwarentang estudyante kada klase, asin tulong manlain-lain na subjects pa. Kun seseryosohon kan paratukdo n aini an dapat na ginigibo kan sarong online teacher, magagadan sya sa kapagalan sa tahaw pa sana kan semestre. Kun igwa nin ideyal na numero kan units na pwedeng kuanon an sarong estudyante, iyo man an sa paratukdo. Ideyal gayod an anom na klase na igwa nin 25 na mga estudyante sa kada klase. Digdi mahihiling an totoong bunga kan sarong online class. Dagsag gastos ini sa mga eskwelahan, aram ko, alagad isay baya an nagsabi na barato an online class?
Dahil sa limitasyon kan espasyo digdi, ini sana ngunyan an aabuton kan sakuyang lista. Sa sunod naman na Sabado an ikaduwang parte.
Malinaw an sakuyang paninidugan digdi. Gabos kita paragal sa bagong sistema na ini. Gabos kita nagpapa-anos-anos ngani mapakarhay an satuyang pag-adal sa tahaw kan sarog kaining sitwasyon. Kaipuhan simbagan tulos kan mga nanunungdan an mga pangangaipuhan kan gabos na sektor. An pagbabago bako sana man sa mga estudyante. Tinawan nin inot na pokus an mga estudyante, ginibo an gabos tangani na sinda madagka na magpadagos giraray. Asin tama iyan. Alagad, kaipuhan man simbagan an mga bagong pangangaipuhan kan mga paratukdo. Nagbago an sistema alagad mayo man dakulang pagbabago sa disenyo kan blended bearning para sa mga paratukdo, mala ngani ta triple pa an trabaho.
Kun kita seryoso sa arog kaining paagi nin pag-adal asin pagtukdo, gibuhon ta nin tama. Bakong itong masabi sana na “online learning kami.” Ta para sain an mga pagal kun hilaw man sana an kaaabtan? Dagdag sana ini sa mga sagin-sagin kan mga institusyon. Kun binabandira ta an new normal sa edukasyon, paninidugan dapat sa gabos na aspeto—teknikal, pinansyal, asin moral na mga obligasyon. Tama na sa mga slogan na iyan. Hilingon na an sitwasyon kan mga estudyante asin mga paratukdo. Sayang an satuyang mga kapagalan asin paghinguwa kun sa katapusan kaini, hilaw man sana an kakabutan kan edukasyon.
.


text:
Optika
An optika amo an sanga hin fisika nga nanginginlabot hin kinaiya han lamrag, lakip an interaksyon ha materya ngan an paghimo hin mga instrumento nga nagamit o nakakaabat hini.
Kasaysayan[igliwat | Igliwat an wikitext]
Nagtikang an seyensya san Optika san paghimua san linti san mga sinauna na mga Egyptian ngan mga Mesopotamyan. An nahihibaruan na pinakauna na mga linti nagtikang sadton 700 BC gikan sa Assyria ngan titawag na Layard o Nimrud lens.[1]
Klasikal na optika[igliwat | Igliwat an wikitext]
An klasikal na optika ginbabahin ngadto sin duha na sanga: geometrikal ngan pisikal na optika. Sa geometrikal, o kilala liwat na ray optics, ginkukunsidira an lamrag o suna na nakiwa sin tadung na linya, ngan sa pisikal, o kilala liwat na wave optics, an ginkukunsidira an lamrag na electromagnetic wave.
Moderno na optika[igliwat | Igliwat an wikitext]
Ginsasakop sa Moderno na optika an optical science ngan engineering na popyular sa 20th century. Sakob sini an Quantum optics, na hiunung san mekanikal na kinaiya han suna, ngan ginkukunsidira an suna na nadaloy na eneriya o quantazied photons. produkto sa Quantum optics an laser, light detectors, LED, ngan photovoltaic cells.
Mga Kasarigan[igliwat | Igliwat an wikitext]
- ↑ "World's oldest telescope?". BBC News. July 1, 1999. Ginkuhà Jan 3, 2010.


text:
Luang Nam Tha (lalawigan)
An Luang Nam Tha o Louang Namtha (ha Lao ຫລວງນໍ້າທາ) usa nga lalawigan han Laos. An kapital han lalawigan Luang Nam Tha gihapon an ngaran. Nahamutang ini ha amihanan nga dapit han nasod. Tikang han 1966 tubtob 1976 ini, upod han yana nga lalawigan han Bokeo, amo an nahimo han lalawigan han Huakhong.
Heyograpiya[igliwat | Igliwat an wikitext]
An lalawigan ginsasapitan hin iba nga mga lalawigan han Laos: Bokeo ha habagatan, Udomxai ha timugan. Ginsasapitan an Luang Nam Tha han Myanmar ha kanawayan ngan han lalawigan han Yunnan ha Tsina ha dumagsaan ngan an tabokan han linea adto ha Boten. An Salog han Mekong amo an kanawayan nga linea han lalawigan. Tulo nga dagko nga salog nasulog tipa-katundan ngan tipa-salatan ngadto han Mekong: Nam Tha, Nam Fa ngan Nam Long.
Mga adminstratibo nga pagbahinbahin[igliwat | Igliwat an wikitext]
An lalawigan nahimo han mga nasunod nga mga distrito:
- Long (3-03)
- Nale (3-05)
- Namtha (3-01)
- Sing (3-02)
- Viangphoukha (3-04)
Mga sumpay ha gawas[igliwat | Igliwat an wikitext]
- Ecoturismo ha Laos Archived 2010-11-22 at the Wayback Machine.
- Mapa han Lalawigan han Luang Nam Tha Archived 2015-09-23 at the Wayback Machine.
- Wildlife Conservation Society - Nam Ha Proyekto han Nasodnon nga Protektado nga Lugar Archived 2005-11-03 at the Wayback Machine.
- Turismo nga Garamiton para hin Pagpadukwag (PDF-nga fayl) Archived 2015-12-28 at the Wayback Machine.


text:
Kuomintang
An Kuomintang[3] (/[invalid input: 'icon']ˌkwoʊmɪnˈtɑːŋ/ o /-ˈtæŋ/;[4] KMT), nga opisyal nga pagtawag Kuomintang han Tsina[5], agsob nga ginromanisar nga Guomindang (GMD) ha Pinyin nga sistema hin pagtranscribir, ngan ginhuhubad nga Partido Nasyonalista Tsino,[6] o Partido Nasyonalista han Tsina usa han mga dominante nga partido han sarusayo nga kaagi han Republika han Tsina, tikang han 1912, ngan nagpapabilin nga usa han mga dako nga partido politika ha Taiwan yana. An ideyolohiya nga ginsusunod hini amo an Tulo nga Prinsipyo han Katawhan, nga ginbandilyo ni Sun Yat-sen. Amo ini an gima-iha-i nga partido politika ha Republika han Tsina, nga diin usa ini han mga nagbulig pagtukod, ngan an lingkoranan han manguna han partido adto ha Taipei. Ha yana amo ini an nagdudumara nga partido ha Taiwan, ngan nakapot han kadam-an nga mga lingkoran ha Lehislatibo nga Yuan. An KMT api han International Democrat Union. An yana nga mangulo nga hi Ma Ying-jeou, nga napili han 2008 ngan utro nga napili han 2012, amo an ika-pito nga api han KMT nga nagkapot han puwesto hin pagkamangulo.
Mga kasariganIgliwat
- ↑ "Kuomintang Official Website". Kmt.org.tw. Ginhipos tikang han orihinal han 2020-04-15. Ginkuhà 2011-09-13.
- ↑ "Archived copy". Ginhipos tikang han orihinal han 2008-04-03. Ginkuhà 2013-03-29.CS1 maint: archived copy as title (link)
- ↑ "Introduction of the KMT". Kuomintang. Ginhipos tikang han orihinal han 2014-04-02. Ginkuhà 2011-02-15.
- ↑ "kuomintang - Definitions". Dictionary.reference.com. Ginkuhà 2011-09-13.
- ↑ "Party Charter". Kuomintang. Ginhipos tikang han orihinal han 2013-02-06. Ginkuhà 2013-0306. Check date values in:
|accessdate=(help)
- ↑ Agsob gihapon ginhuhubad nga "Partido han Nasodnon nga Katawhan nga Tsino", see e.g. Derek Heater (1987-04-23). Our World This Century: New Edition for GCSE. Oxford University Press. p. 116. ISBN 978-0-19-913324-6. http://books.google.com/?id=94oMyEWGnXYC&pg=PA116. ngan "Generalissimo and Madame Chiang Kai-Shek". TIME. 1938-01-03. Ginhipos tikang han orihinal han 2007-03-29. Ginkuhà 2011-05-22.


text:
Trujillo
Iton Trujillo poyde tinmudlok ha:
- Trujillo, Cáceres, usa ka bungto ha Provincia de Cáceres, Extremadura, Espanya.
- Trujillo, Valle del Cauca, usa ka bungto ngan munisipalidad ha departamento han Valle del Cauca ha nasod han Colombia.
- Trujillo, La Libertad, an kapital ha rehiyon han La Libertad ha nasod han Peru.
- Trujillo (estado), an usa ka estado han nasod han Venezuela. An kapital hini amo an Trujillo.
- Trujillo, Colón, an ulohan ha departamento han Colón ha nasod han Honduras.
- Trujillo (syudad ha Venezuela), an kapital nga syudad han Estado han Trujillo.
- Trujillo (lalawigan), an usa ka probinsya ha nasod han Peru.


text:
Azincourt
An Azincourt (Frinanses nga pagluwas: [azɛ̃kuʁ]; ha kaagi, Agincourt ha Iningles) amo in usa ka komyun ha departamento han Pas-de-Calais ngan ha rehiyon han Nord-Pas-de-Calais ha nasod han Fransya.
Heyograpiya[igliwat | Igliwat an wikitext]
Nahamutang ini hin 12 ka milyas (20 ka km) ha kanawayan tikang ha Saint-Pol-sur-Ternoise ha dalan nga D71.
Etimolohiya[igliwat | Igliwat an wikitext]
Waray ini pagkasumpay ha etimolohiya ngan fonetika ha Frinanses han Agincourt, Meurthe-et-Moselle (Egincourt 875), nga gindugtong hin lain nga ngaran Germanico nga *Ingin-.[1]
Kaagi[igliwat | Igliwat an wikitext]
Kilalado an Azincourt nga amo an lugar han pag-awayan han 25 han Oktubre 1415 nga diin an ehersito ni Hadi Henry V han Inglaterra nagdaog patok han mga pwersa nga pinangunahan ni Charles d'Albret para kan Charles VI han Fransya, ngan gintalaan ha kasaysayan Ingles nga Pag-awayan han Agincourt.
Ha urhe nga panahon, han pagin-hadi ni Henry VIII han 1509, ginpasidunggan niya in Ininglis nga bersyon han Kinabuhi ni Henry V basi niya subdon hiya, tungod han iya hunanhuna nga usa nga kampanya patok han Fransya makabulig ha iya nga magkaada hin lugar ha Europeo nga entablado. Han 1513, tinmabok hi Henry VIII han English Channel ngan kinmadto hiya ha Azincourt. Gin-updan hiya ni John Nevill.[2]
Katawhan[igliwat | Igliwat an wikitext]
Mga kiritaon[igliwat | Igliwat an wikitext]
An orihinal nga museo han pag-awayan dida han baryo nagpanguna hin mga modelo nga mga knight nga ginhimo tikang hin Action Man nga mga tawo-tawo. Ha yana, ginsaliwanan na ini han puropropesyonal nga lugar hin pagpakita nga nagamit hin laser, video, mga slide nga pasundayag, mga audyo nga komentaryo ngan pira nga mga interactive nga elemento. An edifisyo han museo baga an kahimo hin usa han mga longbow nga gin-gamit dida han pag-awayan han mga paragpana ni Hadi Henry V.
An baryo mayda festival ha tagsa lain nga tuig, nga naghihinumdom han pag-awayan ngan nag papakita hin dirudilain nga mga stall ngan display. An gi-urhii ginhimo dida han Hulyo 21 tubtob Hulyo 22, 2007.[3]
Kambal nga mga bungto[igliwat | Igliwat an wikitext]
Ginkambal an Azincourt han Ingles nga baryo han Middleham ha North Yorkshire.
Kitaa gihapon[igliwat | Igliwat an wikitext]
Mga kasarigan[igliwat | Igliwat an wikitext]
- ↑ fr:Albert Dauzat et fr:Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des noms de lieux en France, éditions Larousse 1968. p. 4.
- ↑ The House of Commons: 1509 - 1558, Volume 4; Stanley T. Bindoff, John S. Roskell, Lewis Namier, Romney Sedgwick, David Hayton, Eveline Cruickshanks, R. G. Thorne, P. W. Hasler (Boydell & Brewer, 1982)
- ↑ "Azincourt Alliance". Ginhipos tikang han orihinal han 2000-12-04. Ginkuhà 2011-08-18.
Mga sumpay ha gawas[igliwat | Igliwat an wikitext]
- Azincourt ha Insee nga websayt Archived 2007-03-12 at the Wayback Machine. (Frinanses)
- Azincourt ha Quid nga websayt (Frinanses)


text:
Belgrado
An Belgrado o kundi man Belgrade (ha Serbyano: Beograd / Бeorpaд ; ha literal nga Winaray: Busag nga Syudad) amo an kapital ngan gidakoi nga syudad ha nasod han Serbia. Ini namumutang ha pagtapo han mga Salog Sava ngan Danube, kun diin an Kapatagan Pannonica nagtatapo han Balkanica.[1] An lugar nga urbano han Syudad han Belgrado may-ada populasyon hin 1.23 milyon ka tawo, samtang haros 1.7 milyon ka mga tawo in nangungukoy ha sakob han katubtuban hinin nga administratibo.[2]
Usa ha may hinongdanon nga mga kultura prehistorya han Europa, an kultura Vinča, in inmuswag ha sakob han lugar Belgrado han ika-6 milenyo UC. Ha antiquidad, an mga Thraco-Dacian inmukoy hinin nga rehiyon kahuman han 279 UC nga pagsulong han mga Celta hinin nga syudad, ngan ginngaranan hini nga Singidūn.[3] Ginsakop liwat hini han mga Romano han panahon han pamumuno ni Augustus, ngan gintagan hin mga katungod pan-syudad ha butnga han ika-2 siglo. Gin-puy-an han mga eslavo han dekada 520, ngan nagsurusaliwan an namuno pipira ka beses ha kamot han mga Imperyo Byzantino, Imperyo Francos, Imperyo Bulgariano ngan Ginhadian han Hungarya san-o ini magin ulohan han Hadi han Serbia na hi Stephen Dragutin (1282–1316). Han tuig 1521, ginsakop an Belgrado han Imperyo Ottomano ngan nagin lingkuran han Sanjak han Smederevo.[4] Nagburubalyo liwat an pamumuno ha kamot han mga Ottomano ngan Habsburg, ngan nahitabo an pagkaruba han kadak-an han syudad ha panahon han gera Austro-Ottomano. An Belgrado gin-ngaranan na liwat nga kapital han Serbia ha tuig 1841. An Norte nga dapit han Belgrado nagpabilin nga pwesto han gisasalatani nga Habsburg tubtob han tuig 1918, kun diin an syudad in nabug-os pagkausa otro. Tungod nga istratehiko an kinamumutangan hini, an syudad gin-aragwayan hin labaw ha 115 ka mga gera ngan naruba 44 ka beses.[5] An Belgrado nagin ulohan han Yugoslavia tikang han kahimo hini ha tuig 1918.
An Belgrado may pinaurog nga kahimtang administratibo ha sakob han Serbia[6] ngan ini in usa ha lima nga rehiyon pan-estadistika han Serbia. An teritoryo han metropolitano in ginbahin ngadto ha 17 munisipyo, tagsa-tagsa may-ada kalugaringon nga lokal nga konseho.[7] An syudad han Belgrado nasakop hin 3.6% han kanan Serbia teritoryo, ngan may-ada 24% han kanan hinin nasod nga katawhan nangungukoy ha sulod han katubtuban pan-administratibo hini. Ini in ginklasipa nga usa ka Beta-Global City.[8]
Mga kasarigan[igliwat | Igliwat an wikitext]
- ↑ "Why invest in Belgrade?". City of Belgrade. Ginkuhà 11 October 2010.
- ↑ "Municipalities and regions of the Republic of Serbia, 2017" (PDF). Pod2.stat.gov.rs. Ginkuhà 11 April 2018.
- ↑ "Discover Belgrade". City of Belgrade. Ginhipos tikang han orihinal han 18 May 2009. Ginkuhà 5 May 2009. Cite uses deprecated parameter
|deadurl=(help)
- ↑ "The History of Belgrade". BelgradeNet Travel Guide. Ginhipos tikang han orihinal han 24 January 2015. Ginkuhà 5 May 2009.
- ↑ Nurden, Robert (22 Marso 2009). "Belgrade has risen from the ashes to become the Balkans' party city". London: Independent. Ginhipos tikang han orihinal han 26 March 2009. Ginkuhà 5 May 2009. Cite uses deprecated parameter
|deadurl=(help)
- ↑ "Assembly of the City of Belgrade". City of Belgrade. Ginkuhà 10 July 2007.
- ↑ "Urban Municipalities". Official website. Ginkuhà 10 July 2007.
- ↑ "The World According to GAWC 2012". GAWC. Ginkuhà 10 January 2015.


text:
Jolo, Sulu
- Ini nga artikulo mahitungod han bungto. Para han isla, kitaa iton Isla han Jolo.
An Jolo usa nga ikatulo nga klase nga bungto ha lalawigan han Sulu ha Pilipinas. Amo ini an kapital nga bungto han Sulu. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 87,998 ka tawo ha 12,814 nga panimalay.
Nahimutang ini ha Isla han Jolo.
Mga BaranggayIgliwat
An Jolo ginbahin ngadto hin walo (8) nga mga baranggay.
- Kambing
- Kanlagay
- Karungdong (Pob.)
- Masjid Bayle
- Masjid Punjungan
- Pang
- Pangdan Pangdan
- Pitogo
- Tunggol
Mga Sumpay ha GawasIgliwat
- Philippine Standard Geographic Code Archived 2012-04-13 at the Wayback Machine.
- 2000 Philippine Census Information


text:
Kapuropod-an Balear
An Kapuropod-an Balear o Kapuropod-an Baleares (ha Kinatsila ngan alternatibo nga pagtawag nga Winaray: Islas Baleares o Baleares; ha Kinatalan ngan opisyal nga pagtawag: Illes Balears[1]) usa nga komunidad autonoma han Espanya nga nahimo han mga puro o isla han kapuropod-an balear, nga nahamutang ha Dagat Mediterraneo, tapad han sinirangan nga baybayon han Peninsula Iberika. An kapital hini amo an Palma de Mallorca.
Pag-ngaran[igliwat | Igliwat an wikitext]
- Kapuropod-an Balear an ngaran hini nga lugar ha pormal nga Winaray.
- Kapuropod-an Baleares usa nga alternatibo nga pagtawag hini nga lugar ha Winaray.
- Islas Baleares an ngaran ha Kinatsila ngan agsob gamiton han mga nagamit hin Kinatsila. Ini nga porma agsob gihapon nga ginagamit ha Winaray.
- Illes Balears an ngaran ha Kinatalan ngan sumala han balaod amo an opisyal nga ngaran.
An kapuropod-an[igliwat | Igliwat an wikitext]
An kapuropod-an nahimo hin duha nga grupo hin mga isla ngan damolaay nga mga islote:
- An mga Gimnesias: Menorca, Mallorca ngan Cabrera ngan pira nga mga hagrani nga isla o puro (sugad han Dragonera, Conejera o an Isla del Aire).
- An mga Pitiusas: Ibiza (Eivissa en Kinatalan) ngan Formentera ngan mga distinto nga mga islahay nga nagpapalibot hini.
Mga pinanbasaran[igliwat | Igliwat an wikitext]
- ↑ Estatuto de Autonomía de las Islas Baleares Archived 2021-03-01 at the Wayback Machine.. Ginkita dida han 5 han Septyembre han 2007.