text: 1Nagtikang liwat hi Jesus hin pagtutdo didto ha tabi han Lanaw han Galilea. Damo kaupay an mga tawo nga nag-alirong ha iya; sanglit sinmakay hiya hin sakayan ngan linmingkod hiya. Nakadto ha dagat an sakayan ngan nagkakatukdaw an mga tawo didto ha tabi. 2Damo an igintutdo niya pinaagi hin mga pananglitan. Dida han iya pagtutdo nagsiring hiya ha ira: 3“Pamati kamo! May-ada tawo nga kinmadto han iya uma hin pagsabod. 4Han nagsasabod hiya, may mga binhe nga nagkataktak ha dalan ngan pinanuktok han mga tamsi. 5May-ada nahulog ngada hin batoon nga tuna. Tinmurok gad an binhe kay may-ada man manipis nga tuna. 6Kundi han pagsirak han adlaw, nalaya an mga tanom kay waray makagamot hin maupay, ngan nagkauuga. 7May mga binhe nga nahulog ha mga tunokon nga kabanwaan. Han pagtubo han kabanwaan, naambongan an mga tanom; sanglit waray mamunga. 8Kundi may mga binhe nga nahulog ha maupay nga tuna. Tinmurok an binhe, tinmubo ngan namunga: may-ada namunga hin 30 ka pilo, 60 ka pilo an iba, ngan 100 ka pilo an iba liwat.” 9Ngan nagsiring hi Jesus, “Kon hin-o ha iyo an may durunggan, mamati hin maupay!” 10Han nag-uusaan na la hi Jesus, dinmaop ha iya adton iba nga nakabati ha iya upod an dose nga mga tinun-an, ngan naghangyo nga igsaysay niya an mga pananglitan. 11Binmaton hi Jesus, “Iginhatag ha iyo an pakasabot han mga natatago nga butang han Ginhadian han Dyos; kundi nakakasabot la adton diri kausa niyo pinaagi hin mga pananglitan, 12basi ‘Ha ira paniguro hin pagkita, diri lugod hira nakakakita, ha ira paniguro hin pamati, diri lugod hira makakasabot; kay kon makahimo hira, bangin hira bumalik sa Dyos ngan pasasayloon hira niya.’ ” 13Ngan nagpakiana hi Jesus ha ira, “Diri ba kamo nakakasabot hini nga pananglitan? Uunanhon man ngay-an niyo hin pakasabot hin bisan ano nga pananglitan? 14An magsarabod nagsabod han mensahe han Dyos. 15May-ada mga tawo nga sugad han mga binhe nga nahulog ha dalan. Pakakabati nira han mensahe, naabot dayon hi Satanas ngan inaagaw an mensahe ha ira. 16An iba nga mga tawo sugad hin mga binhe nga nataktak ha batoon nga tuna. Pakakabati nira han mensahe, kinakarawat dayon nira nga malipayon. 17Kundi diri gud napabilin ha ira kasingkasing, ngan diri nag-iiha. Sanglit kon naabot in kakurian ngan pag-antos tungod han mensahe, nabaya hira dayon. 18An iba nga mga tawo sugad hin mga binhe nga ginsabod dida hin tunokon nga kabanwaan. Nakakabati ini hira han mensahe, 19kundi natatabonan an mensahe han mga kabaraka hiunong hin nga kinabuhi, an paghigugma han manggad, ngan an iba nga mga karuyagon, sanglit diri nakakabunga. 20Kundi an iba nga mga tawo sugad hin mga binhe nga ginsabod ha maupay nga tuna. Namamati hira han pulong, ira kinakarawat ngan namumunga. May-ada nabunga hin 30 ka pilo, an iba 60 ka pilo, ngan an iba na man, 100 ka pilo.” 21Nagpadayon hi Jesus, “Kon may-ada nagdadara hin suga, tinatakloban ba niya ini, o ibinubutang ba ha sirong hin higdaan? Diri ba ikinakadto ha iya burutangan? 22Ipadadayag an natatago; bubuksan an natatahoban. 23Kon hin-o an may mga durunggan, mamati hin maupay!” 24Nagsiring pa hiya ha ira, “Tigamni an iyo hinbabatian. An amo ngahaw nga mga lagda nga ginagamit niyo hin paghukom han iba, amo man an gagamiton han Dyos hin paghukom ha iyo, ngan bangin labaw pa hin kamakuri. 25Tatagan pa adton may-ada na; kukuhaan adton waray, bisan han gutiay nga aada ha iya.” 26Nagpadayon hi Jesus hin pagsiring: “Alid-agid an Ginhadian han Dyos hin tawo nga nagsabod hin binhe ha iya uma. 27Kahuman niya pagsabod han binhe, nagpapadayon hiya han iya ikina-adlaw nga mga buruhaton, samtang naturok ngan natubo an binhe. Kundi diri hiya maaram kon ano an kasugad hini. 28An tuna ngahaw an nakakapatubo ngan nakakapabunga: syahan, nananahon; niyan, namumukad; kahuman, namumunga. 29Kon hinog na an bunga, gin-aani han tag-iya, kay inmabot na an takna hin panguha. 30“Ano ba an aton ikatatanding han Ginhadian han Dyos?” nagpakiana hi Jesus. “Ano nga pananglitan an sadang naton gamiton hin pagsaysay hini? 31Amo ini nga pananglitan: Usa ka tawo nagtanom ha tuna hin liso hin mustasa, an gigugutiayi nga liso dinhe ha tuna. 32Natubo ini ngan nahihimo nga gidadakoi nga kahoy. Narampag an iya mga sanga ngan nahapon an katamsihan ngan dito nagsasalag.” 33Nagwali hi Jesus ha mga tawo pinaagi hin alid-agid hini nga mga pananglitan. Ginsumatan niya hira sugad han ira hinsasabotan. 34Waray gud hiya magyakan ha ira kon diri pinaagi hin mga pananglitan; kundi kon an iya mga tinun-an la an iya kahimangraw, iya iginsasaysay an ngatanan ha ira. 35Han pagkagab-i hito manta nga adlaw, nagsiring hi Jesus ha iya mga tinun-an, “Talabok kita ngadto ha luyo han lanaw.” 36Sanglit binayaan nira an kadam-an nga mga tawo. Sinmakay han sakayan an mga tinun-an diin nakadto na hi Jesus, ngan tinmalabok hira. May iba nga mga sakayan didto. 37Inmabot in makusog nga alipuros ngan ginsasakayan na an ira sakayan hin mga balod nga haros mapuno na hin tubig an sakayan. 38Nakaturog hi Jesus didto ha may ulin; nakakaulon hiya ha iya paghigda. Ginpukaw hiya han mga tinun-an, “Magturutdo, diri ka ba nababaraka nga magkakamatay na kita?” 39Binmuhat hi Jesus ngan ginsaway niya an hangin, “Hugpoy na!” ngan an mga balod, “Pagmalinaw kamo!” Hinmugpoy an hangin ngan nagmalinaw. 40Nagsiring hi Jesus ha iya mga tinun-an, “Kay ano nga nahahadlok man kamo? Waray la gihapon kamo pagtoo?” 41Kundi duro gud an ira paghipausa, ngan may hinsiring ha ira: “Hin-o ini nga tawo nga nasugot man ha iya bisan an hangin ngan an mga balod?”


c: text/html

text:
Uyag
An mulay o uyag (Iningles:Play) (Pambansa:Laro) (sa pira nga mga Winaray nga diyalekto: uyas) usa nga gin-istruktura o semi-istruktura nga aktibidad, nga agsob buhaton para hin pagliaw ngan panalagsa gamiton liwat nga paagi hin pag-aram. Iton mga uyag, nag-iiba tikang han buruhaton nga trabaho nga diin an ginbubuhat an aktibidad tungod hin sweldo, ngan nag-iiba iton mulay tikang hit arte, nga diin an ginpanginginlabot amo an pag-expresar hin mga idea. Pero diri pirme klaro ini nga pagka-iba ngan damo nga mga uyag puyde sidngon nga trabaho ngan/o arte.
It mga elemento hin mulay amo an mga panuyo, mga ginsusunod, ngan challenge ngan interactivity. Iton mga uyag mayda mental o pisikal nga stimulation, ngan agsob dungan ka pisikal ngan mental. Damo nga mga uyag nakabulig hit pagpadukwag hin mga abilidad, nagsisirbe komo paagi hin pag-ehersisyo, o mayda papel ha edukasyon, simulation ngan psikolohiya.
Tikang
1. Napulu nga Bola dara an patu nga bilyar. (10-Ball Billiards)
- 1.A Ig set an bola pa tatsuluk. An mga kantu 2 ngan 3, an printi 1. Didtu ha katunga han tunga pahilaba nga lamesa sentru an 1(dulaw). Imahi han pag set. 10ball_SET
- 1.B Kuha taku kamu nga duha.
- 1.C Pagkuha hin 1 ka takup han butilya.
- 1.D Pagpili kam nga duha kun kulub imu u huyang iya baliktad huyang imu kulub iya.
- 1.D1 Pagpili kun kulub u huyang an Bad Shot u Good Shot
- 1.D2 Pagpili kun kulub u huyang an Spot u Tutuk
- 1.E Igpa-itsa an takup. Para kumulub u humuyang.
- 1.F An magdaug ansya an ma-sargu.
- 1.G Kun pagsargu/pagtira may sumulud nga bola. Puydi ka humabul, imuhon an nasulud. (pakadtu 1.H ngan 1.I)
- 1.G1 Kun pagsargu mu gumawas ha lamesa an madir/patu, itsa takup kun Bad u Good, Kun Good imu tira, itsa kun tutuk u spot, kun bad iya na tira itsa liwat kun tutuk u spot.
- 1.G2 Kun pagsargu mu gumawas an ibba nga bola o an 1, itsa takup kun Good u Bad, kun Good dugang ha imu an ihap han gumawas nga bola diri na api ha lamesa, kun Bad iya na tira iya na an bola dugang ha iya an ihap.
- 1.H Kun malanat/habol igpa-itsa an takup. Kun Good Shot diri ka makakahabol. Kun Bad Shot puydi ka makahabol. Imu na tira.
- 1.I Igpa-itsa kun tutuk u spot an imu magiging tira.
- 1.I1 Kun maka syut ka imu la guihapon tira kun diri ka maka syut iya na tira.
- 1.J Kun imu tira nga diri ka naayun tumira, puydi mu ig-bad shot an una nga tira.
- 1.K Igpa-itsa an takup. Para kumulub u humuyang.
- 1.L Kun Good Shot wara ka mahihimu matira ka gud. Kun Bad Shot kuhaa an patu (Madir)
- 1.M Igpa-itsa an takup kun tutuk u spot.
- 1.N Tutuk ngani mahirani ka han sunud nga bola (kun nasyut an 2 an titirahan 3) ngadtu tadung ha bulsa/luhu. Kun spot adtu ka ha kahilab-an katunga nga tunga han lamesa an titirahan adtu ha luyu nga katunga han tunga sentru han lamesa.
- 1.O Kun pagtira mu sumulud an madir an guin titira wara. Itsa takup kun Bad u Good, kun Good imu la gihap tira. Kapti an madir. Itsa takup kun tutuk u spot.
- 1.P Kun pagtira mu sumulud nga duha an madir ngan an guin titirahan. Itsa takun kun Good u Bad, kun Bad iya na tira, Itsa liwat takup kun tutuk u spot. An titirahan adtu kahilab-an katunga-tunga han lamesa sentru. Kun Good imu tira, itsa takup kun tutuk u spot.
- 1.Q Kun pagtira mu han madir ngadtu han bola nga tinitira may-ada sumulud nga ibba nga bola. Itsa takup kun imu u iya an sumulud nga ibba(tsamba) nga bola. Diri na api ha lamesa han sumulud nga ibba nga bola. Dugang na ihap.
- 1.R Kun pagtira mu gumawas ha lamesa an madir, itsa takup kun bad u good an imu tira, kun good itsa takup liwat kun tutuk u spot an imu tira. Kun Bad iya na tira itsa takup kun tutuk u spot an iya tira.
- 1.S Kun pagtira mu gumawas ha lamesa an gintitira/ibba nga bola, itsa takup kun bad u good, kun good imu na an bola dugang ihap, kun bad iya an bola dugang ihap ha iya.
Ini nga uyag ansya in padakuay hin ihap, an maka abut karuhaan kag walo 28 tipa igbaw ansya an daug. Bisan sanu an referee u spotter diri makaka badshot han nauyag. Kun pagtira mu nabantad han spotter an usa u damu nga bola imu la gihap tira. Kun tira mu nga mabantad han imu kauyag bilyar (diri an spotter) an makabantad itsa takup kun good u bad. Kun good padayun an imu pagtira. Kun bad itsa takup kun tutuk o spot an imu tira.
Pag-ihap
1 dugang 2 batun iii
iii dugang 3 batun iiiii i
iiiii i dugang 4 batun iiiii iiiii
iiiii iiiii dugang 5 batun iiiii iiiii iiiii
iiiii iiiii iiiii dugang 6 batun iiiii iiiii iiiii iiiii i
iiiii iiiii iiiii iiiii i dugang 7 batun iiiii iiiii iiiii iiiii iiiii iii
iiiii iiiii iiiii iiiii iiiii iii dugang 8 batun iiiii iiiii iiiii iiiii iiiii iiiii iiiii i
iiiii iiiii iiiii iiiii iiiii iiiii iiiii i dugang 9 batun iiiii iiiii iiiii iiiii iiiii iiiii iiiii iiiii iiiii
iiiii iiiii iiiii iiiii iiiii iiiii iiiii iiiii iiiii dugang 10 batun iiiii iiiii iiiii iiiii iiiii iiiii iiiii iiiii iiiii iiiii iiiii
an ngatanan nga bola an ihap 55 tungaun 27 ngan tunga. Salit an maka 28 an usa han duha nga manguruyag ansya an daug kay mahihimu nga 27 iksaktu la an kaluyu. Kun 29 ka, 26 la siya/hiya, kun 30 ka, 25 ka hiya/siya.
PaHINUMDUM: para ha punsuy.....
AYAW PAG GAMIT HIN SINSILYU NGA KUWARTA PAGBALYU HAN TAKUP NGA KARAHAN.
Puydi DYAK en POY, u Diyang. Good and usa nga nauyag an kaluyu Bad. Sugad man han tutuk ngan spot. Pati pag sargu.
Puydi takup han kaldiru/CD/DVD, TARALETS!
PaSIGURUHAN: hinay hinay la kita....
Kun natira an imu kauyag pakadtu iya luyu sigurua la nga diri ka mabubungkul han taku. Ini in pagsiguru nga diri tumalsik an bola ngada ha imu.
An spatter/manguruyag diri maatubang kun diin an natira tipakada ha iya an katadungan han taku. Adi la ha hiya/siya ha ligid/tabi.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Portugal
An Portugal (nga ha opisyal nga pagtawag Republika Portugesa; ha Kinatsila ngan Pinortuges: República Portuguesa) usa nga nasod nga nahamutang ha habagatan o salatan-katundan nga Europa dida han Peninsula Ibérica, ngan amo ini an gikatundani o pinakakatundan nga nasod ha mainland nga Europa. Ginsasapitan an Portugal han Espanya ha amihanan ngan sidlangan ngan han Kalawdan Atlantico ha katundan ngan salatan. An Atlantico nga mga kapuropod'an han Azores ngan Madeira lakip gihapon han Portugal.
Administratiba nga pagbahinbahin[igliwat | edit source]
An prinsipal nga administratiba nga pagbahinbahin han Portugal amo in 18 nga mga distrito ha kontinente ngan duha nga mga autonoma nga rehiyon han Azores ngan Madeira, ngan ini liwat ginbahin ngadto hin 308 nga mga munisipyo (concelho) ngan 4,257 nga parokya (freguesia).[4] An mga distrito nagpapabilin nga amo an pinaka-importante nga pagbahinbahin han nasod, nga ginagamit nga base para hin damo nga mga gamit ha administrasyon sugad ha mga elektoral nga mga distrito.
An mga distrito ighihinay-hinay nga sasaliwanan hin mga rehiyon nga amo iton magigin bag-o nga administratibo nga pagbahin-bahin han Portugal.
Ugsa han 1976, an duha nga kapuropod-an ha Atlantico mga lakip liwat han heneral nga estruktura hin mga distrito portuges nga mayda la pagka-iba nga estruktura administratiba nga nahabutang dida han Estatuto han Mga Distrito Autonomo han Saragpit nga Mga Puro (Estatuto dos Distritos Autónomos das Ilhas Adjacentes),[5] nga naghatag han mga Junta General (Juntas Gerais) hin kalugaringon nga mga gahom. Mayda tulo nga distrito autonomo han Azores ngan ha Madeira:
- Azores — an Distrito han Angra do Heroísmo, an Distrito han Horta ngan an Distrito han Ponta Delgada.
- Madeira — an Distrito han Funchal.
Katapos han 1976, an Azores ngan an Madeira nagkaada hin mga Estatuto hin Autonoma nga Rehiyon, nga nagwara han pagbahinbahin hin mga distrito, ngan nagkaada hin estatudo politiko-administratibo ngan mga organo hin kalugaringon nga kagamhanan o gobyernos.[6] An yana nga pagbahinbahin ha administratiba nahabutang han tabula ha ubos.
Mga reperensya[igliwat | edit source]
- ↑ Cite error: Invalid
tag; no text was provided for refs named
ine.pt
- ↑ 2.0 2.1 2.2 2.3 Portugal. International Monetary Fund. Ginkità dida han 2009-10-01.
- ↑ The Euromosaic study, Mirandese in Portugal, europa.eu – European Commission website. Ginkuha Enero 2007.
- ↑ Portugal no Veraki.
- ↑ Decreto-Lei n.º 36453, han 4 han Agosto han 1947
- ↑ Artigo 6.º, parágrafo 2, da Constituição da República Portuguesa.
- ↑ Distritos de Portugal.


text:
Provincia de Tarragona
An Tarragona usa nga probinsya ha sidlangan nga Espanya, ha salatan nga bahin han komunidad autonoma han Catalunya. Ginsasapitan ini han mga probinsya han Castelló (ha Kinatsila: Castellón), Teruel, Zaragoza, Lleida (ha Kinatsila: Lérida), Barcelona, ngan han Dagat Meditteraneo.
An populasyon han probinsya 631,156 (2002), ngan tikang hini usa ka ika-lima nga bahin naukoy ha kapital nga an ngaran gihapon Tarragona. Nalalakip han mga syudad ngan bungto ha probinsya han Tarragona an Constantí, Reus, Falset, El Vendrell, Tortosa, Amposta. Kitaa gihapon an Lista han mga komunidad ha Tarragona ngan Mga Comarca han Catalunya.
Mayda mga katedral nga Katoliko Romano ha Tarragona ngan Tortosa.


text:
Kidapawan
An Syudad han Kidapawan usa nga ika-upat nga klase nga syudad ha lalawigan han Cotabato ha Pilipinas. Amo ini an kapital nga syudad han Cotabato. Ginkakaruyagan ini nga karadtoan hin mga turista dida hiton urhe nga bahin han Oktubre tubtob hiton Disyembre ngan dida han verano, nga diin yukut nga yukut nga mga turista nananaklang han Bukid Apo, an gihataasi nga katubtuban hin bukid han nasod. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 101,205 ka tawo ha 20,393 nga panimalay.
Mga Baranggay[igliwat | edit source]
An Syudad han Kidapawan ginbahin ngadto hin kap-atan (40) nga mga baranggay.


text:
Carcar
An Syudad han Carcar (ha Sinugboanon: Dakbayan sa Carcar) usa nga ikaduha nga klase nga syudad ha lalawigan o probinsya han Sugbo o Cebu ha Butnga nga Kabisay-an nga rehiyon han Kabisay-an ha Pilipinas. Sumala han 2000 nga census, mayda ini populasyon nga 89,199 ka tawo ha 17,312 nga panimalay.
Nahimo nga syudad an Carcar dida han Hulyo 1, 2007.
Mga Baranggay[igliwat | edit source]
An Syudad han Carcar mayda napulo kag lima (15) nga baranggay.
- Bolinawan
- Buenavista
- Calidngan
- Can-asujan
- Guadalupe
- Liburon
- Napo
- Ocana
- Perrelos
- Valencia
- Valladolid
- Poblacion I
- Poblacion II
- Poblacion III
- Tuyom


text:
Asi nga yinaknan
An Asi nga yinaknan usa nga Binisaya nga yinaknan nga ginagamit, upod han Romblomanon ngan Onhan nga mga yinaknan, ha lalawigan han Romblon, Pilipinas. Tinatawag liwat it yinaknan ha mga ngaran nga Bantoanon, Calatravanhon, Odionganon, Sibalenhon, Simaranhon, ngan Bisaya.
Ginyayakan iton Asi nga yinaknan ha mga sunod nga isla ha Romblon:
- Tablas: an mga bungto han Odiongan ha katundan nga bahin han isla ngan Calatrava ha amihanan nga bahin han isla.
- Banton: an nag-uusa nga bungto han Banton.
- Simara: an nag-uusa nga bungto han Corcuera.
- Maestre de Campo (tinatawag gihapon nga Sibale): an nag-uusa nga bungto han Concepcion.


text:
Sultan Kudarat, Maguindanao
- Ini nga artikulo mahitungod han bungto. Para han probinsya kadto-a an Sultan Kudarat.
An Sultan Kudarat usa nga syahan nga klase nga bungto ha lalawigan han Maguindanao ha Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 94,861 ka tawo ha 16,996 nga panimalay.
Kabahin an bungto han lalawigan han Shariff Kabunsuan tikang han Oktubre 2006 tubtob han pag-nulifikar hini han Korte Suprema dida han Hulyo 2008.
Mga Baranggay[igliwat | edit source]
An Sultan Kudarat ginbahin ngadto hin kalim-an kag duha (52) nga mga baranggay.


text:
Franz Ferdinand han Austrya
Hi Franz Ferdinand (18 Disyembre 1863 – 28 Hunyo 1914) amo an usa ka arkoduko han Austrya-Este, Austro-hungaryano ngan Prinsipe han Hungarya ngan Bohemya, ngan tikang 1889 kutob ha iya kamatay, hiya an tagapagmana kunta han trono han Austro-hungaryano. An pagpatay ha iya ha Sarajevo amo an nagduso han pagpasabot hin gyera han Austrya-Hungarya ha Serbya. Nagurugop an mga kaalyado han Austrya ngan Hungarya ngan an mga nasod nga kaalyado han Serbya nga gintikangan han gyera pankalibutan I.


text:
Initao
An Initao usa nga ika-upat nga klase nga bungto ha lalawigan o probinsya han Misamis Oriental ha Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 27,035 ka tawo ha 5,702 nga panimalay.
An Initao mayda maupay nga kadagatan para hin pan-snorkel, nga mayda dagko ngan magkadirudilain nga mga coral. Magtig-a nga mga coral na-dominar ha ilarom nga tubig ngan damo nga mga dirudilain nga mga kaisdaan mabibilngan ngan iton mga coral formation amo iton protektado nga habitat han mga ini. Iton mga turista nga intersado hin snorkeling nga safari puyde magbutang hin tolda o mamlite hin mga balay-balay harani han parke.
Mga Baranggay[igliwat | edit source]
An Initao ginbahin ngadto hin napulo kag unom (16) nga mga baranggay.


text:
Balaoan
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An Balaoan usa nga ikatulo nga klase nga bungto ha lalawigan han La Union, Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 33,786 ka tawo ha 6,557 nga mga panimalay. An Balaoan usa han mga gima-iha-i nga mga bungto ha La Union, nga gintukod han tuig 1704. An syahan nga Capitan hini amo hi Ignacio Duldulao.
An lumad nga yinaknan ha Balaoan amo an Ilokano.
Mga baranggay[igliwat | edit source]
An Balaoan ginbahin ngadto hin katloan kag unom (36) nga mga baranggay.


text:
Sibagat
An Sibagat usa nga ikatulo nga klase nga bungto ha lalawigan han Agusan del Sur ha Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 28,685 ka tawo ha 5,289 nga mga panimalay. It bungto mga 29 ka kilometro an kahirayo tikang ha Syudad han Butuan. An ekonomiya hini nadapig hin duro ha pagpakabuhi nga pag-uma.
An ngaran nga Sibagat tikang kuno han pulong nga "bagat" nga nangangahulogan pagtapo o tarapoan. Sumala han mga ginsaysay nga kasaysayan, an salog nga hirani han Sibagat nga tinatawag gihapon nga Salog han Sibagat amo an lugar nga diin an mga nanggugubat nga mga tribo nagtatapo ngan nagaaragway. An Salog han Sibagat sanga la hin darudako nga salog, an Salog han Wawa. An napipirde nga tribo nangangatras ngadto han Salog han Wawa nga nagkakawagra.
An kasagaran han mga tawo nga nangungukoy dida hit bungto mga Bisaya-nga-Sugboanon nga mga namalhin.
Mga Baranggay[igliwat | edit source]
An Sibagat ginbahin ngadto hin karuhaan kag upat (24) nga mga baranggay.


text:
Fernando de Magallanes
Hi Fernando de Magallanes nga kilalado gihapon nga Hernando de Magallanes (ha Pinortuges: Fernão de Magalhães, Ininglis: Ferdinand Magellan; 1480 – Abril 27, 1521, Mactan, Sugbo) usa ka Portuges nga explorador o maglalayag. Hiya usa nga maglalayag nga namiling ngan nakalayag hin agi-an pan-katundan tikang ha Europa pangadto ha Molucas (Maluku o Kapuropod-an hin Panakot) ha Indonesia. An nasabi nga paglayag amo gihapon an syahan nga higayon han paglibot-nga-paglayag han Kalibutan. Waray niya ini mahuman nga paglayag kay ginpatay hiya ha away han mga tuminongnong o lumad nga Sugboanon ni Lapu-Lapu didto ha Mactan. Bisan pa, nakapadayon hin paglayag an iya mga kaupod nga pinamunoan ni Sebastian del Cano nga waray mamatay.
Tungod kay nahingadto na hi Magallanes ha Kapuropod-an hin Panakot o Spice Islands ha lain nga expedisyon ugsa han iya pan-katundan nga paglayag, sinisiring nga hiya an syahan nga tawo nga nakaagi ha tanan nga mga meridyano han kalibotan.
Hi Magallanes gihapon an syahan nga Europeo nga maglalayag nga nakatabok han Kalawdan Pasipiko[1], ngan syahan nga Europeo nga nahingadto ha Sinirangan nga Kabisay-an ngan Sugbo, nga waray pa ini makilala han mga taga-Katundan.
Han 270 ka tawo nga nahailarom han iya pagdumara han nasabi nga expedisyon, 18 la ang nakabalik ha Espanya nga diin hira nagtikáng.[2][3] Pinamunoan hira ni Juan Sebastián Elcano, nga nagsaliwan kan Magallanes han kamatay niya.
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ Szpytman, John. Ferdinand Magellan. Catholic Encyclopedia.
- ↑ Swenson, Tait M.. First Circumnavigation of the Globe by Magellan 1519-1522. The Web Chronology project.
- ↑ age of exploration. The Mariners' Museum.


text:
Pampanga
- Para han salog nga mayda hini nga ngaran, kitaa an Salog han Pampanga.
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An Pampanga usa nga probinsya han Pilipinas nga nahimutang ha Butnga nga Luzon nga rehiyon. An kapital hini amo an Syudad han San Fernando. An Pampanga ginsasapitan han mga lalawigan han Bataan ngan Zambales ha katundan, han Tarlac ngan Nueva Ecija ha amihanan, ngan han Bulacan ha timugan o salatan-sidlangan. An Pampanga nahimutang gihapon ha amihanan nga labnasan han Bahia han Manila. An ngaran nga "Pampanga" ginngaran han mga Espanyol han lugar, han pakabiling nira han mga nanguna nga mga taga-dida nga naukoy harani han mga pangpang han salog. An ngaran nga "Pampanga" tikang han pulong nga "pangpang". An kahimo han lalawigan dida han 1571 amo iton rason nga ini nga lalawigan usa han mga gimaiha-i nga mga lalawigan han pito nga lalawigan han Butnga nga Luzon. Kilalado gihapon an lalawigan han Pampanga nga amo an Sentro hin Kulinarya o Pagluto han Pilipinas.
Ginsisirbisyo-an an Pampanga han Aeropuerto Panlangyaw han Diosdado Macapagal, nga nahimutang ha Clark Field mga 16 ka kilometro ha amihanan tikang han kapital han lalawigan.
Sulod
Katawhan ngan Kultura[igliwat | edit source]
Ekonomiya[igliwat | edit source]
Heyograpiya[igliwat | edit source]
Politikal[igliwat | edit source]
An Pampanga ginbahin ngadto hin karuhaan (20) nga mga bungto ngan duha (2) nga mga syudad.
Mga Syudad[igliwat | edit source]
Mga Bungto[igliwat | edit source]
Pisikal[igliwat | edit source]
Mga Sumpay ha Gawas[igliwat | edit source]
- Gobyerno han Probinsya han Pampanga
- Diosdado Macapagal International Airport (DMIA)
- Pampanga and Philippine News Stories


text:
Malvar
An Malvar usa nga ika-upat nga klase nga bungto ha lalawigan han Batangas, Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 32,691 ka tawo ha 6,310 nga mga panimalay.
Mga baranggay[igliwat | edit source]
An Malvar ginbahin ngadto hin napulo kag lima (15) nga mga baranggay.
- Bagong Pook
- Bilucao (San Isidro West)
- Bulihan
- San Gregorio
- Luta Del Norte
- Luta Del Sur
- Poblacion
- San Andres
- San Fernando
- San Isidro East
- San Juan
- San Pedro I (East)
- San Pedro II (West)
- San Pioquinto
- Santiago


text:
An Pilipinas nga tinatawag ha opisyal nga Republika han Pilipinas (Iningles: Republic of the Philippines o The Philippines, Espanyol: República de Filipinas), usa nga nasod ha Timugan o Habagatan-Sidlangan nga Asya. Mga 1,210 ka km (750 ka mi) tikang han kontinente mismo han Asya ngan ini 7,107 nga mga isla o puro nga kabahin han Kapuropod'an Malay.
An ngaran han nasod nagtikang kan Ruy López de Villalobos nga nagngaran han mga isla han Samar ug Leyte, Las Islas Felipinas ha dungog ni Hadi Felipe II han Espanya dida han iya ekspedisyon hadton 1543. An kapuropod'an ginngaran hin damo nga mga ngaran sugad han Spanish East Indies, Bag-o nga Kastilya (Nueva Castilla), Kalondan nga mga Isla (Islas del Poniente), Kapuropod'an ni San Lazaro (Islas de San Lázaro) ngan iba pa. Ha kataposan, Filipinas an ginngaran han bug-os nga kapuropod'an.


text:
CEDAW
An CEDAW in pagpahaligot han Convention on the Elimination of Discrimination Against Women (kon ha Winaray: Internasyonal nga Kasabotan Matungod han Pagpoypoy han Tanan nga Porma hin Diskrimenasyon Kontra han Kababayin-an). Kinikilala komo internasyonal nga balaodnon para han katungod han kababayin-an, tinatawag gihapon ini nga “An Kombensyon han Kababayin-an” (The Women’s Convention) o, “Tratado han Nagkakaurosa nga mga Nasud (UN) bahin han Katungod han Kababayin-an”.
An CEDAW an syahan ug amo la nga tratado o, kasabotan nga may haloag ug hilarom nga pagkilala han katungod han kababayin-an, diri la ha sibilyan ug political nga larangan, kundi upod na gihapon ha ekonomiya, sosyal, cultural ngan pamilya.
Inuyonan an CEDAW han Mayorya nga Asembleya han UN dida han Desyembre 18, tui 1979--an Dekada para han Kababayin-an han Nagkakaurosa nga mga Nasud (UN Decade for Women). Pinirmahan han gobyerno han Pilipinas an CEDAW hadton Hulyo 15, 1980 ngan gin-aprobahan dida han Agosto 5, 1981.
An CEDAW an ikaduha tikang han “Kasabotan bahin han Katungod han Bata”(The Convention on the Right of the Child) nga tratado diin rinatipika (ratified) han 180 nga mga Partido nga Estado (State Party), gawas han 191 Partido nga Estado nga pumirma hini dida han Marso 2005. An nasabi nga tratado in iginpadulot dida han Setyembre 3, 1981 o, kahuman han 25 anyos hito ngada yana nga tuig 2006. Pero, gutiay la an maaram hini nga kasabotan.
Sulod
- 1 Pagkinahanglan hin Lain nga Balaodnon para han Kababayin-an
- 2 Pagbantay nga Mekanismo
- 3 Paghubad o Depinisyon han Diskriminasyon Kontra han Kababayin-an
- 4 Ha Trabaho ngan Pangempleyo
- 5 Pankabug-osan nga mga Rekomendasyon han CEDAW
- 6 Ha Politika ngan Pan-gobyernohan
- 7 Ha Pagpanganak nga Panlawas ngan Populasyon
- 8 Mga Nakabinbin nga Balaodnon
- 9 Mga balaod:
- 10 An Kababayin-an ha Rural nga mga Dapit
- 11 Ha mga Lumad nga Kababayin-an
- 12 Ha mga ‘Disable’ nga Kababayin-an
- 13 Ha Sekswal nga Oryentasyon
- 14 Ano an Gamit han CEDAW para Hadton mga Nagduduso han Katungod han Kababayin-an ug Magbabalaod?
- 15 Pagsalawad han Kaso
Pagkinahanglan hin Lain nga Balaodnon para han Kababayin-an[igliwat | edit source]
Subay han pahiuna han CEDAW, an padayon nga pagtalapas han katungod pantawo han kababayin-an in nagpapakita han kakulangan han internasyonal nga mga organisasyon-ha-pantawo-nga-katungod maghatag hin igo nga pagpanalipod ha kababayin-an.
An diskriminasyon kontra han kababayin-an in supak han prinsipyo han patas nga katungod ug pagtahod han dignidad han tawo nga nakakaulang han kanan kababayin-an partisipasyon (ha patas nga pagtratar) ha larangan han pag-uswag ngan kamurayawan.
Ano man yana kun an Gobyerno han Pilipinas Pumirma ngan Nagratipika han CEDAW?
Komo Estado nga Partido han CEDAW, kinikilala han gobyerno han Pilipinas an pagkakamay-ada diskriminasyon ug diri tupong nga pagtratar han kababayin-an dinhi ha aton katilingban ngan kinahanglan nga ini tagan hin igo nga pitad. An kada Estado nga Partido (sugad han gobyerno han Pilipinas) in may responsabilidad nga magtahod, magtuman ug magpanalipod han kanan kababayin-an katungod.
Linalaoman nga an aton gobyerno:
- Magbabaklas han mga balaod ug mga kostumbre nga nagtatalumpigos han kababayin-an.
- Magpapatuman hin mga balaod nga magsusupil han diskriminasyon ug maghahatag hin epektibo nga mekanismo diin an kababayin-an makakagsalawad hin reklamo para han tinalapas nga katungod.
- Mag-uundong han patas nga katungod han kada tagsa ha kaangayan nga pamaagi, upod an nag-engganyo-hin-partisipasyon-nga-mga-pitad nga magreresulta hin may pagpaid nga kondisyon ug desisyon.
- Maghihimo hin kinada-upat-ka-tuig nga kasayuran (report) bahin han mga pitad nga hinimo ha pagtuman han ira obligasyon ha tratado o, kasabotan.
Pagbantay nga Mekanismo[igliwat | edit source]
An Nagkakaurosa nga mga Nasud (UN) nagporma hin CEDAW Committee nga ginkokomponer hin 23 nga mga eksperto nga pinili han mga Estado nga Partido basi mag-aram han mga kasayuran o, report nga isusumite, upod an gahum magpalusad hin mga rekomendasyon nga kun diin angay ipatuman han Estado nga Partido ug maghatag hin kasayuran bahin hini. An artikulo 21 han CEDAW naghahatag han CEDAW Committee hin gahum magpalusad hin rekomendasyon. May kinaadman ini nga paghubad han mga probisyon han CEDAW alinsunod han katungod han kababayin-an ngan mga obligasyon han Estado nga Partido o, gobyerno.
Nagpupulong an mga miyembro han CEDAW Committee makaduha ha sulod hin usa ka tuig didto ha New York ngan inaadman an mga report han kada nasud ha sulod hin duha ka semana ha mga bulan han Enero ug Hulyo ha presensya han tinaglawas han mga Estado nga Partido upod an mga non-government organizations (NGOs) nga naghahatag gihapon han ira kalugaringon nga kasayuran o, report.
Paghubad o Depinisyon han Diskriminasyon Kontra han Kababayin-an[igliwat | edit source]
Ini nangangahulogan hin bisan ano nga pagpugong ,diri paglakip o, pagpasiirog kontra han kababayin-an nga binubuhat ha rason han kinatawo han usa nga persona nga nagreresulta han kadaot han pagkilala han katungod han lalaki ug babayi, ug han kawaray pulos ha batakan nga mga kagawasan han katungod han tawo ha larangan han politika, kultura, sosyal, sibil ug iba pa. (CEDAW, Artikulo 1)
Tionan-o Tinatalingoha han CEDAW nga Mapoypoy ini nga Diskriminasyon?
- Tingoha han CEDAW nga magkamay-ada ungod nga pagkatupong ha katungod an babayi ug lalaki. Ini nangangahulogan nga an Estado nga Partido o, gobyerno in ginmamandoan nga maghimo hin mga pitad nga magreresulta hin pagbabag-o ha kinabuhi han kababayin-an.
- Upod ha CEDAW an lagda han Obligasyon han Estado (State Obligation). Nangangahulogan ini nga an gobyerno may responsibilidad ngadto han kababayin-an kun diin diri pwede bali-warayon.
- Igindidiri han CEDAW an mga balaod ngan palisiya nga magbubutang han kababayin-an ha disbentaha, maano pa man an panuyoanan.
- Diri la ha pagpanalipod tikang ha mga pagtalapas han katungod han kababayin-an ha mga ahensya han gobyerno ngan mga opisyal hini, nagmamando gihapon an CEDAW ngada han Estado nga Partido o, gobyerno nga panalipdan an katungod han kababayin-an tikang ha mga pribado nga mga indibidwal ug mga grupo.
- Kinikilala han CEDAW nga an impluwensya han kultura ug tradisyon in nakakabalaong ha pagtagamtam han kababayin-an han ira mga katungod. Inaayat gihapon han CEDAW an Estado nga Partido nga bag-ohon an mga tinuohan nga nagpapaurog kontra han kababayin-an.
Diin ha aton Katilingban Natatabo ini nga Diskriminasyon ngan Tionan-o ini Binibilngan hin Solusyon han CEDAW?
Ha Trabaho ngan Pangempleyo[igliwat | edit source]
An kadamo han partisipasyon han kababayin-an ha labor force (Female Labor Force Participation Rate [FLFPR]) nagpapadayon nga pukis kompara han kadamo han partisipasyon han kalalakin-an ha labor force (Male Labor Force Participation Rate [MLFPR]) ha naglabay nga napulo ka tuig. Tikang han 1995 ngada han 2004, 56% han mga waray-bayad-nga-trabaho in kadak-an kababayin-an, samtang 64% han may-mga-sweldo-nga-nagtatrabaho in kalalakin-an. Manggud, ha mga nangengempleyo nga kababayin-an, 50% ha ira in nagtratrabaho hin may sweldo, 33% in may kalugaringon nga pakabuhi (self-employed) ngan, 17% amo an aada nagtatrabaho ha panimalay ug waray sweldo. (NSO)
Haros naman magtupong an partisipasyon han babayi ngan lalaki ha langyaw-nga-panrabaho (overseas works), pero magkaiba an ira kahimtang. Dida han 2004, aada ha 51% an ihap han mga babayi nga kaapi han mga Pilipino-nga-nagtatrabaho-ha-langyaw (Overseas Filipino Workers [OFWs]), pero an ira average monthly remittance aada la ha 57% han PhP 74, 267.00 nga average monthly remittance han mga kalalakin-an nga OFW. Ini kay an trabaho nga nangangada ha babayi, adton mga hamobo an sweldo ngan waray proteksyon. An pag-aram nga binuhat dida han 2004 nagpapakita nga katunga (55.8%) han kababayin-an an nag-aabroad para magtrabaho in diri hasa (unskilled). Samtang 27.7% han mga kalalakin-an in nagtatrabaho ha komersyo ngan iba pa nga may kalabotan hini nga trabaho, ngan 26.9% in nagtatrabaho ha mga planta, nagpapadalagan han mga makinarya o, naghuhugpong (assembles) (2004 Survey on Overseas Filipinos, NSO)
Artikulo 11 han CEDAW nagpapatapod ha kababayin-an hin katungod nga…
- Magkamay-ada patas nga pagkab-ot han trabaho, benepisyo, promosyon ngan trening.
- Baydan hin patas basi han trabaho nga ira ihahatag.
- Mapanalipdan an panlawas ug lugar nga ira gintratrabahoan.
- Makaloang matungod hin pagburod ug panganak, ngan iba pa nga serbisyo-sosyal nga diri nangangahulogan hin katanggal ha trabaho matungod hin panganak o, pag-asawa.
May balaod para han mga OFWs--“The UN Convention on the Protection of the Rights of All Migrants and Members of Their Families”, upod na gihapon an “Magna Carta for Overseas Filipino” or RA 8042 nga nagpapanalipod han waray-dokumento-nga-mga-OFWs diin pinaharohaloag an sakop han tinatawag nga illegal rectruitment nga naglalakip bisan han ira mga uropod.
An kababayin-an ha impormal nga sector in waray benepisyo ug waray proteksyon ug an ira amot ha ekonomiya in diri nauupod ha iha han GNP. An mga balaod nga nagpapanalipod han katungod han kababayin-an amo an:
- RA 6972 Day Care Law
- RA 8187 Paternity Leave Act
- RA 6725 An act Strengthening the Prohibition on Discrimination Against Women with Respect to Terms and Conditions of Employment
Mga balaod nga nagbabaton ug nagpapanalipod han impormal nga sektor:
- RA 7882 Nagpapautang ngadto han mga kababayin-an nga may gudti nga mga pakabuhi (micro & cottage business enterprises)
- RA 8289 “Magna Carta for Small Enterprises”
- RA 8425 “Nagpapahimutang han gudti nga mamurohonan komo usa nga stratihiya ha pagpoypoy han kakablasan. Katapos han tuig 2003, kaurog han usa ka milyon nga napautang hini nga mga mamurohonan in kababayin-an.
Pankabug-osan nga mga Rekomendasyon han CEDAW[igliwat | edit source]
- No.13--Patas nga pagkwenta han trabaho nga pareho an kantidad
- No.16--Magreport han mga kaso hin mga kababayin-an nagtatrabaho hin waray bayad ngan maghimo hin mga pitad nga maggagarantiya nga hira mabaydan, magkamay-ada seguridad ha sosyudad (social security) ngan iba pa nga mga benepisyo.
- No.17--Tagan hin igo nga bug-at o, balor ngan kilal-on an mga burohaton/trabaho han kababayin-an nga diri nahilalakip dida han pag-ihap han gross national product o, GNP.
Ha Politika ngan Pan-gobyernohan[igliwat | edit source]
Sumala han Commission on Election (COMELEC) nga resulta dida han Mayo 2004 nga piniliay, waray lumapos hin17% han tanan nga kababayin-an nga kinmandidato an dumaog ha pwesto nga ira dinalaganan.
- 3 nga kababayin-an han 12 nga mga senador ngan 30 nga kababayin-an han 200 nga mga kongresista
- Ha 16 nga pwesto para han Partylist, 1 an para ha kababayin-an (GABRIELA) ngan 4 an kababayin-an ha 24 nga mga tinaglawas han Partylist.
- 15 nga kababayin-an han 77 nga gobernador, 7 han 77 nga bise-gobernador, ngan 121 han 725 nga mga miyembro han Sanggunian Panlalawigan.
- 15.4% han mga mayor in kababayin-an, 13.8% in mga bise-mayor ngan 17.1% in mga konsehal
An kababayin-an an may harohataas nga voters’ turn-out o, kadamo han aktwal nga nanbutos. Damo gihapon ha ira an nadaog ha piniliay. Pero padayon an limitado nga ira partisipasyon ha politika ug pan-gobyernohan. Dida han 1998 ug 2001 nga piniliay, 20% la han nangandidato nga kababayin-an in nagdaog ha pwesto. Ha luyo han hitaas nga “success rate” o, pagkamalamposon makadaog ha pwesto, masisiring nga gutiay la gihapon an ira partisipasyon ha publiko nga sektor. Ha pagkamatuod, an gutiay nga partisipasyon han kababayin-an dida han 2004 nga piniliay nagpatik hin tigda nga paghamobo tikang han hitaas nga partisipasyon dida han 1995 nga piniliay.(COMELEC)
An balaod bahin han Partylist naghahatag ha kababayin-an hin higayon nga makaapi ha pamalaod nga himangrawon, lugaring kay an mga gin-aaro (requirements) ha nasyonal nga lebel ug an kakulangan hin impormasyon pati na gihapon ha kababayin-an an nagreresulta han kapakyas han mga partylist makadaog hin pwesto ha Kongreso. An mga organisasyon han kababayin-an in nag-aawhag ha mga partido politikal nga magkamay-ada 30% nga kababayin-an ha ira tagsa-tagsa partido, lakip na ha mga konseho diin pinipili o, tinudlok an mga miyembro.
An partisipasyon han kababayin-an ha mga hukoman in usa gihpon nga makasurobo. An Shari’a nga hukom, an espesyal nga hukoman han mga Muslim, in nagpapabilin nga kinokomponer hin kalalakin-an, labot la dida han 1996 diin mayda usa nga babayi nga hukom. Tikang dida han Marso 2005, mayda 5 nga kababayin-an han 15 nga mga mahestrado han Korte Suprema.
Bisan kun damo ha mga kababayin-an an aada ha burokrasya labi na ha teknikal nga lebel (o, second -level), daw waray nira kapas makaap-ap ngadto ha igbaw nga mga posisyon. 53% han 1.4 milyon nga magtatrabaho ha gobyerno in kababayin-an, pero kaurog (71.9%) ha ira in aada ha second-level o, teknikal nga mga posisyon. 34% han mga kababayin-an in aada ha first ngan third-level nga mga posisyon. An kababayin-an nga nagtratrabaho ha gobyerno o, burokrasya kasagaran nagkakapot han mga teknikal nga mga posisyon. An kalalakin-an kasagaran nga aada ha clerk, manager o, executive nga mga posisyon. (Civil Service Commission)
Humabobo an partisipasyon han kababayin-an ha liderato han mga komersyo nga katig-uban o, trade union. Tikang han 59.6% dida han tuig 1996 ngada han 34.2% han tuig 2000. (NCRFW)
An CEDAW nagpapatapod ha mga kababayin hin katungod nga:
- Makabotos, dumalagan ha piniliay ngan magkapot hin pampubliko nga katungdanan ha tanan nga balitang han gobyerno. (art.7)
- Makaapi ha mga non-government organizations (NGOs) ug iba pa nga katig-uban nga may kalabotan han pampubliko ug political nga kinabuhi han nasud. (art.7)
- Magkamay-ada higayon nga panaglawasan an gobyerno ha internasyonal nga mga organisasyon, katitirok o, convention. (art.8)
Ha Pagpanganak nga Panlawas ngan Populasyon[igliwat | edit source]
- Waray nasyonal nga palisiya an gobyerno bahin han pagpanganak nga panlawas o, reproductive health.
- 20.6% han mga inasaw-an nga kababayin-an in diri natatagan hin sakto ha ira panginahanglan para may lat-ang an ira pagburod o, maplano an ira pamilya. (2004 Family Planning Survey)
- Limitado nga suplay, impormasyon ug mga serbisyo nga may kalabotan han contraceptives ha mga probinsya ug syudad diin an natural nga pagplano han pamilya la an igin-uundong, o preno-promote.
- Kada usa ka oras ha Pilipinas, may-ada mga 46 nga kaso hin ilegal, tinutuyo ug delikado nga pagpunit (1999 Country Population Assessment UNFPA)
- Kada adalw, 10 nga kababayin-an in namamatay dara han panganganak (1998 NDHS)
Dida hin usa nga bag-o nga pag-aram (Family Planning Survey o, FPS), nabaroan nga aada la ha 49.3% han mga kababayin-an an nagamit hin usa nga klase contraceptive. Kaurog ha ira an nagamit han moderno nga pamaagi para diri magburod. Dinhi hini nga 49.3%, 35.1% an nagamit han moderno nga pamaagi, samtang 14.2% an natural nga pamaagi (female sterilization and calendar/rhythm). Bisan damo an iginpapasasarang nga condom ug madagmit an pagkuha hini ha mga health center, 2.1% la an nagamit hini.(2004 FPS,NSO)
Subay han National Demographic and Health Survey (NDHS), 5.6% han mga burod an diri napakita ha doktor san-o manganak, ngan 6.5% (71.8% hini ha ira tikang ha mga tay-aw nga mga lugar) an pinipili nga manganak ha bulig han partira (traditional birth attendant). 1 ha 3 nga pagpanganak (37.1%) an ha partira ngan 3 ha 5 (61.34%) nga mga burod pinilipi an manganak ha ira panimalay.(2003 NDHS,NSO)
Hasta ngada han Setyembre 2005, an Department of Health (DOH) nakagpatik hin 2,354 nga kaso hin HIV Ab Seropositives tikang dida han 1984 nga mga datos. Dinhi hini nga mga kaso, 862 an kababayin-an. Ha tanan nga kaso hin HIV, 702 an hinog nga kaso hin AIDS.
An CEDAW la an nagdidig-on ngan nagduduso han katungod han kababayin-an nga makakab-ot han panlawas nga mga serbisyo, upod na an pamaagi ha pagplano han pamilya (Family Planning Methods).
An CEDAW nagpapatapod ha mga kababayin hin katungod nga:
- Makakab-ot han komprehensibo nga serbisyo ha panlawas, upod na an pagplano han pamilya (art.12)
- Makagbuot han kadamo han iya anak ug han lat-ang han panganganak (art.16)
- Pagsaroan an mga responsabilidad komo kag-anak (art.5,16)
- Pankabug-osan nga Rekomendasyon No. 15--Likayan an ano man nga klase hin diskriminasyon ha mga stratehiya pagpoypoy han AIDS
Mga Nakabinbin nga Balaodnon[igliwat | edit source]
An HB 3773 Responsible Parenthood and Population Management Act diin ginpapatamakan an obligasyon han lokal ngan nasyonal nga gobyerno maghatag han mga batikan nga panginahanglan sugad han serbisyo ha panlawas, pagpanganak nga panlawas o, reproductive health (RH) ngan pagplano han pamilya o, family planning(FP). Upod dinhi an pagsirot han mga opisyal nga magdidiri o, mabalabag ha paghatag han legal, ngan talwas nga serbisyo ha reproductive health (RH) pati na gihapon an ha FP. An duha-nga-anak-ha-kada-pamilya, an ideyal nga kadako han pamilya, in diri iginmamando.
Pandarahog ngan ‘Trafficking’ han Kababayin-an ug mga Kabataan Iba-iba an trend han kadamo han kaso hin pandarahog ha kababayin-an o, violence against women (VAW) sumala han mga ahensya han gobyerno. An kadamo han kaso han pandarahog ha kababayin-an in humitaas makapito ka beses, tikang han 1,100 nga kaso dida han 1996 ngadto ha 7,383 nga kaso dida han 2001. Pero, an DSWD (Department of Social Welfare & Development) nagsayod nga mayda paghamobo ha kaso ha pandarahog han kababayin-an tikang dida han 1999.
An duha nga rekord han DSWD ngan han kanan polisya nagpapakita nga an pagkastigo ngan paglugos an kasagran nga klase hin pandarahog ha kababayin-an o, VAW.
- 6 ha 10 nga ginlulugos han ira mga kauropdan nagsumat nga an ira nanay in kinakastigo han ira amay.
- 9 ha 10 nga kababayin-an nga kinakastigo in nakakaeksperyensya hin panlugos tikang ha ira mga bana.
- 6 ha 10 nga kinagastigo nga kababatin-an in kinakastigo dida hiton ira pagburόd (tikang pipira nga VAW stadistika tikang ha Women’s Crisis Center 1995-98 nga ginhatag nga pananglitan dida han Philippine NGO Beijing +10 report)
An may kalabotan ha pag-abroad nga VAW in usa nga mabug-at nga problema han Pilipinas dara han ha pagkamay-ada niya damo nga magtatrabaho ha langyaw o, OFWs. Tikang han 1993 ngadto han 2002, may-ada 1, 013 nga kaso hin human trafficking nga nahipatik. An Kanlungan, usa nga NGO nga nagkokopkop han kababayin-an, nagpatik hin 32 nga kaso hin human trafficking upod han 170 nga mga kaso nga ginserbihan hini dida han 2004.
An CEDAW nagpapatapod ha mga kababayin hin katungod nga:
- Mahigawas ha tanan nga klase hin pandarahog--pisikal, sekwal, emosyonal, mental ngan ekonomiko. (art.6)
- Mahigawas ha tanan nga klase hin trafficking ug ha prostitosyon.
- Pankabug-osan nga Rekomendasyon No. 12 ngan No. 19--Ireport an mga balaod ha pagpanalipod han katungod han kababayin-an nga aada iginpapatuman upod an mga serbisyo hini nga iginhahatag.
Resolusyon gawas han napulo-ka-tuig-nga-pag-aram han Beijing Declaration and Platform of Action--poypoyon an tanan nga “pagbaligya” han kababayin-an, igdiri an pagkomersyo han tawo ngan maghimo hin mga pitad nga naglalakip hin bilateral ug multilateral nga pagbinuligay o, cooperation.
Mga balaod:[igliwat | edit source]
- RA 7877 Anti-Sexual Harassment Law
- RA 8353 Anti-Rape Law--pagpaburobug-at han kaso nga panlugos komo usa nga kremin kontra ha usa nga tawo; pinaharohaloag an buot sidngon han “rape” o, paglugos.
- RA 8505 Rape Victim Assistance Act
- RA 6955 Anti-Mail Order Bride Law
- RA 9262 Anti-Violence Against Women and Children Law
- RA 9208 Anti-Trafficking in Persons Act
An Kababayin-an ha Rural nga mga Dapit[igliwat | edit source]
Usa ha kada upat nga kababayin-an nga naedad hin 15 ngada ha 24 in nagbuburod, ngan sugad han iba nga mga kababayin-an ha rural, nagtitikang ini nga mga kababayin-an nga naedad 15-24 ha kablas nga mga pamilya ngan nakaswela ha elementarya.( NDHS, 2003)
An Artikulo 14 para gud la han mga kababayin-an ha rural nga mga dapit, agud masiguro nga hira makaapi ug makakabenipisyo dida han pagpadukwag han mga rural nga lugar. An CEDAW nagpapatapod ha mga kababayin hin katungod nga:
- Makaapi ha pagplano ngan pagpatuman han pagpadukwag han ira komunidad
- Makakab-ot han komprehensibo nga serbisyo ha panlawas, upod na an pagplano han pamilya
- Direkta nga makabenepisyo tikang han mga social security nga mga programa
- Edukasyon(pormal ug di-promal), mga trening,ug functional literacy
- Magkamay-ada patas nga higayon ha mga ekonomiya nga oportunidad, pautang, panmerkado nga pasilidad o, marketing facilities, kaangayan nga teknolohiya, ngan tupong nga pagtratar ha reporma han tuna.
- Igo nga panimalay, poy-anan, sanitasyon, suplay hin tubig ug kuryente, transportasyon ngan komunikasyon
Ha mga Lumad nga Kababayin-an[igliwat | edit source]
Kinahanglan nga padukwagon ug ipahiuli an mga lugar diin natatabo an lantogi han military ngan mga rebelde. Upod na gihapon an paghisama han mga Moros ug mga lumad ha kabug-osan han sosyudad.(Situational Analysis of the Philippine Population, UNFPA 2005)
An mga lumad ngan Muslim ha Mindanao an pinakaapektado hin kakablasan--sosyo-ekonomiko nga marginalisasyon,kulang nga serbisyo ha panguna nga panginahanglan, ug kulang nga hibaro. Matungod han makusog nga impluwensya han tradisyonal nga kultura, an kababayin-an in dugang nga nagkukuri. Samtang ha dapit han Cordillera, usa han lilima nga pinakakablas nga rehiyon ha Pilipinas, an kababayin-an ha ira an dugang nga nagkukuri.
An Artikulo 14 han CEDAW nagpapatapod han mga katungod han lumad nga kababayin-an, upod na gihapon an katungod nga panalipdan an ira kultura ug tuna nga tikang pa han ira ginikanan.
Resolusyon gawas han napulo-ka-tuig-nga-pag-aram han Beijing Declaration and Platform of Action:
- Paningkamutan han gobyerno nga magkamay-ada igo ngan epektibo nga partisipasyon an mga lumad nga kababayin-an ha pagpatuman, pag-alinsusunod ngan pag-inaw-inaw han PFA ngan MDGs.
- Magtawag ha gobyerno ug mga sangay nga ahensiya hini, upod an pribado nga sector ngan “civil society”, nga maghimo hin mga pitad basi masiguro an igo nga partisipasyon han mga lumad nga kababayin-an ha tanan nga aspeto han sosyudad
Ha mga ‘Disable’ nga Kababayin-an[igliwat | edit source]
Dida han 2000 Population Census han NSO, mga 942,098 nga kababayin-an an nahapatik nga nag-aantos hin usa ngada ha duha ka klase hin kabalda (disability), hirohitaas hin 2.5% tikang han 1995 nga survey. An may mga disability nga kababayin-an in durodamo (50.2%) kompara han mga kalalakin-an (49.8%). Kabaliktaran dida han tuig 1995 nga nahapatik diin 51% nga mga kalalakin-an an may disability. Damo nga kababayin-an an nag-aantos hin kabuta, kaharap ug kabungol. Ini hira nga kababayin-an nag-aantos makaduha hin diskriminasyon dara han ira kahimtang. (NCRFW)
An CEDAW, sugad han pagpatapod hin mga katungod ha mga normal nga kababayin-an, naggagarantiya gihapon hin sugad nga mga katungod hadton may mga balatian o, disability sugad pananglitan han espesyal nga mga inprastraktura---sugad han pagbutang hin mga rampa ug kalisyas para han may mga disability ha mga pampubliko nga mga establisimento.
Pankabug-osan nga mga Rekomendasyon No. 18-- Nga an gobyerno (State Party) maglakip han kahimtang han mga may disability dida hiton ira report, upod na gihapon an mga pitad nga hinimo para masolusyonan an ira tagsa-tagsa nga kabutangan, lakip han espesyal nga pitad para masiguro nga patas nira nga makakab-ot an edukasyon, trabaho, serbisyo ha panlawas ug serbisyo sosyal ngan tinguhaon nga hira makakapaangbit ha pagpadukwag han tanan nga aspeto han kinabuhi.
Ha Sekswal nga Oryentasyon[igliwat | edit source]
An mga homosexual in diri tinutugotan han balaod nga makasal. Dara hini, diri hira nakakatagamtam han ira sosyal ug legal nga mga katungod, sugad han katungod nga pinupolsan hin inasaw-an---an maghablos (adopt), magtag-iya hin propyudad, erensiyales, pasigurohan o, insurance ug iba pa nga mga membership claims.
Waray balaod nga nagpapanalipod han katungod han mga tawo nga natitiyopi matungod han ira sekswal nga oryentasyon. (ISSA, 2004 Sexual and Reproductive Health and Rights, Reference for Advocacy in the Philippines)
An Artikulo 3 han CEDAW nagpapatapod han panguna ug batakan nga kagawasan ug katungod han tawo
- An Artikulo 5 han CEDAW naghihingaday bahin han pagpoypoy han mga nabatasanan nga mga tinuohan--sugad pananglitan han pagtuo nga harangdon an lalaki ug ubos an babayi--diin natitiyopi an an usa nga tawo basi haa iya sekswal nga oryentasyon
- Artikulo 16 An kababayin-an ngan kalalakin-an may tupong nga katungod ug responsabilidad ha pamilya ug ha kamag-asawa.
- Artikulo 6 Naghahatag ha usa nga tawo hin katungod nga mahagawas ha tanan nga klase hin pandarahog---pisikal, sekswal, emosyonal o, ekonomiko man.
An Kababayin-an ha mga Pag-awayan An pinakadako ng epekto han gyera ha kababayin-an amo an pagkawara han ira panginabuhi, upod an duro nga ugmad, sekswal nga pangabuso, pagkabungkag han mga tradisyonal ngan sosyal nga relasyon ug istruktura, upod han kabungkag han mga katig-uban han kababayin-an ha lokal nga lebel. (NCRFW tuig 1993 nga pag-aram)
Tikang dida han 1980 ngada han 1999, an Human Rights Commission nagpatik hin mga 100 nga kaso hin VAW ha butnga han gyera ha Rehiyon 2, 6 ngan 9. Aada ha mga 135,000 ngada ha 150,000 nga sibilyan, kaurog ha ira kababayin-an, an napupugos nga bumaya ha ira mga panimalay ug komunidad basi mag-ukoy ha mga evacuaton centers dara han popsilay ha ira lugar sumala han mga datos nga nakuha dida han Enero ngada han Nobyemre tuig 2001. (NCRFW)
An kababayin-an nga mga lumad, Moro ngan Kristiyano an nangunguna nga makab-ot an kamurayawan ha Mindanao dara kay hira mismo upod han ira mga kabataan an numero uno nga apektado hini nga kasamok.
Artikulo 6 Nagpapatapod ha usa nga tawo hin katungod nga mahagawas ha tanan nga klase hin pandarahog---pisikal, sekswal, emosyonal o, ekonomiko man.
- Deklarasyon bahin han Pagpanalipod han Kababayin-an ug Kabataan nga Aada ha Kakurian ngan Pag-awayan (Deaclaration on the Protection of Women and Children in Emergencies and Armed Conflict)
Mga Katungod nga Iginpapatapod han CEDAW
- Katungod nga makatagamtam hin dekalidad nga edukasyon (artikulo 10 & 14)
- Katungod nga makatagamtam han tanan nga serbisyo panlawas, upod han pagplano han pamilya (artikulo 11, 12 & 14)
- Katungod nga makatagamtam ha mga pautang ug iba pa nga mga bulig-pinansyal (artikulo 13 & 14)
- Katungod makaapi ha mga liaw-libang, paugnat ha kusog ug mga kultural nga aktibidad (artikulo 10, 13, & 14)
- Katungod makagbuot han kadamo han iya anak ug han lat-ang han panganganak (art.16)
- Katungod pagsaroan an mga responsabilidad ha pagkakag-anak (art.5,16)
- Katungod magkamay-ada patas nga higayon pagkab-ot hin trabaho, benepisyo, sosyal nga proteksyon. (art. 11 & 14)
- Katungod baydan hin patas basi han trabaho nga ira ihahatag.(art.11)
- Katungod nga mahigawas ha tanan nga klase hin pandarahog---pisikal, sekswal, emosyonal o, ekonomiko man.(art.6)
- Katungod nga mahigawas ha panguripon ug prostitosyon.(art.6)
- Katungod nga makabotos, dumalagan ha piniliay ngan magkapot hin pampubliko nga katungdanan ha tanan nga balitang han gobyerno. (art.7)
- Katungod nga mapanaglawasan an gobyerno ha internasyonal nga mga organisasyon, katitirok o, convention. (art.8)
- Katungod makakuha ngan makagbalyo hin citizenship ug magpabilin ha usa nga nasud. (art.9)
Para makakuha han bug-os nga kopya han CEDAW, kadtoa an www.un.org/womenwatch/daw/cedaw/text/econvention.htm
Ano an Gamit han CEDAW para Hadton mga Nagduduso han Katungod han Kababayin-an ug Magbabalaod?[igliwat | edit source]
- Tagpahanumdom han obligasyon han gobyerno dida ha mga pag-awhag kun may mga pagbabalyo ha mga palisiya ug mga balaod pan-ekonomiya ngan sosyal.
- Argumento ha mga kaso ha sakob han nasud---diin an ano man nga lokal ug nasyonal nga balaod in angay nga hubaron subay han mga prinsipyo han katungod han tawo nga kinikilala ha langyaw ug han iba-iba nga mga nasud.
- An mga mga katungod ug mga tinguha an nagigin basihan pagtirotimbang han mga palisiya, pagkamalamposon han mga pagpadukwag nga proyekto o, ha paghimo han kasayoran (report) nga isusumite ha CEDAW Committee.
- Komo basihan ha paghatag hin gahum ha kababayin-an, mga aktibista, mga huwes, mga abogado, polis, medya ngan publiko pinaagi hin pagtutudo han mga katungod han tawo.
Kun Mapakyas an Tanan nga mga Pamaagi, Aada an Sinisiring nga “Opsyonal nga Protokol ha CEDAW” (Optional Protocol to CEDAW o, OP-CEDAW) Kun tanan nga pamaagi nga subay han balaod pati na an ha gobyerno, dinangpan na hin us nga babayi, pero pakyas la gihapon hiya, pwede hiya makapangaro hin hustisya ha internasyonal nga lebel pinaagi han Opsyonal nga Protokol ha CEDAW ( OP-CEDAW).
Ginkaaburoyonan an OP-CEDAW dida han Oktobre 6, 1999 ngan iginpadulot dida han Desyembre 22, 2000. Pinirmahan han gobyerno han Pilipinas an OP-CEDAW dida han Marso 21, 2001 ngan inaprobahan han Kongreso dida han Nobyembre 12, 2003.
Tikang dida han Setyembre 2005, mayda 72 nga Estado nga Partido an umoyon ha Opsyonal nga Protokol ha CEDAW, gawas han 180 nga tumangdo han CEDAW. An OP-CEDAW in opsyonal ngan abri para la han mga Estado nga Partido nga pumirma han CEDAW.
Tionan-o an Opsyonal nga Protokol ha CEDAW Nadalagan? Mayda duduha nga mekanismo:
1. An ipinapaagi hin surat (Communications Procedure)-- an usa nga indibidwal o, grupo nagsusumite hin petisyon diretso ngadto ha CEDAW Committee.
2. An panginsayod (The Inquiry Procedure)--nag-iimbetigar an CEDAW Committee han mabug-at o, sistematiko nga pangabuso han katungod han kababayin-an ha mga miyembro nga nasud.
Pagsalawad han Kaso[igliwat | edit source]
Committee on the elimination of Discrimination Against Women C/o UN Division for the Advancement of Women Department of Economics and Social Affairs, United Nations Secretariat, 2 United Nations Plaza, DC 2/12th floor, New York, NY 10017 USA Fax: 1-212-963-3463
Para han lagda ngan pamaagi ha pagsalawad hin kaso, kadtoa an www.un.org/womenwatch/daw/cedaw/indexhtml


text:
Colmar
Mga koordinado: 48°04′54″N 7°21′20″E / 48.0817°N 7.3556°E
An Colmar (Frinanses: Colmar, ginluluwas nga: [kɔlmaʁ]; Inalsas: Colmer [ˈkolməʁ]; Inaleman: Colmar, dida han 1871–1918 ngan 1940–1945: Kolmar) usa nga komyun ha departamento han Haut-Rhin ha Alsace ha dumagsaan nga Fransya.
Amo ini an prefektura o kapital ha departamento han Haut-Rhin ha nasod han Fransya.
Nahamutang ini dida han Alsace nga Ruta hin Vino ngan nagtatagad ini nga komyun nga amo ini ngahaw an "Ulohan han Vino Alsace" (capitale des vins d'Alsace).
Han 2006, an syuad han Colmar mayda katawhan nga 65,713[1] ngan an metropolitano nga kahaluag han Colmar mayda katawhan nga 120,367.[2] An Colmar amo an kamutngaan han arrondissement han Colmar, nga mayda 144,700 ka molupyo dida han 2006.[3]
An Colmar amo an bungto nga gin-ukyan ni Martin Schongauer an pintor ug grabador ngan ni Frédéric Bartholdi, an iskultor nga nagdisenyo han Statue of Liberty (Estatuwa han Libertad). Kilalado an syudad tungod han maupay nga nagpabilin nga daan nga bungto, an damo nga mga kiritaon ha arkitektura ngan han mga museo hini, nga diin upod an Unterlinden nga Museo.
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ Commune : Colmar (68066) ha INSEE
- ↑ Aire urbaine 1999 : Colmar (067) ha INSEE
- ↑ Arrondissement : Colmar (682) ha INSEE


text: 1Anak han Dyos adton natoo nga hi Jesus amo an Mesiyas; ngan adton nahigugma hin usa nga amay nahigugma man liwat han anak hini nga amay. 2Sugad hini an pagsabot naton nga nahigugma kita han mga anak han Dyos: kon nahigugma kita han Dyos ngan nagtutuman kita han iya mga sugo. 3Kay an aton paghigugma han Dyos hisasabtan dida han aton pagtuman han iya mga sugo. Ngan diri gud makuri para ha aton an pagtuman han iya mga sugo, 4kay an tagsa nga anak han Dyos makakahimo hin pakadaog han kalibutan. Nakadaog kita han kalibutan pinaagi han aton pagtoo. 5Hin-o ba an makakadaog han kalibutan? Adton natoo la nga hi Jesus amo an Anak han Dyos. 6Hi Jesu-Cristo amo an kinmanhi, ngan kinmanhi hiya dara an tubig hin pagbunyag ha iya ngan an dugo han iya pagkamatay. Kinmanhi hiya diri la dara an tubig, kundi dara an tubig ngan an dugo. Ngan nagpapamatuod hini an Espiritu ngahaw, kay kamatuoran man an Espiritu. 7May-ada tulo nga mga saksi: 8an Espiritu, an tubig, ngan an dugo; ngan nagkakauruyon ini nga tulo ha ira pagkasaksi. 9Kon natuod kita han pagsaksi han mga tawo, labi pa nga matuod kita han pagsaksi han mga tawo, labi pa nga matuod kita han pagsaksi han Dyos, ngan amo ini an pagsaksi nga iginhatag han Dyos mahitungod han iya Anak. 10Sanglit adton natoo han Anak han Dyos may-ada hini nga pagsaksi ha iya kasingkasing; kundi adton diri natoo han Dyos buwaon hiya, kay waray man hiya tumuod han iginsiring han Dyos mahitungod han iya Anak. 11Sanglit amo ini an pagsaksi: naghatag an Dyos ha aton han waray kataposan nga kinabuhi, ngan aada han iya Anak ini nga kinabuhi. 12May-ada hini nga kinabuhi adton anuokyan han Anak, ngan waray hini nga kinabuhi adton diri inuokyan han Anak han Dyos. 13Nagsusurat ako ha iyo hini basi hibaroan niyo nga may-ada niyo kinabuhi nga waray kataposan—kamo nga natoo han ngaran han Anak han Dyos. 14Madasigon kita ha atubangan han Dyos kay maaram man kita nga namamati hiya kon nangangaro kita ha iya hin bisan ano nga uyon han iya kaburot-on. 15Tungod nga maaram kita nga namamati hiya kon nangangaro kita ha iya, maaram liwat kita nga nahatag hiya han aton pinangangaro ha iya. 16Kon may nakita han iya bugto nga nagbubuhat hin sala nga diri makakamatay ha iya, kinahanglan ig-ampo niyo sa Dyos nga mahatag ha iya hin kinabuhi. Para la ini hadton nagbuhat hin mga sala nga diri makakamatay. Kundi may-ada sala nga makakamatay, ngan diri ako nasiring nga mag-ampo kamo sa Dyos mahitungod hini. 17Sala an ngatanan nga maraot nga buhat, kundi may-ada sala nga diri nakakamatay. 18Maaram kita nga waray anak han Dyos nga nagpapadayon hin pagpinakasala, kay pinananalipdan hiya han Anak han Dyos, sanglit diri makakadaog ha iya an Yawa. 19Maaram kita nga kanan Dyos na kita bisan kon ginahahadian han Yawa an bug-os nga kalibutan. 20Maaram kita nga kinmanhi na an Anak han Dyos ngan naghatag ha aton hin sarabotan basi kumilala kita han matuod nga Dyos. Nag-uokoy na kita dida hin paghiusa han matuod nga Dyos, dida hin paghiusa han iya Anak nga hi Jesu-Cristo. Amo hiya an matuod nga Dyos, ngan amo ini an kinabuhi nga waray kataposan. 21Mga anak, paglikay kamo han mga diri matuod nga kadiyosan.


text:
Kalayaan, Palawan
An Kalayaan usa nga ikalima nga klase nga bungto ha lalawigan o probinsya han Palawan ha Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 223 nga tawo ha 12 nga panimalay.
Usa la an baranggay han Kalayaan, nga amo an Pag-Asa.
Kaagi ngan Kasaysayan[igliwat | edit source]
Han Hulyo 1956, an syudadano nga Pilipinhon nga hi Thomas Cloma nagtukod hin "Kalayaan Protectorate" (o Protektorado han Kalayaan) upod hin kapital ha Pag-Asa katapos pag-abandonar han Hapon an mga pag-aro hin panag-iya han lugar han 1946. An Pilipinas nagkontrola han kan Cloma protektorado dida han 1978.[1]


text:
President Carlos P. Garcia, Bohol
An Pres. Carlos P. Garcia (o Presidente Carlos P. Garcia) usa nga 5th class nga bungto ha lalawigan o probinsya han Bohol ha Butnga nga Kabisay-an nga rehiyon han Kabisay-an ha Pilipinas. Ginngaranan ini ha dungog ni Presidente Carlos P. Garcia nga amo an syahan (ngan ha yana, amo pa la) nga presidente han Pilipinas nga Bol-anon. Sumala han 2000 nga census, mayda ini populasyon nga 20,744 ka tawo ha 4,062 nga panimalay.
Mga Baranggay[igliwat | edit source]
An Pres. Carlos P. Garcia mayda karuhaan kag tulo (23) nga baranggay.


text:
Cadiz, Pilipinas
Ini nga artikulo mahitungod han syudad ha Negros Occidental. Para han syudad ha Espanya, pakadto ha Cádiz
An Syudad han Cadiz usa nga ika-syahan nga klase nga syudad ha lalawigan o probinsya han Negros Occidental ha Katundan nga Kabisay-an nga rehiyon han Kabisay-an ha Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 141,954 nga tawo ha 26,998 nga panimalay.
Mga Baranggay[igliwat | edit source]
An Syudad han Cadiz ginbahin ngadto hin karuhaan kag duha (22) nga baranggay.


text:
Kalinga
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An Kalinga usa nga ginpalibutan hin katunaan nga probinsya han Pilipinas ha Administratibo nga Rehiyon han Cordillera ha Luzon. An kapital hini amo an Tabuk ngan ginsasapitan ini han Mountain Province ha salatan, han Abra ha katundan, han Isabela ha sidlangan, han Cagayan ha dumagsaon o amihanan-sidlangan, ngan Apayao ha amihanan. Ugsa han 1995, an Kalinga ngan Apayao usa nga lalawigan nga an ngaran Kalinga-Apayao, hangtod han pagtungaa hini ngadto hin duha agod mauruupay an pagalagad han mga kinahanglan han mga tagsa nga lumad nga tribo han hini nga mga lalawigan.
Heyograpiya[igliwat | edit source]
Politikal[igliwat | edit source]
An Kalinga ginbahin ngadto hin usa (1) nga syudad ngan pito (7) nga mga bungto.


text:
Aung San
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Hi Bogyoke (Heneral) Aung San (ha Binurmes: ; Pebrero 13, 1915 – Hulyo 19, 1947) usa nga Birmano nga rebolusyunaryo, nasyonalista, heneral, ngan politiko.
Gintukod ni Aung San an moderno nga militar Burmes (an Tatmadaw) dida han 1942. Bulig hiya han pagdara han paglugaring o independensya para han Burma, pero unom ka bulan ugsa han final nga pakakuha hin independensya gin-asasinar hiya. Kilalado hiya nga amo an nanguna nga nagplano han pakakuha hin independensya, ngan amo an nagtukod han Kahiusa han Burma. Gin-agnayan hi Aung San nga "Bogyoke" (Heneral), ngan duro pa an pagtahod ha iya han mga Burmes nga katawhan, ngan an iya ngaran gin-gagawas pa ha politka han Burma tubtob yana.
Hi Aung San an amay han laureate hin Premyo Nobel han Kamurayaw nga hi Aung San Suu Kyi.


text:
Venezuela
An Venezuela, nga an opisyal nga pagtawag an Republika Bolivaryana han Venezuela (ha Kinatsila: República Bolivariana de Venezuela), usa nga nasod ha amihanan nga labnasan han Salatan nga Amerika.
An nasod amo in kontinental nga mainland ngan damola-ay nga mga isla o puro nga nahamutang tikang han labnasan han Venezuela ha Dagat Caribe. An nasod ginsasapitan han Guyana ha sidlangan, han Brasil ha salatan, ngan han Colombia ha katundan. An Trinidad ngan Tobago, Grenada, St. Lucia, Barbados, Curaçao, Bonaire, Aruba, San Vicente ngan an Grenadinas ngan an Leeward Antilles nahamutang ha amihanan, ha lawod tikang han Venezolano nga labnasan. An kadako hini 916,445 ka km² nga mayda populasyon hin mga 28,200,000. An kapital hini amo an Caracas. Nahamutang ini ha tropika ngan harani han ekuator ha Amihanan nga Hemisfero.
An Venezuela usa nga kasanhi nga kolonya Espanyola, nga naglugaring tikang han 1821. Mayda ini ginkakaagawan han Guyana nga teritoryo, ngan an kaurog hini nahanungod han Essequibo nga lugar, ngan ginkakaagan liwat an Venezuela han Colombia mahitungod han Golfo han Venezuela. Han 1895, katapos han pagkabaton han linea upod han Guyana, ginsumite ini hin waray gindadapigan nga komisyon, nga dida han 1899 naghimo hin desisyon nga kaurogan nahaupay han Guyana.[4] An Venezuela sinisirng nga usa han mga 17 nga mga pinaka-biodiverso nga mga nasod.[5]
An Venezuela upod han mga pinakaurbanisado nga mga nasod ha Latinoamerica;[6][7] an kadam-an han mga Venezolano naukoy dida han mga syudad ha amihanan, labi na dida ha Caracas an kapital nga syudad nga amo liwat an gidako-i nga syudad han nasod. Mga iba nga dagko nga mga syudad amo an Maracaibo, Valencia, Maracay, Barquisimeto ngan Syudad Guayana. An Venezuela amo liwat in mabiblingan hin magkadirudilain nga kamananapan ha dirudilain nga protektado nga mga habitat.
Mga pagbahinbahin[igliwat | edit source]
An Venezuela ginbahin ngadto hin mga karuhaan kag tulo (23) nga mga estado, usa nga distrito hin kapital (distrito capital) nga naglalakip han syudad han Caracas, an mga Dependensya Federal (Dependencia Federal kon ha Kinatsila, usa nga ispisyal nga teritoryo), ngan an Guayana Esequiba (nga ginkakaagawan upod han Guyana). An Venezuela ginbahinbahin pa ngadto hin 335 nga mga munisipyo (municipio); ini liwat ginbahinbahin ngadto hin sobra usa ka yukot nga mga parokya (parroquia). An mga estado gintirok ngadto hin siyam nga mga admininistratiba nga rehiyon (region administrativa), nga gin-establecer hin decreto hin mangulo. Ha kaagi, an Venezuela nag-angkon liwat han tanan nga teritoryo han Guyana nga katundan han Salog Essequibo; ini nga 159,500 ka kwadrado nga kilometro (61,583 nga kwadrado ng milyas) nga katunaan gintawag nga Guyana Esequiba o an Zona en Reclamación (an "zona nga ginbabawi").[8]
- Mga Estado
- Mga Dependensya
- Mga Administratibo nga rehiyon
Mga reperensya[igliwat | edit source]
- ↑ 1.0 1.1 1.2 1.3 Venezuela. International Monetary Fund. Ginkità dida han 1 October 2009.
- ↑ Cite error: Invalid
tag; no text was provided for refs named
CIA
- ↑ Human Development Report 2009. The United Nations. Retrieved 5 October 2009
- ↑ Venezuela Boundary Dispute, 1895–1899.
- ↑ "South America Banks on Regional Strategy to Safeguard Quarter of Earth's Biodiversity". Conservation International. http://www.conservation.org/xp/news/press_releases/2003/091603_andean_eng.xml. Ginkúhà dida han 2007-06-29.
- ↑ South America. Encarta. Ginkità dida han 2007-03-13.
- ↑ Annex tables. (pdf) World Urbanization Prospects: The 1999 Revision. United Nations. Ginkità dida han 2007-03-13.
- ↑ El acuerdo de Ginebra del 17 Feb 1996. Ministerio del Poder Popular para Relaciones Exteriores. Ginkità dida han 2007-12-01.(Kinatsila)


text:
Pinersyano
An Pinersyano (پارسی) in uska Iniran nga yinaknan ha sulod han Inindo-Iniran nga sanga han Inindo-Yinoropeo nga mga yinaknan ngan amo la nga Sur-Katundan nga Iniran nga yinaknan. Ini in panguna nga yinaknan ha Iran (Persia), nga sapit nga Afghanistan (ha pagkabuhatanon in ginkikilala komo Dari tikang 1958 tungod han mga panpolitika nga mga rason, Tajikistan (ha pagkabuhatanon ginkikilala komo Tinajiki nga Pinesyano tikang ha Sobyet nga panahon tungod gihapon hin mga rason panpolitika, ngan pipira nga iba nga mga rehiyon nga may pagkahisumpay ha kasaysayan nga nagpailarom ha impluwensya han mga Persyano. An Pinersyano in ginklaklasipika komo uska nagpapadayon nga Butnga nga Pinersyano, an buhatonon nga panrelihiyon ngan panliterarya nga yinaknan han Sassanid nga Persia, ito liwat ngahaw in nagpapadayon han Kadaan nga Pinersyano, an yinaknan han Achaemaid nga Imperyo Persyano. An Pinersyano in uska plurisentriko nga yinaknan, ngan an iya gramatiko in pareho han damo nga kontemporaryo nga mga yinaknan Yinoropeo. An Pinersyano in gintatawag liwat hito nga ngaran tungod nagtikang ini ha ulohan han Imperyo Achaemenid, Persis (Fars o Pars), amo nga Pinersyano (Finarsi o Pinarsi).
Ginbabanabanahan nga may-ada 110 milyon nga nagyayakan hin Pinersyano ha bug-os nga kalibutan, nga may-ada an yinakanan nga ginkakaptan nga buhatanon nga kahimtang ha Iran, Afghanistan ngan Tajikistan. Ha mga gatostuig an Pinersyano in nagin prestihiyoso nga yinakanan pankultura han Butnga nga Asya, Sur nga Asya, ngan Katundan nga Asya. An Pinersyano in gingagamit liwat nga yinaknan panliturhiya han Islam, diri la ha Iran, Afghanistan ngan Tajikistan, kun diri liwat ha ha Pakistan ngan Norte nga India.


text:
Tabaco
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An Syudad han Tabaco usa nga ika-upat nga klase nga syudad ha lalawigan han Albay, Pilipinas. An mainland nga bahin han Syudad han Tabaco nagsasapit han Malinao ha amihanan, han Polangui ngan han Oas ha katundan, han Syudad han Ligao ha habagatan o salatan-katundan, han Bulkan Mayon ha salatan, han Malilipot ha timugan o salatan-sidlangan, ngan han Golfo han Lagonoy ha sidlangan. An isla han San Miguel ha sidlangan kabahin han teritoryo han syudad, ngan amo an pinakakanawayon o pinaka-amihanan-sidlangan han upat nga main nga isla han Albay ha Golfo han Lagonoy. An Bulkan Mayon naatubang han syudad ha amihanan.
Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 107,166 ka tawo ha 19,599 nga mga panimalay.
Ekonomiya[igliwat | edit source]
Mga Baranggay[igliwat | edit source]
An Syudad han Tabaco ginbahin ngadto hin kap-atan kag pito (47) nga mga baranggay.
Turismo[igliwat | edit source]
Mga Sumpay ha Gawas[igliwat | edit source]
- Opisyal nga Websayt
- Profile han Syudad han Tabaco ha opisyal nga websayt han Albay
- Philippine Standard Geographic Code
- 2000 Philippine Census Information


text:
Alsace
An Alsace (kaluwas ha Frinanses: al-zas; Alsaciano ngan Aleman: Elsass, kasurat ha Aleman ugsa han 1996: Elsaß; Linatin: Alsatia; Kinatsila ngan daan nga Winaray: Alsacia; alternatibo nga kasurat ha Winaray: Alsasya) amo an ikaupat ha giguguti-ayi ha karuhaan kag unom (26) nga rehiyon han Fransya. Mayda ini kahaluag nga 8,280 km2. Ini nga rehiyon amo an may gigugutiayi nga katunaan ha Metropolitana Fransya. Amo gihap ini an gisusuoki ha Fransya (ika tulo ha gihuhuro-oti ha metropolitana Fransya) nga may 222 munopyo kada kilometro kwadrado (Ihap han popyulasyon ha Enero 2008: 1,836,000). An Alsace nahamutang ha sidlangan Fransya ha may katundan salog han Rhine, nga sapit han Alemanya ngan Switzerland. An kapital han politika, ekonomiya ngan kahiaraan (kultura) ngan an gidadako-i nga syudad amo an Strasbourg. An syudad amo an linkuran han dose-dosena nga mga katig-uban ngan kalawasan han kanasoran. Ha larangan politika, an Alsace amo an usa ha pinakaimportante nga rehiyon ha bug-os nga Unyon Europeo.
An ngaran nga "Alsace" tikan ha yinaknan Aleman nga "Ell-sass", kasirigngon, "nakalingkod ha Ill". An Ill amo an usa nga salog ha Alsace. An rehiyon kaupod han mga inagian han Baraan nga Imperyo Romano. Ginhinay-hinay ini pag-agaw han Fransya ha ika-17 siglo ha ilarom nira Hadi Louis XIII ngan Hadi Louis XIV. Ha ira pamumuno nahimo ini nga usa ka lalawigan han Fransya. Agsob bati-on nga an Alsace nadudugtong ha Lorraine tungod an Aleman ginkaptan an mga kaparte hini nga duha nga rehiyon. Gintawag han mga Aleman an ira ginkaptan nga tuna nga lalawigan han Reichsland Elsaß-Lothringen (1871–1918), nga ginpag-aaragawan ha butnga han ika 19 ngan ika 20 siglo han duha ka nasod. Hinin nga mga panahon, upat ka beses nga an Alsace, nagburubalhin ha kamot han Fransya ngan Aleman ha sulod han kapitoan kag liwa (75) ka tuig.
Biskan an Alsace usa ka rehiyon nga dati nagamit han yinakanan Aleman, yana an mga taga Alsace nayakan na hin Frinanses o Fransesa nga yinkanan, nga amo an nasodnon nga yinaknan han nasod Fransya, nga kaparte hira ha umagi nga tulo (3) ka siglo. Mga 39% han lokal nga popyulasyon han kadagko-an ngan posible ubos ha 10% han kabatan-an, an nahibilin nga mag-upay manyakan hin Alsaciano nga yinaknan.
Inagihan[igliwat | edit source]
Alsace Romano[igliwat | edit source]
Ha panahon nga waray pa nasusurat nga mga inagihan, an Alsace ginsisinudoyan na han mga parapanganop nga mga nomado. Pero han 1500 BC, an mga Celta na an nagukoy dida ha Alsace. Nanhawan ngan gintam-nan nira an mga katunaan. Han 58 BC, an mga Romano naman an umabot ngan ginsulong an Alsace. Kahuman nira agawi, ginhimo nira an lugar nga sentro han paghimo han irimnon nga vino. Tungod nga gusto nira maprotektaran an maupay mira nga pakabuhi, an mga Romano ginpadig-on an depensa ngan nagtindog hin kampo militar ha paligid. Nahimo ini nga mga komunidad nga hasta yana ada la gihap napadayon. Han kaparte pa han Imperyo Romano, nahiupod an Alsace ha Germania Superior.
Alsace Franko[igliwat | edit source]
Han nagluya an Imperyo Romano, naging kaparte an Alsace ha teritoryo han Alamanni. Mag-uruma an mga Alamanni. An ira yinaknan amo an naging basehan ha yana nga yinakan han taga Alsace. Ginpirdi an Alamanni han mga Clovis ngan mga Franko han ika-5 siglo nga nagtapos ha Aragway ha Tolbiac. Kahuman, an Alsace naging kaparte na ha kahadian han Austrasia. Ha ubos han pamamalakad han mga Merovingian han Clovis, naging kristiyano an mga molupyo hini nga lugar. An Alsace nahibilin ha ilarom han puder han mga Franko kutob an Kahadian han Franko, pagkatapos han Pagsaad han Strasbourg han 842, pormal nga nawara ha pagkamayda han Tratado han Verdun. An mga kaapo-apohan ni Charlemagne, nga kinilala nga nagtindog han Kahadian Franko, an nagtunga han rehiyon ngadto ha tulo ka parte. An Alsace naging upod han Butnga Francia, nga ginhahadian han pinakabata nga apo na hi Lothar I. Pagkatapos namatay hi Lothar han timprano nga 855, an iya kahadian, ginbahin liwat ha tulo ka parte. An parte nga tinatawag nga Lotharingia o Lorraine amo an ginhatag ngadto ha anak nga lalaki ni Lothar. An salin ginturunga ha duha nga bugto ni Lothar, na hira Charles an Kalbo (an naghahadi han Katundan Kahadian Franko), ngan hi Ludwig an Aleman (nga naghahadi ha Sidlangan Kahadian Franko). Waray la nag-iha an Kahadian han Lotharingia. Pero an rehiyon, nga uruurhi naging Alsace, nahulog ha kamot han Baraan Imperyo Romano ha sulod han sakop han Duke han Swabia, ha pamaagi han Tratado han Meerson ha tuig 870.
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ Insee - Résultats du recensement de la population - 2006 - Alsace (ha (Frinanses)). Recensement.insee.fr. Ginkità dida han 2010-04-16.


text:
Mario Diaz-Balart
Hi Mario Diaz-Balart (natawo han Septyembre 25 1961) usa nga Amerikano nga politiko. Tikang han 2003 usa hiya nga Republikano nga miyembro han Kamara han Representante han Estados Unidos, nga na-representa han ika-25 nga Distrito han Florida (mapa).
Natawo hiya ha Fort Lauderdale, Florida ngan nagtambong hiya ha University of South Florida agod mag-aram hin siyensiya politika ugsa magtikang han iya serbisyo publiko nga karera nga kabulig han anay Alkalde han Syudad han Miami nga hi Xavier Suarez han 1985. Negosyante hiya ngan miyembro han Florida Kamara han Representante ugsa hiya inmapi han Kongreso han Estados Unidos.
Bugto hiya ni Representante Lincoln Diaz-Balart ngan anak han na-exilio nga Cubano nga politiko nga hi Rafael Diaz-Balart, ngan kasanhi nga umangkon ha kasal ni Fidel Castro. Naukoy hiya yana ha Miami upod hit iya asawa ngan anak.


text:
Shinjuku, Tokyo
An Shinjuku (ha Hinapon: 新宿区 nga ha Linatin nga kasurat Shinjuku-ku) usa han mga karuhaan kag tulo (23) nga mga ispisyal nga baryo han Tokyo, Hapon. Usa ini nga dako nga sentro hin komersyo ngan administrasyon, ngan anhe an pinakadamo hin buhat nga istasyon hin tren ha kalibutan (Istasyon han Shinjuku), ngan an Edifisyo han Metropolitano nga Gobyerno han Tokyo, an sentro hin administrasyon para han kagamhanan o gobyerno han Tokyo.
Nagpapalibot han Istasyon han Shinjuku in mga tindahan nga almasen, mga tindahan para hin mga ispisyalista hin electronika ngan camera, mga sinehan, mga restaurante ngan mga bar. Damo nga mga internasyonal nga hotel anhi nahamutang.
Dida han 2008, an baryo mayda populasyon nga mga 312,418 ngan densidad hin 17,140 ka tawo ha tagsa km². An bug-os nga kahaluag 18.23 ka km².[1]


text:
Kiangan, Ifugao
An Kiangan sarong ika-apat na klaseng banwaan kan probinsya nin Ifugao, Filipinas. Susog sa senso kan 2007, igwang 15,448 katawo na nag'eerok igdi sa 2,692 na pagharongon.
An mga tinataram na mga lenggwahe igdi iyo an Tuwali, Ilokano, Ayangan, Tagalog, asin Ingles.
An Kiangan iyo an pinakalumang banwaan sa probinsya. Naggikan an saiyang pangaran sa "kiyyangan", sarong antigong baryo sa may kamping pampang kan Salog Ibulao kahampang kan Wadi nin Lagawe. An pangaran na Kiyyangan naririmpos sa mitolohiya kan mga Ifugao asin tinutubod na iyo ini an erokan ni Wigan asin ni Bugan, an mga ginikanan na kaapoapoi kan mga Ifugao.
An Santuario sa Kiangan[liwaton | liwaton an gikanan]
Igdi sa Kiangan yaon an Home Economics Building kan eskwelahan na Kiangan Central School. Importanteng maray ini ta igdi nagsuko si Heneral Tomoyuki Yamashita (binansagan man na "Tigre kan Malaya"), an pinakahalangkaw na Kumander kan Hokbong Imperial kan Hapon kan Septyembre 2, 1945.
Mga Barangay[liwaton | liwaton an gikanan]
An Kiangan nababanga sa 15 barangay.
- Ambabag
- Baguinge
- Bolog
- Bokiawan
- Dalligan
- Duit
- Hucab
- Julongan
- Lingay
- Mungayang
- Nagacadan
- Pindongan
- Poblacion
- Tuplac
Mga panluwas na takod[liwaton | liwaton an gikanan]
- More photos and information on Kiangan, Ifugao
- Philippine Standard Geographic Code
- 1995 Philippine Census Information
- 2000 Philippine Census Information
- 2007 Philippine Census Information


text:
Cleomenes I
Hi Cleomenes (ha Griyego Kλeouέvnς o Kleomenes; ha Kinatsila: Cleómenes), namatay ca. 490 BC) usa han mga Hadi han Sparta dida han ika-unom ngan ikalima nga mga siglo BC. Nahihinumdoman hi Cleomenes tungod han iya nga interes ha mga pagsulong ha langyaw (nga urusahon para hin hadi han Sparta), tungod han iya kontrobersyal nga pakasaka ngadto han trono, ngan an kurukontrobersyal nga pagpa-iwas ha iya, an iya exilio ngan misteryoso nga kamatayon (nga ginsiring nga nag-unay daw hiya pinaagi hin pagsamad han iya kalugaringon). Hiya gihapon an tunga-nga-bugto ngan ugangan han nagsunod ha iya nga hadi nga hi Leonidas I, an Hadi han Sparta nga namatay dida han Pag-awayan ha Thermopylai ngan bana ni Reyna Gorgo.


text:
SOCCSKSARGEN
An SOCCSKSARGEN usa nga rehiyon han Pilipinas, nahamutangan ha butnga nga Mindanao, ngan gin-designar ha opisyal nga Rehiyon XII. An ngaran usa nga acronym nga natigaman han mga upat nga mga probinsya ngan usa han mga syudad han rehiyon: South Cotabato, Cotabato, Sultan Kudarat, Sarangani and General Santos City. An sentro han rehiyon amo an Syudad han Koronadal nga nahamutangan ha probinsya han South Cotabato. An Syudad han Cotabato mismo lakip han SOCCSKSARGEN, pero an Maguindanao lakip han Autonomo nga Rehiyon han Muslim Mindanao.
An rehiyon haluag ngan dagko iton mga ginsasapitan hit dagat, mga siong ngan mga kabugkiran. An rehiyon kilalado tungod han sistema hin mga salog, ngan amo an sinisiring nga catch basin han Mindanao. Ini ng sistema hin salog, dako nga kinukuhaan hin pagkaon, irimnon nga tubig, nga paghimo hin enerhiya para hin koryente. Ha Cotabato an Rio Grande de Mindanao, nga amo an gihalaba-i nga salog ha Mindanao ngan ika-duha nga gihalaba-i ha Pilipinas.
An Rehiyon XII gintawag han una nga Butnga nga Mindanao ug ha pagtikang, lakip dinhe an mga probinsya han Lanao del Norte, Lanao del Sur, Cotabato, Sultan Kudarat, ngan Maguindanao. An paghimo han Autonomo nga Rehiyon han Muslim Mindanao han 1990 nagresulta nga an nahabilin ha Butnga nga Mindanao an mga probinsya han Lanao del Norte, Sultan Kudarat, ngan Cotabato. Dida han Septyembre 19, 2001, an Executive Order No. 36 ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo nag-reorganisar han mga rehiyon ngan probinsya ha Mindanao. Ini amo an nagbalhin han Rehiyon XII ngadto han yana nga SOCCSKSARGEN.


text:
Sultan sa Barongis
An Sultan sa Barongis usa nga ika-upat nga klase nga bungto ha lalawigan han Maguindanao ha Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 34,709 ka tawo ha 6,426 nga panimalay.
Mga Baranggay[igliwat | edit source]
An Sultan sa Barongis ginbahin ngadto hin napulo kag duha (12) nga mga baranggay.
- Angkayamat
- Barurao
- Bulod
- Darampua
- Gadungan
- Kulambog
- Langgapanan
- Masulot
- Papakan
- Tugal
- Tukanakuden
- Paldong
Kaagi ngan Kasaysayan[igliwat | edit source]
Han tuig 2004, ginbalhin in napulo kag usa (11) nga mga barangays han Sultan sa Barongis ngadto han bag-o nga hinimo nga bungto han Rajah Buayan, Maguindanao nga nagpagamay han kadamo han baranggay tikang hin karuhaan kag tulo (23) ngadto hin napulo kag duha (12).[1]
Mga Reperensya[igliwat | edit source]
- ↑ National Statistical Coordination Board (2004-10-25). 2004 Factsheet (August 1-September 30, 2004). Ginkità dida han 2006-06-24.


text:
La Carlota, Pilipinas
An Syudad han La Carlota usa nga ika-tulo nga klase nga syudad ha lalawigan o probinsya han Negros Occidental ha Katundan nga Kabisay-an nga rehiyon han Kabisay-an ha Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 56,408 nga tawo ha 11,082 nga panimalay.
Mga Baranggay[igliwat | edit source]
An Syudad han La Carlota ginbahin ngadto hin napulo kag upat (14) nga baranggay.
- Ara-al
- Ayungon
- Balabag
- Batuan
- Consuelo
- Cubay
- Haguimit
- La Granja
- Nagasi
- Barangay I (Pob.)
- Barangay II (Pob.)
- Barangay III (Pob.)
- San Miguel
- Yubo


text:
Albanya
An Albanya o Albania (ha Inalbanes: Shqipëri/Shqipëria, Gheg nga Inalbanes: Shqipnia/Shqypnia), nga an opisyal nga ngaran Republika han Albanya o Republika han Albania (ha Inalbanes: Republika e Shqipërisë) usa nga nasod haha timugan nga Europa, ha rehiyon han Balkans. Ginsasapitan ini han Montenegro ha kanawayan, han Kosovo[a] ha dumagsaan,han Republika han Masedonia ha sinirangan ngan han Gresya ha salatan ngan timugan. Mayda ini labnasan ha Dagat Adriatico ha katundan, ngan han Dagat Ionianahon ha habagatan. Ini mga diri naabot hin 72 km (45 mi) tikang ha Italya, tabok han Estrecho han Otranto nga nadugtong han Dagat Adriatico ngadto han Dagat Ioniahanon. An kapital han nasod amo an Tirana.
An Albanya usa nga api han NU, NATO, Organization for Security and Co-operation in Europe, Conseho han Europa, World Trade Organisation, Organisation of the Islamic Conference ngan usa han mga nagtukod nga mga api han Pagkahiusa para han Mediterraneo. An Albania usa nga posible nga kandidato hin pag-aksedir ngadto han Unyon Europeo tikang han Enero 2003, ngan pormal ini nga nag-aplikar para hin pag-api han UE dida han ika-28 han Abril 2009.[4]
An Albanya usa nga parlamentarya nga demokrasya ngan usa nga transisyon nga ekonomiya. An ulohan han Albanya, Tirana, amo an urukyan hin mga 600,000 han mga 3,000,000 ka tawo han nasod.[5] Mga gawasnon-nga-market nga reporma nagbuklad han nasod ngadto hin investment tikang ha langyaw, labi na ha pagpadukwag ha infrastruktura hin enerhiya ngan panakayan.[6][7][8] Ginpili an Albanya nga amo an igbaw nga nasod dida han talaan han Lonely Planet hin napulo nga igbaw nga nasod para han 2011.[9]
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ 1.0 1.1 1.2 1.3 Albania. International Monetary Fund. Ginkità dida han 12 April 2011.
- ↑ Distribution of family income – Gini index. The World Factbook. CIA. ginhipos tikang ha an orihinal dida han 23 July 2010 Ginkità dida han 1 September 2009.
- ↑ Human Development Report 2010. United Nations: (2010). Ginkità dida han 5 November 2010.
- ↑ "Albania applies for EU membership". BBC News. 28 April 2009. http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/8023127.stm. Ginkúhà dida han 29 April 2009.
- ↑ CIA – The World Factbook Ginhipos Batakan:Date ha WebCite
- ↑ Reports: Poverty Decreases In Albania After Years Of Growth.Dow Jones Newswires, 201-938-5500. Nasdaq.com
- ↑ Albania plans to build three hydropower plants.People's Daily
- ↑ Strong GDP growth reduces poverty in Albania-study. Reuters. Forbes.com
- ↑ Lonely Planet’s top 10 countries for 2011 – travel tips and articles – Lonely Planet. Ginkità dida han 2 November 2010.


text:
Marso
An Marso amo an ikatulo nga bulan han tuig ha Gregoryano nga Kalendaryo ngan usa han pito nga Gregoryano nga bulan nga mayda katloan kag usa (31) nga adlaw. Ha Winaray, tinatawag gihapon ini nga bulan nga Karayapanhon.
Natikang iton Marso (ha astrolohiya, diri-sidereal) nga iton adlaw ada hiton sinyas han Pisces ngan natapos dida hiton sinyas han Aries. Ha astronomiya, iton adlaw natikang dida hiton kabitun-an han Aquarius ngan natapos dida hit kabitun-an han Pisces.
Ha daan nga Roma, an Marso tinatawag nga Martius, ginngaranan tikang han Romano nga diyos han pan-gubat o pan-gyera ngan an bulan ginkikita nga buynasan nga takna pagtikang hin gyera. Tikang dinhe an ngaran ng Martius amo an nagin marzo ha Kinatsila, ngan marso ha Winaray.
An March ha pagtikang amo an syahan nga bulan han Romano nga kalendaryo tungod kay an mga tighagkot o invierno nga mga bulan han Enero ngan Pebrero diri angay hin pan-gyera, nga amo an esensya hin bisan ano nga estado Italiko. An reporma han kalendaryo ni Julio Cesar han 45 u.k. (45 BC/BCE) amo an nagtikang han tuig nga dida han Enero 1. An tradisyon nga pagtikang han tuig ha Marso nagpadayon ha iba nga mga nasod hin maiha. An Enero 1 ginhimo la nga Adlaw han Bag-o nga Tuig ha Fransya han 1564. Gran Bretanya ngan an iya mga kolonya nagpadayon paggamit han March 25 tubtob han 1752, an tuig mismo nga nagpili hira han Gregoryano nga kalendaryo.
Ha kinadaan nga Helleniko nga sibilisasyon, an Marso tinatawag nga Anthesterion. Ha daan nga Hinapon nga kalendaryo, tinatawag an bulan nga Yayoi (弥生). Ha Finnish, tinatawag an bulan nga maaliskuu, nga diri nasasabtan kon tikang ini diin.
Ha kasaysayan, lakip ha mga ngaran han Marso an Saxon nga pulong Lenctmonat, ginngaranan tungod han equinox ngan han pagtitikahalaba han mga adlaw ngan an nagin kasugad-in-ngaran han Lent. An mga Saxon natawag gihapon hanMarso nga Rhed-monat (tikang han ira diyosa nga hi Rhedam); an mga hadto nga Briton nagtawag han bulan nga hyld-monath (buot sidnong matunog o mabagyo).
Mga Panhinabo han Marso[igliwat | edit source]
- Mardi Gras (Dida hiton nahahamutnga tikang hiton Pebrero 3 tubto Marso 9 ha diri-leap year o Pebrero 4 tubtob Marso 9 kon leap years)
- Marso 7 - National Wag Day (Australya)
- Abohon nga Miyerkoles (Dida hiton panahon tikang han Pebrero 4 tubtob Marso 10)
- Adlaw ni San David (Marso 1)
- Adlaw ni San Patricio (St. Patrick's Day) (Marso 17)
- An equinox nga tinatawag nga vernal o primavera nga equinox ha amihanan nga hemisfero ngan an otonyo nga equinox ha salatan nga hemisfera nanhihinabo hin mga petsa nga nalain tikang hiton Marso 19 tubtob Marso 21 (ha UTC).
- Biyernes Santo (Dida hiton usa nga petsa tikang hit Marso 20 tubtob Abril 23)
- Dominggo han Pagkabanhaw (Dida hiton usa nga petsa tikang hit March 22 tubtob April 25)
Trivia[igliwat | edit source]
- Iton Marso natikang hiton amo la gihapon nga adlaw han semana sugad han Pebrero labot la hiton leap year, an hiton sugad liwat nga adlaw han semana han Nobyembre ha tagsa tuig.


text: 1Binmuhat an bug-os nga hugpo ngan gindara hi Jesus ngadto kan Pilato, 2diin nagtikang hira hin pagsumbong ha iya, “Hindakpan namon ini nga tawo nga naglilimbong han amon mga tawo. Ginsiring hira nga diri hira magbayad hin mga buhis ngadto han Emperador, ngan nagtug-an hiya nga amo hiya an Cristo nga usa nga hadi.” 3Nagpakiana ha iya hi Pilato, “Amo ka ba an hadi han mga Judiyo?” “Ikaw an nagyakan hito,” nagbaton hi Jesus. 4Niyan ginsiring ni Pilato an mga puno han kapadian ngan an mga tawo, “Waray ako hin-aagian nga pangatadongan hin pagsirot hini nga tawo.” 5Kundi nagpirit gud hira hin pagsiring, “Pinaagi han iya pagtutdo hiya an tinikangan han kasamokan han mga tawo ha bug-os nga Judea. Inmuna hiya ha Galilea, nga yana aanhi na hiya.” 6Pakabati ni Pilato hini, nagpakiana hiya, “Taga-Galilea ba ini nga tawo?” 7Paghibaro niya nga tikang hi Jesus ha dapit nga ginhahadian ni Herodes, iginpadara niya hiya ngadto kan Herodes, nga nakadto liwat ha Jerusalem hadto nga panahon. 8Nalipay gud hi Herodes han pakakita niya kan Jesus, kay damo na an iya hinbatian hiunong ha iya, ngan maiha na nga karuyag gud hiya kumita kan Jesus. Naglalaom hiya hin pagkita kan Jesus nga magbuhat hin milagro. 9Sanglit damo an iya pakiana kan Jesus, kundi waray magbaton hi Jesus bisan usa ka pulong. 10Dinmaop ha atubangan an mga puno han kapadian ngan an mga magturutdo han Balaod, ngan nagpasaka hin makusog nga mga sumbong kontra kan Jesus. 11Ginyubitan hi Jesus ni Herodes ngan han iya mga sondalo, ngan ginpakaalohan hiya nira. Ginbistehan hiya nira hin kanan hadi panapton, ngan iginbalik ngadto kan Pilato. 12Hadto manta nga adlaw nagkasangkay hira Herodes ug Pilato; magkontra hira hadto anay han waray pa ini mahinabo. 13Gintirok ni Pilato an mga puno han kapadian, an mga pangulo, ngan an mga tawo, 14ngan ginsiring hira, “Gindara niyo ini nga tawo nganhi ha akon, ngan nagsiring kamo nga ginlilipatlipat niya an mga tawo. Yana, gin-usisa ko na hiya ha iyo atubangan, ngan waray ko hin-agian nga sala bisan usa han mga sumbong nga iyo iginpasaka kontra ha iya. 15Waray gihapon makaagi hin sala ha iya bisan ngani hi Herodes, kay iginbalik man hiya ha aton. Waray ginbuhat hini nga tawo nga angay sirotan han kamatayon. 16Sanglit ipalatatob ko na la hiya ngan pabubuhian.” [ 17Ha kada Pyesta han Paglabay nababatasan ni Pilato in pagbuhi hin usa nga priso nga karuyag han mga tawo.] 18Naggoliat an bug-os nga hugpo, “Pataya hiya! Buhii hi Barabas para ha amon!” ( 19Napriso hi Barabas tungod hin karibok nga nahinabo ha syudad, ngan tungod hin pagpatay.) 20Karuyag ni Pilato nga buhian hi Jesus, sanglit gintawag liwat niya an mga tawo. 21Kundi naggogliat hira, “Igraysang hiya ha kros! Igraysang ha kros!” 22Nagsiring ha ira hi Pilato hin ikatulo na, “Kundi ano nga sala an iya nabuhat? Waray ko hin-agian nga ano man nga iya nabuhat nga angay sirotan hin kamatayon! Ipalalatob ko nala hiya ngan pabubuhian.” 23Kundi dinmuroy lugod hira hin pagtikadako han ira gogliat nga kinahanglan igraysang hi Jesus ha kros; ngan ha kataposan tinugotan hira ni Pilato. 24Sanglit iginpahamtang ni Pilato kan Jesus an sirot nga ira ginpangaro. 25Ginbuhian ni Pilato an tawo nga ira kinaruyag, an napriso tungod hin pagribok ngan pakamatay, ngan igintubyan hi Jesus ha ira, basi buhaton nira an ira karuyag. 26Igin-gawas nira hi Jesus. Han paglakat na nira, iginkatapo nira in usa ka tawo nga Simon an ngaran, nga taga-Cirene, nga tisulod ha syudad tikang ha huron. Gindakop hiya nira, iginpapas-an ha iya an kros, ngan iginpadara ha iya ha luyo ni Jesus. 27Nagsunod ha iya in kadam-an nga mga tawo, ngan upod ha ira in pira nga kababayen-an nga nagtitinangis ngan nagngunguyngoy tungod ha iya. 28Linmingi hi Jesus ha ira ngan nagsiring, “Kababayen-an han Jerusalem! Ayaw kamo pagtangis tungod ha akon, kundi pagtangis lugod kamo tungod ha iyo ngahaw ngan tungod han iyo mga anak. 29Kay maabot an mga adlaw, nga masiring an mga tawo, ‘Kapalaran han kababayen-an nga mga baw-as, nga waray mga anak, nga waray magpasuso!’ 30Amo ito an panahon nga masiring ha kabukiran an mga tawo, ‘Tabuni kami!’ ngan ha kapungtoran, ‘Tagoa kami!’ 31Kay kon pagbuhaton in sugad nga mga butang kon hilaw pa an kahoy, ano in mahinanabo kon uga na ito?” 32Nagdara liwat hira hin duha nga mga kriminal, nga papatayon nira upod kan Jesus. 33Han pag-abot nira ha dapit nga gintatawag “An Klabera,” didto iginraysang nira ha kros hi Jesus, ngan an duha nga mga kriminal, an usa ha iya tuo, ngan an usa ha iya wala. 34Nagsiring hi Jesus, “Amay ko, pasayloa hira! Kay diri hira maaram han ira ginbubuhat.” Ginbahinbahin nira an iya mga panapton pinaagi hin ripa. 35Natindog didto an mga tawo nagkikinita, samtang nagbibiaybiay ha iya an mga pangulo nga Judiyo: “Nagtalwas hiya han iba; papagtalwasa hiya han iya kalugaringon, kon tinuod nga amo hiya an Mesiyas nga ginpili han Dyos!” 36Ginyubitan liwat hiya han mga sondalo. Kinmadto hira ha iya hin paghatag ha iya hin maaslom nga bino, 37ngan nagsiring, “Talwasa an imo kalugaringon, kon tinuod manggud nga ikaw amo an hadi han mga Judiyo!” 38Iginsurat ini nga mga pulong ha igbaw niya: “Amo ini an Hadi han mga Judiyo.” 39Ginyubitan liwat hiya han usa han mga kriminal nga nabitay didto, “Diri ka ba amo an Mesiyas? Talwasa an imo kalugaringon ngan talwasa kami!” 40Kundi ginsaway hiya han usa nga kriminal, “Diri ka ba nahadlok han Dyos? Aanhi kita ginsirotan hin sugad nga sirot nga ihinatag ha iya. 41Matadong ini nga sirot para ha aton, kay nakarawat kita han angay nga sirot han aton ginbuhat; kundi waray hiya ginbuhat nga maraot.” 42Ngan nagsiring hiya kan Jesus, “Jesus, hinumdomi gad ako kon makanhi ka na nga hadi.” 43Nagbaton hi Jesus ha iya, “Susumatan ko ikaw: yana ngahaw nga adlaw, maupod ka ha akon ngadto ha Paraiso.” 44May mga alas dose an takna nga waray na pagsirak an adlaw, ngan nalukop hin kasirom an bug-os nga tuna tubtob ha alas tres han kulop; 45ngan napikas an biray han Templo. 46Ginmoliat hi Jesus hin makusog nga tingog, “Amay ko! Ha imo mga kamot itinutubyan ko an akon espiritu!” Katapos pagyakan niya hini, nabunosan hiya han iya kinabuhi. 47Hinkit-an han kapitan han mga sondalo an nahinabo, ngan gindayaw niya an Dyos, hin pagsiring, “Matuod gud nga maupay hiya nga tawo!” 48An mga tawo nga nagtirok hin pagtan-aw hini nga kiritaon, kinmita han nahinabo. Nanguli hira nga nagpupukpok han ira mga dughan tungod han ira kabidoan. 49Natindog ha antaw hin pagkita hini nga mga butang an ngatanan nga kakilala ni Jesus upod an kababayen-an nga nagsunod ha iya tikang pa ha Galilea. Inmantaw la hira hin pagtindog basi makakita hira tikang ha hirayo. 50- 51May usa ka tawo nga Jose an ngaran, nga tikang ha Arimatea nga bungto han mga Judiyo. Maupay ngan dungganan hiya nga tawo, ngan nagpapaabot hiya han Ginhadian han Dyos. Bisan kon kaapi hiya han Labaw nga Hukmanan, waray hiya umuyon han ira larang ug buhat. 52Kinmadto hiya kan Pilato ngan gin-aro niya an lawas ni Jesus. 53Ngan gintanggal an lawas, ginputos hin dugnit nga lino ngan ibinutang ha lubnganan nga inukab ha bato—usa nga lubnganan nga waray pa gud gamita. 54Adlaw adto ha pag-andam ngan bisperas na han Adlaw nga Iparahuway. 55Binmunyog kan Jose an kababayen-an nga nagsinunod kan Jesus tikang pa ha Galilea, ngan nakakita han lubnganan, ngan kon gin-unan-o hin pagbutang han lawas ni Jesus didto. 56Niyan nanguli hira ngan nag-andam hin mga pahamot ngan mga idirihog han iya lawas. Pinmahuway hira ha Adlaw nga Iparahuway sumala han sugo han Balaod.


text:
John F. Du
Hi John Forrosuelo Du, D.D., (natawo ha Bantayan, Cebu, Oktubre 18, 1954), usa nga padi han Singbahan Katoliko Romano ha Pilipinas. Hiya an yana nga nalingkod nga Arsobispo han Palo ha Leyte, Pilipinas.[1] Ginbutang hiya hin kasanhi nga bakante nga sede nga nabakante tungod han pagpasaka kan arsobispo Jose S. Palma ngadto han Arkidiosesis han Cebu.
Biyograpiya[igliwat | edit source]
Natawo hi John Du dida han Oktubre 18, 1954. Ginhimo hiya nga Obispo han Timici. Gin-ordenar hiya nga padi ha Cebu, Pilipinas dida han Hunyo 1, 1979 katapos hin pakakuha hin mga degree ha pilosopiya ngan teolohiya tikang han Seminaryo nga Kolehiyo han San Carlos ha Sugbo ngan han Divine Word nga Seminaryo ha Syudad han Tagaytay.[2] Ha 1997, ginhimo hiya nga Kabulig nga Obispo han Cebu ni Papa Juan Pablo II. Ginhimo hiya nga Obispo han Dumaguete dida han Abril 21, 2001.
Han 2012 hiya an tesorero han CBCP ngan mangulo han CBCP Pension Plan. An arkidiosesis han Palo mayda 1.2 ka milyon o ribo nga mga Katoliko tikang han 2004 ngan an mga suffragan nga diosesis hini naglakip han Borongan, Calbayog, Catarman ngan Naval.[3]
Arsobispo han Palo[igliwat | edit source]
Han Pebrero 25, 2012, ginpasaka ni Papa Benedicto XVI hi Obispo John Du ha pagka-Arsobispo han Palo han bakante nga sede ni Arsobispo Jose S. Palma.[4]


text:
General Santos
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An Syudad han General Santos (kon iginhalipot GenSan; nga an kasanhi nga ngaran Dadiangas) usa nga syudad ha Pilipinas. Nahamutangan ini ha salatan nga bahin han nasod, ha probinsya han South Cotabato. Iginklasipika ini nga syahan nga klase nga syudad, nga buot sidngon an mga nangungukoy dine mayda average nga income ha tagsatuig nga P250 ka ribo o P250 ka milyon o sobra.
Mga Baranggay[igliwat | edit source]
An Syudad han General Santos ginbahin ngadto hin karuhaan kag unom (26) nga mga baranggay.
Mga Sumpay ha Gawas[igliwat | edit source]
- Opisyal nga Websayt han Syudad han General Santos
- Philippine Standard Geographic Code
- 2000 Philippine Census Information
- Harampangan nga websayt para han Syudad han General Santos