text:
Kublai Khan
Hi Kublai o Khubilai Khan (Septyembre 23, 1215[1] – Pebrero 18, 1294[2]) (Minonggol: Xyбилaй xaaH; Tsino: 忽必烈), (an ngaran puyde liwat igsurat nga Kublai Kan) amo an ikalima nga Harangdon nga Khan han Imperyo Mongol tikang han 1260 tubtob 1294 ngan amo an nagtukod han Dinastiya Yuan ha Tsina. Komo ikaduha nga anak ni Tolui ngan Sorghaghtani Beki ngan usa nga apo ni Genghis Khan, gin-angkon niya an titulo nga Khagan han Ikh Mongol Uls (Imperyo Mongol) han 1260 katapos han kamatay han iya magurang nga bugto nga hi Möngke han naglabay nga tuig, bisan man kon an iya manghod nga bugto nga hi Ariq Böke gintagaan gihapon hini nga titulo didto han Mongolnon nga kapital ha Karakorum. Nagdaog hi Kublai ha urhe kan Ariq Böke han 1264, ngan an gyera para han pagsunod amo an nagtikang han gyera sibil han imperyo Mongol. Kundi an Imperyo Mongol, ha kasahiran, nagpabilin nga nahiusa ngan makusog.[3] An impluwensya ni Kublai makusog pa didto han Ilkhanate ngan Bulawanon nga Katig-uban, nga amo an mga katundan nga dapit han Imperyo Mongol.[4][5] An ginhadi-an ni Kublai tikang han Kalawdan Pasipiko tubtob didto han mga Ural, tikang ha Siberia ngadto ha Afghanistan – usa nga ika-lima nga bahin han gin-uukyan nga tuna han kalibutan.[6]
Han 1271, gintukod ni Kublai an Dinastiya Yuan, nga hadto nga panahon amo an namumuno han yana nga Mongolia, Amihanan nga Tsina, damo han dapit han Katundan nga Tsina, ngan in pipira nga sapit nga mga dapit, ngan hi Kublai amo an nagin Emperador han Tsina. Han 1279, nagin-malinamposon an mga puwersa nga Yuan han pagpuypoy han kataposan nga pagpatok han Salatan nga Song nga Dinastiya, ngan hi Kublai amo an nagin syahan nga diri-Tsino nga Emperador nga nagsakop han bug-os nga Tsina. Hiya la an Mongol nga khan katapos han 1260 nga nakadaog hin mga bag-o nga pagsakop.[7]
Tungod kay hiya an Mongol nga Emperador nga nagpa-uswag kan Marco Polo ngadto ha Tsina, nagin kilalado hi Kublai Khan ha Europa.[7]
Mga kasarigan[igliwat | Igliwat an wikitext]
- ↑ Rossabi, Morris (1988). Khubilai Khan: His Life and Times. University of California Press. pp. 13. ISBN 0-520-06740-1.
- ↑ Rossabi, Morris (1988). Khubilai Khan: His Life and Times. University of California Press. pp. 227–228. ISBN 0-520-06740-1.
- ↑ The Encyclopedia Britannica: A Dictionary of Arts, Sciences, Literature and General Information, p.893
- ↑ Mark Borthwick-Pacific Century, Westview Press, 2007, ISBN 0-8133-4355-0
- ↑ H.H.Howorth-The History of the Mongols, vol.II, p.288
- ↑ John Man-Kublai Khan, Bantam, 2007 ISBN 0-553-81718-3
- ↑ 7.0 7.1 C.P.Atwood-Encyclopedia of Mongolia and the Mongol Empire, p.457


c: text/html

text:
Cagayan
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An Cagayan usa nga probinsya han Pilipinas ha Siong han Cagayan nga rehiyon ha Luzon. An kapital hini amo an Syudad han Tuguegarao ngan nahimutang ini ha dumagsaon o amihanan-sidlangan nga pag-ultan han isla han Luzon. Lakip gihapon han Cagayan an Kapuropod-an Babuyan ha amihanan. An lalawigan ginsasapitan han Ilocos Norte ngan Apayao ha katundan, ngan han Kalinga ngan Isabela ha salatan. An lalawigan han Cagayan iba tikang han syudad ha Mindanao nga an ngaran Cagayan de Oro, ngan hirayo ini tikang han Kapuropod-an Cagayan han Palawan.
An mga yana nga historiador nasiring nga an ngaran nga Cagayan tikang daw han pulong nga “tagay,” usa nga klase hin tanom nga damo dida han amihanan nga bahin han probinsya. Amo nga an pulong nga “Catagayan” nga buot sidngon usa nga lugar nga diin damo an tagay ginpahalipot ngadto hin “Cagayan,” nga amo an ngaran yana han probinsya.
Sulod
Demograpiko[igliwat | Igliwat an wikitext]
An kadam-an han mga tawo ha Cagayan mga Ilokano an katulinan, kasagaran tikang hin mga namalhin ngada tikang han Ilocos nga Rehiyon. Han syahan, an pinakadamo nga mga tawo amo an mga Ybanag (o Ibanag), nga syahan nabilingan han mga Espanyol nga mga explorador ngan ginkonvertir anay ini nga mga tawo ngadto hin Katolisismo han mga misyonero. Amo ini nga ugsa han pag-abot han mga Ilocano, an Ibanag nga yinaknan amo an gingagamit han lugar.
Gawas han mga Ilokano ngan mga Ibanag, an mga Malauegs, mga Itawit, mga Gaddang, mga grupo hin mga nagbabalhibalhin nga mga Aetas, ngan mga pamilya hin Ivatan nga na-assimilado ngadto han Ybanag-Ilocano nga kultura nangungukoy ha Cagayan.
Heyograpiya[igliwat | Igliwat an wikitext]
Politikal[igliwat | Igliwat an wikitext]
An Cagayan mayda karuhaan kag walo (28) nga mga bungto ngan usa nga syudad ngan ginbahin ini ngadto hin tulo nga distrito ha Kongreso.. Mayda ini 816 ka baranggay. An Syudad han Tuguegarao (tikang han Disyembre 18, 1999) amo an kapital han lalawigan, sentro han rehiyon, ngan sentro hin negosyo, komersyo, ngan edukasyon. Mayda ini kahaluag hin katunaan nga 144.80 ka kwadrado nga kilometro ngan populasyon nga 120,645 tikang han 2000.
Syudad[igliwat | Igliwat an wikitext]
Mga Bungto[igliwat | Igliwat an wikitext]
Pisikal[igliwat | Igliwat an wikitext]
Ginsasapitan an lalawigan han Kalawdan Pacifico ha sidlangan; ha salatan han lalawigan han Isabela; ha katundan han Cordillera nga kabugkiran; ngan ha amihanan han Balintang Channel ngan han Babuyan nga Kapuropod-an. Mga duha ka kilometro tikang ha dumagsaon o amihanan-sidlangan nga punto han lalawigan amo an isla han Palaui; nga pira ka kilometro ha katundan amo an Isla han Fuga. An Babuyan nga Kapuropod-an, nga naglalakip han Calayan, Dalupiri, Camiguin, ngan Babuyan Claro, mga 60 ka nautical nga milyas ha amihanan tikang ha Luzon.
An lalawigan mayda bug-os nga kahaluag hin katunaan nga 9,002.70 ka kwadrado nga kiloemtro, nga amo in tulo ka porsyento han bug-os nga kahaluag han nasod, ngan amo ini nga an lalawigan an ikaduha nga gidako-i nga lalawigan hini nga rehiyon.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
John C. Breckinridge
Hi John Cabell Breckinridge (Enero 16, 1821 – Mayo 17, 1875) usa nga Amerikano nga abogado ngan politiko. Nagsirbe hiya komo Representante han Estados Unidos ngan Senador tikang ha Kentucky ngan amo hiya an ika-napulo-kag-upat nga Sugbong-Mangulo han Estados Unidos, ngan ha yana an gimanghuri nga sugbong-mangulo ha kaagi han Estados Unidos, nga na-inagurar ha idad nga 36.
Han 1860 nga pinili-ay hin pagka-mangulo, kinmandidato hiya komo usa han duha nga kandidato han nagkabublag nga Partido Demokrata, nga nag-representa han mga taga-Salatan nga mga Demokrata. Hi Breckinridge amo an nakakuha han ikatulo nga gidamo-i hin botos han katawhan, sunod han nagdaog nga hi Abraham Lincoln, nga Republikano, ngan kan Stephen Douglas, usa nga taga-Amihanan nga Demokrata, kundi hiya an ikaduha dida han Kolehiyo Elektoral nga pagbotos.
Ha pagsunod han pagtikang han Amerikano nga Gyera Sibil, nagsirbe hiya dida han Army han Estados Konfederados komo heneral ngan kumander han puwersa Konfederato, nga naglalakip hin mga batan-on nga Virginia Military Institute nga mga cadet, dida han Pag-awayan han New Market. Nagsirbe gihapon hiya nga amo an ikalima ngan kataposan nga Konfederado nga Maghirilom hin Gyera.
Hi Breckinridge usa nga api han kilalado nga pamilya Breckinridge han Kentucky, ngan hiya an apo ni John Breckinridge (1760-1806), nga nagsirbe komo Senador ngan Attorney General; hiya an amay han kongresista ngan diplomata nga hi Clifton Rodes Breckinridge; ngan an lolo ha tuhod han aktor nga hi John Cabell "Bunny" Breckinridge.


text:
Datu Montawal
An Datu Montawal (ginbalyuan an ngaran tikang ha Pagagawan) usa nga syahan nga klase nga bungto ha lalawigan han Maguindanao ha Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 27,010 ka tawo ha 5,466 nga panimalay.
Mga Baranggay[igliwat | Igliwat an wikitext]
An Datu Montawal ginbahin ngadto hin napulo kag usa (11) nga mga baranggay.
- Balatungkayo (Batungkayo)
- Bulit
- Bulod
- Dungguan
- Limbalud
- Maridagao
- Nabundas
- Pagagawan
- Talapas
- Talitay
- Tunggol


text:
DOJ, diri kakasuhan hi ex-Customs commissioner Faeldon
Naghatag na hin pinal nga desisyon an Department of Justice (DOJ) nga diri nira kakasuhan hi Bureau of Customs ex-commissioner Nicanor Faeldon bisan pa naghatag hin motion for reconsideration an Philippine Drug Enforcement Agency (PDEA). Waray karawata han DOJ prosecution panel an iginsumite nga motion han PDEA pinaagi ha usa nga resolusyon nga igingawas ha publiko hadton ika-24 han Enero. Sumala ha DOJ prosecution panel, klarado nga waray panhinlabot an Bureau of Customs (BOC) ngan an National Bureau of Investigation (NBI) ha natabo nga kaso han drug smuggling, ngan diri ginpoprotehiran han mga opisyal han ginsiring nga ahensya an mga suspek ha kaso.
Sumala naman ha motion nga iginpasa han PDEA, gintuyo han DOJ nga diri akseptaron komo usa nga ebidensya an mga testimonya mahitungod han kaso han smuggling pero sumala naman ha prosecution panel han DOJ, diri sadang nga ebidensya an ginhatag han PDEA agud makasuhan an mga kontobersyal nga opisyal. Ha pagkayana, kapot na ni DOJ Secretary Vitaliano Aguirre III an automatic review han desisyon nga iginpasa han DOJ prosecution panel.
Samtang, tikang ha bag-o nga update kanina, nagdesisyon na an Senado nga pagawsun na hi Faeldon tikang ha pagkakapreso tikang pa hadton Setyembre 2017 tungod han diri niya pagpartisipar ha usa nga hearing han Senate Blue Ribbon Committee mahitungod han P6.4-billion drug shipment tikang ha Tsina nga gin-smuggle ha Manila port.


text:
Tacloban City – Hadton May 2015 pa na release an pundo para han rehabilitasyon han nag ka guguba ni “Yolanda” nga mga structures ha 84 nga Barangay ha Tacloban.
Ma Pebrero na o walo ka bulan na an nag labay mga upat pala an nahuman nga proyekto tikang han 171 Million Pesos nga pundo han Rehabilitation Assistance on Yolanda (RAY) batch 2 projects.
An pakiana han mga taga Tacloban, Ano na an natabo han implementasyon han mao nga mga proyekto? Hain naman an mao nga pundo?
Sumala kan Atty. Darwin Bibar an City Director han DILG Tacloban nga labot la han ka damo nga mga requirements han national government, nag hangyo pa an city government nga kon pwede deri ipaagi ha by adminstration an implementation kundi ipa kontrata nala ha mga private contractors mahitungod han kadamo han proyekto.
Ano naman an nahinabo yana?
Pamatii hi Atty. Darwin Bibar ha interview han isumat.com.


text:
Maghirilom nga Kasahiran han Partido Komunista han Tsina
An Maghirilom nga Kasahiran han Partido Komunista han Tsina (puyde liwat tawagon nga Sahid nga Maghirilom ginyano nga Tsinino: 中国共产党中央委员会总书记; minat-an nga Tsinino: 中國共產黨中央委員會總書記; pinyin: Zhōngguó Gòngchǎndǎng Zhōngyāng Wěiyuánhuì Zǒngshūjì; Iningles: General Secretary of the Communist Party of China), nga ha opisyal nga pagtawag Maghirilom nga Kasahiran han Namumutnga nga Komite han Partido Komunista han Tsina, amo an gihataasi nga na-ranggo nga opisyal ha sakob han Partido Komunista han Tsina, usa nga standing nga api han Politburo ngan manguna han Secretariat. An nakapot gihapon hini nga puwesto agsob amo gihapon an de facto nga manguna han Kanan Katawhan Republika han Tsina.


text:
Demolisyon han Redona Residence, ebidensya ha kaluyahan han gobyerno
Ika-7 han Marso han gintikangan an pagdemolish ha 80 anyos nga Redona residence ha dalan T. Claudio nga naghatag hin dako nga surpresa ha mga molupyo han Tacloban.
Ini nga opisyal nga heritage site in gingamit nga opisyal nga urukyan ni anay Presidente Sergio Osmena hadton panahon han gyera giutan han mag pwersa armada han Estados Unidos ngan Hapon. An pagdemolish in ginpangunahan han anak ni Margarito Redona nga hi Cristina Pablo, tungod han kawarayan suporta han gobyerno ha pagpreserba hini nga heritage site.
Sumala naman kan Prof. Joycie Alegre, anay Chairperson han Committee on Cultural Communities and Traditional Art ha ilarum han National Commission for Culture and the Arts ngan yana propesor ha UP Tacloban, an pagdemolish ha Redona residence in nagpapakita la nga maluya an mga palisiya han gobyerno ha pagprotehir ha mga gintatalaga nga cultural sites ha nasud. Dugang pa ni Prof. Alegre, kinahanglan tagan hin importansya han gobyerno an paghihimo hin madig-on nga conservation programs agud masiguro nga tanan nga cultural sites ha nasud in napapreserba ngan napoprotehiran han mga balaud.
Lain la hini, usa nga ordinansa han syudad in nagsisiring nga dapat tagan hin makusog ngan madig-on nga importansya an pagprotehir ha Redona Residence nga waray kasunod ngan nagresulta lugod ha pagkademolish hini.


text:
Kinshasa
An Kinshasa an kapital ngan gidakoi nga syudad ha nasod han Demokratika nga Republika han Congo. Namumutang ini ha daplin han Salog Congo.
Han una, usa la ini nga lugar han mga mangirisda ngan komprahan, yana an Kinshasa usa na nga megacity nga may-ada ginbabanabanahan nga populasyon nga 11 milyones. Naatubang ini ha Brazzaville, an kapital han sapit nga Republika han Congo nga makikit-an tabok han Salog Congo, nga nahihimo ini nga duha ha giharanii nga mga kapital nga syudad kahuman la ha Roma ngan Syudad han Vaticano. An syudad han Kinshasa usa liwat ha 26 ka lalawigan han nasod. Tungod nga haluag an katubtuban han pagdumarahan hini nga syudad-lalawigan, lapos hit 90 porsyento han kanan syudad-lalawigan katunaan kahoronan, ngan an lugar urbano gutiay la pero nagtitikadako pakadto ha katundan nga dapit.
Pinanbasaran[igliwat | Igliwat an wikitext]
Mga sumpay ha gawas[igliwat | Igliwat an wikitext]
- Official website of the city of Kinshasa
- Map of the Belgian Congo from 1896 includes a map of Kinshasa
- Pages using duplicate arguments in template calls
- Articles which use infobox templates with no data rows
- Pages using infobox settlement with unknown parameters
- Commons category template with no category set
- Commons category with page title same as on Wikidata
- Mga syudad, bungto ngan baryo han Demokratika nga Republika han Congo
- Kinshasa


text:
Oksiheno
An oksiheno o oksihino[1] usa nga elemento nga kimikal may may-ada simbolo nga O ngan numero atomica nga 8. Api ini han hugpo chalcogen han tabla periodica, usa nga reactive nga diri-metal, ngan usa nga oxidizing agent nga andam maporma hin oxide han kasagaran nga mga elemento sugad liwat hin iba pa nga compuwesto. Kun masa iton pagbabasehan, iton oksiheno an ikatulo ha gidamoi nga elemento ha uniberso, masunod la ha hidroheno ngan helium. Ha istandarte nga temperatura ngan pressure, duha nga atom han elemento natambo magporma hin dioxygen, usa nga waray color ngan waray baho nga diatomic gas nga may formula O2. An diatomic oxygen gas nagbubug-os hin 20.8% han kanan Kalibutan atmosfera. Han pagigin kompuwesto lakip an oxides, ini nga elemento nahimo hin haros katunga han kana Kalibutan crust.
Pinanbasaran[igliwat | Igliwat an wikitext]
- ↑ Abuyen, Tomas A. DICTIONARY English Waray-Waray/Tagalog. National Book Store. Mandaluyong City. ISBN 971-08-6529-3 Pakli Ihap 248.


text:
Limerick
An Limerick (kaluwas /ˈlɪmrɪk/; Inirlandes: Luimneach [ˈl̪imʲɨnʲəx])[1] amo an ikatulo nga gidako-i nga syudad han Republika han Irlanda,[† 1] ngan an dako nga syudad ha Kondado Limerick. An Limerick amo an ikaduha nga gidako-i nga syudad ha lalawigan han Munster, nga usa nga lugar nga naglalakip han butnga-katudnan ngan habagatan han Irlanda.
Mga kasarigan[igliwat | Igliwat an wikitext]
- ↑ Tikang han loimeanach [ˈl̪imʲənəx] nga nangangahulogan nga "bare marsh", usa nga ngaran nga Romano in pagtikang ngan ha syahan anay gingamit pagtawag han dapit han labnasan han Shannon ha ubos han yana nga syudad
Ipakita an sayop:
tags exist for a group named "†", but no corresponding
tag was found, or a closing
is missing


text:
Para hadton karuyag mag police may job opening para hin 800 nga mga bag-o nga police an Police Regional Office ha rehiyon otso.
Ha interview kan Police Supt. Bella Rentuaya han RMN Tacloban hiya in nag sumat nga 600 hini in para ha Special Action Force ngan 200 naman an para ha mga police station.
Sumala kan Rentuaya nga uunahon anay an pag proseso an para han special action force kahuman liwat masunod na an para ha mga regular police stations.
Pamati han interview kan Supt. Bella Rentuaya para han iba pa nga detalye.


text:
Reporma ha nasod Tsina maghahatag hin waray limitasyon nga poder kan Presedente Xi Jinping
Gin aprubahan na an usa nga konstitusyonal nga reporma ha nasod Tsina nga mag tatanggal han restriksyon ha termino han presidente. Ini nga pag amyenda in naipatuman han tinuig nga paglingkod han National People’s Congress. Antes naipatuman an pag amyenda, may-ada restriksyon an presedente nga puydi la hiya lumingkod hin duha ka termino pero han naipatuman na an reporma, gintatagan na hini hin kapasidad an yana nga presedente nga pahilabaon an iya pagkapot han poder ha iya bug-os nga kinabuhi kun iya gugstuhon. Sumala ha National Supervisory Commission, an pagtanggal ha limitasyon han termino han presedente an siyahan nga pitad para han pagtindog han usa nga super anti-graft commission. Sumala gihap ha The South China Post, damo nga kritiko an natuod na ini nga ahensya in usa la nga prente para ha Central Commission for Discipline Inspection, nga maghahatag hin kapasidad han ginngaranan nga komisyon nga imbestigaran ngan hawiran hin ilegal an mga tawo ngan di hira tagan hin tiyansa nga makakuha hin abogado. Maundang an termino ni Xi Jinping ha tuig 2023.


text:
Końskowola
An Końskowola usa nga barrio ha Timugan o Salatan-Sidlangan nga Polonya. Nahimutang ini ha butnga han Puławy ngan Lublin, harani ha Kurów, dida han Salog Kurówka. Amo ini an kapital hin bulag nga (gmina) ha sulod han Kondado han Puławy ngan han Lublin nga Voivodya. An populasyon hini 2188 nga molupyo (sumala hin impormasyon tikang han 2004).
Ngaran[igliwat | Igliwat an wikitext]
It literal nga kahulogan hiton Końskowola amo an Pagbuot hin Kabayo, pero an ngaran hini tikang han Wola - usa nga klase hin baranggay o barrio, ngan han ngaran han tag-iya hini nga hi Jan z Konina (Jan Koniński, o Juan han Konin). An ngaran nga Konińskawola nasabtan nga tikang pa han tuig 1442.


text:
Hiruhimangraw:Pseudobalistes fuscus
Mabibilngan dinhi - nagkikinahanglan hin paghubad[Igliwat an wikitext]
Sumala ha Catalogue of life, mabibilngan ini nga species ha "Indo-Pacific: Red Sea south to Durban, South Africa (Ref. 4420) and east to the Society Islands, north to southern Japan, south to the southern Great Barrier Reef in Australia and New Caledonia. Uncommon in the Pacific (Ref. 9710).". Alayon pagbulig hiton paghubad o paghatag hin kadugangan nga kasayoran hinin nga artikulo.:  [1] Lsjbot (talk) 19:25, 12 Marso 2013 (UTC)


text:
Katundan Alemanya
An Katundan Alemanya (Inaleman: Westdeutschland) amo an impormal nga natondanan nga ngaran han Republika Pederal han Alemanya (Inaleman: Bundesrepublik Deutschland) ha panahon han kabutngaan han iya pagtukod ha Mayo 1949 kutob ha Utro nga Pag-urusa han Alemanya han Oktubre 1990, kun diin natumba an Sinirangan nga Alemanya ngan an lilima nga mga estado han teritoryo binmulig ha Republika Pederal han Alemanya, ginhumanan an labaw ha 40-ka-tuig nga pagburublag han Alemanya ngan Berlin.


text:
Qian Qichen
Hi Qian Qichen (ginyano nga Tsinino: 钱其琛; minat-an nga Tsinino: 錢其琛; pinyin: Qián Qíchēn; 5 Enero 1928 – 9 Mayo 2017) usa nga Intsek nga diplomat ngan komunista nga tawo politikal. Nagsirbe hiya komo Intsek nga ministro ha langyaw tikang han Abril 1988 tubtob Marso 1998. Nag-alagad gihapon hiya nga Sugbong Premier tikang 1993 kutob 2003. Tikang hadto, waray lain nga diplomata-nga-nahimo-nga-politiko nakaabot hin sugad ka labaw nga status ha hierarkiya ha politika han Tsina.[1]
Natawo hiya ha Jiading, Shanghai ngan inmapi han Partido Komunista han Tsina han 1942. Katapos hiya magbiya ha iskwela han 1955, nagsirbe hiya komo diplomat ha Moscow ngan iba nga lugar. Nagsirbe anay hiya komo embahador ha Guinea. Kinmadto hiya pagtrabaho ha Ministeryo han Langaw nga Larangan han 1977 ug nahimo hiya nga bise-ministro han langyaw nga larangan tikang 1982–1988 ngan ministro tikang 1988–1998. Sugbong-Premier hiya han Konseho nga Estadohanon tikang 1993 tubtob han iya pagretiro han 2003.
Mga pinanbasaran[igliwat | Igliwat an wikitext]
- ↑ "Former Chinese vice-premier Qian Qichen dies, aged 90". Today Online (ha Ininggles). Ginkuhà 11 Mayo 2017.
Mga sumpay ha gawas[igliwat | Igliwat an wikitext]
- Mga barasahon mga mayda ginyano nga Tsinino-nga-pinulongan nga kasurat
- Mga barasahon nga mayda minat-an nga Tsinino-nga-pinulongan nga kasurat
- Mga turók
- Biyograpiya
- Mga natawo han 1928
- Mga namatay han 2017
- Mga manguna han Partido Komunista han Tsina
- Politika
- Politika han Kanan Katawhan Republika han Tsina
- Kanan Katawhan Republika han Tsina
- Tsina


text:
Kugita Paul
- Ini nga barasahon angay ighubad ngadto ha Winaray
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Kinatsila nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Batakan:Kahong-kabatiran hayop
Hi Kugita Paul (Enero 2008 - 26 Oktubre 2010, Oberhausen) usa nga urusahon nga kugita nga naukoy hin usa nga tangke ha Sentro hin mga Buhi nga Dagat ha Oberhausen, Alemanya, nga ginagamit nga usa nga magtitigo nga hayop basi masabtan an resulta han mga uyag ha futbol


text:
TACLOBAN CITY – Napatay an kanang kamay ni Kerwin Espinosa ha ginbuhat nga operasyon han Regional Drug Enforcement Unit, Ormoc City Police Office, ngan Leyte Police Provincial Office ha Purok 3, Brgy. Bantigue, Ormoc City.
Base ha report han Police Regional Office 8, nagpagawas hin warrant of arrest an nga otoridad ha kaso nga murder kan Max Miro alyas Max, ada na ha sakto nga pangidaron, waray trabaho residente han Albuera, Leyte ngan temporaryo nga nag uukoy ha Brgy. Bantigue, Ormoc City.
Dida han gindadakop na hi Miro in tigda nala daw ginbunlot hini an iya pusil ngan ginpabuthan an mga myembro han operating team. Bumulos naman an mga kapulisan rason han pagka-igo han suspek ha magkadurudilain nga parte han iya lawas.
Dayon naman nga gindara ha hospital an suspek pero ini in gin-anunsyo na nga dead on arrival.
Narecober han SOCO ha suspek an usa nga caliber 45 nga may 4 nga live ammo, 1 nga empty shell han cal .45 ngan 6 nga fired cartridge han caliber 5.56.


text:
Catubig, Northern Samar – Duha nga landmine in nakuha ha poder han lima nga mga suspetsado ha Sitio Sawa Barangay Vienna Maria, Catubig Northern Samar han mga elemento han Charlie Company, 20th infanty Batallion Philippine Army ha pag pangulo ni Captain Kristoffer Baba ngan han Catubig Police.
Narikupo an mao nga mga landmines samtang nga nag dudumara hin clearing operation an mga kasundalohan ngan kapulisan dida han mao nga lugar.
Arestado hi Ronnel Pinca Serbito ngan lima pa nga iba mahitungod han paka talapas han Section 3 of PD nga RA 9516-Unlawful possession of Explosive-improvised Explosive Device .
Waray pa mahisabuti kon an mga nadakop in miemro han mga rebelde nga hugpo han New People’s Army
An mga suspetsado in yana priso ha Catubig Municipal Jail.


text:
Malinao, Aklan
An Malinao usa nga ika-upat ka klase nga bungto ha lalawigan han Aklan ha Katundan nga Kabisay-an nga rehiyon han Kabisay-an ha Pilipinas. Nahamutangan ini ha Isla han Panay, ug an kahamutangan ha heyograpiya 122° 10' ha 122° 19' Sinirangan, 11° 40' ha 10° 35' Amihanan. Mayda ini kahaluag nga 186.01 ka km². Sumala han census ha tuig 2000, mayda ini populasyon nga 23,699 ka tawo ha 4,381 nga panimalay.
Mga Baranggay[igliwat | Igliwat an wikitext]
An Malinao ginbahin ngadto hin karuhaan kag tulo (23) nga baranggay.
Kaagi ngan Kasaysayan[igliwat | Igliwat an wikitext]
Han una, an Malinao usa nga arrabal han bungto han Banga ha sinirangan. An mga namumuno han Malinao dida han mga butnga han mga 1700 nga siglo nakasumite hin hangyo nga igbulag hira direkta ngadto ha Manila nga naaprobahan. Dugang pa hini, an Malinao nagin prominente ha kasaysayan han Pilipinas dida han pakigbisog patok han kolonial nga pamuno ha ilarom han Espanya ha kataposan han ika-19 nga siglo. Hi Candido Iban, usa nga taga-Malinao, api han mga orihinal nga mga Katipunero ha ilarom han pamuno ni Andres Bonifacio.
Mga Sumpay ha Gawas[igliwat | Igliwat an wikitext]
- Opisyal nga Websayt han Malinao
- Philippine Standard Geographic Code
- 2000 Philippine Census Information


text:
Tipo-Tipo
An Tipo-tipo usa nga ikatulo nga klase nga bungto ha lalawigan han Basilan ha Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 48,284 ka tawo ha 8,786 nga panimalay.
Dida han tuig 2006, ginhimo an mga bungto han Al-Barka ngan Ungkaya Pukan tikang han Tipo-Tipo, ngan naibanan an mga baranggay han Tipo-Tipo tikang hin katloan kag siyam (39) ngadto hin napulo kag usa (11).
Mga baranggay[igliwat | Igliwat an wikitext]
An Tipo-tipo ginbahin ngadto hin napulo kag usa (11) nga mga baranggay.
- Badja
- Bohebaca
- Bohelebung
- Lagayas
- Limbo-Upas
- Tipo-tipo Proper (Pob.)
- Baguindan
- Banah
- Bohe-Tambak
- Silangkum
- Bangcuang


text:
Tacloban City – Multa nga ka prisohan an penalty han mga ma talapas han curfew ordinance han Tacloban.
Ini an warning nga guin hatag ni Tacloban City Police Office Chief Senior Supt. Domingo Cabillan ha mga menor de edad ngan han mga kag anak hini nga ma talapas han mao nga ordinansa.
Tikang 10:00 PM ngadto ha 5:00 AM an curfew hours han mga menor de edad sumala pa kan Cabillan.
Hadton 2001 pa nahimo an curfew ordinace pero yana pala mahugot nga ipapatuman han mga otoridad kon deri pa nag pre presidente hi Mayor Duterte. isumat.com
Pamati han interview han isumat.com kan Tacloban Police Office Chief Sr. Supt.Domingo Cabillan.


text:
Puerto Rico
An Puerto Rico, nga an opisyal nga ngaran han Kinatsila Estado Libre Asociado de Puerto Rico (literal nga Winaray Kaapi nga Gawasnon nga Estado han Puerto Rico), ngan ha Iningles Commonwealth of Puerto Rico (literal nga Winaray: Mankomunidad han Puerto Rico o Komunwelt han Puerto Rico), usa nga teritoryo nga diri incorporado nga gindudumara han Estados Unidos nga mayda status hin autogobyerno o paglugaring hin pagdumara. Nahamutang ini ha dumagsaan o amihanan-sidlangan han Dagat Caribe ha sidlangan tikang han Republika Dominicana ngan katundan tikang han Islas Virgenes.
An mga Puertorriqueño sumala han Balaod Jones han 1917 mga bungtohanon o ciudadano han Estados Unidos.
Mga munisipyo han Puerto Rico[igliwat | Igliwat an wikitext]
An Puerto Rico mayda 78 ka munisipyo (municipio). An mga ini na-elihir hin alkalde (alcalde) ngan lehislatura munisipal (legislatura municipal).


text:
La Solidaridad
An La Solidaridad iyo an kasararoan na itinogdas kan mga ilustradong Filipino duman sa Barcelona, Espanya. Gabos Pilipino an mga kaapil, ini iminuknâ kan Desyembre 13, 1888 asin saro sa kamawotan kaini iyo an magkaigwa nin representasyon an Filipinas sa Parlamento kan Espanya. Iyo man ini an pangaran kan opisyal na publikasyon kan kasararoan. Enot na nagin editor kaini iyo si Graciano Lopez Jaena na sinundan man ni Marcelo H. del Pilar. Kagduwang (12) pahina an hìbog kaini asin regular na naluwas sa katangaan asin katapusan kan bulan. Sa Espanyol nakasurat, igdi pinalalagdâ an mga hinanakit, mga reklamo asin mga pigtotolod na reporma na dapat ipasunod sa pag'administrar kan Filipinas.
Tolong Kabtang[liwaton | liwaton an gikanan]
An La Solidaridad may tolong kabtang:
- Pulitikal- na an namayo iyo si Marcelo H. del Pilar
- Literaryo- na an namayo iyo si Mariano Ponce
- Linga'lingaan- na an namayo iyo si Tomas Arejola


text:
Tag uran na liwat ngan may bagyo pa nga tiarabot.
Ano dawla an guin hihimo nga preparasyon han Tacloban City Engineering district agud deri na mag babaha an pira nga parte han Tacloban sugad ha may Nulatula ngan V&G Subdivision?
Ha interview kan District Engineer Arnaldo Bonifacio han isumat.com iya guin sumat nga mayda na nira binuhat nga mga pitad agud malikyan an mga pag baha.
Pero guin hangyo ni Bonifacio an kooperasyon han publiko labi na an pag labog han mga basura ha bisan la diin mahitungod nga usa ini hiton mga rason hiton mga pag baha.
Pamati han interview haiya.


text:
La Libertad, Zamboanga del Norte
An La Libertad usa nga ikalima nga klase nga bungto ha lalawigan o probinsya han Zamboanga del Norte ha Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, ini may populasyon nga 7,419 ka tawo ha 1,617 nga panimalay.
Mga Baranggay[igliwat | Igliwat an wikitext]
An La Libertad ginbahin ngadto hin mga napulo kag tulo (13) ka baranggay.
- El Paraiso
- La Union
- La Victoria
- Mauswagon
- Mercedes
- New Argao
- New Bataan
- New Carcar
- Poblacion
- San Jose
- Santa Catalina
- Santa Cruz
- Singaran


text:
Cortes, Bohol
An Cortes usa nga 5th class nga bungto ha lalawigan o probinsya han Bohol ha Sinirangan nga Kabisay-an nga rehiyon ha Kabisay-an ha Pilipinas. Sumala han 2000 census, mayda ini populasyon nga 12,702 ka tawo ha 2,547 nga panimalay.
Mga Baranggay[igliwat | Igliwat an wikitext]
An Cortes mayda napulo kag upat (14) nga baranggay.
- De la Paz
- Fatima
- Loreto
- Lourdes
- Malayo Norte
- Malayo Sur
- Monserrat
- New Lourdes
- Patrocinio
- Poblacion
- Rosario
- Salvador
- San Roque
- Upper de la Paz


text:
Wi-fi
An Wi-Fi in pinahalipot nga termino han Wireless Fidelity. Ini hiya in usa nga klase hin teknolohiya para ha wireless local area networking nga base ha IEEE 802.11 standard. Ini nga 802.11 an kinahanglan nga radio frequency para maipasa an Wi-Fi ha mga gumaramit. Ginhimo ini ni Vic Hayes nga asya gihapon an nagtindog han kumite han IEEE 802.11.
Mayda durudilain nga butang nga puydi gumamit hin Wi-Fi. Upod na nganhi an mga kompyuter, video game console, smartphone, digital nga camera, tablet nga kompyuter, ngan pati gihap mga kinabag-uhan nga mga printer.


text:
Katungtungan Salatan
Mga koordinado: 90°S 0°W / 90°S -0°E
An South Pole o Katungtungan Salatan, gintatawag gihapon ha Ingles nga Geographic South Pole, Celestial South Pole, o Terrestrial South Pole) in usa ha duha nga punto kun diin an kanan Kalibutan axis hit pagtuyok in natapo ha iya bawbaw. Ini an gisasalatani nga punto ha bawbaw han Kalibutan ngan namumutang ha kalingit nga banda han Kalibutan tikang ha North Pole.
Namumutang ha kontinente han Antarctica, ini in kahihimutangan han United States Amundsen-Scott South Pole Station, nga gintukod han 1956 ngan permamente nga may tawo tikang hadton nga tuig.
Sulod
Heyograpiya[igliwat | Igliwat an wikitext]
Para han kadak-an nga panuyuan, an Heyograpiko Katungtungan Salatan in may karuyag signgon nga salatan nga punto han duha nga puntos kun diin it kanan Kalibutan axis hit pagtuyok it nagtatapo ha iya bawbaw (an lingit amo an Heyograpiko Katungtungan Amihanan). Pero, an kanan Kalibutan axis hit pagtuyok in nababantad hit talagudti, tungod hini diri gud ini sadang para han tut-on gud nga buhat.
An heyograpiko koordinatos han Katungtungan Salatan in agsob simple nga ginhahatag la na 90°S, tungod han iya longitude ha heyometriya in waray hinongdan. Kun kinahanglan gud nga may-ada longitude, ini in puyde ighatag nga 0°. Ha Katungtungan Salatan, ngatanan nga direksyon in nalingi ha amihanan. Tungod hini, an mga direksyon hini nga Katungtungan in ginhahatag relatibo ha "grid north", kun natudlok paamihanan han prime meridian.[1]
Eksplorasyon[igliwat | Igliwat an wikitext]
Ugsa mag-1900[igliwat | Igliwat an wikitext]
Han 1820, pipira nga mga ekspedisyon in nangankon nga hira an syahan nakakita han Antarctica, nga an gisyasyahani amo an Ruso nga expedisyon nga pinangunahan ni Faddey Bellingshausen ngan Mikhail Lazarev.[2] An syahan nga pagtungtong in posible nahitabo lahos la kahuman hin usa ka tuig han an Amerikano nga hi Kapitan John Davis, usa nga nananakop hin seal, in tinmamak ha nyebe.[3]
An heyograpiya han baybayon han Antarctic in diri sayod tubtob han kabutngaan ngadto ha kaurhian han ika-19 gatostuig. An Amerikano nga opisyal han hukbo pandagat nga hi Charles Wilkes in nagangkon nga an Antarctica in usa nga bag-o nga kontinente base han iya eksplorasyon ha 1839–40[4], samatang hi James Clark Ross, han iya ekspedisyon han 1839–43, naglaum nga bangin hiya makalayag pakadto ha Katungtungan Salatan (waray ini kadayon).[5]
1900–1950[igliwat | Igliwat an wikitext]
An syahan nga pagbiling hin ruta tikang ha Antarctica nga baybayon pakadto ha Katungtungan Salatan in ginbuhat han Briton nga explorador nga hi Robert Falcon Scott han Discovery Expedition han 1901-04. Ugaring la waray ini nagin malinamposon. Hi Scott, gin-updan ni Ernest Shackleton ngan Edward Wilson, nagbiyahe nga may panuyuan nga mangadto ha gisasalatani nga mahihimo, ngan an 31 Disyembre 1902, inmabot ha 82°16′ S.[6] Hi Shackleton in binmalik liwat ha Antartica komo mangulo han Briton nga Antarctica nga Expedisyon (Ekspedisyon Nimrod) nga may panuyuan makaabot ha Katungtungan Salatan. Han Enero 9, 1909, nga may tulo nga kaupod, hiya in inmabot ha 88°23' S – 112 statute milya tikang ha Katungtungan Salatan – san-o hiya mapiritan diri magpadayon ngan bumalik.[7]
An syahan nga katawhan nga inmabot ha Heyograpiko Katungtungan Salatan in hira Norwego Roald Amundsen ngan iya partido han Disyembre 14, 1911. Hi Amundsen nag-ngaran han iya kampo nga Polheim ngan an bug-os nga plateau nga nagpapalibot nga Polonya nga Hadi Haakon VII Vidde ha pagsidungog kan Hadi Haakon VII han Norwega.
Hi Robert Falcon Scott in binmalik ha Antarctica upod an iya ikaduha nga ekspedisyon, an Ekspedisyon Terra Nova, ha syahan diri hiya maaram han kan Amundsen sinikreto nga ekspedisyon. Hi Scott ngan iba pa nga upat nga tawo in inmabot ha Katungtungan Salatan han Enero 17, 1912, katloan kag upat kaadlaw kahuman kan Amundsen. Han biyahe nira pabalik, hi Scott ngan iya upat nga kaupod in namatay ha pagkagutom ngan labi nga kahagkot.
Han 1914, an kan Ernest Shackleton Ekspedisyon Trans-Antarctic Imperyal in naglayag nga makatabok han Antarctica pinaagi ha Salatan Katungtungan, pero an iya barko, an Endurance, in nagbagtik ha nyebe ngan nalunod kahuman han 11 ka bulan. An biyahe ha bawbaw han tuna in waray kahimo.
An Amerikano nga hi Admiral Richard Everlyn, nga ginbuligan han iya syahan nga piloto Bernt Balchen, in nagin syahan nga tawo nga nakalupad ha bawbaw han Katungtungan Salatan han Nobyembre 29, 1928.
1950–yana[igliwat | Igliwat an wikitext]
Klima ngan adlaw ngan gab-i[igliwat | Igliwat an wikitext]
Oras[igliwat | Igliwat an wikitext]
Ha kadak-an nga mga lugar han Kalibutan, iton local nga oras in nakukuha tikang ha longitude, sugad nga it oras had adlaw in nahari ha posisyon han adlaw ha langit (pananglitan, iton katunga hit adlaw an adlaw aada ha iya ginhahataasi. Ini nga linya hit pagrason in pakyas dida ha Katungtungan Salatan, kun diin it adlaw nasirang ngan natunod la usa kada tuig, ngan an ngatanan nga kalinyahan han longitude, ngan tungod hini ngatanan nga sona hin oras in nagtatampo. Waray ini a priori nga rason hit paghatag ha Katungtungan Salatan hin partikular nga sona hin oras, pero para han praktikal nga konsiderasyon, an Amundsen-Scott South Pole Station in nagamit hin Oras han New Zealand. Ini tungod nga an Estados Unidos in nagpapadara hin suplay nga misyon ("Operation Deep Freeze") tikang ha McMurdo Station, nga nagsusuplay tikang ha Christchurch, New Zealand.
Flora ngan Fauna[igliwat | Igliwat an wikitext]
Tungod han iya makalilisang nga klima, waray tuminongnong nga residente nga tanaman ngan hayop dida ha Katungtungan Salatan. Danay lugod, may ada naagi nga mga snow petrel nga makikit-an didto.[8]
Han 2000, nasumat nga may-ada mga mikrobyo nga nasabtan nga naukoy dida ha nyebe han Katungtungan Salatan, ugaring la an mga sayantista in naghuhunahuna nga waray ito nag-evolve ha Antarctica.[9]
Han Agosto 2014, an mga sayantista in nagpasabot han ira nabilgnan nga may-ada mil-mil nga durudilain nga klase hin mikroorganismo ha Lake Whillans, usa nga dako nga lawas hin katubigan nga nakalubong 800 m (2,600 ft) ha ilarom han Antarctica nga nyebe.[10][11][12]
Pinanbasaran[igliwat | Igliwat an wikitext]
- ↑ "Moving the South Pole", NASA Quest
- ↑ Armstrong, Terence (1971). "Bellingshausen and the discovery of Antarctica". Polar Record 15 (99): 887–889. doi:10.1017/S0032247400062112.
- ↑ Hurtigruten. "General Information". hurtigruten.com/us/. Hurtigruten. Ginkuhà 2014-10-23.
- ↑ Van Doren, Charles Lincoln; McHenry, Robert (1971). Webster's Guide to American History: A Chronological, Geographical, and Biographical Survey and Compendium. Merriam-Webster. p. 1326. ISBN 978-0-87779-081-5. http://books.google.com/books?id=MVU6DS6Re8gC&pg=PA1326+.
- ↑ Berkman, Paul Arthur (2002). Science Into Policy: Global Lessons from Antarctica. Academic Press. p. 35. ISBN 978-0-12-091560-6. http://books.google.com/books?id=LDiGTYXZ9X4C&pg=PA35+.
- ↑ Berkman, Paul Arthur (2002). Science Into Policy: Global Lessons from Antarctica. Academic Press. p. 37. ISBN 978-0-12-091560-6. http://books.google.com/books?id=LDiGTYXZ9X4C&pg=PA37.
- ↑ Simpson-Housley, Paul (2002). Antarctica: Exploration, Perception and Metaphor. Taylor & Francis. p. 24. ISBN 978-0-203-03602-0. http://books.google.com/books?id=M1ql3mx8xYgC&pg=PA24.
- ↑ Mark Sabbatini, "Non-human life form seen at Pole", The Antarctic Sun, 5 January 2003.
- ↑ "Snow microbes found at South Pole", BBC News, 10 July 2000
- ↑ Fox, Douglas (20 August 2014). "Lakes under the ice: Antarctica's secret garden". Nature 512 (7514): 244–246. Bibcode:2014Natur.512..244F. doi:10.1038/512244a.
- ↑ Mack, Eric (20 August 2014). "Life Confirmed Under Antarctic Ice; Is Space Next?". Forbes. Ginkuhà 21 August 2014.
- ↑ Amos, Jonathan (20 August 2014). "Antarctic hides extreme ecosystem". BBC News. Ginkuhà 21 August 2014.
Mga sumpay ha gawas[igliwat | Igliwat an wikitext]
- Webcam han NOAA ha Katungtungan Salatan
- 360° Mga panlantaw ha Katungtungan Salatan
- An mga ladawan hini nga lokasyon in mabibilngan ha Degree Confluence Project
- Mga ladawan ha Katungtungan Salatan
- Poles han Dibisyon Pan-Antarctico han Australia
- The Antarctic Sun - Aada ha linya nga pinagtikangan han sumat han Taramdam Antarctica han Estados Unidos
- Big Dead Place (Dako nga Patay nga Lugar)
- UK team makes polar trek history - An BBC artikulo hin notisya mahitungod han syahan nga pakadto ha Pole of Inaccessibility nga waray bulig hit makina
- Pamatii an kan Ernest Shackleton paghulagway han iya Ekspedisyon ha South Pole han 1908, ngan dugang nga pagbasa hiunong han recording ha [australianscreen online].
- An recording nga naghuhulagway kan Shackleton Ekspedisyon ha South Pole han 1908 in gidugang ngadto ha kanan National Film and Sound Archive rehistro nga Sounds of Australia ha 2007


text:
General Trias
An Syudad han General Trias (nga an daan nga ngaran San Francisco de Malabon) usa nga ikatulo nga klase nga syudad ha lalawigan han Cavite ha Pilipinas. Sumala han census han tuig 2010 mayda ini populasyon nga 243,322 ka tawo ha 23,299 nga mga panimalay.
Mga baranggay[igliwat | Igliwat an wikitext]
An General Trias ginbahin ngadto hin katloan kag tulo (33) nga mga baranggay.
- Alingaro
- Bacao I
- Bacao II
- Gov. Ferrer Pob. (Bgy. 1)
- Sampalucan Pob. (Bgy. 2)
- Dulong Bayan Pob. (Bgy. 3)
- San Gabriel Pob. (Bgy. 4)
- Bagumbayan Pob. (Bgy. 5)
- Vibora Pob. (Bgy. 6)
- Arnaldo Pob. (Bgy. 7)
- 1896 Pob. (Bgy. 8)
- Prinza Pob. (Bgy. 9)
- Corregidor Pob. (Bgy. 10)
- Biclatan
- Buenavista I
- Buenavista II
- Buenavista III
- Javalera
- Manggahan
- Navarro
- Panungyanan
- Pasong Camachile I
- Pasong Camachile II
- Pasong Kawayan I
- Pasong Kawayan II
- Pinagtipunan
- San Francisco
- San Juan I
- San Juan II
- Santa Clara
- Santiago
- Tapia
- Tejero
Mga sumpay ha gawas[igliwat | Igliwat an wikitext]


text:
Butnga nga Kabisay-an
An Butnga nga Kabisay-an (ha Sinugboanon Tunga-tungang Kabisay-an), usa han mga rehiyon han Pilipinas, igintawag nga Rehiyon VII. Kabahin ini han Kabisay-an. Ini amo an upat nga mga lalawigan nga amo an, Bohol, Negros Oriental, Siquijor ngan Sugbo. An rehiyon amo an teritoryo nga gin-uukyan han mga lumad nga nayakan han Sinugboanon. An sentro han rehiyon amo an Syudad han Sugbo. An bug-os nga kahaluag han rehiyon 14852 ka km².
Sulod
HeyograpiyaPagliwat
An rehiyon han Butnga nga Kabisay-an mayda tulo (3) nga probinsya o lalawigan:
¹ An Syudad han Lapu-Lapu, Syudad han Mandaue ngan an Syudad han Sugbo mga urbanizado hin duro nga syudad; it mga estadistika dinhe waray iginlakip han kanan Probinsya han Sugbo.
Mga SyudadPagliwat
PanakayanPagliwat
Ha kadagatPagliwat
An Puerto han Sugbo amo an ganghaan han rehiyon. Mayda liwat mga port ha Dumaguete ha Negros Oriental, Tagbilaran ha Bohol ngan Larena ha Siquijor. Iton mga inter-island shipping ginsisirbisyo-an hin mga damo nga mga shipping lines, duha hini mga fastcraft companies nga naserbisyo hit ngatanan nga mga probinsya hiton rehiyon.
Ha kalangitanPagliwat
Iton main nga airport o aeropuerto amo an Mactan-Cebu International Airport, ha Syudad han Lapu-Lapu ha isla han Mactan ha Probinsya han Sugbo. Mayda liwat mga aeropuerto ha Dumaguete (ha bungto han Sibulan), ngan ha Tagbilaran. Iton Tagbilaran nga aeropuerto ginsisirbisyo-an hiton Asian Spirit, nga nalupad ngadto ha Sugbo ngan Manila; iton Cebu Pacific ngan Philippine Airlines nga nalupad la ngadto ha Manila. Iton Dumaguete ginsisirbisyo-an hiton Air Philippines ngan Cebu Pacific, nga iton mga flight ngadto la ha Manila.


text:
Peñón de Vélez de la Gomera
An Peñón de Vélez de la Gomera usa han mga Espanyol nga teritoryo ha Amihanan nga Africa atbang han labnasan han Marruecos (Plazas de soberanía), upod han mga daplin han dagat nga mga enclave han Ceuta ngan Melilla, an isla han Peñón de Alhucemas, Islas Chafarinas ngan an guti-ay nga puro han Isla Perejil.
It Peñón de Vélez de la Gomera nahamutang mga 117 ka km (72.7 mi) ha timugan (salatan-sinirangan) o sureste tikang ha Ceuta, usa nga darudako nga Espanyol nga enclave ha Marruecos. Isla ini han una, pero yana permanente nga nahadugtong han lapyahan han Marrueco pinaagi hin 85 ka milyas (279 feet) nga kahalaba nga estrecho hin baras (usa han mga gihaliputi nga mga linea han kalibutan). Naglalakip ini hin mga 19,000 ka m².
Ginkuha ini han Espanya han 1508 ngan gindumara ha ilarom han Melilla ngan permanente nahailarom han pagkontrola han Espanya tikang han 1564.
Ha yana, gin-ookupahan la ini hin militar nga garrison hin mga 60 ka tawo ngan waray civilian nga populasyon.


text:
Surigao del Sur
An Surigao del Sur amo in probinsya o lalawigan han Pilipinas nga nahamutangan ha Caraga nga rehiyon ha Mindanao. An kapital hini amo an Syudad han Tandag ngan ginsasapitan ini han Surigao del Norte ha amihanan, Agusan del Norte ngan Agusan del Sur ha katundan, ngan Davao Oriental ha salatan. An Surigao del Sur nahamutang ha sidlangan nga labnasan han Mindanao ngan naatubang han Dagat Pilipinhon.
Sulod
Katawhan ngan Kultura[igliwat | Igliwat an wikitext]
Ekonomiya[igliwat | Igliwat an wikitext]
Heyograpiya[igliwat | Igliwat an wikitext]
Politikal[igliwat | Igliwat an wikitext]
An Surigao del Sur ginbahin ngadto hin napulo kag walo (18) nga mga bungto ngan usa (1) nga syudad.


text:
Pawikan
Pawikan, an mga reptilya na membro san order Chelonii[1] o Testudines, mga hayop na may alukaha na dugtung sa kanra gusok ngan gamit nira na balay. Sa kabug'usan, an chelonian na sakob sa pawikan na sa dagat naistar ngan an makituna na kumaw.
An mga pawikan ngan kumaw ectotherms o na depende an temperatura sa kanra lawas san kanra ambient environment o mas kilala na cold-blooded.
Ginkaklasepa an kumaw na amniotes, sugad san iba na reptilya (upod an katamsihan) ngan mamalya. Suga san iba na mga amniotes, naginhawa an kumaw sa hangin ngan diri nabobonay sa ilarum sa tubig.
Ebolusyon[igliwat | Igliwat an wikitext]
An Chelonii or Testudines may yaon mga nabubuhi (extant) ngan extinct na mga species An mga una na pawikan ginbabanabana na nabubuhi sadton kaurhian san Triassic Period san Mesozoic era, mga 220 milyones katuig an nakalabay. [2] mao sira an giaarugi na grupo san mga reptilya ngan mas una pa san mga sinauna na grupo san mga tabili, halas ngan buaya.


text:
Hiruhimangraw:Natrix tessellata
Mabibilngan dinhi - nagkikinahanglan hin paghubad[Igliwat an wikitext]
Sumala ha Catalogue of life, mabibilngan ini nga species ha "Germany, S Switzerland, E Austria, France, Belgique, Yugoslavia: Croatia (including some adriatic islands), Slovenia, Bosnia and Hercegowina, Monte Negro, Macedonia, Serbia, Italy, Czech Republic (formerly Czechoslovakia), Albania, Romania, Bulgaria, Hu". Alayon pagbulig hiton paghubad o paghatag hin kadugangan nga kasayoran hinin nga artikulo.:  [1] Lsjbot (talk) 08:05, 10 Marso 2013 (UTC)


text:
Na rikupo han Bureau of Fisheries and Aquatic Resources-8 (BFAR)an maabot hin 420 ka kahon hin mga imported nga isda nga natikang pa ha China.
Ha interview han RMN Tacloban kan BFAR Director Juan Albaladejo iya guin sumat nga tulo nga mga truck an kinargahan han mao nga mga isda tikang ha Navotas Fish Port nga ibabaligya unta ha mercado han Tacloban.
Sumala pa kan Albaladejo nga subay hiton balaud an mga factory la hin sardinas an guin tutugotan mag import hin isda ngan deri in bisan la hin-o an mag transport ngan mag baligya ha mga ini ha mga mercado.
Guin tutuohan nga mga reject na an mao nga mga isda ngan delikado kaunon han publiko.
Aada na ha kustodiya han Tacloban Police an mga pahinante ngan driver han mga truck ngan naka talaan nga kasohan hin administratibo ngan kaso kreminal.
Upod nga kakasohan an tag iya han mao nga mga isda nga mga kilala nga fish dealer ha Tacloban.
Multa nga 200 mil ka pesos ngan ka prisohan nga 6 ka bulan ngadto ha dose ka tuig an hino man nga matalapas han mao nga balaud sumala pa kan Albaladejo.
Pamati han interview kan Director Albaladejo para han iba pa nga mga detalye.


text:
Waray-Waray News: PGMA nagmando han NDCC panginano han kahimtang han bulkan Mayon
Manila (16 December) -- Hi Pangulo Gloria Macapagal-Arroyo in nagmando han National Disaster Coordinating Council (NDCC) nga ha hingayon nga takna manginano han kahimtang han Mount Mayon han Albay matapos magpahamtang han state volcanologists ha alert level three dida han Lunes han gab-i.
Dida hin usa nga pakigharampang ha mga taga-media, nagsering hi Press Secretary Cerge M. Remonde nga ginmanduhan gihapon ni Pangulo Arroyo hi Social Welfare Secretary Esperanza Cabral nga maghulat la anay para hin kadagmitan nga paghatag hin relief assistance dida han probinsya.
Dugang pa ni Remonde nga an Albay Provincial Disaster Coordinating Council (PDCC) in ha pagkayana nakaandam na para hin anuman nga panhitabo.
"An Albay PDCC in makurimot ha pagmani-obra ngan panginano ha oras hin kalamidad. Hataas an amon kumpyansa nga akus atubangon han aton lokal nga PDCC ito nga problema," sering niya.
Ha luyo nga bahin, gin-aaghat niya an mga Pilipino nga mag-ampo nga iton situwasyon yana ha Albay in diri magin dako nga kalamidad.
Gintalinguha han Office of Civil Defense (OCD) ha Bicol nga ig-ibakwet an pipira kayukot nga mga pamilya nga naukoy dida ha sulod hin six kilometer danger zones palibot han Mount Mayon.
Sering han OCD nga may probabilidad nga mahitungod nga natikakusog an pagbay-ug han Mayon, may posibilidad nga bumuga hin aso.
Dida han Lunes, an bulkan in nakalima ka beses bumuga hin aso nga nagpagawas hin brownish ngadto ha grayish nga mga abu kaupod hin 23 nga pagbay-ug han bulkan. Mga marka hin mga taktak nga abu in naobserbahan dida han unit villages han Mayon ha Guinobatan nga bungto. (PIA-8/maa) [top]


text:
Murcia
- Para han lain nga kagamit, kitaa an Murcia (pansayod).
An syudad han Murcia amo an ulohan ngan an syudad nga may gidadamoi nga tawo han Komunidad Autonoma han Región de Murcia ha nasod han Espanya. Ini ika-pito ha gidadakoi nga syudad han nasod, nga may-ada populasyon nga 442,573 ka molupyo han tuig 2009 (mga kat-tulo han ngatanan nga populasyon han Rehiyon). An populasyon han metropolitano may-ada 689,591 han tuig 2010. Namumutang ini ha Salog Segura, ha Salatan-sinirangan nga dapit han Rawis Iberia. May-ada ini klima nga mapaso han katsirak, iksakto la nga kathagkot, ngan gutiay nga pag-uran.
Gintukod an Murcia han emir han Cordoba nga hi Abd ar-Rahman II han tuig 825 ha ngaran nga Mursiyah (Arabica: مرسية). Ha pagkayana, ini in usa nga syudad nga nahatag hin serbisyo ngan usa nga university town. An mga parasyadahan para han mga bisita in naglalakip han Katedral han Murcia, ngan pipira nga mga istruktura nga baroque, sikat nga lokal nga karaunan, buhat nga arte han bantog nga iskultor nga Murciano nga hi Francisco Salzillo kada parada han Semana Santa, ngan han Fiestas de Primavera (Fiesta han Kathuraw).


text:
General Santos
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An Syudad han General Santos (kon iginhalipot GenSan; nga an kasanhi nga ngaran Dadiangas) usa nga syudad ha Pilipinas. Nahamutangan ini ha salatan nga bahin han nasod, ha probinsya han South Cotabato. Iginklasipika ini nga syahan nga klase nga syudad, nga buot sidngon an mga nangungukoy dine mayda average nga income ha tagsatuig nga P250 ka ribo o P250 ka milyon o sobra.
Mga Baranggay[igliwat | Igliwat an wikitext]
An Syudad han General Santos ginbahin ngadto hin karuhaan kag unom (26) nga mga baranggay.
Mga Sumpay ha Gawas[igliwat | Igliwat an wikitext]
- Opisyal nga Websayt han Syudad han General Santos
- Philippine Standard Geographic Code
- 2000 Philippine Census Information
- Harampangan nga websayt para han Syudad han General Santos


text:
President Carlos P. Garcia, Bohol
An Pres. Carlos P. Garcia (o Presidente Carlos P. Garcia) usa nga 5th class nga bungto ha lalawigan o probinsya han Bohol ha Butnga nga Kabisay-an nga rehiyon han Kabisay-an ha Pilipinas. Ginngaranan ini ha dungog ni Presidente Carlos P. Garcia nga amo an syahan (ngan ha yana, amo pa la) nga presidente han Pilipinas nga Bol-anon. Sumala han 2000 nga census, mayda ini populasyon nga 20,744 ka tawo ha 4,062 nga panimalay.
Mga Baranggay[igliwat | Igliwat an wikitext]
An Pres. Carlos P. Garcia mayda karuhaan kag tulo (23) nga baranggay.


text:
Wade–Giles
An Wade–Giles ( /ˌweɪd ˈdʒaɪlz/), usá nga sistema hin pagromanisar para han Minandarin nga Tsino. Naipadukwag iní tikang hin sistema nga ginpagawas ni Thomas Wade, han butnga-nga-ika-19 nga gatostuig, ngan nahatagan hin hingpit nga kahimo didâ han kan Herbert A. Giles Chinese–English Dictionary han 1892.
An Wade–Giles amo an sistema hin pagtranscribir o pagbalhin-hin-pagsurat ha na-Ininggles nga kalibotan han dako nga bahin han ika-20 nga gatostuig, nga gin-gamit ha mga standard nga dinadapigan nga barasahon ngan ha mga barasahon ha Ininggles nga ginmantala ugsa han 1979. Nagsaliwan iní han nahibase-han-Nanking nga yinaknan nga mga sistema hin pagromanisar nga mga sahid kutob han urhe nga ika-19 nga gatostuig, sugad han Postal nga pagromanisar (nga ginagamit pa gihapon ha pipira nga mga ngaran hin lugar). Ha Kanan Katawhan Republika han Tsina nasaliwanan na ini hin kumpleto han sistema nga Hànyǔ Pīnyīn nga gin-aproba han 1958. Ha gawas han kontinental nga Tsina, nahisaliwanan na iní hin kadam-an han Pinyin, bisan pa man kun an Taiwan nag-iimplementa hin pipira nga mga sistema hin pagromanisar ha inadlaw-adlaw nga kinabuhi. Dugang pa, an paggamit hini makikita ha mga Ininggles nga ngaran hin mga pipira nga nga mga tawo ngan lugar sugad kan Chiang Ching-kuo.
Kitaa gihapon[igliwat | Igliwat an wikitext]


text:
Ben Zubiri
Hi Ben Zubiri nga natawo ha ngaran nga Wenceslao Zubiri (Septyembre 28, 1911- Nobyembre 9, 1969), ngan kilalado gihapon ha ngaran nga Iyo Karpo usa nga Sugboanon nga Bisaya nga kompositor, aktor ngan sikat nga tawo ha media. An iya pinakasikat nga kanta nga ginsurat niya amo an Matud Nila ("Siring Nira" kon ha Winaray).
Natawo hi Ben Zubiri han 1911 ha isla han Sugbo ngan nagtikang hiya pag-iskwela ha San Nicolas Elementary School. Tikang han pagkaguti-ay, naipakita na nga daan an iya abilidad ha pagkanta ngan ha musika.
Api hiya dida han salida nga Bertoldo-Balodoy nga amo an syahan nga Sugboanon nga pelikula nga ginpagawas. Pero nagsurat gihapon hiya hin mga kanta ha Sinugboanon. Han 1941 ginsurat niya an iya pinakasikat nga kanta nga amo an Matud Nila. Nagtrabaho gihapon hiya dida ha radyo komo komedyante ha radio nga drama ngan komo tigsagdon dida han Purico Amateur Hour.
Namatay hi Ben Zubiri han 1969.
Lista han mga komposisyon
- Matud Nila (1941)
- Ikaduhang Bathala
- Katulog Na Inday
- Nganong Mipakita Ka
- Tuhoi
- Mitu-o Ako
- Ang Gugmang Gibati Ko


text:
Theropoda
Theropoda, amo an suborder san bipedal na saurischia na dinosaur, ug usa na clade na ginbubug'os san suborder ngan an mga descendants san ginsiring na suborder kaupod na an mga moderno na katamsihan. An mga Dinosaur na kabilang san Theropoda amo an mga carnivorous, kudi may'ada pipira na myembro san theropod nag-evolved na maging herbivore, omnivore, ngan insectivore. Una na nagkaguwa an mga theropod sadton Carnian age san Triassic Period mga 230 milyon katuig an nakalabay. Sadton Jurassic, nag-evolve an tamsi gikan sa usa na ditoy na coelurosauria na theropod, ngan may'ada na yan malahos 10,000 na living species.
An mga features na nagdudugtong san theropod dinosaurs sa katamsihan amo an furcula (wishbone), air-filled na tul'an, paglumlum san bonay, ngan sa coelurosaurs, an barahibo.


text:
TACLOBAN CITY – Ginbakbakan ni Ormoc City Mayor Richard Gomez an mga opisyal han National Housing Authority (NHA) tungod han gin-aaligar substandard nga materyales nga gingamit ha 16 nga housing units ha ressetlement site han Brgy. Gaas ha nasabi nga syudad.
Mismo hi Mayor Gomez an kumita ha iya pag-inspeksyon ha resettlement site nga mga substandard an gingamit nga materyales han mga contractors sugad han hollow blocks.
Nag-viral pa ha social media an video nga ginkakaisgan han alkalde an tinaglawas han NHA.
Andam daw hi Mayor Gomez nga atubangon ha korte an defamation nga kaso nga plano igpasaka han NHA.
Ha press briefing, sumala kan NHA Chief Of Staff John Christopher Mahamud, ginpoprotektaran nira an reputasyon han ira ahensya ngan diri daw hira matugot nga kurukaisgan an ira empleyado han waray basehan.
Sumala naman kan Mayor Gomez, may katungod an Ormoc City Government nga inspeksyunon ini nga pabalay kay tuna han Ormoc an gInagamit ngan labi na nga mga residente han syudad an maukoy.


text:
Venezuela
An Venezuela, nga an opisyal nga pagtawag an Republika Bolivaryana han Venezuela (ha Kinatsila: República Bolivariana de Venezuela), usa nga nasod ha amihanan nga labnasan han Salatan nga Amerika.
An nasod amo in kontinental nga mainland ngan damola-ay nga mga isla o puro nga nahamutang tikang han labnasan han Venezuela ha Dagat Caribe. An nasod ginsasapitan han Guyana ha sidlangan, han Brasil ha salatan, ngan han Colombia ha katundan. An Trinidad ngan Tobago, Grenada, St. Lucia, Barbados, Curaçao, Bonaire, Aruba, San Vicente ngan an Grenadinas ngan an Leeward Antilles nahamutang ha amihanan, ha lawod tikang han Venezolano nga labnasan. An kadako hini 916,445 ka km² nga mayda populasyon hin mga 28,200,000. An kapital hini amo an Caracas. Nahamutang ini ha tropika ngan harani han ekuator ha Amihanan nga Hemisfero.
An Venezuela usa nga kasanhi nga kolonya Espanyola, nga naglugaring tikang han 1821. Mayda ini ginkakaagawan han Guyana nga teritoryo, ngan an kaurog hini nahanungod han Essequibo nga lugar, ngan ginkakaagan liwat an Venezuela han Colombia mahitungod han Golfo han Venezuela. Han 1895, katapos han pagkabaton han linea upod han Guyana, ginsumite ini hin waray gindadapigan nga komisyon, nga dida han 1899 naghimo hin desisyon nga kaurogan nahaupay han Guyana.[4] An Venezuela sinisirng nga usa han mga 17 nga mga pinaka-biodiverso nga mga nasod.[5]
An Venezuela upod han mga pinakaurbanisado nga mga nasod ha Latinoamerica;[6][7] an kadam-an han mga Venezolano naukoy dida han mga syudad ha amihanan, labi na dida ha Caracas an kapital nga syudad nga amo liwat an gidako-i nga syudad han nasod. Mga iba nga dagko nga mga syudad amo an Maracaibo, Valencia, Maracay, Barquisimeto ngan Syudad Guayana. An Venezuela amo liwat in mabiblingan hin magkadirudilain nga kamananapan ha dirudilain nga protektado nga mga habitat.
Mga pagbahinbahin[igliwat | Igliwat an wikitext]
An Venezuela ginbahin ngadto hin mga karuhaan kag tulo (23) nga mga estado, usa nga distrito hin kapital (distrito capital) nga naglalakip han syudad han Caracas, an mga Dependensya Federal (Dependencia Federal kon ha Kinatsila, usa nga ispisyal nga teritoryo), ngan an Guayana Esequiba (nga ginkakaagawan upod han Guyana). An Venezuela ginbahinbahin pa ngadto hin 335 nga mga munisipyo (municipio); ini liwat ginbahinbahin ngadto hin sobra usa ka yukot nga mga parokya (parroquia). An mga estado gintirok ngadto hin siyam nga mga admininistratiba nga rehiyon (region administrativa), nga gin-establecer hin decreto hin mangulo. Ha kaagi, an Venezuela nag-angkon liwat han tanan nga teritoryo han Guyana nga katundan han Salog Essequibo; ini nga 159,500 ka kwadrado nga kilometro (61,583 nga kwadrado ng milyas) nga katunaan gintawag nga Guyana Esequiba o an Zona en Reclamación (an "zona nga ginbabawi").[8]
- Mga Estado
- Mga Dependensya
- Mga Administratibo nga rehiyon
Pinanbasaran[igliwat | Igliwat an wikitext]
- ↑ 1.0 1.1 1.2 1.3 "Venezuela". International Monetary Fund. Ginkuhà 1 October 2009.
- ↑ Ipakita an sayop: Invalid
tag; no text was provided for refs named
CIA
- ↑ Human Development Report 2009. The United Nations. Retrieved 5 October 2009
- ↑ "Venezuela Boundary Dispute, 1895–1899".
- ↑ "South America Banks on Regional Strategy to Safeguard Quarter of Earth's Biodiversity". Conservation International. http://www.conservation.org/xp/news/press_releases/2003/091603_andean_eng.xml. Ginkúhà dida han 2007-06-29.
- ↑ "South America". Encarta. Ginkuhà 2007-03-13.
- ↑ "Annex tables" (pdf). World Urbanization Prospects: The 1999 Revision. United Nations. Ginkuhà 2007-03-13.
- ↑ "El acuerdo de Ginebra del 17 Feb 1996". Ministerio del Poder Popular para Relaciones Exteriores. Ginkuhà 2007-12-01.(Kinatsila)
Mga sumpay ha gawas[igliwat | Igliwat an wikitext]
- (Kinatsila) E-Government
- (Ininggles) Chief of State and Cabinet Members[dead link]
- (Ininggles) Venezuela nga entrada ha The World Factbook
- (Ininggles) Venezuela at UCB Libraries GovPubs
- (Ininggles) Venezuela ngada ha Open Directory Project
- (Ininggles) Venezuela from the Library of Congress Country Studies (1990)
- (Ininggles) Venezuela profile from the BBC News
- (Batakan:ISO 639 name sv) Datos Heyograpiko nga may pagkahisumpay han Venezuela ha OpenStreetMap
- (Ininggles) Maps on Venezuela – Cartographic features
- (Ininggles) Key Development Forecasts for Venezuela from International Futures
- (Inarabo) Venezuela and Tourism from Sky Immigration
- Wikimedia Atlas han Venezuela
- Pages with reference errors
- Tanan nga mga barasahon nga waray-masabtan kon diin ginkuha nga mga yakan
- Mga barasahon nga waray-masabtan kon diin ginkuha nga mga yakan from November 2009
- Articles with invalid date parameter in template
- Mga barasahon hin nasod nga nakinahanglan hin pagmantener
- Pages using infobox country with unknown parameters
- All articles with dead external links
- Articles with dead external links from December 2013
- Venezuela
- Mga nasod ha Salatan nga Amerika
- Nasod


text:
Basay
An Basay usa han mga bungto ha lalawigan han Samar ha Sinirangan nga Kabisay-an ha Pilipinas. Ha opisyal nga mga dokumento, it kasurat han ngaran Basey.
Sulod
Ngaran[igliwat | Igliwat an wikitext]
Bisan pa kon Basey an opisyal nga kasurat, Basay it tinuod nga ngaran ngan amo an asya nga pagluwas ha Binisaya nga Winaray. Kay an ngaran ginkuha tikang han pulong nga mabaysay.
Mahiunong han bungto[igliwat | Igliwat an wikitext]
Sumala han 2000 census, an Basay mayda populasyon nga 43,809 ka tawo ha 9,013 nga panimalay.
An Basay nahimutang ha habagatan o salatan-katundan nga bahin han Samar. Nahamutang ini harani han Syudad han Tacloban nga amo an sentro han industriya ngan komersyo han Rehiyon VIII. An Tacloban nagtikang han una nga barrio han Basay, nga ini mga 28 ka kilometro an kaharayo ha Karsada Maharlika ngan mga 20 ka minuto nga biyahe ha sakayan ha pagtabok han Bahiya han San Pedro.
Ginsasapitan an Basay han Santa Rita ha katundan, han Pinabacdao ha amihanan, han Borongan, Maydolong ha sinirangan, ngan Marabut ha timugan, ngan han Bahiya han San Pedro ha salatan nga nagbubulag hini tikang ha Syudad han Tacloban, pero nahasumpay pinaagi han Tulay San Juanico.
Kilalado an Basay tungod han mga banig hini nga hinimo tikang ha tikog. Dinhe gihapon nahimutang an Parke Nasodnon ngan Natural nga Tulay han Sohotan, nga usa han mga pinaka-ekstensibo nga sistema hin mga lungib nga mayda mga nabilingan tikang han mga Paelolitiko, Neolitiko ngan Bato nga mga Panahon.
Mga baranggay[igliwat | Igliwat an wikitext]
An Basay ginbahin ngadto hin kalim'an kag usa (51) nga baranggay.
Pangiskwelahan[igliwat | Igliwat an wikitext]
An Basay in may 60 nga pampubliko na eskwelahan pan-elementarya:
Ngan may-ada ini siete na pampubliko na eskwelahan pansekundarya:
Ngan may-ada ini usa na sangay han Unibersidad pantersera:
Kasaysayan[igliwat | Igliwat an wikitext]
Kitaa gihapon[igliwat | Igliwat an wikitext]
Mga sumpay ha gawas[igliwat | Igliwat an wikitext]


text:
TACLOBAN CITY – Ginbuno-buno ngan ginchop-chop han suspek an 32 anyos nga lalaki ha Purok Calachuche, Brgy. Dongon Maasin City, Leyte kasangkulop, November 6, 2017.
Sumala han Maasin City Police, ginkilala an biktima nga hi Alfie Fernandez Basa, may asawa, ngan residente ha nasabi nga lugar.
Ginkilala naman an suspek nga hi Joel Salva Fernandez, 33 anyos, waray asawa, waray trabaho ngan residente ha Purok Calachuche, Brgy. Bato I ha Maasin City.
Ha inisyal nga imbistigasyon han mga otoridad, kitchen knife an gingamit han suspek, ginchopchop nga baga hin karne nga hayop ngan gin utod pa an ulo hini. Matapos buhaton an krimen, kumalagiw an suspek tipakadto ha ira panimalay gamit an iya single nga motor dara an iya bag nga puno hin presko nga dugo. Nabaruan han Maasin City Police nga an chinopchop nga parte hin lawas han biktima in iginlubong ha ira panimalay.
Dayon nga naaresto an suspek ha iya ginbuhat nga krimen.
Nabaruan pa nga nagkamayada anay away an duduha antis buhatan han suspek an mao krimen.
Maatubang hin kaangayan nga kaso an suspek.


text:
Probinsya han Valencia
An Valencia (ha Kinatsila: Valencia /ba'lenθja/, ha Catalan: València /va'łensia/) usa nga probinsya han Comunidad Valenciana, Espanya, ha butnga nga bahin han Katunaan han Valencia.
Ginsasapitan ini han mga probinsya han Alicante, Albacete, Cuenca, Castellón, ngan han Dagat Mediterraneo. Kabahin han teritoryo hini, an Rincón de Ademuz, amo in exclave nga nahamutnga han mga probinsya han Cuenca ngan Teruel.
Han 2,267,503 ka tawo han probinsya, mga usa nga ika-tulo nga bahin hini nangungukoy didto han kapital nga an ngaran gihapon Valencia, nga amo gihapon an kapital han komunidad autonoma. An probinsya mayda 265 ka munisipyo. Kitaa an Lista han mga munisipyo ha Valencia.
An probinsya ginbahin-bahin ha mga comarca o comarque:
- El Camp de Túria
- El Camp de Morvedre
- La Canal de Navarrés
- La Costera
- La Foia de Bunyol / La Hoya de Buñol
- L'Horta de València
- La Plana de Utiel
- El Racó d'Ademús / El Rincón de Ademuz
- La Ribera Alta
- La Ribera Baixa
- La Safor
- Els Serrans / Los Serranos
- La Vall d'Albaida
- La Vall de Cofrents-Aiora / El Valle de Cofrentes-Ayora


text:
Sapian
An Sapian (danay ginsusurat komo Sapi-an) usa nga ika-upat nga klase nga bungto ha lalawigan o probinsya han Capiz ha Katundan nga Kabisay-an nga rehiyon han Kabisay-an ha Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 22,912 nga tawo ha 4,557 nga panimalay.
Mga Baranggay[igliwat | Igliwat an wikitext]
An Sapi-an ginbahin ngadto hin napulo (10) nga baranggay.
- Agsilab
- Agtatacay Norte
- Agtatacay Sur
- Bilao
- Damayan
- Dapdapan
- Lonoy
- Majanlud
- Maninang
- Poblacion
Mga Sumpay ha Gawas[igliwat | Igliwat an wikitext]
- An Orihinal nga Websayt han Sapian
- Philippine Standard Geographic Code
- 2000 Philippine Census Information


text:
Colombia
An Colombia nga ha opisyal nga pagtawag Republika han Colombia (ha Kinatsila: República de Colombia), usa nga nasod ha kanawayan o amihanan-katundan nga Salatan nga Amerika o América del Sur. Ginsasapitan an Colombia ha sidlangan han Venezuela[1] ngan Brasil;[2] han Ecuador ngan Peru ha salatan ;[3] han Dagat Caribe ha amihanan; ha kanawayan han Panama; ngan han Kalawdan Pacifico ha katundan. An Colombia mayda liwat mga pag-ultan ha dagat upod han Jamaica, Haiti, an Republika Dominicana, Honduras, Nicaragua ngan Costa Rica.[4][5] An amo an ika-26 nga gidako-i nga nasod ha kalibutan ngan an ika-upat nga gidako-i ha Salatan nga Amerika (sunod han Brasil, Argentina, ngan Peru). Amo ini an ika-29 nga gidako-i hin populasyon nga nasod ha kalibutan ngan an ikaduha nga gidako-i ha Salatan nga Amerika, sunod han Brasil. An Colombia amo an mayda han ikatulo nga gidako-i nga populasyon nga nayakan hin Inespanyol o Kinatsila ha kalibutan sunod han Mehiko ngan Espanya.
Mga administratibo nga pagbahin-bahin[igliwat | Igliwat an wikitext]
An Colombia ginbahin ngadto hin katloan kag duha (32) nga mga departamento ngan usa nga distrito hin kapital, nga gintatratar komo usa nga departamento (an Bogotá amo liwat an kapital han departamento han Cundinamarca). An mga departamento ginbahin-bahin pa ngadto hin mga munisipyo, nga an tagsa hini mayda lingkoranan hin munisipyo, ngan an mga munisipyo liwat ginbahin ngadto hin mga corregimiento. An tagsa departamento mayda lokal nga kagamhanan o gobyerno upod hin gobernador ngan asamblea nga direkta nga na-elihido hin upat-ka-tuig nga pagsirbe. An tagsa munisipyo pinamunoan hin alkalde ngan konseho, ngan an tagsa corregimiento hin elehido nga corregidor.
Dugang han kapital, siyam nga mga syudad gindesignar nga mga distrito (baga hin mga ispisyal nga munisipyo), tungod hin mga ispisyal nga nagpapaiba nga kinaiya hinin nga mga syudad. Ini nga mga syudad amo an Barranquilla, Cartagena, Santa Marta, Cúcuta, Popayán, Tunja, Turbo, Buenaventura ngan Tumaco. Mayda mga departamento nga mayda mga lokal nga administratibo nga mga ubos nga pagbahin, nga diin an mga bungto nga damo hin tawo ngan mga munisipyo mga hagrani (sugad pananglitan ha Antioquia ngan Cundinamarca). Kon diin an mga departamento mayda gamay nga populasyon ngan mayda mga problema hin seguridad (sugad pananglitan han Amazonas, Vaupés ngan Vichada), mga ispisyal nga adminstratibo nga pagbahin ginagamit, sugad hin "departamento ngacorregimientos", nga baga hin sagol hin munisipyo ngan hin corregimiento.
Mga reperensya[igliwat | Igliwat an wikitext]
- ↑ Gerhar Sandner, Beate Ratter, Wolf Dietrich Sahr and Karsten Horsx (1993). "Conflictos Territoriales en el Mar Caribe: El conflicto fronterizo en el Golfo de Venezuela". Biblioteca Luis Angel Arango (ha Spanish). Ginkuhà 2008-01-05.
- ↑ The Geographer Office of the Geographer Bureau of Intelligence and Research (1985-04-15). "Brazil-Colombia boundary" (PDF). International Boundary Study (ha English). Ginkuhà 2008-01-05.
- ↑ CIA (2007-12-13). "Ecuador". World Fact Book. Ginkuhà 2008-01-05.
- ↑ (Kinatsila) Tratados Internacionales limítrofes de Colombia
- ↑ (Kinatsila) Colombia - Limites territoriales


text:
Gustavus Adolphus han Sweden
Hi Gustav II Adolf o Gustavo II Adolfo (Disyembre 9, 1594 – Nobyembre 6, 1632 O.S.), nga kilalado han ginLatinisar nga ngaran nga Gustavus (II) Adolphus ngan panalagsaon tawagon nga Gustavo Adolfo el Grande o Gustav Adolf nga Harangdon (ha Swedish: Gustav Adolf den store; ha Iningles: Gustav Adolf the Great), amo an Hadi han Sweden o Swesya tikang han 1611 tubtob han iya kamatayan ha batalya.
Hi Gustavo Adolfo natawo ha Stockholm ngan amo hiya an suhag nga anak ni Hadi Karl IX han Sweden han Vasa nga dinastiya ngan han iya ikaduha nga asawa nga hi Christina han Holstein-Gottorp. Naka-eredir hiya han trono ha edad han diesisyete han kamatay han iya amay han 1611, pati liwat in nagpinadayon nga sunod-sunod nga mga pag-awayan kon hin-o an masunod nga nahimo nga gyera han iya Polako nga patod nga hi Sigismundo han Polonya, nga dida han una nga mga pag-awayan han relihiyon ugsa han Katloan ka Tuig nga Gyera, napiritan pagbuhi han trono han Swesya ngadto han amay ni Gustavo.
Hin usa nga rondo hini nga pag-away hin dinastiya, ginsalakay niya an Livonia han 31 an iya edad, ngan amo ini an nagtikang han Polako-Swedish nga Gyera (1625–1629). Nakilalado an iya paghadi tungod han iya mga buhat ha pira ka tuig nga sunod, dida han pamuno hiya han pag-api han Sweden (1630) dida han nagpapadayon nga Katloan ka Tuig nga Gyera han pag-intervenir niya han tikapirde nga mga Protestante.
Na-asawa hiya kan Maria Eleonora han Brandenburg, an anak ni Juan Sigismundo, Elector han Brandenburg, ngan iya ginpili an Prusyano nga syudad han Elbing komo base han iya mga gi-os ha Alemanya. Namatay hiya dida han Pag-awayan han Lützen han 1632. An iya pag-api dida han Katloan ka Tuig nga Gyera nakahatag ha iya han agnay nga "Leon han Amihanan" o "Leon han Norte".
Kilalado hi Gustavo Adolfo nga makarit nga kumander militar. An iya taktika nga pag-integrar han kasundalohan, mangangabayo, artilyeriya, ngan mga logistics nakahatag ha iya han titulo nga "Amay han Moderno nga Pan-gyera". Mga sumurunod nga mga kumander nga nag-aram ngan nagrespeto kan Gustavo II Adolfo naglalakip kanda Napoleon I han Fransya ngan Carl von Clausewitz. An iya mga pagpadukwag ha siyensya militar amo an naghimo han Swesya nga dominante nga gahom ha Baltic nga rehiyon han sunod nga usa ka gatos ka tuig (kitaa Imperyo Swedish). Hiya la liwat an Swedish nga monarka nga gintawag nga "el Grande".


text:
Patriarka Teodoro II han Alehandriya
- Para han Ortodoxa Copta nga Papa nga amo gihapon an ngaran ngan titulo, kitaa Papa Teodoro II han Alehandriya.
Hi Teodoro (Theodoros) II (ha Griniyego: Θeόδwpoς B΄) o kun ha haruhalaba nga porma Papa ngan Patriarka han Alehandriya ngan tanan nga Afrika Teodoro II; Griniyego: Πάπaς kaι Πatpιάpxnς AλeEavδpeίaς kaι πάσnς Aφpιkής Θeόδwpoς B΄,) nga natawo ha ngaran nga Nikolaos Horeftakis han Nobyembre 25, 1954) amo an yana nga Patriarka Ortodoxa Sinirangan han Alehandriya ngan tanan nga Aprika. Pormal hiya nga gin-istilo nga Iya Divino nga Beatitud an Papa ngan Patriarka han Dako nga Syudad han Alehandriya, Libya, Pentapolis, Ethiopia, Tanan nga Ehipto ngan Tanan nga Afrika, Amay hin mga Amay, Pastor hin mga Pastor, Prelado hin mga Prelado, an Ika-Napulo kag Tulo han mga Apostol ngan Maghuhukom han Ecumene. Hiya gihapon an nangunguna han Singbahan Ortodoxa Sinirangan ha Afrika ngan Madagascar.[1]
Mga kasarigan[igliwat | Igliwat an wikitext]
- ↑ "AngolaPress - News". www.angolapress-angop.ao. Ginkuhà 2008-05-12.


text:
TACLOBAN CITY – Gin anunsyo han Philippine Drug Enforcement Agency o kun PDEA Region 8 nga ha pagka yana mayada na 481 nga mga barangay ngan 10 nga bungto iton ira gindeklara nga drug cleared Barangays ngan Municipalities.
11 porsyento na ini ha 4390 nga barangay ha bug-os nga Rehiyon. Sumala kan PDEA Regional Director Edgar Jubay, responsabilidad han Barangay Anti-drug Abuse Council o kun BADAC nga ig-monitor an illegal drug activities ha ira tagsa-tagsa nga barangay.
Dugang ni Jubay nga kun bumalik iton presensya hin illlegal nga droga ha bungto o barangay in tatanggalon ini nira ha listahan kumo drug cleared.
An 10 nga bungto nga drug cleared amu an Balangkayan, Gen. McArthur, Maslog, Mercedes, San Julian ngan San Policarpio ha Eastern Samar, Libagon ngan Limasawa naman ha Southern Leyte, ngan Motiong ngan Pagsangjan ha Samar.


text:
Tatak Buhatan han Republika han Peru
An Peru (ha Kinatsila ngan pormal nga Winaray; Perú; ha Quechua ngan Aymara: Piruw) nga an opisyal nga pagtawag Republika han Peru (ha Kinatsila: República del Perú) usa nga nasod ha katundan nga Salatan nga Amerika. An syudad han Lima an kapital han nasod. Ginsasapitan ini ha amihanan han Ecuador ngan Colombia, han Brasil ha sidlangan, han Bolivia ha timugan, han Chile ha salatan, ngan han Kalawdan Pacifico ha katundan. Mayda ini komplehado nga heyograpiya tikang han kahitasan han Cordillera de los Andes ngan han mga sulog han Pacífico, nga nagdangat hin mga klima ngan kiritaon nga magdirudilain sugad han desierto nga mga dapit, an mga kahitas-an han Andes o an selva tropical han katubigan amazónica, nga naghahatag han nasod hin teritoryo nga dako hin pagkadirudilain hin mga natural nga katig-ayunan.
An teritoryo Peruano amo an lugar han Norte Chico mga sibilisasyon, usa han gima-ihai ha kalibutan, ngan han Imperyo Inca, an gidako-i nga estado ha Pre-Columbina nga Amerika. An Imperyo Espanyol nagsakop han rehiyon dida han ika-16 nga siglo ngan an nagtukod hin virreinato, nga naglakip han kadam-an han mga kolonya Espanyola ha Salatan nga Amerika. Katapos han pagkaada hin independensya dida han 1821, an Peru nagkaada hin mga panahon hin kasamokan ha politika ngan ha finansya pati gihapon hin mga panahon hin estabilidad ngan pagdukwag han ekonomiya.
An populasyon han Peru gin-estimar nga 28 ka milyon ngan ini multi-etniko nga naglalakip hin mga Tuminongnong o Lumad, mga Europeo hin katulinan, mga Asyan ngbp. Bisan man kon Kinatsila an opisyal nga yinaknan, damo nga mga tawo nayakan hin Quechua, Aymara o iba pa nga mga lumadnon nga mga yinaknan.
- Mangulo: Martín Vizcarra (2018-2021)
- Premier: César Villanueva (2018-).


text:
San Sebastian, Samar
An San Sebastian usa nga ikalima nga klase nga bungto ha probinsya han Samar ha Sinirangan nga Kabisay-an nga rehiyon ha Pilipinas. Sumala han 2000 census, mayda ini populasyon nga 6,779 ka tawo ha 1,263 nga panimalay.
Mga Baranggay[igliwat | Igliwat an wikitext]
An San Sebastian mayda napulo kag upat (14) nga baranggay.
- Poblacion Barangay 1
- Poblacion Barangay 2
- Poblacion Barangay 3
- Poblacion Barangay 4
- Balogo
- Bontod
- Camanhagay
- Campiyak
- Dolores
- Hita-asan I
- Inobongan
- Cabaywa
- Canduyucan
- Hita-asan II
Pangiskwelahan[igliwat | Igliwat an wikitext]
An San Sebastian in may djis nga pampubliko na eskwelahan pan-elementarya:
Ngan may-ada ini uusa na pampubliko na eskwelahan pansekundarya - an San Sebastian National High School.


text:
Wikipedia:Poon
An poon sarong pinònan na artikulo, normalmente labi sa sarong talodtod o mas marhay pa sa tamboan. Igwa ining mga kinakaipohan na impormasyon alagad kaipohan pang dugangan tanganing magin sarong totoong artikulo.
An mga artikulong ini igwa nin ladawan, infobox, mga takod panlaog asin panluwas, toltolan tanganing suportaran an teksto kan sarong ulayón o tema.
Ini an ikaduwang Tangga nin Klasipikasyon kan mga Artikulo na sinusundan kan saringsing na artikulo. Minatubod an komunidad na kun tatàwan sana ini nin atensyon magigin marhay na artikulo an mga ini.


text:
Alaminos, Pangasinan
An Syudad han Alaminos usa nga ikalima nga klase nga syudad ha lalawigan han Pangasinan, Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 73,448 ka tawo ha 15,527 nga mga panimalay.
An Parke Nasodnon han Gatos nga Kapurupod'an o Hundred Islands National Park, usa nga karadtoan ha turismo nga mga 123 ka gagmay nga mga isla o puro, nahamutang ha Syudad han Alaminos.
Mga baranggay[igliwat | Igliwat an wikitext]
An Syudad han Alaminos ginbahin ngadto hin katloan kag siyam (39) nga mga baranggay.
Mga sumpay ha gawas[igliwat | Igliwat an wikitext]
- Websayt han Komunidad han Syudad han Alaminos
- Opisyal nga Websayt han Rotary Club han Hundred Islands, Syudad han Alaminos
- Opisyal nga Websayt han Gobyerno han Syudad han Alaminos
- Philippine Standard Geographic Code
- 2000 Philippine Census Information


text:
Mga molupyo han Berlin, nagpakita hin suporta ha nagpapadayon nga rebolusyon ha Pilipinas
Naglansar hin mga katitirok an mga molupyo tikang ha magkaduru-dilain nga sector ha Berlin para pagsuporta ha nagpapadayon nga rebolusyon ha Pilipinas. Naglansar hin usa nga mobilisasyon ngada han alas 12 han kulop hadton ika-17 han Marso ini nga mga molupyo nga kun diin gintambungan hin sobra gatos nga tawo. Han alas 5 liwat han kulop ha kaparehas nga adlaw, naglansar hin usa nga katitirok ini nga mga molupyo. Sumala ha usa nga Facebook post han grupo, nalilipay an mga rebolusyonaryo ha Pilipinas han ira ginpapakita nga suporta. Gintagan liwat nira hin ayat an ira mga miyembro nga padayon nga suportahan an rebolusyon ha Pilipinas ngan dapat may mahibaroan hira tikang ha ehemplo han mga rebolusyonaryo.
Ini nga panhitabo in usa la nga parte han ira usa ka bulan nga solidarity month para pagsuporta ha nagpapadayon nga rebolusyon ha Pilipinas.


text:
Gumaramit:Ibabao7
Hi, kumusta? ako hi Ibabao7 usa gihapon nga Waray-waray, buutan, makisasangkayon (pag nakaturog) pero diri ako malabad liwat hin duro, usahay la pag hubog (sadto ito han nakakalakat pa ako) :). Adi ako yana naki-api dinhi ha wikipedia kay maruyag ko man makapaghatag kontribusyon ha Waray-Waray Wikipedia.
An akon gud talaga lugar nga kinadak-an didto ha Norte han Samar, karuyag sidngon it akon nahigaraan dug an Waray-waray ha Norte, nagamit "sa" imbis nga "ha". Tungod kay ha Samar (west) nagtamaby man liwat ako hin maiha nga panahon nahibaruan ko gihapon an ira niyaknan nga "ha". Kon hino man iton head admin dinhi sa Waray-waray Wikipedia masarit ug makikianan nala liwat ako pinaagi hini nga akon personal nga pakli na kon pwede guamamit ako han lumad ko nga niyaknan kon parte han Norte iton akon hihimuon nga artikulo. Salamat.


text:
Nasud Cuba, ginkondena an langyaw nga panginlabot ha gab-i han ira eleksyon
Gin tipahan han Foreign Ministry han Cuba an mga pagsuray han mga langyaw nga pwerse nga gub-on an relasyon han Cuba ha iba nga nasud ha gab-i antes ha ira eleksyon. Sumala ha Ministry, gin organisa han mga langyaw nga pwersa an Freedom and Life: Paya Award, nga gin gastohan ngan gin suportahan han mga langyaw nga kontra rebolusyon ngan usa nga anti-Cuba nga organisasyon. An panyakan in igingawas matapos gin surayan han mga nakalabay nga presedente han Colombia ngan Bolivia nga hi Andres Pastrana ngan Jorge Quiroga nga sumulod ha Cuba para magtambong han gin-ngaranan nga katitirok bisan kun gin yaknan na hira nga di hira kakarawaton han Cuba. Gin ngaranan han gobyerno han Cuba an mga organisasyon han Democratic Initiative of Spain and the Americas, Foundation for Pan American Democracy, ngan an Victims of Communism Memory Foundation, lakip gihap an Secretary General han Organization of American States nga hi Luis Almagro nga sumala ha gobyerno han Cuba in naggasto ngan nagsuporta han pagsuray nga ig destabilisar an ira nasod.
Sumala ha Cuba, ini nga mga organisasyon in waray labot ha mga nasod ha Latin Amerika, gin dugang gihap han Cuba an ira katuyuanan nga atubangon an tanan nga probokasyon ngan maninindugan hira kay nauyon la gihap hira ha prinsipyo han rebolusyon. Sumala liwat ha presedente han Bolivia nga hi Evo Morales, tanan nga nasuporta ha mga coup d’état ngan ha Presedente han Estados Unidos nga hi Donald Trump in diri kakarawaton ha mga nasod nga di nasusulod hin imperyalismo.


text:
Purô han Negros
- An pulong nga negros ha Kinatsila ngan Iningles puyde gihapon plural han negro o maitom.
An Negros usa nga isla han Pilipinas nga nahamutangan ha Kabisay-an. Ini amo an ika-upat nga gidako-i nga isla han nasod, nga mayda kahaluag hin tuna nga 12,706 kwadrado nga kilometros (4,905 nga kwadrado nga milyas.). An mga tawo nga taga-Negros tinatawag nga mga Negrense.
Ha politika ngan ha kultura, an Negros ginbabahin ngada hin duha nga mga probinsya: Negros Oriental ha Butnga nga Kabisay-an nga rehiyon, ngan Negros Occidental, nga kabahin han Katundan nga Kabisay-an nga rehiyon. Ini nga pagtunga han isla, nga baga hin nasunod han kabugkiran ha butnga han isla, nahatungod gihapon han duha nga mga etnolingguwistiko nga grupo hini nga dapit han nasod. An katundan nga bahin (Occidental kon ha Kinatsila) amo an urukyan han mga Bisaya nga Ilonggo o mga nayakan hin Hiligaynon nga Negrense ngan an sinirangan nga dapit (Oriental kon ha Kinatsila) amo an urukyan han mga tawo nga nayakan hin Sinugboanon nga Binisaya.
An importante nga mga syudad han isla amo an Syudad han Bacolod ha Negros Occidental ug an Syudad han Dumaguete ha Negros Oriental.
An Negros kilalado nga amo an pinaka-importante nga producer hin asukar han nasod. Mga taramnan hin tubo damo dida hiton gin-uuma nga mga dapit han isla.
An Bulkan Canlaon, ha amihanan nga dapit han isla, usa nga semi-aktibo nga bulkan ngan nahataas han Syudad han Bacolod.
Han Mayo 29, 2015, hi Mangulo Benigno Aquino III in nagpagawas hin Ehekutibo nga Sugo No. 183, nga pormal nga naghihimo han rehiyon.[1][2]
Han Agosto 9, 2017, pinirmahan ni Mangulo Rodrigo Duterte an Ehekutibo nga Sugo Ihap 38 nga nagpapabaliwaray han Rehiyon nga Isla Negros.[3]
Kasaysayan[igliwat | Igliwat an wikitext]
An Isla han Negros gintatawag han una nga "Buglas" - usa nga daan nga lumad nga pulong nga ginhuhunahuaan nga nangangahulonga nga "gin-utod". Gintutu-ohan nga an Negros han una, kabahin hin darudako nga pundok hin tuna pero naha-utod han sinisiring han mga heyolohista nga continental drift o kondi man han mga nagtikahataas nga mga tubig hadton sinisiring nga glacial age. Han mga pinakasyahan nga mga umurukoy dinhe nga isla amo in mga magsirom-an-panit nga mga lumad nga kabahin han Agta o Negrito nga grupo etniko nga mayda kalugaringon nga kultura. Amo nga an mga Katsila gintawag an lugar nga "Negros" (nga nangangahulugan ha Kinatsila nga mag-itom) tungod han mga mag-itom in panit nga mga lumad nga ira syahan nakit-an han ira pag-abot dida han isla han Abril 1565. Duha han pinakadaan nga mga urukyan han mga lumad amo an Binalbagan ngan Ilog nga nahimo nga mga bungto. An Binalbagan nahimo nga bungto dida han tuig 1573 ug an Ilog nahimo nga bungto dida han 1584. An iba nga mga urukyan amo an Hinigaran, Bago, Marayo (nga yana Pontevedra), Mamalan (nga yana Himamaylan) ug Candaguit (usa nga sitio ha San Enrique).
Katapos hin pagpili hin mga encomienderos han island, hi Miguel Lopez de Legaspi nagbutang han Negros ha ilarom han yakan-balaod han Gobernador han Oton ha Panay. Pero han 1734, an isla nahimo nga distrito militar ngan an syahan nga kapital amo an Ilog. An lingkoranan han gobyerno ginbalhin ngadto ha Himamaylan ngan katapos hini an Bacolod amo an nahimo nga kapital dida han 1849.
Han 1890, gintunga han mga Katsila an isla ngadto han Negros Occidental ug Negros Oriental.
Han Nobyembre 5, 1898, an mga Negrense nanrebelde patok han mga Katsila nga mga awtoridad han probinsya nga pinamunoan han gobernador politico-militar nga hi Coronel Isidro de Castro. An mga Espanyol nag-surender pakakita nira hin mga armado nga mga kasundalohan nga tikadto ha Bacolod. An mga rebolusyonaryo nga pinamunoan nira Heneral Juan Araneta tikang ha Bago ug Heneral Aniceto Lacson tikang ha Silay, ha kamatuoran nandadara hin mga peke o diri-tinuod nga mga armas nga mga riple o pusil nga mga kadahonan hin palma ug mga kanyon nga mga banig nga ginpalikid ug ginpintaran hin itom. Han kulop han Nobyembre 6, hi Coronel de Castro nagpirma han Acta han Capitulacion, ngan natapos an gobyerno han Espanyol ha Negros Occidental. Ini nga panhinabo ginsasaurog ha Negros Occidental kada Cinco de Noviembre nga amo an adlaw nga an mga Negrense nag-uwat han mga Katsila nga nga makuha an ira kagawasan. An Nobyembre 5 gin-deklara nga ispesyal nga waray-trabaho nga adlaw hin pagsaurog han lalawigan pinaagi han Republic Act. No. 6709 nga ginpirma ni Corazon Aquino dida han Pebrero 10, 1989.
Mga Sumpay ha Gawas[igliwat | Igliwat an wikitext]
- Opisyal nga Websayt han Gobyerno han Probinsya han Negros Oriental
- Opisyal nga Websayt han Gobyerno han Probinsya han Negros Occidental
- ↑ "Aquino OKs creation of Negros Island Region". Philippine Daily Inquirer. June 5, 2015. Ginkuhà June 5, 2015.
- ↑ "PNoy joins 2 Negros provinces into one region". ABS-CBNnews.com. June 5, 2015. Ginkuhà June 21, 2015.
- ↑ n/a (August 9, 2017). "BREAKING: President Rodrigo Duterte issues E.O. 38, which revokes the creation of Negros Island Region". CNN Philippines. https://twitter.com/cnnphilippines/status/895115929373126656. Ginkúhà dida han August 9, 2017.


text:
Samal, Davao del Norte
An Island Garden City of Samal (kon ha Winaray: Isla nga Taramnan nga Syudad han Samal o Puro nga Taramnan nga Syudad han Samal) usa nga ikalima nga klase nga syudad ha lalawigan han Davao del Norte ha Pilipinas. An ngaran ginpapahalipot ha kasagaran ngadto hin IGaCoS. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 82,609 ka tawo ha 17,388 nga panimalay.
Kaagi[igliwat | Igliwat an wikitext]
An syudad ginhimo pinaagi han Republic Act No. 8471 han 1998. Ini nga pamalaod nakahalawan han paagi han pagkawara ngan pag-usa han kasanhi nga tulo nga mga bungto han Samal, Babak, ngan Kaputian ngadto hin usa nga lokal nga unit hin gobyerno, nga yana ginngaranan ha opisyal nga Island Garden City of Samal.
Mga Baranggay[igliwat | Igliwat an wikitext]
An Island Garden City of Samal ginbahin ngadto hin kap-atan kag unom (46) nga mga baranggay.
Mga Sumpay ha Gawas[igliwat | Igliwat an wikitext]
- Philippine Standard Geographic Code
- 2000 Philippine Census Information
- Opisyal nga Websayt han Island Garden City of Samal


text:
Waray-Waray News: PGMA malarga pa Beijing yana nga adlaw para mag-atender san ika pito nga ASEM
ni Ailene N. Diaz
Manila (23 October) -- Si Presidente Gloria Macapagal-Arroyo malarga yana nga adlaw (Huebes) para sin lima ka adlaw nga biahe pa China para umapi san 44 nga mga lederes ngan mga delegado tikang sa mga nasud san Asia ngan Europa para san ika pito nga Asia-Europe Meeting (ASEM) tikang Oktobre 24-25, 2008.
Tikang sa Wuhan sa probinsya sa Hubei diin an Presidente makikigkita san mga posible nga mga mamuruhunan sa Pilipinas dida san nag-uuswag nga industria sa automotive, an Presidente in madiritso sa Chinese capital para makigsumpay ngan makig sayo san mga kaalyado sini sa Asia ngan Europa para mabaton an pagluya san ekonomiya pankalibutan tungod san pautang.
An tema sa ASEM mao an "Vision and Action – Towards a Win-Win Solution.'
Ginhihimo sa butnga san nangangayat nga kahimtang, an meeting san mga lederes tikang san duha nga kontinento in makakagbuhat sin halarum nga diskusyon matungod san pankalibutan ngan Asian-European regional nga pam politika, ekonomiya, sosyedad ngan kultura.
Si Presidente Arroyo sa diri pala maiha nasugad nga an pankalibutan nga krisis pinansyal labot san iba pa nga mayor nga mga isyus in pag iiristuryahan san nasabi nga summit. Gin-aghat niya an nagtutubo ngan nag-uuswag nga mga nasyon nga magkasarayo ngan magkab-ot sin sayo nga ginburubligan nga pamaagi para makag andam san kusog dara san pagrumpag san dagko ngan masarig nga ekonomiya.
An Presidente nagproponer nga an ASEAN+3 magkatirirok sa sayo nga dapit para iristuryahan an impact san presente nga natatabo nga pagkuri dara san pautang.
An ASEAN + 3 in ginkokomponer san napulo (10) nga mga miembro nga nasud san Association of South-East Asian Nations (ASEAN) – Brunie, Cambodia, Indonesia, Laos, Malaysia, Myanmar, Philippines, Singapore, Thailand ngan Vietnam ngan an tulo nga Asian nga mga nasud san Norte nga mao an China, Japan ngan South Korea.
Gintindog sa tuig 1996, an mga miembro san ASEM kaapi na yana an ASEAN, ASEAN Secretariat, an 27 nga mga nasyon sa European Union (EU), an European Commission; ngan China, Japan, Republic of Korea, India, Mongolia ngan Pakistan. (PIA-Northern Samar) [top]


text:
San Remigio, Antique
An San Remigio sarong ikatolong klaseng banwaan kan Antique, Filipinas. Susog sa senso kan 2015, igwang 31,935 katawo na nageerok igdi. Ini 21 kilometro an rayo sa San Jose de Buenaventura, an kabesera kan Antique.
Ekonomiya[liwaton | liwaton an gikanan]
An munisipyo kan San Remigio nag'ani nin 13,074.02 tonelada metriko nin paroy sa hiwas na tanoman na 41.87 km², an 22 porsyento kaini may patubig asin an kadakulan nagsasarig sana sa oran.
An trasportasyon igdi sinserbihan kan 50 may prankesa asin 75 mga dyip na nagbyabyahi sa rutang San Remigio-San Jose. An banwaan na ini igwang katitinampohan nagbibilang nin 187.452 kilometro, an 42.696 kilometro mga sa munisipyong tinampo asin an 136.124 na kilometro mga tinampong barangay. Igwa igdi nin 11 mga tulay na may total na laba na 321.391 kilometro.
Mga Barangay[liwaton | liwaton an gikanan]
An San Remigio nababanga sa 45 barangay.
Heograpiya[liwaton | liwaton an gikanan]
An San Remigio may total na hiwas na 336.50 km², an haros 70% kaini bukid-bukidon asin an natatadang 30% kapatagan asin mga nagaalon-alon na kabubuldan.
An agrikultura nakalaklak sa 47.815 km² na kadagaan. An 44.37 km² kaini natatanom sa mga pananom na pangkakan, 1.035 km² para sa permanenteng mga pangkakan na tinanom asin an 2.41 km² para sa pagkultibar nin mga pananom na pangkomersyo.
Mga padagka sa turista[liwaton | liwaton an gikanan]
An San Remigio may mga atraksyon na natural arog kan Igbaclag na Lungib, an Bato Cueva, an Magpungay Cave, an Busay kan Pula, Busay kan Timbaban, asin an Busay kan Batuan. Igwa man ini kan Danaw nin Maylumboy asin Danaw kan Danaw, an gapo ni Datu Sumakwel, an Bato Bintana asin White Castle Stone asin an kanap-na-kabubuldan nin San Remigio. Sa mga langtad kan Bgy. Tubudan asin La Unio makukua an poinakadakula na flower nin RAFFLESIA. Cueva,


text:
Malolos
An Syudad han Malolos usa nga ika-upat nga klase nga syudad ha lalawigan han Bulacan, Philippines. Amo ini an kapital nga syudad han Bulacan. Nahimutang ini hin 40 ka kilometro ha amihanan tikang ha Manila, ngan usa ini nga importante nga suburb ha gawas han Manila. Mayda ini populasyon nga 175,291 ka tawo ha 36,663 nga mga panimalay sumala han census han tuig 2000.
Didto ha Malolos an lugar han katitirok han paghimo han batakan-balaod o katitirok konstitusyonal han 1898, nga kilalado nga amo an Katitirok ha Malolos, nga pagtukod han Syahan nga Republika Pilipinhon, an syahan nga republika ha Asya
Kaagi[igliwat | Igliwat an wikitext]
An Malolos amo an lugar han kaagi han Pilipinas nga diin nahinabo an katitirok han paghimo han batakan-balaod o katitirok konstitusyonal han 1898 nga nagdangat han pagtukod han Syahan nga Republika Pilipinhon, an syahan nga republika ha Asya, nga pinamunoan ni Emilio Aguinaldo. An Malolos amo an nagsirbe nga kapital han halipot-hin-pag-iha nga republika tikang han 1898-1899.
Durante han Gyera Pilipinhon-Amerikanhon, nakuha han mga Amerikano an Malolos dida hin madugó nga pag-awayan nga nagresulta han pagkalagiw ni Aguinaldo ngadto ha San Fernando, Pampanga.
Didto ha Malolos ginbuhat an pag-inagurar ni Presidente Joseph Estrada han Hunyo 30, 1998 ha Simbahan han Barasoain. Nagin syudad ini dida han 1999.
Mga baranggay[igliwat | Igliwat an wikitext]
Mga sumpay ha gawas[igliwat | Igliwat an wikitext]
- Opisyal nga Websayt han Malolos City Mamamayan ng Bulakan
- Opisyal nga Websayt han Malolos
- Philippine Standard Geographic Code
- 2000 Philippine Census Information


text:
Taras Shevchenko
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Hi Taras Hryhorovych Shevchenko (Ukranyano: Tapác ГpиrópoBич ШeBчéHko) (Marso 9 [D.E. Pebrero 25] 1814 – Marso 10 [D.E. Pebrero 26] 1861) usa nga Ukranyano nga maniniday, artista gihapon ngan usa nga humanista. An iya literaryo nga ginbilin amo an sinisiring nga batakan han moderno nga Ukranyano nga literatura ngan, ha dako nga bahin, han moderno nga Ukranyano nga yinaknan. Nagsurat gihapon hi Shevchenko ha Ruso ngan nagbilin hin damo nga mga obra maestra han iya buhat nga artistiko.


text:
SAN ISIDRO, Leyte – Matapos nga bumuto an usa nga vintage bomb dida han dominggo ha Sitio Betaog Brgy. Crossing, San Isidro, Leyte., napulo naman nga unexploded vintage bomb an narekober han mga otoridad ha Sitio Punod, Brgy. Tinago ha mao la gihapon nga bungto.
Basi ha impormasyon nga ginpadangat ha RMN Tacloban, magkadurudilain an kadako han mga vintage bomb nga narekober.
Ha impormasyon han San Isidro PNP, syahan nga nakadiskobre han unexploded vintage bomb in hi tatay Emelio Maratas, 53 anyos, may asawa, usa nga purupangisda ngan residente ha nasabi nga lugar.
Pinaagi man liwat han pag-edukar han mga otoridad ha nasabi nga bungto kun ano an mga epekto han vintage bomb ha taw oin dayon gumawas ini nga mga impormasyon.
Sumala han Leyte Police Provincial Office, kun mayada vintage bomb o bomba nga nakit-an o nakatago in dayon ini nga igreport ha mga kapulisan.
Padayon naman nga nakikipagsumpayan an RMN Tacloban ha Leyte PNP kun paunanhon nakit-an ni tatay Emelio an mga bomba.


text:
TACLOBAN CITY – Gintanggal ha pwesto ni Philippine National Police (PNP) Chief Director General Oscar Albayalde an tulo nga opisyal han Northern Samar Police pati na an ngatanan nga pulis Han Lapinig Municipal Police Station han mao nga probinsya.
Ini an gin-anunsyo ni PNP Spokesperson Benigno Durana.
Ini nga order ni Albayalde in may paghisumpay han nahinabo nga pag-atake han sobra syen nga gin-aaligar New People’s Army (NPA) ha Lapinig Municipal Police Station kanina han kaagahon.
Gintanggal ha pwesto ni Albayalde an commander han 2nd Northern Samar Provincial Mobile Force Company nga hi Chief Inspector Juan Byron Leogo ngan hi Northern Samar PNP Provincial Director Senior Supt. Romeo Campomanes.
Ginpatanggal gihapon ha pwesto han PNP Oversight Committee hi PNP Region 8 Director Chief Supt. Mariel Magaway, samtang nagdudumara pa hin imbistigasyon an PNP.
Pati na gihap an Chief Of Police han Lapinig Municipal Police Station nga hi Police Inspector Noli Montebon.
Duha nga pulis an samaran ha pag-atake han mga rebelde.
Sumala han PNP, upod ha mga butang nga nawawara ngan posible nga ginkuha han mga NPA an mga armas, kwarta nga nagkakantidad P70,000.00, mga cellphone ngan laptops tikang ha mao nga police station.


text:
An Alejandria Ngan An Marol
An Alejandria Ngan An Marol usa nga nahig-araan nga awit o kanta han mga Waraynon.
Mga laray
- An marol bukad nga pili
- Bisan ko diri maanyag
- Bisan diri parayawnon
- Talagsaon mapatanyag;
- Ha luyo han mga dahon aadto an pangalimyon
- Kay bukad han kaagahon
- Ngan lipay hinin panahon
- An alejandria ha pungkay panhurak
- Naparayaw kay limbaon
- Kon sabagay madagmit mapurak
- Lumalabay an kamatahum,
- An marol painubsanon
- Naturok ha kahudluman
- Kay bukad han aton nayon
- Minamahal ha panumduman;
- Diri sangkap hin kahusay
- Kay ubos ada hin palad
- Kundi angay mayuyuon
- An kamaanyag ha kalag
- An alejandria kon namumukalkag
- An kabaysay napaunop
- Kundi ugaring tighatag hin sakit
- Kay an lawas lukop hin tunok.


text:
Catmon
An Catmon usa nga ikalima ka klase nga bungto ha lalawigan o probinsya han Sugbo ha Butnga nga Kabisay-an nga rehiyon han Kabisay-an ha Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 25,083 ka tawo ha 5,198 nga panimalay. Nahamutangan ini hin mga 57 ka kilometro tikang han Syudad han Sugbo sapit han bungto han Carmen.
Iton Tore, an ikaduha nga gihataasi nga kahitaas ha Sugbo, nahamutangan ha Catmon, didto ha Baranggay Cambangkaya.
Mga Baranggay[igliwat | Igliwat an wikitext]
An Catmon ginbahin ngadto hin karuhaan (20) nga baranggay.
Kaagi[igliwat | Igliwat an wikitext]
Sumala han iruistorya nga katawhan o folklore, an mga taga-Cambangkaya kabahin han mga tribu ni Datu Lapu-Lapu ha Isla han Mactan dida han ika-16 nga siglo. Naningkamot hira paglikay han mga Espanyoles katapos han kamatay han namumuno han Mactan dida han mga 1560.


text:
Escalante, Pilipinas
An Syudad han Escalante usa nga ika-lima nga klase nga syudad ha lalawigan o probinsya han Negros Occidental ha Katundan nga Kabisay-an nga rehiyon han Kabisay-an ha Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 79,098 nga tawo ha 16,160 nga panimalay.
An alkalde han syudad ha yana hi Santiago Barcelona Jr. ngan an bise-alkalde hi Gilda Crisme
Mga Baranggay[igliwat | Igliwat an wikitext]
An Syudad han Escalante ginbahin ngadto hin karuhaan kag usa (21) nga baranggay.


text:
Waray-Waray News: Ikinalilipay han Malacaņang an survey nga positibo an paglaom han mga Pinoy para han Bag-o nga Tuig
Manila (19 December) -- Iginkalipay han Malacaņang an pinakabag-o nga survey han Pulse Asia nga nagpapakita nga 86 porsyento han mga Pilipino an may-ada paglaom nga magigin maupay an tidaraon nga Bag-o nga Tuig.
Dida hin usa nga press briefing, nagsering hi Presidential Spokesperson on Economic Affairs Gary Olivar nga an non-commissioned Ulat ng Bayan survey nga gindumara han Pulse Asia en positibo nga indikasyon.
Sigun kan Olivar, bisan kon an kasagaran han mga Pilipino en diri hulpanon, nakakadasig gud ngan nakakatagbaw ini nga pamahongpahong ha luyo hin serye hin mga trahedya nga naka-igo ha nasud, lakip na an pankalibutan nga pagluya han ekonomiya, pira nga magpintas nga mga bagyo, ngan an madugo nga panmatay ha Maguindanao.
Ginpahayag ni Olivar nga labaw hin ka importante an pagmentinar hin makusog nga panginahanglan hin mga produkto ngan panmalit han mga konsumidor nga gintoto-ohan han NEDA (National Economic Development Authority) nga amo an magigin pundayson para hin padayon nga pag-uswag han ekonomiya tubtob hiton sunod nga tuig.
Gintagan niya hin duon nga iginpapakita han resulta han survey kon mationan-o ginmanngulohan ni Pangulo Gloria Macapagal-Arroyo an nasud dida hin makuri nga tuig.
Dida han survey, walo han 10 nga mga Pilipino o kon 86 porsyento an maatubang han Bag-o nga Tuig nga may-ada maupay nga paglaom samtang siyete porsyento en nahuhulop o kon may-ada pagkabaraka para hiton tidaraon nga tuig.
Sigun han Pulse Asia, 29 porsyento han populasyon en nagdadahom hin masmainuswagon nga Pasko yana nga tuig kumparar hin 20 porsyento la hadton Oktubre han naglabay nga tuig. (PIA-Eastern Samar) [top]


text:
Loboc
An Loboc usa nga 5th class nga bungto ha lalawigan o probinsya han Bohol ha Butnga nga Kabisay-an nga rehiyon ha Kabisay-an ha Pilipinas. Sumala han 2000 nga census, mayda ini populasyon nga 15,734 ka tawo ha 2,738 nga panimalay.
Iton Loboc sikat ngan kilalado tungod hiton mga nanlulutaw nga karaonan (floating restaurant) dida ha daplin hiton ginsusubayan han kiritaon nga Salog han Loboc. It mga turista nangangada gihapon pagkita hiton mga tarsier, an giguti-ayi nga mga primate han kalibutan nga mabibilngan la hin mga pipira nga mga isla ha Timugan o Habagatan-Sinirangan nga Asya, upod an Pilipinas, Sulawesi, Borneo ug Sumatra.
An Loboc mayda gihapon usa han mga birilhon nga kultural nga heritage han nasod sugad han Simbahan han Parokya ni San Pedro, an ika-duha nga pinakadaan nga simbahan han nasod; ug an sikat-ha-kalibutan nga Loboc Children’s Choir nga nagdaog ha pipira nga mga competition ha lokal ug ha langyaw, sugad han ira mahinungdanon nga pagdaog dida han Festival Competition ha Barcelona, Espanya nga tinatawag "Europa ug an mga kanta hini", dida han naglabay nga Septyembre 17 tubtob Septyembre 21, 2003.
It Loboc mga karuhaan kag upat (24) nga kilometros it kaharayo tikang han Syudad han Tagbilaran, an kapital han probinsya han Bohol.
Mga Baranggay[igliwat | Igliwat an wikitext]
An Loboc mayda karuhaan kag walo (28) nga baranggay.