text:
Negros Oriental
An Negros Oriental (kon ha literal nga Winaray: Sinirangan nga Negros o Sidlangan nga Negros) usa nga probinsya o lalawigan han Pilipinas nga nahamutangan ha Butnga nga Kabisay-an nga rehiyon. Amo ini an timugan o salatan-sidlangan nga katunga han isla han Negros, samtang an Negros Occidental amo iton katundan nga bahin. Iton Negros Oriental naatubang hiton Sugbo ha sinirangan tabok hiton Tañon Strait ngan hiton Siquijor ha timugan o habagatan-sidlangan. An kapital hini amo an Syudad han Dumaguete.
Sulod
Katawhan nga Kultura[igliwat | edit source]
An bug-os nga populasyon han Negros Oriental sumala han 2000 nga census 1,126,061 ka tawo, ngan amo ini an ika-20 han mga gidadamo-i hin tawo nga probinsya han nasod. 34.5% hiton populasyon aada nangungukoy hiton mga lima nga syudad han Dumaguete, Bayawan, Tanjay, Bais, ngan Canlaon.
Iton Sinugboanon lumad nga yinaknan hiton 95% han populasyon samtang Hiligaynon iton yinaknan han nahabilin nga 5%.
Ekonomiya[igliwat | edit source]
Iton agrikultura o pag-uma an importante nga industrya ha Negros Oriental. Iton importante nga mga produkto pinaagi hini amo an tubo, mais, lubi ngan humay. Dida hiton daplin hit kadagatan, iton pangisda o panagat amo an importante nga paagi han pagpakabuhi. Iton iba liwat nga mga industriya dinhi amo an pagtukod hin mga rancho hin kabakahan, mga fish pond ngan logging. Mayda liwat mga deposito mineral sugad hiton bulawan, salapi (silver) ngan tumbaga.
Heyograpiya[igliwat | edit source]
Politikal[igliwat | edit source]
An Negros Oriental mayda napulo kag siyam (19) nga bungto ug unom (6) nga syudad.
Mga Bungto[igliwat | edit source]
Mga Bungto[igliwat | edit source]
Pisikal[igliwat | edit source]
An Negros Oriental mga 5,402.30 ka kwadrado nga kilometros. Ini amo an timugan o habagatan-sinirangan nga katunga han isla han Negros, ug iton Negros Occidental amo an katundan nga bahin han isla. Mga kabugkiran iton nabulag hiton Negros Oriental tikang ha Negros Occidental. Samtang iton Negros Occidental kabahin han Katundan nga Kabisay-an nga rehiyon, iton Negros Oriental nahaupod hiton Butnga nga Kabisay-an nga rehiyon. Iton Negros Oriental naatubang hiton isla han Sugbo ha sinirangan nga tabok hiton Tañon Strait ngan hiton Siquijor ha timugan o salatan-sinirangan. Iton Dagat Sulu mabibilngan ha habagatan han probinsya.
An topografiya han probinsya mga hagmumbo nga mga kabugkiran nga kaurugan harani ha kadagatan. Ha salatan nga dapit han lalawigan amo an Cuernos de Negros (Mga Sungay han Negros) nga stratovolcano nga nahataas ngadto hin 1864 ka metros. Ha amihanan nga daplin han probinsya amo an Bukid Canlaon, an gihatataasi nga bukid han isla nga mayda kahataas nga 2465 ka metros.
Kasaysayan[igliwat | edit source]
An isla han Negros, nga amo an ika-upat nga gidako-i nga isla ha Pilipinas, gintawag han una nga "Buglas". Ugsa han pag-abot han mga Katsila nga conquistadores, an mga Negrito ug an mga Bukidnon amo an mga naukoy han isla. An ira relihiyon o mga pagtuo, paghalad han mga anito nga ginbubuhat hin mga kababayen-an nga mga babaylan. Mayda negosyo hin pagbinalyo-ay han mga taga-dida ngan han mga Intsek ug iba nga mga Asyano nga negosyante tikang pa han mga takna ugsa han ika-12 nga siglo.
Han panahon han Katsila nga pagconquista han Pilipinas, ginngaranan han mga Espanyol an isla nga "Negros" tungod han mga mag-itom hin panit nga mga tawo nga ira natad-an dida (iton negro ha Kinatsila nangangahulogan nga ma-itom). An Negros igindumara han mga Katsila tikang ha Sugbo hangtod han mga 1734. Han 1734, ginhimo ini nga bulag nga distrito militar. An isla han Negros gintunga ngadto han mga probinsya han Negros Oriental ug Negros Occidental dida han Enero 1, 1890. Dida han 1898 tubtob 1899, katapos han kapirde han mga Katsila, an Negros Oriental binmulig han Negros Occidental nga magtukod han Republika han Negros nga usa nga gobyerno nga iba tikang han Malolos nga republika. An Negros Oriental nahimo nga probinsya ha ilarom han gobyerno civil Americano dida han Marso 10, 1917.
Han 1892, an Siquijor nahimo nga bahin han Negros Oriental. Ugsa hini, an Siquijor igindumara han Espanya ha ilarom han politico-militar nga probinsya han Bohol. Ginhimo han gobyerno Americano an Siquijor nga "sub-probinsya" han Negros Oriental dida han 1901. Ha Septyembre 17, 1971, an Siquijor nahimo nga bulag nga probinsya pinaagi han Republic Act No. 6396.


c: text/html

text:
Florante at Laura
An Florante at Laura (ha Winaray: Florante ngan Laura) ni Francisco Balagtas usa nga romantiko nga siday ngan han mga obra maestra ha literatura han Pilipinas. An bug-os nga titulo hini ha Tinag-alog amo an: Pinagdaanang Buhay nina Florante at Laura sa Kahariang Albanya: Kinuha sa madlang "cuadro histórico" o pinturang nagsasabi sa mga nangyayari nang unang panahon sa Imperyo ng Gresya, at tinula ng isang matuwain sa bersong Tagalog. Ginsurat ini ni Balagatas samtang ginpriso hiya han ika-19 nga siglo. Ginhalad ini nga siday ni Balagtas kan Maria Asuncion Rivera nga iya gin-uyaban, nga gin-agnayan nga "M. A. R." ngan tinawag nga "Celia" dida han paghalaran o dedikasyon "Kay Celia" (kon ha Winaray: "Kan Celia").

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Aurora (lalawigan)
An Aurora usa nga lalawigan o probinsya han Pilipinas nga nahamutang ha Butnga nga Luzon nga rehiyon. An kapital hini amo an Baler ngan ginsasapitan ini, tipatuo tikang ha salatan, han mga lalawigan han Quezon, Bulacan, Nueva Ecija, Nueva Vizcaya, Quirino, ngan Isabela. Ha sinirangan han Aurora amo an Dagat Pilipinhon.
2000 nga census—173,797 (ika-10 nga giguti-ayi)
Densidad—54 ha tagsa km² (ika-5 nga gihamobo-i)
Mga Dagko nga Syudad—0
Mga Komponent nga Syudad—0
Mga Bungto—8
Mga Baranggay—151
Mga Distrito ha Kongreso—1
Ugsa han 1979, an Aurora kabahin han lalawigan han Quezon. An lalawigan han Aurora ginngaranan ha dungog ni Aurora A. Quezon, an asawa ni Presidente Manuel L. Quezon, an presidente han Mankomunidad Pilipinhon o Philippine Commonwealth, nga amo an ginkuhaan han ngaran han gintikangan nga probinsya.
Sulod
Katawhan ngan Kultura[igliwat | edit source]
Ekonomiya[igliwat | edit source]
Heyograpiya[igliwat | edit source]
Politikal[igliwat | edit source]
An Aurora ginbahin ngadto hin walo (8) nga mga bungto.
Mga Bungto[igliwat | edit source]
Pisikal[igliwat | edit source]
Kaagi[igliwat | edit source]
An Aurora han una usa nga sub-probinsya han Quezon, ngan an Quezon liwat an ngaran han una Tayabas.


text:
Catar
An Catar o Qatar (Inarabo: قطر) nga an opisyal nga pagtawag Estado han Catar (Inarabo: دولة قطر Dawlat Qatar) usa nga Arabo nga emirato ha Butnga nga Sidlangan o Katundan nga Asya, nga na-okupar han guti nga Rawis o Peninsula han Qatar ha dumagsaan nga labnasan han darudako nga Katadman o Peninsula Arabohanon. Ginsasapitan ini han Arabya Saudi ha salatan; gawas hini an Golfo Persyahanon nagpapalibot han estado. Usa nga estrecho han Golfo Persyahanon nagbubulag han Qatar tikang han haraniayay nga purô-nga-nasod han Bahrain.
Mga pagbahin-bahin ha pagdumara[igliwat | edit source]
Ugsa han 2004, ginbahin-bahin an Qatar ngadto hin napulo nga mga munisipyo (Inarabo: baladiyah), nga panalagsaon ginhuhubad nga mga gobernorato o lalawigan:
- Doha
- Al Ghuwariyah
- Al Jumaliyah
- Al Khawr
- Al Wakrah
- Ar Rayyan
- Jariyan al Batnah
- Ash Shamal
- Umm Salal
- Mesaieed
Tikang han 2004, ginbahin-bahin an Qatar ngadto hin pito nga mga munisipyo.[1] Usa nga bag-o nga munisipyo, an Al Daayen, ginhimo ha ilarom han Resolusyon Ihap. 13,[2] nga nahimo tikang hin mga bahin han Umm Salal ngan Al Khawr; ha sugad liwat nga panahon, gin-usá an Al Ghuwariyah han Al Khawr; gin-usá an Al Jumaliyah han Ar Rayyan; ngan an Jarayan al Batnah gintunga ngan ginbahin ngadto han Ar Rayyan ngan han Al Wakrah.
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ Municipalities of Qatar, Statoids.com
- ↑ AlDaayen Municipality


text:
Leonidas I
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Hi Leonidas (ha Kinatsila: Leónidas; ha Griyego: Aewvίδaς - "anak hin leon", "sugad hin leon") usa nga hadi han Sparta, an ikanapulo kag pito nga hadi han Agiada nga linea, usa han mga anak ni Hadi Anaxandridas II han Sparta, nga gintutuohan nga tikang kan Heracles an katulinan. Hi Leonidas usa hin tulo nga anak: mayda ni magurang nga bugto nga hi Dorieus ngan in manghod nga bugto nga hi Cleombrotus, nga namuno komo rehensya hin panahon han kamatay ni Leonidas ugsa hiya ginsaliwanan ni Pausanias nga anak ni Cleombrotus. Hi Leonidas nagsunod han iya tunga-nga-bugto nga hi Cleomenes I, posible dida han tuig 489 o 488 BC, ngan naasawa niya an anak nga babaye ni Cleomenes nga hi Gorgo. An ngaran ni Leonidas nagin bayanihon hin status tungod han panhinabo didto han Pag-awayan ha Thermopylai.
Ha popular nga kultura[igliwat | edit source]
- Dida han salida nga The 300 Spartans (1962), an nagdará han papel ni Leonidas amo an aktor nga hi Richard Egan
- Dida han salida nga 300 (2007), an nagdará han papel ni Leonidas amo an aktor nga hi Gerard Butler
- Dida han spoof nga pelikula United 300 hi Scott Burn an nagdará han papel ni Leonidas.
- Dida han spoof nga pelikula Meet the Spartans hi Sean Maguire an nagdará han papel ni Leonidas.


text:
Chicago
An Chicago in gidadakoi nga syudad ha estado han Estados Unidos nga Illiois. Nga may-ada hirani 2.7 milyon ka mga residente, ini an syudad nga may-ada gidadamoi nga katawhan ha Butnga-Katundan Estados Unidos, ngan ikatulo ha gidamoi nga populasyon ha Estados Unidos, nga nasunod ha Syudad han New York ngan Los Angeles. An iya lugar metropolitana, danay gintatawag nga "Chicagoland" in ikatulo ha gidadakoi ha Estados Unidos, an gidadaloi ha Dagko nga mga Danaw nga Megalopolis, ngan ika 27 nga gidadamoi nga tawo nga urbano aglomerasyon ha kalibutan, nga may-ada ginbabanabanahan nga 9.8 milyon ka mga tawo ha tulo ka mga estado han Estados unidos han Illinois, Wisconsin ngan Indiana. Ini an linkuran han condado han Cook, nga ikaduha ha gidadamoi nga tawo ha mga condado ha Estados Unidos, nasunod la ha Condado han Los Angeles, California.
An Chicago in gin-incorporar komo usa ka bungto ha 1833, harani ha dungaan nga namumutnga ha Dagko nga mga Danaw ngan watershed han Salog Mississippi. Ha pagkayana, an syudad in nagpapabilin han iya kahimtang komo usa ha dagko nga poy-anan han industriya, telekomunikasyon ngan infrastruktura, lakip an Luparan Panlangyaw O'Hare nga ikaduha ha mga aktibo ha kalibutan kon gios trapiko an ginhihimangrawan. Ha 2008, an syudad in kinmarawat hin 45.6 milyon nga mga dumuruaw ha domestiko ngan tabok-han-dagat. Han 2010, an lugar metropolitana han Chicago in may-ada ika-4 ha gidadakoi nga Gross Domestic Product ha mga lugar metropolitana han kalibutan, nga nasunod la ha Tokyo, Syudad han New York, ngan Los Angeles.
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ Cite error: Invalid
tag; no text was provided for refs named
population1
- ↑ Population Change for the Ten Most Populous and Fastest Growing Metropolitan Statiscal Areas: 2000 to 2010. U.S. Census Bureau: (March 2011). Ginkità dida han April 12, 2011.
- ↑ U.S. Geological Survey Geographic Names Information System: City of Chicago


text:
Tsai Ing-wen
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Hi Tsai Ing-wen (Tsinino: 蔡英文; pinyin: Cài Yīngwén; Wade-Giles: Tsai4 Ying1-wen2; Pe̍h-ōe-jī: Chhoà Eng-bûn) natawo Agosto 31, 1956 ha Kondado han Pingtung, Taiwan) amo an yana nga mangulo o chairperson han Partido Progresibo Demokratiko (PDD). Usa hiya han mga nangunan nga nagsurat han Nalalain nga estado-ha-estado nga mga relasyon nga doktrina ni Mangulo Lee Teng-hui. Hiya gihapon an nag-alagad nga Sugbong-Premier han Republika han Tsina (nga agsob tinatawag nga Taiwan) ha ilarom ni Mangulo Chen Shui-bian.
Hi Tsai usa nga nag-gradwar han Nasodnon nga Taiwan nga Unibersidad, Cornell University Law School, ngan han London School of Economics, nga diin nag-aram hiya hin balaod. Katapos han iya pagbalik ha Taiwan, nagkapot hiya hin mga posisyon hin pagka-propesor ha pira nga mga unibersidad tubtob han 1993 ugsa hiya igbutang hin mga sunod-sunod nga mga departamento.


text:
Adolfo Suárez
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Hi Adolfo Suárez González, Syahan nga Duke han Suárez, Grande han España (Kinatsila: Adolfo Suárez González, I Duque de Suárez, Grande de España) (Cebrero, Espanya, 25 han September han 1932 – Madrid, Espanya, 23 han March han 2014) amo in politiko han Paghiusa han Butnga nga Demokratiko (Espanya). Hiya an Mangulo han Kagamhanan han Espanya tikang han 3 han Julio 1976 kutob han 25 han February 1981.


text:
Corcelles
Iton Corcelles poyde tinmudlok ha:
Fransya[igliwat | edit source]
- Corcelles, Ain, usa ka komyun ha departamento han Ain ngan ha rehiyon han Rhône-Alpes
- Corcelles-en-Beaujolais, usa ka komyun ha departamento han Rhône ngan ha rehiyon han Rhône-Alpes
- Corcelles-Ferrières, usa ka komyun ha departamento han Doubs ngan ha rehiyon han Franche-Comté
- Corcelles-les-Arts, usa ka komyun ha departamento han Côte-d'Or ngan ha rehiyon han Bourgogne
- Corcelles-lès-Cîteaux, usa ka komyun ha departamento han Côte-d'Or ngan ha rehiyon han Bourgogne
- Corcelles-les-Monts, usa ka komyun ha departamento han Côte-d'Or ngan ha rehiyon han Bourgogne
Swiza[igliwat | edit source]
- Corcelles, Swiza, amo in usa ka munisipalidad ha canton han Bern
- Corcelles-Cormondrèche, amo in usa ka munisipalidad ha canton han Neuchâtel
- Corcelles-le-Jorat, amo in usa ka munisipalidad ha canton han Vaud
- Corcelles-près-Concise, amo in usa ka munisipalidad ha canton han Vaud
- Corcelles-près-Payerne, amo in usa ka munisipalidad ha canton han Vaud
- Corcelles-sur-Chavornay, amo in usa ka munisipalidad ha canton han Vaud


text:
Nasir al-Din al-Tusi
Hi Khawaja Muhammad ibn Muhammad ibn Hasan Tūsī (Pinersyano: محمد بن محمد بن الحسن طوسی) (natawo hadin 18 Pebrero 1201 ha Ṭūs, Khorasan – namatay hadin 26 Hunyo 1274 ha distrito han al-Kāżimiyyah han metropolitano Baghdad), mas kilalado ha ngaran nga Nasīr al-Dīn Tūsī (Pinersyano: نصیر الدین طوسی; o mas yano nga Tusi ha Katundanm), in uska makaritay nga Persyano ngan maupay nga manunurat: uska arkitekto, astronomo, biyologo, kimiko, matematiko, pilosopo, magtarambal, pisiko, sayantista, teyologo ngan Marja Taqleed.


text:
Probinsya han Alicante
An Alicante o Alacant (ha Vinalensya) usa nga lalawigan ha sinirangan nga Comunidad Valenciana, Espanya, ha salatan nga bahin han Katunaan han Valencia. Ginsasapitan ini han mga probinsya han Murcia ha habagatan, Albacete ha katundan, Valencia ha amihanan, ngan han Dagat Mediterraneo ha sinirangan. An kapital hini amo an syudad han Alicante.
Teritoryo nga mga Katigayunan[igliwat | edit source]
Sumala han 2005 nga census, an Alicante amo an ika-lima han mga gidamo-i hin katawhan ha Espanya, nga mayda 1,732,389 nga nangungukoy. An mga syudad nga mayda labaw hin 50,000 nga mga nangungukoy ha probinsya amo an Alicante (319,380), Elche (215,137), Torrevieja (84,348), Orihuela (75,009), Benidorm (67,492), Alcoy (60,931), ngan Elda (55,571). Mayda ini kahaluag nga 5.863 ka km2, ngan sugad man, mayda ini densidad hin populasyon nga 295.5 nga nangungukoy ha tagsa km2.
Kitaa Gihapon[igliwat | edit source]
Mga Sumpay ha Gawas[igliwat | edit source]
- Excma. Diputación Provincial de Alicante
- Alicante Directo
- Alicante, Impormasyon mahitungod han Syudad ngan Rehiyon
- Alicante, Giya ha Alicante Espanya
- Alicante, Impormasyon han Syudad para han Turista


text:
Khammuan
An Khammuan (puyde liwat igsurat nga Khammouane o Khammouan; ha Lao ຄໍາມ່ວນ) usa nga lalawigan han Laos, nga nahamutang ha butnga han nasod. Ha amihanan, ginsasapitan ini han Bolikhamsai; ha salatan ginsasapitan ini han lalawigan han Savannakhet. Ha katundan amo an Salog han Mekong ngan an lalawigan han Nakhon Phanom, Thailand; ha sidlangan an Annamita nga Kabugkiran nagbubulag han Khammuan tikang han Vietnam. An kapital han lalawigan amo an syudad han Thakhek.
Mga administratibo nga pagbahinbahin[igliwat | edit source]
An lalawigan ginbahin-bahin ngadto han mga nasunod nga mga distrito:
- Bualapha (12-06)
- Hinboun (12-04)
- Mahaxay (12-02)
- Nakai (12-07)
- Nhommalath (12-05)
- Nongbok (12-03)
- Thakhek (12-01)
- Xaybuathong (12-09)
- Xebangfay (12-08)


text:
Maldibas
An Maldibas (sa Ingles: Maldives) sarong nasyon sa Osyano Indiko sa parteng sur-solnopan kan Sri Lanka na binibilang nin 19 atoll na an mga siring binibilog man nin 2,000 na islang koral. An mga ini pinagbanwa nin mga tawo haleng Habagatan kan Asya. Kan taon 1153, nadara igdi an relihiyon na Islam. Nagin kolonya ini kan mga Portuges (1558), kan OLandes (1654) asin kan mga Ingles (1887). Kan taon 1965, nakamit niya an saiyang katalingkasan komo sarong sultanato alagad nagin sarong republika kan 1968.
An mga atoll kaini toro-tarapok sa teritoryo na lakop sa 90,000 na kilometro kwadrado mala ta huli kaini, ini na an warak na maray na nasyon. Ini may populasyon na 369,000. An kabesera niya iyo an Male. Inaapod man ini na Mga Isla nin Maldiba (Ingles, Maldive Islands).


text:
Pagudpud
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An Pagudpud usa nga bungto ha lalawigan han Ilocos Norte ha Pilipinas. Nahamutang ini ha pinaka-amihanan nga dapit han Luzon. Ginsasapitan ini ha salatan han bungto han Bangui ngan ha salatan han Cordillera nga kabugkiran, han bungto han Adams ngan han lalawigan han Cagayan. An Dagat Tsina Salatan nahamutang ha katundan ngan ha amihanan. Nahamutang ini ha 45 ka milyas ha amihanan tikang ha Syudad han Laoag, an kapital han lalawigan, ngan mga 350 ka milyas ha amihanan tikang ha Manila.
Sumala han census han tuig 2000, an Pagudpud mayda populasyon nga 19,315 ka tawo.
Mga Baranggay[igliwat | edit source]
An Pagudpud ginbahin ngadto hin napulo kag unom (16) nga mga baranggay.
Mga Sumpay ha Gawas[igliwat | edit source]
- Bungto han Pagudpud
- Pagudpud.net
- Websayt han Awesome Pagudpud: The Definitive Travel Guide
- Philippine Standard Geographic Code
- 2000 Philippine Census Information


text:
Agusan del Sur
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An Agusan del Sur (literal nga Winaray: Agusan han Salatan) amo in probinsya o lalawigan han Pilipinas nga nahamutangan ha Caraga nga rehiyon ha Mindanao. An kapital hini amo an Prosperidad ngan ginsasapitan ini, tikang han amihanan nga nalibot ha patu-o o clockwise, han mga probinsya han Agusan del Norte, Surigao del Sur, Davao Oriental, Compostela Valley, Davao del Norte, Bukidnon, ngan Misamis Oriental.
Heyograpiya[igliwat | edit source]
Politikal[igliwat | edit source]
An Agusan del Sur ginbahin ngadto hin usa (1) nga syudad ngan napulo kag tulo (13) nga mga bungto:


text:
Ilocos Sur
An Ilocos Sur (ha literal nga Winaray: Salatan nga Ilocos) usa nga lalawigan han Pilipinas nga nahimutang ha Ilocos nga Region ha Luzon. An kapital hini amo an Syudad han Vigan ngan ginsasapitan ini han Ilocos Norte ngan Abra ha amihanan, Mountain Province ha sidlangan, ngan La Union ngan Benguet ha salatan. Ha kalondan han Ilocos Sur amo an Dagat Salatan Tsina.
Sulod
Katawhan ngan Kultura[igliwat | edit source]
Ilokano an lumad nga yinaknan ha Ilocos Sur
Ekonomiya[igliwat | edit source]
Heyograpiya[igliwat | edit source]
Politikal[igliwat | edit source]
Ginbahinbahin an Ilocos Sur ngadto hin katloan kag duha (32) nga mga bungto ngan duha (2) nga mga syudad.
Mga Syudad[igliwat | edit source]
Mga Bungto[igliwat | edit source]
Pisikal[igliwat | edit source]
Nahimutang an Ilocos Sur ha ligid han kalondan nga labnasan han Amihanan nga Luzon. Ginsasapitan ini han lalawigan han Ilocos Norte ha amihanan, han Abra ha dumagsaon o amihanan-sidlangan, han Mountain Province ha sidlangan, han Benguet ha habagatan o salatan-katundan, han La Union ha salatan, ngan han Dagat Salatan Tsina ha katundan. An kahaluag hini nga 2,579.58 ka kwadrado nga kilometro mga 20.11% han bug-os nga kahaluag hin katunaan han Rehiyon 1.
Kaagi[igliwat | edit source]
An Ilocos Sur gintukod han Espanyol nga conquistador, nga hi Juan de Salcedo han 1572.


text:
Principado de Asturias
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Kinatsila nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An Principado de Asturias (ha literal nga Winaray: Prinsipado han Asturias; ha asturiano Principáu d'Asturies) usa nga komunidad autonoma nga usa la hin probinsya ha España. An lalawigan han Asturias amo la gihapon an Principado de Asturias ngan an komunidad autonoma ngan lalawigan amo la gihapon nga entidad. Nakakarawat ini han pagtawag nga Principado tungod hin mga rason ha kaagi, ngan an heredero han Korona han Espanya amo an nakapot han titulo han Prinsipe han Asturias. An kapital hini an syudad han Oviedo, ngan an Gijón amo an syudad nga pinakadamo hin tawo.
Organisasyon nga teritoryal[igliwat | edit source]
Sumala han Estatuto hin Autonomía han Asturias, ha administrasyon, an Komunidad ginbahinbahin ngadto hin 78 nga konseho, nga ha yana sugad an pagtratar ha balaod nga munisipyo. An entidad nga ubos pa han konseho amo an parokya, nga diri pirme na-coincidir han parokya han simbahan. Ha sakob han tagsa parokya mayda mga barrio.
An Estatuto nagmensyonar gihapon han posibilidadn han pag-ordenar han mga komarka, bisan man kon ha legal, waray pa ini ma-desarrollar pa.


text:
Kublai Khan
Hi Kublai o Khubilai Khan (Septyembre 23, 1215[1] – Pebrero 18, 1294[2]) (Minonggol: Xyбилaй xaaH; Tsino: 忽必烈), (an ngaran puyde liwat igsurat nga Kublai Kan) amo an ikalima nga Harangdon nga Khan han Imperyo Mongol tikang han 1260 tubtob 1294 ngan amo an nagtukod han Dinastiya Yuan ha Tsina. Komo ikaduha nga anak ni Tolui ngan Sorghaghtani Beki ngan usa nga apo ni Genghis Khan, gin-angkon niya an titulo nga Khagan han Ikh Mongol Uls (Imperyo Mongol) han 1260 katapos han kamatay han iya magurang nga bugto nga hi Möngke han naglabay nga tuig, bisan man kon an iya manghod nga bugto nga hi Ariq Böke gintagaan gihapon hini nga titulo didto han Mongolnon nga kapital ha Karakorum. Nagdaog hi Kublai ha urhe kan Ariq Böke han 1264, ngan an gyera para han pagsunod amo an nagtikang han gyera sibil han imperyo Mongol. Kundi an Imperyo Mongol, ha kasahiran, nagpabilin nga nahiusa ngan makusog.[3] An impluwensya ni Kublai makusog pa didto han Ilkhanate ngan Bulawanon nga Katig-uban, nga amo an mga katundan nga dapit han Imperyo Mongol.[4][5] An ginhadi-an ni Kublai tikang han Kalawdan Pasipiko tubtob didto han mga Ural, tikang ha Siberia ngadto ha Afghanistan – usa nga ika-lima nga bahin han gin-uukyan nga tuna han kalibutan.[6]
Han 1271, gintukod ni Kublai an Dinastiya Yuan, nga hadto nga panahon amo an namumuno han yana nga Mongolia, Amihanan nga Tsina, damo han dapit han Katundan nga Tsina, ngan in pipira nga sapit nga mga dapit, ngan hi Kublai amo an nagin Emperador han Tsina. Han 1279, nagin-malinamposon an mga puwersa nga Yuan han pagpuypoy han kataposan nga pagpatok han Salatan nga Song nga Dinastiya, ngan hi Kublai amo an nagin syahan nga diri-Tsino nga Emperador nga nagsakop han bug-os nga Tsina. Hiya la an Mongol nga khan katapos han 1260 nga nakadaog hin mga bag-o nga pagsakop.[7]
Tungod kay hiya an Mongol nga Emperador nga nagpa-uswag kan Marco Polo ngadto ha Tsina, nagin kilalado hi Kublai Khan ha Europa.[7]
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ Rossabi, Morris (1988). Khubilai Khan: His Life and Times. University of California Press. pp. 13. ISBN 0-520-06740-1.
- ↑ Rossabi, Morris (1988). Khubilai Khan: His Life and Times. University of California Press. pp. 227–228. ISBN 0-520-06740-1.
- ↑ The Encyclopedia Britannica: A Dictionary of Arts, Sciences, Literature and General Information, p.893
- ↑ Mark Borthwick-Pacific Century, Westview Press, 2007, ISBN 0-8133-4355-0
- ↑ H.H.Howorth-The History of the Mongols, vol.II, p.288
- ↑ John Man-Kublai Khan, Bantam, 2007 ISBN 0-553-81718-3
- ↑ 7.0 7.1 C.P.Atwood-Encyclopedia of Mongolia and the Mongol Empire, p.457


text:
Naval, Pilipinas
An Naval usa nga ika-upat nga klase nga bungto han lalawigan han Biliran ha Sinirangan nga Kabisay-an nga rehiyon han Kabisay-an ha Pilipinas. Amo ini an kapital nga bungto han Biliran. Upod han Naval an isla han Higatangan. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 37,974 ka tawo ha 7,990 nga panimalay.
Yinaknan[igliwat | edit source]
Binisaya nga Sinugboanon o Cebuano an lumad nga yinaknan ha Naval.
Mga Baranggay[igliwat | edit source]
An Naval ginbahin ngadto hin karuhaan kag unom (26) nga mga baranggay.
Mga Sumpay ha Gawas[igliwat | edit source]
- ELGU nga Websayt han Naval, Biliran
- Philippine Standard Geographic Code
- 2000 Philippine Census Information


text:
Abra de Ilog
An Abra de Ilog usa nga ika-upat nga klase nga bungto ha lalawigan han Occidental Mindoro, Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 22,212 ka tawo ha 4,590 nga mga panimalay.
Mga baranggay[igliwat | edit source]
An Abra De Ilog ginbahin ngadto hin siyam (9) nga mga baranggay.
- Armado
- Balao
- Cabacáo
- Lumangbayan
- Población
- San Vicente
- Tibag
- Udalo (Camurong)
- Wawà
Mga sumpay ha gawas[igliwat | edit source]
- Bungto han Abra de Ilog
- Philippine Standard Geographic Code
- 2000 Philippine Census Information
- Galeriya hin mga Litrato han Abra de Ilog


text:
Samar (purô)
An Samar ngaran hin usa nga isla o puro ha Sinirangan nga Kabisay'an. Ngaran liwat ini hin usa nga lalawigan nga ginngaranan han una nga Western Samar (Iningles para hiton: Kalondan nga Samar o Katundan nga Samar). Ini nga artikulo mahitungod han isla han Samar.
Sulod
Heyograpiya han Isla[igliwat | edit source]
Iton Samar amo an pinaka-sinirangan nga isla ha Kabisay-an. Amo liwat ini an ika-tulo nga gidako-i nga isla han Pilipinas. Iton isla nahabulag tikang ha isla han Leyte han Estrecho han San Juanico (o San Juanico Strait), nga dida hiton pinakahalipot nga tarabokan dinhi, mga duha la ka kilometros iton kahaluag. Gindudugtong an Samar ha Leyte pinaagi han Tulay San Juanico. Iton Samar nahamutangan ha timugan o habagatan-sinirangan tikang han Peninsula Bicol ha Luzon (an gidako-i nga isla han Pilipinas). Iton Estrecho han San Bernardino nagbubulag hiton Samar tikang ha Luzon. Ha salatan han isla han Samar amo an Kalawdan o Golfo han Leyte. An kadagatan han Golfo han Leyte napadayon ngadto hiton Dagat Pilipinhon, nga mabibilngan ha sinirangan han Samar ngan kabahin han Kalawdan Pacifico.
Ngaran[igliwat | edit source]
Hi Antonio Pigafetta, usa nga inupod han ekspedisyon nira Fernando de Magallanes, ginlista an ngaran han lugar nga "Zamal". Sumala han mga pipira nga historiador, usa ini nga kasurat ni Pigafetta han ngaran nga "Samar".
Duduha an teorya kon kay-ano ginngaranan an isla nga "Samar". Sumala han syahan nga teorya, an mga Katsila nagpaki-ana hin usa nga taga-dida kon ano an ngaran han lugar. An ginpaki-anhan nga diri maaram magkinatsila hunahuna niya nga ginpaki-anhan hiya kon naano hiya ngan binmaton "samad" kay bag-o pa la hiya nga nasamaran han pag-abot han mga Katsila. An mga Katsila hunahuna nira nga an ngaran han lugar "Samad" ngan ha ira sayop nga kaluwas nahimo ini nga "Samar".
Sumala han ika-duha nga teorya, an rason kon kay-ano "Samar" an ngaran tungod han kadadamo nga mga salog nga nagsusubaysubay han bug-os nga isla sugad hin mga "samad".
Mga Lalawigan ha Samar[igliwat | edit source]
Tulo (3) an lalawigan ha isla han Samar.
- Samar (han una, Western Samar o Kalondan nga Samar, Capital: Catbalogan )
- Eastern Samar (Sidlangan nga Samar, Capital: Borongan)
- Northern Samar (Amihanan nga Samar, Capital: Catarman)
Mga Yinaknan ha Samar[igliwat | edit source]
Binisaya nga Winaray an lumad nga yinaknan ha Samar (tinatawag liwat ini nga Binisaya nga Sinamar-Leytenhon o Lineyte-Samarnon). Kondi mayda mga bungto nga Sinugboanon o Cebuano an ira yinaknan, ngan an kasagaran hini mga isla-nga-bungto. Iton isla han Capul nga nalalakip han Northern Samar, mayda nira kalugaringon nga yinaknan nga iton tawag Inabaknon.


text:
Ilocos Norte
An Ilocos Norte (literal nga Winaray: Amihan nga Ilocos) usa nga probinsya han Pilipinas nga nahamutangan ha Ilocos nga Rehiyon ha Luzon. An kapital hini amo an Syudad han Laoag ngan nahamutangan ini ha kanawayon o amihanan-katundan nga pag-ultan han isla han Luzon, nasapit han Cagayan ngan Apayao ha sinirangan, ngan Abra ngan Ilocos Sur ha salatan. An Ilocos Norte naatubang han Dagat Salatan Tsina ha katundan ngan an Estrecho han Luzon ha amihanan.
An Ilocos Norte kilalado nga amo an lugar nga natawhan ni kasanhi-nga-Presidente Ferdinand E. Marcos, nga namuno hin awtoritaryan nga pamuno han nasod dida han urhe nga katunga han iya pagka-presidente. An pamilya Marcos mayda popularidad dida han probinsya. An Ilocos Norte kilalado gihapon nga karadtuan hin turista ha amihanan, nga dinhe nahamutangan an Fort Ilocandia, usa nga kanan labaw-nga-klase nga beach resort nga sikat ha mga langyawanon, ngan Pagudpud.
Sulod
Katawhan ngan Kultura[igliwat | edit source]
Ekonomiya[igliwat | edit source]
Heyograpiya[igliwat | edit source]
Politikal[igliwat | edit source]
An Ilocos Norte ginbahin ngadto hin karuhaan kag usa (21) nga mga bungto ngan duha (2) nga syudad.
Mga syudad[igliwat | edit source]
Mga bungto[igliwat | edit source]
Pisikal[igliwat | edit source]
Kaagi ngan Kasaysayan[igliwat | edit source]
An Ilocos Norte amo an lugar nga natawhan ni presidente Ferdinand Marcos.


text:
San Fernando, Camarines Sur
An San Fernando sarong ikaapat na klaseng banwaan sa provincia kan Camarines Sur, Filipinas. Segun sa sensus kan 2007, igwang 30,697 katawo na nag-eerok digdi.
Simbahan[liwaton | liwaton an gikanan]
An Simbahan Yaon sa pangataman kan Patron na si San Juan Bautista. An parokya tinugdas kan taon 1813. An pastor (Parish Priest) iyo si Reberendo Padre Melecio Antonio L. Felix. An vicario iyo si Reberendo Padre Apolinar R. Napoles Jr. An bisyon kan parokya iyo na an mga pinaggrupong mga pamilya na inaapod cluster magin saradit na kristiyanong komunidad o SKK. Igwang 235 na clusters an parokya. An cada cluster igwang miembro ni 15-20 magkataraid na pamilya. Pigtutulod na an ambiente nin pagigin magturugang na kristiyano (nagkakaminorootmootan, may pagmangno, pagmakulog asin paghingowa nin pag-uswag sa pangkabuhayan) iyo an maghade sa lambang komunidad na ini.
Mga barangay[liwaton | liwaton an gikanan]
Nababanga an San Fernando sa 22 barangay:


text:
Souvanna Phouma
Hi Prinsipe Souvanna Phouma (Oktubre 7 1901-Enero 10, 1984) amo an namuno han neutralista nga faction ngan Primer Ministro han Ginhadi-an han Laos hin makapira ka beses, tikang 1951 - 1952, 1956 - 1957, 1960 ngan 1962 - 1975.
Hi Souvanna Phouma natawo ha bise-reyal nga pamilya han Luang Prabang, ngan gintagaan hin Pranses nga edukasyon ha Hanoi, Paris ngan Grenoble, nga diin hiya nakakuha han iya degree ha arkitektura ngan inhenyeriya. Binmalik hiya ha Laos han 1931, ngan nag-asawa kan Aline Claire Allard, nga anak hin Franses nga amay ngan Lao nga nanay.
Hi Souvanna Phouma, upod han iya bugto nga hi Prinsipe Phetsarath (1891-1959) ngan an iya katunga-nga-bugto nga hi Prinsipe Souphanouvong (1909-1995), nahibulig ha politika han Laos dida han mga katapusan han Gyera-Pankalibotan II (World War II), nga kon diin an Lao Issara gin-establisar agod makig-away han okupasyon Franses.


text: 1“Isurat ini ngadto han anghel han singbahan ha Sardis: “Amo ini an tugon tikang ha iya nga may-ada pito nga espiritu han Dyos ngan pito nga mga bitoon. Maaram ako han imo ginbubuhat. Maaram ako nga nahibantog ka nga buhi ka bisan kon ha pagkatinuod patay ka na! 2Sanglit panmuhaypuhay ngan pakusga an nahibibilin pa dida ha imo, basi diri mahinayon ka hin kamatay. Kay hinsabotan ko nga an imo mga ginbuhat diri pa hingpit ha atubangan han Dyos. 3Panumdom han igintutdo ha imo ngan han imo hinbatian. Pagsunda ini ngan bayai an imo mga sala. Kon diri ka magmata, mapakada ako sugad hin kawatan, ngan diri ka ngani masabot han takna han akon pag-abot. 4Kundi an iba ha iyo dida ha Sardis waray magdum-it han ira mga bado. Maupod kamo ha akon ngan magsusul-ot kamo hin busag nga bado, tungod kay mga takos man kamo. 5Adton makakapot han pagdarag-an magsusul-ot hin sugad hini nga busag nga bado ngan diri ko paparaon an ira mga ngaran didto han basahan han mga buhi. Ha atubangan han akon Amay ngan han iya mga anghel ipapasangyaw ko ha dayag nga hira akon mga sakop. 6“Kon may-ada ka durunggan, pamati han igsisiring han Espiritu ngadto han mga singbahan. 7“Isurat ini ngadto han anghel han singbahan ha Filadelfia: “Amo ini an tugon tikang ha iya nga baraan ngan matuod. Nakapot hiya han yawi ni David, ngan kon mag-abre hiya hin porta, waray gud makakasada, ngan kon sadhan niya, waray na makakaabre. 8Maaram ako han imo ginbubuhat; maaram ako nga may-ada ka gutiay nga gahom; nagsunod ka han akon pagturon-an ngan tinmapod ka ha akon. Nag-abre ako hin porta ha imo atubangan nga diri masasadhan hin iba. 9Adto nga hugpo nga sakop ni Satanas, adto nga mga buwaon nga napaka Judiyo, pakakadaon ko hira ha imo atubangan ngan paluludhon ko hira ha imo tiilan. Makakasabot hira nga nahigugma ako ha imo. 10Tungod kay gintipigan mo man an akon sugo hin pag-ilob, akon ta liwat ikaw pananalipdan ha panahon han kasamokan nga maabot nganhi ha kalibutan ha pagsori han mga tawo dinhe ha tuna. 11Ha diri maiha mapakada ako. Bantayi hin maupay an imo mga butang, basi waray makaagaw ha imo han upa han imo pagdarag-an. 12Adton makadaog hihimoon ko nga harigi dida han templo han akon Dyos ngan diri gud hiya mabaya tubtob ha kataposan. Igsusurat ko dida ha iya an ngaran han akon Dyos ngan an ngaran han syudad han akon Dyos, an bag-o nga Jerusalem nga malusad tikang ha langit, tikang han akon Dyos. Igsusurat ko liwat dida ha iya an akon bag-o nga ngaran. 13“Kon may-ada ka durungan, pamati han igsisiring han Espiritu ngadto han mga singbahan. 14“Isurat ini ngadto han anghel han singbahan ha Laodicea: “Amo ini an tugon tikang han Amen, an kasasarigan ngan matuod nga saksi, nga amo an tikangan han ngatanan nga ginhimo han Dyos. 15Maaram ako han imo ginbuhat; maaram ako nga diri ka mahagkot, diri ka man liwat mapaso. Karuyag ko unta nga mahagkot o mapaso ka la. 16Kundi tungod nga palabanhod ka manla, diri mapaso ngan diri liwat mahagkot, ibubugok ko ikaw! 17Nasiring ka, ‘Riko ako ngan maupay iton akon kamutangan; may-ada ko han ngatanan nga ginkikinahanglan.’ Kundi diri ka maaram han imo makalolooy ngan makapapaid nga kamutangan! Kablas, hubo, ngan buta ka. 18Nagsasagdon ako ha imo nga pumalit ka ha akon hin bulawan, puraw gud nga bulawan, basi magriko ka. Palit liwat hin busag nga panapton nga igbabado mo ngan igtatabon han imo makaarawod nga pagkahubo. Palit liwat hin bulong han imo mga mata basi ka makakita. 19Ginbubusaan ngan ginkakastigo ko adton akon hinihigugma. Pagmatadong ngan bayai an imo mga sala. 20Pamati! Natindog ako ha porta ngan nagtutuktok; kon may-ada makabati han akon tingog ngan mag-abre han porta, masulod ako han balay ngan makikigsaro ako ha iya, ngan matangka hiya upod ha akon. 21Adton makakapot han pagdarag-an, tatagan ko hiya han katungod hin paglingkod sapit ha akon didto han akon trono sugad nga nagmadaogon ako, ngan yana nalingkod sapit han akon Amay didto han iya trono. 22“Kon may-ada ka durunggan, pamati han igsisiring han Espiritu ngadto han mga singbahan.”


text:
Mandaue
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An Syudad han Mandaue (ha Sinugboanon: Dakbayan sa Mandaue) usa nga syahan nga klase nga syudad ha lalawigan o probinsya han Sugbo ha Butnga nga Kabisay-an nga rehiyon han Kabisay-an ha Pilipinas. Amo ini an sinisiring nga Sentro han Industriya han Isla kay dinhe nahamutang in haros 10,000 nga mga establecimiento hin negocio, bisan man kon an kadam-an hini mga gagmay nga mga negocio nga tinag-iyahan ngan gindudumara hin mga banay o pamilya nga. It syudad usa han duha nga mga urbanizado hin duro nga mga syudad ha probinsya han Sugbo, ngan an usa liwat hini amo han kapital han probinsya nga amo an Syudad han Cebu. Magtapad an duha nga mga syudad ngan amo ini hira an sentro han kahaluag han Metropolitano nga Cebu.
Nahamutang an Mandaue ha tabok tikang han Isla han Mactan nga diin nahamutang an Syudad han Lapu-Lapu. Ha Syudad han Lapu-Lapu nahamutang an Aeropuerto Panlangyaw han Mactan-Cebu, an aeropuerto nga ikaduha hin masurong hin buhat o aktibidad han nasod. Nahasumpay an Mandaue ngadto ha Isla han Mactan pinaagi hin duha nga tulay: an syahan nga Tulay Mandaue-Mactan ngan an barubag-o nga Tulay Marcelo Fernan. Ini nga mga tulay amo la an agi-an han tipangadto-tibalik han aeropuerto ngan han Syudad han Sugbo.
Sumala han census han tuig 2000, mayda an Mandaue in populasyon nga 259,728 ka tawo ha 54,882 nga mga panmalay.
Mga Baranggay[igliwat | edit source]
An Syudad han Mandaue ginbahin ngadto hin karuhaan kag pito (27) nga mga baranggay.
Kitaa Gihapon[igliwat | edit source]
Mga Sumpay ha Gawas[igliwat | edit source]
- Opisyal nga Websayt han Syudad han Mandaue
- Philippine Standard Geographic Code
- 2000 Philippine Census Information


text:
Agen
Mga koordinado: 44°12′18″N 0°37′16″E / 44.204931°N 0.621153°E
An Agen (Frinanses nga pagluwas: [aʒɛ̃]) usa nga komyun ha Lot-et-Garonne departamento ha Aquitania ha habagatan nga Fransya. Nahamutang ini ha salog nga Garonne 135 kilometres (84 mi) ha timugan tikang ha Burdeos. Amo ini an prefektura o kapital ha departamento han Lot-et-Garonne ha nasod han Fransya.
Prensa[igliwat | edit source]
Ha damo nga mga dekada an "Le Petit Bleu" amo an adlaw-adlaw nga peryodiko nga mayda mga sumat hin lokal o nasodnon nga interes.
Panakayan[igliwat | edit source]
An Gare d'Agen nadugtong hit Agen ngan han Toulouse ngan Bordeaux ngan naghahatag gihapon hin serbisyon ngadto ha Périgueux. Mga usa ka oras ini tikang ha Toulouse, nga mga harani hin usa ka oras tikang ha Bordeaux. Mga maglaksi nga mga tren ngadto ha Paris naabot hin upat ka oras ngan napulo ka minuto.
Nahasumpay an Agen pinaagi han A62 nga autopista ngadto ha Toulouse ngan ha Bordeaux. Mayda ini gamay nga luparan o aeropuerto nga ginagamit hin kaurogan para hin mga pan-negosyo nga nga vuelo ngan panhayahay nga pan-idro.


text:
Baja California Sur
An Baja California Sur usa han mga katloan kag usa (31) nga estado ngan upod han Distrito Federal usa han mga 32 nga mga entidad federativa han Mehiko.
An Baja California Sur nahamutang ha kanawayan o amihanan-katundan nga dapit han nasod, ngan ini ada han salatan nga katunga han Peninsula han Baja California. Ginsasapitan ini ha amihanan han estado han Baja California nga nga an linea gin-indikar han paralelo 28ºN, ha salatan han Dagat han Cortés han ha salatan ngan katundan han Kalawdan Pacífico. An kapital hini amo an syudad han La Paz. Ini mayda kahaluag nga 73,475 km², ngan ini 3.8% han teritoryo han nasod.


text:
Pamiling ug panginsayod han kamatuoran ha kalarakan
An Pamiling ug Panginsayod han Kamatuoran ha Kawarayan[1] o pamiling ug panginsayod han kamatuoran ha kalarakan amo an paggamit han astronomo ngan teknolohiya para mamiling hin baton ngan maningsayod ha gawasnon nga kalarakan.
Mga Kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ Abuyen, Tomas A. Diksyunaryo Waray-Waray [Visaya] English-Tagalog. Kalayaan Press Mktg. Ent., Inc. Quezon City. Tuig 2000. ISBN 971-08-6050-X. Pakli Ihap 443. Amo ini an iya paghubad han iningles nga "space explorations and discoveries"


text:
Talaan hin mga Mangulo han Pilipinas
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Ini in kumpleto nga talaan o lista hin mga Presidente o Mangulo han Pilipinas nga amo an napulo kag upat (14) nga mga nangulo hin estado ha kaagi han Pilipinas. Naglalakip ini nga lista hin mga Presidente nga gin-inagurar nga Presidente han Pilipinas katapos han ratipikasyon hin konstitusyon nga nagklaro pagdeklara han pagkaada han Pilipinas.
Para han mga namuno han Pilipinas ugsa han ratipiskasyon han 1899 nga Batakang-Balaod, kitaa iton Kapitan-Heneral han Pilipinas. Para han mga namuno han Pilipinas ugsa han ratipikasyon han 1935 nga konstitusyon, kitaa iton Gobernador-Heneral han Pilipinas.
Tigamni nga an mga Presidente ha ilarom han Mankomunidad han Pilipinas (Philippine Commonwealth) ilarom han Amerikano nga pagdumara, ngan an kanan Ikaduha nga Republika iginsisiring nga puppet nga gobyerno han Hapones dida han Gyera Pankalibotan II.
Sulod
Leyenda[igliwat | edit source]
Katipunan Kalibapi (Ginpanguna han Hapones) Nacionalista Liberal Kilusang Bagong Lipunan Partido Demokratiko Pilipino-Lakas ng Bayan Lakas-CMD/Lakas-Kampi-CMD Laban ng Makabayang Masang Pilipino
Talaan hin mga Mangulo[igliwat | edit source]
Mga Tigaman[igliwat | edit source]
- ↑ Nagtikang an panahon-hin-pag-alagad han pag-inagruar han Malolos nga Republika, nga ginkikita nga amo an Syahan nga Republika nga Pilipinhon.
- ↑ Natapos an panahon-hin-pag-alagad han paghurar ni Aguinaldo hin pagsunod han Estados Unidos katapos han iya kadakop ha Palanan, Isabela.
- ↑ Gintukod ni Andrés Bonifacio ngan hin iba dida han Hulyo 7, 1892; ginbalhin ngadto hin rebolusyonaryo nga kagamhanan ni Bonifacio han Agosto 24, 1986; komo kagamhanan, opisyal nga ginsaliwanan han rebolusyonaryo nga kagamhanan ha Tejeros han Marso 22, 1897 - bisan man kon mayda mga sektor nga waray sinmugot hin pagbulig; komo usa nga organisasyon, ginwara hin opisyal ni Emilio Aguinaldo han Hulyo 15, 1898
- ↑ Namatay tungod hin tuberculosis ha Saranac Lake, New York.
- ↑ Natapos an panahon-hin-pag-alagad han iya pagdisolver han Republika nga Pilipinhon han katapos han pag-surender han mga puwersa nga Hapones ngadto han mga Amerikano han Gyera Pangkalibotan II.
- ↑ Ha pagtikang usa nga Nacionalista, kundi napili han Nasodnon nga Katitirok ha ilarom han pagdumara han Hapones. An ngatanan nga mga partido gindugtong ha ilarom han mga Hapones nga maghimo han Kalibapi, nga diin an ngatanan nga mga opisyales api.
- ↑ Namatay tungod hin pag-atakar ha kasingkasing ha Clark Air Base.
- ↑ Namatay hin pag-crash hin idro ha Bukid Manunggal, Sugbo.
- ↑ Ginpa-iwas tikang ha poder han 1986 nga Rebolusyon han Gahom hin Katawhan.
- ↑ Nagsaka ha pagkamangulo ha pag-angkon hin pagdaog dida han gin-awayan nga 1986 nga snap nga pinili-ay.
- ↑ Ginpa-iwas tikang ha poder katapos han pagdeklara han Labaw nga Hukmanan nga hi Estrada nagbiya tikang ha puwesto, ngan tungod hini bakante an ofisyo hin pagkamangulo, katapos han 2001 nga EDSA nga Rebolusyon.
Mga estadistika[igliwat | edit source]
- Mga Sugbong-Mangulo nga nagsunod ha pagka-Mangulo
- Sergio Osmeña (1944)
- Elpidio Quirino (1948)
- Carlos P. Garcia (1957)
- Gloria Macapagal-Arroyo (2001)
- Mga Mangulo nga na napili hin otro ha pinili-ay
- Manuel L. Quezon (1941)
- Ferdinand Marcos (1969, 1981, 1986)
- Mga Mangulo nga napili ha pinili-ay samtang nagsisirbe han nahabilin nga panahon-hin-pag-alagad han nanguna
- Elpidio Quirino (1949)
- Carlos P. Garcia (1957)
- Gloria Macapagal-Arroyo (2001)
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
Kitaa Gihapon[igliwat | edit source]


text:
Pforzheim
An Pforzheim amo in uska bungto ha estado han Baden-Württemberg, salatan-katundan han Alemanya ha ganghaan pakadto ha Itom nga Kagurangan. Bantog ini ha kalibutan tungod han iya alahas ngan nahimo hin relo nga industriya. Mahitungod hini gin-agnayan ini nga "Goldstadt" o Bulawanon nga syudad. Mayda ini kahaluag nga 98 km² ngan nahamutang ha kabutngaan han mga syudad han Stuttgart ngan Karlsruhe ha pagtapo han tulo nga mga salog (Enz, Nagold ngan Würm) ngan nagtitigaman han katunaan nga nagpapamutnga han Baden ngan Württemberg, nga nahasulod ha katunaan han Baden.


text:
Villareal, Samar
An Villareal usa nga ika-upat nga klase nga bungto ha lalawigan han Samar ha Sinirangan nga Kabisay-an ha Pilipinas. Sumala han 2000 census, mayda ini populasyon nga 23,604 ka tawo ha 4,473 nga panimalay.
Mga Baranggay[igliwat | edit source]
An Villareal mayda katloan kag walo (38) nga baranggay.
Mga Sumpay ha Gawas[igliwat | edit source]
- Opisyal nga Websayt han Villareal
- Websayt Mahitungod han Villareal, Samar
- Philippine Standard Geographic Code
- 2000 Philippine Census Information


text:
Vallehermoso, Negros Oriental
Ini nga artikulo mahitungod han bungto ha Negros Oriental, para hin impormasyon mahitungod han bungto ha Islas Canarias, kitaa iton Vallehermoso, Santa Cruz de Tenerife
An Vallehermoso usa nga 4th class nga bungto ha lalawigan o probinsya han Negros Oriental ha Butnga nga Kabisay-an nga rehiyon han Kabisay-an ha Pilipinas. Sumala han 2000 nga census, mayda ini populasyon nga 33,914 ka tawo ha 6,753 nga panimalay.
Mga Baranggay[igliwat | edit source]
An Vallehermoso mayda napulo kag lima (15) nga baranggay.
- Bagawines
- Bairan
- Don Espiridion Villegas
- Guba
- Cabulihan
- Macapso
- Malangsa
- Molobolo
- Maglahos
- Pinocawan
- Poblacion
- Puan
- Tabon
- Tagbino
- Ulay


text:
Basista
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An Basista usa nga ikalima nga klase nga bungto ha lalawigan han Pangasinan, Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 26,616 ka tawo ha 4,871 nga mga panimalay.
Mga baranggay[igliwat | edit source]
An Basista ginbahin ngadto hin napulo kag tulo (13) nga mga baranggay.
- Anambongan
- Bayoyong
- Cabeldatan
- Dumpay
- Malimpec East
- Mapolopolo
- Nalneran
- Navatat
- Obong
- Osmena Sr.
- Palma
- Patacbo
- Poblacion


text:
Eastern Samar
An Eastern Samar (Winaray: Sidlangan nga Samar o Sinirangan nga Samar) usa nga lalawigan o probinsya ha Pilipinas nga nahimutangan ha rehiyon han Sinirangan nga Kabisay-an ha Kabisay-an. An Syudad han Borongan amo an kapital han probinsya. An lalawigan nahamutangan ha sinirangan nga dapit han isla han Samar. Ha amihanan han probinsya amo an lalawigan han Northern Samar ngan ha katundan, an probinsya han Samar. It Eastern Samar naatubang han Dagat Pilipinhon ha Kalawdan Pacifico ha sidlangan, ug an Golfo han Leyte ha salatan.
Sulod
Katawhan ngan Kultura[igliwat | edit source]
Winaray nga Binisaya an lumad nga yinaknan ha Eastern Samar
Ekonomiya[igliwat | edit source]
Heyograpiya[igliwat | edit source]
Politikal[igliwat | edit source]
An Eastern Samar mayda karuhaan kag duha (23) nga mga bungto.
Pisikal[igliwat | edit source]
Kasaysayan[igliwat | edit source]
Kitaa Gihapon[igliwat | edit source]
Mga Sumpay ha Gawas[igliwat | edit source]
- Opisyal nga Websayt han Eastern Samar
- Pakli han Ahensya Impormasyon Pilipinhon (Philippine Information Agency) mahitungod han Eastern Samar
- Estehanon 101
- Eastern Samar
- Samarnews.com nga Websayt


text:
Arizona
An Arizona (i /ærɪˈzoʊnə/; Ninavaho: Hoozdo Hahoodzo; O'odham: Alĭ ṣonak); usa nga estado nga nahamutang ha habagatan o salatan-katundan nga rehiyon han Estados Unidos. Kabahin gihapon ini han katundan nga Estados Unidos ngan han bukid nga katundan. An ulohan ngan gidako-i nga syudad han estado amo an Phoenix. An ikaduha nga gidako-i nga syudad amo an Tucson, ngan ini ginsusundan ha kadako hin walo nga syudad ha metropolitano nga kahaluag han Phoenix: Mesa, Glendale, Chandler, Scottsdale, Gilbert, Tempe, Peoria, Surprise ngan han Yuma ha Kondado han Yuma.
An Arizona amo an ika-48 nga estado ngan kataposan han magsarapit nga mga estado nga ginpasulod han Union, nga nakakuha hin pagka-estado dida han Pebrero 14, 1912. Kilalado an Arizona tungod han disyerto nga klima hini, mga magpaso nga mga katsirak o verano, ngan di-gud-duro nga mga kathagkot o winter, kundi mayda liwat ini mga kagurangan hin pino ngan mga kabugkidan ha hitaas nga kahagnaan, nga mayda mas mahagkotay nga panahon kaysa ha ubos nga mga disyerto.
An Arizona usa han mga estado nga Upat ka Eskina. Sapit ini han New Mexico, Utah, Nevada, ngan California, mayda pagkadugtong ha Colorado, ngan mayda 389-mile (626 km) nga internasyonal nga pag-ultan ha mga estado han Sonora ngan Baja California ha Mehiko. Amo ini an gidako-i nga ginpalibotan hin tuna nga estado han Estados Unidos ha kadamo hin katawhan. Dugang pa han Grand Canyon, mayda damo pa nga iba nga mga nasodnon nga kagurangan, mga parke, ngan mga monumento nahamutang ha sakob han estado, samtang labaw hin ika-upat nga bahin[1] han teritoryo hini mga Federal Trust Land (Tuna nga Gin-entrega nga Federal) nga amo an gin-uukyan han Nasod Navajo, han Hopi nga tribo, han Tohono O'odham, Apache ngan Yaqui nga mga katawhan ngan iba pa nga mga dirudialin nga Yuman nga mga tribo, sugad han Yavapai, Quechan ngan Hualapai.
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ All about Arizona. http://www.sheppardsoftware.com. Ginkità 2010-09-21.


text:
Toyotomi Hideyoshi
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Hi Toyotomi Hideyoshi (ha Shinjitai (moderno nga Hinapon) nga kasurat: 豊臣秀吉; ha Kyūjitai (kaagi) nga kasurat: 豐臣秀吉; natawo nga Hiyoshi-maru 日吉丸; ha pag-abot ha pangidaron (gempuku) nga Kinoshita Tōkichirō 木下藤吉郎 ngan ha urhe ginhimo nga Hashiba ngan nobilidad militar ha estilo nga Hashiba Chikuzen no Kami Hideyoshi 羽柴筑前守秀吉; 1536 - Septyembre 18, 1598), usa nga Sengoku nga daimyo nga amo an naghimo nga usa han Hapon. Sinmunod hiya han iya anay nga agaron nga hi Oda Nobunaga, ngan gintapos niya an Sengoku nga panahon. Kilalado gihapon hiya nga amo an nagplano han mga pagsulong ha Korea. Kilalado hiya hin pira nga mga nahabilin ha kultura, upod han sugo nga an mga miyembro la han samurai nga klase an puyde magdara hin armas.
An panahon han iya pamuno tinatawag gihapon nga Momoyama nga panahon, ngan ini nga ngaran tikang han kastilya ni Toyotomi. Nag-iha ini tikang han 1582 tubtub han iya kamatayon dida han tuig 1598, o (sumala hin pipira nga mga iskolar) tubtob han pagkuha hin poder ni Tokugawa Ieyasu katapos han Pakig-away ha Sekigahara han 1600.


text:
Marol
An marol[1] (alternatibo nga kasurat maról[2]) usa nga klase hin bukad. An siyentipiko nga ngaran hini Jasminum sambac (syn. Nyctanthes sambac) ngan ini usa nga espesye hin hasmin nga lumad o tuminongnong ha salatan nga Asya, ha Indya, Pilipinas, Myanmar ngan Sri Lanka. Tinatawag liwat ini ha iba nga dapit han Pilipinas nga sampaguita.
Ini in usa ha tulo nga nasodnon nga bukad ha Indonesya, kun diin kilala gihapon ini komo melati putih.
Ha Sri Lanka ini in mas kilala ha ngaran nga "Pichcha" or "Geta pichcha". An mga bukad in gingagamit ha mga templo Buddhista. An ngaran nga Sithapushpa in gingamit liwat para ha "pichha" ngan "Katarolu" liwat ha mga kadaan nga mga kasurat.
Sulod
Taksonomiya ngan mga ngaran[igliwat | edit source]
An Jasminum sambac in klasipikado ha ilaraom han genus Jasminum ha ilarom han tribu Jasmineae. Ini in nahihilakip ha banay Oleaceae. Bisan an ngaran ha Ingles in "Arabian jasmine", an Jasminum sambac in diri orihinal nga tuminongnong ha Arabia.
Panhulagway[igliwat | edit source]
Kahinungdanon[igliwat | edit source]
Pilipinas[igliwat | edit source]
Indonesya[igliwat | edit source]
Cambodya[igliwat | edit source]
Tsina[igliwat | edit source]
Hawaii[igliwat | edit source]
Indya ngan Butnga Sinirangan[igliwat | edit source]
Kitaa gihapon[igliwat | edit source]
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ Makabenta, Eduardo A. Sr. Pagpurulungan nga Binisaya (Waray) ha Leyte ug Samar (Binisaya-English English-Binisaya Dictionary) (ika-2 nga edisyon). Adbox Book Distributors and Eduardo A. Makabenta Sr. Foundation. Quezon City Tuig 2004. ISBN 971-92875-1-9 (clothbound) ISBN 971-92875-0-0. Syahan nga pagmantala Quezon City:Emandzsons 1979. Ikaduha nga edisyon gin-editar ni Eduardo T. Makabenta Jr. pakli 88
- ↑ Tramp, George Dewey Jr. Waray-English Dictionary Dunwoody Press Kensington, Maryland USA 1995 pakli 264


text: 1Tungod nga lawasnon nga pag-antos an gin-antos ni Cristo, kinahanglan maandam liwat kamo hin pag-antos; kay an hin-o man nga nag-aantos dinhe hini nga kinabuhi binmaya na hin pagpakasala. 2Sanglit tikang yana, kinahanglan gamiton na niyo an salin han iyo tunan-on nga kinabuhi hin pagbuhat han kaburot-on han Dyos, diri han mga ungara hin tawo. 3Ginggamit na niyo in igo nga panahon hadto hin pagbuhat sugad han naruruyagan han mga diri natoo han Dyos. Hadto an iyo kinabuhi nakada hin kalaw-ayan, kaipahon, paghinubog, patakas nga kamahilas, pag-inirignom, ngan ha pagsingba han mga diyosdiyos. 4Ngan yana nahigugupong an mga diri natoo han Dyos nga diri na kamo naungay ha ira dida hin pagpatuyang han mahilas ngan waray pulos nga kinabuhi, sanglit ginyuyubit kamo nira. 5Kundi mahatag hira sa Dyos hin katuhayan nga andam paghukom han mga buhi ngan han mga minatay. 6Amo ini an hinungdan nga iginwali liwat an Maupay nga Sumat ngadto han mga minatay, ha ira nga ginhukman na han ira lawasnon nga kahimtang sugad han paghukmi han ngatanan nga mga tawo; iginwali ini ha ira basi ha ira espirituhanon nga kahimtang mabuhi hira sugad nga buhi an Dyos. 7Hiraniay na an kataposan han ngatanan nga mga butang. Kinahanglan mag-ikmat ngan magpugong kamo han iyo kalugaringon, basi makag-ampo kamo. 8Labaw han ngatanan, paghigugmaay kamo hin tinuod, kay natahob hin damo nga mga sala an gugma. 9Pasak-a an makada ha iyo mga panimalay, hin waray pagngurutob. 10Sugad hin maupay nga magmarangno han magkalainlain nga mga hatag han Dyos, kinahanglan gamiton han tagsatagsa an talagsaon nga hatag nga kinarawat niya tikang sa Dyos, para han kaupayan han iba. 11An magwarali kinahanglan magwali han mga pulong han Dyos; an nag-aalagad kinahanglan mag-alagad ha kusog nga iginhahatag ha iya han Dyos, basi pagdayawon an Dyos ha ngatanan nga mga butang pinaagi kan Jesu-Cristo, kay iya an kadungganan ngan kagamhanan ha kadayonan! Amen. 12Hinigugma ko nga kasangkayan, ayaw hipausa han mapait nga pagsulay nga iyo gin-aantos, sugad nga talagsaon nga hinabo ha iyo. 13Lugod paglipay kamo nga nakakaangbit kamo han mga pag-antos ni Cristo, basi magmalipayon kamo kon ipadayag na an iya himaya. 14Palaran kamo kon pagyubiton kamo tungod kay mga sumusunod kamo ni Cristo; karuyag sidngon hini nga aada ha iyo an mahimayaon nga Espiritu, an Espiritu han Dyos. 15Kon may-ada ha iyo mag-antos, diri tungod kay hiya parapatay hin tawo, o kawatan, o kriminal o makimasamok, o malabot han butang han iba. 16Kundi kon may mag-antos tungod han iya pagka-Cristiano, diri hiya maawod, kundi magpasalamat han Dyos nga nagdadara hiya han ngaran ni Cristo. 17Inmabot na an panahon hin pagtikang hin paghukom, ngan uunahon hin paghukmi an kalugaringon nga mga tawo han Dyos. Kon uunahon man kita, ano man an dadangatan hadton diri natoo han Maupay nga Sumat nga tikang sa Dyos? 18Sumala han siring han kasuratan, “Makuri matalwas adton mag-upay nga mga tawo; sanglit ano man an mahinanabo hadton mga diri natoo han Dyos ngan makasasala?” 19Sanglit an nag-aantos tungod nga kaburot-on ini han Dyos ha ira, kinahanglan nga magbuhat hin maupay, magtubyan hin hingpit han ira kalugaringon ngadto han ira Magburuhat nga dayuday nagtutuman han iya saad.


text:
Binisaya
Iton Binisaya amo iton tawag hiton mga butang han mga Bisaya. Iton literal nga pangahulogan hini amo an paagi han Bisaya. Ginagamit gihapon ini pagtawag han mga yinaknan han mga Bisaya.
Binisaya nga mga Yinaknan[igliwat | edit source]
An Binisaya nga mga yinaknan o Binisaya nga mga pinulongan han Pilipinas, upod han Tinag-alog ngan Bikol, kabahin han Butnga nga Pilipinhon nga banay hin mga yinaknan. Kadam-an han mga Binisaya nga mga yinaknan gingagamit ha Kabisay-an nga mga rehiyon pero gingagamit gihapon ini nga mga yinaknan ha Bicol nga Rehiyon (labi na ha Sorsogon ngan Masbate), mga isla ha salatan han Luzon sugad han mga kapuropod-an nga nagbubug-os han Romblon, an amihanan nga katundan nga mga dapit han Mindanao, ngan ha probinsya han Sulu nga nahamutang ha habagatan o salatan-katundan han Mindanao.
Mayda mga katloan o sobra katloan nga mga yinaknan nga lakip han grupo han mga Binisaya nga yinaknan. An Binisaya nga yinaknan nga gidamoi an mga nagamit amo an Sinugboanon nga Binisaya, nga gingagamit hin mga 20 ka milyon (o ribo) nga mga tawo nga ira kalugaringon yinaknan ha Butnga nga Kabisay-an, amihanan ngan sidlangan nga bahin han Mindanao. Duha pa nga mga kilalado nga mga Binisaya nga yinaknan amo an Hiligaynon, nga ginagamit hin mga 7 ka milyon o ribo ha Katundan nga Kabisay-an ngan an Winaray nga ginagamit hin 3 ka milyon o ribo ha Sinirangan nga Kabisay-an.
Diri la uusa nga yinaknan it Binisaya[igliwat | edit source]
An mga lumad nga mga nagbibinisaya, labi na an mga nagamit hin Binisaya nga Sinugboanon, Binisaya nga Hiligaynon, ngan Binisaya nga Winaray diri la natawag hit ira yinaknan han lokal nga ngaran, pero tinatawag gihapon nira an ira tagsa yinaknan nga Bisaya o Binisaya, nga buot sidngon Binisaya nga yinaknan.
It mga Bisaya natawag hit ira mga tagsatagsa nga mga yinaknan nga Binisaya. Iton pulong nga "Binisaya" nangangahulogan nga "paagi han Bisaya" ngan ginagamit gihapon ini hin Bisaya nga paagi hin pagluto ngan panambal diri la ha yinaknan. Iton kalipong hiton kagamit ngan kahulogan han mga pulong nga "Bisaya" ngan "Binisaya" tungod han kakulangan han Iningles ngan Tinag-alog nga mga yinaknan nga amo la an mga yinaknan nga mayda opisyal nga status ha nasod. Ha Iningles iton mga pulong nga "Bisaya" ngan "Binisaya" ginhuhubad hin parehas ha Iningles nga "Visayan" ngan ha Tinag-alog nga "Bisaya".
Ini nga lista ha ubos naglilista han mga Pilipinhon nga mga yinaknan nga tinatawag nga Bisayan o Binisaya han Summer Institute of Linguistics. Bisan man kon ngatanan hini lakip han amo la gihaon nga pamilya hin yinaknan nga Binisaya, diri ngatanan nga mga nagamit hini natawag hit ira kalugaringon nga Bisaya. Iton mga Tausug pananglitan, nagamit la han ngaran nga "Bisaya" pagtawag hin mga Kristyano nga mga Bisaya.
An Tausug diri nagkikilala ha ira kalugaringon nga mga Bisaya hira. It ira yinaknan ginklasipika hin mga linggwista nga api han mga Binisaya nga yinaknan, pero it mga Tausug diri natawag hit ira kalugaringon nga mga Bisaya.


text:
Libon, Albay
An Libon usa nga ikaduha nga klase nga bungto ha lalawigan han Albay ha Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 66,213 ka tawo ha 12,572 nga mga panimalay. An Libon kilalado ha rehiyon nga amo an "Humayan han Albay".
Mga Baranggay[igliwat | edit source]
An Libon ginbahin ngadto hin kap-atan kag pito (47) nga mga baranggay.
Mga Opisyal ha Gobyerno[igliwat | edit source]
Alkalde/Mayor: Agnes Perez Dycoco Bise-Alkalde/Bise-Mayor: Domingo F. Sazon Jr.
Mga Sumpay ha Gawas[igliwat | edit source]
- Opisyal nga Websayt han Bungto han Libon
- Philippine Standard Geographic Code
- 2000 Philippine Census Information


text:
Santo Tomas, Pampanga
An Santo Tomas usa nga ika-upat nga klase nga bungto ha lalawigan han Pampanga, Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 32,695 ka tawo ha 6,375 nga mga panimalay.
Kahamutang[igliwat | edit source]
An bungto han Santo Tomas nahamutang ha butnga han lalawigan han Pampanga. An kapital nga bungto han San Fernando nagsasapit han Santo Tomas ha kanawayan o amihanan-katundan. An bungto han San Simon nahamutang ha dumagsaan o amihanan-sidlangan, an bungto han Minalin ada ha timugan o salatan-sidlangan ngan an Bacolor ha katundan.
Mga baranggay[igliwat | edit source]
An Santo Tomas ginbahin ngadto hin pito (7) nga mga baranggay.
- Moras De La Paz
- Poblacion
- San Bartolome
- San Matias
- San Vicente
- Santo Rosario (Pau)
- Sapa (Santo Niño)
Mga sumpay ha gawas[igliwat | edit source]
- Kaagi ngan kasaysayan han Santo Tomas
- Philippine Standard Geographic Code
- 2000 Philippine Census Information


text:
Gumaramit:WikiDreamer
Maupay![igliwat | edit source]
Maupay...
Kumusta, WikiDreamer, ngan dayon ha Wikipedia! Salamat han im mga amot. Hinaot unta nga maruyag ngan magbuot ka nga pumirmi dinhi. Igpapabilin ko ini nga mga pakli kay bangin mo mahigamitan:
- Pahiuna
- Lima nga mga Harigi han Wikipedia
- Paunan-o aydon it uska pakli
- Mga pakli nga nabulig
- Paunan-o magsurat hin maupay nga artikulo
Welcome to Waray-Waray Wikipedia WikiDreamer! Feel free to leave a message at my talk page should you need my assistance. You may also post your message or request at the Waray-Waray embassy if you cannot speak Waray-Waray.
Alayon igpirma it im mga sinurat ha mga hiruhimangraw-nga-pakli pinaagi han pagbutang han upat nga giritinggiting (~~~~); ini in kalugaringon nga mahatag hit im agnay ngan an petsa. Kun kinahanglan mo hin bulig, panginanoa an Wikipedia:Mga Pakiana, pakiana ha akon hiruhimangraw-nga-pakli o magbutang hin {{buligi}} ha imo hiruhimangraw-nga-pakli ngan didto ka magpakiana. Utro, maupay! --JinJian 08:21, 29 Nobyembre 2010 (UTC)


text:
Nueva Vizcaya
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An Nueva Vizcaya (kon ha Winaray: Bag-o nga Vizcaya) usa nga probinsya han Pilipinas ha Siong han Cagayan nga rehiyon ha Luzon. An kapital hini amo an Bayombong. Ginsasapitan ini, hin palibot tipatuo tikang ha amihanan, han Ifugao, Isabela, Quirino, Aurora, Nueva Ecija, Pangasinan, ngan han Benguet.
Kaagi, katawhan ngan kultura[igliwat | edit source]
An lalawigan han Nueva Vizcaya kabahin han una han katunaan o teritoryo han halu-ag nga Siong han Cagayan nga han una usa nga integral nga politikal nga pagbahin nga mayda usa nga gobernador. Han 1839, an gobernador hadto nga hi Luis Lardizabal nagpagawas hin sugo nga nagbalhin han Nueva Vizcaya ngadto hin politico-militar nga probinsya tungod hin sagdon han alcalde mayor han Cagayan. An sugo gin-aprobahan hin Decreto Real han Abril 10, 1841. An lalawigan nagkaada han siyahan nga pakatilaw hin gobyerno civil dida han 1902 han pag-organisar hini han Philippine Commission.
Tikang han pagtikang han Nueva Vizcaya nga magin-probinsya, mga pagpakita hin kultura nga mga kustumbre han mga nanguna nga mga nangukoy dinhe--an mga Ilongot (Bugkalot), mga Igorot, mga Ifugao, mga Isinay, ngan an mga Gaddang--makikit-an pa. An pagsulod hin sibilisasyon ngan hin moderno nga teknolohiya han panginabuhi han lalawigan nag-aghat hin damo nga mga namalhin tikang hin mga sapit nga mga lalawigan pag-ukoy dinhe nga probinsya.
An kaagi ngan kasaysayan hin organisado nga relihiyon han lalawigan han Nueva Vizcaya natikang han tuig 1607 han pag-abot han Orden Dominicana ngada han lalawigan pagwali han ira mga gintutuohan. Pero dida na han tuig 1609, nga an syahan nga pag-uukyan hin orden hin relihiyon gintukod dida han salatan nga bahin han lalawigan. Han 1702, usa nga kumbento gintukod ha Burubur ha ubos han Caraballo nga kabugkiran ha Sta. Clara, nga yana usa nga baranggay han bungto han Aritao. Dinhe nga lugar ginsaurog an siyahan nga misa katolika ha Nueva Vizcaya ngan dinhe gihapon an siyahan nga pagbunyag hin converso ngadto ha Katolisismo.
Ha tagsa kataposan nga semana han Mayo, ginsasaurog han Nueva Vizcaya an Panagyaman nga festival.
Heyograpiya[igliwat | edit source]
Politika[igliwat | edit source]
An yana nga katunaan o teritoryo han Nueva Vizcaya amo an resulta hin mga pagbag-o nga nagtikang han pormal nga pagkahimo han lalawigan han Isabela han Mayo 1856, nga diin in dako nga bahin han amihanan nga teritoryo han Nueva Vizcaya ginngadto han bag-o nga nahimo nga lalawigan.
An pag-organisar han 1908 han lalawigan han Ifugao nagpagarugamay pa han kahaluag han Nueva Vizcaya nga ginkuhaan hin kanawayon o amihanan-katundan nga teritoryo. An survey o pagsubay nga ginbuhat han Bureau of Lands han tuig 1914 nagdangat hin dugang pa nga pag-iban han teritoryo, nga ginpagamay pa han pagpasa han Kodigo Administratibo han 1917. Ha katapusan, han tuig 1971, an Quirino ginbalhin tikang hin sub-probinsya han Nueva Vizcaya ngadto hin naglulugaring nga lalawigan ha ilarom han Republic Act 6394. Bisan pa hini nga mga pagkuha hin katunaan nga ginbalhin ngadto hin mga bag-o nga mga teritoryo, dako pa gihapon an teritoryo nga gin-okupa han lalawigan han Nueva Vizcaya.
An Nueva Vizcaya mayda usa nga distrito kongresyonal, bisan kon mayda maiha na nga proposito nga igtunga an lalawigan ngadto hin duha nga mga distrito kongresyonal: an "Amihanan nga Distrito," nga maglalakip han mga amihanan nga mga bungto; ngan an "Salatan nga Distrito," nga maglalakip han mga salatan nga mga bungto.
An Nueva Vizcaya ginbahin ngadto hin napulo kag lima (15) nga mga bungto.


text:
Castilla-La Mancha
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Kinatsila nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An Castilla-La Mancha usa nga komunidad autonoma han Espanya. Nahimo ini tikang han mga lalawigan o probinsya han Albacete, Ciudad Real, Cuenca, Guadalajara ngan Toledo. Ginsasapitan ini han Castilla y León, Comunidad de Madrid, Aragón, Comunidad Valenciana, Región de Murcia, Andalucía ngan Extremadura.
Amo ini an heredera o nagsunod han rehiyon ha kaagi han Castilla la Nueva, gawas la han probinsya han Madrid, nga nagpili nga maghimo hin kalugaringon nga komunidad autonoma nga uusa la hin probinsya nga bulag tikang han Castilla-La Mancha nga waray referendum sugad han kaso ha iba nga mga komunidad. Ha pagsunod han teritoryal nga pagbahinbahin han Espanya katapos han pagpromulgar han Konstitusyon han 1978, naglakip ini han bug-os han La Mancha, ha paglakip han lalawigan han Albacete (nga kabahin han una han Murcia).[1]


text:
Eduardo di Capua
Hi Eduardo di Capua (1865 - 1917) usa nga Italyano nga magkaranta ngan kompositor hin kanta. Natawo hiya ha Napoles, Italya.
Upod han maniniday nga hi Giovanni Capurro, hi di Capua nagsurat han kanta nga "O Sole Mio" (an syahan nga linea ha Napolitano nga yinaknan: Che bella cosa è na jurnata ‘e sole) nga gin-record hin damo nga magkaranta, ha klasikal ngan ha popular nga musica: Enrico Caruso, Plácido Domingo, The Beatles, Paul McCartney, Royal Philharmonic, Nat King Cole ngan George Harrison.
Hi Eduardo di Capua namatay han 1917 ha Napoles, Italya.


text:
Sekong (lalawigan)
An Sekong o Xekong (ha Lao ເຊກອງ) usa nga lalawigan han Laos, nga nahamutang ha timugan nga dapit han nasod. Nahimo an Sekong han 1984, han pagbulaga hini tikang han lalawigan han Salavan. Ginsasapitan ini han Vietnam ha sidlangan, han lalawigan han Attapeu ha salatan, han lalawigan han Salavan ha amihanan ngan han Champasak ha katundan. An Sekong amo an ikaduha nga giguti-ayi nga lalawigan ha Laos (7,665 ka km²); ini gihapon an lalawigan nga mayda han giguti-ayi nga populasyon (mga 83,000) ngan an giguti-ayi nga densidad hin populasyon hin bisan ano nga lalawigan han Laos.
Mga distrito[igliwat | edit source]
An lalawigan nahimo han mga nasunod nga mga distrito:
- Dakcheung (15-03)
- Kaleum (15-02)
- Lamam (15-01)
- Thateng (15-04)


text:
Issyk Kul
An Issyk Kul (poydi gihap Ysyk Köl, Issyk-Kol; Kinirgis: Ыcыk kөл Issık Köl, Tinurkiya: Issık Göl , Rinuso: Иccыk-Kyлb, Tsinino: 熱海) usa nga waray ginagawsan nga danaw ha amihanan nga kabugkiran Tian Shan ha sinirangan Kyrgyzstan. Amo ini an ikanapulo nga gidadkoi nga danaw ha kalibotan ha kadamo hin tubig ngan ikadua nga gidadakoi nga mapag-ad nga danaw kahuman han Dagat Caspio. Bisan ini ginpapalibotan hin natatabonan nga nyebe nga mga kabugkiran, diri ini nabag-tik, amo ini nga ginngaranan nga may kasirigngon nga "mapaso nga danaw ha Kinirgis nga yinaknan.


text:
Gilberto Teodoro
Hi Gilberto Eduardo Gerardo "Gilbert"/"Gibô" Cojuangco Teodoro Jr. (natawo Hunyo 14, 1964) naging Sekretarya han Nasodnon nga Depensa han Pilipinas, nga lumingkod ha puwesto tikang han Agosto 2007 kutob 15 Nobyembre 2009. Tikang 1998 hangtod 2007, usa hiya nga miyembro han Camara de Representante, nga nagrerepresentar han Syahan nga distrito han lalawigan han Tarlac. Han Marso 2009, nagpasabot hiya han iya intensyon nga dumalagan pagka Mangulo han Pilipinas para han Mayo 2010 nga piniliay.


text: 1Tikang kan Pablo nga apostol ni Cristo Jesus tungod han kaburut-on han Dyos, ngan tikang kan Timoteo nga aton bugto— Ngadto han singbahan han Dyos ha Corinto ngan ha ngatanan nga magtinuohon ha bug-os nga Acaya: 2Ihatag unta ha iyo han Dyos nga aton Amay ngan han Ginoo Jesu-Cristo an grasya ug an kalinaw. 3Magpasalamat kita han Dyos ngan Amay han aton Ginoo Jesu-Cristo, an maloloy-on nga Amay, an Dyos nga burabod han ngatanan nga kalipay! 4Ginliliaw kita niya ha ngatanan naton nga mga kakurian, basi nga pinaagi han pagliaw nga nakarawat naton ha iya makaliaw man kita hadton may mga kakurian. 5Sugad nga may-ada naton bahin han damo nga mga pag-antos ni Cristo, amo man nga pinaagi kan Cristo may-ada naton bahin han dako niya nga pagbulig. 6Kon nag-aantos kami, para ito hin pagliaw ngan pagtalwas ha iyo; kon ginliliaw kami, naliliaw man liwat kamo ngan tinatagan kamo han kusog pagpailob han amo ngahaw nga mga pag-antos nga gin-aantos man namon. 7Sanglit marig-on gud an paglaom namon ha iyo; maaram kami nga sugad gud nga nakakaangbit kamo han amon mga pag-antos, makakaangbit man liwat kamo han pagbulig nga kinarawat namon. 8Kabugtoan, karuyag namon nga mahibaroan niyo an kakurian nga dinmangat ha amon didto ha lalawigan han Asia. Dagko ngan duro gud kamabug-at an mga kakurian nga amon gin-antos, sanglit waray na kami maglaom nga mabuhi pa kami. 9Inmabat kami nga ginhukman na kami han kamatayon. Kundi nahinabo ini basi diri kami sumarig han amon kalugaringon, kundi sa Dyos la nga nagbabanhaw han mga minatay. 10Gintalwas kami niya tikang hini nga magpakaharadlok nga mga kataragman hin kamatayon, ngan tatalwason pa kami niya. Ngan naglalaom kami nga tatalwason liwat kami niya, 11samtang binubuligan kami niyo pinaagi han mga pag-ampo niyo para ha amon. Sanglit papamatian an damo nga mga pag-ampo para ha amon, ngan damo an magpapasalamat han Dyos tungod han kaupayan nga iginhatag niya ha amon. 12Amo ini an ipinaparayaw namon: nagtutug-an ha amon an amon konsensya nga naghahadi han amon kinabuhi dinhe ha kalibutan, ngan labi na gud an amon pakigkaupod ha iyo an pagkaputli han pagkatangkod, diri pinaagi hin kinaadman la hin tawo kundi pinaagi han gahom han grasya han Dyos. 13Nagsusurat kami ha iyo hadton mababasa ngan masasabtan la niyo. Ngan naglalaom ako nga masasabtan niyo hin hingpit 14an waray pa niyo hisabti hin maupay yana, basi makaparayaw kamo ha amon ngan makaparayaw man kami ha iyo ha Adlaw han Ginoo nga Jesus. 15Tungod kay diri ako nagruruhaduha hini ngatanan, nakahunahuna ako syahan hin pagbisita ha iyo, basi mapadisan an iyo kalipayan. 16Kay nakahunahuna ako hin pagbisita ha iyo kon mapakadto ako ha Macedonia ngan paghapit liwat dida han akon pagbalik basi makaaro ako hin bulig ha iyo para hiton akon paglakat ngadto ha Judea. 17Ha pakahunahuna ko hini, nagpakita ba ini nga masayon la mawaring an akon hunahuna? Sugad ba la ako han iba nga madali la makatangdo o makabaribad hin sugad nga higayon? 18Sugad nga tinuod gud nga an Dyos diri buwaon, an akon saad ha iyo diri man liwat pagruruhaduhaan. 19Kay diri nagbabarobalhin an hunahuna ni Jesu-Cristo nga iginwali ha iyo nira Silas, Timoteo, ngan nakon kundi kasasarigan hiya nga Anak han Dyos. 20Kay amo hiya an katumanan han ngatanan nga mga saad han Dyos. Amo ini an hinungdan nga nasiring kita, “Amen” (Matuman kunta) pinaagi kan Jesu-Cristo, basi pagdayawon an Dyos. 21An Dyos ngahaw an naghatag han karig-onan han amon kinabuhi upod ha iyo dida kan Cristo. An Dyos ngahaw an nagpili ha aton, 22ngan naghatag hin tigaman ha aton nga iya na kita, ngan ihinatag dinhe ha aton mga kasingkasing an Espiritu Santo nga amo an kasasarigan han ngatanan nga gin-andam para ha aton. 23Saksi ko an Dyos—dayag ha iya an akon kinabuhi! Tinuyo ko hin diri anay pagkada ha Corinto basi mahigawas kamo han sirot. 24Diri kami nagbubuot kon ano an sadang niyo pagtuohan, kay maaram kami nga marig-on an iyo pagtoo. Lugod, nagbulig kami ha iyo dida han iyo buhat kay amon tuyo an iyo kalipayan.


text:
Pasismo
An Pasismo amo an radikal ngan otoritaryan nga nasyonalista politikal nga idelohiya ngan usa ka corporatista ekonomiya nga idelohiya. An mga pasista natuo nga an nasod o lahi pirmi diri nagkakaarasya nga dun diin an makusog la an mabubuhi ha pagiging makusog, may gamit, ngan pagtindog han ira kalugaringon kontra ha mga magluya. Ginduduso han mga pasista an pagtukod han usa-ka-partido nga estado. Gindidiri han mga gobyerno pasista ngan ginpupugngan an mga pagtipa ha gobyerno ngan kiwa pasista.


text:
Italya
An Italya, nga tinatawag ha opisyal nga Republika Italyana (Italyano: Italia o Repubblica Italiana), amo in usa nga nasod ha salatan nga Europa. Ini nakomponer han baga-hin-botas-an-kahimo nga Italyano nga peninsula, an Salog Po nga siong, ngan duha nga dagko nga puro o isla ha Dagat Mediterraneo, Sicilia ngan Serdenya, ngan ginsasaroan an amihanan nga alpine nga linea han Fransya, Suisa, Austrya ngan Eslovenya. An naglulugaring nga mga kanasoran han San Marino ngan an Syudad han Vaticano mga enclave ha sakob han teritoryo Italyano.
Administratiba nga pagbahin-bahin[igliwat | edit source]
An Italy ginbahin ngadto hin karuhaan (20) nga mga rehihyon (regioni, kon uusa regione). Lima hini nga mga rehiyon mayda ispisyal nga status hin autonomiya nga natugot ha ira nga maghimo hin mga pamalaod mahitungod han ira mga lokal nga mga butang; ini gintigamnan hin asterisko (*) dida han tabula ha ubos. Iton nasod ginbahin pag ngadto hin mga 109 nga mga lalawigan (province) ngan 8,101 nga mga munisipyo (comuni).
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ (Initalyano) Monthly demographic balance: January-June 2009. Istat: (23 November 2009). Ginkità dida han 8 December 2009.
- ↑ 2.0 2.1 2.2 2.3 World Economic Outlook Database, October 2009. International Monetary Fund. Ginkità dida han 1 October 2009.
- ↑ Human Development Report 2009. The United Nations. Retrieved 5 October 2009.
- ↑ Comune di Campione d'Italia


text:
Calimocho
An Calimocho (tikang han Vascongado Kalimotxo) usa nga irimnon nga nahihimo hin mga 50% nga tinto nga vino ngan 50% nga nahabase-ha-cola nga diri napahubog nga irimnon o soft drink. Mga iba nga ngaran para hini amo an Rioja libre (tikang ha "Rioja", ngan "Cuba Libre"), ngan puyde gihapon kali o motxo (ginpahalipot tikang han Vascongado nga ngaran hini).
Ha Chile tinatawag ini nga irimnon nga jote (ha Chileño nga Kinatsila para hin banog o manaol), ngan ha Croacia tinatawag ini nga bambus (Croaciano para hini bamboo). Ha Republika Czeka tinatawag ini nga "houba."


text: 1Tikang kan Pablo, nga binilanggo tungod kan Cristo Jesus, ngan tikang kan Timoteo nga aton bugto— Ngadto kan Filemon nga amon sangkay ngan kausa ha pagbuhat, 2ngan han mga magtinuohon nga nagkakatirok ha imo balay, ngan kan Apia ngan aton bugto nga babaye, ngan kan Arquipo nga amon igkasi sondalo: 3Tagan unta kamo han Dyos nga aton Amay ngan han Ginoo Jesu- Cristo hin grasya ngan kamurayaw. 4Bugto Filemon, ha kada pag-aampo ko, hinnanabihan ko ikaw ngan nagpapasalamat ako han akon Dyos. 5Kay nasumatan ako han imo paghigugma han ngatanan nga mga tawo han Dyos ngan han imo pagtoo han Ginoo nga hi Jesus. 6Nag-aampo ako nga an amon pakig-angbitay ha iyo sugad nga mga magtinuohon, bumunga hin turotukib nga pagsabot han ngatanan nga mga kaupayan nga nga aton naangkon ha aton pakig-usa kan Cristo. 7Mahal nga bugto, nakahatag ha akon an imo gugma hin dako nga kalipay ngan hura nga kadasig! Ginlipay mo an mga kasingkasing han ngatanan nga mga tawo han Dyos. 8Tungod hini, makakahimo unta ako, sugad nga imo bugto kan Cristo, pagsugo ha imo han angay buhaton. 9Kundi an gugma as nagpupugos ha akon hin paghangyo ha imo. Ginbubuhat ko ini bisan kon usa nga sinugo ni Cristo Jesus ako, hi Pablo, nga ito yana binilanggo liwat tungod ha iya. 10Sanglit nahangyo ako ha imo para kan Onesimo nga akon kalugaringon nga anak dida ha pag-alagad kan Cristo; kay nahimo ako nga iya espirituhanon nga amay samtang priso ako. 11Hadto waray hiya kapulsanan ha imo, kundi yana, mapulsanon na hiya ha aton nga duha. 12Ginpapabalik ko hiya yana ngada ha imo, ngan upod ha iya an akon kasingkasing. 13Karuyag ko unta nga hawiran ko hiya upod ha akon didi, samtang aadi ako ha bilanggoan tungod han Maupay nga Sumat, basi makabulig hiya ha akon liwan ha imo. 14Kundi, diri ko karuyag nga lugoson ko ikaw hin pagbulig ha akon; kundi karuyag ko nga pagbuhaton mo ini ha imo kalugaringon nga kaburot-on. Sanglit diri ko karuyag pagbuhaton gawas han imo pagtugot. 15Bangin nahimulag ha imo hi Onesimo hin halipot nga panahon, basi mahibalik hiya ha imo para na ha kadayonan. 16Ngan yana diri na hiya usa nga oripon, kundi labaw pa gud hin oripon: mahal gud hiya nga bugto dida kan Cristo. Minahal ko gud hiya! Ngan labaw pa nga pagmamahalon mo hiya sugad nga imo oripon ngan bugto na dida ha Ginoo! 17Sanglit, kon gin-iisip mo pa ako nga imo kausa, karawata hiya sugad hin imo pagkarawat ha akon. 18Kon may nabuhat niya ha imo nga kasaypanan, o naka-utang ha imo hin bisan ano, isipa ini nga akon utang. 19Dinhe, isusurat ko ini han akon kalugaringon nga kamot: Ako, hi Pablo, an mabayad ha imo. (Matuod diri ko na angay ipahinumdom ha imo nga nautang mo ha akon an imo ngahaw kinabuhi.) 20Sanglit, bugto ko, alayon, buhata ha akon ini nga akon paghangyo tungod han Ginoo; lipaya an akon kasingkasing, sugad nga bugto ha pag-alagad kan Cristo! 21Nakakaseguro ako, samtang ginsusurat ko ini, nga bubuhaton mo an akon ginhahangyo-ngani, maaram ako nga bubuhaton mo in labaw pa gud hini. 22Andami liwat ako hin kwarto, kay naglalaom ako nga pamamatian han Dyos an pag-ampo niyo ngatanan, nga mahibabalik ako ngada ha iyo. 23Nangungumosta ha iyo hi Epafras nga kaupod ko didi ha bilanggoan tungod kan Cristo Jesus, 24ngan sugad man hira Marcos, Aristarco, Demas, ug Lucas nga akon igkasi mga magburuhat. 25Maada unta ha iyo ngatanan an grasya han Ginoo Jesu-Cristo.


text:
Sistema Metriko
An sistema metriko in kanasoran ninapulo nga sistema hin panukol nga nagtikang base han mètre des archives ngan an kilogramme des archives nga ginpakikila han Fransya ha in 1799. Ha paglabay han mga tuig, an pankasayoran han metro ngan an kilogramo in ginpino ngan an sistema metriko in nahisumpay ha paglalakip han damo pa nga mga sukol. Bisan pipira nga kaibhan han sistema metriko an gumawas ha urhi nga ika 20 ngan unhan nga ika 20 gatostuig, an termino in yana agsob gingagamit nga sinonimo han "Kanasodnon Sistema han mga Panukol" - an buhatanon nga sistema han panukol han haros ngatanan nga nasod ha kalibutan.
An Estados Unidos nala an nabibilin nga industriyalisado nga nasod nga diri nagamit han sistema metriko han iya buhatanon nga sistema han panukol, bisan an paggamit han sistema metriko in binuhatanon nga ginduduso para han paggamit tikang pa han 1866. Bisan an Reino Unido in nagpatapod nga binuhatanon nga paggamit han sistema metriko para han kadam-an nga paggamit nga panukol, diri pa ito kalat nga paggamit didto ngan an nahigaraan nga sistema imperyal pa an kadam-an ngan nakasarang nga paggamit.
Bisan an mga nagpatikang in may-ada panuyuan nga pagkamay-ada hin sistema nga patas-patas nga mahihigamitan han tanan, nasabtan nga kinahanglanon maggamit hin batakan nga yunit ha ilarom han kustodiya han punuan o iba nga ginpadig-onan nga otoridad komo istandarte. Tubtob 1875, an nakapot hini nga batakan yunit han panukol in ginmimintinar han punuan han Fransya han ginparsa ini ha kapunuan nga katig-uban - am Conférence générale des poids et mesures (CGPM). Ginhihingyap yana nga an mga katapusan hini nga mga batakan in igreretiro ha 2014.


text:
Sarawak
An Sarawak usa han duha nga mga estado o negeri han Malaysia ha isla o puro han Borneo. Kilalado ini nga Bumi Kenyalang (‘Tuna han mga Kalaw’), nahamutang ini ha kanawayan o amihanan-katundan nga dapit han isla. Amo ini an gidako-i nga estado ha Malaysia; an ikaduha nga gidako-i an Sabah, nahamutang ha dumagsaan o amihanan-sidlangan.
An administratibo nga kapital amo an syudad han Kuching nga mayda populasyon nga 579,900 (2006 nga census; Syudad han Kuching ha Salatan - 143,500; Syudad han Kuching ha Amihanan - 133,600; Padawan- ika-3 nga Milya/ ika-7 nga Milya/ ika-10 mga Milya - 302,800). An ngaran Kuching nangangahulogan nga 'oding' o 'misay' (kucing). Upod han mga dagko nga mga syudad ngan bungto amo an Sibu (pop. 254,000), Miri (pop. 263,000) ngan Bintulu (pop. 176,800). Sumala han kataposan nga census (han Disyembre 31, 2006), an populasyon han estado 2,357,500. An Sarawak, sugad han Sabah ha amihanan, usa nga multi-kultural nga estado nga waray etniko nga mayoriya. An kadam-an han mga katawhan han Sarawak mga diri-Muslim; mayda sobra 30 ka etniko nga diri-Malay nga mga lumadnon o tuminongnong nga mga grupo ha Sarawak.


text:
Nikel
An Nikel amo an elemento kimikal nga may ihap atomika nga 28. An tigaman hini amo an agi nga Ni.
kinaiya[igliwat | edit source]
May ada an nikel melting point o an temperatura san pagtunaw na 1455°C ngan ngan boiling point o an temperatura san pagkaladkad na 2730°C. May'ada density an nikel na 8.908 g·cm−3.
Metal na silvery-white ngan mainggat an nickel. Usa ini san upat na elemento na namamagnet sa normal na temperatura, an iba mao an puthaw, cobalt ngan gadolinium. An iya Curie temperature aada sa 355 °C (671 °F), karuyag-sidngun na an nikel diri mamamagnet labaw sini na temperatura.[1] sakob ini san mga transition metals ngan matugas ngan ductile.
- ↑ Kittel, Charles (1996). Introduction to Solid State Physics. Wiley. p. 449. ISBN 0-471-14286-7.


text:
Nabas, Aklan
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An Nabas usa nga ika-upat nga klase nga bungto ha lalawigan han Aklan ha Katundan nga Kabisay-an nga rehiyon han Kabisay-an ha Pilipinas. Nahamutang ini ha Peninsula han Buruanga ha kanawayon nga dapit han Isla han Panay. Usa ini nga bungto ha daplin han dagat nga ginsasapitan ha amihanan han Dagat Sibuyan; ha salatan han mga bungto han Pandan ngan Libertad, Antique; ha sinirangan han Dagat Sibuyan ngan Ibajay, Aklan; ngan ha katundan ginsasapitan ini han Malay ngan Buruanga.
Sumala han 2000 nga census, mayda ini populasyon nga 25,014 ka tawo ha 4,691 nga mga panimalay.
Mga Baranggay[igliwat | edit source]
An Nabas ginbahin ngadto hin karuhaan (20) nga mga baranggay.
Mga Sumpay ha Gawas[igliwat | edit source]
- Opisyal nga Websayt han Bungto han Nabas
- Philippine Standard Geographic Code
- 2000 Philippine Census Information


text:
Medisina
An medisina amo an siyensya ngan "arte" han pagmantener ngan/o pagbalik han pamati han kalawasan han katawhan pinaagi han pag-aram, diagnosis, ngan pagtambal han pasyente. An pulong tikang han Linatin nga ars medicina nga nangangahulogan an arte han pagtambal o pag-upáy.[1][2]
An yana nga pagtrabaho ha medisina nahihinabo ha mga damo nga mga pag-ultan han arte han pag-upáy ngan mga dirudilain nga mga siyensya. Direktado nga nahasumpay an medisina ha mga siyensya han health ngan biomedicine. Ha haluag nga pagyakan, an pulong nga 'medisina' ha yana nahanunungod han mga larangan han clinical nga medisina, medical research ngan pag-opera, nga diin naglalakip ini han mga aratupagon han sakit ngan kasamad.
Mga Sanga san Siyensya sa Medisina[igliwat | edit source]
- Anatomiya an pag'aram san pisikal na struktura san organismo.
- Biochemistry an pag'aram san chemistry san mga organismo, kaupod an struktura ngan kiwa san mga kemikal na sangkap.
- Biomechanics an pag'aram san struktura ngan function san biolohikal na sistema pinaagi han mga methods san Mechanics.
- Biostatistics an aplikasyon san statistics ngadto han biolohikal na larangan.
- Biophysics an siyensya na gininagamit an mga metodohiya san physics ngan physical chemistry para araman an mga biolohikal na sistema.
- Cytology an microscopic na pag'aram han mga biolohikal na cell.
- Embryology an pag'aram san una na development san mga organismo.
- Endocrinology an pag'aram san mga hormones ngan an ira epekto sa bug'os na lawas san mga hayop.
- Epidemiology an pag'aram san demographics san mga sakit ngan epidemya.
- Genetics
- Histology
- Immunology
- Medical physics
- Microbiology
- Molecular biology
- Neuroscience
- Nutrition science
- Pathology as a science an pag'aram san mga sakit.
- Pharmacology an pag'aram san mga bulong
- Photobiology
- Physiology
- Radiobiology
- Toxicology an pa'aram san delikado na epekto san mga bulong.
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ Etymology: Latin: medicina, tikang han ars medicina "an mediko nga arte," tikang han medicus "magtarambal."(Etym.Online) Cf. mederi "pagtambal," etym. "paghibaro han gimaupayi nga surondon para han," tikang ha PIE nga base *med- "pagsukol, paglimitar. Cf. Griyego medos "sagdon, plano," Avestan vi-mad "magtarambal")
- ↑ http://www.etymonline.com/index.php?term=medicine


text:
Peninsula han Zamboanga
An Peninsula o Rawis han Zamboanga (ha Iningles: Zamboanga Peninsula) amo in peninsula o rawis ngan usa nga rehiyon administratibo dida hiton nga peninsula ha Pilipinas.
An Rehiyon[igliwat | edit source]
An Zamboanga Peninsula gindesignar nga Rehiyon IX, ngan mayda ini tulo nga probinsya, nga amo an, Zamboanga del Norte, Zamboanga del Sur, ngan Zamboanga Sibugay. An rehiyon han Peninsula han Zamboanga gintawag han una nga Katundan nga Mindanao ugsa han pagpagawas han Executive Order No. 36 han Septyembre 19, 2001.
Dida han panahon tikang han 1975 hangtod 1989 an daan nga Rehiyon IX (Katundan nga Mindanao) ginbahin ngadto hin duha nga sub-rehiyon han Presidential Decree No. 773 han Agosto 21, 1975.
An Sub-Rehiyon IX-A amo an Basilan, Sulu ngan Tawi-Tawi ngan an Jolo, Sulu amo an sentro han sub-rehiyon center.
An Sub-Rehiyon IX-B amo an Zamboanga del Norte ngan Zamboanga del Sur ngan an Syudad han Zamboanga amo sentro han sub-rehiyon. Waray pa hadto an probinsya han Zamboanga Sibugay.
An Peninsula han Zambaoanga mayda lima nga syudad: Syudad han Dipolog, Syudad han Dapitan, Syudad han Isabela, Syudad han Pagadian, ngan Syudad han Zamboanga. An Syudad han Isabela kabahin han isla-nga-probinsya han Basilan ha salatan o habagatan han peninsula, ngan amo an kapital hiton nga probinsya. An mga taga-Basilan pinmili pag-api han Autonomo nga Rehiyon ha Muslim Mindanao (ARMM) hin dipalanaiha nga plebisito. Pero an mga taga-Syudad han Isabela waray maruyag pag-api han ARMM ngan amo nga an syudad ginhimo nga kabahin han Peninsula han Zamboanga nga rehiyon pinaagi han pagpagawas han Executive Order No. 36 (an amo la gihapon nga E.O. nga nagbalhin han ngaran han rehiyon).
An Jolo, Sulu amo an syahan nga sentro han rehiyon pero an Presidential Decree No. 1555, han Hunyo 11, 1978, nagbalhin han sentro han rehiyon ngadto ha Syudad han Zamboanga. An Executive Order No. 429, han Oktubre 12, 1990, nagbalhin han sentro han rehiyon ngadto han Syudad han Pagadian. An Executive Order No. 429 waray ma-implementa (posible tungod kay kulang hin pundo an gobyerno) pero an Memorandum Circular No. 75 han Nobyembre 12, 2004, nagkonpirma nga an Syudad han Pagadian amo an sentro han rehiyon.
An pisikal nga landform[igliwat | edit source]
An Peninsula han Zamboanga amo an teritoryo han tulo nga Zamboanga nga mga probinsya ngan han Misamis Occidental. An peninsula nahadugtong han dako nga bahin han Mindanao pinaagi hin isthmus nga nahamutang ha butnga han Baybayon han Panquil ngan Baybayon han Pagadian. An katubtoban han peninsula ngan han mainland gintitigamnan ha artipisyal han katubtoban han Zamboanga del Sur ngan Lanao del Norte.
An Peninsula han Zamboanga nahamutang ha butnga han Golfo han Moro, kabahin han Dagat Celebes, ngan han Dagat Sulu. Ha kadaplinan han peninsula mayda damo nga mga baybayon ngan mga isla o puro.


text:
Aztec
An pulong nga Aztec amo an natudlok ha grupo etniko ha butnga nga Mehiko, labi na an grupo han mga Nahuatl it yinaknan nga nakaagom hin kusog politikal ngan militar ha dako nga parte han Mesoamerika han ika 14, ika 15 ngan ika 16 siglo, panahon nga gintatawag nga Urhi nga pagkatapos han panahon Klasiko han Mesoamerikano kaagi.
Agsob an pulong nga "Aztec" natudlok gud la ha mga tawo han Tenochtitlan, nga nakabutang ha isla ha Sapa o Danaw Texcoco, nga gintatawag it ira kalugaringon nga Mexica Tenochca or Colhua-Mexica.


text:
Komix
An komix o komiks (tikang han Iningles: comics) usa nga forma hin visual nga arte hin mga hulagway nga agsob igkombina hin texto, agsob ha forma hin mga speech balloon o mga kapsyon hin hulagway. Ha pagtikang gin-gamit ini pag-ilustrar hin mga caricature ngan pagliaw pinaagi hin nakali-aw ngan diri-importante nga mga istorya, pero yana nahimo na ini hin literary nga medium nga mayda damo nga mga subgenre..
An SAGING[igliwat | edit source]
Mayda duha nga mag-inum, Hi Lindy ngan hi Nalding, Nagtutunga hira han puno han saging nasiring hi Lindy kan Nalding, Nalding kay akun man ini nga Saging ngan Tona akun an mga bunga ngan ugat han Saging imu la an lawas, an Nalding kay diri nasabut kumarawat la. Ngan umabot an Patu (Duck) an diyos han saging kanda Nalding balay, Nalding buk-a an itun nga lawas han Saging makita ka hin damu nga gahi hin saging itanum didtu ha hirayu nga lugar nga midyu batuhon nga tona didtu han amun guin uukyan kay subra ka damu hitun. Tikang hadtu dumamu an saging tungud kan Nalding.


text:
Kaarangay:Biyolohiya
Lima nga panrasa han dila.
An atun lawas in kapituan porsiyento tubig (H2O) iksampulu han hini in an kapituan kilogramo nga tawo, kaupatan kag siyam hini in tubig, Chlorine nga Sodium an ibba hini puntus usa wara ngan lima ka kilogramu, an Karbun C in napulu kag lima puntus kaduhaan kag walu ka kilogramu, usa ka gatus kaupatan ka gramu ha bug-os nga timbang han tawo an Sulfur ngan Potassium, Phosporous puntus kapituan kag pitu ha bug-os nga timbang han tawo, an Calcium in puntus kasiyaman kag walu ka kilogramu, Nitrogen in duha puntus usa ka kilogramu, kun susumahon 70 kilogramu nga tawo.
Kun ini wara ha balanse o kulang an tawo nasasakit, kun mag-sobra na-sasakit liwat.
An Bulong an gamit pag-balanse hini nga kulang ha lawas han tawo.
Iksampulu:
An Paracetamol (Formula Kemika: C8H9NO2)
An Mefenamic Acid (Formula Kemika: C15H15NO2)
An Amoxicillin (Formula Kemika: C16H19N3O5S•3H2O)
An Ethanol Alkohol (Formula Kemika: C2H6O)
An Methanol Alkohol (Formula Kemika: CH3OH)
Makikita mo an agsub nga pag-gamit han Carbon C nga ilimintu.
Mga ubos-nga-kaarangay
Ini nga kaarangay mayda han mga nasunod nga 5 nga mga ubos-nga-kaarangay, tikang hin 5 nga kabug-osan.
I
- IUCN Pula nga Listahan (7 C, 1 P)
M
- ► Mga awtor (3,150 P)
- Mga tanaman (2 C, 1 P)
Z
- Zoolohiya (1 C, 5 P)
Mga pakli ha kaarangay nga "Biyolohiya"
An mga nasunod nga 8 ka mga pakli aada hini nga kaarangay, tikang hin 8 nga kabug-osan.


text:
John C. Breckinridge
Hi John Cabell Breckinridge (Enero 16, 1821 – Mayo 17, 1875) usa nga Amerikano nga abogado ngan politiko. Nagsirbe hiya komo Representante han Estados Unidos ngan Senador tikang ha Kentucky ngan amo hiya an ika-napulo-kag-upat nga Sugbong-Mangulo han Estados Unidos, ngan ha yana an gimanghuri nga sugbong-mangulo ha kaagi han Estados Unidos, nga na-inagurar ha idad nga 36.
Han 1860 nga pinili-ay hin pagka-mangulo, kinmandidato hiya komo usa han duha nga kandidato han nagkabublag nga Partido Demokrata, nga nag-representa han mga taga-Salatan nga mga Demokrata. Hi Breckinridge amo an nakakuha han ikatulo nga gidamo-i hin botos han katawhan, sunod han nagdaog nga hi Abraham Lincoln, nga Republikano, ngan kan Stephen Douglas, usa nga taga-Amihanan nga Demokrata, kundi hiya an ikaduha dida han Kolehiyo Elektoral nga pagbotos.
Ha pagsunod han pagtikang han Amerikano nga Gyera Sibil, nagsirbe hiya dida han Army han Estados Konfederados komo heneral ngan kumander han puwersa Konfederato, nga naglalakip hin mga batan-on nga Virginia Military Institute nga mga cadet, dida han Pag-awayan han New Market. Nagsirbe gihapon hiya nga amo an ikalima ngan kataposan nga Konfederado nga Maghirilom hin Gyera.
Hi Breckinridge usa nga api han kilalado nga pamilya Breckinridge han Kentucky, ngan hiya an apo ni John Breckinridge (1760-1806), nga nagsirbe komo Senador ngan Attorney General; hiya an amay han kongresista ngan diplomata nga hi Clifton Rodes Breckinridge; ngan an lolo ha tuhod han aktor nga hi John Cabell "Bunny" Breckinridge.


text:
Picong, Lanao del Sur
An Picong usa nga bungto ha lalawigan han Lanao del Sur ha Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 12,230 ka tawo ha 1,720 nga mga panimalay.
An bungto gintawag anay nga Sultan Gumander. Gin-iba ang ngaran hini dida han tuig 2006 ha ilarom han Muslim Mindanao Autonomy Act No. 175 han petsa Disyembre 16, 2004, nga ginratipika pinaagi hin plebisito nga ginhimo dida han Marso 25, 2006.[1]
Mga Baranggay[igliwat | edit source]
An Picong ginbahin ngadto hin napulo kag siyam (19) nga mga baranggay.
Mga Reperensya[igliwat | edit source]
- ↑ National Statistical Coordination Board (2006-04-27). 2006 Factsheet. Ginkità dida han 2006-06-24.
Mga Sumpay ha Gawas[igliwat | edit source]
- Opisyal nga Websayt han Bungto han Picong
- Philippine Standard Geographic Code
- 2000 Philippine Census Information


text:
Jose S. Palma
- Ini nga barasahon mahiunong han arsobispo han Sugbo. Para hin impormasyon mahiunong han nagsurat han laray han nasodnon nga awit pakadto ha José Palma
Hi Jose Serofia Palma (natawo Marso 19, 1950) amo in usa nga obispo han Singbahan Katolika Romana. Hiya an kasanhi nga Arsobispo han Metropolitano nga Arkidiosesis han Palo ha lalawigan han Leyte, ha isla han Leyte ha Kabisay-an ngan amo hiya yana an Arsobispo han Sugbo. Natawo hiya ha Dingle, Iloilo. Gin-ordenar hiya nga padi han Agosto 21, 1976. Han Nobyembre 28, 1997 gin-ordenar hiya nga obispo ngan ginhimo nga Titulado nga Obispo han Vazari-Didda. Nahimo hiya nga auxilyar o kabulig nga Obispo han Arkidiosesis han Sugbo. Sunod hini ginhimo hiya nga Obispo han Calbayog ngan katapos hin 7 ka tuig, ginbalhin hiya ngada han nasabi nga arkidiosesis han Palo.
Han 2010, ginpili hi Arsobispo Palma nga amo an masunod kan Ricardo Kardinal Vida komo Arsobispo han Sugbo.


text:
Dmitri Shostakovich
Hi Dmitri Dmitriyevich Shostakovich (ha Ruso: ДMи́Tpий ДMи́TpиeBич ШocTakóBич, Dmitrij Dmitrievič Šostakovič o Dmitriy Dmitryevich Shostakovich) (Septyembre 25 [D.E. Septyembre 12] 1906 – Agosto 9, 1975) usa nga Ruso nga kompositor han Sovyetika nga panahon.
Komplikado ngan makuri an relasyon ni Shostakovich han gobyerno Sovyetika, ngan nag-antos hiya hin duha nga opisyal nga pagpakaraot han iya musika, dida han tuig 1936 ngan dida han 1948, ngan an masurong nga paghimo nga ilegal han hiya mga sinurat. Ha sugad liwat nga panahon, nakakarawat hiya hin damo nga mga pagkilala ngan premyo tikang han estado ngan nagsirbe hiya dida hanSoviet nga Suprema. Bisan pa han opisyal nga kontrobersya, sikat an mga sinurat ni Shostakovich; ngan sumala han Grove Dictionary of Music and Musicians, hiya daw an gimakarit nga komositor Sovyetika han iya panahon.


text:
Alaska
An Alaska (i /əˈlæskə/) amo an gidako-i nga estado han Estados Unidos ha kahaluag. An Juneau amo an kapital nga siyudad ha nasabi nga Estado. Nahamutang an Alaska ha kanawayan nga kadaplinan han kontinente han Amihanan nga Amerika, ngan sapit an Canada ha sidlangan, an Kalawdan Artico ha amihanan, ngan an Kalawdan Pacifico ha katundan ngan salatan, ngan ah Rusya unhan pa ha katundan tabok han Estrecho han Bering. Mga katunga han mga 710,231 ka molupyo han Alaska (sumala han 2010 nga Census han Estados Unidos) naukoy ha sakob han metropolitano nga kahaluag han Anchorage. An Alaska amo an gigutiayi hin padot-hin-katawhan o densidad hin populasyon han Estados Unidos.[1]
Ginpalit an Alaska tikang han Imperyo nga Ruso han Marso 30, 1867, hin bayad nga $7.2 ka ribo o milyon ($113 ka ribo o milyon ha yana nga mga dolar) ha mga tagduha ka sentimo ha tagsa akre ($4.74/km²). An tuna nag-agi hin pipira nga mga pagbalhin ha pagdumara ugsa ini magini usa nga organisado (o gin-incorporar) nga teritoryo dida han Mayo 11, 1912. An Alaska amo an nagin ika-49 nga estado han Estados Unidos dida han Enero 3, 1959.
An ngaran nga "Alaska" (Aляcka) daan na gin-gamit han panahon han pagkolonisar han Rusya, nga diin gin-gamit anay ini para la han rawis o katarman o peninsula. Ginkuha ini tikang han Aleut nga pulong nga alaxsxaq, nga nangangahulogan "the mainland" (an dako nga tuna) o kun ha mas literal, "an butang nga diin an buhat han dagat ginkakadto".[2] Tinatawag gihapon ini nga Alyeska, an "dako nga tuna", usa nga Aleut nga pulong nga tikang han amo gihapon nga ugat.
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ Census Bureau. Factfinder.census.gov. Ginkità dida han 2010-06-02.
- ↑ Ransom, J. Ellis. 1940. Derivation of the Word "Alaska"'. American Anthropologist n.s., 42: pp. 550–551


text:
Palasyo han Élysée
An Palasyo han Élysée o Palasyo han Elíseo (Frinanses: Palais de l'Élysée, ginluluwas nga: [palɛ də lelize]) amo an opisyal nga balay ngan lingkoranan han Mangulo han Republika Fransesa, nga diin adto an iya opisina, ngan diin an Konseho han mga Ministro nagkikita. Harani ini han Champs-Élysées ha ika-8 nga arrondissement han Paris.
It mga importante nga bisita tikang ha langyaw ginbabalay ha harani nga Hôtel de Marigny, usa nga baga-hin-palasyo nga urukyan. Mayda mga taramnan an Élysée, nga diin an mangulo nagkaada hin pangaon dida hit kulop han Adlaw han Bastille. Hi François Hollande, an Mangulo han Fransya tikang han 2012, amo it naukoy yana dida hit palasyo.
Mga basahonon[igliwat | edit source]
- René Dosière, L'argent caché de l'Élysée, Seuil, 2007
Mga sumpay ha gawas[igliwat | edit source]
- 'Kaagi han Palasyo han Élysée' ha opisyal nga sityo han Mangulo han Republika Fransesa
- Kaagi han Palasyo han Élysée ha opisyal nga sityo han Mangulo han Republika Fransesa
- Panoramiko nga mga ritrato han Palasyo han Élysée ha opisyal nga sityo han Mangulo han Republika Fransesa
Mga koordinado: 48°52′13″N 2°18′59″E / 48.87028°N 2.31639°E


text:
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An Janiuay usa nga ikaduha nga klase nga bungto ha lalawigan o probinsya han Iloilo ha Katundan nga Kabisay-an nga rehiyon han Kabisay-an ha Pilipinas. Sumala han 2000 nga census, mayda ini populasyon nga 54,166 ka tawo ha 10,322 nga mga panimalay.
Nahamutang an bungto hin 33 ka kilometro ha kanawayon o amihanan-katundan han Syudad han Iloilo. Ginhimo ini han tuig 1769.
An Janiuay ginbahin ngadto hin kaunman (60) nga mga baranggay.