text:
Nursultan Nazarbayev
Hi Nursultan Abishuly Nazarbayev (Kaz. HұpcұлTaH Әбiшұлы HaзapбaeB, Ruso HypcyлTaH AбишeBич HaзapбaeB) (natawo Hulyo 6, 1940 ha Chemolgan, Kazakhstan) amo iton namumuno yana han Kazakhstan. Dida hiya han iya puwesto tikang han 1990, ngan hiya an namuno han Kazakh SSR ha ilarom ni Mikhail Gorbachev. Na-elihir anay hiya ha orihinal hin panahon-hin-serbisyo nga upat la ka tuig, pero han 1998 nagsurat hiya hin dekreto nga magpabilin ha iya ha poder hin mga 7 pa ka tuig. An iya pinakataposan nga pinili-ay iginkondera han OSCE nga diri naka-abot han mga internasyonal nga demokratiko nga mga surondon.
An mga polisiya ni Nazarbayev balansead nga pagsubay, dapig-Katundan (o pro-West) samtang naniningkamot nga magpabilin an suporta han Rusya. Gin-abrehan niya an mga oil field han Tengiz ngan Kashagan ha Kazakhstan ha mga Americano nga oil nga kompanyiya. Ha domestiko nga mga bahin, nagpili hiya hin polisiya nga surusugad han Tsina nga diin nagpupursegir hiya hin kapitalista nga pagpadukwag han ekonomiya nga waray pagliberalisar ha politika, gna naresulta ha panalagsaon hin mga drakonian nga mga polisiya ngan maisog nga paghampak han mga diri nauyon, upod an pag-diskwalifar han mga kabangga elektoral ngan han pagga-ud han press, nga ginkontrola han iya anak nga babaye nga hi Dariga Nursultanovna Nazarbayeva. Bisan pa, respetado hiya hin pira ha Katundan tungod han iya baga-hin-maupay nga pagpadukwag han nasod ngan han iya pagmantener hin stabilidad ngan pagpadukwag han nasod nga nahamutangan hin diri-sigurado, dako-in-enerhiya nga rehiyon.
An mga nasuporta ha iya nagsisiring nga iginpaupay niya an kamutangan han masa Kazakhstani bisan pa mayda mga alegasyon nga nakatirok hiya hin mga sobra usa ka billion nga US nga dolyares ha mga Swiss bank accounts ug mga hurubhurob hin masurong nga pangurakot nga nahabulig ha iya ug damo nga myembro han iya gobyerno. Igintikang hiya an pagbalhin han pagdumara tikang ha Almaty ngadto ha Astana.
Inasaw-an hiya kan Sara Alpysovna Nazarbayeva, ug hira mayda tulo nga anak nga babaye nga hira Dariga, Dinara and Aliya.
Han Disyembre 4 2005, ginbuhat in bag-o nga pinili-ay para han pagkapresidente, ngan hi Presidente Nazarbayev nagdaog nga nakakuha hin labaw nga mayoriya hin 91.15% (tikang hin bug-os nga 6871571 nga mga eligible nga inmapi nga mga botante) sumala han Komisyon Elektoral Sentral han Kazakhstan. Ini nga resulta nagkamay-ada hin kritisismo han OSCE. Hi Nazarbayev nahurar hin dugang nga pito-ka-tuig nga term han Enero 11 2006.


c: text/html

text:
Siyensya han komputasyon
[1]An siyensya han komputasyon (ha Iningles: computer science o computing science; ha Kinatsila: ciencias de la computación) , amo an pag-aram han teoretiko nga mga batikan han impormasyon ngan computasyon ngan an pag-implementa hini ngan pag-aplikar hini ha mga sistema hin kompyuter.[2][3][4] An siyensya han komputasyon mayda damo nga mga naha-ilarom-nga-mga-larangan; mayda mga naghahatag hin enfasis han komputasyon hin mga ispisipiko nga mga resulta (sugad hin kompyuter grafiks), samtang mayda liwat iba nga mga larangan nga nahanunungod hiton mga kaangayan hin mga computational problem (sugad han teorya hin computational complexity). Mayda liwat mga larangan hini nga siyensya nga nahanunungod hiton mga aratupagon ha pag-implementa hin mga komputasyon. Pananglitan, an programming language nga yinaknan nanginginlabot han pagpahayag han mga komputasyon, samtang ha computer programming, mga ispisipiko nga computer language gin-aaplika pagsolbar hin mga ispisipko nga mga computational problem. Usa pa nga nahailarom-nga-larangan, an human-computer interaction, nanginginlabot han mga aratopagon han paghimo han mga kompyuter ngan computation nga magamitan han kadam-an.
Mga reperensya[igliwat | edit source]
- ↑ Italic text
- ↑ "Computer science is the study of information" Department of Computer and Information Science, Guttenberg Information Technologies
- ↑ "Computer science is the study of computation." Computer Science Department, College of Saint Benedict, Saint John's University
- ↑ "Computer Science is the study of all aspects of computer systems, from the theoretical foundations to the very practical aspects of managing large software projects." Massey University

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Porto (distrito)
An Distrito han Porto (agsob liwat tawagon nga Oporto) nahamutang ha kanawayan nga baybayon han Portugal. An ulohan han distrito amo an syudad han Porto, an ikaduha nga gidako-i nga syudad han nasod. Ginsasapitan ini han mga distrito han Aveiro ngan Viseu ha salatan, han distrito han Braga ha amihanan ngan han distrito han Vila Real ha salatan.
An kahaluag hini mga 2395 ka km² ngan an katawhan hini 1,781,826.
An distrito mayda napulo kag walo (18) nga mga munisipyo:
- Amarante [syudad]
- Baião [bungto]
- Felgueiras [city]
- Gondomar [syudad]
- Lousada [bungto]
- Maia [syudad]
- Marco de Canaveses [syudad]
- Matosinhos [syudad]
- Paços de Ferreira [syudad]
- Paredes [syudad]
- Penafiel [syudad]
- Porto [dako nga syudad]
- Póvoa de Varzim [syudad]
- Santo Tirso [syudad]
- Trofa [syudad]
- Valongo [syudad]
- Vila do Conde [syudad]
- Vila Nova de Gaia [syudad], an gidamo-i hin tawo nga munisipyo ngan amo la nga munisipyo ha Distrito han Porto nga nahamutang ha salatan han Salog Douro.
An mga munisipyo ha igbaw nga talaan mga syudad gawas la han Baião ngan Lousada.
Mayda mga munisipyo nga naglalakip hin usa o damo pa nga mga syudad;an munisipyo han Paredes amo an gidamo-i hin syudad nga nahamutang ha sulod hini: Paredes, Gandra, Rebordosa ngan São Salvador de Lordelo. Mga iba pa nga mga syudad ha Distrito han Porto amo an Rio Tinto ngan Valbom (ha munisipyo han Gondomar), Ermesinde (ha muisipyo han Valongo), São Mamede de Infesta (ha munisipyo han Matosinhos), Freamunde (ha munisipyo han Paços de Ferreira) ngan Lixa (ha Felgueiras).
Importante nga lupadan hin idro[igliwat | edit source]
Lupadan han Porto /Oporto Int.(OPO) Sá Carneiro ,nga nahamutang ha Pedras Rubras,Moreira,Maia,Grande Porto.
Importante nga daungan hin barko[igliwat | edit source]
Leixões ha Matosinhos,Porto.


text:
San Francisco, Sugbo
An San Francisco usa nga ika-upat nga klase nga bungto ha lalawigan o probinsya han Sugbo ha Butnga nga Kabisay-an nga rehiyon han Kabisay-an ha Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 41,327 ka tawo ha 8,189 nga panimalay.
Mga Baranggay[igliwat | edit source]
An San Francisco ginbahin ngadto hin napulo kag lima (15) nga baranggay.
- Montealegre
- Cabunga-an
- Campo
- Consuelo
- Esperanza
- Himensulan
- Northern Poblacion
- San Isidro
- Santa Cruz
- Santiago
- Sonog
- Southern Poblacion
- Unidos
- Union
- Western Poblacion


text:
Surigao del Sur
An Surigao del Sur amo in probinsya o lalawigan han Pilipinas nga nahamutangan ha Caraga nga rehiyon ha Mindanao. An kapital hini amo an Syudad han Tandag ngan ginsasapitan ini han Surigao del Norte ha amihanan, Agusan del Norte ngan Agusan del Sur ha katundan, ngan Davao Oriental ha salatan. An Surigao del Sur nahamutang ha sidlangan nga labnasan han Mindanao ngan naatubang han Dagat Pilipinhon.
Sulod
Katawhan ngan Kultura[igliwat | edit source]
Ekonomiya[igliwat | edit source]
Heyograpiya[igliwat | edit source]
Politikal[igliwat | edit source]
An Surigao del Sur ginbahin ngadto hin napulo kag walo (18) nga mga bungto ngan usa (1) nga syudad.


text:
Kabisay-an
An Kabisay-an (o Kabisaya-an; ha ortograpiya han Sanghiran san Binisaya: Kabisay'an o Kabisayaan; Kinatsila: Bisayas; Ininglis: Visayas) ngaran han mga rehiyon nga nahamutangan ha butnga o sentral nga bahin han Pilipinas. Inin nga rehiyon ginngaranan nga Kabisay-an o mga Bisaya kay an mga kultura ngan yinaknan han mga taga-dinhe, sinisiring nga Bisaya. Iton Iningles nga pulong nga Visayas nangangahulogan la nga mga rehiyon ug isla han Kabisay-an samtang an pulong nga Kabisay-an ha Binisaya, nangangahulogan gihapon han mga tawo ug kultura han mga Bisaya. An mga lumad nga yinaknan han Kabisay-an tinatawag nga mga Binisaya.
An mga gidagko-i nga isla o puro ha Kabisay-an amo an:
Sulod
- 1 Mga Rehiyon Politikal
- 2 Mga Bisaya nga Lalawigan ngan Rehiyon nga Gawas han Kabisay-an
- 3 Mga Binisaya
- 4 Kasaysayan han Kabisay-an
- 5 Ekonomiya han Kabisay-an
Mga Rehiyon Politikal[igliwat | edit source]
Tulo an rehiyon nga mabibilngan ha Kabisay-an. Amo ini an mga probinsya o lalawigan nga sakop hiton mga rehiyon ha Kabisay-an.
Katundan nga Kabisay-an (Rehiyon VI)[igliwat | edit source]
Butnga nga Kabisay-an (Rehiyon VII)[igliwat | edit source]
Sinirangan nga Kabisay-an (Rehiyon VIII)[igliwat | edit source]
Mga Bisaya nga Lalawigan ngan Rehiyon nga Gawas han Kabisay-an[igliwat | edit source]
Mga Lalawigan ha Luzon nga Binisaya an yinaknan[igliwat | edit source]
Inin nga mga lalawigan api han Luzon ha politika kondi an ira mga kultura ngan yinaknan Bisaya.
Dugang pa hini, an mga yinaknan han Sorsogon kuno mga Binisaya gihapon nga yinaknan. Kondi mayda mga lingguwista nga an ira pagtratar han mga yinaknan nga Sorsoganon nga mga Bisakol (sagol han Binisaya ngan Bikol)
Mga Lalawigan ha Mindanao nga Binisaya an mga yinaknan[igliwat | edit source]
Mga Binisaya[igliwat | edit source]
Damo an mga yinaknan nga Binisaya. Mayda mga Binisaya nga amo iton yakan ha Kabisay-an ngan mayda mga Binisaya nga lumad nga yinaknan ha gawas han Kabisay-an. Diri pa ini kumpleto nga lista
Mga Binisaya ha Kabisay-an[igliwat | edit source]
- Akeanon (Aklanon)
- Caluyanon
- Cuyonon
- Malaynon
- Hiligaynon
- Kinaray-a
- Onhan
- Poroanon
- Sinugboanon (Cebuano)
- Winaray
Mga Binisaya ha gawas han Kabisay-an[igliwat | edit source]
Ini nga mga yinaknan o pinulongan, lumad ha gawas han Kabisay-an kondi mga Binisaya nga yinaknan gihapon ini.
†An yinaknan nga Tausug ginklasipika nga Binisaya nga yinaknan kondi an mga Tausug diri hira natawag hit ira kalugaringon nga mga Bisaya.


text:
Jovellar
An Jovellar usa nga ikalima nga klase nga bungto ha lalawigan han Albay ha Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 17,357 ka tawo ha 3,234 nga mga panimalay.
An kasagaran nga pagkadto han bungto pinaagi ha Guinobatan. Mga jeepney nabiyahe han 16 ka kilometro nga distancia tikang ha Guinobatan ngadto ha Jovellar ha adlaw-adlaw nga iton syahan nga biyahe tikang ha Guinobatan nagikán hin sayó ha 5 AM ngan an kataposan nga biyahe ha mga 5 PM.
An dako nga pagpakabuhi ha Jovellar amo an pag-uma. An mga produkto nga importante amo an humay, luget, abaka, ngan mais.
An Salog han Quipia nasulog hin pag-agi dida han bungto ngan an salog nasulog ngadto ha Donsol, Sorsogon.
An mga buruhaton hin turista dida hini nga lugar upod an biyahe ngadto han salog ha luyo han lokal nga iskwelahan, o pagbisita han Pariaan nga pool. Ha sawang, mayda istatwa han nasodnong nga bayani nga hi Dr. Jose Rizal, ngan an simbahan han bungto ha atubangan hini.
Mga Baranggay[igliwat | edit source]
An Jovellar ginbahin ngadto hin karuhaan kag tulo (23) nga mga baranggay.


text: 1Ayaw pagbusa hin tawo nga magurang ha imo, kundi panginyupo ha iya sugad hin amay mo. Isipa nga imo kabugtoan an kalalaken-an nga manghod mo, 2nga mga iroy an kababayen-an nga magurang ha imo, ngan ha bug-os nga pagkaputli, isipa liwat nga imo kabugtoan an kababayen-an nga manghod ha imo. 3Tahora an mga balo nga kababayen-an nga tinuod nga nag-uusaan. 4Kundi kon may mga anak o mga apo in balo nga babaye, kinahanglan hira anay an magtuman han ira dyosnon nga mga katungdanan ha ira kalugaringon nga panimalay, ngan ha sugad nga paagi makakabalos hira han ira mga kag-anak ngan mga apoy kay amo ito an nakakalipay han Dyos. 5An tinuod nga balo nga babaye nga nag-uusaan nga waray naninimangno ha iya, naglalaom na la han Dyos ngan nagpapadayon hin pag-ampo ngan pangaro han Dyos hin tabang adlaw-gab-i. 6Kundi, an balo nga babaye nga nagpapatakas hin kalipayan, patay na paghunahunaon bisan kon buhi pa hiya. 7Ihatag ini nga sugo ha ira, basi waray makagsuson ha ira. 8Kon may tawo nga diri nanginginano han iya mga kauropdan, labi na an mga kaapi han iya kalugaringon nga panimalay, nagsalikway han iya pagtoo, ngan labaw pa hiya kamaraot han diri natoo. 9Ayaw na pagdugangi an listahan han mga balo, labot kon an balo nga babaye labaw na hin saysenta an iya edad. Kinahanglan liwat nga makausa la hiya pangasawa, 10ngan may bantog hin mag-upay nga mga binuhatan: babaye nga nagmangno hin maupay han iya mga anak, nag-abiabi hin mga sumasaka ha iya balay, nagtuman han mga ordinario nga buruhaton han mga magtinuohon, nagtabang han mga nagkukuri, ngan nagtuman han ngatanan nga mag-upay nga mga buruhaton. 11Kundi ayaw iupod ha lista an batan-on pa nga mga balo nga kababayen-an; kay kon karuyag na liwat nga hira pangasaw-on, nabulag hira kan Cristo, 12ngan nakakasala hira hin diri pagtuman han ira syahan nga saad ha iya. 13Mahibabaro liwat hira pagkarag han ira panahon hin pagpinanungbalay; kundi labaw pa kamaraot, mahibabaro hira paglinibak ngan pagyinubit, pagyinakan hin mga butang nga diri kaangayan. 14Sanglit gabay an batan-on pa nga mga balo pumaasawa ngan manganak hira, ngan magmangno han ira mga panimalay, basi mawaray higayon an aton mga kaaway hin pagpakaraot ha aton. 15Kay may-ada na iba nga mga balo nga kababayen-an nga binmaya ngan nagsunod na kan Satanas. 16Kon in usa nga babaye nga matinuohon may mga balo nga kababayen-an ha iya panimalay, kinahanglan mangnoan hira niya, ngan diri magsarig la han singbahan, basi kamangnoan han singbahan an mga balo nga kababayen-an nga waray nagtitimangno. 17Kinahanglan isipon nga an mga katigurangan han singbahan nga maupay magtuman han ira kapangulo, labi na an maduroto hin pagwali ngan pagtutdo, angay tagan hin doble nga suhol. 18Kay nasiring an kasuratan, “Ayaw pagbusali an baka samtang naggigiok,” ngan “Angay han iya igo nga suhol an nagbubudlay.” 19Ayaw pamatii an sumbong kontra hin pangulo hin singbahan labot la kon ginsalawad ito hin duha o tulo nga mga saksi. 20Sawaya ha atubangan han kadam-an an mga nagpapakasala, basi mahadlok an iba. 21Ha atubangan han Dyos ngan ni Cristo Jesus, ngan han baraan nga mga anghel, gin-aagda ko ikaw nga tumanon mo ini nga mga sagdon hin waray pagtamay o pagpalabi hin tawo, ha bisan ano nga imo pagbubuhaton. 22Ayaw pagdalidali pagpandong han imo mga kamot bisan kan kanay para hin pag-alagad han Ginoo. Ayaw bulig han iba hin pakasala; talinguhaa nga magmaputli ka. 23Ayaw pag-inom hin tubig la, kundi gamit hin gutiay nga bino, pagtambal han imo suroksurok, kay agsob ka la masakit. 24Dayag kaupay an mga sala han iba nga mga tawo, ngan nag-uuna ha ira ha hukmanan ini nga ira mga sala; kundi an mga sala han iba ha orhe na nakikita. 25Ha amo nga paagi, nakikita hin dayag an mag-upay nga mga buhat, ngan bisan an diri nakikita hin dayag diri matatago.


text:
Finanza
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Kinatsila nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An finanza (o pangwarta o panalapi) amo an siyensya nga nangingilabot han padalagan han salapi o kwarta hin mga tawo, mga negosyo o estado. Usa ini nga sanga han ekonomiya nga nag-aaram han pagkuha, ngan pagpatubo, hin usa nga kompanyiya, individuo o hin estado, hin mga fondo nga kinahanglan para hiton mga obhetibo hini ngan han mga kriteryo nga diin gin-gagamit ini ha mga buruhaton. Ha lain nga mga pulong, nag-aaram ini nga siyensya han pagkaiba han pagkuha ngan pagpadukwag hin kwarta ngan hin iba nga mga valor sugad hiton titulo, bonos, ngan iba pa.
Tikang:
An SALAPI/KUWARTA han kalibutan/mga Nasud:
Pinduta Ak


text:
Huh?
...did Ty go to the Icy Plains when I wasn't looking?
HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA
Ah, the timing was absolutely astounding.


text:
Dependencias Federales Venezolanos
An Mga Dependensya Federal o Dependencias Federales, sumala han Konstitusyon han Republika Bolivariana han Venezuela, amo in mga bahin hin teritoryo han Republika nga diri api hin Estado, Teritoryo Federal ngan han Distrito Capital, nga mga isla o puro nga amo an teritoryo ha dagat o nabawbaw han plataforma kontinental. Gin-organisa ini hin 12 ka grupo hin puro, kondi bisan pa mga 89 nga isla nahailarom han pagdumara hin iba nga mga estado nga venezolano tungod han kahirani han mga hini ha mga baybayon han Anzoátegui, Aragua, Carabobo, Falcón, Miranda, Nueva Esparta ngan Sucre.
Naghahatag ini para han Venezuela hin Teritoryo ha Kadagatan, nga diin mayda ini bug-os nga nasodnon nga soberaniya[1]ngan ha pagsunod han mga Katungod han Dagat han mga nasod riberenyo, ini nga kordon hin mga puro amo an punto hin pagtikang para han pag-estableser han mga delimitasyon hin 200 ka milyas, nga naghihimo hin sugad han Zona Económica Exclusiva (Z.E.E.), nga sinisiring nga usa nga espasyo hin dagat ngan ilarom-hin-dagat nga mga aproximadamente 650 ka yukot nga kwadrado nga km, nga tinatawag liwat nga Mar Patrimonial. An Venezuela nga may base han iya teritoryo caribenyo gindelimitar an iya mga frontera maritima hin 5 nga nasod Estados Unidos han Amerika, Fransya, Nederlandes (Holanda), Republika Dominicana, ngan Trinidad ngan Tobago. An magsaragpit nga mga isla ha Dagat Caribe ngan ha ubos nga katunga han atlantico venezolano mayda namumutnga nga temperatura hin tinu-ig nga nahabutnga hin mga 26 ngan 28ºC, ngan mayda presipitasyon o pag-uran hin mga 300 tubtob 500 nga milimetro hin tuig.
Tabla han mga isla/puro[igliwat | edit source]
Sumala han mga estimasyon nga gibag-ohi an kahaluag han mga dependensya Federal mga 342,25 ka km² nga diri upod an gamay nga kapuropod-an o archipiélago han mga puro ha Caracas. An mga isla o puro, an ira mga grupo ngan kapuropod-an gintalaan ha ubos:
Mga reperensya[igliwat | edit source]
- ↑ Sumala han Konstitusyon, an espasyo han kapuropod-an han Republika Bolivariana han Venezuela naglalakip han kapurupod-an han Los Monjes, kapuropod-an han Las Aves, kapuropod-an han Los Roques, kapuropod-an han La Orchila, isla La Tortuga, isla La Blanquilla, kapuropod-an han Los Hermanos, islas de Margarita, Cubagua ngan Coche, kapuropod-an han Los Frailes, isla La Sola, kapuropod-an han Los Testigos, isla de Patos ngan an isla de Aves; ngan dugang pa, an mga isla, además, las islas, islote, cayos ngan bancos nga nahamutang o magawas tikang han dagat teritoryal nga diin nabawbaw han plataforma continental o ha sulod han mga limite han zona ekonomika exclusiva. .


text:
Syudad han Zamboanga
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An Syudad han Zamboanga usa nga syahan nga klase nga syudad ha Pilipinas ngan usa han mga syahan nga chartered nga syudad han nasod. An Commonwealth Act No. 39 nga ginpirmahan ni Presidente Manuel L. Quezon dida han Oktubre 12, 1936 ha Malacañang naghimo ngan nag-estableser hini komo chartered nga syudad. Gintatawag ini nga "Zamboanga Hermosa" (Mahusay nga Zamboanga) ngan han una gintawag nga "El Orgullo de Mindanao" (An Parayaw han Mindanao)
Mga Baranggay[igliwat | edit source]
An Syudad han Zamboanga ginbahin ngadto hin kasiaman kag walo (98) nga mga baranggay:
Mga Sumpay ha Gawas[igliwat | edit source]
- 2000 Philippine Census Information
- Zamboanga.org nga websayt
- Zamboangacity.com nga websayt
- L.A. Zamboanga Times
- Official City Government Website
- Philippine Standard Geographic Code
- Sunstar Zamboanga
- Websayt mahitungod han Syudad han Zamboanga
- Websayt nga mayda detalyado nga kasaysayan mahitungod han kaagi han Syudad han Zamboanga
- Websayt han Syudad han Zamboanga
- Zamboanga Online Classifieds
- Zamboanga City On-line Community
- Zamboanga City nga Forum
- Zamboanga Times nga Periodiko
- Zamboanga Today nga Periodiko
- Zamboanga Business Directory


text:
Ioannis Kapodistrias
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Hi Konde Ioannis Antonios Kapodistrias (ha Griyego Iwάvvnς Kaπoδίσtpιaς - Ioannis Kapodistrias, ha Italyano Giovanni Capo d'Istria, Conte Capo d'Istria, ngan ha Ruso rpaф ИoaHH KaпoдиcTpия - Graf Ioann Kapodistriya) (Pebrero 11 1776 – Oktubre 9 1831) usa nga Griyego nga diplomat han Ruso nga Imperyo. Ha urhe nga panahon hiya an nagin syahan nga namuno han estado han naglulugaring o independyente nga Gresya.


text: 1Katapos pagtugona ni Jesus an iya dose nga mga tinun-an, binmaya hiya hadto nga dapit ngan kinmadto hin pagtutdo ngan pagwali ha mga higrani nga bungto. 2Han pakabati ni Juan nga parabunyag didto ha bilanggoan mahitungod han mga buhat ni Cristo, ginpakadto niya kan Jesus in pira han iya mga tinun-an. 3Nagpakiana hira kan Jesus, “Sumati daw kami, ikaw ba an ginpapaabot nga ginsiring ni Juan, o maghuhulat pa ba kami hin lain?” 4Binmaton hi Jesus, “Balik kamo ngan sumati hi Juan han iyo hinbabatian ngan hinkikit-an: 5nakakakita na an mga buta, nakakalakat na an mga lulid, malinis na an mga sanlahon, nakakabati na an mga bungol, nabanhaw na an mga minatay, ngan iginpasangyaw na an Maupay nga Sumat ngadto han mga kablas. 6Hin kapalaran hadton waray pagruhaduha ha akon!” 7Samtang naoli na an mga tinun-an ni Juan, naghimangraw hi Jesus ha mga tawo mahitungod kan Juan: “Han pagkadto niyo kan Juan didto ha kamingawan, ano man an karuyag niyo hikit-an? Usa ba nga dahon nga ginpapalidpalid han hangin? 8Ano gud an iyo ginkadto hin pagkita? Usa ba ka tawo nga nakakasul-ot hin mahal nga panapton? Aadto pag-uokoy ha mga palasyo an mga nagpapanapton hin sugad hito! 9Sumati ako, ano gud an iyo ginkadto hin pagkita? Usa ba nga manaragna? Tinuod, nasiring ako ha iyo, hinkit-an niyo in labaw pa hin manaragna. 10Kay amo hi Juan an hinnabihan han kasuratan: ‘Iini an akon magsarangyaw, nasiring an Dyos; ipadadara ko hiya una ha imo basi mag-andam han imo aagian.’ 11Tigamni niyo ini! Labaw pa hi Juan nga Parabunyag hin bisan hin-o nga iginanak hin babaye, kundi labaw pa ha iya an gigugutiayi ha Ginhadian han langit. 12Tikang han pagwali ni Juan ngada yana, nahiagom na an Ginhadian han langit hin makusog nga mga pagsulong, ngan an mag-isog nga mga tawo naniniguro nga maagaw ini nira. 13Ngada han panahon ni Juan, naghimangraw mahitungod han Ginhadian an ngatanan nga mga manaragna ngan an Balaod ni Moises; 14ngan kon karuyag niyo hin pagtoo han ira sumat, hi Juan amo hi Elias kanay pag-abot daan na igintagna. 15Sanglit, pamati kamo kon may niyo mga durunggan! 16“Niyan, ano man an akon itatanding han mga tawo yana nga panahon? Sugad hira hin kabataan nga nagkakalingkod didto ha taboan. Nagoliat an usa nga hugpo ngadto han lain nga hugpo, 17‘Nagtokar kami para ha iyo hin maribhong nga tokar, kundi waray may nasayaw! Nagkanta kami hin mga masulob-on nga mga awit, kundi waray kamo magtangis!’ 18Han pagkanhi ni Juan, nagpuasa hiya, ngan waray uminom hin bino, ngan nagsiring an ngatanan, ‘May-ada yawa dida ha iya!’ 19Kinmanhi an Anak han Tawo ngan kinmaon ngan inminom hiya, ngan nagsiring an ngatanan, ‘Kitaa daw niyo ini nga tawo! Malamon ngan parahubog hiya, sangkay han mga parasukot hin buhis ngan mga tinamay!’ Kundi ginpapakita nga matuod an kinaadman han Dyos pinaagi han mga bunga hito nga mga buhat.” 20Niyan gintunglo ni Jesus an mga bungto diin ginbuhat niya an kaurog han iya mga milagro, kay waray man bumaya an mga tawo han ira mga sala. 21“Kairo nimo, Corasin! Kairo man liwat nimo, Betsaida! Kon an mga milagro nga ginbuhat dida ha iyo didto pa pagbuhata ha Tiro ngan ha Sidon, maiha na unta an mga tawo didto nga nagsusul-ot hin sako ngan nagsaribo hin agbon ha ira mga ulo, hin pagpakita nga binmaya na hira han ira mga sala. 22Sanglit, hinumdomi nga ha Adlaw han Paghukom, labaw pa nga malolooy an Dyos han mga tawo han Tiro ug Sidon kay ha iyo! 23Ngan ikaw Capernaum, karuyag mo ba nga bayawon ka ngadto ha langit? Ilalabog ka ha impyerno! Kay kon didto pa pagbuhata ha Sodoma an mga milagro nga ginbuhat dida ha imo, matindog pa unta ini nga bungto yana. 24Sanglit, hinumdomi nga ha Adlaw han Paghukom, labaw pa nga malolooy an Dyos han Sodoma kay ha imo!” 25Hito nga panahon nagsiring hi Jesus, “O Amay, Ginoo han langit ngan han tuna! Nagpapasalamat ako ha imo, kay imo iginpahayag hadton mga tapang an imo gintago ha mga mag-aram ug may-ada hibaro. 26Tinuod, Amay ko, nahimo ini tungod han imo kalugaringon nga pagbuot ug karuyag. 27“Iginhatag ha akon han akon Amay an ngatanan nga mga butang. Waray makilala han Anak labot han Amay, ngan waray makilala han Amay labot han Anak, ngan hadton karuyag han Anak nga magpadayag han Amay. 28“Kadi kamo ha akon, ngatanan kamo nga ginugul-an hin pagdara han iyo mabug-at nga mga paras-anon, ngan tatagan ta kamo hin pahuway. 29Kuhaa an akon yugo ngan ibutang dida ha iyo, ngan pagtuon kamo ha akon kay malumo ako ngan mapinaubsanon ha kasingkasing; ngan hiaagian niyo an pagpahuway. 30Kay masayon an yugo nga ihinahatag ko ha iyo, ngan magaanay an darad-on nga ipapapas-an ko ha iyo.”


text:
Barugo
An Barugo usa nga bungto ha lalawigan han Leyte ha Sinirangan nga Kabisay-an nga rehiyon ha Pilipinas. Ha katundan han Barugo an bungto han Carigara, ha sidlangan, an bungto han San Miguel. Ha amihanan han bungto matatad-an an Baybayon han Carigara o Carigara Bay. Ha salatan o habagatan han Barugo, amo an mga bungto han Tunga ngan San Miguel.
Sulod
An Tuna[igliwat | edit source]
An katunaan hin Barugo may kahaluag nga 84.65 kilometro kwadrado. Basi ha kahaluag han teritoryo o tuna, ika-katloan kag tulo ini nga bungto ha ngatanan nga bungto hin Leyte o 1.48 porsyento han kabug-usan nga tuna hin Leyte. An mga klase hin tuna nga may-ada an Barugo amo an San Manuel silt loam (alluvial deposits), Palo clay loam (alluvial deposits), ngan Luisiana clay (alluvial deposits). 51.67 kilometro an kaharayo hin Barugo tikang o tikadto ha Syudad han Tacloban, 58.68 kilometro tikang o tikadto ha Syudad han Ormoc.
An mga Tawo[igliwat | edit source]
Sumala han 2000 census, mayda populasyon an Barugo nga 26,920 ka tawo ha 5,108 nga mga panimalay. Ika-duhaan kag usa ini nga pinakadako nga populasyon ha mga bungto hin Leyte o 1.7 porsyento han kabug-usan nga populasyon hin Leyte. Nadako ini nga populasyon hin Barugo hin 0.08 porsyento kada tuig. May-ada 318 katawo ha kada usa ka kilometro kwadrado nga tuna hin Barugo. 23.3 porsyento hin mga tawo ha Barugo nangukoy ha urban na lugar o poblasyon, 76.7 porsyento ha rural na lugar o kaumahan. Winaray an lumad nga yinaknan han Barugo.
Ekonomiya[igliwat | edit source]
An Barugo usa nga pang-agrikultura nga bungto. Kaurugan nga pakabuhi ha Barugo amo an food processing (bulad ngan tuba), pangisda, turismo(mga pangarigoan), pagluto hin mga delicacies (torta, roscas, suman, moron, ngan iba pa), paghupot hin hayop, pagtanom (humay, lubi, mais, kamote, palawan ngan balanghoy) ngan aqua farming.
Edukasyon ngan Panlawas[igliwat | edit source]
Han tuig 2003, 98 porsyento ha mga tawo mga tawo ha Barugo an literate, o maaram magbasa o magsurat. May-ada 31 ka eskwelahan pan-elementarya ngan 4 ka eskwelahan pan-sekondarya ha Barugo kun diin ha tuig 2003 nangeskwela an 5,528 nga estudyante pan-elementarya ngan 2,042 nga estudyante pan-sekondarya. May-ada gihapon 217 nga magturutdo ha elementarya ngan 56 ha sekondarya.
Sumala gihapon han tuig 2003, naabot ha 5.3 porsyento an crude death rate, 22 porsyento an crude birth rate,1.6 porsyento an infant mortality ngan 0.81 porsyento an mortality rate.
Gobyerno[igliwat | edit source]
Usa ka ika-upat nga klase nga munisipalidad an bungto hin Barugo. May-ada ini 37 ka baranggay nga kun diin 6 an urban o nahimo han poblasyon ngan 31 rural o kaumahan. An lokal nga gobyerno hin Barugo pinangungunahan yana han mayor nga hi Juliana Villasin ngan han bise mayor nga hi Alden Avestruz kabulig han 8 ka miyembro han Sangguniang Bayan (SB), presidente han Association of Barangay Captains (ABC) ngan presidente han Sangguniang Kabataan (SK).
Mga Baranggay[igliwat | edit source]
Mayda katloan kag pito (37) nga baranggay an Barugo.
Kasaysayan[igliwat | edit source]
Damo ka bersyon an ginbabasehan kun ano gud an kinatikangan han bungto hin Barugo. An pinakapopular, an mga istorya han mga kalagsan nga tuminungnong hin Barugo. Pero ini nga mga istorya ginkwestiyon ni anay Joelter Aruta na nagbuhat hin iya kalugaringon nga pagtuon ha kinatikangan han Barugo, na detalyado na ginsurat naman niya ha iya artikulo nga "Barugo: Its Fabled History" tikang ha "Barugo Town Fiesta '93", usa ka souvenir program para ha kapyestahan han bungto han Barugo han tuig 1993. .
Hadton dekada 1950, mayda na gintitinutdo ha mga estudyante hin elementarya ha Barugo na istorya han kinatikangan han nasiring nga bungto. Hadton una daw nga panahon, mayda usa ka tawo na an ngaran Cassadok. Usa ka adlaw, samtang nagpapahuway inin hi Cassadok ha ubos hin usa ka dako nga puno, mayda nangagi nga mga Katsila. Ini na mga nangagi nagpakiana kan Cassadok kun ano an ngaran han lugar. Kay di man hiya nakaintende hin Kinatsila nga yinaknan, gasi niya an ginpapakiana han mga Katsila kun ano an ngaran han puno na iya ginpapahuwayan salit an ginbaton niya "balugo" kay amo man an ngaran han puno. Tikang hadto, tinawag na an lugar hiton na ngaran hasta han nangabot an mga Amerikano. Han panahon naman na kolonya an Pilipinas han Amerika, tungod kay nangunguyit an mga Amerikano ha pagyakan han ngaran han bungto, ginbalyuan nira an letra nga "L" ha Balugo hin letra nga "R", amo nga naging "Barugo" na ini yana.
May iba naman nga istorya nga nasiring na an Barugo in gintindog nira Datu Sikatuna, Datu Kasadok ngan Datu Pangilawon. Kinuha an ngaran hini nga bungto tikang han kahoy nga balugo. Una hira nga umokoy hirani han ganghaan han salog han Himanglos. Tungod han agsob nga panikas han mga Moro, napiritan hira pag-isol tipahirayo ha baybayon.
Dida han 1780s o han tirotimprano pa, an adto nga bungto in utro nga pinanikasan ngan sinunog han mga Moro.Tinatawag nga "Nasunugan" ini nga lugar yana. Mahitungod hadto nga hitabo, napiritan na liwat an nangungukoy hini nga dapit nga bumalhin ngada han kinamumutangan yana hini nga bungto.
Base naman ha pagpinanbasa ni Aruta ha mga daan na mga libro ngan mga kasuratan (nga kaurugan ginsurat han mga Espanyol nga mga kapadian han panahon pa na kolonya han Espanya an Pilipinas), an Barugo naging encomienda han mga Katsila hadton ika-3 han Nobyembre, 1571. An una naman na naging encomiendero hin Barugo amo hi Rodrigo de Vargas.
An Barugo una nga gintindog han mga Heswita nga mga kapadian ngan ginpamahalaan han mga Agostino nga mga padi hasta nabalhin ini ha mga Pransiskano nga mga padi. Ha una, dati la ini nga visita han parokya han Carigara ha ilarom hin pagtitimangno ni Padre Mateo Sanchez, usa ka Heswita nga padi, nga amo an naging una nga kura paroko han Carigara.
Hadton tuig 1865, an simbahan han Barugo ginngaran ha patron nga hi San Jose (nga hasta yana amo la gihapon an patron han Barugo). Hinimo la ini ha nipa ngan gintitimangnuan ni Padre Bernardino Rebolledo (kitaa an lista han mga nagpadi ha Barugo). Hadton naging usa ka parokya na an Barugo (kitaa an Parokya ni San Jose ha Barugo), naging mga visita anay hini an mga bungto han Alangalang, Jaro, Babangon (Babatngon na yana) ngan Malibago hasta han naging mga independente na gihapon ini hira nga parokya.
Waray pa kasabti kun ano gud an karugsig-ngon hin ngaran nga "barugo" ngan kun diin ini kakuha nga ngaran, pero ha kadugangan pa na pagpinanmiling ni Aruta hin mga karaan nga kasuratan, nasabtan niya na ini nga ngaran dati na na ginagagamit han mga kadaan nga mga padi nga historyador ngan mga chronicler para patungkol hini nga bungto. Mayda pa ngani kadaan nga mapa hin Pilipinas na ginhimo pa han tuig 1699 nga nagpapakita han lokasyon hini nga bungto ngan naka-spell an ngaran hini nga B-A-R-U-G-O. Karugsigngon, dati pa ini nga bungto gin-ngaranan nga "Barugo" san-o pa man an Pilipinas naging kolonya han Amerika.
San-o pa nangukoy an mga Barugon-on ha poblasyon han yana nga panahon, han una, an mga urukyan han Barugo harayo pa ha baybayon hin Carigara Bay ngan baba han Salog han Himanglos. Hadton una, an mga urukyan harayo pa ha baybayon hin Carigara Bay ngan nakadto pa ha hirani ha ganghaan han hataas nga parte han Salog han Himanglos (nga han una, han panahon han conquistadores, gintatawag pa na "Salog han Barugo").
Posible nga an una nga bungto ha Barugo nakadto ha lugar na tinatawag na yana nga "Nasunugan" (karugsigngon, nasunog na lugar), nga sitio yana hin Baranggay Tutug-an. Didto hini nga lugar makikit-an an kadaan na Espanyol nga kalsada nga kadaan nga aragian tipakadto ha Tunga ngan Jaro. Dinhi ha ligid hini nga kalsada makit-an an mga nagkakasalin han naguba nga kadaan nga Espanyol nga simbahan. Ha ligid liwat hini nga guba nga simbahan an ganghaan han hitaas nga parte han Salog han Himanglos.
Napansin ni Aruta na ini nga mga ebidensya ha Nasunugan naayon ha mga detalye nga nakasurat ha mga kadaan nga mga libro han mga nauna nga mga Heswita na kapadian nga nangabot ha Leyte. Una kay ha "Relaciones de las Islas Filipinas", usa ka libro ni Padre Pedro Chirino, usa ka Heswita, gin-istorya niya an ira paglinakat han iya mga kaupod tikadto ha Barugo ngan ginsiniring niya an tungkol ha lugar ha la orilla, nga karugsigngon "ha ganghaan hin salog, diri ha baba hin salog". Ikaduha, gin-istorya liwat ni Padre Chirino ha iya libro an pagbiyahe ni Padre Mateo Sanchez "gamit an usa ka gutiay nga baluto" tikang ha bungto hin Barugo tikadto ha "usa ka may sakit nga naukoy ha Horon, nga harayo ha bungto ngan harani ha baybayon".
Tikang ha Nasunugan, pagkatapos masunog han una nga mga urukyan, namalhin an mga tawo ha lain nga lugar nga yana tinatawag na "Binongto-an" - nga karugsigngon usa ka lugar nga bungto nga binayaan - nga sitio yana hin Baranggay Pikas. Kay waray man nasalin nga ebidensya han ira pangukoy hadto nga lugar, ginsisiring na waray la mag-iha an mga mangurukoy ha Binongto-an kay namalhin dayon hira ha lokasyon yana han poblasyon.
Turismo[igliwat | edit source]
Gallery[igliwat | edit source]
-
Paglantaw han sirak ha Carigara Bay tikang ha baybayon hin Balud
-
An isla han Biliran kun kikitaon tikang ha baybayon hin Balud
-
An baybayon han Balud ha pagkakulop
-
An simple nga baybayon han Balud
-
-
An kahalabaan han kahoy nga tulay han Baluarte
-
An hubas nga estuary (baba hin salog) hin Baluarte ha kulop
-
Isla han Biliran, ginkuha tikang ha ibabaw han kahoy nga tulay han Baluarte
Kitaa Gihapon[igliwat | edit source]
- Lista han mga Lokal nga Gintoinan han Barugo
- Mga Nagsirbe nga Opisyales han Munisipyo han Barugo han Tuig 2004-2007
- Mga Nagsirbe nga Opisyales han Munisipyo han Barugo han Tuig 2007-2010
- Mga Napili nga Opisyales han Munisipyo han Barugo ha Tuig 2010-2013
- Waraynon na mga Pagkaon
Mga Sumpay ha Gawas[igliwat | edit source]
- Opisyal nga Websayt han Barugo
- Standard nga Kodigo Heyograpiko nga Pilipinhon
- Impormasyon mahitungod han tuig 2000 Census ha Pilipinas
- Barugo eCommunity Center


text:
Issyk Kul
An Issyk Kul (poydi gihap Ysyk Köl, Issyk-Kol; Kinirgis: Ыcыk kөл Issık Köl, Tinurkiya: Issık Göl , Rinuso: Иccыk-Kyлb, Tsinino: 熱海) usa nga waray ginagawsan nga danaw ha amihanan nga kabugkiran Tian Shan ha sinirangan Kyrgyzstan. Amo ini an ikanapulo nga gidadkoi nga danaw ha kalibotan ha kadamo hin tubig ngan ikadua nga gidadakoi nga mapag-ad nga danaw kahuman han Dagat Caspio. Bisan ini ginpapalibotan hin natatabonan nga nyebe nga mga kabugkiran, diri ini nabag-tik, amo ini nga ginngaranan nga may kasirigngon nga "mapaso nga danaw ha Kinirgis nga yinaknan.


text:
Bayugan
An Bayugan sarong ikatulong klase syudad na namumugtak sa probinsya nin Agusan del Sur, Filipinas.
Igwa ining sukol na 688.77 kilometro kwadrado na kadagaan asin namumugtak sa inot na distrito. Sosog sa sensus kan 2010, igwa ining 99,361 katawo. An designadong zip code kaini iyo 8502.
An Bayugan dati sitio sana kan Barangay Maygatasan, Esperanza. Kun napano ta ini nangaran Bayugan," magkapira an istorya. Sarabi na an "bayugan" termino sa Manobo na boot sabihon "dalan" na iyo an inaagihan pagpasiring sa Esperanza. Igwa man bersyon na an "bayug" sarong klaseng kahoy na kaidto dakulon sa lugar na ini. Saro pa man na osipon na an mga tinubo ginagamit sa pagapod sa pagtiripon an balalong na an apod sa lugar na idto "bayug."
Kan 1948, an Department of Public Works and Highways nagsurvey kun saen maagi an tinampo na makabit kan ciudad nin Butuan sa ciudad kan Davao. Napili kuta na agihan an Maygatasan alagad kan ginibo na an tinampo, uminagi sa sitio kan Bayugan kaya igdi na nagpoon pagdakul kan mga migrante sa lugar na ini asin nagrikas an pagdakula kaini.
Kaamayan kan 1960, ini nagin sarong barangay asin kan sunod na taon nagin naman sarong munisipyo huli sa tabang ni Gob. Democrito O. Plaza kan Agusan. Si Sergio Mullaneda an enot na nagin alkalde kaini kan panahon na presidente si Pres. Diosdado Macapagal.
Banga Pulitikal[liwaton | liwaton an gikanan]
Nababanga an Bayugan sa 43 na barangay.
An bugtak kan pagkasyudad[liwaton | liwaton an gikanan]
Napara an pagkasyudad kaini, kadamay pa an kaglimang (15) syudad, kan an Korte Suprema kan Filipinas sa pag'oyon sa petisyon kan League of Cities of the Philippines pigdeklara an cityhood law (Ley Republika Nu. 9405) sarungat sa Konstitusyon, na iyo an nagtaong dalan sa pagpangyari kan pagkasyudad kaini. An sabi kan Korte, an mga nasabing syudad dai nakaabot sa karaipohan ngane magin syudad.
Alagad, an Korte, sa petisyon kan inapod na "League of 16 Cities," pigbaliktad an siring na desisyon kaini [1]. Kaya an Bayugan, kaiba an kaglimang siyudad, nakabalik sa pagkasyudad.
Toltolan[liwaton | liwaton an gikanan]
Mga panluwas na takod[liwaton | liwaton an gikanan]
- Philippine Standard Geographic Code
- 2000 Philippine Census Information
- A History of Bayugan at the Agusan–Surigao Historical Archive
- Municipality of Bayugan Official Website
- Bayuganon Forum


text:
Joseph Estrada
Hi José Marcelo Ejército (natawo han Abril 19, 1937), nga mas kilalado nga Joseph Ejercito Estrada o Erap, usa nga aktor ha pelikula ha Pilipinas ngan amo an ika-13 nga Mangulo o Presidente han Pilipinas tikang han Hunyo 30, 1998 tubtob Enero 20, 2001.
Hi Estrada nagin kilalado anay komo aktor ha pelikula hin 33 ka tuig. Napili anay hiya nga alkalde han Syudad han San Juan, Metro Manila. Han 1987 napili hiya nga Senador. Han 1992, napili hiya nga Sugbong-Mangulo han Pilipinas ngan nagsirbe hiya ha ilarom ni Mangulo Fidel V. Ramos. Napili hiya pagka-Mangulo han 1998.
Ginpaiwas hiya han Ika-Duha nga Rebolusyon han Gahom han Katawhan katapos han iya nahunong nga impeachment nga paghusga dida han Senado, nga diin mga napulo kag usa nga mga senador dinmiri pagkita han ikaduha nga sobre han Jose Velarde nga bank account nga maghahatag hin prueba hin mga binuhat nga pangurakot ha politika.


text:
Biliran
- Ini nga artikulo mahitungod han probinsya. Para han bungto, kitaa an Biliran, Biliran.
An Biliran usa han mga gigutiayi nga mga probinsya o lalawigan han Pilipinas. Nahamutangan ini ha Sinirangan nga Kabisay-an nga rehiyon. It Biliran usa nga isla-nga-probinsya ngan nahamutangan la hin mga pira ka kilometros ha amihanan han isla han Leyte. Naval an kapital han Biliran. Han una, an Biliran kabahin han lalawigan han Leyte hangtod naging lain nga lalawigan an Biliran han tuig 1992.
Sulod
Mga Tawo ngan Kultura[igliwat | edit source]
Demograpiko[igliwat | edit source]
Sumala han Mayo 2000 nga census, an Biliran mayda populasyon nga 140,274, amo nga an probinsya, ika-lima nga giguti-ayi han katawhan nga probinsya han nasod, ngan gigamayi ha bug-os nga rehiyon. Mayda mga 27,907 nga panimalay han lalawigan nga an average nga kadako nga 5.02 ka tawo, hiruhitaasay la han nasodnon nga average nga 4.99.
Mga Yinaknan[igliwat | edit source]
An mga taga-Biliran nayakan han Sinugboanon o Cebuano ngan Winaray. An Cebuano nga yinaknan, ginagamit hin mga 57.79% han populasyon ngan an kasagaran ha ira aadto han kalondan nga bahin han isla nga naatubang han Sugbo, samtang an Winaray ginagamit hin 40.80% nga aada han sidlangan nga bahin han lalawigan ngan ha isla han Maripipi.
Ekonomiya[igliwat | edit source]
An masurung nga pagpakabuhi han lalawigan amo an panagat o pangisda. Kaurugan han mga bungto, labi na an Naval ngan Biliran, mag-upay an mga daungan hin mga sakayan. Mayda 95 nga hectares of brackish water fishponds which produce prawns, pasayan ngan bangus. Mayda liwat 30 ka hektaryas hin seawater mga maupay gamiton para hin seaweed farming ngan 10 pa ka hektaryas para hin fishcage culture.
Tungod kay damo hin bukid an isla, an Biliran nakasuporta hin dirudilain nga mga taramnan ha agrikultura. An mga mapaso-ay nga kapatagan puyde igtanom hin humay ngan iba pa nga mga taramnan nga tropikal. An mahagkotay nga kabugkiran puyde tamnan hin mga hagtaas-in-balor nga mga taramnan sugad hin cutflower ngan mga dirudilain nga mga utanon nga gintatanom ha Syudad han Baguio o ha Syudad han Tagaytay.
An mga nangungukoy dida mayda gihapon industriya hin hunting, pangahoy, ngan manufacturing. An prinsipal nga raw material nga ginhihimo amo an luget ngan lana hin lubi. Lakip han mga proseso nga goods an white clay ceramics, bulad, raw gulaman, ngan citronella oil.
Lakip han waray pa kagamit nga mga natural resource han isla amo an geothermal power ngan an damo nga sulfur ngan gypsum nga deposito.
Heyograpiya[igliwat | edit source]
Politikal[igliwat | edit source]
An Biliran ginbahinbahin hin mga walo (8) nga munisipalidad o bungto. Labot la han Maripipi, ngatanan han mga bungto ada ha Isla han Biliran samtang an Maripipi isla-nga-bungto nga nahamutangan ha kanawayan o amihanan-nga-katundan. An gidako-i nga bungto amo an Naval, an kapital. Maripipi an giguti-ayi nga bungto.
Mga Bungto[igliwat | edit source]
Pisikal[igliwat | edit source]
An Biliran mayda kabug-osan nga kahaluag hin 555.4 ka kwadrado nga kilometros, nga amo ini nga an Biliran an ika-upat nga giguti-ayi nga probinsya ha Pilipinas. An duha nga dagko nga isla amo an Isla han Biliran ngan an Isla han Maripipi.
Nahimutang an Isla han Biliran Island ha amihanan nga kaladwan tikang han Isla han Leyte tabok han Estrecho han Biliran. Ha timugan (o salatan-sinirangan) amo an Baybayon han Carigara, ha dumagsaan (o amihanan-sinirangan) amo an Dagat Samar, ngan padayon pa, an Isla han Samar. Ha katundan amo an Dagat Bisaya ngan an Masbate nahimutang hin mga 30 ka km ha kanawayon o amihanan-katundan.
An main nga isla han Biliran bukidon ngan mayda hagli-ot nga mga kahaluag ha may baybayon.
Iton mga bungto han Naval ngan Caibiran la an mayda haglu-ag nga patag nga maupay tamnan hin agrikultura. An Bukid Suiro, nga mayda kahataas hin 1,300 ka metros amo an gihataasi nga punto dida han isla.
Kaagi ngan Kasaysayan[igliwat | edit source]
Han temprano nga bahin han panahon han Esyanol, an yana-tinatawag nga Isla han Biliran gintawag nga Isla de Panamao (kun ha Winaray Purô han Pan-amaw). Ini nga pulong nahahanungod hin klase nga etniko nga pukot. An ngaran yana nga Biliran gintutuohan nga ginpili dida han mga namumutnga nga panahon han urhi nga mga 1600s ngan han temprano nga bahin han mga 1700. Sumala hin pipira nga ginmantala, an ngaran nagtíkang hin usa nga klase nga banwa nga an tawag borobiliran nga han una masurong dida han kapatagan han isla. Mayda liwat alternatibo nga teorya nga nasiring nga an ngaran tinmikang han pulong nga bilir, nga gintagan hin kahubaran hin daan nga Bisaya nga pagpurulongan o diksyunaryo nga amo an “pag-ultan o ligid hin sakayan, vase o bisan ano nga nalabaw, sugad hin ugat, o an agi mga ginhihimo han arado.” An diksyunaryo naghahatag gihapon han pulong nga biliran komo alternatibo nga kasurat han bilir. Ini nga teorya mayda suporta ha kaagi nga an Biliran amo an syahan nga dagko-nga-scale nga hirimoan hin sakayan nga ginhimo dida han mga 1600. Mga galleon ginhimo pagsuporta han Galleon nga Negosyo han Manila ngan Acapulco ha Mexico.
An syahan nga bungto, nga an ngaran Biliran, gintukod han 1712. Hini nga panahon, an isla kabahin han probinsya han Sugbo o Cebu. An Biliran, upod han mga isla han Samar ngan Leyte ginhimo nga lain nga probinsya dida han 1735. Ha pagtika-iha, han pagbulag han Samar ngan Leyte ngadto hin duha nga probinsya han 1768, an Biliran nahimo nga bahin han Leyte.
Dida han Gyera Pankalibotan II, an Biliran mayda kalugaringon nga mga puwersa gerilya ha ilarom han Leyte nga pamuno ni Coronel Ruperto Kangleon. An mga gerilya nga operasyon nakabulig hin dako han malinamposon nga paglugsong han mga puwersa liberasyon han mga Americano ha Palo, Leyte, han Oktubre 20, 1944 ugsa han Pakig-away ha Leyte Gulf.
Han Abril 8, 1959 ginpirma ngan nahimo nga balaod an Republic Act No. 2141 nga naghimo han Biliran nga sub-probinsya han Leyte. An isla nahimo la nga iya kalugaringon nga probinsya dida han Mayo 11, 1992 pinaagi han Republic Act No. 7160 ngan hin plebesito, ug yana an Biliran amo an usa han mga gibag-ohi nga mga probinsya.
Kitaa Gihapon[igliwat | edit source]
Mga Sumpay ha Gawas[igliwat | edit source]
- Opisyal nga Websayt han Gobierno han Probinsya han Biliran
- Biliran Island - Undiscovered Paradise
(No. 1 portal entry han Biliran ngan naghahatag hin mga impormasyon mahitungod hit pagbisita ha Biliran)
- My Biliran Island Picture Gallery
(dadamo nga mga litrato han Biliran)
- Biliran Forum
(Message Board para han mga Biliranon ngan ira mga kasangkayan ha bug-os nga kalibutan)
- Biliran Province
(Websayt han historiador nga hi Dr. Rolando Borrinaga mahitungod han Biliran. Damo nga impormasyon mahitungod han politika ngan kasaysayan han lalawigan)
- Websayt Mahitungod han Isla han Biliran
Mga Reperensya[igliwat | edit source]
- Borrinaga, Rolando O. “Lost meanings in Biliran.” [1]
- Borrinaga, Rolando O. “How Biliran got its name.” [2]
- Biliran. “About Biliran.” [3]


text:
Burak
An burak[1][2] usa nga klase hin bukad tikang hin kahoy nga ginagamit hin paghimo hin pahamot. Tinatawag ini ha iba nga dapit han Pilipinas nga ilang-ilang (lain nga kasurat: ylang-ylang). An siyentipiko nga ngaran hini Cananga odorata[3], uga usa ini nga guti-ay nga bukad han cananga nga kahoy.
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ Makabenta, Eduardo A. Sr. Pagpurulungan nga Binisaya (Waray) ha Leyte ug Samar (Binisaya-English English-Binisaya Dictionary) (ika-2 nga edisyon). Adbox Book Distributors and Eduardo A. Makabenta Sr. Foundation. Quezon City Tuig 2004. ISBN 971-92875-1-9 (clothbound) ISBN 971-92875-0-0. Syahan nga pagmantala Quezon City:Emandzsons 1979. Ikaduha nga edisyon gin-editar ni Eduardo T. Makabenta Jr. pakli 22
- ↑ Tramp, George Dewey Jr. Waray-English Dictionary Dunwoody Press Kensington, Maryland USA 1995 pakli 63
- ↑ Tramp pakli 63


text:
Luang Nam Tha (lalawigan)
An Luang Nam Tha o Louang Namtha (ha Lao ຫລວງນໍ້າທາ) usa nga lalawigan han Laos. An kapital han lalawigan Luang Nam Tha gihapon an ngaran. Nahamutang ini ha amihanan nga dapit han nasod. Tikang han 1966 tubtob 1976 ini, upod han yana nga lalawigan han Bokeo, amo an nahimo han lalawigan han Huakhong.
Heyograpiya[igliwat | edit source]
An lalawigan ginsasapitan hin iba nga mga lalawigan han Laos: Bokeo ha habagatan, Udomxai ha timugan. Ginsasapitan an Luang Nam Tha han Myanmar ha kanawayan ngan han lalawigan han Yunnan ha Tsina ha dumagsaan ngan an tabokan han linea adto ha Boten. An Salog han Mekong amo an kanawayan nga linea han lalawigan. Tulo nga dagko nga salog nasulog tipa-katundan ngan tipa-salatan ngadto han Mekong: Nam Tha, Nam Fa ngan Nam Long.
Mga adminstratibo nga pagbahinbahin[igliwat | edit source]
An lalawigan nahimo han mga nasunod nga mga distrito:
- Long (3-03)
- Nale (3-05)
- Namtha (3-01)
- Sing (3-02)
- Viangphoukha (3-04)
Mga sumpay ha gawas[igliwat | edit source]
- Ecoturismo ha Laos
- Mapa han Lalawigan han Luang Nam Tha
- Wildlife Conservation Society - Nam Ha Proyekto han Nasodnon nga Protektado nga Lugar
- Turismo nga Garamiton para hin Pagpadukwag (PDF-nga fayl)


text:
Guyane
An Guyane (tawag ha Ininglis: French Guiana; Kinatsila ngan daan nga Winaray: Guyana Francesa; alternatibo nga kasurat ha Winaray: Guyana Fransesa) amo an usa ka departamento ha tabok-han-dagat ngan rehiyon ha nasod han Fransya. An prefektura o kapital hini amo an Cayenne.
An opisyal nga ngaran ha Frinanses Guyane kundi ha kadaan nga kagamit, gindugngan ini han adhetibo nga française. Ini nga daan nga kagamit tikang han kolonyal nga panahon nga diin tulo an lugar nga tinatawag nga Guyana o Guyane kon ha Frinanses. Ini nga tulo nga lugar amo an sinisiring nga Guyana (Guyana Britanika), Surinam (Guyana neerlandesa) ngan an Guyana Fransesa nga amo yana an departamento han Guyane.
Mga pagbahinbahin ha pagdumara[igliwat | edit source]
An Guyane ginbahin ngadto hin 2 ka mga arrondissement, mga 19 ka mga kanton (waray ginpakita dinhe), ngan 22 ka mga komyun:


text: 1Hadi han Salem ngan padi han Gihahataasi nga Dyos ini hi Melquisedec. Han pagbalik na hi Abraham tikang ha pag-awayan diin nadaog niya an upat nga kahadian, ginsugat ngan ginbendisyonan hiya ni Melquisedec. 2Gintagan hiya ni Abaraham han ikanapulo nga bahin han ngatanan nga iya naagaw. (“Hadi han Pagkamatadong” an syahan nga kahulogan han ngaran ni Melquisedec. Ngan tungod kay hadi man hiya han Salem “Hadi han Kalinaw” liwat an kahulogan han iya ngaran.) 3Waray gud may nahisurat hiunong han amay o iroy ni Melquisedec, o han bisan hin-o nga iya mga ginikanan; waray gud may nahisurat hiunong han iya katawo o han iya kamatay. Sugad hiya han Anak han Dyos; nagpapabilin hiya nga padi ha kadayonan. 4Sanglit nakikita niyo kon ano an iya pagkaharangdon. Ginhatag ha iya ni Abraham nga patriarka an ikanapulo nga bahin han ngatanan nga iya naagaw ha pag-awayan. 5An mga tulin ni Levi nga kapadian ginsugo han Balaod hin pagkuha han ikanapulo nga bahin tikang han mga tawo han Israel—ha aton pa, kinukuha nira tikang han ira igkasi Israelitas, bisan kon mga tulin liwat hira ni Abraham. 6Diri tulin ni Levi hi Melquisedec, kundi kinmarawat hiya han ikanapulo nga bahin tikang kan Abraham ngan ginbendisyonan niya hi Abraham nga kinmarawat han mga saad han Dyos. 7Waray ruhaduha nga darudako an nagbebendisyon kay han ginbebendisyonan. 8Mahitungod han kapadian, kinukuha an ikanapulo hin mga tawo nga may-ada kamatayon; kundi mahitungod kan Melquisedec, ginkuha an ikanapulo nga bahin hin usa nga tawo nga buhi ha kadayonan, sumala han siring han kasuratan. 9Ngan mahihimo pagsiring nga han pagbayad ni Abraham han ikanapulo, binmayad liwat hi Levi (kanay katulinan nakuha han ikanapulo). 10Kay bisan kon waray pa katatawo hi Levi, kundi makakasiring kita nga nakada na hiya han lawas han iya ginikanan nga hi Abraham dida han pagsugata ha iya ni Melquisedec. 11Iginhatag an Balaod ha mga tawo han Israel pinasikad han pagkapadi ni Levi. Niyan, kon hingpit na an buhat han kapadian han hugpo ni Levi, waray na unta kinahanglan nga magpakita in lain pa nga padi nga sakop han hugpo hin pagkapadi ni Melquisedec, diri hugpo ni Aaron. 12Kay kon liwanan an pagkapadi, kinahanglan liwanan liwat an balaod. 13An aton Ginoo nga hinnanabihan hini nga mga butang sakop hin lain nga tribo, ngan waray sakop han iya tribo nga nag-alagad hini pagkapadi. 14Hinbabaroan ini hin maupay, nga natawo hiya nga sakop han tribo ni Juda; ngan waray maghinabi hi Moises hini nga tribo dida han paghimangraw niya hiunong hin kapadian. 15Naklaro ini nga butang; dida han pagpakita hin lain nga padi nga sugad kan Melquisedec. 16Diri pinaagi hin mga lagda ngan mga turumanon nga hinimo hin tawo nga nahimo hiya nga padi; nahimo hiya nga padi pinaagi han gahom hin kinabuhi nga waray pagkatapos. 17Kay nasiring an kasuratan, “Magpapadi ka ha kadayonan, dida han hugpo hin pagkapadi ni Melquisedec.” 18Sanglit binayaan an daan nga lagda, kay maluya ini ngan waray gamit. 19Kay an Balaod ni Moises diri makakahingpit hin bisan ano nga butang. Ngan yana gintagan kita hin mauruupay nga paglaom nga pinaagi hini makakahirani kita han Dyos. 20Labot pa, aada liwat an sumpa han Dyos. Waray sugad hini nga sumpa han kahimo nga padi han iba. 21Kundi nagpadi hi Jesus pinaagi hin sumpa, han pagsiring ha iya han Dyos, “Nagsumpa an Ginoo, ngan diri maliliwat an iya hunahuna: ‘Padi ka ha kadayonan!’ ” 22Sanglit ini nga kalainan naghimo kan Jesus nga karig-onan hin mauruupay nga ginsaaran. 23May-ada pa iba nga kalainan: an iba nga kapadian damo hira kay mapatay man hira ngan diri makakagpadayon han ira buruhaton. Sanglit may naliwan ha ira. 24Kundi buhi hin kadayonan hi Jesus, ngan an iya buruhaton hini pagkapadi waray itubyan ha iba. 25Sanglit nakakahimo hiya, yana ngan ha gihapon, pagtalwas hadton nadangop han Dyos pinaagi ha iya, kay buhi hiya ha kadayonan hin pangamuyo sa Dyos tungod ha ira. 26Sanglit, amo hi Jesus an Labaw nga Padi nga nakakatuman han aton mga kinahanglan. Baraaan hiya, waray sayop o sala dida ha iya; ilinain hiya tikang han mga makasasala ngan ginbayaw labaw pa han kalangitan. 27Lain hiya han iba nga Labaw nga kapadian; diri kinahanglan maghalad hiya adlaw-adlaw, syahan, para han iya mga sala, ngan kahuman para han mga sala han mga tawo. Naghalad hiya hin usa nga halad, makausa la ngan para han ngatanan, han paghalad niya han iya kalugaringon. 28An Balaod ni Moises nagtutudlok hin mga tawo nga diri hingpit, basi magin gilalabawi nga kapadian; kundi an saad han Dyos nga inupdan han panumpa, nga inmabot orhe na han Balaod, nagtutudlok han Anak nga ginhingpit ha kadayonan.


text:
Negros
- An pulong nga negros ha Kinatsila ngan Iningles puyde gihapon plural han negro o maitom.
An Negros usa nga isla han Pilipinas nga nahamutangan ha Kabisay-an. Ini amo an ika-upat nga gidako-i nga isla han nasod, nga mayda kahaluag hin tuna nga 12,706 kwadrado nga kilometros (4,905 nga kwadrado nga milyas.). An mga tawo nga taga-Negros tinatawag nga mga Negrense.
Ha politika ngan ha kultura, an Negros ginbabahin ngada hin duha nga mga probinsya: Negros Oriental ha Butnga nga Kabisay-an nga rehiyon, ngan Negros Occidental, nga kabahin han Katundan nga Kabisay-an nga rehiyon. Ini nga pagtunga han isla, nga baga hin nasunod han kabugkiran ha butnga han isla, nahatungod gihapon han duha nga mga etnolingguwistiko nga grupo hini nga dapit han nasod. An katundan nga bahin (Occidental kon ha Kinatsila) amo an urukyan han mga Bisaya nga Ilonggo o mga nayakan hin Hiligaynon nga Negrense ngan an sinirangan nga dapit (Oriental kon ha Kinatsila) amo an urukyan han mga tawo nga nayakan hin Sinugboanon nga Binisaya.
An importante nga mga syudad han isla amo an Syudad han Bacolod ha Negros Occidental ug an Syudad han Dumaguete ha Negros Oriental.
An Negros kilalado nga amo an pinaka-importante nga producer hin asukar han nasod. Mga taramnan hin tubo damo dida hiton gin-uuma nga mga dapit han isla.
An Bulkan Canlaon, ha amihanan nga dapit han isla, usa nga semi-aktibo nga bulkan ngan nahataas han Syudad han Bacolod.
Kasaysayan[igliwat | edit source]
An Isla han Negros gintatawag han una nga "Buglas" - usa nga daan nga lumad nga pulong nga ginhuhunahuaan nga nangangahulonga nga "gin-utod". Gintutu-ohan nga an Negros han una, kabahin hin darudako nga pundok hin tuna pero naha-utod han sinisiring han mga heyolohista nga continental drift o kondi man han mga nagtikahataas nga mga tubig hadton sinisiring nga glacial age. Han mga pinakasyahan nga mga umurukoy dinhe nga isla amo in mga magsirom-an-panit nga mga lumad nga kabahin han Agta o Negrito nga grupo etniko nga mayda kalugaringon nga kultura. Amo nga an mga Katsila gintawag an lugar nga "Negros" (nga nangangahulugan ha Kinatsila nga mag-itom) tungod han mga mag-itom in panit nga mga lumad nga ira syahan nakit-an han ira pag-abot dida han isla han Abril 1565. Duha han pinakadaan nga mga urukyan han mga lumad amo an Binalbagan ngan Ilog nga nahimo nga mga bungto. An Binalbagan nahimo nga bungto dida han tuig 1573 ug an Ilog nahimo nga bungto dida han 1584. An iba nga mga urukyan amo an Hinigaran, Bago, Marayo (nga yana Pontevedra), Mamalan (nga yana Himamaylan) ug Candaguit (usa nga sitio ha San Enrique).
Katapos hin pagpili hin mga encomienderos han island, hi Miguel Lopez de Legaspi nagbutang han Negros ha ilarom han yakan-balaod han Gobernador han Oton ha Panay. Pero han 1734, an isla nahimo nga distrito militar ngan an syahan nga kapital amo an Ilog. An lingkoranan han gobyerno ginbalhin ngadto ha Himamaylan ngan katapos hini an Bacolod amo an nahimo nga kapital dida han 1849.
Han 1890, gintunga han mga Katsila an isla ngadto han Negros Occidental ug Negros Oriental.
Han Nobyembre 5, 1898, an mga Negrense nanrebelde patok han mga Katsila nga mga awtoridad han probinsya nga pinamunoan han gobernador politico-militar nga hi Coronel Isidro de Castro. An mga Espanyol nag-surender pakakita nira hin mga armado nga mga kasundalohan nga tikadto ha Bacolod. An mga rebolusyonaryo nga pinamunoan nira Heneral Juan Araneta tikang ha Bago ug Heneral Aniceto Lacson tikang ha Silay, ha kamatuoran nandadara hin mga peke o diri-tinuod nga mga armas nga mga riple o pusil nga mga kadahonan hin palma ug mga kanyon nga mga banig nga ginpalikid ug ginpintaran hin itom. Han kulop han Nobyembre 6, hi Coronel de Castro nagpirma han Acta han Capitulacion, ngan natapos an gobyerno han Espanyol ha Negros Occidental. Ini nga panhinabo ginsasaurog ha Negros Occidental kada Cinco de Noviembre nga amo an adlaw nga an mga Negrense nag-uwat han mga Katsila nga nga makuha an ira kagawasan. An Nobyembre 5 gin-deklara nga ispesyal nga waray-trabaho nga adlaw hin pagsaurog han lalawigan pinaagi han Republic Act. No. 6709 nga ginpirma ni Corazon Aquino dida han Pebrero 10, 1989.
Mga Sumpay ha Gawas[igliwat | edit source]
- Opisyal nga Websayt han Gobyerno han Probinsya han Negros Oriental
- Opisyal nga Websayt han Gobyerno han Probinsya han Negros Occidental


text:
Marikina
An Marikina o Siyudad han Marikina amo in syudad ha Pilipinas. Amo ini an kasanhi nga kapital han lalawigan han Manila han pagdeklara han Paglugaring han Pilipinas. during the declaration of Philippine Independence. Nahamutang ini ha isla han Luzon, ngan usa ini han mga syudad ngan bungto nga nahimo han Metropolitano nga Area han Manila, an Nasodnon nga Kapital nga Rehiyon han Pilipinas. Nahilakip liwat ini han Sinirangan nga Distrito han Manila han upat nga distrito han Metro Manila.
An Syudad han Marikina nahamutang dida han sidlangan nga linea han Metro Manila; ginsasapitan ini ha katundan han Syudad han Quezon, han Syudad han Pasig ngan Cainta, Rizal ha salatan, han Syudad han Antipolo (an kapital han Rizal) ha sidlangan, ngan han San Mateo ha amihanan (nga lakip gihapon han Rizal). Mga 21 ka kilometro an kahirayo hini tikang han Manila.
An Marikina gintawag nga "Kapital hin Sapatos han Pilipinas" tungod han kilalado nga industriya hin paghimo hin sapatos didto.
Mga baranggay[igliwat | edit source]
An Marikina ginbahin ngadto hin napulo kag unom nga mga baranggay.


text:
Ayatollah
Ayatollah ("Sinyales san Allah"), usa na hitaas-na-rango na titulo para san Usuli Twelver Shī‘ah na clergy. Adton na gintatawag na ayatollah amon an mga eksperto san Islamic studies sugad san jurisprudence, ethics, ngan pilosopiya ngan nag'aram sa Hawza.
Sulod
Kasaysayan[igliwat | edit source]
Nagtikang an ngaran na "ayatollah" sa sayo na pasada sa Quran na sa interpretasyon san Shi'a, nangangahulugan na tawo pwede sugarun na sinyales og ebidensya sa Dyos. Pasada 51:20–21 san Quran nagsisiring na:
On the earth are signs (Ayat) for those of assured Faith, As also in your own selves: Will ye not then see?
Rango[igliwat | edit source]
An titulo na ayatollah ginhahatag sa Shia na mujtahid, kahuman makakumpleto sa pag'aram sa sat'h ngan kharij sa hawza. An ayatollah pwede magtutdo sa hawzas (shia seminaries) kun nano an kanya espesyalidad, pwede sya magin reference sa kanra mga pan-reliheyon na pakiana, ngan pwede magin hurado.
Mga babaye na Ayatollah[igliwat | edit source]
May'ada pipira na mga babaye napareho an rango san mga ayatollah, ngan gitatawag na Lady Mujtahideh. Pinakahitahas sa sanhi na kasaysayan amo si Nosrat Amin, kilala liwat na Banu Isfahani.[1] An yana na mga ehemplo san mga Lady Mujtahideh amo sira Zohreh Sefati[2] ngan Lady Ayatollah Aatieh Hassani ngan kilala na Imam'ah Al-Hassani anak ni Grand Ayatollah Gholamreza Hassani.[3] Sa Kasaysayan, May damo na na Mujtahidehs sa Shi'ism, labi na an kababayin'an san pamilya ni Allama Hilli, ngan san pamilya Baraghani sadton 19th century sa Qazvin.
Grand Ayatollah[igliwat | edit source]
May'ada na pipira la mga pinakaimportante na ayatollah na gintagan san rango na grand ayatollah (Ayatollah Uzma, "Dumagko na Sinyales san Dyos"). Nahihimo ini kun an mga tagasunod san sayo na ayatollah nakadto sa pabulig sa kanya sa mga situwasyon ngan pangaruon na i-publish an iya Juristic book na nabaton san daramo ngan inadlaw na Muslim affairs. Gintatawag an libro na Resalah.
References[igliwat | edit source]
- ↑ See Mirjam Künkler and Roja Fazaeli, “The life of two mujtahidas: Female religious authority in 20th century Iran,” in Masooda Bano and Hilary Kalmbach (eds.) Women, Leadership and Mosques: Changes in Contemporary Islamic Authority, Brill Publishers, 2011, 127-160.
- ↑ Official website at sefaty.net
- ↑ Official weblog at blogspot.co.uk


text:
Pakighilawas
An pakighilawas amo an buhat kun diin an organo panreproduktibo han kanan lalaki nasulod ha organo han kanan babaye.
An "Talang" ug "Putik" (Iningles:Fuck/Sex/Intercourse) (Pambansa:Kantot) ansya in pagka urusa hit silingguy ug puday. Ini in iksaktu kun an puday dako na.
Kun ini iyayakan > Buyayaw na ini labi kun may nabati ha iyu pagisturya
An"Talang" ug "Putik" kun magyagid u mag asawa (Iningles:Love Making) pagka urusa gugma hit mga urganu diri la an ripruduktibu ngatanan iksaktu
Iksampulu:
Babayi: >>>>>>>>>babayi "ambut" diri ak idiya


text:
SOCCSKSARGEN
An SOCCSKSARGEN usa nga rehiyon han Pilipinas, nahamutangan ha butnga nga Mindanao, ngan gin-designar ha opisyal nga Rehiyon XII. An ngaran usa nga acronym nga natigaman han mga upat nga mga probinsya ngan usa han mga syudad han rehiyon: South Cotabato, Cotabato, Sultan Kudarat, Sarangani and General Santos City. An sentro han rehiyon amo an Syudad han Koronadal nga nahamutangan ha probinsya han South Cotabato. An Syudad han Cotabato mismo lakip han SOCCSKSARGEN, pero an Maguindanao lakip han Autonomo nga Rehiyon han Muslim Mindanao.
An rehiyon haluag ngan dagko iton mga ginsasapitan hit dagat, mga siong ngan mga kabugkiran. An rehiyon kilalado tungod han sistema hin mga salog, ngan amo an sinisiring nga catch basin han Mindanao. Ini ng sistema hin salog, dako nga kinukuhaan hin pagkaon, irimnon nga tubig, nga paghimo hin enerhiya para hin koryente. Ha Cotabato an Rio Grande de Mindanao, nga amo an gihalaba-i nga salog ha Mindanao ngan ika-duha nga gihalaba-i ha Pilipinas.
An Rehiyon XII gintawag han una nga Butnga nga Mindanao ug ha pagtikang, lakip dinhe an mga probinsya han Lanao del Norte, Lanao del Sur, Cotabato, Sultan Kudarat, ngan Maguindanao. An paghimo han Autonomo nga Rehiyon han Muslim Mindanao han 1990 nagresulta nga an nahabilin ha Butnga nga Mindanao an mga probinsya han Lanao del Norte, Sultan Kudarat, ngan Cotabato. Dida han Septyembre 19, 2001, an Executive Order No. 36 ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo nag-reorganisar han mga rehiyon ngan probinsya ha Mindanao. Ini amo an nagbalhin han Rehiyon XII ngadto han yana nga SOCCSKSARGEN.


text:
Misamis Oriental
An Misamis Oriental usa nga probinsya han Pilipinas nga nahamutangan ha Amihanan nga Mindanao nga rehiyon. An kapital hini ngan an sentro han rehiyon amo an Cagayan de Oro. Ginsasapitan an probinsya han Lanao del Norte ngan Bukidnon ha salatan, han Agusan del Norte ngan Agusan del Sur ha sidlangan, ngan ha amihanan amo an Dagat Bohol upod han isla-probinsya han Camiguin tikang han amihanan nga labnasan hini.
Sulod
Katawhan ngan Kultura[igliwat | edit source]
JANELLA SALVADOR I LOVE U
Ekonomiya[igliwat | edit source]
Heyograpiya[igliwat | edit source]
Politikal[igliwat | edit source]
An Misamis Oriental ginbahin ngadto hin karuhaan kag tulo (23) nga mga bungto ngan tulo (3) nga mga syudad.


text:
San Jose, Nueva Ecija
An Syudad han San Jose usa nga ikaduha nga klase nga syudad ha lalawigan han Nueva Ecija, Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 108,254 ka tawo ha 23,191 nga mga panimalay.
Mga baranggay[igliwat | edit source]
An Syudad han San Jose ginbahin ngadto hin katloan kag walo (38) nga mga baranggay.
Mga sumpay ha gawas[igliwat | edit source]
- Pasyalan Nueva Ecija
- Philippine Standard Geographic Code
- 2000 Philippine Census Information
- San Jose City LGU Website
- San Jose City


text:
Romblon
An Romblon usa nga isla-nga-probinsya han Pilipinas nga nahamutangan ha MIMAROPA nga rehiyon ha Luzon. An kapital hini amo an bungto nga an ngaran gihapon Romblon.
An Romblon nabubug-os hin mga damo nga mga isla o puro nga nahamutangan ha Dagat Sibuyan. Nahamutangan ini ha salatan han Marinduque ngan Quezon, ha sinirangan han Mindoro, ha amihanan han Aklan, ngan ha katundan han Masbate. An tulo nga dagko nga isla amo an Isla han Romblon, Isla han Tablas, ngan Isla han Sibuyan.
An Romblon amo an nangunguna ha nasod ha pagpagawas hin hataas-nga-kalidad nga marmol, nga maikokompara han kanan Italya.
Sulod
Katawhan ngan Kultura[igliwat | edit source]
Tulo an mga yinaknan ha Romblon. Ini hira amo an Romblomanon, Inunhan o Onhan, ngan Bantoanon o Asi.
Economy[igliwat | edit source]
Heyograpiya[igliwat | edit source]
Politikal[igliwat | edit source]
An Romblon ginbahin ngadto hin mga napulo kag pito (17) ka bungto.
Mga Bungto[igliwat | edit source]
Pisikal[igliwat | edit source]
Kaagi ngan Kasaysayan[igliwat | edit source]
An probinsya han Romblon gintawag han una nga Lomlon o Domblon. Gin-organisa ini han mga Katsila ngadto hin politico-militar nga distrito han 1853 ngan ginhimo nga sub-probinsya han Capiz. Han 1917, ginhimo ini nga bulag nga probinsya. Han Oktubre 1, 1946, an Romblon ginhimo nga ispesyal nga probinsya nga mayda upat nga mga bungto nga amo an Tablas, Romblon, Sibuyan ngan Manghali. Han Enero 1, 1947, ginbalik an regular nga status hin probinsya han Romblon.
Mga Sumpay ha Gawas[igliwat | edit source]
- Romblon Travel Guide
- Sanrokan Online
- Websayt ni Eduardo C. Firmalo nga Kongresista han Romblon
- Banton, Isla nga Paraiso


text:
Hangin
An hangin (Iningles:Wind) (Pambansa:Hangin) amo an nakiwa nga huyup ha ere.
Pinanbasaran[igliwat | edit source]
Mga sumpay ha gawas[igliwat | edit source]
- Pagtugway ha Meteorolohiya: Mga kusog ngan mga hangin – Panutduan tikang ha University of Illinois
- Names of Winds – Uska lista tikang ha Golden Gate Weather Services
- Wind Atlases of the World – Mga listahan han mga atlas han hangin ngan mga wind survey tikang ha bug-os nga kalibutan
- Winds of Mars: Aeolian Activity and Landforms – Papel nga may mga slide nga nagpapakita han aktibidades han hangin ha planeta Marte
- Klasipikasyon han Kalaksi han Hangin
- Tsart han kusog-hangin
- An Bibliograpiya han Pamiling Kasayuran Aeoliano


text:
Disenyo
An disenyo, usa nga pulong nga agsob gamiton ha kontexto han mga aplikado nga mga arte, inheyeriya, arkitektura ngan iba pa nga mga panhimo nga mga panuyo. Amo ini an tawag han proseso han pagtikang ngan pagpadukwag hin plano para hin produkto, istruktura, o komponente. Gin-gagamit liwat ini para han kataposan nga solusyon nga plano (sugad hin proyekto o modelo) o han resulta han pag-implementa hini nga plano (sugad han butang nga ginhimo o proyekto nga gin-implementa). Ha bag-o la nga kagamit, an mga proseso ginkita liwat nga mga resulta hin disenyo ngan ini naghatag hin bag-o nga kahulogan han pulong nga "disenyo hin proseso".
An pagdisenyo nakinalanglan hin disenyador nga magkikita han aestetiko, paggamit ngan iba pa nga mga aspeto hin butang o proseso ngan ini makinahanglan hin research, panhunahuna, pagmodelo, interactive adjustment, ngan pag-otro-hin-disenyo.


text:
Luparan Panlangyaw han Clark
An Luparan Panlangyaw han Clark (Iningles: Clark International Airport (DMIA, Tinag-alog: Paliparang Pandaigdig ng Clark, Kinapampangan: Pangyatung Sulapawan ning Clark), anay Luparan Panlangyaw Diosdado Macapagal (IATA: CRK, ICAO: RPLC), in panguna nga luparan nga nagseserbe ha Clark Freeport Zone ngan kasahiran nga lugar han Syudad han Angeles ha Pilipinas. Nagseserbe gihapon ini ha amihanan ngan kabutngaan nga mga rehiyon han Luzon, ngan tungod nga 85 kilometro (53 milya) tikang han durudaan nga Luparan Panlangyaw Ninoy Aquino (Iningles: Ninoy Aquino International Airport (NAIA)) nga naserbe han Manila, ini in naserbe liwat ha Metro Manila ngan mag hagrani nga lugar hini.


text:
Federico Moreno Torroba
Hi Federico Moreno Torroba (1891-1982) usa nga Espanyol nga kompositor, nga natawo ha Madrid.
Biyograpiya[igliwat | edit source]
Hi Moreno Torroba agsob igdugtong han zarzuela, usa nga tradisyonal nga Espanyol nga forma hin musika. Nagdirekta hiya hin pira nga mga kompanyiya hin opera, ngan pinaagi hini hi Moreno Torroba nagbulig han pagpakilala han zarzuela ngadto hin mga internasyonal nga mga magkirita. Pero kilalado hi Torroba liwat tungod han iya mga ginkumposo para han klasikal nga sista.
Mga sinurat[igliwat | edit source]
Dugang han iya trabaho hin pagkonduk, nagkomposo hi Moreno Torroba hin damo nga mga sinurat, ha tradisyonal nga forma Espanyola ngan para han sala de konsyerto. Inmabot hiya han iya gidakoi nga kasikat han mga tuig han dekada 1930 pinaagi han mga sarswela nga Luisa Fernanda (1932) nganLa Chulapona (1934). Nagsurat gihapon hiya hin pira nga mga opera. Han mga iya sinurat nga opera, an La Virgen de Mayo (1925) ngan anEl Poeta 1980, amo an pinakasikat. Dida han opera nga El Poeta, hi Plácido Domingo an nagkapot han titulo nga papel.


text:
Venesya
An Venesya (ha Initalyano: Venezia, Venesyano: Venesia o Venexia; ha Kinatsila: Venecia; ha Iningles: Venice) usa nga syudad ha amihanan nga Italya, an kapital han rehiyon han Veneto. Upod han Padua, nalalakip an syudad han Padova-Venesya nga Metropolitano nga Area (nga may populasyon nga 1,600,000). Ha kaagi, an syudad usa ng naglulugaring nga nasod. Kilalado an Venesya nga "La Dominante", "Serenissima", "Hada o Reyna han Adriatico", "Syudad hin Tubig", "Syudad hin Mga Tulay", ngan "Syudad hin Kapawa". Ginsisiring hin agsob nga usa ini han mga gimahusayi nga syudad ha kalibutan.[1]
An syudad naglalakip hin 18 nga mga gudti-gudti nga puro o isla dida han bangalogon nga Laguna han Venesya ha daplin han Dagat Adriatico ha dumagsaan nga Italya. An maarat hin tubig nga laguna nahamutang ha butnga han mga ganghaan han Po (ha salatan) ngan han Piave (ha amihanan) nga mga Salog. Nalalakip han banabana hin populasyon nga of 272,000 ka molupyo an populasyon han bug-os nga comune han Venesya; mga 62,000 ka molupyo han kaagihanon o historiko nga syudad han Venesya (Centro storico); 176,000 ka molupyo ha Terraferma (ha literal nga Winaray "dig-on nga tuna"; an tawag han Mainland), nga kaurogan didto han dako nga frazione han Mestre ngan Marghera; ngan 31,000 ka molupyo nga naukoy han iba nga mga puro o isla dida han laguna.
An Republika han Venesya usa nga importante nga gahom ha kadagatan dida han Butnga nga Panahon ngan Renasimyento, ngan usa nga lugar hin pagtirok para hin paglansar para han mga Cruzadas ngan han Pag-awayan han Lepanto, ngan usa gihapon nga importante nga sentro hin komersyo (labi na hin seda, grano ngan komersyo hin panakot) ngan arte dida han ika-13 nga siglo tubtob han kataposan han ika-17 nga siglo.
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ Barzini, Luigi (1982-05-30). The Most Beautiful City In The World - The. New York Times. Ginkità dida han 2009-03-28.


text:
Basco, Pilipinas
An Basco (nga tinatawag gihapon nga Santo Domingo de Basco) usa nga ikalima nga klase nga bungto ha lalawigan han Batanes, Pilipinas. Amo ini an kapital nga bungto han Batanes. Nahamutang an Basco ha Isla han Batan, an ikaduha nga gidako-i nga isla han Kapuropod'an Batanes nga amo an bug-os nga probinsya ngan amo an pinaka-amihanan nga mga isla han Pilipinas. Mayda aeropuerto an Basco nga nagsisirbisyo hin mga biyahe ngadto-balik ha Metro Manila.
Ginngaranan an bungto ha dungog ni Kapitan Heneral José Basco y Vargas.
Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 6,717 ka tawo ha 1,469 nga mga panimalay.
Mga baranggay[igliwat | edit source]
An Basco ginbahin ngadto hin unom (6) nga mga baranggay.
- Ihuvok II (Kayvaluganan)
- Ihuvok I (Kaychanarianan)
- San Antonio
- San Joaquin
- Chanarian
- Kayhuvokan
Mga iskwelahan[igliwat | edit source]
- Basco Central School
- Diptan Elementary School
- Batanes National Science High School
- Saint Dominic College
- Batanes State College


text: 1Kabugtoan ko, akon gud ungara ug pag-ampo ha bug-os ko nga kasingkasing nga matalwas unta an kalugaringon ko nga mga tawo! 2Makakapatapod ako ha iyo nga mapaso gud an ira pag-alagad sa Dyos, kundi diri pinasikad hin matuod nga kinaadman. 3Waray nira hibaroi an paagi han pagkamatadong nga tikang sa Dyos, ngan naghimo hira hin ira kalugaringon nga paagi; sanglit waray hira magtubyan han ira kalugaringon ngadto han kanan Dyos paagi hin pagmatadong han tawo. 4Kay gintapos na ni Cristo an Balaod, basi isipon nga matadong sa Dyos an bisan hin-o nga natoo. 5Amo ini an iginsurat ni Moises mahitungod han pagkamatadong sa Dyos han tawo pinaagi hin pagtuman han Balaod: “Mabubuhi adton bisan hin-o nga magtuman han mga sugo han Balaod.” 6Kundi amo ini an iginsiring mahitungod han pagkamatadong sa Dyos han tawo pinaagi hin pagtoo: “Ayaw pagpakiana ha imo kalugaringon, ‘Hin-o in masaka ngadto ha langit?’ ” (Ha aton pa, pagpalusad kan Cristo). 7“Ayaw liwat pagpakiana, ‘Hin-o in malusad ngadto ha kahiladman?’ ” (Ha aton pa, pagbanhaw kan Cristo tikang han mga minatay). 8An karuyag sidngon amo ini: “Haraniay ha iyo an mensahe han Dyos; aada ha iyo mga im-im ngan ha iyo mga kasingkasing”—ha aton pa, an mensahe hin pagtoo nga amon ginwawali. 9Matatalwas ka kon itug-an mo ha imo mga im-im nga “Ginoo hi Jesus,” ngan tumoo ka ha imo kasingkasing nga ginbanhaw hiya han Dyos. 10Kay natoo an tawo ha iya kasingkasing, ngan nagmamatadong hiya sa Dyos; nagtutug-an hiya pinaagi han iya mga im-im, ngan natatalwas hiya. 11Nasiring an Kasuratan, “Adton natoo ha iya diri makakaawod.” 12Para ini han ngatanan, kay waray kalainan an mga Judiyo ngan an mga Hentil; an Dyos uusa la nga Ginoo han ngatanan, ngan ginpapakaupay gud an ngatanan nga natawag ha iya. 13Sumala han siring han Kasuratan, “Matatalwas an bisan hin-o nga natawag han ngaran han Ginoo.” 14Kundi uunanhon hin pakagtawag nira ha iya kon waray hira tumoo? Ngan uunanhon hin pagtoo nira kon waray hira makabati han mensahe? Ngan uunanhon hin pakabati nira kon diri igsangyaw an mensahe? 15Ngan uunanhon hin paghisangyaw han mensahe kon diri ipadara an mga magsarangyaw? Sumala han siring han Kasuratan, “Kamakaruruyag han pag-abot hadton mga nagdadara han Maupay nga Sumat!” 16Kundi diri ngatanan kinmarawat han Maupay nga Sumat. Nagsiring hi Isaias ngahaw, “Ginoo, hin-o in tinmoo han amon mensahe?” 17Sanglit an pagtoo natikang hin pamati han mensahe, ngan an mensahe natikang han pagwali kan Cristo. 18Kundi napakiana ako: Matuod ba nga waray hira makabati han mensahe? Waray ruhaduha nakabati hira—sumala han siring han Kasuratan: “Inmabot an ira tingog ngadto han bug-os nga kalibutan, inmabot an ira mga pulong ngadto han mga sidsid han tuna.” 19Napakiana pa ako: Waray ba makasabot an katawhan han Israel? Hi Moises ngahaw an syahan nga mabaton: “Hihimoon ko nga mangabugho ka hin katawhan nga diri matuod nga nasod; hihimoon ko nga masina ka hin usa nga nasod hin mga lurong.” 20Ngan hi Isaias hin waray lipodlipod nasiring, “Hin-agian ako hadton waray mamiling ha akon, pinmakita ako hadton waray magpakiana ha akon.” 21Kundi nasiring hiya mahitungod han Israel: “Magkulop an akon paghinulat hin malinarisnon ngan masupilon nga mga tawo.”


text:
Cantabria
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Kinatsila nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An Cantabria usa nga rehiyon ha kaagi ngan komunidad autonoma nga uusa la hin probinsya o lalawigan ha Espanya. Ginsasapitan ini ha sidlangan han País Vasco (probinsya han Vizcaya), han Castilla y León ha salatan (mga lalawigan han León, Palencia ngan Burgos), han Principado de Asturias ha katundan ngan han Dagat Cantábrico ha amihanan. An syudad han Santander amo an kapital hini ngan lokalidad nga gidamo-i hin tawo nga mayda 182,302 ka molupyo, nga ginsusundan han mga nukleo industriyal han Torrelavega (55,910), Camargo (31,086) ngan Castro Urdiales (30,814 de iure).


text:
Papa Pío X
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Hi Papa Pío X (ha Linatin: Pius PP. X), natawo nga Giuseppe Melchiorre Sarto (Hunyo 2 1835 – Agosto 20 1914), amo an Papa han Simbahan Katolika tikang han 1903 tubtob 1914, nagsunod kan Papa León XIII. Hiya amo an syahan nga papa tikang han Kontra-Repormasyon nga Papa San Pío V nga ginkanonisar. Bisan pa hini, an pontifikado ni Papa Pío X amo an usa han mga kurukontrobersyal nga mga papado han panahon moderno.
Mga sumpay ha gawas[igliwat | edit source]
- Giuseppe Sarto – Pío X Fundasyon, websayt han lugar nga natawhan ngan han museo ni San Pío X. Dida han museo aada an kan Pío X mga personal nga gintag-iyahan ngan hin exhibisyon nga nagpapahayag han kinabuhi han papa.
- "Papa Pío X" tikang han Catholic Encyclopedia
- The Life, Writings and Encyclicals of Pope St. Pius X: Saint of the Catholic Church
- An kumpleto nga texto han mga opisyal nga dokumento upod an mga ensayklikal ha Santa Sede
- Impormasyon mahiunong han kinabuhi ni Pío X ha Museo San Pio X
- video nga record han seremonya han pagkanonisar kan Pío X (ha Inaleman)


text:
Kaarangay:Inhenyeriya
Sulod
- 1 Sibil Inhenyeriya
- 2 Heyoditiko Inhenyeriya
- 3 Mekaniko Inhenyeriya
- 4 Inhenriya Kemika
- 5 Inheriya Eletrika
- 6 Inhenyeriya Kumonikasyon Elektroniko
Sibil Inhenyeriya[igliwat | edit source]
An paghimu han Kalayu[igliwat | edit source]
An Puspurus (Phosphorous (P)) ngan an Karbun (Carbon (C))
An batu nga Puspurus (Imahi) ngan an Karbun nga batu (Imahi) makakabiling ka hini ha basta mamiling kala. Ini kun ikikiskis natun ini nga duha makakahimu kita hin kalayu kay malaga man an karbun nga batu. May-ada na kita kalayu.
Pasagaysay ni: Lan Hamilton
An paghimu han Kalamay[igliwat | edit source]
Kuha hin tubu, pakadtu anay ha Agrikultura/Pag-uma
An paghimu hin Higut[igliwat | edit source]
(Imahi)/Badu (Imahi)tikang ha Abaca (Imahi)
Pamiling hin abaca nga tanum, ini in parihu han saging nga tanum. Kuhaa an lawas han abaca, an bunga kuhaa an lisu ngan igtanum utru. Igbulad an lawas nga inutud. Pagka-uga himaya an mga paybiru hini. Ini nga paybiru ansya an atun gagamitun nga inulang. Habi-a kinamut pa ikis-ikis ngadtu maka purma hin hilapad nga tahub. Puydi na badu.
An paybiru nga hinimay ha abaca in urualingbuda ngadtu makahimu ka hin hilaba nga higut.
An paghimu hin Masu, Piku[igliwat | edit source]
Kuha hin midyu huruhilapad nga batu, ihigut ha kahoy. Ini in Masu na.
Kuha in midyu turutilais nga batu, ihigut ha kahoy. Ini in Piku (Imahi)na.
An MAGNIT[igliwat | edit source]
1. An paghurma hit Magnit.(IMAHI:Pakipindut han numero usa(1))
- REDIRECT [[1]]
Ini in mami-minna ha ilarum hit tona.
Pag kiskis hin kahuy subrahi an kahamis bisan anu nga pustura tapus tunawa ini nga Ura pina-agi hit kalayo. Mahuhurma na ini hiya.
2. An paghimu hin makina para maka himu hin kuryinti.
Paghimu sugad hini nga magnit.(IMAHI:Pakipindut han numero duha(2))
- REDIRECT [[2]]
Iba nga pa-agi
Paghimu hin Karbon ngan pamiling Lead igbutang ha usa nga surudlan an karbon butnga an lead, pa-adlawi tapus butangan kutay nga kuriyinti an karbon (Nigatibu) ngan lead (Pusitibu) , ig balighut an kutay u wayr ha usa ka puthau hin damu damu nga pag-balighut tapus ig sumpay an iya duha nga katapusan ha pusitibu ngan nigatibu nga wayr, an puthau nga gin-balighutan magnit na.
An paghimu han Atabay[igliwat | edit source]
(Imahi) para pagparigus ngan inumun.
Pagluhu ha tona gamit in piku, pag may na-ukad ka nga burabud nga may tubig na, tama na. Kun ini ipadayun mu, mag aanas ini magiging dilikadu. Usuki hin mga kahoy an tagliligid han luhu para diri anasun. Kuha hin surudlan nga abaca nga pinu uraura an pagkahabi (Imahi), para diri malaksi an pagturu han tubig. Ini ansya an i-alug.
Heyoditiko Inhenyeriya[igliwat | edit source]
An Dangaw[igliwat | edit source]
Didi ha amun ha Isla han tikli, an istandarti nga dangaw nasukul hin tigkapatan, an uska tigkapatan na-ihap kawaluan yukut nga kwadradu nga dangaw. Kwadradu buot sindgon nag-tikang kami pag-dangaw ha sinirangan, gin basihan namun an sinirangan tumalikud kami nga nagdangaw tipa-kadtu katundan, pag-abut ha tubtuban han tona pinma-tuu ka mi basi han amun tuu nga talinga na-atubang ha sinirangan, an wala nga talinga na-atubang ha katundan. Nagdangaw liwat kami. Tipakatdu ha nahihimutnga han sinirangan ngan katundan tipatuu, ngan tutub han nahihimutnga han sinirangan ngan katundan tuu, nag tipa-tuu liwat kami, nag-dangaw liwat kami ngadtu sinirangan, tubtub liwat han sukul han tona tipakadtu ha sinirangan nagpa-tuu liwat kami tipakadtu ha amun gin-tikangan.
Nasiring ak nga kwadradu kay, an ihap ngadtu tipa-katundan gin ibanan namun usa, ha duha kag usa (an usa ansiya in 0{wara}) ka gatus gin himu namun duha ka gatus, pag-liku namun tipa tuu nahihimutnga han sinirangan ngan katundan diri an tipa-uli, gin ihap namun an dangaw duha ka gatus. Kun an duha ka gatus, duha-un ka gatus bug-os, kun titigdaun, duha ka gatus nga duha ka gatus. Kun pag-tatambanun na-ihap kaupatan ka yukut. Tadung-tadung itun nga pag-sukul.
Iningles:............... (A theory according to Queen Elizabeth of Great Britain, that is the thumb to pinky measurement of her daughter Princess Arrianne Charlotte which the measurement unit Foot/Feet originated, the foot of the princess exactly/precisely the same as the measurement of the unit foot/feet (Winaray:Piye))
Thumb Edge to Pinky Edge (Dangaw) is 0.25 meter. 4 Dangaw is equivalent to one meter.
An paggamit hin Kompas[igliwat | edit source]
An pagkiling tipa-ubus han dagum nagpapasabut nga na atubang hiya ha nurti, an kaluyu sur, an tuu niya sinirangan ngan an wala katundan. KUN ngan kun adtu ka ha kaluyu han ekwador an gin lalatayan han adlaw tipa-wisti an pagkiling han dagum tipa-ubus nagpapasabut nga na atubang hiya ha sur, an kaluyu nurti, an tuu niya katundan ngan an wála sinirangan.
Kun ikaw maglalakatun, didi kita ha dagum nga nakiling tipaubus tuu an sinirangan, an dagum natipanurti ngadi ha imu wala an imu tuyu tikadtu ka ha sur, pakadtu tipa tuu ansiya itun an sur. Pag-abut mu ha sur natipa-ubus an dagum tikada ha imu. Atubang mo na an sur, an luyu mu nurti, an sinirangan adi ha imu wala an katundan ha imu tuu. Kun magtipakadtu ka ha tuu tikadtu ka ha katundan, an nurti tipakadi ha imu tuu. Atubang mo na an katundan, an imu luyu sinirangan, an tuu nurti ngan an wala sur. Kun kumadtu ka ha imu wala tikadtu ka ha sur, natipaubus an dagum tikada ha imu, ansiya itun an natudluk han nurti, an imu tuu katundan, an wala sinirangan.
Pagtikang mu paglakat ginkita mu an kompas, natudluk tipatuu an dagum nagpapasabut nga nurti adtu. Kun imu tutungaun an katundan ngan nurti ini in may sukul nga kaopatan kag lima ka digradu (45 degrees) an tawag hini nurti-katundan. An sinirangan kun magtikang kita wara (0 zero) digradu ha nurti tipawala kumpas han kamut tikang ha tuu nga sugbung an sinirangan in may sukul nga kasiyaman digradu (90 degrees) an sur usa ka gatos kawaloan digradu (180 degrees), an imu luyu kay diri naman maabut an wala nga kamut may sukul nga duha ka gatos kapitoan digradu (270 degrees) an nurti ansya in tulu ka gatos kaunman digaradu (360 degrees) o balik wara digradu (0 degrees). Kun magkumpas ka usa ka gatos katloan kag lima digradu ansya la guihapon nga kamut itun an sur-katundan, an duha ka gatos karuhaan kag lima digradu (225 degrees) ansya itun an sur-sinirangan midyu adi imu luyu ha wala, an tulu ka gatos napulu kag lima digradu (315 degrees) ansya la guihapon nga kamut ansya an nurti-sinirangan, adi itun midyu ha imu luyu ha tuu.
Kun tutungga-tunggaun ha upat ini in Nurti Tipa-Isti, Nurti Tipa-Wisti, Sur tipa Isti ngan Sur Tipa Wisti. Ini nga upat in mayda pinakadaku nga sukul isaktu hin Kasiyaman digradu. Kun sidngon pakadtu Nurti kaupatan kag lima Tipa-Isti. N 45 E ini in mapakadtu ka ha butnga han Nurti ngan Isti. Kun sidngun pakadtu Sur kaupatan kag lima tipa wisti. S 45 W ini in mapakadtu ka ha luyu butnga han Sur ngan Wisti.
Pag-Nabigar[igliwat | edit source]
Iksampulu:
Tikang ha iyu balay, kumadtu ka Nurti Kalimaan Digradu Tipa Isti (N 50 E) hin Usa ka yukut Mitru (1000 meters), ngan tikang hito didtu nagpa Nurti katloan Digradu Tipa-Wisti (N 30 W) hin Lima ka Gatus Mitru (500 meters), ngan tikang liwat didtu nagpa Nurti Kawaloan Digradu tipa Isti (N 80 E) ka hin Duha ka gatus mitru (200 meters). Annu man an imu kahirayu tikang ha iyu balay hin tadung nga linya ngadtu han ikatulu mo nga gin-lakatan? Annu an Digradu Tipa Isti u tipa Wisti tikang Nurti u tikang Sur.
Mekaniko Inhenyeriya[igliwat | edit source]
An makina[igliwat | edit source]
An sarakyan[igliwat | edit source]
An sarakyan in usa ka ilimintu nga nagbabalhin han tawo tikang dinhi ngadtu
Parti han Sarakyan[igliwat | edit source]
Usa nga ginpapaandar/kewa han makina
Driveline (Linya Tsuper)[igliwat | edit source]
An Linya han Tsuper an nagpapa-andar han vehikulo
Engr. Leandro Bryan Baldecanas Piczon Contribution
An kambyu (Transmission)[igliwat | edit source]
An Transmission an napalaksi ngan napahinay han sarakyan
Engr. Leandro Bryan Baldecanas Piczon Contribution
An Kambyu (Karaptan)[igliwat | edit source]
An kambyu an nagdurudilain han andar
Engr. Leandro Bryan Baldecanas Piczon Contribution
An Diperensyal (Differential)[igliwat | edit source]
An Nagbu-bulag han puwirsa balabag tipakadtu tadung para umandar an sarakyan
Engr. Leandro Bryan Baldecanas Piczon Contribution
An Pauntol (Shock Absorber)[igliwat | edit source]
An nagpapayumu han batsi u lubak
An dipirensiya han pauntol[igliwat | edit source]
An dipirensiya han shock absorber
Inhenriya Kemika[igliwat | edit source]
Inheriya Eletrika[igliwat | edit source]
Inhenyeriya Kumonikasyon Elektroniko[igliwat | edit source]
Mga pakli ha kaarangay nga "Inhenyeriya"
An mga nasunod nga 2 ka mga pakli aada hini nga kaarangay, tikang hin 2 nga kabug-osan.


text:
Luparan Panlangyaw Ninoy Aquino
An Luparan Panlangyaw Ninoy Aquino (Iningles: Ninoy Aquino International Airport o NAIA; Tinag-alog: Paliparang Pandaigdig ng Ninoy Aquino), agsob liwat kilala nga Luparan Panlangyaw han Manila, in us'ka luparan nga nagseserbe ha kasahiran nga lugar han Manila ngan han iya napapalibutan nga lugar metropolitana. Namumutang ha may katubtuban nga namumutnga ha Pasay ngan Parañaque, nga ginbabanabanahan nga 7 kilometro salatan han mismo Manila, ngan habagatan han Makati, an NAIA in panguna nga ganghaan panlangyaw para han mga magbiriyahe ha Pilipinas ngan panguna nga darangpan han ngatanan nga kompanya han panpasahero nga idro ha Pilipinas. Ini in gindudumara han Manila International Airport Authority (MIAA), us'ka sanga han Department of Transportation and Communications (DOTC).


text: 1Kinahanglan pumarayaw ako bisan kon waray ini kapulsanan. Kundi maghihimangraw ako yana mahitungod hin mga panan-awon ngan mga padayag nga iginpakita ha akon han Ginoo. 2Nakilala ako hin usa nga Cristiano nga gindara ngadto han gihahataasi nga langit, katorse ka tuig na an naglabay. (Diri ako maaram kon nahinabo gud ini o kon panan-awon la ini niya—an Dyos la an maaram.) 3Binabalik ko pagsiring, maaram ako nga gindara ini nga tawo ngadto ha Paraiso (liwat diri ako maaram kon nahinabo gud ini o kon panan-awon la ini niya—an Dyos la an maaram), 4ngan nakabati hiya didto hin mga butang nga diri mahisusurat, mga butang nga diri angay igyakan hin tawo. 5Sanglit ipaparayaw ko ini nga tawo—kundi diri ako maparayaw mahitungod ha akon ngahaw, gawas la han mga butang nga nagpapakita han akon kamaluya. 6Kon naruyag ako hin pagparayaw, diri ako lurong, kay nagsusumat man ako han kamatuoran. Kundi diri ako maparayaw kay diri ko karuyag nga may maghunahuna hin labaw ha akon han iya nakita nga buhat ngan hinbatian nga akon pulong. 7Kundi basi diri ako magpahitaas hin duro tungod han nakita ko nga damo nga orosahon nga mga butang, gintagan ako hin masakit nga balatian ha lawas, nga ginagamit ni Satanas hin pagpasakit ha akon, basi diri ako magpahitaas. 8Nag-ampo ako ha Ginoo makatulo mahitungod hini, ngan naghangyo nga kuhaon ini. 9Kundi nagbaton hiya, “An akon grasya amo la an imo kinahanglan; kay labi nga makusog an akon gahom kon maluya ka.” Sanglit malipayon gud ako hin pagparayaw han akon mga pagkamaluya, basi abaton ko an panalipod han gahom ni Cristo ha akon. 10Sanglit tungod kan Cristo, waray sapayan para ha akon an mga pagkamaluya, mga pagtamay, mga kakurian, mga pagpakaraot, ngan mga pag-antos. Kay kon maluya ako, aada kikitaa an akon kamakusog. 11Baga ako hin lurong—kundi kamo an tinikangan hini nga akon kasugad. Kamo unta an angay magdayaw ha akon. Kay bisan kon waray ako gamit, diri man ako lulupigan han iyo gimaupayi nga “mga apostoles”. 12Ginpamatud-an an akon pagkaapostol pinaagi han mga butang nga ginbuhat dida hin pag-ilob ha butnga niyo; pinaagi hin mga tigaman, mga orosahon, ngan mga milagro. 13Ano an akon pagtagad ha iyo, diri ba pareho han iba nga mga singbahan? Lugaring la kay waray ako magsamok hin pangaro hin bulig ha iyo. Pasayloa ako niyo hini nga akon sayop! 14Ikatulo na ini yana nga kaandam ko pagduaw ha iyo—ngan diri ako mangangaro hin bisan ano ha iyo. Kamo an akon kinahanglan, diri an iyo kwarta. Kon hunahunaon, diri an mga anak an angay humatag han kinahanglanon han ira mga kag-anak, kundi an mga kag-anak para han ira mga anak. 15Igmamalipay ko hin paggasto han ngatanan nga akon ngan sugad man han akon kalugaringon, basi makabulig ako ha iyo. Maiban ba an iyo gugma ha akon tungod han akon dako nga paghigugma ha iyo? 16Sanglit mauyon kamo nga waray ako makasamok ha iyo. Kundi may-ada manta masiring nga malimbong ako ngan ginbitik ko la kamo hin mga buwa. 17Ano ngani nga paagi? Sinmingabot ba ako ha iyo pinaagi han mga tawo nga akon ginsugo? 18Ginhangyo ko hi Tito pagkada, ngan ginpaupod ko ha iya in usa pa nga bugto nga Cristiano. Makakasiring ba kamo nga sinmingabot hi Tito ha iyo? Diri ba an amon ngan hi Tito mga panuyo ngan panggawi pareho? 19Bangin nakahunahuna kamo nga an amon la tuyo an panalipod han amon kalugaringon ha iyo atubangan. Diri! Nagyayakan kami ha atubangan han Dyos sugad han iginpapayakan ha amon ni Cristo. An ngatanan nga ginbubuhat namon, hinigugma nga kasangkayan, ginbubuhat hin pagbulig ha iyo. 20Nahahadlok ako nga ha akon pag-abot dida, makakita ako ha iyo nga lain han akon ginhuhunahuna ha iyo ngan makakita kamo ha akon nga lain han iyo ginhuhunahuna ha akon. Nahadlok ako nga bangin hiabotan ko kamo nga aada hin mga pagkabirobingkil ngan pagpaawaawa, kamapaso han ulo ngan kahalot, mga pagpakaraot ngan paglibak, pagpahitaas ngan kasamok. 21Nahadlok ako nga ha sunod nga pagkada ko ha iyo, pagpakaalohan ako han akon Dyos ha iyo atubangan, ngan magtatangis ako tungod han damo nga nagpakasala han nag-agi nga panahon, ngan waray magbasol han mga maghilas nga mga ginbuhat nira nga mga sala hin pakighilawas ngan mga maglaw-ay nga buhat.


text:
Probinsya han Valencia
An Valencia (ha Kinatsila: Valencia /ba'lenθja/, ha Catalan: València /va'łensia/) usa nga probinsya han Comunidad Valenciana, Espanya, ha butnga nga bahin han Katunaan han Valencia.
Ginsasapitan ini han mga probinsya han Alicante, Albacete, Cuenca, Castellón, ngan han Dagat Mediterraneo. Kabahin han teritoryo hini, an Rincón de Ademuz, amo in exclave nga nahamutnga han mga probinsya han Cuenca ngan Teruel.
Han 2,267,503 ka tawo han probinsya, mga usa nga ika-tulo nga bahin hini nangungukoy didto han kapital nga an ngaran gihapon Valencia, nga amo gihapon an kapital han komunidad autonoma. An probinsya mayda 265 ka munisipyo. Kitaa an Lista han mga munisipyo ha Valencia.
An probinsya ginbahin-bahin ha mga comarca o comarque:
- El Camp de Túria
- El Camp de Morvedre
- La Canal de Navarrés
- La Costera
- La Foia de Bunyol / La Hoya de Buñol
- L'Horta de València
- La Plana de Utiel
- El Racó d'Ademús / El Rincón de Ademuz
- La Ribera Alta
- La Ribera Baixa
- La Safor
- Els Serrans / Los Serranos
- La Vall d'Albaida
- La Vall de Cofrents-Aiora / El Valle de Cofrentes-Ayora


text:
José de San Martín
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Kinatsila nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Hi José Francisco de San Martín y Matorras (Pebrero 25 1778 – Agosto 17 1850) usa nga Argentino nga heneral ngan primer nga namuno han malinamposon nga pakigbisog para hin independensya han mga salatan nga kanasoran han Salatan nga Amerika tikang han Espanya.
Upod kan Simón Bolívar ha amihanan, hi San Martín iginkikita nga usa han mga Libertadores han Hispano nga Salatan nga Amerika. Nasudnon nga bayani hiya han Argentina.
Iya Pamilya[igliwat | edit source]
Natawo hi San Martín ha bungto han Yapeyú ha probinsya ha daplin han Salog Uruguay han Corrientes, Arhentina, nga hadto kolonya Espanyol (lakip han Virreinato han Río de la Plata). An iya amay hi don Juan de San Martín y Gómez natawo ha Villa de Cervatos de la Cueza, ha probinsya han Palencia, ha Espanya ngan amo an tenyente gobernador han departamento. Han iya nanay nga hi doña Gregoria Matorras, amo an umangkon hin conquistador han Chaco. Hi José de San Martín amo an manghod hin lima nga magburugto: María Elena, Manuel Tadeo, Juan Fermín Rafael ngan Justo Rufino.
Biyahe ngadto ha Espanya[igliwat | edit source]
Han 1781, han 3 an edad ni San Martín, an iya pamilya nagbalhin tikang ha Yapeyú ngadto ha Buenos Aires. Sunod namalhin hira ngadto ha Espanya, pangadto ha Cádiz han Disyembre 6 han 1783. Hi San Martín nagtikang han iya pag-aram didto han Real Seminario de Nobles de Madrid y en la Escuela de Temporalidades de Málaga han 1786. Didto, nagtuon hiya hin Linatin, Pranses, Kinatsila, sayaw, dibujo, siday, esgrima, retórika, matemátika, kaagi ngan kasaysayan ug heyograpiya.
Ginkomisyon nga Ika-Duha nga Tenyente han 1793, ngan inmabot han ranggo nga Tenyente Koronel han 1808. Nag-away hiya upod han Espanyol nga army patok han Portugal, ha mga kolonya Africano, ngan patok gihapon han inbasyon han mga puwersa ni Napoleon I. Han 1812 nag-resign hiya tikang han Espanyol nga army ngan inmuli ha Argentina, nga diin iya ginhalad an iya mga serbisyo han mga puwersa rebolusyonaryo.
Rebolusyonaryo[igliwat | edit source]
An gobyerno probisyonal nagtukod han Granaderos nga cavalry unit, nga amo an nagin gimaupayi-nga-natrain nga kusog militar han rebolusyon.
Hi San Martín namuno han mga rebelde patok han mga puwersa Espanyol ha ilarom ni Heneral José Zavala ha Pakig-away han San Lorenzo han Pebrero 3 1813, nga amo an nagin syahan nga pagdaog han Gyera Arhentino hin Independensya. Gintaga-an hiya han ranggo nga Heneral han gobyerno rebolusyonaryo. Ha sunod nga tuig, hiya an namuno han amihanan nga army nga nag-aandam hin bag-o nga invasyon han Alta Perú (yana Bolivya), in posisyon nga iya ginbiyaan agod magin gobernador han probinsya han Cuyo (nga yana amo an mga probinsya han Mendoza, San Juan, ngan San Luis), nga tikang diin, tinmabok hiya han Andes ngan ginsalakay an mga Royalista ha Chile ha pagtikang han 1817. Upod kan Bernardo O'Higgins, nagsulod hiya komo nagdaog han naliberar nga syudad han Santiago de Chile han Marso 17 1818.
Ha sunod, hi San Martín nag-atupag han mga buruhaton patok han Espanyol nga kusog ha Peru. Nag-andam hiya hin sobra duha ka tuig para hin pagsalakay pinaagi ha dagat. Katapos hin mga bulan hin mahinay nga pag-abante, nagdaog hiya dida han Pakig-away ha Pisco han Disyembre 6 1820. An Katsila nga Virrey nagprobar pag-negociar, pero kay tungod nga nadiri hiya hin kumpleto nga independensya, ginbaribad hiya ni San Martín.
Han Hulyo 9, 1821, Na-okupa ni San Martín an Lima, nga kapital han Peru Dako ini nga pagkawad-an para han mga Katsila nga puwersa. Han Hulyo 28 ginbotos hiya nga "Protector" han bag-o nga na-librar nga nasod. Han hini mismo nga tuig, gintukod niya an Biblioteca Nacional de Peru, nga iya gin-donar an iya mga koleksyon hin mga libro, ngan iya gindayaw an bag-o nga biblioteca o library nga "... usa han mga madali nga pamaagi han pagpasamwak han aton mga intelektwal nga mga kapulsanan". Gindeklara ni San Martín an independensya para han Peru tikang han Espanya han Disyembre 9 1824. Katapos han pagkatitirok han parliament han Peru, nag-iwas hiya han iya pamuno ha militar.
Han Hulyo 26 1822 nakigkita hiya kan Simón Bolívar ha Guayaquil agod magplano para han kabubwason han America Latina. An kadam-an han mga detalye hini nga pakigkita sekreto hini nga panahon, ngan ini amo in butang nga gindedebatehan han mga historiador. Mayda mga natuo nga an kan Bolívar diri pagkaruyag pakigsaro hin pamuno han mga gindugtong nga mga puwersa amo an nakapa-iwas kan San Martín tikang ha Perú ngan mag-ukoy komo mag-uruma ha Mendoza, Argentina. Mayda liwat lain nga teorya nga hi San Martín nag-uyon han kan Bolívar kusog ngan naglikay hin konfrontasyon.
Han 1824, katapos han kamatay han iya asawa nga hi Remedios de Escalada, nagbalhin iya ha Fransya upod han iya anak nga babaye nga hi Mercedes, nga diin inmukoy hiya han mga tuig nga nahabilin ha iya nga nagretiro ha Boulogne-sur-Mer.
An iya kataposan nga buhat ha Arhentina amo in pagkarawat hin hatag tikang han gobernador han Buenos Aires nga hi Juan Manuel de Rosas ngan pagbaribad hin pag-away dida han mga gyera sibil nga nakasamok han nasod.
Han 1880 gindara an iya mga nahabilin ngadto ha Buenos Aires ngan ginlubong ha Katedral han Buenos Aires.
Kitaa Gihapon[igliwat | edit source]
- ΦIA – Usa nga fraternidad hin unibersidad ha Estados Unidos nga nagamit kan José de San Martín komo usa han mga "lima nga pillar" hini.
- Libertadores