text:
A message from City Mayor Stephany Uy-Tan
2017 State of the City Address (SOCA)
Barangay Rama, Sierra Islands, Catbalogan City
Katalahuran an akon guinpapadangat ngadto han aton mga barangay officials, mga mulopyo han Sierra Islands, mga bisita ngan mga heads han magkadurudilain nga mga ahensya han gobyerno, organisasyon ngan private sector.
Ha iyo ngatanan, maupay nga aga!
An pinakaurhe nga State of the City Address nanabo didan August 1, 2016. Hadto an sentro han aton report nakada han pagpadayon han natikangan nga paghimo hin dumagko nga mga pitad para han kauswagan han Ciudad han Catbalogan.
Pagkatapos hin haros usa ka tuig, ine nga mga pitad nakag-aghat hin kooperasyon ngan pakig-usa tikang ha mga Catbaloganons nga nagduduso hin sugad nga mainuswagon nga Syudad han Catbalogan. Amo ine nga punto an makalilipay, nga nakikita naton kun gaano guin tatagan hin importansya an mga pitad nga guinbubuhat han gobyerno. Tinood dire masayon pagtikang hin dagko nga proyekto, pero mas makuri iimplementar. Kun an pagplano nag-iiha hin pera ka tuig, mas labaw pa kaiha an aktwal nga pag implementar hine, labi na gud kun an aton guinkikita dire la nga naimplementar ine, kundi maupay ngan tama an kaimplementar. Pero pareho man hin ano man nga institusyon han gobyerno, mga tawo or organisasyon nga andam magserbisyo ha katawhan, dire tanan malilipay, labi na gud an may mga negosyo ngan personal ngan intereses nga matatamakan o ma-iigo han aton dagko nga tiarabot nga proyekto. Masoson, ug masoson gud an mga sugad nga mga tawo ngan paninigurohan nga dire madayon an aton mga plano, para padayon hira han ira mga hakog nga binuhatan.
An SOCA yana nga tuig matutunga ha tulo ka bahin:
- Updates han mga dumagko nga mga proyekto, initiatibo ngan programa nga guinpahamtang han naglabay nga State of the City Address
- Pagpahamtang han mga nakab-utan, o accomplishments han naglabay nga mga bulan han magkadurudilain nga mga regular programa ngan proyekto han ciudad labi na gud an aton guinkokosiderar nga flagship programs nga STEP
- Kadugangan nga mga pagpahamtang han mga dagko nga mga nakab-utan han Ciudad han naglabay nga tuig
- SOCA UPDATES
Han naglabay nga tuig may mga guinplastar kita nga mga proyekto ngan programa, siguro kaangayan nga bisitahon ngan kitaon naton kun nakab-utan ba an mga guinsaysay naton han una.
- An Catbalogan Airport nga proyekto in nakakuha na han atensyon han Administrasyon ni Presidente Duterte.
Update:
- Nahingadayan na ine nga proyekto ha Regional Development Council Meeting kun diin guintagan ine hin attention han Presidential Management Staff nga taga Catbalogan mismo, hi Ferdinand Cui nga amo mismo an nag indorso hine nga proyekto ha Secretary han Department of Transportation, Sec. Arthur Tugade.
- Nagkamay-ada na kita sunod sunod nga meeting han Airasia kaupod an an aton maabtik nga City Investment and Promotions Officer, Mr. Raulito Reyes para amo an maghatag han kinikinahanglan nga Airline Services kun mahimugso ngan matapos na an pagpakaupay han aton Buri Airport.
- Nagkamay-ada na liwat kita sunod sunod nga meetings han mga tag-iya han mga tuna ha Buri nga Airport ngan han mga nangungukoy ngadto. Dako an aton pagpasalamat ngadto han mga bumulig hine nga mga meetings, sugad ngadto han mga Barangay Captains han San Roque, Cabugawan, ngan Estaka, ngan labi nah an bumulig paglocate ngan pag-imbitar han mga tag-iya han mga tuna, ha panguna han an head han JIT, Mr. Antonio Yulo.
An mga masunod nga pitad:
- Makikig set kita appointment han Secretary han DOTr ngan mga lideres han admisnistrasyon Duterte para mapahuruhataas an budget nga ihatag pagpaayos han Airport.
- Prince Warehouse in Canlapwas set to start construction
Update: Actually, nagstart na an construction. Umapi na ngane an nasabi nga kompanya han aton Job Fair nga guinbuhat dida han June 15, kun diin mayda hira 1500 nga bakante nga mga pede pagtrabahoan. Para ngadto han nagbibiling pa hin trabaho, pede kamo dumaop han ira opisina.
- Primark Properties to develop the central public market of the City located at Poblacion 11
Update:
- Napirmahan na an contrata han Joint Venture agreement han City ngan Primark.
- Nagtikang na gihapon an pag ayos han mga relocation sites para han maapektuhan han development. Kun mabibista niyo ha Pier 1, mayda na ngadto mga makeshifts nga mga tindahan, didto marerelocate an mga taga Pier 1 nga magtirinda, kay an pwesto han mga taga Pier 1, an buildings 1, 2 ngan 3, nga ruba na yana amo an mahihimo nga relocation area han mga taga Merkado. Dako gud an aton pagpasalamat han Primark, kay labot la han central public market nga pag-ayos, mahi-aapi gihap an pier han pag-ayos nga waray masyado nga gasto ha Ciudad.
- Sunod sunod na gihap an aton mga meetings han maapektuhan han development. Nagpapasalamat kita hine nga mga tawo nga apisar nga may mga tawo nga sige it pagsinuksok hin maglain nga mga impormasyon ha ira, nakigkita nga nakig-istorya hira ha aton para masayuran. Ibabalik naton, an aton administrasyon dire naghihingyap hin karat-an ha iyo or kun hino man nga mga grupo or mulopyo han Catbalogan.
Mga Kasayuran ngan Pagklaro:
Dire la Savemore an mahingangadto ha merkado, it Primark usa nga market development company kun diin guintetempo an concepto han mall ngan merkado. Karuyag sidngon, an aton mga taga merkado, specially adton mga tangkod magbayad ngan mag-upay o bootan nga mga occupants mahibabalik han ira mga pwesto nga mas magiging maupay ngan malimpyo pa. Tungod kay infusion hin Mall ngan Mekado, may maibubutang gihap nga department store, dako nga grocery, mga kaunan, ngan iba iba pa.
- Construction of Bahay Pag-asa, Evacuation centers ngan an iba pa nga infrastructures nga mahihimutang ha STEP Northern Center
Update:
- Guinbuligan kita han DPWH ngan han DILG para makatindog hin mas dudrudako nga evacuation center. Guintagan kita matotal Php 36 million para hine nga project.
- Mabulig gihapon ha aton an NHA pag develop han lugar.
- Sky City
Update: Nagkaproblema kita han usa nga landowner or usa nga pamilya nga owner hin dako nga portion han guinplaplanuhan nga Sky City. Ha kamatuuran la amo ine an nakaulang nga mapadali an proyekto. Pero apisar hine, dire pede nga dire madayon an project. Kay siring pa ngane, an Sky City amo an future han Catbalogan. Bisan ano pa nga problema an agihan hine imposible nga dire ine madayon. Waray na kasi kita mahingangadtoan pa nga lugar, kundi tipaigbaw nagud. Ngan usa pa, ine nga proyekto subra na kadako ngan kaharayo an nangadtoan, this is already a big project that has already marked and made significant buzz in the investment arena. Investors ngan locaters masyado na ka-interesado, waray semana or bulan nga dire kita guinbibisita nganhe pagmakiana ngan pagklaro han kun ano an aadto ha Sky City. Tungod hine naging mas hirot kita pakig-engage ngan pakiistorya dire la ha mga investors kundi pati na an mga landowners. Nagbibiling kita hin magiging partners han aton investors nga may kasing kasing para ha Ciudad ngan han kabubuwason hine. Dire naton masyado tatagan hin lugar an mga oportunista nga amo an mahiuna makatagamtam han sugad kadako nga development. Mas damo na an mga nagcommit nga investors, dire la local kundi pati na international, pero dire la anay naton ine ipapagawas yana nga panahon. Guinsisiguro naton nga an mga deserving nga landowners nga nakikig-kooperar ha aton amo in makabiling hin partner nga investor nga may kasing kasing para han proyekto ngan han aton Ciudad. Uutrohon namon, dire ungod nga dire na dayon an Sky City. Lugod padayon naton ine nga guinduduso ngan ha dire maiha nga panahon, iplaplastar na naton ine hin maupay ha ngatanan.
- Catbalogan City Agro Industrial School
Update: Nag kamay-ada na kita Inuaguaration nga actually nag start na an aton klase ngadto hine nga nasabi nga eskwelahan nga nahimumutang ha San Vicente.
- Infirmary Facility ha Barangay Silanga
Update: Natikangan na naton pag-ayos an tuna para hine, kaupod gihapon hine amo an pagbutang naton hin Health Facility ha San Andres. An pamilya han maalakbatan han tuna nag paabot na ha aton hin interes han padonar han tuna nga magkakaistorya kami yana nga Agosto hit ira pagbakasyon nganhe ha aton Ciudad. Mayda na guihapon hine mga nakabantay nga mga pondo para hit kun ano man nga implementasyon. Dako an aton pagpasalamat han department of Health hine nga butang.
- Low Cost Housing ha Payao
Update: May nakaistorya na kita nga developer. Nahipresentar ta na gihap an proposed designs han magiging mga units ngadto. Aayoson ta la an tuna ngadto, karuyag signgon magkakamay-ada la kita land developments para mapatag an Tuna ngan makakagtikang na kita han project.
- Privatization han Solid Waste Collection and Management ha City
Update:
- Ada na an metrowaste nagkokolekta na han mga Basura
- Nabulig gihap hira han pagsara han aton dumpsite ngan han pag establisar han Sanitary Land Fill
- Kaupod an City ENRO ha panguna ni Sir Edgar Guya, nakabulig gihap hira nga finally maapprovan an aton 10 year Solid Waste Management Plan
- Tungod hine waray mahi-api an Catbalogan han kakasuhan han Environmental Ombudsman parti han pagtalapas han ESWM Act of 2001.
- Nagbibiling na kita tuna nga bubutangan naton han aton Sanitary Landfill ngan han plano naton nga solid waste processing and converting facility nga mahimo an basura nga source hin kuryente. An Quantum International an mabulig ha aton para marealisar ine nga programa
Mga pamulong parte han problema han Basura:
Tikang han maprivitize an pangolekta, specially han mga primero nga bulan han implemtasyon hine nakita naton an pag improve han kalimpyo han Catbalogan, pero han gumawas na an dako nga istorya nga privatized na ine, masyado liwat umabusar ngan naging subra an pagtapod han mga tawo, barangay ngan establishments kutob han dire na mismo nasusug han uras han pagkolekta an paglalabog han basura or pagtatambak hine. Sanglit medyo bumalik an sakit han aton ulo parti hine. Siguro kinahanglan na pakurukusgon an tango han aton balaud parti han basura. Igpapaduso ko ha konseho an masunod:
- Pag pahuruhataas han penalidad han paglalabog basura tikang ha Php 100 ha first offense ngada ha Php 500; Php 300 ngada ha Php 1000 an third offense.
- Ig api han mumultahan, an mga balay ngan mga barangay nga kun diin ha ira libong may nakalat nga basura. Libong mo, Limpyo mo!
- Igdeputize an mga 4Ps or parent leaders para hira an manticket han mga maghugaw nga kalibungan ngan kun hno man nga manlalabog mga basura.
- Maghahatag kita award han pinakamalimpyo ngan pinakamahugaw nga barangay.
- Parti han Floating Swimming Pool
Update: Guin open na naton ine, upod pa naton han inauguration an aton Regional Director han DepEd Ramir Uytico. Pede na ine magamit para han training han aton mga Atletes or swimmers nga guinpapadara ha EVRAA, ngan Palarong Pambansa.
Gawas hine nga aton mga guinpahamtang han nakalabay nga tuig nga SOCA, mas damo pa an aton mga nakab-utan. Kaupod na hine an masunod:
- Katapos han pagpakaupay han Pier/Fish Port ha Pier Dos
- Nagkamay-ada na gihap kita collaboration han Philippine Reclamation Authority para han aton 330 hectare nga reclamation ha Barangay Maulong, mayda na gihap kita investor nga bumisita nga magpopondo han nasabi nga project.
- Mayda na mga investor nga nag-interes pagbulig ha aton pag-put-up han Central ngan Grand Terminal.
- STEP ACCOMPLISHMENTS
Sugad man han mga nauna naton nga mga SOCA, an paghulagway han tinood nga kahimtang han aton Ciudad ngan mga katawhan makuri gud duro hunahunaon ngan danay masakit pag pinsaron. Dire tanan nga mga datos nga nagawas tikang han aton mga guin iimplementar nga mga proyekto, nakasusog han aton guinhihingyap nga makakadtoan nga mga resulta. Pero apisar hine, kinahanglan an gobyerno magpadayon. Kinahanglan niya bag-ohon kun may kinahanglan man bag-ohon. Natural ine para ha gobyerno o bisan hino man nga organisasyon, para maging responsive, ngan relevant an ano man nga program, proyekto ngan actibidades nga iya/ira pagbubuhaton.
An akon SOCA yana masubay la gihapon han aton mga panguna nga guindadara nga mga programa, STEP:
- Serbisyo panlawas papakusgon
- Turismo tatagan doon
- Edukasyon ngan Ekonomiya paparig-unon
- Progreso han Catbalogan magpapadayon
Serbisyo panlawas
Tungod han aktibo nga paghatag hin serbisyo han aton City Health Office ha panguna han aton maabtik nga City Health Officer, Dr. Gerarda Tizon kaupod an iya mga kasugbong nga mga staff, nurses ngan iba pa nga health personnel, nakapagmarka hin pinakahataas nga numero han natagan hin serbisyo an city health office han naglabay nga tuig han 2016.
Maupay ngan hataas gihapon an aton facility based deliveries, 93.49 percent ine hiya. Hagtaas gihap an aton data han natag serbisyo parti han pagkontra han Diabetes, Tubercolosis, Schistosomiasis, ngan iba pa nga mga serbisyo parti han maternal and child health care nga matotal harane 80,000 han aton population.
Hataas gihapon an aton record han aton health information sessions ngan family planning and reproductive health orientations ha mga barangays.
Kaupod gihapon an city Engineering Office, ha panguna han City Engineer Rico Macabare nakatindog kita hin haros 500 nga mga sanitary toilets ha aton mga molupyo han Catbalogan.
Pero dire karuyag sidngon nga tungod kay mayda kita sugad hine nga numero, magiging kampante na kita. Mayda mas durudamo nga mga Catbaloganon nga nanginginahanglan hin serbisyo medical o serbisyo panlawas. Tungod hine padayon la gihapon an aton paniguro nga makag establisar hin mga health centers o kun magkakamay-ada pa kita hin igo nga pondo, infirmary clinics or hospital. Pero mientras waray pa kapas an gobyerno hine nga mga butang, guin aaghat ngan hul-os nga susuportahan naton kun ano man an mayda maibubulig an private sector. Ha pagkayana, duwa na nga grupo o investor an nagbisita ha aton opisina nga nagpaabat han ira interes magtindog hin hospital.
Actually, an usa nagtitikang na han ira land development para mahitindog an ira hospital ha may diversion road. Kukuhaon naton ine nga opportunidad kun matindog na an ira hospital pinage hin pagbutang o pag alutaga hin igo nga pondo kun diin kun may mahohospital ngane nga Catbaloganon dire na hiya mababaraka kay may gidaan na kita nga ayuda nga nakaandam nga makakabulig ha iya. An usa liwat nga pamaage, amo an paghimo hin Memorandum of Agreement han mga nasabi nga hospital nga pede nira trataron an bisan hino nga pasyente han syudad ngan paggawas nira ngan Makita na an balance amo la an pagsulod han syudad pagpuno han ano man nga kabaraydan.
Turismo
Usa liwat nga dako nga nakab-utan han syudad han naglabay nga tuig an manilangpuson nga pag selebrar han Quadri Centennial nga kahimogso han Catbalogan kumo mission center ngan Isla han Samar. Dako gud an nahihatag nga benepisyo ha syudad han nasabi nga selebrasyon. Pinaage han Local Culture and Arts Council special mention ngadto han Co-Chairperson hine nga hi Ms. Charo Nabong Cabardo ha pag assister han City Tourism, Culture, Arts and Information Office, naporma o nabug-os an history han Ciudad. Labot pa hine, nadocumentar ngan naipakita ha katawhan an nasabi nga history dida han August pinaage han mga mag-upay ngan nakakapanindog barahibo nga pag-interpretar ngan performances han aton mga studyante ngan magturutdo han City Division, Department of Education. Dako gud nga salamat ngadto han DEPED ha panguna han aton maabtik nga Schools Division Superintendent Cristito Eco.
Tikang liwat mahimugso an opisina han Tourism Office o tinatawag nga Captivating Catbalogan Center nga nahimumutang ha 2nd Floor han Consesa Building, o 2nd floor han Asia United Bank, kun diin naging panigamnan ine nga an syudad komitado ngan seryoso para mahiayos an programa ngan mga proyekto para turismo, mas naging bug-os ngan plastar an pag undong han syudad kumo usa nga maupay nga destinasyon han Tourismo ha isla han Samar o ha bug-os nga rehiyon han Eastern Visayas. An pipira han mga naging maupay nga mga proyekto han Tourism office amo an masunod:
- pagpaupay han Pieta Park
- pagpaupay han Lighthouse ha may Brgy. Mercedes
- paghimo hin usa nga tour package ha sulod han Ciudad, tinatawag nga trisikol tour, para han interesado hine nga tour, alayon pagbisita nala ha Toursim office
- pag-api han magkadurudilain nga tourism fairs ha Manila kun diin naipasikat naton an kultura, pagkaon ngan mga produkto han Catbalogan.
- Pag api han syudad ha ikatulo nga higayon ha Sinulog ngan Aliwan Festival kun diin api la gihapon an Catbalogan han mga hagtaas nga mga premyo.
Usa nga maupay nga pangilal-an nga naging manilangpuson an aton mga programa ha tourismo amo an paghataas han aton record han aton mga turista nga kumanhe ha Catbalogan. Labot la hine an pagpakita han hul-os nga suporta ngan pakig-cooperar han mga local nga mga businessmen ngan investors para mas padurudamoon pa ngan pauruupayon pa an mga hotels ngan services dinhe ha Catbalogan. May bag-o kita nga mga nag-abre nga mga hotels dinhe ha Catbalogan, amo ine an M Grand Royale ngan an Alegro Hotel. Para ngadto han mga tag-iya hine nga mga hotels, Ms. Myla Cinco ngan Engr. Alegro damo nga salamat han iyo pagtapod ngan pagtoo han Ciudad han Catbalogan.
Edukasyon
Usa nga harigi han akon administrasyon an pag-undong nga maging mas maupay an kalidad han edukasyon. Ine nga akon hingyap, guin-abuyonan hin maupay han panahon pinaage han kahi-assign ha City Division han makarit nga Schools Division Superintendent Cristito Eco. An iya kakaiba nga panlantaw ngan waray kagul-anan nga pagserbisyo naggiya nga makab-utan naton an pipira nga milestones han aton pangobyernohan mahitungod ha edukasyon. Hataas an aton fund utilization ngan diverse ngan efficient an aton paggamit han pondo han Special Education Fund. Nakabulig ine para makapaupay kita hin pipira nga mga school buildings ha Catbalogan api na hine an ha Barangay Old Mahayag, pagtindog han floating swimming pool dinhe ha Sierra, nag uusahan la ha rehiyon Otso ngan ikaduwa ha bug-os nga Pilipinas, nakabulig liwat ine para maging mas maupay an pag-api han aton mga Atleta ngadto ha EVRAA ngan ha Palarong Pambansa.
Tagan naton mapaso nga palakpakan, an aton mga bronze medalist han Chess, Vinz Lapura ngan Table Tennis, Martin Anthony Orbong, ngan Aldren Gacho han natatapos pala nga Palarong Pambansa ha Antique.
Kaparti pa guihapon han edukasyon, nagpapasalamat kami han Standard Chartered Bank ngan PBSP han ira bulig han mga pamilya han aton mga pupils nga students dinhe ha Sierra pinaage han panhatag nira hin mga fiber-glass motorboats nga amo an nagiging sarakyan han aton mga Studyante ngan Pupils ngade ha ira mga tagsa tagsa nga eskuwelahan ngan amo gihap an guingagamit nga sarakyan han ira mga kag-anak para han ira pangisda o panagat.
Usa liwat nga dako naton nga nakab-utan han parti han edukasyon an pagdurudako han mga recepients naton han aton Educational Assistance 1400 han School Year 2015-2016 ngada han maging 1620 han School Year 2016-2017 ngan pati gihapon an pagmentenar han kadamo han mga kabataan nga kaparti han SPES, 2015-600; 2016-600. Kita la gihapon an may pinakadamo nga recipient hine nga programa ha probinsya han Samar.
Importante gud kaduro nga an tawo may igo nga hibaro. Pero labaw han pagkamay-ada hibaro, an tawo gihapon kinahanglan may tama nga pamatasan, maaram umintindi, ngan maaram magtimbang kun ano an mas maupay ngan ano an dire, kun anon tama ngan kun anon mali. Ha iba nga pamulong, kun pag-iistoryahan an kabug-osan han Ciudad mas maupay kun an mga katawhan hine labot la nga nakag-aram ngan may mga aram, importante liwat nga mag-upay an ira pamatasan. Labi na gud an mga pamatasan nga makakabulig mahi-ursa an ciudad. Pangiging tangkod, patas, nakooperar, nabulig nga maipakita o maipahibaro an kamatuoran. Kun ine matutuman, mayda kita tinatawag nga empowered and responsible citizens.
Yana nga panahon han akon pag-lingkod ka Mayor, usa han makuri nga guin aagian namon amo an pipira kunuhay nga mga tawo o pamilya nga may mga hibaro, medyo mayaman, o sidngon ta pa may kaya, ngan mayda impluensya. Hira unta ine an makakabulig mahi-ursa an ciudad, makontribwer mahiduso an pagpaupay han Catbalogan pero ano? hira an mga tawo nga nabungkag han kamurayaw ngan kaupayan hine. Guingagamit nira an ira inadman, gahom ngan kawarta dire la ha pagtalumpigos han mga katawhan kundi api na pangobyernohan han ciudad han Catbalogan. May usa ngane nganhe nga local nga negosyante nga nagkwekwestyon han usa han aton revenue generation ordinance ngan indirectly magkwekwestyon gihapon han existence han usa naton nga pasilidad, nga kuno illegal, pero pagpak-lia han istorya naagi man ngadto han aton pasilidad. Nakakatagamtam man gihap han benipesyo han pasilidad nga ira guinkwekwestyon. An masakit pa hine han kitaon namon an records ha Treasurer’s Office, bisan pa nagawas nga hira an leading provider hito nga services, an ira buwis nga guinhahatag han ciudad kaguguti uraura. Guinlosot losotan nira an balaod para makalimbog hira hine–sugad kahakog ngan kaadbantehoso ine nga mga tawo. Amo gihap ine hira an nagtake advantage han panahon han kakurian han panahon han Yolanda kun diin ira guintalumpigos an kun hino man nga ira magiging costumer. Mas masaklap pa kay kun makag-istorya ngan makapasamwak hira ha gawas baga na gud hira han mga perpekto, mga santo, ngan santa, nga waray hira mga sala, nga tadong tadongan hira.
Mayda gihapon kita mga kilala nga bakay nakakapot hin gadget o cellphone ngan kaya makagpost ha social media, nga an iba ngane natago pa ha iba nga mga dummy accounts, labi na gud ha Facebook kun diin madali dali magtago it mga tawo ha iba nga mga ngaran, duro an pakaraot ngan pagpasamwak nga maaram hira. Kun may problema ha ciudad diretso ha FB magsusumat ngada han dire lugod masolusyonan an mga problema kay moon idaop an problema ha mga natutungdan didto ha facebok nagpopost. Maupay man kun nabisita o nagpapakiana han aton mga official FB pages, a kay dire. Sasakyan liwat han iba nga mga kuno dati, ngan mag-aram, dugang nga nasolbar an problema. An amon pangamuyo han aton katawhan ngan pirme ine guinbabalik balik namon, abrido an amon mga opisina para han iya mga concerns ngan problema. Ugsa niyo ipasamwak ha mga tawo nga maaram kamo waray mahihimo kay waray ha ira linya han trabaho, ikadi gad anay niyo unta ha mga natutungdan nga mga opisina. Pinaagi hine mas magiging klaro ngan hapsay an paghatag solusyon han iya guin aatubang nga mga problema.
Ekonomiya
Dako gihap an aton nakab-utan ha kaparti han economiya han Ciudad. Usa nga indikasyon han maupay nga kahimtang han ekonomiya han syudad labi na gud an pangobyernohan han ciudad an padayon nga paghataas han aton income tikang ha local sources. Kun han 2015, mayda kita harus 51M, an naglabay nga tuig mayda kita haros 66M nga kita. Yana nga tuig an data nga aton nakuha tikang January ngada han Mayo pala 44M na guidaan. Dako hine nga kita nagtikang han aton mga kalugaringong nga Economic Enterprises sugad han Fishport nga bago pala nga guin-aayad ngan an aton terminal nga guinpapaupay pa naton an systema han koleksyon. Salamat han aktibo nga panguna han aton treasurer, Elizabeth Lim, City Assessor, Romeo Tuzaon, JIT, Mano Tony Yulo, CEEPUO, Vic Pagarao ngan an ira mga staff.
Mas naging maribhung gihap an aton ekonomiya basi ha datos han BPLO, pinangungunahan ni Sir Arden Cuenco. An aton mga registered business extablishments, humitaas tikang 2015 ngada 2017; 2015-1,319, 2016-1,424 yana nga 2017 datos tobtob May pala, mayda na kita 1,380. In terms hit capitalization naman, sge la an paghataas, panilal-an nga mas damo pa nga mga mamuruhunan an natapod han potential han syudad as business center, 2015-2.1B, 2016-2.7B, yana nga tuig datos tubtob pala May-2.9B na.
Mayda pa tiulpot nga duwa nga banko nga magtitindog han ira branch dinhe ha Catbalogan, amo ine an BPI ngan an BSP mismo. Usa in nga pagpamatood nga kita an sentro han ekonomiya han Probinsya. An pinakalatest nga datos nga aton nakuha naton tikang BSP, nagpapakita nga kita an may pinakadako nga numero han Deposit Accounts ha isla han Samar nga mayda 57,006 accounts, compared to second-Catarman (51,151), Borongan (45,754), Calbayog (44,433) and Guiuan (12,171). Of the total Deposit Liabilities ha Samar province amounting to Php 8,826,494,000.00, more than half are in Catbalogan Banks amounting to Php 5,272,242,000.00. Dako gihap an aton pagpasalamat han aton kasugbong ha negosyo, an SCCI ngan Banker’s Club han Catbalogan.
Padyon gihapon an aton pag-aghat han mga mamuruhunan ha Catbalogan, para mas maging maribhong ngan makag-aghat hin mas damo nga trabaho ha Catbalogan. Oo maupay nga mayda ha gawas nasulod nga bag-o nga tagnegosyo, pero mas nalilipay gihapon kita nga may tikang ha Catbalogan mismo nga mamuruhonan nga nagtitindog han ira negosyo. Nga kaya makipagsabayan han mga national nga kakuntra hine. Locally, mas damo an nagtitidog hin Coffee Shops, Hardware stores, mga kaunan, mga paralitan bado ngan kun ano ano pa. Dako gud an amon pagpasalamat ha iya ngatanan hine.
Usa liwat nga kakaiba ha Catbalogan, ngan masisiring naton nga kita an nangunguna hine nga field amo an pag aghat nga magpakatrabaho an mga Catbaloganons, upod pa an mga kahagrane hine nga mga kumunidad. An Catbalogan la an regular nga nagkakamay-ada Job Fair. Dako nga pagpasalamat an aton guin hahatag ngadto han aton PESO Manager upod an iya mga staff ngan mga GIPs nga nabulig maging manilangpuson an mga Job Fairs nga guinbubuhat. Han 2015 han magkamay-ada kita Job fair mayda kita 3,198 nga vacancies nga nahi-offer han aton mga katawhan nga karuyag magpakatrabaho, 333 hine amo in nasudlan ngan nagpakatrabaho, han 2016, mayda kita 9,076 (triple) nga mga vacancies nga naaro ha magkaibaiba nga mga kompanya ha sulod man han nasod ngan ha gawas, 730 hine an nasudlan o nahire. Yana nga tuig, mayda kita harus 16,468 nga nasolicit nga mga Job Vacancies, 2217 hine an nasudlan.
Open pa gihapon ine nga mga opportunidad hangtod yana, kun hino man an gusto makatrabaho, bisita la ha Mayor’ss office ngan kikitaon naton kun may mamatch han imo qualification ngan kapas ha mga trabaho nga available ha magkadurudilain nga kompanya ha Catbalogan, Nasod ngan ha Lanyaw man.
Progreso
Dire maikakalirong nga progresibo na gud an Catbalogan. Padayon an aton pag uswag, padayon nga nagpapabilin nga an syudad amo an sentro han commersyo, ekonomiya, pag-aradman, ngan pangobyernohan han Isla han Samar. Pero dako pa an kinahanglan buhaton, sanglit padayon an aton pagduso han aton mga expansion projects, sugad han Sky City, Reclamation ha Maulong, Buri Island Eco Tourism Zone ngan iba pa. Padayon guihapon an pagpaupay naton han aton mga lugar nga guintatag-iyahan or guin ookuparan, api guinhapon hine an mga lugar nga bisan dire aton guintugutan kita pagpaupay, sugad han Pieta Park, Lighthouse, Antiao River, City Hall, Merkado, Pier, and Terminal. Hinayhinayon ta ine. Dire kay karuyag sdngon nga guinyakan naton yana nga buwas mananabo dayon. Proseso it guin aaguihan han kun ano man nga plano nga mayda kita. Ha pagkayana, an sigurado la kita nga mahihimoan pamaage kay sigurado nga may pondo pinaage han IRA, amo an aton mga magkadurudilain nga mga proyekto imprastraktura ha mga barangays, mga kalsada han syudad upod an drainage ngan iba pa.
Han tuig 2016, harus 3 kilometros hin kakalsadahan, pathways, drainage ngan canals an aton napaayad ha magkadurudilain nga mga barangays. Dako nga pagpasalamat an aton guinhahatag ngadto han aton mga barangay kapitanes para han iyo bulig pag-identify han kun ano gud an kinikinahanglan han iyo mga barangay. Kun dire tungod ha iyo dire mapapahuruharane ha katawhan an pangobyernohan han Ciudad, ngan dire aabaton han katawhan nga may gobyerno nga aada andam magserbisyo para ha ira. Kamo, mga hinigugma ko nga mga kapetanes, an nagiging boses han kun ano man nga ungara han mga taga barangay.
- OTHER ACCOMPLISHMENTS
An aton paniguro ngan paningkamot nga maghikaupay an Catbalogan nagbunga pinaage hin mga pag-recognisar ngan pagkilala tikang ha magkadurudilain nga mga organisasyon ngan ahensya, mapalocal man, regional ngan national. Una na dinhe an paghuruhataas han ranking han Catbalogan han National Competitiveness Council’s Cities and Municipalities Competitiveness Index tikang ha rank 104 last year ngada ha rank 46 out of more than a hundred participating component cities in the Philippines. Ine nga ranking han Catbalogan nagpapakita liwat nga ha parti han good governance, ika 17 kita ha bug-os nga Pilipinas, regionally ngan in comparison han mga component cities, an Catbalogan ikaduwa ha Ormoc, namumutang an Catbalogan an pinakacompetitive nga LGU ha Isla han Samar ngan ikatulo ha rehiyon after han Tacloban ngan Ormoc.
Ikaduwa nga dako nga nakab-utan han Ciudad amo an paggawas han naglabay nga tuig han resulta ha 2015 nga Seal of Good Local Governance kun diin an Catbalogan nahiapi han pipira la nga LGU nga nakapasar han nasabi nga pagkilala. Damo nga Salamat Department of Interior and local Government para han maupay nga paggiya han syudad nga maging mas maupay pa an paghatag naton serbisyo ha katawhan. Kakulop la, guin sendan kita hin mensahe han aton maabtik nga bago nga Local Government Operations Officer (LGOO) Sir Zino Llarinas, nga ha para 2016 nga Good Governance Assessment, pumasar kita han Seal of Good Financial Housekeeping. Tagan naton mapaso nga palakpakan an aton mga kalugaringon.
Padayon o nagpabilin la gihapon an Catbalogan komo pinakaaktibo o sidgon ta nala nga pinakamakarit nga syudad ha parti han pagpasuporta han mga Cooperatiba pinaage han aton pagiging Top 5 Nationwide han kanan Cooperative Development Authority Gawad Parangal 2016. Para ngadto han aton City Cooperative Officer, Vevencio Esplopor, damo nga salamat ngan Congratulations.
Ha promotion naman han turismo, padayon an paghakot naton han awards pinaage han Tribu Katabalaugan ha naglabay nga Sinulog ha Cebu, 1st placer han street dance, 1st runner up han ritual presentation ngan top 5 han musicality. Ha aliwan naman, 3rd placer an Tribu Katbalaugan. Tagan naton mapaso gihap nga magrecognisar ngan pagpasalamat ngadto han aton Tourism Officer, Ador L. Hurtado ngan an iya staff para hine nga kalampusan.
Padayon la gihap nga guinkikilala an Ciudad nga mayda pinakaactibo nga CDRRM unit, naresponde dre la ha Catbalogan kundi upod an iba pa nga lugar han Probinsya han Samar. Tagan naton mapaso nga palakakan, Mr. Eliot Lopez, an aton waray kapagal nga CDRRM Officer.
An syudad gihapon in guinkilala han Department of Social Welfare and Development kumo usa han mga qualifiers han Seal of Child Friendly Governance.
Ngan last week la, nakakarawat kita surat tikang ha Commission on Audit, naghatag hira hin qualified opinion han aton mga transaction ha gobyerno. Karuyag sidngon malimpyo an aton mga transaction ngan for the record, an naglabay nga tuig kita may pinakahamobo nga Audit Observation Memorandum, lima la ine kabug-os. Damo nga salamat han tanan naton nga Financial Managers specially ngadto han aton accountant, Ms. Peachy Daguman, Budget Office, Zenaida Dilao, City Planning and Development Coordinator, Engr. Arnaldo Aroza, ngan City Treasurer, Ms. Elizabeth Lim han paggiya nga maging maupay ngan malimpyo an aton mga transaction ha syudad. Dako gihap an ako pagpasalamat han staff han Bids and Awards Committee pinaage han ira Charman, Engr. Rico Macabare, kun diin nakabulig hira pagbaton han pipira nga mga observations han COA.
Dako gihap nga nakab-utan naton han naglabay nga 12 ka bulan, an paghost han Ciudad han primero nga session o meeting ngan conference han UCLG ASPAC Executive Bureau. History an panhinabu kumo pinakauna ga international conference ha bug-os nga rehiyon han Eastern Visayas. More than 100 nga mga mayors, governors ngan executive officers tikang ha Asia Pacific region an kumanhe ha Catbalogan para magmeeting nga uru-istoryahan an mga magupay nga plano, programa, proyekto ngan stratehiya han sustainable nga pangukoy or development. Guinrecognisar na naton adton mga bumulig han nasabi nga conference, pero dire pa tapos an aton pagpasalamat hine ngatanan.
Para naman han aton Cityhall at your doorstep program, kaupod an Local Civil Registrar ha panguna ni Ms. Ofelia Royandoyan kun diin nakag-aghat hin masubra kumulang 800 nga benefeciaries han libre nga birth ngan mass wedding para han mulopyo han Catbalogan.
An City Vet naman nakamarka han ira pinakadamo ngan pinakahaluag nga nacover nga areas han ira mga serbisyo han registration, vaccination ngan ano pa nga mga services nga umabot hit 5,000 nga mga beneficiaries. Salamat ngadto kan Dr. Antonio Cinco han mabtik ngan malaksi nga paghatag hin serbisyo. Hira Dr. Cinco guihapon upod an CEEPUO, Mr. Vic Pagarao ngan GSO, Engr. Zerlin Delgra ngan Engineering Office, Engr. Rico Macabare amo an naging instrument para marealizar naton an katindog han double A standard nga Slaughter House ha Diversion. Nag uusahan la ha bug-os nga Isla han Samar. Dako liwat nga accomplishment han City Veterenary office an katukod han Goat Breeding Center.
An City Social Welfare and Development Office ha panguna ni CSWD Officer Ma’am Nida Aroza, waray guihapon kapagal han ira paghatag serbisyo, para ha mga kabataan, PWDs, kababayen-an ngan senior citizens. Maabot 100,000 nga mga beneficiaries (guincocomponer hin mga households, pamilya, kababayen-an, mga kabataan, senior citizens, mga tatay) an ira natagan serbisyo han naglabay nga tuig. Tikang han panhatag bugas para han hunger mitigation, paghatag cash assistance han aton mga centenarian, mga lolo ngan lola nga lumahos nan edad ha 100.
Kaupod liwat hine amo an mga programa para han youth, pingungunahan han City Youth Development Officer, Dennis Cosmod nga nakalibot ha isla han Sierra para ha Sierra Island Youth Summit han bulan han October 2016, hira gihapon in nakabulig han pagbuhaton an Samar island Tri-Provincial Youth Summit han naglabay nga Hunyo kun diin maabot 1200 nga kabataan ha mga probinsya han Samar, Eastern Samar ngan Northern Samar an umatender hine ng actibidades.
An Gender and Development programs guihapon dire mapaurhe, pinage han mag guinpakusog pa naton nga GAD Focal Point System ngan ha coordinasyon han magkadurudilain nga mga GAD Focal persons han iba iba nga ahensya han gobyerno, nakabuhat kita han masunod nga mga programa:
- Pagselebrar han Women’s Month
- Pagpakusog han mga Barangay anti VAW desks
- Pagfacilitate han International Women’s Forum dida han April
- PWD in sports pinaagi han Paralympics
- Pag establisar han GAD Corner
- Sunod sunod nga pagbuhat han Men Opposed to Violence Everywhere (MOVE) nga mga seminar ha aton mga kalalakin-an nga mga empleyaho ngan opisyal
Damo nga salamat ngadto han aton GAD Focal person, Mr. Percival Cuenco, CHRM Officer ngan han maupay nga pag-assister ni Ms. Myra Tambor an aton maabtik nga CSO representative para mabuhat naton ine nga mag-upay nga mga mga programa parti han Gender and Development.
Dako gihap nga accomplishment han Ciudad an kanan City Agriculture Office mga programa ngan proyekto sugad han farmer’s field school, fisherfolk livelihood assistance, rootcrops production, an mas pinakurukusog nga implementasyon han balaud kontra iligal nga panagat ngan damo pa nga iba. Damo nga salamat ngadto han aton City Agriculturist Daniel Daguman ngan han iya mga staff.
An aton guinhapon PNP kinahanglan tagan hin mapaso nga pagpasalamat tungod han ira malaksi, comprehensibo ngan matatapuran nga gios nga maging mahimyang an Ciudad han Catbalogan. Base ha datos nga guinpresentar ha City peace and order council, dako an paghamubo han crime rate ha Catbalogan. Base han ira pagkita kaupod an CSWDO bisan an mga krimen parti ha pag-abuso han kababayen-an, humamobo gihapon. Contributing factor gihap hine base han ira pag analysar an makusog nga kampanya kontra druga kun diin nalilimpyo naton an mga barangay tikang ha illegal nga druga. Ha pagkayana, may barangay na kita nga nadeklara nga Drug Free, amo ine an Barangay Payao. Papaniguruhan naton nga mas durudamo pa nga barangay an masusugad hine para han mahimyang nga Catbalogan. Comprehensibo an mga programa nga aton pagbubuhaton kontra han druga kaupod na hine an pagkamay-ada han community based rehabilitation program kun diin an Catbalogan an nahiuna han Region VIII pagkamay-ada training. Ha utro damo nga salamat, Chief Edwin Barbosa han imo maupay nga pagpangulo han City Police office, kaupod an iya mga kausa ha pulisya. Kaupod han pulisya, an aton mga volunteer groups nga nabulig mamentenar an kahimyang han Ciudad.
Dako gihap nga aton dapat pasalamatan ngan tagan pagkilala an City Fire Station, pinaage han City Fire Marshall Inspector Jay-R Guillano han ira malaksi pagresponde ha mga sunog ngan han ira sunod sunod nga pagbuhat hin mga fire drills. Sanglit tungod hine papanigurohan naton nga magkamay-ada hira huruhaluag nga stasyon ngan makaestablisar hin mga substation ha strategic nga lugar sugar ha Silanga.
Dako gihap an aton pagpasalamat ngan pagrecognisar han acctibo nga participasyon han aton mga programa han BJMP or City Jail pinaage kan Inspector Toreno. Hira an aton kasugbong yana para han manilamson nga programa kuntra krimen ngan druga. Sanglit mayda kita mas maupay nga plano ha ira ha maabot nga mga panahon labot la han padayon naton nga pagsuporta ha ira han ira mga kinahanglan nga structures ngan kun ano paman.
Ha pankatapusan, hine dinhe nga kalibutan nga damo an mga problema nga guin aatubang, mga pagbabag-o, mga challenges ngan tests, kinahanglan nga an gobyerno maabtik ngan katatapuran, kaya mahibaro han mga tutdo han experyensya ngan panahon. Dire dapat madali panluyahan kun mayda man aagihan nga kakurian, kapakyasan ngan mga mabalabag. Pareho hit at pangobyernohan, dire nga dire gud naton mapapalipay an tanan nga mga Catbaloganon hit aton mga programa ngan proyekto, pero dire karuyag sidngon nga kinahanglan na kita manluya ngan umundang. Titigamnan naton ine nga mga panhitabo ngan himuon nga oportunidad para maihatag naton an mas epektibo nga mga programa ngan mga proyekto.
Dire ba an Catbalogan in dire la ha amon nga mga opisyales han Ciudad?
Deri ba dapat nga an pagpakaupay han aton syudad in ginkakaurusahan naton ngatanan?
Deri ba responsabilidad naton ngatanan an pag-uswag han aton hinigugma nga syudad?
Kamo nga nagpaangbit ha akon hini nga opportunidad hin pagserbisyo in makakatapod ngan makakalaum nga padayun nga maniningkamot kasugbong niyo ha pagpauswag ngada hit umabot it panahon nga maging realidad an aton guinhingyap nga mas progresibo nga Ciudad han Catbalogan. Kaupod an aton aktibo nga Vice Mayor Art Sherwin Gabon, an aton mga naugop nga mga konsehales an akon kinasingkasing nga pasasalamat han ira hul-os nga suporta.
Akon liwat kuhaon ine nga oportunidad pagpasalamat ngadto han aton makagarahum nga Diyos para han iya giya, kusog ngan maupay nga panlawas nga guinhahatag niya ha akon ngan han aton mga opisyales, empleyado ngan mantratrabaho han syudad. Ngadto han akon pamilya, Papa, Mama, mga anak Star ngan Sky, mga relatives ngan kasangakayan, han pagtindog ngan pakig-usa ha akon ha mga guin aagihan naton nga mga challenges.
Damo nga salamat para han akon mga community organizers, nga tikang han katikang, hira gud an nagserbi nga tiil ngan kamot han City Government para masiguro nga mahiaabot ha mga barangay ngan matatagamtaman han mga tawo an aton serbisyo.
Sugad man ha akon mga staff, nga waray kagul-anan ha pagtrabaho para matuman an mga hingyap ngan mga plano para ha aton siyudad, ha luyo han mga kakurian nga dara han pag-atender ha bisan gugudtiay nga detalye para mas perpekto an pagdangat han serbisyo ha katawhan.
Salamat gihapon ha akon Department Heads ngan ira staff para han malaksi nga pagpalusad han mga programa han aton administrasyon. Para han mga Barangay Kapitan ngan Opisyales han Barangay, han iyo makusog nga pagsuporta. Sugad man han akon mga supporters han iyo pag-intindi ngan han hilaba nga pasensya nga an iyo mayor diri la mayor han pipira kundi mayor han ngatanan, diri la nanay han pipira kundi nanay han ngatanan.
Para ngadto han waray pa makukunteto han aton guinhahatag nga serbisyo, salamat nga dako kaduro ha iyo, kay kun dire tungod ha iyo waray rason nga maniguro pa kami.
Sanglit makakatapod kamo nga padayon ako nga mamamati ngan mag-aatender han iyo mga problema diri la komo mayor kundi komo nanay han nga tanan nga Catbaloganon.
An iyo kinasing-kasing nga suporta ngan pagbulig asya an akon inspirasyon nga magpursigi. Because you are the wind beneath my wings. So as we take flight to greater heights, LET US HOLD HANDS TOGETHER AND STEP FORWARD TOGETHER
Thank you and God bless.
Damo nga Salamat.
Catbalogan City prepares for Sinulog 2018
We crawled, we swam and we flew… all these for Señor Santo Niño!
From the presentation in 2015 depicting how the Little Child healed the community caused by diseases due to ecosystem imbalance, to saving the lives of fishermen attacked by a giant sea creature, and to the realization that even dark creatures like bats are also God’s beautiful creations, Señor Santo Niño has and will always be the highlight of each presentation in the annual Sinulog Festival of Cebu City.
For its fourth participation, Catbalogan City’s official festival contingent — Tribu Katbalaugan, is set to tell the story of a city, some say folkloric while some say futuristic.
Nonetheless, it will highlight how Señor Santo Niño and the strong faith of Catbaloganon can transcend beyond cultures, progress and time.
Viva Pit Señor!
(Photos by Jupert Sison, Rolan Garcia, and Paulus Aragon; Article by Ador Hurtado)
#tribukatbalaugan #catbalogancity #sinulog2018 #aatocatbalogan#captivatingcatbalogan #sinulogfestival #cebucity #whenincebu#teamtourism
Miss Manaragat 2017 is the Festival Queen for Sinulog 2018
Reigning Miss Manaragat, Ms. Mary Faith Voz Libres is set to represent Tribu Katbalaugan as the Festival Queen in the upcoming Sinulog Festival 2018 in Cebu City.
Best of luck and make us all proud!
Viva Pit Señor!
Step High Christmas Dance Craze gathers young talents
As part of the “Kapaskohan ha Katbalogan” program, a modern dance competition dubbed as STEP HIGH Christmas Dance Craze was organized last December 29, 2017 at the City Plaza as organized by the City Government of Catbalogan through the City Tourism, Culture, Arts and Information Office.
Local talent groups participated in the city-wide competition as part of the initiative to share the “Spirit of Love” as led by City Mayor Stephany Uy-Tan.
(Photos by Michael Tuazon)
City reaches out to children for its Spirit of Love Christmas Outreach
Ending 2017 with a fun and festive mood, City Mayor Stephany Uy-Tan together with the City Tourism, Culture, Arts and Information Office along with the City Youth Development Office conducted a Christmas Outreach among CSWD-identified indigent children at the City Plaza.
An afternoon of games, food and performances from the winners of the STEP HIGH Christmas Dance Craze made the event memorable to more than 100 children who later received gift and food packs as well as some “pamaskuhan” from Mayor Step herself.
This caps off the “Kapaskohan ha Katbalogan” program initiated by Mayor Step anchored on the theme “Spirit of Love ipaangbit ta!”, which calls for sharing and giving of blessings to all those who need it most in the most joyous season of the year.
(Photos by Ma. Theresa Joy Nabore; Article by Ador Hurtado)
#catbalogancity#spiritoflove#teamtourism#cydo#karisyokatbalogan#kapaskohanhakatbalogan#captivatingcatbalogan#stepforwardcatbalogan#kasugbongkatbalogan
Catbalogan suspends classes on December 18, 2017
City Mayor Stephany Uy-Tan by virtue of Executive Order No. 45 series of 2017 suspends all classes in Primary, Secondary and Tertiary Levels in both Public and Private Schools today, December 18, 2017.
#catbalogancity #walangklase #noclasses #stepforwardcatbalogan#urdujaPH
Catbalogan reports zero casualty after Tropical Storm Urduja
Catbalogan City reports zero casualty after Tropical Storm ravaged the region.
As reported by the City’s Disaster Risk Reduction and Management Council (DRRMC), some 3,157 individuals from 829 families were evacuated to 18 evacuation centers mainly composed of public schools, barangay halls, and even churches in the city.
Said evacuees were given relief goods as prepositioned by the City Social Welfare and Development Office and some are now returning to their respective homes today as clear skies have already appeared in the city.
Mayor Stephany Uy-Tan, who chairs the CDRRMC even posted online of the need for cooperation among residents especially when forced evacuation is needed in areas prone to landslides and flooding to avoid danger and further damage.
At least five (5) barangays reported landslides and majority of the downtown streets experience heavy flooding during the onslaught of TS Urduja.
The City Government is on heightened alert as another typhoon is said to arrive over the coming week and Mayor Step further encourages residents to be always prepared and ready.
(Photos by Blendz Tuazon & Dennis Cosmod; Report from City DRRMC; Article by Ador Hurtado)
#catbalogancity #urdujaph #zerocasualty #ready #stepforwardcatbalogan
Catbalogan City suspends offices on December 15, 2017
By virtue of Executive Order No. 44 series of 2017 issued by City Mayor Stephany Uy-Tan, work in all public and private offices are suspended this afternoon of December 15, 2017 due to Tropical Storm Urduja.
City’s Sangguniang Panlungsod convenes to declate Catbalogan under State of Calamity
The Sangguniang Panlungsod yesterday morning December 15, 2017 passed a resolution declaring the City under the state of calamity due to Typhoon Urduja. Declaring a certain locality under state of calamity allows or has the following effects:
A. Price Control for Basic Necessities and Prime Commodities
RA 7581, Section 6(1): “Price freeze for basic necessities is implemented for 60 days unless lifted… Prices of basic necessities in areas under a state of calamity shall automatically be frozen at their prevailing prices or placed under automatic price control whenever.”
RA 10121 Section 17(a): “Imposition of price ceiling on basic necessities and prime commodities by the President upon the recommendation of the implementing agency as provided for under Republic Act No. 7581, otherwise known as the ‘Price Act,’ or the National Price Coordinating Council.”
RA 10121 Section 17(b): “Monitoring, prevention and control by the Local Price Coordination Council of overpricing/profiteering and hoarding of prime commodities, medicines and petroleum products.”
B. Granting of No-Interest Loans
RA 10121 Section 17(d): “Granting of no-interest loans by government financing or lending institutions to the most affected section of the population through their cooperatives or people’s organizations.”
C. Appropriation for Calamity Funds
RA 10121 Section 17(c): “Programming/reprogramming of funds for the repair and safety upgrading of public infrastructures and facilities.”
RA 7160: “Automatic appropriation is available for unforeseen expenditures arising from the occurrence of calamities in areas declared to be in a state of calamity.”
RA 7160: “Local government units may enact a supplemental budget for supplies and materials or payment of services to prevent danger to or loss of life or property.”
Section 321: “A supplemental budget may also be enacted in times of public calamity by way of budgetary realignment to set aside appropriations for the purchase of supplies and materials or the payment of services which are exceptionally urgent or absolutely indispensable to prevent imminent danger to, or loss of, life or property, in the jurisdiction of the local government unit or in other areas declared by the President in a state of calamity.”
Section 324(d): “Five percent (5%) of the estimated revenue from regular sources shall be set aside as an annual lump sum appropriation for unforeseen expenditures arising from the occurrence of calamities: Provided, however, that such appropriation shall be used only in the area, or a portion thereof, of the local government unit or other areas declared by the President in a state of calamity.”
D. Importations and foreign donations
RA 10121 Section 18 (a): “The importation and donation of food, clothing, medicine and equipment for relief and recovery and other disaster management and recovery-related supplies is hereby authorized in accordance with Section 105 of the Tariff and Customs Code of the Philippines, as amended, and the prevailing provisions of the General Appropriations Act covering national internal revenue taxes and import duties of national and local government agencies”
RA 10121 Section 18 (b): “Importations and donations under this section shall be considered as importation by and/or donation to the NDRRMC, subject to the approval of the Office of the President.”
E. Others
1. Special Emergency Leave. A five-day emergency leave shall be granted to government employees affected by natural calamities/disasters.
They can apply for five straight working days leave or on a staggered basis. This special emergency leave of absence will not be deducted from the employees’ leave credits.
The following shall be the reasons for the special emergency leave:
· Urgent repair and clean-up of damaged house
· Being stranded in affected areas
· Disease or illness of employee brought by the natural calamity/disaster
· Caring of immediate members of the family affected by the natural calamity/disaster.
This special emergency leave can be availed of by the affected government employee within 30 days from the first day of the calamity declaration by the proper government agencies or authorities.
2. Authorization for the importation of rice under Section 6 of RA 8178, the Agricultural Tariffication Act;
3. Entitlement to hazard allowance for Public Health Workers (under Section 21 of RA 7305, Magna Carta for Public Health Workers).
4. Entitlement to hazard allowance for science and technological personnel of the government under Section 7-c of RA 8439.
(Photos by Vice Mayor Art Sherwin Gabon)
Catbalogan City launches localization of sustainable development goals
As a grand finale to the two-day conference, delegates and foreign guests were treated to a night of culture, advocacy and commitment during the Mayor’s Night last December 08, 2017 at the City Plaza.
Traditional songs, dances and cultural performances served as the prelude to the major event of the night, which was the launching of Catbalogan City’s Localization of the Sustainable Development Goals (SDGs) and was formally introduced by no less than City Mayor Stephany Uy-Tan who was at the forefront of the advocacy.
Dubbed as “An 17 nga Turumanon han kada Catbaloganon”, which relates to the 17 goals that all nations of the world has committed to achieve by 2030, Mayor Step shared her passion towards these advocacies and in order to equally share this passion among all Catbaloganon, localizing it to the words and aspects that are understandable and relatable is the effective way and ultimately contribute to its achievement.
“Let us make everything tangible to our people. I want each and everyone of us to take part and you cannot take part in something you don’t understand. That is why I want people not to run before me, I want all Catbaloganon to run beside me,” Mayor Step shares.
She further emphasizes that “Catbalogan may be just a small city to the world, but we are still part of this global commitment and we are also vulnerable to this challenges.”
Catbalogan and Mayor Step has always been the lead in the region in terms of climate change adaption and mitigation, disaster risk reduction, and sustainable development through local implementation of various international commitments through its international networks and memberships.
The said conference was hosted by the city government in partnership with Team 54 Project and The Climate Reality Project.
(Photos by Paulus Aragon & Angelo Tizon; Article by Ador Hurtado)
#catbalogancity #kasugbongkalibutan #climatechangeconference#team54project #climaterealityproject #stepforwardcatbalogan#captivatingcatbalogan


c: text/html

text:
Nobyembre 13, 2012
News Release
Ginsukna yana han Bagong Alyansang Makabayan Sinirangan Bisayas (BAYAN-SB) an pamulong ni An Waray Representative Florencio “Bem” Noel komo baton ha magkasurumpay nga isyu kontra ha pagin lehitimo han An Waray sulod ha balayan han Party List system. Kakulop han aga, nagpahamtang hin reaksyon hi Noel ha lokal nga radyo ngan ginbuong an maiha na hini nga pagmingaw.
Ha iya pahayag, gin-anunsyo ni Noel nga temporaryo niya ig-uundang an operasyon han ira opisina para “an napabulig ha ira nga mga tawo mangaro lugod ha BAYAN-SB agud masabtan kuno han mga tawo nga waray gud nira liwat mahibubulig.” Ha luyo nga bahin, nagpahayag hi BAYAN-SB Secretary General nga nasimang hi Noel ha mayor nga isyu, asya an: kanan An Waray haros waray balaudnon ha Kongreso pabor ha panmaihaan nga benepisyo han mga marginalized nga sektor.
Sumala han nahipatik ha lokal nga mantalaan, an negosyante ngan representante han An Waray nga hi Neil Benedict Montejo ginraday nga ira gintataglawas an “mga parag-uma, parupangisda, magtatrabaho, kablas ha syudad, ngan iba pa.” Ginklaro gihap ha ira website nga an termino nga An Waray nangangahulugan han “ang mga wala” ha Pilipino pero ginbuksas han BAYAN-SB nga hi Noel ngan Montejo in “may-ada” ngan mga multi-milyonaryo.
Samtang ginlinaw han BAYAN-SB ha publiko nga an ira nagin una nga pitad mayda ginhuhugutan nga basar-ha-kamatuoran nga pagbukiki han mga balaudnon nga prinsipal ginsurat han nasering nga partylist – diri la mga proyekto ngan programa – nga iya ginladawan “waray direkta nga kalabtanan ha mga sektor nga ira gin-aamkon nga pagtaglawasan.” Ginpahinumduman ni Berino hi Noel nga an tinaglawas ha Partylist, labaw ha ngatanan, usa nga magbaralaud ngan diri la simple nga tagdistribwer hin pondo han gobyerno.
Reperens:
JUN BERINO, SECRETARY GENERAL
Bagong Alyansang Makabayan – Eastern Visayas
bayansb@gmail.com, 0916-911-2676

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Doms Pagliawan
Hi Dominador "Doms" Pagliawan in usa nga Waray artist nga nag-aangkon hin damu nga talento ha pagsurat, ha musika, ha visual arts, ngan iba pa. Paragsurat hiya hin siday, haliput nga susumaton, nobela, essay, ngan mga artikulo ha pahayagan. Usa gihap hiya nga kompositor, magkaranta, ngan recording artist. Damu na an iya nadaugan ha dirudilain nga mga paisan-isan sugad ha pagsurat hin mga karantahon. Nakaupat na hiya hin music album, duha nga Winaray, usa nga Tinag-alog, ngan usa nga Ininglis. Kartonista ngan kolumnista hiya han pahayagan nga Leyte Samar Daily Express. Labut ha pagin kartonista, usa gihap hiya nga pintor ngan skulptor. Upat ka beses hiya nagin writing fellow ha mga UP-sponsored creative writing workshops ha iba-iba nga lugar ha Pilipinas. Anay radio brodkaster ngan mamamahayag ha telebisyon ha Catbalogan, Samar, an iya bungto nga nataw-an, hiya in nagtapos kumo valedictorian han elementarya, cum laude ha kolehiyo, regional winner han Ten Outstanding Graduate Award '92, ngan national finalist han Ten Outstanding Students of the Phillippines '92. Ha pagsurata hini, usa hiya nga propesor ha Leyte Normal University, Syudad han Tacloban.


text:
Waraynon nga literatura
An literatura Waraynon amo an literatura nga ginsurat hin mga Waraynon ha Winaray.
Mga pagtikang[igliwat | Igliwat an wikitext]
An mga syahan nga mga sumat hin Waraynon nga literatura natikang han 1668 han pagdokumentar hin Heswita nga padi nga hi Padre Francisco Ignacio Alzina han mga porma hin siday sugad han candu, haya, ambahan, canogon, bical, balac, siday ngan awit. Nagpahayag gihapon hiya han susumaton ngan posong, mga syahan nga porma hin pagsaysay. Daan na mayda mga tradisyon hin teatro - dida hin pagpasundayag hin mga pagsiday, mga ritwal ngan mimetiko nga pagsayaw. An mga sayaw nagpahayag hin mga kalipay ngan mga buhat han hadto nga mga Waraynon.
Ha sulod hin tulo ka siglo hin Espanyol nga pagkolonisar ug dugang pa nga panahon hin pag-okupar han mga Amerikano, an mga daan nga mga ritwal, mga porma hin pagsiday ngan mga pagsaysay inmagi hin pagliwat. In usa nga pananglitan amo an balac, usa nga pagsiday hin baton-baton hin lalaki ngan babaye. Sumala kan Charo N. Cabardo, usa nga historiadora hin Waraynon, an balac nagpabilin ha iya porma bisan pa man kon nagkaada ini hin mga bag-o nga tawag ngan naghuram hin mga aspeto han mga yinaknan han mga nagkolonisar. Han panahon han mga Espanyol, an balac gintawag nga amoral; dida han panahon han mga Amerikano, gintawag ini nga ismayling, in pulong tikang han Iningles nga pulong nga "smile" o "paghiyom". Sumala hin nag-imbestiga hin literatura, mayda mga dapit han Samar, nga an balac o ismayling ginliwat agod makapahayag hin mga sentimyento patok hin imperyalismo nga diin an babaye nagtitigaman han iroy nga tuna ngan an lalaki amo an patriota nga nagsasaysay han iya gugma han nasod.


text:
Avignon
An Avignon (Frinanses nga pagluwas: [aviɲɔ̃]; ha Provençal: Avinhon ha klasikal nga surundon hin pagsurat o Avignoun ha Mistraliano nga surundon hin pagsurat; ha Kinatsila: Aviñón, puyde liwat igsurat ha Winaray nga Avinyón) usa nga komyun ngan syudad ha timugan o salatan-sidlangan nga dapit han Fransya. Amo ini an prefektura o kapital ha departamento han Vaucluse.
Kilalado ini nga syudad tungod han Palais des Papes (Palasyo han mga Papa) hini, nga diin in pira nga mga Papa ngan mga Antipapa nangag-ukoy tikang han syahan nga bahin han ika-14 nga siglo tubtob ngadto han syahan nga bahin han ika-15 nga siglo.


text:
Nangklao
Hi Nangklao (o Rama III) o Hadi Jessadabodindra (bug-os nga panhadi nga ngaran niya Prabath Somdej Pra Paramadhiwarasetha Maha Jessadabodindra Siammintarawirodom Borommadhammikkarajadhirat Boromanathbopitra Phra Nangklao Chaoyuhua o kon ha Thai nga kasurat: พระบาทสมเด็จพระปรมาธิวรเสรฐ มหาเจษฎาบดินทร์ สยามินทรวิโรดม บรมธรรมิกมหาราชาธิราช บรมนารถบพิตร พระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว); Marso 31, 1788 - Abril 2, 1851) ikatulo han Chakri nga Dinastiya, amo an hadi han Siam tikang 1824 tubtob 1851.
Hi Rama III amo an kataposan nga tradisyonal nga monarka han Siam. Bisan kon an mga nagsunod ha iya mga tradisyonalista, ira ginmodernisar an ginhadi-an hin mayda katubtoban.
Sulod
Ugsa han pagin-hadi[igliwat | Igliwat an wikitext]
Hi Hadi Nangklao natawao dida han paghadi ni Hadi Buddha Yodfa Chulalok o Rama I. Komo suhag nga apó, ginngaranan hiya nga Tub ("buhi"). Hiya an suhag nga anak ni Prinsipe Issarasundhorn (nga amo an nagin Hadi Buddha Loetla Nabhalai o Rama II) ngan Chao Chom Manda Riam (nga nagin KromSomdej Phra Srisulalai).
Hi Prinsipe Tub inmapi han army han paggyera han iya amay ngan apoy han Burma. Samtang dida hiya ha militar gintutdoan hiya han mga paagi han Hadi. Katapos han pagin-hadi han iya amay, an nahabilin nga anak nga lalaki ni Hadi Taksin, hi Prinsipe Kasutranuchit nagrebelde. Hi Prinsipe Tub namuno han Royal nga Polisiya patok kan Prinsipe Kasutranuchit. Katapos han pagbitay kan Prinsipe Kasutranuchit hi Prinsipe Tub nagkaada han ngaran nga Krommhean Jessadabodindra.
Pagin-Hadi[igliwat | Igliwat an wikitext]
Han 37 an iya edad, hi Hadi Rama II nasakit ngan namatay, nga waray magpili kon hin-o an masunod ha iya nga hadi. Sumala han balaod han pagsunod, hi Prinsipe Mongkut (nga amo an nagin Hadi Mongkut ha urhe nga panahon) amo unta an angay mahimo nga hadi. Pero an magurang nga Prinsipe Jessadabodindra ginkitâ nga mas naangay nga hadi, kay hiya an namuno han Departamento han Royal nga Panimalay, Departamento han Treasury, Departamento hin mga Buruhaton ha Langyaw, Supremo nga Judicature, ngan amo an namuno han nasod dida han panahon nga hapit na mamatay hi Hadi Rama II. Katapos hin pagtitirok an katig-uban han nobilidad nagpili kan Prinsipe Jessadabodindra nga amo an magigin ika-tulo nga Hadi. Hi Mongkut ginpili nga kumuha hin pag-aram komo mongha agod maiwas hiya ha politika.
Pagngaran han iya takna hin paghadi[igliwat | Igliwat an wikitext]
Hi Hadi Rama I amo an syahan nga hadi han Bangkok nga takna han kaagi han Thailand, ngan amo gintawag hiya nga "an syahan nga hadi". An nagsunod ha iya nga hi Hadi Rama II gintawag nga "an namumutnga nga hadi". Hini nga paagi nga pagngaran hi Rama III amo daw an tatawagon nga "an kataposan nga hadi", nga sinisiring nga usa nga de malas amo nga waray ini gamita. Lugod, hi Rama III nagngaran han mga nanguna ha iya nga Buddha Yodfa Chulalok ngan Buddha Loetla Nabhalai. An ngaran nga Nangklao ginhatag kan Rama III katapos han iya kamatay. An nagngaran ha iya nga Nangklao amo an nagsunod ha iya nga hadi nga hi Mongkut.
An Manggaranon o Riko nga Hadi[igliwat | Igliwat an wikitext]
Dida han 27-ka-tuig nga paghadi ni Hadi Nangklao, an negosyo han Siam ngadto ha Tsina nagin malinamposon hin duro. An iya mga sakayan napakadto ha Tsina hin pirme ngan nagkaada hin dako nga ganansya. Hi Hadi Nangklao naghihipos han mga iya ganansya dida hin mga pula nga supot sapit han iya higdaan amo nga ini nga salapi tinawag nga Pula nga Supot nga Salapi. Hi Hadi Nangklao nagsiring nga an Pula nga Supot nga Kwarta dida agod nga an Siam puyde makapalit han tuna kon magkaaway hira hin langyawanon nga nasod.
An Gamhanan nga Hadi[igliwat | Igliwat an wikitext]
Dida han paghadi ni Rama III, nagin makusug nga nasod ha militar an Siam. Nakapirde ini hin mga Vietnamese nga mga pagsalakay, ngan dida han panahon han iya paghadi nga diin an Burma ginpirde han British hin makapira ka beses. Nakakuha gihapon hiya hin teritoryo ha Camboya - ngan ini nga nasod ginbahinbahin han Vietnam ngan Siam. Ginsalakay gihapon ni Rama III an Laos ngan iya ginpabungkag an Vientiane han 1827-1828.
An Masunoron nga Hadi[igliwat | Igliwat an wikitext]
Hi Hadi Nangklao kilalado tungod han iya pagsunod han Buddhismo. Iya ginpakaon an mga kablas ha tagsa adlaw katapos han iya pagin-prinsipe, ngan iya ginbuhi-an in mga hayop kada adlaw han monasteryo. Sobra 50 nga mga templo an ginhimo ngan gin-ayad dida han iya paghadi, upod an syahan nga Intsek-hin-estilo nga templo ha Rajaorasa, an gihataasi nga stupa ha Wat Arun, an Bulawan nga Bukid ha Wat Sraket, an metal nga templo ha Wat Ratchanadda, ngan an Templo Chetupol Temple o Wat Pho. An Wat Pho amo an nahamutangan han syahan nga universidad ha Thailand.
Katapos hin paghadi hin karuhaan kag unom (26) ka tuig, hi Hadi Nangklao ginsundan han iya bugto nga hi Prinsipe Mongkut.


text:
Juan Carlos I han Espanya
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Hi Juan Carlos I (Kinatsila: [xwaŋˈkaɾlos];[lower-alpha 1] bug-os nga ngaran Juan Carlos Alfonso Víctor María de Borbón y Borbón-Dos Sicilias, natawo 5 Enero 1938) naghadi nga Hadì han Espanya tikang 1975 kutob han iya pag-abdikar han 2014.
Hi Juan Carlos amo an apó ni Alfonso XIII, an kataposán nga hadì han Espanya ugsa han pag-abolir han monarkiya han 1931 ngan han sumurunod nga pagdeklara han Ikaduhá nga Repúblika Espanyola. Natawo hi Juan Carlos ha Roma, Italya, han panahon han ka-exilyo han iya pamilya. Katapos han Falangista nga pagdaog dida han Espanyol nga Gera Sibil han 1939, hi Generalísimo Francisco Franco, an Espanyol nga dictador, kinmapot han gobyerno han Espanya ngan han 1947, an status han Espanya nga usá nga monarkiya gin-afirma ngan naipasa in usá nga balaod nga nagtugot kan Franco nga magngaran han masunod ha iya. An amay ni Juan Carlos, hi Juan, amo an ika-upat nga anak ni Alfonso, nga nagrenunsya han iya mga pag-angkon han trono han Enero 1941. Ginkitâ hi Juan ni Franco nga sobra hin pagka-liberal ngan han 1969, ginlaktawan ha pabor ni Juan Carlos nga amo an masunod kan Franco ngan sunod nga mangulo hin estado.[3]
Didto ha Italya nag-ukoy hi Juan Carlos han iya syahan nga mga panuigon ngan kinmadto hiyá ha Espanya han 1947 basi padayonon an iya mga pag-aram. Katapos han iya pagtapos han iya edukasyon nga sekondariya han 1955, nagtikang hiyá han iya pagbatid ha militar ngan sinmulod hiya han Akademya Heneral Militar han Zaragoza. Ha urhe, tinmambong hiya han Eskwela Naval Militar, an Akademiya Heneral Militar han Kahanginan, ngan nagtapós hiya han iya tertyaryo nga edukasyon ha Unibersidad han Madrid. Han 1962, nag-asawa hi Juan Carlos kan Prinsesa Sophia han Gresya ngan Dinamarka ha Atenas. An mag-asawa nagkaada hin duhá nga anak-nga-babaye ngan usá nga anak-nga-lalake: hira Elena, Cristina, ngan Felipe. Tungod han pagluya hin kabaskog hin lawas ni Franco, syahan nga nagtikang pagbuhat hin pagka-mangulo-hin-estado han Espanya dida han verano han 1974 ha mga dirudilain nga panahonn. Namatay hi Franco didâ han Nobyembre han sumunod nga tuig ngan nagin-hadì hi Juan Carlos didâ han 22 Nobyembre 1975, duhá ka adlaw katapos han kamatay ni Franco, an syahan nga naghadì nga monarka tikang han 1931; bisan pa man kun an iya na-exilyo nga amay waray magbul-iw hin pormal han iya mga pag-angkon han trono ha pabor han iya anak kutob 1977.
Ginpamulat nga papadayonon niya an ginbilin ni Franco, kundi hi Juan Carlos, hin madalî nga panahon katapos han iya pagsaka han trono nagpagawas hin mga reporma nga tanggalon an Franquista nga rehimen ngan nagtikang han Espanyol nga pagbalhin ngadto ha demokrasya. Nagdangat hiní han pag-aprobar han Espanyol nga Konstitusyon han 1978 hin usá nga referendum, nga diin gintukod-pagbalik in konstitusyonal nga monarka. Han 1981, dako nga papel an gindara ni Juan Carlos nga pagpugong hin golpe nga nagtalinguha nga balikon an Espanya ngadto hin Franquista nga gobyerno ha ngaran han Hadì. Han 2008, ginkitâ hiyá nga amo an pinaka-popular nga namuno ha tanan nga Ibero-America.[4] Gindayaw hiyá han iya papel ha pagbalhin han Espanya ngadto ha demokrasya, kundi an kadayawan han Hadì ngan han monarkiya na-igo tungod hin mga ginmawas nga mga kontrobersiya mahinungod han iya pamilya, nga dinmako tungod hin biyahe para hin kaseriya-hin-mga-elepante nga ginbuhat hin panahon hin krisis hin panalapî ha Espanya. Han 2014, nag-abdikar hi Juan Carlos han trono nga naghihinabi hin personal nga mga rason ha pabor han iya anak-nga-lalaki. An iya anak nga lalaki nga hi Prinsipe Felipe sinmaká han trono ha ngaran nga Felipe VI.
Mga tigaman[igliwat | Igliwat an wikitext]
- ↑ Ha iba nga mga yinaknan han Espanya, an ngaran ni Hadi Juan Carlos ginhahatag nga:
- Inaragonés: Chuan-Carlos I, IPA: [tʃwaŋˈkaɾlos]
- Inasturyano: Xuan Carlos I, IPA: [ʃuˈaŋ ˈkaɾlos]
- Vinasko: Jon Karlos Ia, IPA: [joŋ karlos]
- Kinatalan: Joan Carles I, IPA: [ʒuˈaŋ ˈkarləs], [(d)ʒuˈaŋ ˈkaɾles]
- Ginalyego: Xoán Carlos I, IPA: [ʃoˈaŋ ˈkaɾlos]
Mga kasarigan[igliwat | Igliwat an wikitext]
- ↑ "His Majesty the King Juan Carlos". The Royal Household of His Majesty the King!. Ginhipos tikang ha an orihinal han 22 Agosto 2012.
- ↑ Ha Ininggles nga bersyon han Opisyal nga websayt han Pamilya han Hadi ginhahatag an ngaran nga Borbon, samtang ha Kinatsila ginhahatag ini nga Borbón
- ↑ "Those Apprentice Kings and Queens Who May – One Day – Ascend a Throne," New York Times. 14 Nobyembre 1971.
- ↑ "Juan Carlos most popular leader in Ibero-America (Kinatsila)" (ha Kinatsila). Elmundo.es. Ginkuhà 2 Hunyo 2014.
- Mga barasahon nga mayda Inaragonés-nga-pinulongan nga sinurat
- Mga barasahon nga mayda Inasturyano-nga-pinulongan nga sinurat
- Mga barasahon nga mayda Vinasco-nga-pinulongan nga sinurat
- Mga barasahon nga mayda Kinatalan-nga-pinulongan nga sinurat
- Mga barasahon nga mayda Ginalyego-nga-pinulongan nga sinurat
- Angay ighubad
- Mga barasahon nga mayda Kinatsila-nga-pinulongan nga sinurat
- Biyograpiya
- Politika
- Espanya


text:
Villareal, Samar
An Villareal usa nga ika-upat nga klase nga bungto ha lalawigan han Samar ha Sinirangan nga Kabisay-an ha Pilipinas. Sumala han 2000 census, mayda ini populasyon nga 23,604 ka tawo ha 4,473 nga panimalay.
Mga Baranggay[igliwat | Igliwat an wikitext]
An Villareal mayda katloan kag walo (38) nga baranggay.
Pangiskwelahan[igliwat | Igliwat an wikitext]
An Villareal in may 38 nga pampubliko na eskwelahan pan-elementarya:
Ngan may-ada ini siete na pampubliko na eskwelahan pansekundarya:
Mga Sumpay ha Gawas[igliwat | Igliwat an wikitext]
- Opisyal nga Websayt han Villareal
- Websayt Mahitungod han Villareal, Samar
- Philippine Standard Geographic Code
- 2000 Philippine Census Information


text:
Seattle
An Seattle ( /siˈætəl/) usa nga Katundan nga Labnasan nga puerto hin kadagatan nga syudad ngan an lingkoranan han Kondado han King. Upod hin ginbanabana nga 684,451 ka molupyo hadton 2015[update],[1] an Seattle amo an gidako-i nga syudad ha estado han Washington ngan han Pasipiko nga Kanawayan nga rehiyon han Amihan nga Amerika. Han Hulyo 2013 amo ini an gimalaksihi-nga-natubo nga syudad han Estados Unidos,[2] ngan nagpabilin dida han igbaw nga lima han Mayo 2015 nga mayda panuigon nga pagtubo hin 2.1%.[3] An Seattle nga metropolitano nga kahaluag hin mga 3.7 ka milyon nga mulupyo amo an ika-15 nga gidako-i nga metropolitano nga kahaluag han Estados Unidos.[4] Nahamutang an syudad dida hin isthmus ha butnga han Puget Sound (usa nga inlet han Kalawdan Pasipiko) ngan Danaw Washington, mga 100 miles (160 km) ha salatan tikang han Canada–United States border. Usa ini nga dako nga ganghaan hin negosyo ha Asya, an Seattle amo an ikatulo nga gidakoi nga puerto ha Amihan nga Amerika ha pagdumara hin kontainer hadton 2015[update].[5]
Mga kasarigan[igliwat | Igliwat an wikitext]
- ↑ Ipakita an sayop: Invalid
tag; no text was provided for refs named
CensusEstimate
- ↑ Balk, Gene (Mayo 22, 2014). "Census: Seattle is the fastest-growing big city in the U.S.". Seattle Times. FYI Guy.
- ↑ Balk, Gene (Mayo 21, 2015). "Seattle no longer America’s fastest-growing big city". Seattle Times. FYI Guy. Unknown parameter
|access-date=ignored (help)
- ↑ "Estimates of Population Change for Metropolitan Statistical Areas and Rankings: July 1, 2010 to July 1, 2013". United States Census Bureau. Ginkuhà Hunyo 14, 2013.
- ↑ "Seaport Statistics". Port of Seattle. Ginkuhà Enero 2016.


text:
Henry de Bracton
Hi Henry han Bracton (ha Iningles: Henry of Bracton), puyde liwat Henry de Bracton, puyde gihapon Henrici Bracton (d. 1268) usa nga Ingles nga hurista.
Kilalado hiya yana tungod han iya mga sinurat mahitungod hin balaod, labi na an De Legibus et Consuetudinibus Angliae (Han mga Balaod ngan mga Kostumbre han Inglaterra), ngan han iya mga ideya han mens rea, o panuyo kriminal. Sumala kan Bracton, dida gud la han pag-examinar han pagkadugtong han buhat ngan panuyo nga magkakaada hin pagbuhat hin kriminal nga buhat.
Nagsurat gihapon hiya mahitungod han paghadi, ngan nagrason hiya nga in namumuno puyde sidngon la nga hadi kon inmabot hiya ha poder ini husto nga paagi.
Mga reperensya[igliwat | Igliwat an wikitext]
- Bracton, Henry de. De Legibus et Consuetudinibus Angliae, 4 vols., ed. G. E. Woodbine, transl. S. E. Thorne. Publications of the Selden Society, London, 1968-77.
Mga sumpay ha gawas[igliwat | Igliwat an wikitext]
- Harvard Law School Library's Bracton Online
- Catholic Encyclopedia entry on Henry de Bracton
- HENRY DE BRACTON at LoveToKnow


text:
Maynila - Nagsugad karon si Deputy Presidential spokesman Anthony Golez nga kinahanglan pa niya makakarawat sin report san possible nga pagebakwet san mga sibilyan didto san mga lugar nga kuno adto si Italian Eugeno Vagni bilang hostage san Abu Sayyaf kidnappers.
Pero nagsugad si Golez nga mao gihapon an chairman san National Disaster Coordinating Council (NDCC), nga kun kinahanglan na gud ine maabo, an mga sibilyan sa mga lugar nga yaun kadelikaduhan san aragyway mao in igkakadtu sa libre nga mga lugar.
Si Golez an nagbaton san mga report nga possible nga magkayaun sin military operations pag libre kan Vagni nga mao an nabibilin nala san tulo nga gin kidnap nga mga natrabaho san International Committee of the Red Cross (ICRC) nga ada pa sa mga kamot san Abu ayyaf nga mga bandido sa Sulu.
Nagsugad gihapon si Gloz nga an local government unit san mga nasabi nga mga lugar ngan san NDCC in gintagan na sin mga instructions nga mga tirok na sin pagkaon ngan mga medisina nga makakagsuporta san mga relief operations.
Ine in mga preparasyon nga standard contingency procedures san NDCC ngha pirmi ginhihimo sa mga lugar nga possible magkayaun aragway.
Nagsugad gihapon si Golez nga an local crisis committee (LCC) sa Sulu ngan san NDCC in nagpili na san lima nga mga lugar nga possible mahimo nga evacuation centers.
A pangutana kun an Pilipinas in matugot nga an Italian government in mag-asister san pag rescue kan Vagni, nagsugad si Golez nga an angay bumaton siton nga pangutana mao an local crisis management committee (LCMC) pero yaun pahayag an Armed forces of the Philippines nga sira an maghihimo san rescue mission. Matungod sine, dire na kinahanglan nga bumulig an gobyerno san Italya.
Gintagan bugat ni Golez nga bisan nano an ig rekondar san LCMC parte sine nga situasyon sa Sulu, mao an dapat sundon san ngatanan ngan ine gintugutan ni National Defense ecretary Gilberto Teodoro san dire pala maiha nga mga press conferences kaupod an LCMC.
Sugad ni Golez nga parte san Sulu hostage crisis, karuyag san Palasyo nga an mga sekretaryo san Department of Interior and Local government (DILG) ngan san DND mao an dapat magin basehan san ngatanan nga impormasyon.
Sugad pa ni Golez nga an lokal nga pangobyernohan ngan san lokal nga DCC mao an mahatag sin report parte sin mga pag gios sin mga tropa ngan pare sine, wara pa sira report.
Base san mga contingency planning, an magkadurudilain nga mga government agencies nga responsible san pag-ataman san mga internally displaced people (IDPs) in naghihimo na sin pagtirok san mga pagkaon ngan medisina nga kinahanglan ada sa ngatanan nga oras.
Parte san nagtitika paso nga aragway sa Cotabato ngan Maguindanao, nagsugad si Golez nga yaun mga tandard Operting Procedures sin paghatag sin seguridad ngan pagbulig san mga IDPs. (Nene A. Manzanares)
Saturday, April 25, 2009
Ginsugad san Palasyo an NDCC, Sulu nga magpreparar si pagkaon ngan mga medisina
Maynila - Nagsugad karon si Deputy Presidential spokesman Anthony Golez nga kinahanglan pa niya makakarawat sin report san possible nga pagebakwet san mga sibilyan didto san mga lugar nga kuno adto si Italian Eugeno Vagni bilang hostage san Abu Sayyaf kidnappers.


text:
NEWS RELEASE
February 22, 2010
Makalabay an 24 ka tuig tikang han nahimugso an People Power o kilala liwat komo EDSA I dida han Pebrero 22-25, 1986 nga nakapagpatalsik han diktadurya ni Ferdinand Marcos, buhi la gihapon an diwa han EDSA bisan pa man waray tinuod nga pagbabag-o nga nakita ilarum han upat nga mga presidente katima kan Marcos.
“Duha nga mayor nga leksyon an aton nakuha tikang han People Power han 1986: una, napamatud-an naton nga pinaagi han nagkakaurusa nga kusog ngan paggios han katawhan, kaya naton magdaog ha bisan ano pa man nga pakigbisog, ilabi na an magpatalsik hin presidente; ngan ikaduha, mas napadig-on an aton pagkita nga diri basta-basta masosolbar an krisis ngan kakurian nga nakaugat ha aton nasud pinaagi la han pagliwan hin presidente,” sumala pa kan Bong Signo, Tagapagyakan han Bagong Alyansang Makabayan-Sinirangan Bisayas (BAYAN-SB).
Dugang pa ni Signo tungod nga tiarabot na liwat an eleksyon, diri kita dapat magpadara han mga halanguhang nga mga saad han mga tradisyunal nga pulitiko pareho han mga ginsaad han sumaliwan katima han duha nga madinaugon nga People Power.
“Labaw pa ha eleksyon an aton ginhihingita nga pagbabag-o pareho han tinuod nga reporma ha tuna nga nasudnon nga industriyalisasyon nga diri basta-basta maipapatuman pinaagi la han pagliwan hin president,” pahayag ni Signo.
Nagsiring pa an BAYAN-SB nga pareho han esensya han People Power, angay gamiton han katawhan an iya nagkakaurusa nga kusogpara magpadaog hin mga progresibo nga pwersa nga nakandidato ha nasyunal ngan lokal nga pamunuan nga makakabulig pagduso han tinuod nga pagbabag-o, kadungan han ginduduso han hiluag nga katawhan nga nakikigbisog. ###


text:
Beersheba
An Be'er Shewa (bulig·info) in gidakoi nga syudad ha desyerto Negev ha salatan Israel. Agsob makilal-an komo "Ulohan han Negev", ini an ika pito nga gidakoi nga syudad ha Israel nga may-ada 194,300 nga katawhan.
An Beersheva in dinmako an hinungdan ha ika-19 nga gatustuig han nagtukod an mga Turko Ottomano hin rehiyonal nga estasyon han pulisya didto. An Aragway ha Beersheeva in bahin han mas huruhaluag nga opensiba han mga Britanico ha Syahan nga Gera Pangkalibutan nga may-ada panuyuan nga igruba an depensa han mga Turko tikang ha Gaza ngadto ha Beersheva. Ha 1947, Bir Seb'a (Inarabo: بيئر شيبع), amo an pagkakilala, in ginplanohan nga maging bahin han Arabo nga estado han Plano han pagturunga han United Nations para han Palestino. Han waray karawta han mga Arabo han kanan United Nations resolusyon nga nag-aasoy han Israel komo usa ka naglulugaring nga nasod, an kasundalohan han Ehipto in nagbutanghan iya pwersa ha Beersheeva komo usa ka stratehico ngan logistico nga campo. Han Oktubre han 1948, an syudad in nakuha han Israel Defense Force.


text:
Villasis
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An Villasis usa nga ikatulo nga klase nga bungto ha lalawigan han Pangasinan, Pilipinas. Usa ini nga gamay nga bungto hin pag-uma nga nahamutang ha daplin han Salog Agno. Ha mga katubtuban han Villasis an mga bungto han Malasiqui ngan Asingan ngan an Syudad han Urdaneta. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 54,224 ka tawo ha 11,001 nga mga panimalay.
Mga baranggay[igliwat | Igliwat an wikitext]
An Villasis ginbahin ngadto hin karuhaan kag usa (21) nga mga baranggay.
Mga sumpay ha gawas[igliwat | Igliwat an wikitext]
- Villasis Online - Opisyal nga Websayt han Bungto
- Websayt mahitungod han Villasis
- Pakli mahitungod han Villais
- Philippine Standard Geographic Code
- 2000 Philippine Census Information


text:
Mário Soares
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Hi Mário Alberto Nobre Lopes Soares, GColTE, GCC, GColL (Pinortuges nga pagluwas: [ˈmaɾiu suˈaɾɨʃ]; 7 Disyembre 1924 – 7 Enero 2017) usá nga Portuges nga polítiko nga nag-alágad gihapon nga Primer Ministro han Portugal tikang 1976 tubtub 1978 ngan tikang 1983 tubtub 1985, ngan ha sunod an ika-17 nga Mangulo han Portugal tikang 1986 tubtub 1996.
Pamilya[igliwat | Igliwat an wikitext]
Hi Mario Soares anak ni João Lopes Soares (Leiria, Arrabal, 17 Nobyembre 1879 – Lisboa, Campo Grande, 31 Hulyo 1970), nga amo an nagtukod hane Colégio Moderno ha Lisboa, ministro ha gobyerno ngan ha urhe anti-fascista nga aktibista republikano nga kasanhi anay nga padì ugsa mag-asawa kan Elisa Nobre Baptista (Santarém, Pernes, 8 Septyembre 1887 – Lisboa, Campo Grande, 28 Pebrero 1955), an iroy ni Mário Soares, didto han ika-7 nga Conservatoryo han Rehistro Sibil han Lisboa han 5 Septyembre 1934. An iya amay mayda gihapon lain nga anak-nga-lalaki hin waray masabatan nga iroy nga an ngaran hi Tertuliano Lopes Soares. An iya iroy nakasal anay han una ngan mayda na duha nga anak, hira J. Nobre Baptista ngan Cândido Nobre Baptista. Gindará hi Mário Soares han iya mga kag-anak nga Katoliko Romano, kundi ha urhe nagkilala han iya kalugaringon nga republikano, laygo ngan sosyalista.
Mga tigaman[igliwat | Igliwat an wikitext]
- ↑ Hi António de Almeida Santos nag-alagad nga Interim nga Maghirilom nga Kasahiran tikang 13 Hunyo 1985 tubtub 13 Nobyembre 1985. Sunod, hi António Macedo an nagin Maghirilom nga Kasahiran han 13 Nobyembre 1985, nga interim gihapon nga pagka-Maghirilom, kutub 29 Hunyo 1986.
Mga sumpay ha gawas[igliwat | Igliwat an wikitext]
- (Pinortuges) Fundação Mário Soares


text:
Sagay, Negros Occidental
- Para han bungto ha Camiguin, kitaa iton Sagay, Camiguin.
An Syudad han Sagay usa nga ika-duha nga klase nga syudad ha lalawigan o probinsya han Negros Occidental ha Katundan nga Kabisay-an nga rehiyon han Kabisay-an ha Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 129,765 nga tawo ha 25,301 nga panimalay.
Mga Baranggay[igliwat | Igliwat an wikitext]
An Syudad han Sagay ginbahin ngadto hin karuhaan kag upat (24) nga baranggay.
Mga Sumpay ha Gawas[igliwat | Igliwat an wikitext]
- Opisyal nga Websayt han Syudad han Sagay
- Philippine Standard Geographic Code
- 2000 Philippine Census Information


text:
Nan kun mamat’an mo na warâ na ako sa higdaan, maski pag-ituturóg mo syerto mo na kaabay mo ako, ayaw man daw tulos kahaghag, ha? Sugad san dati, badi naunahan ko hamok ikaw pagmata… Badi nagluway-luway ako pagbuhat, basi di’ ka makamangno. Niyan, badi yadto na ako sa dapóg, nangaró-aro, nag-aamak sin kalayo, mapakaladkad sin tubi, mahimo sin madali na pamahawan…
Kun, pag-ingkod mo sa hampang san lamesa, mamangnu’an mo na wara man ngay’an ako sa kahampang mo, ayaw man daw tulos kainit, o pagbuhat basi magsusóg sa ako, o itag’ok an ngaran ko, basi rumani, up’dan ka, basi may kadungán ka pagkaon, sugad san dati…
Kun mamintana ka, nan mahanapan mo ako sa hawan, sa ako mga tanóm nan masitas, sa ako si’akan, sa mga hawla sin katamsihan, ayaw man daw tulos kapuringot. Basi yadto man hamok ako sa kararani, namati san iristorya maski di’ nagsusugpón, nagyayanghad san namaglabay nan san mga bag’o mag-abót nan san titataliwán. Ayaw man daw ako pagsusugá nan pagpapa-uli’a, na sugad san dati, na inpangis’gán mo ako nan rinapado san imo inpapaldiyasan, sa kahampang san namagtiripon sa hugakan.
Kun humapon do’n, manirum-sirom, na wara pa ako, ayaw daw tulos kalangkag. Taód-taód ‘gud, maburut-burót ako, sugad san dati. Badi naulingát hamok ako pagpugad san mga tamsi, o may nakaistorya na lunabay, o badi unalto sa ako paglakáw pagkabati san bagting san kampana nan, sugad san dati, nangurós, unubò, nan nangadyi sin silensyo.
Kun maturog ka na sa kaabay ko, ayaw na man daw pagruruha-duha, kun ako pa man yadto na naruyag sa imo san arin yadto na taon, san mga bata-bata pa kita. Isipa an panahon na nag-upudan kita. Dumduma an mga inagi-agi ta. Haputa an sadiri mo: buwás ada, maruruyag ka pa man sa ako, madadagka, mamomo’ot? O, mahuhumán na ini intiro, kaupód san pagtaliwan ko?
___________________________
Retrato tabi ni Alma Jane Gamil. Salamat po.


text:
Datu Piang, Maguindanao
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An Datu Piang (nga an ngaran han una Dulawan) usa nga ikatulo nga klase nga bungto ha lalawigan han Maguindanao ha Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 67,303 ka tawo ha 10,793 nga panimalay.
Mga Baranggay[igliwat | Igliwat an wikitext]
An Datu Piang ginbahin ngadto hin katloan kag upat (34) nga mga baranggay.
Mga Sumpay ha Gawas[igliwat | Igliwat an wikitext]
[[en:Datu Piang, Maguindanao]


text:
TACLOBAN CITY – Mahusay na nga ginpipinatukar nira Enrile ngan Belmonte ha Senado ngan Kongreso ugsa pa an SONA ni P-Noy an isyu han Charter Change o “cha-cha” o pagbalyo han presente nga konstitusyon han Pilipinas para tugutan an langyaw nga kapitalista manag-iya hin tuna ug 100% ha iba pa nga negosyo dinhi ha Pilipinas.
“An hisgutanan hiunong han Cha-cha, diri ungara han katawhan Pilipino labi na ha sektor han parag-uma. Diri ini asya an tukar nga karuyag nga paghisgutan ha Kongreso ngan Senado kundi an pagkaada hin tinuod nga reporma ha tuna pinaagi han GARB o Genuine Agrarian Reform Bill,” pahayag ni Nestor Lebico, Secretary-General han Samahan han Gudti nga Parag-uma ha Sinirangan Bisayas (SAGUPA-SB).
An langyaw nga kapitalista interesado nga makalusot ha ira kalugaringon krisis ha ekonomiya nga kun diin haros waray na pagtubo an ira kapital . Para ha ira, labaw nga mas maupay an pag negosyo nala dinhi ha Pilipinas kun diin damu an hilaw nga rekurso, damu an mamaralit hin produkto, barato an bayad ha trabaho, may mga insentibo ha buhis, may 100% nga repatriasyon han ganansya ngan iba pa.
“Waray tagara ni P-Noy nga daku nga parte han pag-uswag ha Pilipinas- diri la ha datos pinansyal ha estadistika, pero ha paagi han inaabat mismo ha tiyan o panlawas han pamilya han kadam-an nga naka-depende ha pagkaada hin kalugaringon tuna nga pag-uumhan ug may komprehensibo nga bulig tikang ha gobyerno”, dugang nga pahayag ni Lebico.
“An pag-abri ha langyaw nga kapitalista manag-iya hin tuna ha Pilipinas magpapahitaas han balor han tuna nga pabor ha mga agaron maytuna pero dugang nga magpapakuri ha pobre nga mga parag-uma magkaada hin kalugaringon tuna para matalwas an ira kalugaringon ha kagutom ug kakablasan,” pagmalatumat pa ni Lebico.
“Ini nga plano ni Enrile ug Belmonte nga sekreto ginsusuportahan ni Presidente Noynoy Aquino III mag-aabri hin dugang pa nga panginlabut han langyaw nga kapitalista ug gobyerno ha konteksto han pagpauswag han Pilipinas. Dugang liwat ini nga pagtalapas han soberanya han Pilipinas, sanglit kaangayan la nga atuhan ngan pakyason an larang ni P-Noy nga amyendahan an aton Konstitusyon,” pagtatapos ni Lebico.###


text:
Nabati mo na ada an istorya manungod sadto na naghapot sa sayo na bookstore, kun diin na pasilyo nakabutang an Love in the Time of Cholera. Bagaw nganyan san tindera, sarihon sa medical section. Bagaw san nag-istorya, kaipohan man nganyan sin mga tindera sin sugad sini an diyo na kaaraman manungod san kanira tinda. Tama man ada. Hanggan sa sayo na punto. Kay bihira ada an tawo na maaadman intero o mayoridad san kanira tinda. An solusyon niyan, impormasyon sa kompyuter na pagkokonsultahon hamok kun may kopya, kun hain na pasilyo, kun tagpira, etc.
Haros sugad sini an nasarihan ko san hanapon ko an sayo na kanta na nabati ko sa radyo. Naruyagan ko an tono, na di’ ko aram kun nano an titulo o kun sin’o an nagkanta. Sa tindahan sin musika na kinadto ko, naghapot ako. Nano nganyan na kanta? Nano an tono? Di’ hiniyum-hiyom ko. Diri nganyan nira aram. Badi desintunado an pagkahiyom ko. Hanggan sa mag-imod ako sin sine, an Nell (1994) ni Jodie Foster. Sayo ini na kanta san mga soundtrack. Hinulat ko hanggan sa kredito san pelikula, kun diin nakasurat an manungod sa kanta:
Titulo: Crazy
Nagsurat: Willie Nelson
Nagkanta: Patsy Cline
Taon: 1961
Dara ini na kinaadman, san makatyempo, bunalik ako didto sa tindahan, na mayon sin cassette na Patsy Cline 20 Greatest Songs. Kanta man ngay’an ini sa Coalminer’s Daughter (1980), na may parte manungod kun Patsy Cline, maski an sentro san istorya, si Loretta Lynn (kaurupod sira Sissy Spacek, Tommy Lee Jones, nan depunto Levon Helm san The Band). Maski adik ako sa sine, kun diri ada san radyo, di’ ko madidiskubre o maruruyagan ini na kanta. An direktor ngay’an san duwa na sine, pareho si Michael Apted.
_________
Sa Bulusanon, kapáy an tawo na di’ nasasabutan an desisyon o pangiwa-kiwa. Kun iba na, an termino, ma’o ini: lidáw. Kun bagay na di’ nasasabutan, an termino, maburong, na pwede man gamiton sa tawo. An tawo na lidaw, di’ man inseseryoso o inlalauman. Mahod ngani, inyuyuga-yuga. An himo sin tawo na sugad sini, kun matanos, kinangalasan; kun may diperensya, inaako.
May tawo na sa pag-imod, di’ man lidaw, maski an himo, maburong, o sa maburong. Di’ man ini sa pagpili sin pangarasaw’on, na dahil sa hitsura san sayo sa duwa, nasasabi san iba na ‘love is blind’. Kundi sa pagpili halimbawa sin mamumuno sa komunidad, maski probado na na makalit o kriminal o maluya mamuno, o daghanon na sira. Mala san pinili, kay an diyo na pinatrabaho na tinampo (retrato, kuwa sa Kabugawan), katipak hamok an nasemento, nan kautod hamok an naabot, maski dako an kwarta na nagasto, na kun iba na utang na babayadan san tawo. Maburong man na sugad sin normal ini sa kanira.
Sugad sin buwitre na pinabantay sin mga bag’o tarihon, pinalayas san matimalahan na ruyag sini an mga tari pagkutim-kutimon. An pinangtukal, an halo, kalabidong, nan san agwason, na kun diri harab-harabon, buntulon. Kay an nagsurunod puro man makalit o kriminal o maluya, bagaw, ‘Mayad pa sadto san panahon ni Buwitre’ na nauli sa ‘Si Buwitre man gihapon an timayadi na naging presidente…’.
Niyan kay minatay na an ama, preparado na magkandidato an dyunyor na buwitre. Kun manggana, badi an uunahon sini, an pagpalubong na sugad sin sa hade san binis’ang na bangkay san ama na buwitre. Badi maghihiribi an mga tawo, sa dako na pagbasol na tinalkas ini sa pwesto. Masunod, babag-uhon an mga nakasurat sa mga libro manungod sa historya. Mabibilog an istorya na lidáw, sa arasod na panurat sin mga ‘mayád’ na tawo.


text:
Tigbauan
An Tigbauan usa nga ika-upat nga klase nga bungto ha lalawigan o probinsya han Iloilo ha Katundan nga Kabisay-an nga rehiyon han Kabisay-an ha Pilipinas. Sumala han 2000 nga census, mayda ini populasyon nga 50,446 ka tawo ha 9,779 nga panimalay.
Mga Baranggay[igliwat | Igliwat an wikitext]
An Tigbauan mayda kalim-an kag duha (52) nga baranggay.
Kasaysayan[igliwat | Igliwat an wikitext]
An ngaran han Tigbauan tikang han Tigbao usa nga klase hin banwa nga masurong dida nga lugar--buot sidngon han ngaran nga an lugar nga kon diin damo an tigbao.
An Tigbauan, usa nga bungto ha daplin han dagat, usa han mga ginlugsungan han Fuerza Armada han Pilipinas ug Estados Unidos nga pinamunuoan ni Heneral Douglas MacArthur han Marso 1945 para han liberasyon han Pilipinas tikang han mga Hapon han Ika-Duha ng Gyera Pankalibutan.


text:
Guantánamo (probinsya)
An Guantánamo usa nga lalawigan o probinsya han Cuba. An kapital hini amo an syudad han Guantánamo. Dinhe liwat nahamutang an syudad han Baracoa an syahan nga syudad nga kapital han Cuba. An lalawigan amo la an mayda linea ha tunâ han importante nga Base Naval Estadounidense ha Guantánamo.
Pagsubay[igliwat | Igliwat an wikitext]
An arkitektura ngan kultura han Guantánamo nálaín tikang han iba nga dápit han Cuba. Mga 80 kilometres (50 mi) là an kahirayo han lalawigan tikang han Haiti, an giharanii nga dapit hini, tabok han Paseo han Kahanginan ngan harani na nga makikit'an an mga sugâ ha Haiti hin gab-i nga klaro. An Guantánamo mayda gihapon hataas nga kadamô hin mga inmigrante tikang ha Jamaica, nga nangangahulogán nga damo han mga gintukod nga edifisyo dinhe maikukumpara han French Quarter ha New Orleans ha U.S. nga estado han Louisiana.
An kabugkiran nga Nipe-Sagua-Baracoa amo it nadominar han lalawigan, natungá han klima ngan landscape. An amihan nga labnasan, nga naiigo han mga kahanginan, amo an gimahulusi nga dapit han nasod, samtang an salatan, tinabunan, ngan mamará amo an gimapasoi. An amihan natitigamnan hin mga kagurangan, samtang an salatan amo an mamará ngan damo hin cacti.
Mga munisipyo[igliwat | Igliwat an wikitext]
Kitaa gihapon[igliwat | Igliwat an wikitext]
Mga pinanbasarán[igliwat | Igliwat an wikitext]
Mga sumpay ha gawas[igliwat | Igliwat an wikitext]
An Wikimedia Commons mayda media nga nahahanungod han: Guantánamo Province


text:
Máximo Gómez
Hi Máximo Gómez y Báez usa nga heneral dida han Napulo ka Tuig nga Gyera ngan amo an komander militar han Cuba dida hadton Cubano ng Gyera han Independensya (urhe nga bahin han ika-19 nga siglo).
Hi Gómez natawo ha Republica Dominicana ha probinsya han Peravia ha bungto han Baní ngan kinmadto anay ha Cuba komo opisyal nga kabalyero han Army nga Espanyol. Nagretiro hiya tikang han militia pero inmugop han mga rebelde dida han 1868 ngan nagbulig pagbalhin han ira taktiko militar.. Hiya an naghatag han Cubano nga mambises an ira pinakamakaradlok nga taktika: an machete nga pagsalakay o pagsalakay han mga sundang. Hadlok an army nga Espanyol hini nga mga pagsalakay kay kadam-an han ira mga tropa, kaurugan mga konskripto, nauubos han mga sundang. Tungod kay an mga Cubano kulang hin mga bala, an ira kasagaran nga taktika ha panggubat amo an pagpusil hin maka-usa ngan pagkatapos salakay.
Hi Gómez inmabot han ranggo nga Generalísimo han mga pwersa Cubana, tungod han iya maurupay nga pamuno militar. Napusil hiya ha liog han 1875 samtang natabok hiya han trocha tikang ha Júcaro ha salatan ngadto ha Morón ha amihanan. Katapos hadton, pirme na hiya nasul-ot hin panyo ha iya li-og. An iya ikaduhan nga kataposan nga samad dida han 1896 samtang nakig-away hiya ha mga rural nga larangan ha gawas han Havana. Nakaduha la hiya masamari hin mga 15 ka tuig hin panggubat gerilya patok hin kaaway nga darudako ha katawhan ngan logistiko. Ha pagkumpara, an iya pinakatinapuran nga opisyal, hi Antonio Maceo, napusil hin mga 27 ka beses han amo la gihapon nga kaiha hin panahon, ug an ika-26 amo an samad nga nakamatay ha iya. Ha iba liwat nga bahin, an anak ni Gómez, nga hi Francisco "Panchito" Gómez Toro namatay samtang naningkamot pagkuha han patay nga lawas ni Maceo, dida ha kombate han Disyembre 7, 1896. Ha pagtapos han Cubano nga Gyera hin Independensya han 1898 nagretiro hiya ngadto hin villa ha gawas han Havana. Waray hiya kinmarawat han nominasyon dida han syahan nga pinili-ay han presidente ha Cuba han 1901, tungod kay nadiri hiya han politika ngan bisan paman kon nag-ukoy na hiya hin 40 ka tuig ha Cuba, natuod hiya nga tungod kay Dominicano an iya pagkatawo nga diri hiya angay mamuno han Cuba. Namatay hi Gómez ha iya villa han 1905.
An Maximo Gomez Park, usa nga parke ha Miami, Florida, Estados Unidos, – kilalado nga Domino Park – ginngaran ha iya dungog.
It litrato ni Gómez ada hiton Cubano nga salapi dida hiton 10-pesos.


text:
Anda, Pangasinan
An Anda usa nga isla-nga-bungto ha lalawigan han Pangasinan, Pilipinas. An mga mulupyo han Anda nayakan hit Binolinao. It isla harani han Gatos nga Kapurupod'an o Hundred Islands, usa nga kilalado nga karadtoan hin mga turista tungod han mga lungib ngan mga baybayon hini. An yana nga alkalde han bungto amo hi Nestor Pulido, nga bana han kasanhi nga alkalde han bungto nga hi Alicia Pulido. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 25,077 ka tawo ha 32,833 ka tawo ha 6,546 nga mga panimalay.
Ekonomiya[igliwat | Igliwat an wikitext]
It pagpakabuhi hit bungto kaurugan ha pag-uma ngan panagat ha halarom-nga-kalawdan.
Han una, mahinay an pagpadukwag han bungto tungod kay an bungto nahasumpay ngadto ha Bolinao ngan ha Luzon pinaagi la hin pagtabok hin barge han Catubig Channel. Han 1992, nagdukwag an negosyo tungod hin tulay nga nasumpay han bungto ngadto han Luzon. Ini nga tulay nga tinatawag nga Tulay han Anda, ginpaluyo ngan ginpatikang ni anay Pangulo nga hi Fidel V. Ramos, nga usa nga mulupyo han lalawigan han Pangasinan. Ginsiminto in mga kakarsadahan para hin malurulaksi nga pagkadto han mga baranggay, labi na an mga lugar nga kiritaon ha turista.
mga baranggay[igliwat | Igliwat an wikitext]
An Anda ginbahin ngadto hin napulo kag walo (18) nga mga baranggay.


text:
November 9, 2012
News Release
Diri masosolbar an waray wantas nga pag-umento han kabaraydan ha presyo han kuryente ha Sinirangan Bisayas, tungod han programa ni Presidente Benigno Simeon Aquino III nga nagtutugot han hul-os nga pribatisasyon ha enerhiya ngan/o kuryente ilarum han Public-Private Partnership (PPP) ngan han Electric Power Industry Reform Act (EPIRA). Ini an pahayag ni Jun Berino, Secretary General han Bagong Alyansang Makabayan-Sinirangan Bisayas (BAYAN-SB).
Sumala pa kan Berino, bisan pa hi anay Gobernador han Leyte Jericho ‘Icot’ Petilla an nagin Secretary han Department of Energy (DOE), waray malalauman an katawhan ha bug-os nga nasud ngan mismo dinhi ha rehiyon nga maghihimo hiya hin pitad nga pugngan an padayon nga paghinitaas han kabaraydan ha kuryente tungod kay mismo hi Icot Petilla suok ngan sunud-sunuran la han mga programa ni Aquino.
Nahimumutang mismo ha Leyte an usa han pinakadako nga surok han enerhiya sugad han Leyte Geothermal Production Field (LGPF). May kapas ini mag-prodyuser hin kuryente tubtob 620 ngada 800 megawatts (MW) kada adlaw. Bisan pa upat kapilo an ginkikinahanglan nga enerhiya han rehiyon, sobra-sobra pa an napoprodyuser han Planta. Nagsusuplay gihap an LGPF ha iba nga rehiyon, sugad han Cebu nga naabot 200 MW, 50 MW ha Bohol ngan 200 MW ha Luzon.
Samtang, ginpamatud-an han BAYAN-SB nga ha pira katuig nga pangatungdanan han mga Petilla komo gobernador ngan pagin kongresista ha probinsya han Leyte, waray hini ginhimo nga resolusyon para pugngan an pagsapribado han mga power generation units (PGU) nga nahimumutang ha Leyte, an nahitabo in naging ura-ura kamahal nga kabaraydan han presyo ha kuryente dinhi ha rehiyon.
“Kun ginlalauman nga dako nga pabor an pagin Energy Secretary ni Petilla, hadto pa kunta nagkamay-ada an mga taga Sinirangan Bisayas hin makatadungan, barato ngan akos ha bulsa nga sukot ha kuryente. An rehiyon pa yana an nag-aantos hin ura-ura kamahal nga kabaraydan ha kuryente ngan inabot pa ha punto nga napalit na kita ha Palawan hin enerhiya, dara hini nga pag-abandona ni Aquino han iya responsabilidad ha katawhan nga tagan hin makatadungan ngan libre nga serbisyo komo usa man kunta an kuryente nga Public Utility,” pagduduon ni Berino.
Dugang pa han BAYAN-SB nga an PPP ngan EPIRA Law usa nga ‘peste ha katawhan’ tungod kay nagdadara ini hin mabug-at nga paras-anon ha mulopyo, sanglit nananawagan an Bagong Alyansang Makabayan (BAYAN-SB) ha katawhan nga ‘makigbisog ngan tipahan an mga programa ni Pnoy nga kontra-katawhan.’
Gin-aayat han BAYAN-SB hi Secretary Jericho ‘Icot’ Petilla nga maghimo hin pitad nga ibasura an balaud nga PPP ngan an EPIRA Law, diri magpakatuta kan Aquino ngan solbaron an krisis ha kuryente, pagtatapos pa ni Berino.
Reference: Jun Berino, Secretary General
Bagong Alyansang Makabayan
Sinirangan Bisayas (BAYAN-SB)
bayansb@gmail.com, +63-916-911-2676


text:
Giuseppe Mazzini
Hi Giuseppe Mazzini (Hunyo 22, 1805 – Marso 10, 1872) usa nga Italyano nga patriota, pilosopo ngan politiko. An mga paniguro ni Mazzini nagbulig han pagkahimo han moderno nga Italyano nga estado en vez han mga pipira nga mga bulag nga mga estado, nga an kadam-an gindodominar hin mga puwersa tikang ha langyaw, nga dida hangtod han ika-19 nga siglo. Hi Mazzini nagbulig gihapon han paghatag hin paghubad han moderno nga Europeo nga pakigbisog para hin Demokrasya hin katawhan ha Estado nga Republikano.


text:
Rebolusyon EDSA hadton 1986
An Rebolusyon EDSA hadton 1986 in sunod-sunod nga demonstrasyon han katawhan han Pilipinas nga nagtikang hadton 1983 ngan dumako han 1986. Ini in nahimo ha pamaagi han sagunson nga kampanya han pag-ato sibil kontra han biyonlente han rehimen ngan paglimbong ha piniliay. Ini nga kaso han diri biyolente nga rebolusyon in nagpalakat kan Mangulo Ferdinand Marcos ngan nagpabalik han kanan nasud demokrasya. Ini liwat in tinutudlok komo Darag nga Rebolusyon tungod han presensya han mga darag o dulaw nga mga laso ha durante han mga demonstrasyon pagkahuman han pagpatay kan Benigno Aquino, Jr. Ini in ginsesering nga pagdaog han katawhan kontra han 20 ka tuig nga awtoritarianismo nga rehimen han anay mangulo Ferdinand Marcos ngan napasumat ha laray ulohan han mga notisya komo "an rebolusyon nga nagpapausa han kalibutan".


text:
Kaarangay:Kanan Katawhan Republika han Tsina
Mga ubos-nga-kaarangay
Ini nga kaarangay mayda han mga nasunod nga 10 nga mga ubos-nga-kaarangay, tikang hin 10 nga kabug-osan.
B
- ► Beijing (1 P)
C
- ► Chongqing (1 P)
L
- ► Mga lalawigan han Kanan Katawhan Republika han Tsina (22 K, 22 P)
M
P
- ► Panakayan ha Shanghai (2 P)
- ► Politika han Kanan Katawhan Republika han Tsina (2 K, 11 P)
S
- ► Shanghai (1 K, 1 P)
T
- ► Tianjin (1 P)
Mga pakli ha kaarangay nga "Kanan Katawhan Republika han Tsina"
An mga nasunod nga 16 ka mga pakli aada hini nga kaarangay, tikang hin 16 nga kabug-osan.