text:
An ngaran kan kolum na ini Bakilid, kabaing kan pagkabakilid kan mga pig-aagihan kan kinapobrehan, may pandemya man o mayo, pero lalo na nanggad ngunian na igwa nin kalaban na dai nahihiling, an Coronavirus. An kanta kan nasa kindergarten na mga aki o nasa Grade 1 na “Jack and Jill”, huna ta saná kanta ki aki pero may parumdom ini sa kamugtakan kan mga nasa bakilid na lugar. “Jack and Jill went up the hill/ to fetch a pail of water./ Jack fell down, and broke his crown/and Jill came tumbling after.” Pagharok na saná ki inumon, matukad pa an magtugang na aki sa kantang ini. Kun durudimalas ta mahalnas an bakilid pagkauran, pwedeng madanyaran pa an buhay. Marhay kun malapô saná na pwede pang ipahilot. Pàno kun mapuruhan?
Pasìrip saná ini kan sakripisyo kan mga pobre puon kan aki pa sinda sagkod paggurang. An bakilid na dalan simbolo kan pinaghahalian kan pagtios kan kadaklan na haros dai natatapos, naipapasa pa ngani sa minasurunod na henerasyon. Bakilid. Mga gilid kan triyanggulo kan kamugtakan kan sosyudad. Sa triyanggulo, dikit saná an nasa itaas alagad dakol an sakop nindang kayamanan buda poder. Maski kaisipan gusto pang sakupon kan diit na porsyentong ini kan populasyon. Alagad an hiwas kan triyanggulo sa ibaba iyo an milyun-milyon na naglalapigot sa paghinguwa, alagad kadaklan na beses bakong sulit an nakukuang balik sa kapagalan ninda. May salâ talaga an tamanyo kan pakaareglo kan buhay-buhay bako saná sa Pilipinas kundi sa bilog na kinaban. Kaya an napapaspas an tsinelas sa kapoprotesta, an napapaas sa kakukurahaw na dangugon an kasaraditan iyo an mga nasa bakilid na kamugtakan. Hagad na itama an nakakapagabat pa sa dati nang magabat. Alagad ngunyan, namemeligro na an kaiyu-iyong kalasag sa lado kan konstitusyon na paalawan kan mga pobre na pwedeng paluyahon kan Anti-Terrorism Law. Napirmahan na kan presidente an bagong ley na ini pero may mga abogado na kinukuwestyon kun sunò ini sa sinasabi sa konstitusyon. Pinahiwas kaya ki marhay an paliwanag kun ano an terorismo. Madaling masahutan na an pagreklamo sa inhustisya o an pagkwestyon sa barikig na implementasyon kan mga ley may katuyuhan na rauton o pabagsakon an gobyerno kaya an dakol nin reklamo puedeng apudon na terorista. Makakurab lalo na sa mga uminagi na sa kadipisilan kan panahon nin Martial Law. Pàno na saná an mga nasa masakit na kamugtakan?
Dahil sa pandemya, may kahaditan an mga magurang kun pàno makakanuod ki marhay an mga aki na maadal pa sanáng magsurat, magbilang, asin magbasa. Kan dai pa an lockdown, may problema na kita sa mga non-readers. An pagbasa pati iyo an lyabe sa dakol na kaaraman. Habo kita na an lockdown generation na nasa mga lugar na dai pwedeng turuan talaga ki face to face ki mga maestra o magdarakula na maluyang magbasa, magbilang, buda magsurat. Syempre, may tiwala kita na gigibuhon kan Department of Education an gabos na pwedeng gibuhon tanganing masimbagan an pangangaipo kan edukasyon ngunyan na pandemya. Kayâ an boses na hali sa mga liblib na lugar, kaiba na an mga nasa syudad, na tiuson ki marhay, importante nanggad na madangog. An pagpaabot kan mga kahaditan o mga pagsabi kan mga nanginginot na pangangaipo nganing mabuhay importante sa arualdaw na urulay-ulay sa komunidad. Dai dapat ini pag-ulangon ki ano pa man na paghumâ ta an matalingkas na pagpahayag iyo an harigi kan maugmang sosyudad. Ini man an piggigikanan kan respeto kan mga namamanwaan sa gobyerno.
Dakulon an hahampangon na mga problema kan mga paratukdo ngunyan na panahon pero aram tang marhay na an satong mga paratukdo, sobra-sobra an dinudusay na panahon nganing makaukod an kaakian. Sarong halimbawa kun ano an piggigibo kan mga paratukdo iyo an nabareta sa Rappler kan Mayo 30, 2020: Teacher walks extra mile during pandemic to help students in Sorsogon. Si Michelle Rubio, sarong public school teacher sa Calao Elementary School, Sorosogon City. Nagbugtak sya ki sarong sadit na library sa barangay. Laminated an mga babasahon tangani daang madali ining ma-disinfect. Pighinguwa nya man na magin marhay an internet connection nganing gabos na estudyante makapag-adal na sinusunod an physical distancing. Bako saná ini an gibo nya. Nakipagtabangan man sya sa iba-ibang grupo nganing makakua ki financial aid an 60 Bikolanong pamilya na nalaom kan lockdown sa Manila. Nagtatabang pa sya sa mga IPs—indigenous people—sa lugar ninda
Malalampasan ta an mga pagtios na dara kan pandemyang ini. Sa sarong banwa sa Albay, nabareta kan Hulyo 9, 2020, na dakol an nagkakaragat ki ayam ta dakol na ayam daa an nagbabarasaybasay na sa mga kalye ta dai na an mga ini kayang bahugon kan mga kag-ataman sainda. Dahil ngani ta dakol an nawaran ki ikabubuhay dahil sa lockdown. Kun ibalik ta an diskusyon sa mga aking nag-iiskwela, mahihiling ta na makukulangan ki tamang pagkakan an mga pamilya. Importante talaga na mas pakusugon kan gobyerno an nutrition program lalo na sa mga barangay. Siguruhon nanggad na dai maisakripisyo an pag-ataman kan bilog na pagkatawo kan mga aki. May pakiaram man kaya an marhay na nutrisyon sa katibayan sa pagsabot kan pigbabasa kan mga aki. Bako saná an matibay na pagturo kan mga paratukdo an importante. Kaya, programa nin gobiyerno sa nutrisyon tawan nanggad ki importansya. An mga paratukdo tawan kan gabos na suporta na kaipuhan ninda sa pag-asikaso kan masaralihid na mamamanwaan.
An buhay kan Bikolano buhay nin pagdaog sa mga problemang dara kan bagyo, pagtuga kan bulkan, buda kun anu-ano pang problema. Sa ngunyan, sige saná kita. Tukad, lugsot sa bakilid. Dyan kita nagigin matibay na tawo. Matinios bako sa negatibong kahulugan kaini, kundi matinios ta gusto tang abuton an sarong sosyudad na may kapantayan, may respeto sa kada saro an mga tao, buda an gusto ta talagang mangyari, maging maugma an satong pag-iriba-iba sa komunidad.
.


c: text/html

text:
Sugbo
An Sugbo (kon ha Kinatsila Cebu) usa nga isla-nga-probinsya o lalawigan han Pilipinas nga nahamutangan ha Butnga nga Kabisay-an nga rehiyon. An kapital hini amo an Syudad han Sugbo o Cebu City. Iton Sugbo halaba nga diri-haluag nga isla nga mga 225 ka kim iton kahalaba tikang ha amihanan ngadto ha salatan ngan ginpapalibotan in mga 167 nga gudtigudti nga mga hagrani nga isla, sugad han Isla han Mactan, Bantayan, Daanbantayan, an mga Isla han Camotes, nbp.
Iton Sugbo usa han mga pinakamainuswagon nga mga lalawigan han nasod. An metropolitan nga area han Syudan han Sugbo o Cebu City (nga upod hini nga metropolitan nga area an mga syudad han Mandaue ug Lapu-Lapu) ika-duha la hiton Metro Manila ha kadamo hiton populasyon ha bug-os nga nasod.
Lalawigan han Sugbo
2000 nga census—3,356,137 (gidako-i)
Densidad—660 ha tagsa km² (ika-6 nga gihataasi)
Mga Dagko nga Syudad—3
Mga Komponent nga Syudad—8
Mga Bungto—44
Mga Baranggay—1,203
Mga Distrito ha Kongreso—8†
An Sugbo nahamutangan ha sinirangan han Isla han Negros; ha sinirangan han Sugbo amo an Isla han Leyte ngan ha timugan o habagatan-sinirangan amo an isla ngan probinsya han Bohol. Ginsasapitan an Sugbo han Estrecho han Sugbo ha sinirangan (nahabutnga ini han Sugbo ngan Bohol) ug han Estrecho han Tañon ha katundan (nahabutnga han Sugbo ngan Negros).
An Sugbo ginsisirbisyo-an han Mactan-Cebu International Airport, nga nahamutangan ha Syudad han Lapu-Lapu, mga treinta minutos nga drive tikang ha sentro han Syudad han Sugbo.
HeyograpiyaIgliwat
Nahamutangan an Sugbo ha may butnga han 9°25'N ug 11°15'N nga latitude ngan ha may butnga han 123°13'E ug 124°5'E nga longitude dida ha butnga han kapurupud'an Pilipinhon.
PolitikalIgliwat
An Sugbo mayda kap-atan kag upat (44) ka bungto ngan siyam (9) ka syudad.
Mga SyudadIgliwat
Mga bungtoIgliwat
Mga Pipira nga Kirita-onIgliwat
Kitaa GihaponIgliwat
Mga Sumpay ha GawasIgliwat
- Opisyal nga Websayt han Gobyerno han Probinsya han Sugbo Archived 2017-05-01 at the Wayback Machine.
- Opisyal nga Websayt han Gobyerno han Syudad han Sugbo Archived 2011-02-27 at the Wayback Machine.
- Sun.Star Cebu Online
- The Freeman News
- Cebu Portal and Visitors Guide
- Dazzling Cebu - What it is now Archived 2016-03-11 at the Wayback Machine.
- VirtualCebu.com - Cebu QTVR and Photos Archived 2005-10-29 at the Wayback Machine.
- LakbayPilipinas.com - Cebu Photos and Travel Guide
- CeBu CeBoom CeBlog - Upbeat on Cebu's Blog Archived 2006-06-22 at the Wayback Machine.
- Cebu Photo Gallery Archived 2006-04-09 at the Wayback Machine.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Kaarangay:Mga natawo han 210 nga dekada
Mga tawo nga natawo han 210 nga dekada .
Kitaa gihapon: Mga namatay han 210 nga dekada.
Mga ubos-nga-kaarangay
Ini nga kaarangay mayda han mga nasunod nga 10 nga mga ubos-nga-kaarangay, tikang hin 10 nga kabug-osan.
#
- Mga natawo han 210 (waray sulod)
- Mga natawo han 211 (waray sulod)
- Mga natawo han 212 (waray sulod)
- Mga natawo han 213 (waray sulod)
- Mga natawo han 214 (1 P)
- Mga natawo han 215 (waray sulod)
- Mga natawo han 216 (waray sulod)
- Mga natawo han 217 (waray sulod)
- Mga natawo han 218 (waray sulod)
- Mga natawo han 219 (waray sulod)
Mga pakli ha kaarangay nga "Mga natawo han 210 nga dekada"
An mga nasunod nga 2 ka mga pakli aada hini nga kaarangay, tikang hin 2 nga kabug-osan.


text:
Villasis
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An Villasis usa nga ikatulo nga klase nga bungto ha lalawigan han Pangasinan, Pilipinas. Usa ini nga gamay nga bungto hin pag-uma nga nahamutang ha daplin han Salog Agno. Ha mga katubtuban han Villasis an mga bungto han Malasiqui ngan Asingan ngan an Syudad han Urdaneta. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 54,224 ka tawo ha 11,001 nga mga panimalay.
Mga baranggay[igliwat | Igliwat an wikitext]
An Villasis ginbahin ngadto hin karuhaan kag usa (21) nga mga baranggay.
Mga sumpay ha gawas[igliwat | Igliwat an wikitext]
- Villasis Online - Opisyal nga Websayt han Bungto Archived 2007-03-11 at the Wayback Machine.
- Websayt mahitungod han Villasis Archived 2007-03-24 at the Wayback Machine.
- Pakli mahitungod han Villais Archived 2006-01-05 at the Wayback Machine.
- Philippine Standard Geographic Code Archived 2012-04-13 at the Wayback Machine.
- 2000 Philippine Census Information


text:
Kaarangay:Mga namatay han 230 nga dekada UC
Mga tawo nga namatay han 230 nga dekada UC.
Kitaa gihapon: Mga natawo han 230 nga dekada UC.
Mga ubos-nga-kaarangay
Ini nga kaarangay mayda han mga nasunod nga 10 nga mga ubos-nga-kaarangay, tikang hin 10 nga kabug-osan.
#
- Mga namatay han 230 UC (waray sulod)
- Mga namatay han 231 UC (waray sulod)
- Mga namatay han 232 UC (1 P)
- Mga namatay han 233 UC (1 P)
- Mga namatay han 234 UC (waray sulod)
- Mga namatay han 235 UC (waray sulod)
- Mga namatay han 236 UC (waray sulod)
- Mga namatay han 237 UC (waray sulod)
- Mga namatay han 238 UC (waray sulod)
- Mga namatay han 239 UC (waray sulod)
Mga pakli ha kaarangay nga "Mga namatay han 230 nga dekada UC"
Ini nga kaarangay mayda han amo la nga nasunod nga pakli.


text:
Kaarangay:Mga natawo han 380 nga dekada UC
Mga tawo nga natawo han 380 nga dekada UC.
Kitaa gihapon: Mga namatay han 380 nga dekada UC.
Mga ubos-nga-kaarangay
Ini nga kaarangay mayda han mga nasunod nga 10 nga mga ubos-nga-kaarangay, tikang hin 10 nga kabug-osan.
#
- Mga natawo han 380 UC (waray sulod)
- Mga natawo han 381 UC (waray sulod)
- Mga natawo han 382 UC (1 P)
- Mga natawo han 383 UC (waray sulod)
- Mga natawo han 384 UC (2 P)
- Mga natawo han 385 UC (waray sulod)
- Mga natawo han 386 UC (waray sulod)
- Mga natawo han 387 UC (waray sulod)
- Mga natawo han 388 UC (waray sulod)
- Mga natawo han 389 UC (waray sulod)
Mga pakli ha kaarangay nga "Mga natawo han 380 nga dekada UC"
Ini nga kaarangay mayda han amo la nga nasunod nga pakli.


text:
Cesarea Maritima
An Cesarea Maritima[1] o kundi man Sesarea Maritima[2] (ha Linatin ngan Ininglis: Caesarea Maritima kaluwás ha Ininglis: /ˌsɛsəˈriːə
Gintukod an syudad ngan an daungan hin sakayan ha tugon ni Herodes nga Harangdon han mga c. 22–10 o kundi man 9 UC harani han lugar hin kasanhi nga Fenisyahanon nga estasyon hin armada nga panagat nga tinatawag nga Stratonos pyrgos (Etpάtwvoς πύpYoς, "Tore ni Straton"), nga posible ginngaranan tikang han ika-4 nga gatostuig UC nga hadi han Sidon nga hi Strato I.[4][5] Ha urhe, an syudad nagin pamunuan han mga lalawigan han Romano nga Judea, Romano nga Sirya Palaestina ngan Bizantino nga Palaestina Prima. Ginpanimungto an syudad tikang han mga syahan kutob han ika-6 nga gatostuig AD ngan nagin usá nga importante nga sayo nga sentro hin Kristyanismo han Bizantino nga panahon, kundi nabungkag ini dida han Muslim nga paglúpig han 640, ngan katapos hini nawad'an an syudad han pagka-importante hiní. Katapos iní ginbalik hin pagpakusog han mga Muslim han ika-11 nga gatostuig, ginlupig ini han mga Cruzado, nga nagpadig-on hiní ngan naghimo hiní ngadto hin importante nga daungan hin sakayan, ngan ha kataposan ginrubâ iní han mga Mameluko han 1265.
An ngaran nga Cesarea (Kaισάpeιa) ginhimo ha Inarabo nga Qaysaria قيسارية. Nahipabayaan an lugar ha mga tuig kutob han mga 1800. Ginbalik iní hin pagpadukwag ngadto hin baranggay hin mga manaragat hin mga Bosniak nga mga Muslim nga inmigrante katapos han 1884, ngan ngadto hin moderno nga bungto katapos han 1940, gin-incorporar han 1977 nga munisipalidad han Cesarea (Hebreo Kesariya קיסריה) ha sakob han Haifa nga Distrito han Israel, mga nahabutnga ha mga syudad han Tel Aviv ngan Haifa.[6]
An mga nahabilin nga mga bungkag han kahadto nga syudad, ha baybayon mga 2 ka km ha salatan tikang han moderno nga Cesarea, ginhukab dida han mga dekada han 1950 ngan 1960 ngan ginlakip an lugar ngadto han bag-o nga Nasodnon nga Parke han Cesarea han 2011.
Mga pinambasaran[igliwat | Igliwat an wikitext]
- ↑ Baraan nga Biblia: An Maupay nga Sumat Para ha Imo (Biblia nga Ginhubad ha Pinulongan nga Samarenyo) Samarenyo Popular Version SPV 050 P PBS 2003-1 Philippine Bible Society 1978
- ↑ An Baraan nga Kasuratan Samarenyo Bible SAM 054 PBS 2000-1 Philippine Bible Society 1983
- ↑ New International Encyclopedia. 1905. .
- ↑ "Gintukod han mga tuig 22-10 o kundi man 9 U.C. ni Herodes nga Harangdon, harani han mga nahabilin hin gutiay nga estasyon hin armada nga panagat nga Fenisyahanon nga tinatawag nga Tore ni Strato (Stratonos Pyrgos, Turns Stratonis), nga malinamposon dida han han ika-3 kutob syahan nga gatostuig U.C. Iní nga gamay nga daungan hin sakayan nahamutang ha Amihan nga dapit han sityo. Ginhalad ni Herodes an bag-o nga bungto ngan an daungan hin barko hiní (limen Sebastos) kan César Augusto. Didâ han sayo nga Romano nga panahon, an Cesarea amo an lingkoran han mga Romano nga procurador han lalawigan han Judea. Hi Vespasiano, nga ginpasamwak nga emperador ha Cesarea, nagpahitaas han ranggo han syudad ngadto han ranggo nga Colonia Prima Flavia Augusta, ngan ha urhe nga panahon, hi Alejandro Severo nagpahitaas hiní ngadto han ranggo nga Metropolis Provinciae Syriae Palestinae." A. Negev, "CAESAREA MARITIMA Palestine, Israel" ha: Richard Stillwell et al. (eds.), The Princeton Encyclopedia of Classical Sites (1976).
- ↑ Isaac, B.H., The Near East Under Roman Rule: Selected Papers (Brill, 1997), p. 15
- ↑ Raban and Holum, 1996, p. 54


text:
Mira
Iton Mira poyde tinmudlok ha:
- Mira (bituon), usa nga pula nga higante nga bituon.
BrasilIgliwat
- Mira Estrela, usa ka munisipalidad ha estado han São Paulo
EspanyaIgliwat
- Mira, Espanya, usa ka bungto ha Provincia de Cuenca, Castilla-La Mancha, Espanya.
IndiaIgliwat
ItalyaIgliwat
- Mira, Italya, usa ka comune ha lalawigan han Venesya ha rehiyon han Veneto.
PortugalIgliwat
- Mira, Portugal, amo in uska munisipyo ha distrito han Coimbra.
Mga biyolohiyaIgliwat
- Mira, in uska genus han insekto ha familia nga Encyrtidae.


text:
NO EXTENSION ha voters registration
NO EXTENSION ha voters registrationAugust 19, 2021 No Comments on NO EXTENSION ha voters registration
Tacloban City (Aug. 20, 2021) — “Please do not expect for any extension, because there will be no extension”.
Ini an pahayag ni Atty. Ma. Goretti Caseñas- Cañas, City Election Officer han Tacloban City- Setyembre 30, 2021 an deadline hiton voters registration ha Tacloban.
Yana padayon pa an registration, kundi pagtamak han Agusto 23, 2021 (Lunes) ipapatuman an ira bag-o nga schedule;
Lunes- Biyernes- 8:00 a.m.- 7:00 p.m.
Sabado – 8:00 a.m.- 5:00 p.m.
Holidays- abre hira
Domingo- sirado hira
Sumala pa kan City Election Officer Cañas, bisan ha butnga han pandemya damo an nakada haira buhatan para magparehestro rason nga naabot na nira an target nga new registrants- nga umabot na hin 7,400 as of August 19 ha tag 110 ka tawo nga na pro-proseso kada adlaw.
Batasan han tawo nga kun san-o pa an deadline, aada liwat pagkakalilisang papan rehestro- kundi panawagan ni City Election Officer Cañas, diri na mag-paabot han deadline ngan buhaton na ini san-o magtapos an talaan.
Para han mga magpapa rehestro nga waray gud valid ID, an live birth certificate nga igin isyu han Philippine Statistics Authority (PSA) pwede na. An photocopy la an igsusumiter- kundi kinahanglan la ipakita an orihinal kay pagtatandingon ini ngan han photocopy.
Samtang, an national comelec ngan han IATF, sige pa an mereting yana kun ano nga mga sestema iton ipapatuman panahon hiton filing han mga Certificate of Candidacy (COC), kampanya ngan hiton mismo nga adlaw han piniliay 2022, dugang nga pahayag han City Election Officer.
M. Padernos/CIO


text:
Waray-Waray News: Mga padara han mga OFWs bulig han kanan goberno "real estate sector"
BORONGAN, Eastern Samar (June 14) -- Nakakabulig hin dako nga higayon an mga padara nga dolyares han mga Pinoy OFWs ha ira mga pamilya dinhe ha nasud.
Sumala han report, ine nga mga dolyar in nagagamit ha pagpapaursa han kanan goberno mga "real estate business". An report in igin basi han kanan una nga tuig kabutang han kinita han goberno tikang la han pelete han mga supermalls ug han mga commercial ug shopping centers. Labot hine, nakabulig daw gihapon an makusog nga pinalitan han mga residential subdivisions ug condominium projects nga gintatag-iyahan han gobyerno. Ini nga mga proyekto in daw napundohan tikang han mga dolyar nga padara.
Daw namatay anay an sugad nga negosyo han goberno tungod han problema ha pulitika niyan han dekada '80 labi na han katalsik kan Ferdinand Marcos kundi naghinay-hinay ini hin pakabawi han 1991. (PIA-Eastern Samar) [top]


text:
Waray-Waray News: PGMA nanawagan para san pagkasarayo, pagtapos san pamolitika sa butnga san pagsagka san presyo san asyete san pankalibutan nga merkado
Ni Ailene N. Diaz
Manila (9 November) -- Si Presidente Gloria Macapagal Arroyo nanawagan san mga katawhan kahapon sin pagkasarayo, tuokon na an pamolitika ngan magburublig para maibanan an epekto san pagsagka san pamresyuhan san asyete san pankalibutan nga merkado para mapauswag an kinabuhi san katawhan.
An Presidente liwat nagsugad nga iya gintirok an National Competitiveness Council (NCC) ngan Export Development Council (EDC) para pag iristuryahan an mga pitad nga maibanan an epekto san tighitaas nga presyo san asyete dida san mga industriya ngan mapa upay an produkto para an nasud makigkumpetensya san pankalibutan nga uyag
"Sa yana nga mga panahon, pagkarag san panahon para san pamolitika imbis magpasa sin mga lehislasyon nga maibanan an paggastos san mga pamilya nga Filipino ngan pakahimo nira kumita sin dugang in diri makapasaraylo," an Presidente nagsugad san iya pangabre nga pamulong sa natabo nga meeting nga ginhimo san Malacanang's Heroes Hall.
Sa kaalarma san Presidente san tighitaas nga presyo san asyete san pankalibutan nga merkado, siya nagmando san nadadabihan nga mga ahensiya paghimo sin mga pitad maibsan an epekto sini san katawhan.
Si Presidente nagtawag bag-o la sa Congreso sin pagtutok sin pagpasa sin mayor nga lehislasyon kapareho sin Cheaper Medicine Bill ngan pag amienda san Electric Power Industry Report Act para matagan lugar an pagpahamubo san baraydan san kuryente
Karuyag liwat san Presidente nga maipasa na an 2008 budget bill basi an pondo magin andam na para san mga mayor nga proyekto.
Sugad san Presidente an iya meeting san mga exporters, labor federations, ngan competitiveness council in natirok para makahimo sin mga pitad para maibanan an epekto san naghinitaas nga presyo san asyete ngadto san mga Filipino ngan mapaupay an produkto para an produkto sa Filipino in makakumpara san pankalibutan nga merkado ngan ini makapogong san paghitaas san presyo san local nga mga produkto.
An presyo san asyete san pankalibutan nga merkado pwede umabot sin 100 dolyares kada baril sa Desyembre, ini an sugad san Department of Energy. (PIA Northern Samar) [top]


text:
Waray-Waray News: Mga opisyales han Malacaņang ginpaparesign ni PGMA
BORONGAN, Eastern Samar (June 15) -- Nakatalaan hitabo in haluag nga barubalasa has pwesto hin pira nga mga appointed officials ni Presidente Glorian Macapagal-Arroyo. Kaparte daw ine han iya programa nga "paglilinis" han mga opisina nga direkta aada ha iya "control ug supervision".
Kasumpay hine, ginpalusaran na hin kamanduan an mga chairmen, chief executives, mga presidente ug board members han kanan goberno gintatag-adaan nga mga korporasyon nga magsumitir na han ira "courtesy resignations", ug sumala kan Press Secretary Ignacio Bunye asya na ine an tinikangan han barubalasa.
Nahisumat nga didto pa ine kahurma nga plano hin "revamp" ha Europa han pagbisita han Presidente didto nga dapit, tungod na ngahaw han pagpa-abat hin pira nga mga kampo nga bag-uhon na han Presidente an iya official family ha Malacaņang nga daw gud natiko daman han kapirdihan han kadam-an nga kandidato ka senador tikang ha Team Unity, nga sugad-sugad hin duha la an nakasulod han Magic 12. Mayda mga nagsisiring nga pira hin mga Cabinet Officials mismo in tuman la nga nakabulig han TU senatorial bets, tungod han ira mas damo nga iginhatag nga oras ha pagkampanya han ira kinandidato nga mga anak ug kapamilya.
Nagsiring pa daw gud an Presidente nga tapos na hiya magbayad han iya pulitikal nga mga utang ha mga opisyales nga iya ginpapabul-iw ha pwesto salit an masunod nga tulo ka tuig in iya na daw pagburot-an kun patiunan-o niya gagamiton para ha pagserbisyo han kadam-an nga Pilipino. Dire na daw ig-aappoint han Presidente an mga opisyal nga naghatag la lugod hin problema ha iya imbis nga makabulig. Ha luyo nga bahin, kikitaon pa daw han Malacaņang panel an mga performance han mga magreresign.
Naabot daw hin 90 ngatanan an government-owned and controlled corporations ug nagtikadamo pa daw gud ine tungod han mga nagkababawi o sequestered nga mga kompanya. (PIA-Eastern Samar) [top]


text:
Mga Pedicab magpapapbukod ha PARUMBA 2021
Mga Pedicab magpapapbukod ha PARUMBA 2021May 25, 2021 No Comments on Mga Pedicab magpapapbukod ha PARUMBA 2021
Tacloban City (5.24.21)– PARUMBA 2021. Ini iton osa han mga magigin aktibidad han siyudad ha masunod nga bulan, Hunyo, komo bulan han pag salin-urog han Tacloban City Fiesta.
Sumala kan City Sports Director Joel R. Bugho, osa ini hiton ira nakahilira nga mga sports activities ha bulan han Hunyo nga pananagbalayan han City government of Tacloban ipinaagi han City Sports Office.
Ha yana pala, sumala kan Bugho, gin-abisohan na an mga Pedicab drivers ha siyudad para han tiarabot nga paisan-isan agud makag-andam haira panlwas ug an gagamiton nga Pedicab.
Hira in otro nga pasasabuton ha takna han pagrehestro para na han kumpetisyon.
Hunyo 26, 2021, Sabado iton talaan hini nga Pedicab Race nga gintawag PARUMBA 2021 nga pagbubuhaton a Magsaysay Boulevard, nga sumala pa kan City Sports Director Bugho, may-ada gihapon makakarawat nga mga premyo an magdadaug hini.
Kun mahinunumduman, tinikangan pa han kan anay Mayor Bejo Romualdez administrasyon nagtikang an pagkakaada hin Pedicab Race kada patron han Tacloban nga iginpapadayon pa tubtub yana.
Pagklaro ni pa ni Bugho, yana nga panahon han pandemya, an anuman nga ira sports activities in pirme una ha konsiderasyon han pagpatuman han mga health protocols.
M. Padernos/CIO


text:
Universidad de Sta. Isabel
An Universidad de Sta. Isabel (dating "Colegio de Sta. Isabel") sarong pribadong Vicentino asin Katolikong unibersidad sa Syudad nin Naga, Filipinas. Sadiri asin pigpapadalagan kan mga madre kan Hijas de la Caridad de San Vicente de Paul (Daughters of Charities). Enot na nagpadalagan kaini iyo an limang mga madre kan Hijas de Caridad na nagarabot kan Enero 1868 sa pasugo ni Obispo Francisco Gainza na iyo an kagtugdas mismo kan eskwelahan. Sagkod ngonyan an Orden kan Hijas de la Caridad de San Vicente de Paul iyo pa an nagkakapot asin nagmamanehar kan sinabing institusyon. Dati an pangaran kaini Colegio de Sta. Isabel (1867) asin ini napatindog sa pwersa kan Dekreto Real ni Reyna Isabel II kan Espanya.
An kagmukna kan Hijas de la Caridad de San Vicente de Paul iyo si San Vicente de Paul asin ini tinogdas niya kan Nobyembre 29, 1633 duman sa Pransya.
An eskwelahan na ini pig-inaguraran kan Abril 12, 1869. An Colegio de Sta. Isabel iyo an pinaka-enot na normal school para sa babae sa Filipinas asin sa Sur-subangan na Asya. Kan Agosto 20, 2001, ini nagin sarong lubos na unibersidad sa ri'gon kan Akta Republika 7722 na bisto sa titulong "Higher Education Act of 1994".


text:
Sargon II
Hi Sargon II o kundi man Sargón II (Asiryahanon Šarru-ukīn (LUGAL-GI.NA 𒈗𒄀𒈾); Aramaic סרגן;[1] nga naghadi han 722–705 UC) usa nga Asiryahanon nga hadi.
Anak hiya ni Tiglatpiliser III, ngan inmabot hiyá ha poder hin uruurhe nga bahin ha kinabuhi, posible ha pag-agaw han trono tikang han iya magurang nga bugto nga hi Salmanaser V. Ginpirde ni Sargon II in mga rebelyon, ginlupig an Ginhadi-an han Israel, ngan, han 710 UC, naglupig han Ginhadi-an han Babilonya, nga diin nahibalik paghiusa han Asirya han ka-ribal hini ha salatan, an Babilonya.
An Neo-Asiryahanonn nga pagluwas han ngaran bangin /sargi:n(u)/ or /sarga:n(u)/; an kasurat nga Sargon nahibase han porma ha Bibliya han ngaran (סרגון), nga ginsumat ha Isaias 20:1.[2] An ihap hin paghadi yana-na-nga-adlaw, nga ginbutang basi pansayod tikang han Kahadto nga Asiryahanon nga hadi nga hi Sargon I ngan an haruhadto pa nga Akkadian nga hadi nga hi Sargon nga Magurang.
Mga pinambasaran[igliwat | Igliwat an wikitext]
- ↑ Mga reperensya kan Sargon II kasaragan logograpiko an pagkasurat, sugad han LUGAL-GI.NA o kundi man LUGAL-GIN, pero mga panalagsaon ponetiko nga pagsurat ha ú-kin baga hin naghahatag hin suporta han kahimo nga Šarru-ukīn imbes nga Šarru-kēn(u) (nahibase hin uusa nga pagsurat nga -ke-e-nu nga nabilngan ha Khorsabad). An ngaran han Kahadto nga Asiryahanon nga hadi nga hi Sargon I ginsusurat nga LUGAL-ke-en o kundi man LUGAL-ki-in ha mga talaan hin mga hadi. Dugang han porma ha Bibliya nga (סרגון), an Hebreo nga pagsurat nga סרגן nabilngan hin ginsurat ha Khorsabad, nga diin baga hin nangangahulogan nga an ngaran han panahon nga Neo-Asiryahanon bangin ginluluwás nga Sar(ru)gīn, nga an pagluwás na representa hin regular nga pagdukwag ha Neo-Asiryahanon. Eckart Frahm, "Observations on the Name and Age of Sargon II and on Some Patterns of Assyrian Royal Onomastics", NABU 2005.2, 46–50.
- ↑ 5623. Sargon, Strong's Concordance.


text:
Shanghai Maglev nga Tren
An Shanghai Maglev nga Tren (tinatawag gihapon nga Shanghai Transrapid) (ha Inintsek: 上海磁浮示范运营线) amo an syahan nga komersyal nga maglev nga linea ha bug-os nga kalibutan. An paghimo ini nagtikang dida han Marso, 2001, ngan nagtikang han serbisyo publiko dida han Enero 1, 2003.
Pagtikang[igliwat | Igliwat an wikitext]
Ginpapadalagan ini nga linea han Shanghai Maglev Transportation Development Co., Ltd..
An linea tikang ha Shanghai subway linea 2 nga estasyon Karsada Longyang ngadto ha Aeropuerto Internasyonal han Pudong, it kahalaba han ginsusubay o track 29.863 ka kilometros. It tren mga 7 ka minuto ngan 20 ka segundo, ngan iton hataas nga kalaksi (o top speed) amo in 431 ka kilometros ha tagsa oras.
Han Hunyo 2005, an presyo han ticket mga 50 RMB yuan (mga 6 nga US nga dolyar) ug 40 RMB para hin mga pasahero hin idro nga mayda pagpakita nga pinalit nga ticket han idro.
Kitaa Gihapon[igliwat | Igliwat an wikitext]
Mga Sumpay ha Gawas[igliwat | Igliwat an wikitext]
- SMT - Shanghai Maglev Transportation Development Co., Ltd.
- Maglev ha Asia (Tsina - Shanghai; Hapon - Yamanashi) ngan Europa (Alemanya - Munich).
- International Maglev Board: Transrapid Info, Photos


text:
Isumat.com/9:20AM, July 30 2020
Dara han waray pagkabudlay nga panlimbasog han militar ngan mga Local Government Units, umabot na ha 296 nga anay kaapi han New Peoples Army in nakapahimulos han mga kalungganayan ha ilarum han Enhanced Comprehensive Local Integration Program (E-CLIP).
Dida han report han Philippine Information Agency-8, an mga nakatagamtam han programa in ginlalakipan hin 47 nga miembro han NPA samtang an 249 in kaapi han Militia ng Bayan. Nagkakantidad hin 13.84 Milyones pesos an ayuda pinansyal nga igingahin para han nasabi nga rebel returnees. Ini nga aktibidad o pagproseso han mga benipesyo in natabo tikang Enero tobtob Hunyo 2020.
Ha probinsya han Leyte, 11.76 Milyones pesos an ginbukalsan para hin 33 nga miembro han NPA ngan 229 nga Militia ng Bayan. Ini nga salapi in para han pagpakabuhi, pagtindog hin balay ngan bayad han igintubyan nga armas.
170 Mil pesos naman an iginhatag para hin tulo nga nagsurender ha Eastern Samar. Ha lalawigan han Samar, 15 nga rebelde an nagbahinbahin han 856 Mil pesos nga ayuda pinansyal.
Iginpahayag pa han report nga bisan naatubang han pandemya an militar ngan mga tinaglawas han LGU ngan iba pa nga ahensya han gobyerno, nagpadayon an ira mga pitad ha pagkumbinser nga bumalik ha piyod han balaud an mga rebelde nga kumunista.
Labot la han ayuda pinansyal, an mga rebel returnees ha San Isidro, Leyte in nakakarawat hin food packs. Naabot ini hin 530 nga mga kaapi han pamilya han anay mga rebelde didto han nasabi nga lugar. #


text:
Kaarangay:Espanya
Mga ubos-nga-kaarangay
Ini nga kaarangay mayda han mga nasunod nga 15 nga mga ubos-nga-kaarangay, tikang hin 15 nga kabug-osan.
E
- Espanyol nga mga politiko (1 P)
- Euskal Herria (5 P)
G
I
- Isla han Espanya (1 P)
K
- Kaagi han Espanya (1 P)
- Mga Komunidad Autonoma han Espanya (8 K, 19 P)
L
M
- Mga monarka han Espanya (6 P)
P
- Politika han Espanya (1 P)
- Mga probinsya han Espanya (17 K, 53 P)
S
- Mga salog han Espanya (4 P)
- Mga syudad han Espanya (1 P)
Mga pakli ha kaarangay nga "Espanya"
An mga nasunod nga 52 ka mga pakli aada hini nga kaarangay, tikang hin 52 nga kabug-osan.


text:
Salag
An Pugaran in paburunayan hin manok, kasagaran himo ini tikang ha linara nga palwa hin lubi. An salag[1], pugad[2] o pugarán lugar kun diin puydi kumapot hin bunay han hayop o lugar kun diin puydi inmukoy o pagpadako hin mga anak. Agsob ito hinimo ha organiko nga mga materyales sugad hit sanga, banwa ngan dahon, o puydi liwat usa ka buho ha tuna, o buho ha puno, bato ngan balay. Puydi liwat ini hinimo tikang ha materyales nga ginhimo han tawo sugad hit higot, plastik, tela, buhok, o papel.
Mga kasarigan[igliwat | Igliwat an wikitext]
- ↑ Abuyen, Tomas A. Diksyunaryo Waray-Waray [Visaya] English-Tagalog. Kalayaan Press Mktg. Ent., Inc. Quezon City. Tuig 2000. ISBN 971-08-6050-X. Pakli Ihap 323.
- ↑ Abuyen, Tomas A. Diksyunaryo Waray-Waray [Visaya] English-Tagalog. Kalayaan Press Mktg. Ent., Inc. Quezon City. Tuig 2000. ISBN 971-08-6050-X. Pakli Ihap 295.


text:
Tacloban City – Hadton May 2015 pa na release an pundo para han rehabilitasyon han nag ka guguba ni “Yolanda” nga mga structures ha 84 nga Barangay ha Tacloban.
Ma Pebrero na o walo ka bulan na an nag labay mga upat pala an nahuman nga proyekto tikang han 171 Million Pesos nga pundo han Rehabilitation Assistance on Yolanda (RAY) batch 2 projects.
An pakiana han mga taga Tacloban, Ano na an natabo han implementasyon han mao nga mga proyekto? Hain naman an mao nga pundo?
Sumala kan Atty. Darwin Bibar an City Director han DILG Tacloban nga labot la han ka damo nga mga requirements han national government, nag hangyo pa an city government nga kon pwede deri ipaagi ha by adminstration an implementation kundi ipa kontrata nala ha mga private contractors mahitungod han kadamo han proyekto.
Ano naman an nahinabo yana?
Pamatii hi Atty. Darwin Bibar ha interview han isumat.com.


text:
Dagat Camotes
An Dagat Camotes usa nga guti nga dagat ha sulod han kapuropod-an Pilipinas, nga nagpapabutngan han Sinirangan nga Kabisay-an ngan Butnga nga Kabisay-an. Napapalibutan hini han mga puro han Leyte ha amihanan ngan sinirangan, Bohol ha salatan, ngan Cebu ha katundan. An dagat ginsusumpayan han Dagat Kabisay-an ha amihanan-katundan, ngan an Dagat Bohol ha salatan pinaagi han Kanal Canigao ngan Estrecho han Cebu. Nahimutang dinhi an kapuropod-an Camotes ngan puro han Mactan.
An dagko nga syudad nga harani hini nga dagat amo an syudad han Ormoc ngan Baybay ha lalawigan han Leyte, ngan syudad han Cebu.


text:
Santiago, Isabela
An Syudad han Santiago usa nga syahan nga klase nga syudad ha lalawigan han Isabela, Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 110,531 ka tawo ha 22,401 nga mga panimalay.
Mga baranggayIgliwat
An Syudad han Santiago ginbahin ngadto hin katloan kag pito (37) nga mga baranggay.
Mga medyaIgliwat
Mga AM stasyonIgliwat
Mga sumpay ha gawasIgliwat
- Opisyal nga Websayt han Gobyerno han Syudad han Santiago
- Mga litrato han Syudad han Santiago
- Philippine Standard Geographic Code Archived 2012-04-13 at the Wayback Machine.
- 2000 Philippine Census Information
- Philippines business directory
- Impormasyon mahitungod han Syudad han Santiago
- Filipino Community
- Galeriya hin litrato han Santiago Archived 2007-10-15 at the Wayback Machine.


text:
Mikhail Kalashnikov
Hi Mikhail Timofeevich Kalashnikov (ha Ruso: Mиxaи́л TиMoфéeBич KaлáшHиkoB, natawo Nobyembre 10, 1919 - Disyembre 23, 2013) usa nga sikat nga Ruso nga disenyador hin pusil. Natawo hiya hin kablas nga pesante nga pamilya han baryo han Kury ha Altai nga rehiyon, nagtikang hiya han iya karera ha inhenyeriya hin pagtrabaho dida hin tren nga depot, nga diin hi Kalashnikov nakagtuon mahitungod han mekaniks. Han 1938 igin-draft hiya ngadto han Pula nga Army ngan nagsirbe hiya komo kumander hin tanke dida han mga syahan nga bulan han Dako nga Gyera Patriotika. Han Oktubre 1941 nasamaran hin duro hi Kalashnikov ha gyera ngan ginpauli hiya tikang han frontlines. Nagtikang hiya paghimo han iya syahan nga disenyo hin pusil dida hin hospital ngan waray la mag-iha, binmulig hiya hin worship hin depot han Moscow Aviation nga Instituto. Samtang nagtrabaho hiya didto hi Kalashnikov nakaghimo hin pira nga mga inobasyon para han mga tanke, lakip han mga ini in mekanismo nga nakag-ihap kon pira ka tira an ginpusil. Ha sulod hin pira ka tuig, iginlabaw hiya ngadto han posisyon nga hefe-nga-inhenyero ngan gintaga-an hin darudamo nga mga materyales nga puyde gamiton. Han 1947, gindisenyo niya an AK-47 (usa nga acronym para han "Avtomat Kalashnikov modelo 1947"). Han 1949 an AK-47 nga pansalakay nga rifle ginbutang han operasyon han Pula nga Army; katapos hini, an disenyo amo an nagin pinakasikat nga imbensyon ni Kalashnikov.
Hi Kalashnikov, nga nagtikang komo imbentor-nga-nagtutdo-han-iya-kalugaringon, sinmaka ngadto han prominente nga posisyon nga Disenyador-Heneral hin mga gagmay nga armas para han Army Sovietika. Ha iya disenyo nga inhenyeriya nga departamento, nagtrabaho hira Hugo Schmeisser ngan hi Dr. Gruner (MG 42), usa nga pioneer ha larangan han teknolohiya han sheet metal embossing, tubtob han mga 1950s. Dugang pa, mayda pipira nga mga Aleman nga trabahante nga ginlista o ginpirit pagtrabaho ha USSR ha ilarom han teknikal nga disenyador. Ha urhe nga bahin han iya karera, nagdebelop hi Kalashnikov hin squad automatiko nga armas nga variant han AK-47, nga tinawag nga RPK (Ruchnoi Pulemyot Kalashnikova o kon ha Winaray: Maga-an nga Machinegun ni Kalashnikov), ug nagdebelop gihapon han PK (Pulemyot Kalashnikova o Machinegun ni Kalashnikov), nga nagamit hin darudako nga cartridge (ini ngahaw an full-powered rifle cartridge nga gingamit han Mosin-Nagant nga rifle). An cartridge nagamit hin paha-hin-bala pagkarga hin bala imbes nga magazine. Ha iba nga mga bahin, haros amo la gihapon nga disenyo. Inin mga disenyo nagamit hin dako ha mga butang nga nahahanungod ha ira, bisan pa an AK-47 amo la gihapon an primarya nga garamiton han infantry.
Tikang han 1949 hi Mikhail Kalashnikov nag-ukoy nga nagtrabaho han iya nitibo nga bungto han Izhevsk. Han 2004, nagtikang hiya pagbandilyo han iya kalugaringon nga brand hin vodka[1]. Sumat niya han Reuters Television, "Karuyag ko ig-upay ngan padukwagon han maupay nga ngaran han akon armas pinaagi hin pagbuhat hin mga mag-upay nga butang." Ini nga bag-o nga brand 41% nga alkohol ngan ginbaligya ha bug-os nga kalibutan upod han iya pag-aproba.
Hi Mikhail Kalashnikov nakaduha premyohi han titulo nga Bayani han Sosyalista nga Labor. Han 1998 ginpremyohan hiya han Orden ni San Andres an Protoclete (opдeH CBяToro AHдpeя ПepBoзBaHHoro). Tenyente-Heneral it iya ranggo militar. Hiya usa nga Doktor hin Teknikal nga mga Siyensyas.
An iya anak ha urhi nga panahon nagin disenyador hin mga armas, ngan napirde dida han dipala na-iha nga "Abakan" disenyo nga kompetisyonnga nagresulta han pagpili ngan pagkarawat han AN-94 Nikonov nga rifle han Ruso nga army.
Mga Sumpay ha Gawas[igliwat | Igliwat an wikitext]
- Biyograpiya mahitungod kan Mikhail Kalashnikov Archived 2006-08-15 at the Wayback Machine.
- Lain nga Biyograpiya mahitungod kan Mikhail Kalashnikov[dead link]
- Virtual tour hin Museo mahitungod kan Kalashnikov Archived 2011-07-07 at the Wayback Machine.
- 'I sleep soundly' - Usa nga Interview kan ug artikulo mahitungod kan Mikhail Kalashnikov nga an edad 83, tikang han The Guardian nga peryodiko.
- An Biyograpiya han Main Gun nga Disenyador nga hi Mikhail Timofeevich Kalashnikov Archived 2010-04-08 at the Wayback Machine. - Opisyal nga biyograpiya
- Automat Kalaschnikow nga salida nagdokumento han tawo ug han iya makina


text:
by U Eliserio
translated into Waray by John Lloyd Casoy
Maaram it nga tanan nga kun pag banyakan mo it imo nanay ha nawong, dire magigin maupay it imo adlaw.
Dire man karuyag banyakan ni Anselmo “Mo” Katonyan an iya iroy. An iya hingyap nga pagbanyakan itun mga siga didto han gawas hit ira kalsada. Guti pa la hiya, pirme na gin kikinursunadahan. Yana nga dise-sais na hiya, padayon la gihap nga gin sisinugo, gin aagaw an iya gin papalit nga pandesal, gin huhubo an iya shorts. Ine an mga rason kun kay ano nag-aram hiya hin krav maga. An resulta, hubag an mata han iya nanay.
Naghihirot gad hiya hit iya mga gin paplano. Alas singko pa la, bumuhat na hiya, tikan pagpiniraw pag binasa hit Wikipedia hinuong han daan nga sining hit self-defense hit mga Israeli. Gin upay ni-ya nga dako it hagong han iya gin kikilala nga hubya nga amay. Gin tuhay ni-ya nga sarado an purtahan han ira compound. Gin-upay nga waray makakasabot hit iya pag-iiniksersays.
An dire ni-ya nasiguro, kun maupay la gihapun an katurog han iya nanay nga hi Mrs. Bene. Patambling-tambling hi Mo ha iya sulod, sigaw ngan sigaw na baga’t kung fu an iya gin piprinaktisun. Nabatian ngay-an hiya han hiya nanay, gin kadto hiya pananglitan pagwarningan na bangin la makastigo na liwat hiya han iya gin kilala nga amay kun madistorbo itun nga nakaturog nga matambok nga pulis.
Ha krav maga, kinahanglan nga todo-todo it atake ha pinakamaluya nga parte han kalaban ha pinakamadagmit nga pamaagi. Ha huna-huna ni Mo, nakikit-an ni-ya an siga nga nanhuram ha hiya hin selpon nga an balyu, usa ka tagay hin gin nga inumon. Gin banyakan ni-ya itun. Ha kamatuuran, umabre an purtahan han iya gin pupuy-an ngan nabanyakan ni-ya an nawong han iya iroy.
Dire nagin maupay an aga ni Mo. Kinagab-ihan, dire la ni-ya napamatian kay sarop man an iya talinga hin earphones, ginkastigo na liwat utro han iya gin kilala nga amay an iya iroy. Labhag an nawong, ngan han lawas. An pilosopiya hit iya gin kilala nga amay “waray iba nga makakakastigo hit iya asawa, hiya la”. Kung nasabtan la hine nga gin banyakan ni Mo hi Mrs. Bene, bangin duro-duro pa an nahitabo ha iya. Dire na la nasabtan kay puros naman pasa an nawong han iya nanay, dire naabat nga gin pablak-ayan ngay-an hiya han iya anak, nga kunta, iya asawa an naghimo.
“Hubog hiya,” siring ni Mrs. Bene nga naninimangno han ira pamahaw. Bacon ngan hin pandesal nga ginpalit pa kagab-i, gintusta nala didto han ira oven.
“Ngan kamakuri magin pulis.” Maaram na hi Mo hit sisig-ngun han iya iroy. Dire na hiya nalaum nga mahimamangno pa ine hit kamatuuran.
Dire man gihap nagin maupay nga asawa an namatay na tatay ni Mo. Han unom, pito pa la hiya katuig, maaram hiya, nahinunumduman pa ni-ya, pirme gin susuntok an iya nanay. An kamatuuran, nanay naman ni-ya an naghihimakuri nga makatirok hira. Namatay han usa nga buy bust operation hi Mr. Katonyan. Hi Sarhento Bene an pulis nga nagruba han operasyon nga shabu han iya tatay.
Dyes katu-ig hi Mo nga nag-asawa utro an iya nanay. Han una, maupay gad an relasyon nira ngan han pulis. Tungod han mga loan ha GSIS, kada adlaw nga pagbinasa han mga classified tungod han anunsiyo hin mga naibaligya nga balay, waray awud nga pagpirit, napalit nira Sarhento ngan Mrs. Bene an upat nga balay ha usa nga compound nga gin uukyan nila yana ngan gin papaplitihan.
Trese anyos hi Mo nagtikan an papangastigo han iya gin kilala nga amay kan iya nanay. Umuli na la usa kagab-i nga hubog. Han gin pupudgan ni Mo an iya nanay, pati hiya nahi-api.
Usa ka tuig bag-o magin normal an ira kinabuhi. Nagin normal nala an pangangatigo ni Sarhento Bene ha ira nga mag-iroy.
Tumugaok na an manok han ira kaharani nga balay.
Sabungero itun, pirme nga kahampang hit inom han iya gin kilala nga amay. Kamatilamhot an bacon nga ginluto ni Mrs. Bene, pero dire hi Mo mamamahaw. “Makarigo na ako, Ma. Bangin la kami magkataragpo ha banyo.”
Dire la nag-iha, nakabado na hiya ngan nakapamostura. Buwenas hiya kay uniporme hit college it iya sul-ot. Dire ni-ya masabutan kun gin-aano it pamili han bado kada adlaw an iya mga kaklase han hayskul, na yana, normal na la an gin susul-ot kun mapasok ha unibersidad. Gin sarado ni-ya an iya sulod kay makuri bangin la hiya pagtripan nga pag-imbestigahon han buwaya tungod nga waray hiya ha ira balay.
Waray ha ira sala an iya iroy, waray gihap ha kusina. Humarani hiya han ira banyo ngan nabatian an boses han iya nanay ngan han iya gin kilala nga amay. Nagtext na la hiya ngan dumiretso na pagsulod.
Waray an mga maton ha kanto. Bangin mga nakaturog pa.
Harayo an sakayan han mga dyip nga tikadto ha Manila, ngan, trapik pa. Ini an rason nga aga pa hiya nalakat bisan alas-otso pa an iya klase.
Han arko nga nagbubulag han ira barangay ngan han Barangay Paligsahan, nakit-an na liwat utro ni Mo an usa nga pulubi. Nagmamata na ine ngan gin kikinitaan an mga lalaki nga nagsisilhig han ira luyo ngan han babaye nga nagdadagmit paopisina. Halaba an maitum na buhok han pulubi ngan han bigote pati an barbas hine. Waray sul-ot nga panhintaas, umuran man ngan bumagyo. Mahuyo la ine ngan dire man nangangaro. Dire sigurado hi Mo kun tatawagon ni-ya ine nga pulubi. Hiya lat naghahatag hito hin kwarta. Piso kada makita ni-ya ine nga lalaki. Waray pulos nga piso, dire ngani makakapalit hin mani. Ito na an iya pirme gin bubuhat. Baga na la hin ritwal kunta pagbulig han tawo an iya motibo.
Sugad han hadto, dire hiya gin asi han pulubi bisan han dumaop na hiya. Nag-squat hiya ngan gin butang an piso ha til-an han pulubi. Kahuman hine, magdadag-mit hiya nga lumakat.
May iba nga nahitabo hine nga adlaw. Bangin kay nabanyankan ni Mo an iya nanay ngan karuyag hiya lipungon han kalibutan, pauna pa la ini hit kamalasan na ti-abot ha iya.
“Maupay nga aga,” siring han pulubi.
Napa-ukoy hi Mo, guti-ay nala mahipakulob, bagat kotse nga tigda nagbreak. Maupay nala may maga training na hiya, kay kun waray, mahaharukan gud ni-ya an semento. Gin kitaan ni-ya an pulubi. Dire iton nakita ha iya. Dire hiya sigurado kun itun nga pulubi ba an nagmaupay na aga ha iya. Nagdiretso la an iya paglakat tipakadto han sarakyan han mga dyip.
Tumarahiti. Umuran. Bumagyo. Nakasakay na han dyip hi Mo. Nahulos na hiya han uran, pati an iya mga kaharani. Pag-abot ni-ya han ira eskuwelahan, nahisabot nala hiya nga suspendido na an ira klase. Umukoy an uran pero dire humubas an baha. Gab-i na hiya nakauli ha ira. Han may arko, nakit-an na ni-ya an siga na karuyag ni-ya pagyabuon. Gin titripan nira an pulubi. Gin kakaputan hadto nga duwa an braso han lagas. An lider han mga siga, Doro an ngaran, may kapot nga gunting, gin iiniroy-iroy nga pagguguntingan an hilaba nga bigote han lalaki. Mayda mga tawo han ligid, naiwas kit-un an nahihinabo.
Hulos pa an iya mga medyas, sumugod hi Mo. Hi Doro an una ni-ya nga gin banyakan. Una, kay may kapot ine nga gunting, ngan kinahanglan ni-ya na pabagsakon an pinakamakusog ni-ya nga kaaway. Tikaduha, tikan han iya pwesto, ine an nakatalikod ha iya.
Nakalubas la hi Doro. Maaram na hi Mo hit iya hitsura: waray mata ngan irong, puro la baba, dako it pagbukaka, may sulod nga nagdidinugo nga lagos ngan nangingitum nga ngipon. Nakatalikod ine ha iya, pero maaram hi Mo han itsura hit iya mga gin kakaaway kay tungod nga guti pa hiya, pirme na gin kakaptan an iya mga braso han mga upod ni Doro, nagtitinawa ha iya nawong. Karado pa ine magtinawa.
Nakikit-an ni Mo an butagtok hine, bagat tudlo hin bata an katapusan. Kinusugan ni Mo an pagbanyak han base han spinal column han iya kaaway.
Dire gud man la hinadlok an nga pusong. Gin atuban hi Mo ni Doro, gin buno gamit an gunting. Sumulod han iya huna-huna an iya nanay, luho-luho an duster, ngan han sophomore nga myembro han org ha ira eskuwelahan nga gin puprubaran ni-ya apihan, hilaba an legs hine. Gin binaru-banyakan hi mo han mga siga.
Naabat hiya han dugo ha iya ti-yan ngan ha iya baba, ngan ha iya braso, agtang ngan irok, prinubaran ni Mo nga tumukdaw. Gin pirit ni-ya nga pumukrat. Bulhog an usa nga mata, gin buhat hiya han duha nga alalay ni Doro. Tumambad ha iya an dunot nga ngipun ni Doro.
“Ine an parte nga may sisig-ngun ako nga hilaba ngan makusog ka ngan pipirdehun mo kami.” Gin gunting ni-ya an maong ni Mo. “Patalikda it hiya,” siring han siga nga lider.
May nabatian hi mo nga tunog han silbato. May nakit-an hiya nga mga nakadulaw. Mga tanod? Mga pulis? Supporter ni Noynoy? Kay ano nga bubuligan hiya hine.
“Buwas na la.” Naglakat pahirayo an tulo.
Hubo, plakda ha aspalto, gin haranian hi Mo han pulubi. “Pasaylu-a ako, kinahanglan ko itun nga buhaton para ha imo. Kinahanglan mo nga pumasa han pagsubok. Ngan pasaylu-a ako, pumasa ka, pero kinahanglan nga an mga tanod la nga haw an bumulig ha imo. Dire man pwede nga mamugot ako hin tulo nga ulo. Pero ine,” gin haprus ni-ya an tiyan ni Mo, “para masabutan mo nga seryoso ako.”
Han naglabay nga tu-ig, gin dara hi Mo han iya usa nga kaklase ha usa nga hardware store ha usa nga mall ha EDSA. Didto, may libre nga testing han massage chair. Kinse minutos nga gin yabo-yabo han makina an luyo ni Mo. Baga hiya hin gin labasan kahuman. Nablangko an iya huna-huna nga baga hiya hin nalupad. Kasabot ni-ya dire na utro mahitatabo ine nga karayhakan, tungod nga gin sig-kan hira han manager han hardware store nga usa la kabeses pwede testingun an massage chair.
Pero kinagab-ihan hat nga adlaw, kun san-o nabanyakan ni Mo an iya iroy ha mata, nahitabo utro ha iya an paglabas nga nagpablangko ha iya huna-huna ngan nagpalutaw han iya lawas. Ine an epekto pagkahuman hapruson han pulubi an iya tiyan.
Gin patukdaw hiya han mga tanod. Duha ine nga babayi, may ada kalumatdan, lagas, ngan nakadulaw. “Ayos ka la intoy?”
“May buno–” Gin abat ni Mo an iya tiyan. “Ayos lang.” Ngan bag-o pa magpaki-ana an duha nga tanod, naglakat na hiya ti-pauli.
Ha ira balay, waray hi-ya na-abtan nga pagkaon. Napamatian ni-ya nga gin roromansa an iya nanay han iya gin kilala nga amay ha ira banyo. Dumiretso hiya ha iya kwarto. Naglubas hiya, nagsul-ot hin t-shirt ngan dayun la humigda. Buwas, pagtitikasan hiya nira Doro. Pero bag-o umalbot an kinabuwasan, mapahuway anay hiya.
Gin pukaw hiya han lamrag. Dire hiya makakita, gin bulhog an iya mga mata. Gin kaham ni-ya an selpon. Waray ha ilarom han iya ulunan. Kinaham ni-ya an iya backpack. Waray didto han til-an han iya kama.
“Birat –“
Nawara an lamrag. Tumambad ha atubang ni Mo an pulubi. Nakasquat ine ha til-an han iya kama. May sul-ot nga kapa, busag an hilaba nga buhok, bigote ngan barbas.
“Birat ka nim iroy.” Nainga-ihi hi Mo.
“Kumusta ka na?” Gin tagan hiya hine hin dugnit. Ngan gin kapa gihap.
Gin putos ni Mo an iya lawas. Mahumok an tela, bagat velvet, may kolor nga itum ngan tagimpusuon ug sampaga. “Piraw la nga haw, ngan mahulos.” Dire nasabot hi Mo kun kay ano dire hiya naggiginuliat.
“Damo nga salamat utro han imo gin buhat kanina.”
“Katunga la adto nga gin himo ko ha imo.”
“Anu man an imo motibo, lagpas hin katunga pala adto han imo mga gin bulig ha akon.”
Humuyo an lalaki. Bumuhat hi Mo, kumita ha gawas. Nagpapatsarang an mga bituon, bagat mga tawo ha mall. May ada hiya nababatian nga nagvivideoke. “Damo gihap nga salamat.” Ngumuso hi mo ha direksyon han iya tiyan.
“Nag-andam ka na?”
“Han ano?”
“Kun ano an karuyag han imo kasing-kasing.”
“Dadad-on mo ako ha orgmate ko nga malegs?”
“Aplikante ka pala di ba?”
“Kay-ano nga nasabtan mo man iton?”
“Lamanlupa ako, dire ak tuyaw.”
Gin kagat ni Mo an iya im-im. Maaram hiya na patay na hiya ngan aadto na ha langit. Pwede gihap ha impyerno, pero dire naabot ha iya ine damo nga trahedya na dire hiya positibo. “Patay na ak hine?”
“Kay kinabuhi ba ha imo ine? Gin siplatan ni-ya an lugar. Umukoy hiya han usa nga poster han Harry Potter and the Prisoner of Azkaban, nakadukot ha pader han kwarto ni Mo. Gin bubukbok na ine.
“May ada….kita kakadatuan?”
“Ha akon palasyo.” Gin sukray ni-ya an balbas ni-ya nga busag.
“Ha…”
May gin gawas nga sulod an lagas tikang han iya kapa. “Ha ilarum han tuna.”
Tumangdo hi Mo. “Ayaw la anay ha? Tagi akun lima nga minuto.” Gin-adjust ni-ya an sul-ot nga kapa, gin pahuway an iya mga hita.
Kumadto hiya han kwarto han iya nanay. Abri an mga bintana, nasulod an lamrag han mga bituon. Nakit-an ni-ya ine han ira banig ha salhog, bagat fetus it posisyon. Aadto han folding bed an iya gin kilala nga amay. Unom na katu-ig an nahitabo, pero dire la nga haw nira gin gagamit an kama han kag-anak ni Mo, labi la kun magroromansa hira. An makuurit la, ayaw ig labog an upat nga poster bed, o kun maupay pa, ig hatag nala ha iya.
Hinagong hi Sarhetno. Gin pitik ni Mo an tiyan han tabatsoy. Pumukrat ine pero dire nagmata. Gin pitik ni Mo an irong. Umikot la an baboy ha folding bed. Gin biling ni Mo an maong han iya gin kilala nga amay. Gin kuha ni-ya an pusil hine. Treinta y otso. Gin tsik ni-ya, waray ine bala.
Gin butong ni-ya an taklap han iya gin kilala nga amay. Gin kubot an singit hine. Pumukrat an bu-aya, nahimangno na hiya yana. Gin tutok ni Mo ha sintido an pusil. “Pamati, birat ka nim iroy.” Gin dilaan ni-ya an iya im-im. “Dire ak nasabot kun patay na ako, pero kun mus-ak na ako magigin masurob-on kun dire ko pa ini kaya nga buhaton. Dire ak maaram kun ano it imo problema ngan waray na ak hitun labot. Waray na nga ak labot kun kay ano nga gin papasakitan mo it akon nanay, waray na ak labot. Waray na ako labot kun kay-ano gin papasakitan mo ako. Waray na ako labot. Andam na ak pumatay kanina, kun maaram ka la? Itun siguro an rason kun kay ano ako namatay. Nakit-an han Ginoo nga waray na ako konsensya. Pero dire na itun kinahanglan, kun murag ug buhi ako o kun waray na ako ha tama nga huna-huna nga maupay nga tawo ka ngay-an, papatayon ta ikaw yana, ngan ine an dako ko nga sala. Dire na ak maaram kun ano it sunod nga mahitatabo. It karuyag ko la sig-ngun, animal ka. Dire itun nga gin papasakitan mo ako, ug kami. Animal ka, urog nga gin palaom mo kami. Dire ka kunta nagpalaom hin bata. “Gin kalabit ni Mo an gatilyo. Natural, buo la nga haw an bungo han iya gin kilala nga amay. Dumalagan hiya pabalik han iya kwarto.
“Malupad na ba kita? Mag-aabre ka ba hin luho ha reyalidad?” Maupay an kapot ni-ya han kapa han pulubi.
“Malupad? Ano ak enkanto?
“Ano ka ngay-an, bastos ka?”
“Ako? Ako an Hadi han mga lamanlupa.”
Sumulod hi Sarhento Bene han kwarto ni Mo. Nalinog an tiyan hine. Nanlalamrag an ngipun, nakangisi nga bagat ayam. Gin tutok ni-ya an pusil ha ulo ni Mo.
Bumuto ine ha ira salog, sumabog an ginuti-guti nga kahoy. Bumuklad an tuna ngan gin kaon hira han kalibutan.
Ha palasyo na nagmata hi Mo. Himo hin bato an iya katre, pero kumportable ine. Matambok ngan mahumok an mga ulunan. Mahagkot an kwarto ngan masirum. Usa la nga kandila an gin titikangan han lamrag. Bumuhat hiya ngan gin daup ine: usa ngay-an nga bukatkat nga gin kurong han garapon. Nahunahunaan ni-ya an usa nga gab-i. An mga dalan nga aragihan han kastilyo, puro kabukatkatan ha garapon an gin titikangan han lamrag.
Gin biling ni Mo an iya mga bado. Masuok ha iya an sul-ot nga pajama, gin sukbit iton ni-ya tikan ha Taas han usa nga tawo han Hadi. Waray an iya t-shirt ngan boxers, pero nakadto an kapa. Nagbabado hiya han nabatian ni-ya an usa nga tuok tikang han kaharani nga kwarto.
Kun dire la gin butlaw hi Mo han ira lakat tikan ha “Taas” tipakanhi han palasyo han Hadi, dire hiya mahihingaturog tungod han aringasa han kaharani nga kwarto. Umangkon daw ine han Hadi, duke ug prinsipe, dire masigurado ni Mo kun ano didto. Basta an iya gin sasabtan, riko an tatay hine, ngan harani na mamatay.
An siring han Hadi san-o baya-i hi Mo ngan makakaturog, gindara hiya han ira kaharian kay may-usa hiya nga misyon. Hiya an magigin kampeon han Hadi han usa nga sayaw. Kun kay ano hiya pa nga tawo an kinahanglan nga magin kampeon, kun kay ano kinahanglan hin usa nga kampeon ha sayaw, waray gud interes hi Mo nga pagbatunon inen nga mga paki-ana. Bubuhaton ni-ya an hihingyapon han Hadi para makakuha hin balyo nga gin saad hine.
Gumawas hiya ngan gin tuktok an kaharani nga kwarto. Usa, bangin kinahanglan han duke nga prinsipe an iya bulig. Ikaduha, dire hiya nakakailub han aringasa hine. Ikatulo, bagat dire man katatapuran an Hadi. Maupay na may iba hiya nga sangkay ngan dire man maraot nga tawo han prinsipe na duke.
Naabrihan an purtahan ngan gin suntok hiya han kamatuuran. Dire gud man magigin posible nga magin malabad nga tawo an iya karahani nga kwarto. Kay-ano, dire man ine tawo. Usa nga pugita an umangkon han Hadi. Kahitaas ni-ya, karadako han iya ulo, an mga mata nga nanhuhubag pagtinuok.
Nakasul-ot ini hin pula nga kapa, may korona nga nalamrag ha iya ulo. “An dayo,” gin-abot an galamay hine ha kamot ni Mo. “Pakadi, pakadi.” Huminggok ine, ngan diretso an pag-ukoy han iya pagtinuok.
“Mo na la, mahal ko nga duke.” Mahulos-hulos an salhog han kwarto.
“Prinsipe la, Mo, Prinsipe la.” Tumudlok ine han usa nga mahulos nga lingkuran. “Paglingkod. Kanugon nga yana ka la umagi. Bisita ko kanina hi G. Bingle. Riko nga tawo, kahit dire maharlika. Dadad-on ni-ya niyan an iya mga anak ha sarayawan. Bumutong hin lingkuran ngan lumingkod han atubang ni Mo. “Kakaruyagon mo hira. Kahurma an akon dakila nga tito.”
Tumangdo hi Mo. Dire ni-ya matutukan ha mata an Prinsipe, ngan dumapo an iya mga mata han mga armas nga nakasal-ong han pader.
Lumingi an Prinsipe. “A, nakikit-an ko nga nag-aandam ka na para niyan nga sarayaw.”
Bagat nakampay kan Mo an usa nga parakol. “A, pasensyahi la, ano?”
Tinawa an Prinsipe. Itun an kasabot ni Mo. Umabre an baba hine ngan naghiniyom-hiyom, ngan nagngisi gihap an iya mga mata. Iba an tunog han tawa han Prinsipe, bagat tawo nga naguliat ha ilarom han tubig. Bagat tunog nga nalulumos.
Nakapanhuna-huna hi Mo na bangin dire tuok han Prinsipe an iya nababatian kanina. “Kay-ano?”
Gamit an iya duha nga galamay, gin sambayan ine hiya. “Dire gin siring ni Tito kun ano an sayaw, ano?”
“Sayaw. Kay ano pa it ig tututdo hit sayaw? May ada tukar, ig babantad la an mga tiil, ig babantad an mga kamot. Bangin maghinilud-hilod pa kami hadto nga gin siring mo nga mga anak ni G. Bingle.”
Tinawa utro han Prinsipe, nga kahuman, nawara na an kamahiyum-hiyom han iya mga mata. Baga ine hin maghihingatuok utro. “May kinahanglan ka nga paghinilud-hiluran, pero dire an mga anak ni G. Bingle. Kinahanglan mo mga mapirde an Pirata.”
“An Pirata?” Tikan ngay-an han galamay han Prinsipe an itum nga likido.
“An Pirata. Maiha na ni-ya gin didinistorbo an mga mga labasero dinhi han amon kahadian. Yana, nadakpan na hiya han mga sundalo han Had. An gin hihingyap ni-ya, usa nga paghuhusga nga tikan ha Taas.
“Ako, ako an magsisiring kun paparusahan hiya o dire?” Nagkalot han baba hi Mo. Talagsa hiya magkita hin Boston Legal, ngan naghinyap hin pira ka utro nga magin hukom. “Akon gat ada mahihimo.”
“Makarit.” Nalingkod la nga haw, gin abot han Prinsipe an parakol. “Ine, kuha-a.”
Magaan an parakol. Nakikit-an ni Mo an iya nawong, puro hiya muta. Maringgat an iya ulo. “Pagpupugutan ko ba hiya ni-yan hin ulo?” May ada ba ulo an Pirata?” Baa, dire ko ada itun mahihimo. Hukom la ak, dire tulisan.”
“Dire mo man hiya kinahanglan nga pugutan.”
Huminga hin hilarom hi Mo. “Maupay.”
“Paglaslasi it braso, ngan tigbasa it dughan, waray problema.”
“Ano?”
“Kun dire nimo ine bubuhaton, bangin ikaw it mapugutan hin ulo. Laban it sayaw, Mo. Kun matugot ka nga patayon hit Pirata, waray ine iba nga karuyag singgon nga tikan ha Taas, waray hiya sala.”
Nahulog ni Mo an parakol. Gin talsikan hiya hin itum nga likido ha mata.
Pagpurot han armas, kinadto ni-ya an Hadi. Naabtan ini ni-ya nga nalingkod ha trono, nagkikita hin klawn, gin papalibutan hin kun sin-u-sin-u nga sundalo, serbidura ngan uripon. Nakadto gihap an mga maharlika nga nakakapa. Han makit-an nga kapot-kapot ni Mo an parakol, kumumpas an Hadi ngan ginikan an nga tanan, pwera han mga sundalo ngan han Prinsipe nga upod ni Mo.
Iwinagayway ni Mo an parakol. “Karuyag mo gad ako mamatay?”
Sumalipod han but-nga nira an duha nga sundalo. Tag-urusa hira hin kalasag ngan sibat, an sunod nga nahitabo, plakda an duha didto han salhog. Nabari an sibat ngan naluho an mga kalasag.
“Kay ano…ano an nahinabo?”
Nagkumpas an Hadi ngan gin buligan han iba pa nga sundalo an mga bumagsak an til-anan ni Mo. Gin bilin nira an mga bari nga sibat. Kumumpas utro an Hadi ngan nakatukdaw na ine han atubang ni Mo, nakatutok an duha nga bari nga sibat ha iya li-ug.
Pumarakpak an Prinsipe, tunog hin linabhan nga gin pupuro-pusdak.
“Aram mo ba, Mo, akon kampeon, kun kay ano ako it Hadi?”
“Kay…tatay mo an namatay na Hadi?”
“Kay ako an mapakangyarihan dinhi ha kahadian.”
Napatulon hi Mo. “E, kay ano dire na la ikaw an pumatay han Pirata?”
Gin baba han Hari an binari nga sibat. Bumalik han iya trono. “Kay may usa nga mas makapangyarihan pa ha akon. Ngan ine an batas. Ngan ha batas, an kriminal nga umaro hin panhuhusga tikan ha Taas, huhusgahan hin tikan ha Taas.” Suminghot ine. “Pero dire gin sisiringin han batas nga dire pwede buligan an kampeon. Karuyag ta ikaw, Mo. Maisug ka, andam nga bumulig maski dire nimo kilala. Ngan gin sisiring mo it imo nahuhuna-huna, dire ka buha-on. Oo, talagsa waray ka ha upay, pero tangkod ka. Ngan karuyag ko pa it kampeon nga tangkod ug han kampeon na baga hin pulitiko. Gin tagan ta ikaw hin kapangyarihan. Dinhi la ito madara ha amon kalibutan. Husgahan mo hin tinuod an Pirata. Damo na an iya gin kawatan, gin gahasa ngan patay. Husgahan mo hiya hin maupay, ngan pati ha Taas, Magana it imo kapangyarihan.
Nahuna-hunaan ni-ya an iya gin kilala nga amay. An mga siga. Kinitaan ni-ya an parakol. May daplis hine hin dugo. Maaram hiya nga buhi pa an duha nga sundalo nga iya gin pirde. Dire ngay-an ni-ya nasabtan nga may nasamaran hiya. Samaran an iya mga kaaway, ine an iya hingyap. Di ba? Kay dire man hira maupay, di ba? Ngan maraut gihap ine nga pirata. Gin kita ni Mo an Hari, ngan tumangod na hiya.
“Kamakarit,” siring han Hari. Pumapalakpak ine, ngan madagmit nga bumalik an mga uripon, serbedura, sundalo ngan iba-iba nga riko nga tawo. Maaringasa hira, bagat kwarto hin mga estudyante na waray pa an ira maestra.
Gin tawag ni Mo han Prinsipe. Natukdaw ine tungod han usa nga lingkuran. “Lingkod, lingkod,” siring hine. Gin masahe han Prinsipe hi Mo.
“Nabati-an ba nira an karu-kayakan namon ngan han Hadi?”
Kumindat an Prinsipe. “Ano ka ba, Mo? Pati ako dire ko nabatian an iyo gin kinarayakanan.”
Tumamod hiya. Gin punasan an dugo han parakol gamit an iya kapa. Itum ine. Itum an kolor han dugo.
“Aadto man hi G. Bingle?”
“Itun nga nakakapa hin busag?”
Dire. Maharlika adto, an maharlika la an pwede nga magkapa. Adto nga nakakalo. Adto o, nakikit-an mo it nga puro ginto nga alahas. Baman kay negosyante, kinahanglan nira nga ig pakita an yaman. Nakita ka hito.”
“Hito ka hin hito, kay pag tudluka gad.”
“Itun nga babayi nga may kalo, suhag hin pating. Itun an anak ni G. Bingle. Magpakilala kita niyan.” Lumuya pa nga duro an iya tingog. Bagat turo hin tubig tikan han barado nga gripo. “Dire mo naman hiya kinahanglan nga pagpatayun. Kinahanglan mo la hiya nga husgahan.” Gin padayon niya an paghilot.
Gin kinitaan ni Mo an usa nga anak ni G. Bingle. An pinakamahusay ha hira nga tanan. Hitataas ine, aysus, kay maitum pa hit ulikba. Guti-ay an kalo hine, ngan haros waray alahas. Gin kindatan ni-ya an babayi. Humirayo la ine hin pagkita.
Umabot an lima nga sundalo nga iba an kolor han uniporme, bolhog imbes nga lunghaw, nga iba na an mga armas, espada nga sibat kunta. Butong-butong nira an usa nga lalaki nga nakagapos an braso ngan bitiis.
Humuyo an mga lamanlupa. Umabot na an maestro.
“Kapitan Tyago.”
“Pirata Tyago.” Gin pagawas an lawas han preso ngan nagtikang nga mangunat. “Pirata Tyago, minayuyo nga Hadi.” Kurong an buhok han Pirata, manipis an balat ha ulo, nasilag an bungo hine.
Suminghot an hadi. “Pirata Tyago.” Ginsasala ka hinen nga korte labay han imo mga sala: shinto singkwenta nga pangawat; usa nga paggagahasa, bente singko kautro nga pagpatay. Umamin ka hine nga krimen tungod hin pag-aro nimo hin husga tikan ha Taas.”
“Dire api an panggagahasa.” Gin tagan hin sibat an Pirata.
“Dire api an panggagahasa.”
Tumangdo an pirata. “Aminado ako hinen nga mga sala, nga naaro ako hin husga tikan ha Taas.”
“Maupay.” Kumumpas an Hadi ngan gin bayaan nira an Pirata ha but-nga. “Aadi an taga-Hataas nga maghuhusga ha imo.” Tumangdo ine kan Mo.
Bumuhat hiya. Gin kamayan an Prinsipe, dire hiya nasabot kun kay ano. Maaram man hiya nga magdadaog, pero it iya kutob may mawawara ha iya. Dire man hiya Ginoo, ug hukom, kay ano nga maghuhusga hiya? Naglakat hiya tipakadto han atubang han Pirata, usa ka metro an kahirayo. Gin biling ni-ya ha nawong an anak ni G. Bingle. Nakit-an ni-ya ine, nakayuko ngan nag-iiniling-iniling. Nanluya hiya. “Dire ko ada–“
Gin sugod hiya han Pirata, gin buno an iya tiyan.
“Anak hin pating.”
Mas umiha ini nga laban. Bulok gan ada an mga sundalo han Hadi, ug bangin nagpanggap la nga maluya para lumakas la it iya loob. Napirde syempre an Pirata. Dire na ini nakatusok ha iya, puro la salag. Kina-urhian, gin parakol ni Mo hin sunod an mga bitiis. Plakda han salhog an lalaki na kurong.
“Nagpapirde ako,” huring hine.
Nagpalakpakan an mga lamanlupa. Nagtikang hira nga humuring ngan paguli-at: “Ulo! Ulo! Ulo!”
Humiling hi Mo ha iya gilid. Dire ni-ya makita an anak ni G. Bingle.Dire ni-ya makita an Prinsipe. Dire ni-ya makita an Hadi, na kadto la harani han iya trono. An iya la nakikita an Pirata. Nagdudugo an baba hine. Mabanhaw man, pero aram niya nga dire na ine makakalakat. Dire pa ine sakto nga parusa han gin himo nga pagkawat ngan pagpatay. Gin hitaas ni Mo an parakol.
Ngan gin buno ha sal-hog.
Nanhuyo an mga lamanlupa. Mayda pera nga maharlika nga nagginuliat.
Gin hitaas ni Mo an iya palad. “Ine an ako husga.” Nakit-an ni-ya an lingkuran ngan ha luyo an Prinsipe nga nagngingirisi. Pagharani ni-ya, nakit-an ni-ya nga nahubag an mga mata hine. Lumingkod hi Mo. “Ig masahe daw ak.”
Katunga la an iya gin kita han mga sunod nga naglabay. Gin anunsyo na han Hadi an “tikan han atun batas”. Umalbot an mga sundalo nga may espada, nga gin butong nira tipatungod ha manggagamot an Pirata. May umalbot nga serbidura nga gin trapuhan an dugo tikan han sal-hog. Bumalik utro an payaso, may upod nga mga musikero.
Amo adto an sayaw.
Duha nga bukatkat ha garapon han nahimangno hi Mo. Nahimangno hiya han tuok han Prinsipe. Ginhubya hiya nga tanggalon an masuot nga pajama. Usa nga tuktok kahuman ngan sumulod na hiya ha kaharani nga kwarto. Naab-tan ni-ya ha lingkuran an Prinsipe. May ada papel ha la mesa ha iya atubang.
“Surat?”
Tumangdo ine. Gin tago an papel.
“Asya itun nga pirme ka nagtitinuok kay hitun nga gin susurat mo dida?”
“Sisig-ngun ko nala ha imo kun magkita kita utro.”
“Mahihitabo ito?”
“Dire ak maaram. Balik dinhe.”
“Dire na dawla.”
“Kun amo itun, ako an mabisita ha imo.”
“Sige gadla. Humigda hi Mo han kama. Mahulos ine, pero kay mabalik na liwat hiya ha Taas. Okay la ha iya nga magin mapilit. Makarigo na la hiya pag-abot ha ira balay.
“Mahusay an anak ni G. Bingle ano?”
“Oo?”
“Kay medyo maitum la.”
“Nagyakan an kolor porselana.”
Nagkinatawa an duha.
“Kun maaram ka la, baga kat ig lulubong kun natawa.”
“Ngay-an?” Gin labay ni Mo hin ulunan an Prinsipe. “Ano utro itun imo ngaran?”
“Amante.” Gin it-tsa utro an ulunan. “An karuyag sig-ngun hine, ha wika na dire ha iyo, gugma.”
“Prinsipe Gugma. Ngan ano utro an ngaran han anak ni G. Bingle?”
“Ayaw na la paglaom. Gin kanhi ak utro ni G. Bingle kanina. Karuyag daw ak han mga anak niya.”
“Ngan ako?”
“Hambog ka daw. Ngan nauurit pa hit maitum.”
“Tinuod nga gin siring ni-ya itun?”
Umabot an ira pamahaw. Kahuman, umabot an duha nga sundalo. Gin papatawag na raw han Hadi hi Mo. Nagsarit na hi Mo han iya bag-o nga sangkay. Binayaan ni-ya ine ha kwarto, ngan gin bayaan ipadayon ang pagsurat han surat nga nakakatuok.
Nakit-an ni-ya nga natukdaw han Hadi atubang han iya trono. Dire ine nakasul-ot hin kapa.
Tumukdaw hi Mo hin usa ka metro an kahirayo. Waray sundalo nga bumot-nga ha ira.
“Naka-andam ka na?” Gin atubang ni-ya an Hadi. Gin-abot ha iya an parakol. “Kapareho han atun gin istoryahan.”
“Paano nga utro ako mabalik?”
Pumiyong hi Mo. Naglabay an pira ka segundo. Waray nahitabo. “Kahuman?” Waray bumaton.
Kumapot hiya han parakol. “Minayuy-on nga Hadi?”
Kamingawan. Sumakit an iya mata. Nakakita hiya hin pula, bagat nakapiyong pero may lam-rag. Bagat naghahatag hin katurog na waray pahuway. Nakatutok an baril kan Mo.
Gin parakol ni-ya an pusil. Gin balbag ni-ya hin kahoy an bahagi an ulo han iya gin kilala nga amay.
Bumagsak ine.
Gin hitaas ni Mo an iya armas. Pero sugad gihap han Pirata, dire ni-ya kaya nga mamatay hin tawo. Dire ako Ginoo, kahit pwede ako tawagon nga hukom. Gin lingkuran ni-ya an tiyan han iya gin kikilala nga amay.
“Animal ka.” Gin panalaminan ni-ya an ulo han parakol. Masamok an iya buhok. “Animal ka, papatayon nala kita pero dire ko mahimo.” Guminhawa hiya hin hilarom. “Dire kita papatayon, obyus ngani. Pero tarhug na ine ha imo. Han guti-ay pa ak, dire ak maaram, pero naabat ako nga dire ka man pirme marahug-dahog. May maupay gihap ha imo, hadto. Siguro may maupay la nga haw ha imo, gintatago mo la. Dire ka man paghihigugmaon hit akon iroy kun waray ka upay nga tawo. Dire man hiya lurong. Pasalamat ka ngani, dire lurong i-tak nanay. Pero pagtigamni ine, nalulurungan ako ha imo. Kun gin yayabo mo hiya. Kun gin bibinanyakan mo hiya. Kun gin bibinuyayawan mo hiya. Dire pa niya aram, nasabot na ak. Ngan yana, maaram ka na. Naglabay na adtun nga panahon. Magin maupay ka na,” gin wagayway ni-ya an parakol ha igbaw han ulo hine, ” bangin paghusgahan kita.” Gin kinitaan ine ni Mo.
Tumangdo an iya gin kikilala nga amay.
Bumuhat hi Mo. Gin banyakan patigdong an napirde nga kaaway. “Kuha-a an imo pusil. Testinga la nga pagpusila ako, kit-a kun ano an pulos itun ha imo. Ano? Ano?”
Waray ine pagyakan.
“Hirayo na. Damo pa it akun bubuhaton.” Dire na gin kit-an ni Mo kun sumunod ine. Gin abrihan ni-ya an iya computer, gin-konek ni-ya han internet. Dire hiya maukoy ha pipitsugin na pulis. May kapangyarihan na hiya yana. Ngan an gin kakalaban han maupay nga kapangyarihan, maraut nga kapangyarihan. Congressman ug gobernador. Sugad hiton. Dire hiya nasabot kun mauutro an nahitabo han Pirata ha iya gin kikilala nga amay. Dire hiya nasabot kun matabla la nga haw an konsensiya ha iya o bangin mawawarayan hiya hin buot. Ano man it mahitabo, nakagtingan na hiya han iya lakat. Anu man it kagagaw-san, pumatay man hiya ug magpasay-lo, dire na hiya pwede nga umatras.
This short story is a translation of U Eliserio’s “Bayani,” part of his second collection Tungkol sa Aso. Click here to read about his upcoming third collection, Eksamen at iba pang kuwento ng pag-ibig.


text:
Auckland Grammar School
An Auckland Grammar School usa nga eskoylahan pansegundarya para han kalalakin-an nga may edad 9 tubtob 13 anyos ha Auckland, New Zealand. Han Marso 2016, mayda ini 2532 ka mag-aaram,[1] nga nahimo nga kanan New Zealand gidadakoi nga uusa la nga ginkakarawat nga kasarian nga eskoylahan. Ini liwat an kanan nasod ika unom nga gidadakoi nga eskoylahan.
PinanbasaranIgliwat
- ↑ "New Zealand Schools – Education Counts". New Zealand Ministry of Education. Ginkuhà 9 September 2011.


text:
Waray-Waray News: PGMA nakatalaan tumambong han ika-17 nga Annual Town's League Assembly ha Cebu
Cebu City (28 November) -- Magigin panguna nga bisita an Pangulo Gloria Macapagal-Arroyo durante han paghinapos han ika-17 nga Annual General Assembly han League of Municipalities of the Philippines (LMP) ha Waterfront Hotel hiton Miyerkules.
An tema han kanan yana nga tuig asembliya nga gintalaan han Nobyembre 27-29 amo an "Harnessing Municipalities' Innovation and Excellence and Sustaining the Efforts Through Convergence and Harmonization."
Igprepresentar ni LMP president Mayor Ramon Guico ngadto han Pangulo an resulta han tulo-ka-adlaw nga asembliya kanay panuyo amo nga madugngan an pagsantop han mga miembro han LMP bahin han mga programa ngan mga proyekto han gobyerno-nasyunal, pribado nga sektor ngan mga kasugbong ha pagpadukwag han nasud.
Lakip dida han mga resolusyon nga igprepresentar ngadto han Pangulo amo an kahangyu-an nga amyendaran an Executive Order No. 469 nga maghahatag ha Local Government Units (LGUs) hin representante ngadto han Minerals Development Council para ig-undong en makatawo nga pagmimina ha lokal nga patag.
Ginlala-uman gihapon nga maghahangyo an LMP hin alokasyon para hin mga ambulansya, fire trucks ngan patrol cars ha ngatanan nga provincial chapters; pagpahibubo han kanan LGU PhilHealth premium; ngan amendamiento han parte han kanan mga munisipyo Internal Revenue Allotment (IRA).
Maghahangyo gihapon an LMP ha Senado para hin temprano nga ratifikasyon han Japan-Philippines Economic Partnership Agreement (JPEPA) agud ig-undong en mga panmuhunan ngan mga pagpadukwag ha mga rehiyon.
Durante han iya pagbisita dinhi, nakatalaan gihapon an Pangulo pakighiruhimangraw ha lokal nga mga manmamahayag ha Malacaņang ha Sugbo. (PIA) [top]


text:
Kaagi han pakli
24 Disyembre 2018
19 Agosto 2018
Bot: Migrating 1 interwiki links, now provided by Wikidata on d:Q1162421g
−26
JinJian ginbalhin an pakli nga Kanal han Jintotolo ngadto ha Estrecho han Jintotolog
JinJian ginbalhin an pakli nga Canal han Jintotolo ngadto ha Kanal han Jintotolog
JinJian ginbalhin an pakli nga Jintotolo Strait ngadto ha Canal han Jintotolog
JinJian ginbalhin an pakli nga Jintotolo Channel ngadto ha Jintotolo Straitg
Bag-o nga pakli: An '''{{SUBST:BASEPAGENAME}}''' usa nga estrecho han Pilipinas nga nagdudugtong han Dagat Sibuyan ngan Dagat han Kabisay-an {{turok}} [[en:{{SUBST:BASEPAGENAME}}]]
+163


text:
Pabahay ha Tacloban hihimoon nga modelo ha Marawi City, Mindanao
Pabahay ha Tacloban hihimoon nga modelo ha Marawi City, MindanaoSeptember 22, 2021 No Comments on Pabahay ha Tacloban hihimoon nga modelo ha Marawi City, Mindanao
Hihimoon nga modelo han Ministry of Human Settlement ha ilarom han Bangsamoro Autonomous Region in Muslim Mindanao (BARMM) an mga sestema han mga pabahay ha siyudad han Tacloban.
Ini an panuyo han pagbisita ha Tacloban City han mga opisyales tikang ha BARMM yana nga semana, (Sept. 21-24) nga ginmangulohan nira Minister Hamid A. Barra, Ministry of Human Settlement and Development- BARMM (naka dulaw hin bado) ngan (may kalo) Director Esmail W. Ebrahim, Director General, Ministry of Human Settlement and Development (MHSD).
Una nga ginbisita an Villa Diana pabahay ha New Kawayan, North Hill Arbours, Lions, GMA Kapuso Village ngan UN Habitat. Kaupod ni Mrs. Ruth Ramirez, incharge han North City Hall Extension, dida hini nga paglibot han mga taga MHSD an mga taga NHA, Catholic Relief Service (CRS), ngan Tacloban City Housing and Development Office.
An mga bisita tikang ha BARMM in namakiana gihapon kun ano an mga livelihood components/programs dida han mga pabahay ha luyo nga mga survivors ini han kalamidad. Ngatanan ini nabaton han City Government, nga magigin inspirasyon yana nira didto ha ira paghihimoon nga housing projects ha Marawi City.
Ha pamakiana kan Minister Hamid A. Barra, siring niya maghihimo liwat hira hin mga pabahay didto ha Marawi City kun diin an ira mga nahibaroan nga ideya ha Tacloban City an ira magigin giya haira pagpatuman hin mga pabahay ha Marawi City kasugbong an CRS ngan iba pa nga mabulig didto haira siyudad.
Mahinunumduman nga dida han Mayo 23, 2017 bumutho an gyera ha butnga han mga terrorista nga ISIS ngan han mga sundalo han gobyerno nga humagos hin lima (5) ka bolan- ngan nag resulta ini han karuba han bug-os nga siyudad diin puros rusdak an mga balay ngan mga commercial buildings.
Samtang an Tacloban City, an pinaka naapektuhan han Super Typhoon Yolanda dida han Nobyembre 08, 2013.
Nahimumutang nga an duha nga siyudad, Marawi ngan Tacloban, nga mga biktima hin manmade ngan natural calamity in yana magka agbay ha pagduso hin development para han mga didto ha Marawi City ha Mindanao.
Buwas, Septyembre 23,nakatalaan liwat an harampang nira Minister Barra ngan Mayor Alfred S. Romualdez para hin dugang nga paghirohimangraw.
M. Padernos/CIO


text:
12 mga batan-on nagtapos han training
12 mga batan-on nagtapos han trainingAugust 10, 2021 No Comments on 12 mga batan-on nagtapos han training
Tacloban City- (8.10.21) – Diri pasmado o diri kurog nga kamot ngan may abilidad ha Arts Design. Ini in pira hiton kinahanglan han mga batan-on nga naruruyag mag-aram han manu-mano nga Silk Screen Printing.
Yana nga adlaw, Agusto 10, 2021, 12 nga mga batan-on nga mga stay-in ha Boys Town ha Brgy. 108 Tagpuro an nagtapos han ira 15 diyas nga Silk Screen Printing training ipinaagi han Trainer nga hi Regina “Reggie” Serevilla ha ilarom han CLEP program han City Government of Tacloban.
Ini nga program in subay han tinguha ni Mayor Alfred S. Romualdez nga magin produktibo an mga batan-on ha bisan ano nga aktibidad basta ha maupay nga paagi.
Siring han trainer nga hi Serevilla, labot la nga may-ada training para han mga kabataan, nakakabulig gihapon haira an ira unob nga kinaadman ha Art Design nga hira in madali makaghimo hin iba iba nga mga disenyo para han ira ig- iimprenta ha T-Shirt ug iba pa. Ini nga kinaadman ha Silk Screen Printing kun tututokan in magigin surok hin pakabuhi.
Nahibaruan nga dida han 15 diyas nga training han kabataan, hira in supportado han training materials han Social Development Center for Children (SDCC) ipinaagi han City government of Tacloban.
M. Padernos/CIO


text:
Maastricht
An Maastricht (ha Linimburges: Mestreech; ha Frinanses Maëstricht (kadaan); ha Kinatsila: Mastrique (kadaan)) usa nga syudad ngan munisipyo ha salatan nga bahin han lalawigan han Limburg ha nasod han Nederlandes. Amo ini an kapital nga syudad ha Limburg.
Ha Inolandes, in molupyo han Maastricht tinatawag nga Maastrichtenaar samtang ha lokal nga yinaknan tinatawag an molupyo nga Mestreechteneer o kundi man, ha pag-agnay, Sjeng (tikang han sikat han una nga Franses nga ngaran nga Jean).
Kilalado an Maastricht nga syudad ha kaagi, kultura, lokal nga fokloriko ngan pag-aram. Kilalado an bungto ha mga turista tungod ha pamalit ngan pagpahayahay[1]. Mayda dako nga internasyonal nga populasyon hin mga istudyante an syudad.
Kahamutang[igliwat | Igliwat an wikitext]
Nahamutang an Maastricht han duha nga daplin han salog han Meuse (Inolandes: Maas) ha timugan nga dapit han Nederlandes, ha linea han Belhika (nga diin an nayakan-hin-Inolandes nga Flandes ngan nayakan-hin-Frinanses nga Walonya nga Rehiyon madali maabtan tikang han sawang han syudad) ngan harani han Aleman nga linea. Kabahin an syudad han Meuse-Rhine nga Eurorehiyon, an Euregio nga naglalakip han Aachen, Hasselt ngan Liège ha Alemanya ngan Belhika.


text:
Surabaya
An Surabaya amo an kapital ha lalawigan han Sinirangan nga Java, ngan ika-duha ha gidakoi nga syudad han Indonesya. Ini nga syudad may-ada populasyon nga labaw hin 3 milyones ha sakob han syudad mismo, ngan labaw hin 10 milyones ha Greater Surabaya metropolitan area, nga gintatawag gihapon nga Gerbangkertosusila. Namumutang ha norte-sinirangan nga dapit han Java ha Sulang han Madura, ini usa ha gi-uunhani nga duungan nga mga syuda ha Salatan-Sinirangan Asya.
Ini nga syudad gin-puy'an na han ika-10 siglo han Ginhadian han Janggala, usa ha duha nga Ginhadian Javanon nga nahimo ha 1045 han hi Airlangga ginbayaan an iya trono ngan ginhatag ha iya duha nga anak nga lalaki. Pero an Kagamhanan Syudad han Surabaya nagdig-on nga 31 Mayo 1293, an adlaw han pakyas nga pag-atake han Mongol o Tar-tar ha Java, ngan amo liwat han pagdaog ni Raden Wijaya ha norte-sinirangan pampang han java; nga mahimo nga kaadlawan han Surabaya.


text:
Cayenne
An Cayenne amo an prefektura o kapital han Guyane nga departamento ngan rehiyon han Fransya nga nahamutang ha Salatan nga Amerika.
Mga kasarigan[igliwat | Igliwat an wikitext]
Mga sumpay ha gawas[igliwat | Igliwat an wikitext]
- Pages with non-numeric formatnum arguments
- Articles with short description
- Mga pakli nga nagamit han infobox Franses komyun hin mga waray masabtan nga mga parameter
- Mga barasahon han Fransya nga nakinahanglan hin pagmantener
- Commons category template with no category set
- Commons category with page title same as on Wikidata
- Mga turók
- Mga komyun han Guyane
- Mga prefektura ha Fransya
- Cayenne


text:
Babilonia
An Babilonia (puyde liwat igsurat nga Babilonya, ha Iningles: Babylon) usá nga importante nga ginhadi-an ha kahadto nga Mesopotamia tikang han ika-18 kutob ika-6 nga mga gatostuig UC. An pamunuan-nga-syudad nga naghatag han ngaran gintukod dida ha salog han Eufrates ngan ginbahin hin patas ha wala ngan tuo nga mga pangpang hini, nga mayda hataas nga mga paod basi madirekta an mga pagbaha ha panahon han salog. An Babilonia ha pagtikang usá nga gutiay nga Akkadian nga bungto tikang han panahon han Imperyo han Akkad c. 2300 UC.
An bungto nagin kabahin hin guti-ay nga naglulugaríng nga syudad-nga-estado ha pagsaka han Syahan nga Babilonyano nga dinastiya han ika-19 nga gatustuig UC. Katapos han paghimo hin madali-la-nga imperyo han ika-18 nga gatustuig UC han Amoritanhon nga hadi nga hi Hammurabi, ginhimo niyá an Babilonia nga magin dako nga syudad ngan iya gindeklara an iya kalugaringon nga hadi hiní ngan an salatan nga Mesopotamia nakilala ha ngaran nga Babilonia ngan nakalabaw an Babilonia han Nippur nga amo an baraan nga syudad hiní. Nagluya an imperyo ha ilarom han anak ni Hammurabi nga hi Samsu-iluna ngan an Babilonia nagkaada hin mag-iha nga mga panahon ha ilarom han Asiryano, Kassite ngan Elamita nga pagdominar. Katapos hin paggub-an ngan paghimo hin utro han mga Asiryahanon, an Babilonia nagin pamunuan han madali-la nga Imperyo nga Neo-Babiloniano tikang 609 kutob 539 UC. An Mga Nabitay nga Taramnan han Babilonia usá han mga Pito nga Magkalilisang han Kalibutan han Hadton Panahon, bisan man kun pipira nga mga iskolar natuo nga ini didto han Asiryahanon nga pamunuan han Nineveh. Katapos han kahulog han Imperyo nga Neo-Babilonyano, an syudad nahiubos han paghadi han mga Achaemenid, Seleucid, Parthian, Romano, ngan Sassanid nga mga imperyo.


text:
Mantua
An Syudad han Mantova (kaluwás ha Initalyano: [ˈmantova] ( listen); ha Iningles, Linumbardo, ngan Kinatsila: Mantua) usá nga syudad ngan comune ha Lombardiya ha Italya, ngan amo an pamunuan o kapital han lalawigan han Mantua.
Han 2016, an Mantua nagin Italyano nga Pamunuan hin Kultura. Han 2017, an Mantua amo an Europeo nga Pamunuan hin Panluto, upod ha Sinirangan nga Distrito han Lombardiya (upod han mga syudad han Bergamo, Brescia, ngan Cremona).
Han 2007, gindeklara han UNESCO an centro storico (daan nga sawang) han Mantua ngan Sabbioneta nga usá nga World Heritage Site. An gahum ngan impluwensya ha kaagi han Mantua ha ilarom han Gonzaga nga panimalay naghimo hiní nga usá han mga prinsipal nga mga hub hin arte, kultura, ngan labi na ha musika ha Amihanan ha Italya ngan ha nasod ha kabug-osan. An Mantua gintigamnan tungod han importante nga papel hiní ha kaagi han opera; kilalado gihapon an syudad tungod han mga bahandi hiní ha arkitektura ngan mga artifact, mga elegante nga palasyo, ngan cityscape nga medieval ngan kanan Renasimyento. Amo iní an lugar nga diin an kompositor nga hi Monteverdi nag-premier o syahan nagpasundayag han iya opera nga L'Orfeo ngan dinhi hi Romeo ginpakadto han kan Shakespeare drama nga Romeo and Juliet. Amo iní an giharanii nga bungto han lugar nga natawhan han Romano nga maniniday nga hi Virgilio, nga ginhinumdoman hin istatwa ha parke daplin hin danaw nga "Piazza Virgiliana".
- Pages with non-numeric formatnum arguments
- Articles with short description
- Mga barasahon nga mayda Initalyano-nga pinulongan nga sinurat
- Official website different in Wikidata and Wikipedia
- Mga pakli nga nagamit hin infobox Italyano nga comune nga mga parameter nga waray masabtan
- Mga syudad ngan bungto ha Lombardiya
- Mga comune ha Lalawigan han Mantua
- Mga turók
- Mantova
- Mga syudad ha Italya


text:
President Carlos P. Garcia, Bohol
An Pres. Carlos P. Garcia (o Presidente Carlos P. Garcia) usa nga 5th class nga bungto ha lalawigan o probinsya han Bohol ha Butnga nga Kabisay-an nga rehiyon han Kabisay-an ha Pilipinas. Ginngaranan ini ha dungog ni Presidente Carlos P. Garcia nga amo an syahan (ngan ha yana, amo pa la) nga presidente han Pilipinas nga Bol-anon. Sumala han 2000 nga census, mayda ini populasyon nga 20,744 ka tawo ha 4,062 nga panimalay.
Mga Baranggay[igliwat | Igliwat an wikitext]
An Pres. Carlos P. Garcia mayda karuhaan kag tulo (23) nga baranggay.
Mga Sumpay ha Gawas[igliwat | Igliwat an wikitext]
- Philippine Standard Geographic Code Archived 2012-04-13 at the Wayback Machine.
- 2000 Philippine Census Information


text:
Islas Chafarinas
An Islas Chafarinas o Kapuropod-an Chafarinas usa nga kapuropod-an han Espanya ha Dagat Mediterraneo, nga nahamutang ha atbang han mga baybayon han amihanan han Afrika hin mga 4 ka km hin kahirayo. An Islas Chafarinas usa han mga sinisiring nga plaza de soberanía.
Nahimo ini hin tulo nga prinsipal nga mga isla o puro (upod han ira kahaluag ha hektarya):
- Isla del Congreso 25.6 ka hektarya
- Isla Isabel II 15.3 ka hektarya (upod hin naha-estasyon nga militar)
- Isla del Rey 11.6 ka hektarya
Ginpanalipdan ini nga mga isla komo Reserva Nacional. Nahailarom ini nga mga isla han pagdumara han Espanya tikang han 1847. Mayda 190 ka tawo nga estasyon militar ha Isla Isabel II, nga amo la an naha-estableser nga populasyon ha kapuropod-an, nga ubos tikang hin 426 ka tawo han 1900 ngan 736 ka tawo han 1910.


text:
Tarangnan
An Tarangnan usa nga ikalima nga klase nga bungto ha lalawigan han Samar ha Sinirangan nga Kabisay-an nga rehiyon ha Pilipinas. Sumala han 2000 census, mayda ini populasyon nga 20,538 ka tawo ha 4,020 nga panimalay.
Mga Baranggay[igliwat | Igliwat an wikitext]
An Tarangnan mayda kap-atan kag usa (41) nga baranggay.
Pangiskwelahan[igliwat | Igliwat an wikitext]
An Tarangnan in may 33 nga pampubliko na eskwelahan pan-elementarya:
Ngan may-ada ini upat na pampubliko na eskwelahan pansekundarya:


text:
Ceuta
An Ceuta usa nga syudad autonoma han Espanya, nga nahamutang ha mga labnasan han Dagat Mediterraneo. Nahamutang ini ha labnasan han Afrika ha may sinirangan nga ganghaan han estrecho han Gibraltar. Ginsasapitan ini ha amihanan, sidlangan, ngan ha salatan han Dagat Mediterraneo ngan ha katundan han Marruecos. An nasod han Marruecos nagbanhaw han pag-angkon hini komo kabahin han teritoryo hini ngan tungod han kaharani ha heyograpiya (upod han Melilla ngan iba nga mga Espanyol nga teritoryo nga gudti nga mga entidad ha amihanan han Afrika). An Gobyerno han Espanya waray makignegosyar hin bisan ano nga tipo mahitungod han istatus hini, ngan ini kabahin han ginhadi-an iberiko tikang han siglo XV, konkretamente tikang han 1415 upod han pagconquistar han Ceuta komo kabahin han Ginhadi-an han Portugal.
An syudad han Ceuta nakakuha hin kalugaringon nga autonomiya han 1995, bisan man kon ini ginkilala nga syudad autonoma dida han Konstitusyon Espanyola han 1978. An katawhan hini han tuig 2008 mga 78,320 ka molupyo , ngan mayda densidad hin 4,101 ka molupyo ha tagsa km², hin teritoryo nga 19.3 ka km2 hin kahaluag nga diin nangungukoy mga Kristohanon, Muslim, Hudiyo, ngan mga Pakistani ngan Indio. An mga nangungukoy nahamutang dida han istmo ngan kabahin han Campo Exterior. An nukleo han sentro nahamutang harani han puerto ngan harani han Bukid Hacho. Tungod han estratehika nga kamutang han puerto han Ceuta, mayda ini importante nga papel dida hit agi-an han Estrecho, komo ha pagdugtong han Dagat Mediterraneo ngan han Kalawdan Atlantico.
Etimolohiya ngan toponomiyaIgliwat
An katinikangan han ngaran nga Ceuta puyde makita han pagtawag nga ginhatag han mga Romano han pito nga mga bukid han rehiyon (Septem Fratres). De Septem > Septa > Ceita > Ceupta > Ceuta.
An mga heyografo ngan historyador han Kahadto waray magkutlo han toponimo han populasyon kundi usa ha ira, hi Pomponio Mela, naghatag hin pagpahibaro han pekulyaridad nga orografika han Katundan han Almina upod han pito nga mga montikulo nga simetriko nga tinawag nga mga Pito nga Magbugto. Tungod han kaharani ha fonetika, mayda nasiring nga an ngaran tikang han ihap nga Septem (Linatin para hit pito) nga ginkuha an toponimo nga Ceuta.


text:
Hua Phan
An Hua Phan (o Houaphan; ha Lao: ຫົວພັນ) usa nga lalawigan han Laos, nga nahamutang ha sidlangan nga dapit han nasod. Dinhi nahamutang an Kalungiban han Viengxay, usa nga haluag nga kanit-kanit hin mga lungib nga gin-gamit han Pathet Lao, ngan an Parque hin Arkeolohiya han Hintang, usa han mga importante nga mga pre-historico nga mga lugar ha amihanan nga Laos. An Hua Phan usa han mga pinakakablas nga mga lugar ha Laos pero usa ini han mga gimaopayi nga kiritaon ngan mga mag-upay an mga textile tikang dinhe.
An kapital han Hua Phan amo an syudad han Sam Neua.
Mga administratibo nga pagbahin-bahin[igliwat | Igliwat an wikitext]
An Hua Phan ginbahin-bahin ngadto han mga nasunod nga mga distrito:
- Huameuang (7-05)
- Muang Et (7-08)
- Sop Bao (7-07)
- Viengthong (7-03)
- Viengxay (7-04)
- Sam Neua (7-01)
- Xamtay (7-06)
- Xiengkhor (7-02)