text:
Santo Domingo de Guzmán (pansayod)
An Santo Domingo de Guzmán puyde gamiton ha pagtawag han:
- Domingo de Guzmán, Santo Katoliko, nga nagtukod han Orden de Predicadores, nga mas kilalado como dominicos – Festividad: 6 han agosto;
- Santo Domingo de Guzmán, an syahan nga syudad nga gintukod han mga Europeo ha Amerika, kapital han Republika Dominicana;
- Santo Domingo de Guzmán, lugar ha provincia de Badajoz ha Espanya.
- Santo Domingo de Guzmán, Oaxaca, usa nga templo ngan konbento ha Mehikana nga syudad han Oaxaca de Juárez.


c: text/html

text:
Khamtai Siphandon
Hi Heneral Khamtai Siphandon (natawo Pebrero 8, 1924) amo an presidente han Laos tikang han Pebrero 1998, ngan amo an namuno han komunista nga Partido Rebolusyonaryo han Katawhan Lao, nga amo la an legal nga partido han nasod, tikang 1992.
Hiya han una amo an kumander militar han Pathet Lao nga rebelyon. Dida han pagkapot han Pathet Lao hin poder ha gobyerno han Lao han 1975 nahimo hi Khamtai nga ministro hin depensa, kumander han army, ngan usa nga deputy primer ministro. Han paghimo hin republika presidensyal han 1991 hiya an nahimo nga primer ministro, nagsunod han lider han partido nga hi Kaysone Phomvihane, nga nagin Presidente. Hi Heneral Khamtai Siphandon nahimo nga lider han partido han kamatay ni Kaysone, ngan ha pagtika-iha nagsunod kan Nouhak Phoumsavanh komo presidente.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Pierre Curie
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Hi Pierre Curie (Mayo 15, 1859, Paris – Abril 19, 1906, Paris) usa nga Franses nga fisisista ngan pioniero ha pag-aram han crystallograpiya, magnetismo, piezoelectrisidad ngan radioactividad. Upod han iya Polako-Franses nga asawa nga hi Marie, hi Pierre ginpremyohan han Nobel nga Premyo ha físika han 1903: "ha pagkilala han extraordinaryo nga mga pag-alagad nira pinaagi han ira mga joint research han radiation nga fenomena nga nadiskubrehan ni Propesor Henri Becquerel."


text:
Kugita Paul
- Ini nga barasahon angay ighubad ngadto ha Winaray
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Kinatsila nga bersyon nga angay ighubad ha WinarayBatakan:Orphan
Batakan:Kahong-kabatiran hayop
Hi Kugita Paul (Enero 2008 - 26 Oktubre 2010, Oberhausen) usa nga urusahon nga kugita nga naukoy hin usa nga tangke ha Sentro hin mga Buhi nga Dagat ha Oberhausen, Alemanya, nga ginagamit nga usa nga magtitigo nga hayop basi masabtan an resulta han mga uyag ha futbol


text:
Leyte
An Leyte usa nga isla ha Sinirangan nga Kabisay-an. Amo ini an ika-walo han mga gidagko-i nga isla o puro ha Kapurupod'an han Pilipinas.
Iton isla mga 180 ka kilometros (110 ka milyas) tikang ha amihanan ngadto ha salatan ug mga 65 ka kilometros (40 ka milyas) dida hiton gihaluagi nga dapit. Ha amihanan, harapit na ini malakip hiton isla han Samar, nga nahabulag la hiton Estrecho han San Juanico nga iton kahaluag 2 ka kilometros (1.2 ka milyas) hin mga pipira nga dapit hini. Iton Samar ug Leyte nahadugtong pinaagi han Tulay San Juanico tikang ha Baranggay Cabalawan ha Syudad han Tacloban ngadto ha Santa Rita, Samar. Iton isla nga probinsya hiton Biliran adto gihapon ha amihanan hiton Leyte ngan nahadugtong ha isla han Leyte pinaagi hin tulay nga natabok hiton Estrecho han Biliran. Ha salatan, nahamutangan an isla han Panaon ngan sugad hiton mga isla han Biliran ug Samar, nahadugtong iton isla han Panaon ha isla han Leyte pinaagi hin tulay tikang ha Liloan, Southern Leyte ha isla han Panaon. Iton Leyte nahabulag hiton Mindanao pinaagi hiton Estrecho han Surigao. Ha sidlangan, iton Leyte baga hin "nahaastras" tikang han Dagat Pilipinhon hiton Kalawdan Pacifico, ha Samar ha amihanan-sidlangan ug Dinagat ha salatan-sinirangan, nga iton kalawdan amo iton Golfo han Leyte o Kalawdan han Leyte. Ha katundan iton mga Isla han Camotes ug Sugbo ngan Bohol.
Iton Leyte damo iton kagurangan ngan damo iton kabugkiran, pero damo iton pag-uma ha Leyte Valley ha amihanan-sidlangan hiton isla.
[igliwat] Mga Probinsya o Lalawigan
Duha iton mga lalawigan o probinsya ha isla han Leyte. Amo ini an:
An Biliran kabahin han una han probinsya han Leyte pero ginhimo ini nga sub-probinsya. Han Mayo 11, 1992 nahimo ini nga bulag nga lalawigan.
[igliwat] Mga Yinaknan
Duha iton lumad o tuminongnong nga pinulongan o yinaknan ha Leyte.


text:
Papa Pío XI
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Hi Papa Pío XI (ha Linatin: Pius PP. XI), natawo nga Ambrogio Damiano Achille Ratti (Mayo 31, 1857 – Pebrero 10, 1939), naghadi komo Papa tikang han Pebrero 6, 1922 ngan soberano han Syudad han Vaticano tikang han 1929 tubtob han iya kamatayon han Pebrero 10, 1939. Hiya an nagmantala han encyclical nga Quas Primas nga nag-establisar han piyesta ni Kristo an Hadi, ngan nagkuha komo iya papal motto "An kamurayaw ni Kristo ha ginhadi-an ni Kristo." Amo ini an sentral nga ideya han iya pontificado: ngan an Katoliko nga relihiyon angay magtugob han ngatanan nga bahin han pankinabuhi:: an panimalay, an syudad, ha politika, ha ekonomiya, ha arte nbp. Imbes nga an relihiyoso nga pagtuo tubtub la ha pribado nga butang, o pag-atras han Simbahan tikang hin pagbuhat ha gawas nga kalibutan, Hi Pío XI naghunahuna nga it mga Katoliko angay magbuhat agod maghimo hin tinuod nga Katoliko nga sosyudad: nga hi Kristo angay maghadi ha tanan nga aspeto han kinabuhi.


text:
Misrata
Misrata, ginbabaybay liwat nga Misurata o Misratah (Inarabo: مصراتة, danay liwat Mişrātah; Linibyano nga Inarabo: IPA: [məsˤˈrˤɑːtæ]; Iningles nga kaluwas: /mɪzˈrɑːtə/; ngan Madīnat Mişrātah in uska syudad ha Distrito han Misrata ha amihanan-katundan Libya, nahamutang 210 km pasinirangan han Tripoli ha baybayon Mediteranyo harani ha Cabo Misrata. Mahitungod nga mayda popyulasyon an distrito (nga kalakip an Bani Walid) nga labaw la hin 550,000 han tuig 2006, an Misrata in ikatulo nga gidakoi nga syudad ha Libya, katima han Tripoli ngan Benghzi. Ini an ulohan nga syudad han Distrito han Misrata ngan gintatawag nga sentro han pannegosyohan han Libya. An daungan ha Misrata amo an Qasr Ahmed.


text:
Wolfgang Amadeus Mozart
Hi Wolfgang Amadeus Mozart (ginbunyagan komo Johannes Chrysostomus Wolfgangus Theophilus Mozart; Enero 27, 1756 – Disyembre 5, 1791) usa nga masinuraton ngan duro ka impluwensyal nga Austryako nga kompositor hin Europeo nga klasikal nga musika. An iya dako nga ginpagawas nga mga sobra unom ka gatos nga mga komposisyon naglalakip in mga sinurat nga kilalado nga mga gihataasi in kalidad nga simfoniko, chamber, piano, operatiko, ngan choral nga musika. Hi Mozart usa han mga sikat ngan popular nga mga Europeo nga klasikal nga mga kompositor, ngan damo han iya mga sinurat kabahin han standard concert repertory.


text:
Iluminado Lucente
Hi Iluminado Lucente (Mayo 14, 1883 ,Palo, Leyte[1] - Pebrero 14, 1960) usa nga Waraynon nga manunurat ug an kaurugan han iya mga sinurat mga siday ug mga drama. Ha pagkita han kadam'an, hi Lucente an gimakarit han mga manunurat ha Winaray.
Hi Lucente api han Sanghiran San Binisaya ha Samar ug Leyte. An iya pinakasikat nga sinurat amo an siday nga An Iroy nga Tuna. Hiya an pinakasyahan nga editor han winaray nga peryodiko han rehimen Amerikano. Usa gihap hiya nga politiko.[2]
[igliwat] Mga Sinurat
Ini amo an mga sinurat ni Iluminado Lucente. Diri kumpleto ini nga lista.
[igliwat] Siday
- An Iroy nga Tuna
- Baga Durogas Ngan Baga Tinuod (1939)
- Hangin Gad La (1960)
- Pilipinas
- Gugma
- Panhayhay (Ginsa-aran)
[igliwat] Drama
- Abugho
- An Duha nga Sportsmen
- Diri Daraga, Diri Balo, Diri Inasaw-an
- Up Limit Pati An Gugma


text:
Kaarangay:Fransya
Mga ubos-nga-kaarangay
Ini nga kaarangay mayda han mga nasunod nga 6 nga mga ubos-nga-kaarangay, tikang hin 6 nga kabug-osan.
D
- Mga departamento han Fransya (99 C, 2 P)
E
- [×] Euskal Herria (5 P)
M
- [×] Mga estasyon hin riles ha Francia (1 F)
- Mga rehiyon han Fransya (26 C)
P
- [×] Mga prefektura ha Fransya (101 P)
S
- [×] Mga syudad, bungto ngan baryo ha Fransya (empty)
Mga pakli ha kaarangay nga "Fransya"
An mga nasunod nga 26 ka mga pakli aada hini nga kaarangay, tikang hin 26 nga kabug-osan.


text:
Panamá
An Panamá (puyde liwat igsurat nga Panama) nga ha opisyal nga pagtawag Republika han Panamá (ha Kinatsila: República de Panamá) amo an usa ka nasod ha Butnga nga Amerika. Nahamutang ini hin istmo nga nadugtong han Amihanan ngan Salatan nga Amerika, mayda nasiring nga ini usa nga transkontinental nga nasod. Ginsasapitan ini han Costa Rica ha kanawayan, han Colombia ha timugan, han Dagat Caribe ha amihanan ngan han Kalawdan Pacifico ha salatan. An kadako hini 75,000 ka km² nga mayda populasyon hin mga 3,300,000. An kapital amo an syudad han Panama.
[igliwat] Mga probinsya ngan mga rehiyon
An Panamá ginbahin ngadto hin siyam nga mga probinsya o lalawigan ngan tulo nga mga lumadnon nga rehiyon nga tinatawag ha Kinatsila: comarca indígenas, nga agsob ginpapahalipot nga comarca.
Mayda pa duha nga mga comarca ha sakob hin mga probinsya nga gintatratar nga baga hin corregimiento o munisipyo.
An siyam nga mga lalawigan o probinsya amo an:
An tulo nga nivel-hin-lalawigan nga mga comarca (nga gin-indikar ha mapa) amo an:
An duha nga mga ubos-hin-probinsya nga mga comarca amo an:
[igliwat] Mga sumpay ha gawas
- Gobierno ngan diplomasya
- (Kinatsila) An Mangulo han Panama
- (Kinatsila) Talaan hin mga Ahesya han Kagamhanan han Panamá
- (Kinatsila) Ministro ha External nga mga Relasyon


text:
Pancho Villa
- Para hin impormasyon mahitungod han Pilipino nga boxingero, pakadto han Francisco Guilledo
Hi José Doroteo Arango Arámbula (Hunyo 5 1878 – Hulyo 23 1923), nga kilalado ha ngaran-ngaran o seudónimo nga Francisco Villa o han hipokorístiko o agnay-agnay hini nga Pancho Villa, usa nga Mexicano nga Rebolusyonaryo nga heneral. Komo kumander han División del Norte (Division han Amihanan), hiya an namuno han amihanan nga Mexicano nga estado han Chihuahua. Tungod han kadako hini nga estado, an karikohan nga mineral hini, ngan kaharani hini han Estados Unidos, hi Villa nagin usa nga importante nga tawo ha politika ngan militar han Rebolusyon. Nagin popular hiya tungod han iya charisma ngan pagka-epektibo, labi na ha Amihanan, ngan hiya an nagpaka Gobernador han Chihuahua han 1913 ngan 1914. An iya biyolensya ngan an iya ambisyon amo an rason nga waray anay hiya karawta nga usa han mga nasodnon nga bayani hangtod hin mga karuhaan ka tuig katapos han iya kamatayon. Ha yana, ginhihinumdom hiya ngan gintagaan hin dungog hin mga Mehikano, ngan dadamo nga mga kakarsadahan ngan mga baranggay ha Mexico ginngaran ha iya dungog. Dida han tuig 1916 ginsalakay niya an Columbus, New Mexico, nga nagresulta han waray-magmalinamposon nga Panbalos nga Expedisyon nga pinamunoan ni Heneral John J. Pershing, nga waray makadakop kan Villa bisan pa man nga nagamit hira han gibag-ohi nga teknolohiya hadto nga panahon ngan usa ka tuig an ira paglinanat.


text:
Ihap
An ihap (agsob liwat tawagon ha Winaray nga numero tikang han Kinatsila nga número) usa nga abstrakto nga ideya nga ginagamit ha pag-ihap ngan pagsukol. Iton simbolo o tigaman nga ginagamit pagtigaman o pagrepresenta hin ihap tinatawag liwat nga ihap o numero.
[igliwat] Pag-ihap ha Winaray
[igliwat] 1662 (Ezguerra)
Sumala han Arte de la lengua bisaya de la provincia de Leyte (Arte han Binisaya nga yinaknan han probinsya han Leyte) ni Padre Domingo Ezguerra nga ginsurat han tuig 1662, amo ini an mga ihap ha Winaray.
[igliwat] 1908 (Romuáldez)
Han 1908 ginsurat ni Norberto Romuáldez an iya barasahon nga Bisayan Grammar. Ini an iya talaan han mga ihap ha Winaray. Ginhahatag ha ubos an daan nga ortograpiya sumala han ginbutang ni Romualdez ngan han ortograpiya nga iya ginproponer ngan gagamiton han Sanghiran san Binisaya.
[igliwat] Yana
[igliwat] Ihap nga susrunod
- 1st ikausa, siyahan, igsiyapa
- 2nd ikaduha
- 3rd ikatulo
- 4th ikaupat
- 5th ikalima
- 6th ikaunom
- 7th ikapito
- 8th ikawalo
- 9th ikasiyam
- 10th ikanapulo
[igliwat] Ihap nga diri bugos
- 1/2 katunga
- 1/3 kat-tulo
- 1/4 kat-upat
- 1/5 katlima
- 1/6 kat-unom
- 1/7 katpito
- 1/8 katwalo
- 1/9 katsiyam
- 1/10 katpulo
- 1/100 katgatos
- 1/1000 katyukot
[igliwat] Dugang nga barasahon


text:
Kalawdan Pacifico
An Kalawdan Pacifico in gidadakoi ha ngatanan ha pagbahinbahin han kanan Kalibutan kadagatan. Naunat ini tikang ha Artico ha amihanan ngadto ha Kalawdan Salatan ha salatan, natubtob ha Asya ngan Australya ha katundan, ngan ha an mga America ha sinirangan.
Mayda 165.2 milyones nga mga kilometro kwadrado (63.8 milyones nga mga milya kwadrado), ha kahaluag, ini an gidadakoi nga bahin han Kalawdan Kalibutan - ngan, samtang, an hydrosphero liwat, in nataklop harani han 46% han kanan Kalibutan panbawbaw nga tubig, ngan kat-tulo han iya panngatanan nga bawbaw nga kahaluag, nga nahimo nga mas dako kaysa ha ngatanan han kanan Kalibutan katunaan nga gintarampo. Ini in natutunga han ekwador ha Amihanan Kalawdan Pacifico ngan Salatan Kalawdan Pacifico, labot la hini han duduha: an Galápagos ngan Kapuropod-an Gilbert, nga bisan aada ha may ekwador in nahahalakip ha kabug-osan ha sulod han Salatan Pacifico. An Mariana Trench ha katundan Amihanan Pacifico in gihahalaromi nga punto ha kalibutan, nga naabot ha kahilarom nga 10,911 mga metro (35,797 piye).
An Kalawdan Pacifico in nakit-an han mga Europeo ha unhan han ika 16 siglo, siyahan ni Katsila explorador Vasco Núñez de Balboa nga gintabok an Istmo han Panama han 1513 ngan ginngaranan ini nga Mar del Sur (Dagat Salatan). An iya ngaran ha kayanaan in ginhatag ni Portuges nga Explorador Fernando de Magallanes ha kapanahonan han expedisyon han mga Katsila nga pagtuyok ha kalibutan ha 1521, nga nakatapo hin maupay nga kahanginanha pag-abot niya ha kalawdan ngan gintawag ini nga Mar Pacifico ha Pinortuges, may-ada kasirigngon nga "puno hin kamurayaw nga dagat".


text:
Atenas
An Atenas o Athens (Griniyego: Aθήva, Athina, IPA: [aˈθina]), amo an kapital ngan gidako-i nga syudad ha nasod han Gresya. Ini nangunguna ha periferya han Attica; komo usa han mga gima-iha-i nga syudad han kalibutan, ngan an nahasurat nga kaagi mayda pagkaiha hin mga 3,400 ka tuig.
[igliwat] Etimolohiya
Ha Kahadto nga Griyego, an ngaran han Atenas: Ἀθῆvaι (Athinai), nga nahanunungod han ngaran han dyosa nga hi Atenea o Athena (Attiko Ἀθnvᾶ Athena ngan Ionico Ἀθήvn Athene). An ngaran han syudad ha plural nga porma, sugad han ΘῆBaι (Thēbai), Mukῆvaι (Mukēnai), ngan Aeλφoί (Delphoi).
Han ika-19th nga Griyego, Ἀθῆvaι (Athinai) pormal nga gin-utro pagbalik nga amo an ngaran han syudad. Tikang han opisyal nga pagbiya han Katharevousa nga Griyego dida han dekada han mga 1970, an porma nga Aθήva (Athína) amo an nagin opisyal nga porma han ngaran han syudad.
[igliwat] Mga kasarigan


text:
Salag
An Pugaran in paburunayan hin manok, kasagaran himo ini tikang ha linara nga palwa hin lubi. An salag[1], pugad[2] o pugarán lugar kun diin puydi kumapot hin bunay han hayop o lugar kun diin puydi inmukoy o pagpadako hin mga anak. Agsob ito hinimo ha organiko nga mga materyales sugad hit sanga, banwa ngan dahon, o puydi liwat usa ka buho ha tuna, o buho ha puno, bato ngan balay. Puydi liwat ini hinimo tikang ha materyales nga ginhimo han tawo sugad hit higot, plastik, tela, buhok, o papel.
[igliwat] Mga kasarigan
- ↑ Abuyen, Tomas A. Diksyunaryo Waray-Waray [Visaya] English-Tagalog. Kalayaan Press Mktg. Ent., Inc. Quezon City. Tuig 2000. ISBN 971-08-6050-X. Pakli Ihap 323.
- ↑ Abuyen, Tomas A. Diksyunaryo Waray-Waray [Visaya] English-Tagalog. Kalayaan Press Mktg. Ent., Inc. Quezon City. Tuig 2000. ISBN 971-08-6050-X. Pakli Ihap 295.


text:
Galicia
An Galicia (nga agsob liwat ginsusurat ha Gallego nga Galiza[1]) usa nga komunidad autonoma han Espanya, nga nahamutang ha kanawayan o amihanan-katundan han Península Ibérica ngan nahimo ini han mga lalawigan o probinsya han La Coruña, Lugo, Orense ngan Pontevedra. Ha heyograpiya, ginsasapitan ini ha amihanan han Dagat Cantábrico, han nasod han Portugal ha salatan, han Kalawdan Atlantico ha katundan ngan han Principado de Asturias ngan Castilla y León (mga lalawigan han Zamora ngan León) ha sidlangan.
Nahalakip ha Galicia an kapuropod-an han islas Cíes, an kapuropod-an han Ons, ngan an kapuropod-an han Sálvora, sugad hin iba nga mga isla o puro sugad han Cortegada, Arosa, an kapurupod-an han Sisargas, o an kapuropod-an han Malveiras.
An Galicia mayda 2.78 ka ribo o milyon nga mga molupyo (2008), nga mayda distribusyon hin katawhan nga diin an dako nga bahin nahamutang han katunaan ha butnga han Ferrol ngan Vigo. An Santiago de Compostela amo an kapital han Galicia nga mayda estatuto nga ispisyal, ha sakob han lalawigan han La Coruña.
An himno han Galicia, Os Pinos, ha pagpadayag ni Eduardo Pondal, nareferir han Galicia komo nasod ni Breogán, usa nga Kelta nga bayani. An Estatuto hin Autonomiya, dida han syahan nga artikulo, natawag han Galicia komo usa nga nacionalidad histórica o nasyonalidad ha kaagi..[2]
[igliwat] Mga reperensya
- ↑ Ha yana, an ngaran nga Galicia amo la an opisyal nga ginkikila nga pagtawag han komunidad autonoma dida han estatuto hin autonomiya, ha Kinatsila ngan ha Galego, bisan man kon ha Galego, kinakarawat liwat an porma nga Galiza (La Academia contesta a la Xunta que el único topónimo oficial es Galicia: La Voz de Galicia, 8 de junio de 2008).
- ↑ Estatuto de Autonomía de Galicia. Artículo 1: «Galicia, nacionalidad histórica, se constituye en Comunidad Autónoma para acceder a su autogobierno de conformidad con la Constitución Española y con el presente Estatuto, que es su norma institucional básica».


text:
Sine
An sine (tikang ha Kinatsila: cine nga halipot han pulong nga cinematografía) amo an teknika nga nahihimo han pagproyektar hin hulagway o fotograma hin madagmit nga porma ngan sunod-sunod nga nakahimo han impresyon hin pagkiwa nga ginpapakita hin salida nga video o pelikula o film. An konsepto han sine tinatawag ha Iningles nga film. Ini nga pulong naglalakip hin mga salida hin nakiwa nga mga litrato, an larangan han sine komo forma hin arte, ngan an motion picture nga industriya. Ginhihimo an mga film pinaagi hin pagrekord hin mga hulagway tikang han kalibutan pinaagi hin mga kamera, o paghimo hin mga hulagway nga nagamit hin mga tekniko ha animation o special effect.
An pulong nga "cine" ha Kinatsila (nga ha Winaray "sinehan") amo an tawag gihapon han mga lugar o tyatro nga diin ginpapasalida in mga pelikula. An pulong nga "cine" mismo tikang han Griyego nga "kiné", nga nangangahulogan nga "kiwa".


text:
Hi Thomas Jefferson (Abril 13, 1743 – Hulyo 4, 1826)[1] amo an ika-tulo nga Mangulo han Estados Unidos (1801–1809), an ikaduha nga Sugbong-Mangulo han Estados Unidos, an nanguna o prinsipal nga nagsurat han Deklarasyon hin Paglugaring (1776), ngan usa han mga nagdara hin duro nga mga Nagtukod-nga-Amay tungod han iya pagbandilyo han mga ideal han republikanismo ha Estados Unidos. Upod ha mga dagko nga mga panhinabo han iya panahon-hin-pagin-mangulo amo an Pagpalit han Louisiana (1803) ngan an Expedisyon ni Lewis ngan Clark (1804–1806).
[igliwat] Mga kasarigan
- ↑ An pitsa han pagkatawo ngan pagkamatay ni Thomas Jefferson ginlilista nga nagamit han Kalendaryo Gregoriano. Ha panahon han iya katawo, an Britanya ngan an mga kolonya hini nagamit pa han Kalendaryo Juliano, amo nga an mga archivo hadto nga mga panahon naglista han pitsa han iya pagkatawo (ngan ha marka han iya lubnganan) nga Abril 2, 1743.


text:
Kaarangay:Estados Unidos
Mga ubos-nga-kaarangay
Ini nga kaarangay mayda han mga nasunod nga 5 nga mga ubos-nga-kaarangay, tikang hin 5 nga kabug-osan.
E
- Mga Estado han Estados Unidos (50 C, 50 P)
M
- [×] Mga Mangulo han Estados Unidos (44 P)
- [×] Mga syudad han Estados Unidos (43 P)
P
- Puerto Rico (8 C, 8 P)
S
- [×] Mga Sugbong-Mangulo han Estados Unidos (48 P)
Mga pakli ha kaarangay nga "Estados Unidos"
An mga nasunod nga 60 ka mga pakli aada hini nga kaarangay, tikang hin 60 nga kabug-osan.


text:
Kinatalan
An Catalan o Katalan nga yinaknan o Kinatalan (lumad ngan tuminongnong nga ngaran Català) usa nga Romanses nga yinaknan. Amo ini an nasodnon ngan opisyal nga yinaknan han Andorra, ngan usa nga igkasi-opisyal nga yinaknan han mga komunidad autonoma han Islas Baleares, Catalunya ngan Komunidad Valenciana. Ha Komunidad Valenciana, tinatawag an yinaknan nga Valencià (Vinalensya) ngan ha syudad han Alghero ha Italyano nga isla han Sardinya. Gin-gagamit liwat ini, bisan waray ini opisyal nga pagkilala, didto han mga komunidad autonoma han Aragón (ha La Franja) ngan Murcia (ha Carche) ha Espanya, ngan gintaga-an hin opisyal nga pagkilala nga may katubtoban, ha rehiyon-ha-kaagi han Roussillon ha salatan nga Fransya, nga nahahanungod yana han département han Pyrénées-Orientales (Amihanan nga Catalunya).


text:
Sisep
An sisip[1] o sisep[2] ( ’ o ' ) usa nga tigaman hin pagsurat, ngan ha agsob, usa nga kugit, ha mga yinaknan nga nagamit han Linatin nga abakadahan o ha lain nga mga abakadahan. Ha Ininglis tinatawag ini nga apostrophe ngan ha Kinatsila apóstrofo.
[igliwat] Mga kasarigan
- ↑ Agustin El O'Mora "Kasurat diri Sinukol". Ginmantala dida han Kandabao: Essays of Waray Language, Literature and Culture. Tacloban City:Divine Word University Publications. Gin-editar ni Gregorio Luangco.
- ↑ Vicente I. de Veyra "Ortograpiya Han Binisaya". Bahin nga kinuha tikang han Mga Lagda Han Pagsurat Han Aton Pinulongan ni Vicente I. de Veyra nga ginmantala dida han Kandabao: Essays of Waray Language, Literature and Culture. Tacloban City:Divine Word University Publications. Gin-editar ni Gregorio Luangco.


text:
Hu Jintao
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Hi Hu Jintao (ha ginyano nga Tsinino: 胡锦涛; nahig-araan nga Tsinino: 胡錦濤; pinyin: Hú Jǐntāo) (natawo 21 han Disyembre 1942) amo ha yana an Labaw nga Manguna han Kanan Katawhan Republika han Tsina Hiya nga nakapot han mga titulo han Maghirilom nga Kasahiran han Partido Komunista han Tsina tikang han 2002, Mangulo han Kanan Katawhan Republika han Tsina tikang han 2003, ngan Mangulo han Namumutnga nga Komisyon nga Militar tikang han 2004, ha pagsunod kan Jiang Zemin ha ika-upat nga henerasyon nga panguna han Kanan Katawhan Republika han Tsina.


text:
Asi nga yinaknan
An Asi nga yinaknan usa nga Binisaya nga yinaknan nga ginagamit, upod han Romblomanon ngan Onhan nga mga yinaknan, ha lalawigan han Romblon, Pilipinas. Tinatawag liwat it yinaknan ha mga ngaran nga Bantoanon, Calatravanhon, Odionganon, Sibalenhon, Simaranhon, ngan Bisaya.
Ginyayakan iton Asi nga yinaknan ha mga sunod nga isla ha Romblon:
- Tablas: an mga bungto han Odiongan ha katundan nga bahin han isla ngan Calatrava ha amihanan nga bahin han isla.
- Banton: an nag-uusa nga bungto han Banton.
- Simara: an nag-uusa nga bungto han Corcuera.
- Maestre de Campo (tinatawag gihapon nga Sibale): an nag-uusa nga bungto han Concepcion.


text:
Vo Nguyen Giap
Hi Heneral Vo Nguyen Giap (Vinyetnames: Võ Nguyên Giáp) (natawo Agosto 25, 1911) usa nga nagretiro nga Vietnames nga opisyal militar ha Kasundalohan han Katawhan han Vietnam ngan politiko. Usa hiya nga nangunguna nga namuno ha militar ha duha nga gyera: Syahan nga Indotsina nga Gyera (1946–1954) ngan Gyera ha Vietnam (1960–1975). Nagtambong hiya ha mga nasunod nga mga importante nga pag-awayan ha kaagi: Lang Son (1950); Hoa Binh (1951–1952); Dien Bien Phu (1954); an Pagsalakay nga Tet (1968); an Nguyen Hue nga Pagsalakay (nga tinatawag ha Katundan nga Pagsalakay ha Dominggo han Pagkabanhaw) (1972); ngan an kataposan nga Kampanya nga Ho Chi Minh (1975). Usa gihapon hiya nga peryodista, usa nga ministro ha interior han Viet Minh nga gobyerno ni Mangulo Ho Chi Minh, an namumuno nga miltar han Viet Minh, an namuno han Kanan Katawhan nga Kasundalohan han Vietnam (KKKVN), ngan ministro ha pagpanalipod. Nagsirbe gihapon hiya nga api han Politburo han Partido Lao Dong.
Hi Vo Nguyen Giap amo an pinakakilalado nga namumuno ha militar gawas kan Ho Chi Minh dida han gyera ngan hiya an responsable para han mga dagko nga operasyon ngan pagpamuno tubtob han kataposan han gyera.
Kilalado liwat hi Giap nga waray pa mamatay kaysa han mga Mangulo han Estados Unidos ngan han ngatanan nga mga opisyales ngan mga heneral nga nagtambong dida han Gyera ha Vietnam han nga duha nga bahin.


text:
Eleanor Roosevelt
Hi Anna Eleanor Roosevelt (Oktubre 11, 1884–Nobyembre 7, 1962) amo an Primera Dama han Estados Unidos tikang 1933 tubtob 1945. Hiya in nagsuporta han Bag-o nga Ginsarabotan nga mga polisiya han iya bana, harayo nga patod nga hi Franklin Delano Roosevelt, ngan nagin manduruso han mga katungod sibil. Katima namatay an iya bana han tuig 1945, hi Roosevelt in nagpadayon pagin pankanasoran nga manunurat, manyarakan, politiko, ngan aktibista han Bag-o nga Ginsarabotan nga kowalisyon. Hiya in nagtrabaho para mapaupay an kahimtang han mga trabahor nga babaye, bisan natipa hiya an Patas nga mga Katungod nga pag-amyendar tungod nga natoo hiya nga maraot it epekto hini ha kababayen-an.
Ha mga tuig 1940, hi Roosevelt in usa ha mga igkasi-nagtukod han Balay Katalwasan ngan nagsuporta hiya han paghimo han Nagkaurusa nga mga Nasod. Hi Roosevelt in nagtukod han Katig-uban Nagkaurusa nga mga Nasod han Estados Unidos han tuig 1943 ngan naniguro pagsuporta han pagtukod han Nagkaurusa nga mga Nasod. Hiya in nagin delegado han Kasahiran nga Katitirok han Nagkaurusa nga mga Nasod tikang 1945 tubtob 1952, usa nga trabaho nga hiya an pinili ni Mangulo Harry S. Truman ngan ginkompirma han Senado han Estados Unidos. Han iya panahon ha Nagkaurusa nga mga Nasod, hiya an namuno han komite han nagsurat ngan nagpadig-on han Sangkalibutan Nga Pag-Asoy Bahin Han Kanan Tawo Mga Katungod. Tinawag hiya ni Mangulo Truman nga "Primera Dama han Kalibutan" komo dungog han iya mga ginbuhat para han Kanan Tawo mga Katungod.
Nagios ha pulitika han nasasalin nga iya kinabuhi, hi Roosevelt in namuno han padumarahan ni John F. Kennedy syahan nga komite nga nakabulig pagtikang han ikaduha-nga-balud han feminismo, an Mangulohan Komisyon para han Kahimtang han Kababayen-an. Ha tuig 1999, hiya in nakaranggo nga nangunguna nga napulo ha kanan Gallup Taramdan para ha Haluag nga Pagkilala nga Gindadayawan nga mga Tawo han ika-20 nga Gatostuig.


text:
Katungod divino han kahadian
An katungod divino han kahadian o katungod divino nga teyorya han pagkahadi in doktrina politikal ngan relihiyoso hin gihadianon ngan politikal nga lehitimidad. Ini in nagdidig-on nga an monarkiya in diri magpapailaron ha kalibutanon nga otoridad, ginkukuha an iya katungod han pamuno direkta tikang ha pagburuot han Diyos. Tungod hini, an hadi in diri magpapailarom ha kaburut-on han katawhan, an aristrocrasiya, ngan iba nga estado han iya ginhadian, lakip (ha panlataw han iba, labi na an mga Protestante nga nasod) an singbahan. An mas maluya o mas sadang nga porma hini nga teyorya politikal in nag-aasoy, nga ini in kinahanglan magpapailarom ha singbahan ngan Santo Papa bisan tim-os nga diri ha iba nga mga paagi. Pero sumala hini nga doktrina ha mas mabaskog nga porma, Diyos la an poyde maghukom ha diri tuhay nga hadi. An doktrina in nag-aasoy nga bisan ano nga pagpatanggal han hadi o pag-iban han iya gahom in ginsasalikway an kaburut-on han Diyos ngan poyde ini magin buhat nga sacrilehiyoso.


text:
Aung San Suu Kyi
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Hi Aung San Suu Kyi (ha Burmese: ); natawo dida han Hunyo 19 1945 ha Yangon (Rangoon), usa nga pro-demokrasya nga aktibista ngan namumuno han Nasodnon nga Liga para han Demokrasya ha Myanmar (Burma), ngan kilalado nga priso ha konsyensya ngan nagbandilo han waray-biyolensya nga pag-away. Hi Aung San Suu Kyi an ikatulo nga anak ha iya pamilya. An iya ngaran nga "Aung San" tikang han iya amay, an "Kyi" tikang han iya nanay ngan an "Suu" tikang han iya lola.[1] Hi Suu Kyi usa nga Buddhista nakadaog han Premyo Rafto ngan han Premyo Sakharov para han Kagawasan hin Panhunahuna dida han 1990 ngan dida han 1991 ginpremyohan han Premyo Nobel hin Kamurayaw ngan han 1992 ginpremyohan hiya han Jawaharlal Nehru nga premyo hin kamurayaw han Gobyerno han India tungod han iya pakibisog hin diri-biyolente nga paagi ha ilarom han diktatoriya militar. Gindetenir hiya yana, ngan an gobyerno han Myanmar balik-balik nga nagpaiha han pagdetenir ha iya. Sumala han mga resulta han 1990 nga heneral nga pinili-ay, hi Suu Kyi nakadaog han katungod nga magin Primer Ministro, komo namumuno han nagdaog nga Nasodnon nga Liga para han Demokrasya, pero an pagdetenir ha iya han militar nga junta nagpugong ha iya nga makasaka hini nga puwesto.
[igliwat] Mga reperensya
- ↑ Nobel Prize.org Bio Details. Quote: 1945: June 19. Aung San Suu Kyi born in Rangoon, third child in family. "Aung San" for father, "Kyi" for mother, "Suu" for grandmother, also day of week of birth. Favourite brother is to drown tragically at an early age. The older brother, will settle in San Diego, California, becoming United States citizen.


text:
País Vasco
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Kinatsila nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An País Vasco o Euskadi (ha literal nga Winaray: Vasco nga Nasod) usa nga komunidad autonoma han Espanya. Nahamutang ini ha ligid nga dumagsaan nga dapit han Espanya. Ginsasapitan an País Vasco ha amihanan han Dagat Cantábrico ngan Fransya, han La Rioja ha salatan, han Cantabria ngan Castilla y León ha katundan ngan han Navarra ha sidlangan. Lakip hini an mga probinsya han Álava, Guipúzcoa ngan Vizcaya ngan mayda ini 251 ka munisipyo: Álava 51, Guipúzcoa 88 ngan Vizcaya 112. An kapital han komunidad autonoma amo an syudad han Vitoria (ha Vascongado: Gasteiz) ha lalawigan han Álava.


text:
Paulino Alcántara
Hi Paulino Alcántara Riestrá (7 Oktubre 1896—13 Pebrero 1964) usá nga Pilipino–Espanyol nga futbolista ngan magdudumara. An dákò nga bahin ha iya karera ha pagmulay didâ han Barcelona ngan hiyá an syahan nga Pilipino ngan Asyano nga nagmumulay nga nagmulay para hin Europeo nga klub. Nagmulay gihapon hiya para han Catalunya, han Pilipinas ngan Espanya. Nagtikang hi Alcántara para han Barcelona ha panuigon nga 15 ngan hiya an gibatan-on nga magmurúlay nga nagmulay o nakapuntos para han klub. Nakapuntos gihapon hiya hin 357 nga gol hin 357 nga mulay, ngan ini amo an naghimo ha iya nga gidamoi hin punto ha paghimo hin gol han club (kun ig-ihap an mga gol nga nahimo ha opisyal nga mga uyag ngan ha mga friendly). Katapos han iya pagretiro komo paragmúlay han 1927 ha edad nga 31, hiya nagin doktor. Han 5 han Hulyo 1927, nagmulay an Barcelona ngan an Espanya hin usa nga uyag nga pasidungog ha iya ngan ha urhe nga bahin, nag-alágad hiya komo direktor han klub ha mga tikang han 1931 kutob 1934. Han 1951, nahimo hi Alcántara nga coach ngan hiya an nagdumara han team han Espanya para hin tuló nga mulay.


text:
Hua Phan
An Hua Phan (o Houaphan; ha Lao: ຫົວພັນ) usa nga lalawigan han Laos, nga nahamutang ha sidlangan nga dapit han nasod. Dinhi nahamutang an Kalungiban han Viengxay, usa nga haluag nga kanit-kanit hin mga lungib nga gin-gamit han Pathet Lao, ngan an Parque hin Arkeolohiya han Hintang, usa han mga importante nga mga pre-historico nga mga lugar ha amihanan nga Laos. An Hua Phan usa han mga pinakakablas nga mga lugar ha Laos pero usa ini han mga gimaopayi nga kiritaon ngan mga mag-upay an mga textile tikang dinhe.
An kapital han Hua Phan amo an syudad han Sam Neua.
[igliwat] Mga administratibo nga pagbahin-bahin
An Hua Phan ginbahin-bahin ngadto han mga nasunod nga mga distrito:
- Huameuang (7-05)
- Muang Et (7-08)
- Sop Bao (7-07)
- Viengthong (7-03)
- Viengxay (7-04)
- Sam Neua (7-01)
- Xamtay (7-06)
- Xiengkhor (7-02)


text:
hello to mariahmom!
#1
Posted 11 April 2009 - 05:31 AM
#2
Posted 28 May 2009 - 11:59 PM
Hi angel, sorry for d late reply kaiha ko na nga waray makakacheck nganhe kay nabusy na ako pagtaga visa. Cguro yana na panahon adto na ha tacloban an imo sangkay. Kun cguro nacheck ko daun an imo message nahi offer ko sana an house tak parents ha kassel city, yana kasi mayda na narent. An akon naman warai pa adto mahuhuman kay cge manla ako asikaso han akon visa ha manila. So maybe next time, ok na kun ikaw naman magbakasyon God bless!


text:
Sinirangan nga Kabisay-an
An Sinirangan nga Kabisay-an o Sidlangan nga Kabisay-an, usa han mga rehiyon han Pilipinas, igintawag nga Rehiyon VIII. Unom iton mga lalawigan o probinsya. Ini hira amo an Biliran, Eastern Samar, Leyte, Northern Samar, Samar (Western Samar) ngan Southern Leyte. Inin nga mga lalawigan nahamutangan han mga sidlangan nga isla han Kabisay-an: Leyte, Samar ngan Biliran. An sentro han rehiyon amo an Syudad han Tacloban.
Tulo an lumad nga yinaknan ha Sinirangan nga Kabisay-an. Ini amo an Winaray, Sinugboanon, ngan Inabaknon.
[igliwat] Pagbahinbahin ha Politika
[igliwat] Mga Nalalakip nga Syudad
- Syudad san Calbayog, Samar
- Syudad han Catbalogan, Samar
- Syudad han Maasin, Southern Leyte
- Syudad han Ormoc, Leyte
- Syudad han Tacloban, Leyte
[igliwat] Mga Sumpay ha Gawas
- Rolly's Vintage View Websayt ni Dr. Rolando Borrinaga mahitungod han kaagi ngan kasaysayan han Sinirangan nga Kabisay-an
- EVIS.net


text:
Katig-uban han mga Nasod ha Salatan-Sinirangan Asya
An Katig-uban han mga Nasod ha Salatan-Sinirangan Asya o Katig-uban han mga Nasod ha Timugan nga Asya (ha Iningles: Association of Southeast Asian Nation o ASEAN) amo nga usa ka katig-uban heopolitikal, ekonomikal ngan kultural han mga nasod ha Saltan-Sidlangan Asya. Tinukod an ASEAN han Indonesia, Malaysia, Pilipinas, Singgapura, ngan Taylandya han Agosto 8, 1967.
[igliwat] Mga Sumpay ha Gawas
- Websayt han Buhatan (Iningles)
- ASEAN Foundation (Iningles)


text:
Kanta
Ha musika, iton kanta in uska komposisyon hin boses o mga boses, nga ginbubuhat pinaagi hin pag-aawit. Ini liwat in puydi tumudlok ha uska komposisyon hiton instrumento panmusika, partikular ha kolokyal nga Amerikano nga Kaingles. It uska koral o bokal nga karantahon in puydi maglakip hin mga instrumento panmusika, o puydi liwat waray, sugad han kaso han mga karantahon a cappella. An mga liriko (mga pulong) hit mga karantahon in agsob masiday, maangay. Ini liwat in puydi magin relihiyosa o hayahay nga prosa.
Iton karantahon in puydi para ha solo nga magkaranta, duwet, triyo, o durudamo nga nagamit hit durudamo nga mga boses. Iton karantahon nga may-ada labaw usa nga boses ha usa nga arte in kinokonsidera nga mga buhat koral. Iton mga karantahon in haluag nga ginbabahin ha damo nga dirudilain nga mga porma, depende ha kriterya nga gingamit. Usa nga dibisyon in namumutnga ha "karantahon nga arte", "karantahon nga pop", ngan "karantahon nga tuminongnong". Ha iba nga pamaagi hin klasipikasyon in pinaagi hin panuyuan (sagrado ngan sekular), o istilo (sayaw, ballad, Lied, ngbp), o panahon han gintikangan (Renasimyento, Kontemporaryo, ngbp.).


text:
Fidel V. Ramos
Hi Fidel Valdez Ramos (natawo Marso 18, 1928) amo an ika-12 nga Mangulo o Presidente han Pilipinas. Ginsundan niya hi Corazon Aquino ngan nangulo tubtob han 1998, nga diin ginsundan hiya ni Joseph Estrada. Hiya an siyahan, ngan ha yana an amo la nga diri-Katoliko Romano nga presidente han Pilipinas.
Dida han autoritayano nga rehimen ni Presidente Ferdinand Marcos, hi Ramos amo an nangulo han Konstabularyo Pilipinhon, nga amo an nag-implementa han pagdeklara ni Marcos han balaodnon militar. Dida han 1986 nga People Power nga Rebolusyon, binmiya hi Ramos tikang han gobyerno ngan usa hiya han mga nanguna nga tawo dida han mga sibilyan nga mga pagdemonstrar nga nagpaiwas kan Marcos ngadto ha exilio.


text:
Talaan hin mga Mangulo han Pilipinas
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Ini in kumpleto nga talaan o lista hin mga Presidente o Mangulo han Pilipinas nga amo an napulo kag upat (14) nga mga nangulo hin estado ha kaagi han Pilipinas. Naglalakip ini nga lista hin mga Presidente nga gin-inagurar nga Presidente han Pilipinas katapos han ratipikasyon hin konstitusyon nga nagklaro pagdeklara han pagkaada han Pilipinas.
Para han mga namuno han Pilipinas ugsa han ratipiskasyon han 1899 nga Batakang-Balaod, kitaa iton Kapitan-Heneral han Pilipinas. Para han mga namuno han Pilipinas ugsa han ratipikasyon han 1935 nga konstitusyon, kitaa iton Gobernador-Heneral han Pilipinas.
Tigamni nga an mga Presidente ha ilarom han Mankomunidad han Pilipinas (Philippine Commonwealth) ilarom han Amerikano nga pagdumara, ngan an kanan Ikaduha nga Republika iginsisiring nga puppet nga gobyerno han Hapones dida han Gyera Pankalibotan II.
[igliwat] Leyenda
Katipunan Kalibapi (Ginpanguna han Hapones) Nacionalista Liberal Kilusang Bagong Lipunan Partido Demokratiko Pilipino-Lakas ng Bayan Lakas-CMD/Lakas-Kampi-CMD Laban ng Makabayang Masang Pilipino
[igliwat] Talaan hin mga Mangulo
[igliwat] Mga Tigaman
- ↑ Nagtikang an panahon-hin-pag-alagad han pag-inagruar han Malolos nga Republika, nga ginkikita nga amo an Syahan nga Republika nga Pilipinhon.
- ↑ Natapos an panahon-hin-pag-alagad han paghurar ni Aguinaldo hin pagsunod han Estados Unidos katapos han iya kadakop ha Palanan, Isabela.
- ↑ Gintukod ni Andrés Bonifacio ngan hin iba dida han Hulyo 7, 1892; ginbalhin ngadto hin rebolusyonaryo nga kagamhanan ni Bonifacio han Agosto 24, 1986; komo kagamhanan, opisyal nga ginsaliwanan han rebolusyonaryo nga kagamhanan ha Tejeros han Marso 22, 1897 - bisan man kon mayda mga sektor nga waray sinmugot hin pagbulig; komo usa nga organisasyon, ginwara hin opisyal ni Emilio Aguinaldo han Hulyo 15, 1898
- ↑ Namatay tungod hin tuberculosis ha Saranac Lake, New York.
- ↑ Natapos an panahon-hin-pag-alagad han iya pagdisolver han Republika nga Pilipinhon han katapos han pag-surender han mga puwersa nga Hapones ngadto han mga Amerikano han Gyera Pangkalibotan II.
- ↑ Ha pagtikang usa nga Nacionalista, kundi napili han Nasodnon nga Katitirok ha ilarom han pagdumara han Hapones. An ngatanan nga mga partido gindugtong ha ilarom han mga Hapones nga maghimo han Kalibapi, nga diin an ngatanan nga mga opisyales api.
- ↑ Namatay tungod hin pag-atakar ha kasingkasing ha Clark Air Base.
- ↑ Namatay hin pag-crash hin idro ha Bukid Manunggal, Sugbo.
- ↑ Ginpa-iwas tikang ha poder han 1986 nga Rebolusyon han Gahom hin Katawhan.
- ↑ Nagsaka ha pagkamangulo ha pag-angkon hin pagdaog dida han gin-awayan nga 1986 nga snap nga pinili-ay.
- ↑ Ginpa-iwas tikang ha poder katapos han pagdeklara han Labaw nga Hukmanan nga hi Estrada nagbiya tikang ha puwesto, ngan tungod hini bakante an ofisyo hin pagkamangulo, katapos han 2001 nga EDSA nga Rebolusyon.
[igliwat] Mga estadistika
- Mga Sugbong-Mangulo nga nagsunod ha pagka-Mangulo
- Sergio Osmeña (1944)
- Elpidio Quirino (1948)
- Carlos P. Garcia (1957)
- Gloria Macapagal-Arroyo (2001)
- Mga Mangulo nga na napili hin otro ha pinili-ay
- Manuel L. Quezon (1941)
- Ferdinand Marcos (1969, 1981, 1986)
- Mga Mangulo nga napili ha pinili-ay samtang nagsisirbe han nahabilin nga panahon-hin-pag-alagad han nanguna
- Elpidio Quirino (1949)
- Carlos P. Garcia (1957)
- Gloria Macapagal-Arroyo (2001)
[igliwat] Mga kasarigan
[igliwat] Kitaa Gihapon


text:
Joseph Estrada
Hi José Marcelo Ejército (natawo han Abril 19, 1937), nga mas kilalado nga Joseph Ejercito Estrada o Erap, usa nga aktor ha pelikula ha Pilipinas ngan amo an ika-13 nga Mangulo o Presidente han Pilipinas tikang han Hunyo 30, 1998 tubtob Enero 20, 2001.
Hi Estrada nagin kilalado anay komo aktor ha pelikula hin 33 ka tuig. Napili anay hiya nga alkalde han Syudad han San Juan, Metro Manila. Han 1987 napili hiya nga Senador. Han 1992, napili hiya nga Sugbong-Mangulo han Pilipinas ngan nagsirbe hiya ha ilarom ni Mangulo Fidel V. Ramos. Napili hiya pagka-Mangulo han 1998.
Ginpaiwas hiya han Ika-Duha nga Rebolusyon han Gahom han Katawhan katapos han iya nahunong nga impeachment nga paghusga dida han Senado, nga diin mga napulo kag usa nga mga senador dinmiri pagkita han ikaduha nga sobre han Jose Velarde nga bank account nga maghahatag hin prueba hin mga binuhat nga pangurakot ha politika.


text:
Papa Pío IX
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Hi Papa Pió IX, (ha Linatin: Pius PP. IX) natawo nga Giovanni Maria Mastai-Ferretti (Mayo 13, 1792 – Pebrero 7, 1878), amo an Papa hin gima-iha-i nga pontifikado (kon diri ig-upod hi Apostol San Pedro) tikang han iya ka-elihir han Hunyo 16, 1846, tubtob han iya kamatayon. Papa hiya hin mga katloan kag usa (31) ka tuig. Hi Pío IX napili nga kandidato han mga liberal ngan moderado nga mga grupo dida han Kolehiyo han mga Kardinal, na pagsunod han papado han arzo-conservador nga Papa Gregorio XVI. Hiya simpatetiko anay han mga hangyo hin reporma nga demokratiko ngan pagmodernisar ha Italya ngan han Simbahan. Hi Pío nagtika-conservador katapos han pagpa-iwas ha iya nga temporal nga namumuno han Estados Pontificios dida han mga nahinabo nga nagsunod han mga Rebolusyon han 1848. Pormal niya nga ginproklama an dogma han Inmaculada nga Konsepsyon ngan gin-organisa niya an Siyahan nga Konsilyo ha Vaticano, nga nagproklama han dogma han infalidad papal.


text:
Baja California
An Baja California usa han mga katloan kag usa (31) nga estado ngan upod han Distrito Federal usa han mga 32 nga mga entidad federativa han Mehiko.
Nahamutang an Baja California ha pinakakanawayon o pinaka-amihanan-katundan han Mehiko. Ini amo an nahimo han península han Baja California con el estado mexicano de Baja California Sur upod han estado Mehikano han Baja California Sur. Ugsa ini mahimo nga estado han 1953, an ngaran hini amo an Amihanan nga Teritoryo han Baja California (ha Kinatsila: Territorio Norte de Baja California). Mayda ini kahaluag nga 71.576 km², nga amo in 3,57% han nasod. Ginsasapitan ini ha katundan han Kalawdan Pacífico, ha sidlangan han Dagat han Cortés o Golfo han California, han estado han Sonora ngan han estado estadounidense han Arizona, ha salatan han estado han Baja California Sur ngan ha amihanan han estado estadounidense han California.
Mexicali an kapital hini nga estado, ngan ini nga syudad, upod han Tijuana, amo an mga syudad nga gidamo-i hin tawo han estado, ngan ini nga duha nahamutang dida han frontera upod han Estados Unidos. Iba nga mga syudad nga importante gihapon amo an Ensenada, Tecate, Playas de Rosarito, San Felipe, San Quintín, Ciudad Guadalupe Victoria , Los Algodones ngan La Rumorosa. An estado mayda mga sobra hin 2.8 ka milyon nga mga nangungukoy (2005). An kodigo hini ISO 3166-2 amo an MX-BCN.
[igliwat] Pagbahin-bahin nga politiko-administratiba
An estado ginbahin ngadto hin lima (5) nga munisipyo. Ngan ini liwat ginbahin-bahin ngadto hin mga delegasyon, damo hin mga pueblo, rancho ngan iba pa nga mga gudti nga mga pagbahin hin teritoryo.
[igliwat] Mga Munisipyo
(An syudad han San Quintin pira na ka tuig nga nangaruyag magin munisipyo pero waray pa ini makatapos han ngatanan nga mga requisito para mahimo ini nga munisipyo).
[igliwat] Prinsipal nga mga syudad
- Mexicali
- Tijuana
- Ensenada
- Tecate
- Rosarito
- Ciudad Guadalupe Victoria
- San Felipe
- San Quintín
- Los Algodones
- La Rumorosa
- Cataviña
- Colonet
Mayda pa mga damo nga mga puro o isla ngan upod hini amo an Islas Coronado, Guadalupe, Cedros, Ángel de la Guarda.


text:
Mona Lisa
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An Mona Lisa, o La Gioconda, usa nga ika-16 nga siglo nga pintura ha oleo ha alamo nga kahoy ni Leonardo da Vinci ngan usa han mga pinakasikat nga mga pintura ha arte han Katundan; pira la ka iba nga mga buhat hin arte nga sugad nga gin-romantisar, ginsaurog, o ginhimo-an hin kopya. Gintatag-iyahan ini han Franses nga gobyerno ngan ada ginsablay ha Musée du Louvre ha Paris.
An pintura nagpapakita hin babaye nga nagkikita hit naglalantaw nga mayda usa nga "hiyom nga enigmatiko".


text:
Ayam
An Ayam o idó[2] (Canis lupus familiaris) amo an usa ka klase nga mammal nga kauropod ha pamilya Canidae. Gin-iinalagaan ini nga hayop han mga tawo ha maiha na nga matahon. An mga ayam nagagamitan han katawhan ha damo nga butang sugad ha trabaho, pagbantay ha panimalay nga alaga. Damo naayon pag-alaga hin ayam kay makisasangkayon hira nga namamati ha tawo.
An bata nga ayam amo an gintatawag nga tiyô o idô.
[igliwat] Mga kasarigan
- ↑ Macdonald, David; Claudio Sillero-Zubiri (2004). The Biology and Conservation of Wild Canids. Oxford: Oxford University Press. pp. 45–46. ISBN 0198515561.
- ↑ Ha pira nga dapit ha Leyte, Biliran, ug Samar, an pulong nga idó o bis pangani idô amo in ginagamit nga pulong imbes nga ayam. Kitaa pananglitan an Waray-English Dictionary ni George Dewey Tramp pakli 203 Dunwoody Press, Maryland, USA 1996


text:
Fado
An Fado usa nga genre hin musika nga posible nagtíkang dida han mga 1820 nga dekada ha Portugal. It tigaman hini amo in masulob-on nga mga tunog ngan mga laray, ha panalagsaon mahitungod han dagat o han kinabuhi han kablas. An musika, ha kaurogan nahadugtong han Pinortuges nga pulong saudade, usa nga pulong nga makuri maihubad ha Winaray o Binisaya (iton saudade usa nga klase hin panghinaot, ngan mahitungod ini hin kumplekado nga pagsagol hin kamasulob-on, kasákit, kamingaw, kalipay ngan gugma--usa nga harani nga kahubad hini posible iton konsepto han pangandoy). An pagtíkang han fado posible tikang hin hin ritmo han mga uripon nga tikang ha Africa nga ginsalákot han tradisyonal nga musika han mga manaragat nga Portuges ngan impluwensya nga Arabo.
Duha iton main nga kalain hin fado, ngan ini amo an mga tikang han mga syudad han Lisboa ngan Coimbra. An estilo han Lisboa amo an pinaka-popular, samtang an kanan Coimbra nga estilo amo an mas fino (o refined) nga estilo. Iton moderno nga fado sikat ha Portugal, ngan damo na an mga kilalado nga mga musikero.
[igliwat] Kaagi ngan Kasaysayan
An syahan nga harangdon nga magkaranta hin Fado nga kilalado pa yana amo hi Maria Severa, nga an kinabuhi dida han syahan nga katunga han ika-19 nga siglo. Pero waray pa gumawas an gin-rekord nga fado hangtod han sunod nga siglo. Dida han mga dekada han mga 1920 ngan 1930, popular in serye hin fado de Coimbra (in bersyon nga popular ha Coimbra) nga mga ginrekord. An mga gitarista nga hira Carlos Paredes ngan an iya amay nga hi Artur Paredes, amo an sinisiring nga mga maestro ngan mga harangdon nga nanguna hini nga genre ngan han Portugues nga sista.
Hi Amália Rodrigues amo an nagbandilyo han pinakakilalado nga klase hin fado. Katapos han iya kawara, mayda bag-o nga mga grupo hin performer nga nandugang hin mga pagbabag-o ha estilo ngan nagdara hin dugang pa nga kasikat ha langyaw ngada han tradisyonal nga musika Portuges. Mayda liwat mga nagmalinamposon nga mga experyensya ha fado, dida ha pagsagol hini han elektroniko nga musika. Hi Carlos do Carmo, Mariza, Mafalda Arnauth, Camané, Kátia Guerreiro ngan Mísia nandara hin bag-o nga paglantaw han tradisyonal nga kanta, ngan ha panalagsa-on ginbanhaw an ika-19 nga siglo nga fado. Samtang hi Dulce Pontes nagkombina hini upod hin popular ngan tradisyonal nga musika Portuges, hira Madredeus ngan Cristina Branco nandugang ha fado hin mga bag-o nga instrumento ngan mga tema - an ira la ginpabilin tikang han orihinal nga Fado amo an taran-awon hini ngan an konsepto han "saudade". Iton fado halos pirme bisan-diin universally masulob-on; bisan man kon mayda pipira hini nga mga maglipayon nga mga kanta.


text:
Zagreb
An Zagreb amo an kapital nga syudad ha nasod han Kroasya. Sumala han 2006, mayda ini populasyon nga 786,200 (an densidad 1226/km2) ngan populasyon ni metropolitano 1,6 nga usa ka ribo (Syudad han Zagreb, Probinsya han Zagreb ngan Probinsya han Zagorje). An Zagreb mayda napulo kag-pito (17) nga bunto: Brezovica, Črnomerec, Donja Dubrava, Donji Grad, Gornja Dubrava, Gornji Grad-Medveščak, Maksimir, Novi Zagreb-istok, Novi Zagreb-zapad, Peščenica-Žitnjak, Podsljeme, Podsused-Vrapče, Sesvete, Stenjevec, Trešnjevka-jug, Trešnjevka-sjever ngan Trnje.


text:
Kapampangan nga yinaknan
An Kapampangan, nga puyde liwat igsurat nga Capampan͠gan, usa han mga nangunguna nga mga yinaknan han Pilipinas. Amo ini an nangunguna nga lumad o tuminongnong nga yinaknan ha lalawigan han Pampanga. Tinatawag gihapon an yinaknan nga Pampango, Capampan͠gan, Pampangueño, ngan Amanung Sisuan.
[igliwat] Heyograpiya
An Kapampangan amo an tuminongnong nga yinaknan ha bug-os o mga dapit hin upat nga lalawigan: Pampanga, Tarlac, Nueva Ecija, Bataan
[igliwat] Pampanga
Kapampangan an tuminongnong nga yinaknan han bug-os nga lalawigan ngan tanan nga mga bungto ngan syudad nga sakop hini.
[igliwat] Tarlac
An Kapampangan amo an lumad o tuminongnong nga yinaknan han mga nasunod nga mga bungto
[igliwat] Bataan
Kapampangan an lumad nga yinaknan han mga nasunod nga mga bungto ha Bataan
[igliwat] Nueva Ecija
Usa nga bungto ha Nueva Ecija an nagamit hit Kapampangan
[igliwat] Mga pananglitan
[igliwat] In pira nga agsob gamiton nga mga frase
- Comusta ca? - ¿Kumusta ka?
- Masalese cu pu. - Maupay man ako.
- Mayap cu pu. - Maupay ako.
- Nanung lagyu mu? - ¿Ano iton imo ngaran?
- Malagu cang talaga. - Mahusay ka gud man.
- Casanting mo! - Kagwapo mo!
- Wa - Oo
- Ali - Diri
- Me queni. (tikang han 'Ume ca queni'). - Kadi ngadi.
- Caluguran da ca. - Sangkay ko hi ikaw.
- Tabalu queca- ha literal "Ambot la ha imo." (expression)
- Ecu balu.- Diri hi ako maaram.
- Maco na cu. - Makadi na hi ako.
- Mangan ta na, mangan tamu. - Pangaon na kita, pangaon na kita.


text:
Doha
An Doha (Arabic: الدوحة, transliterasyon: ad-Dawḥa or ad-Dōḥa) amo an kapital nga syudad ha nasod han Qatar. Han 2005 nga census, mayda 400,051 ka munopyo an Doha. An syudad lakip han munisipyo han Ad Dawhah ha Gulpo han Persian. An Doha, amo an gidadako-i nga syudad han Qatar. Otsenta porsiyento (80%) han popyulasyon han nasod naukoy dida nga syudad ngan ha iya paligid. Amo liwat ito an sentro han pan-negosyohan han nasod. An Doha, balay han tinatawag na Syudad han Kaaradman, nga may lugar para ha pagbiling baton (research) ngan pan-aram.


text:
Afonso de Albuquerque
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Hi Afonso de Albuquerque (an iya ngaran puyde liwat igsurat nga Afonso d'Albuquerque o Alfonso de Albuquerque) (1453 - Disyembre 16, 1515) usa nga Portugues nga heneral ha kadagatan. An iya mga binuhat nakabulig pagtukod han Portugues nga imperyo kolonyal ha dagat Indiano.[1]
[igliwat] Mga reperensya
- ↑ ALBUQUERQUE, ALPHONSO. (HTML) Encyclopaedia Britannica 1911 (Net Industries). Ginkità dida han 2006-05-10.


text:
Aguascalientes
An Aguascalientes usa han mga katloan kag usa (31) nga estado ngan upod han Distrito Federal usa han mga 32 nga mga entidad federativa han Mehiko. It ngaran nangangahulogan nga "magpaso nga katubigan" ha Kinatsila ngan ginkuha ini nga ngaran tungod han mga magpaso nga mga burabod, amo nga an adhetibo para han estado ngan han mga nangungukoy dinhe amo an hidrocálido (hidro = tubig; cálido = mapaso). Nahamutang an Aguascalientes ha butnga han nasod. Waray ini sapit nga dagat, ginsasapitan ini ha amihan han estado han Zacatecas ngan ha salatan han Jalisco. An kahaluag hini 0.3% han bug-os nga kahaluag han nasod. Sugad han iba nga mga estado han federasyon, an Aguascalientes mayda kalugaringon nga batakan-balaod o konstitusyon, kalugaringon nga kodigo penal, mga balaod ngan kalugaringon nga escudo o tigaman. An kapital han estado amo an syudad han Aguascalientes.
[igliwat] Heyograpiya
Nahamutang an estado hin mga 300 ka milya (480 ka kilometro) tikang ha Syudad han Mehiko.
Naglalakip ini hin 5,471 nga kwadrado nga mga kilometro (2,112.4 nga kw nga mi) ngan mayda ini mga sobra usa ka ribo o milyon nga mga molupyo. Pero an kadam-an hini nga mga molupyo naukoy didot han metropolitano nga kahaluag han kapita nga syudad hini.
Nahimo an estado dida han Oktubre 27, 1857 han paghibulag hini tikang han Zacatecas.
[igliwat] Pagbahin nga politika-administratiba
An Aguascalientes mayda napulo kag usa (11) nga mga munisipyo:
[igliwat] Mga sumpay ha gawas
- (Kinatsila) Gobyerno estatal han Aguascalientes
- (Kinatsila) Enciclopedia de los Municipios de México
- (Kinatsila) INEGI


text:
Barack Obama
Hi Barack Hussein Obama II (natawo Agosto 4, 1961) amo an ika-kap-atan kag upat nga mangulo o presidente han Estados Unidos. Napili hiya dida han pinili-ay han 2008. Ugsa hini hiya an junior nga U.S. nga Senador tikang ha Illinois nga diin nag-alagad hiya tikang han 2004 tubtob 2008 nga diin nagbiya hiya katapos han iya kapili nga Presidente han Estados Unidos. Hiya an syahan nga African-American nga tawo tikang han Partido Democrata nga napili ha Senado han Estados Unidos (United States Senate) ngan amo an syahan nga Africano-Amerikano nga napili nga mangulo han Estados Unidos. Nakakuha hiya hin internasyonal nga media coverage tungod han iya keynote address han 2004 Democratic National Convention, nga iya ginhimo samtang Illinois state senator pa hiya.
Hi Obama kasal kan Michelle Obama, usa nga taga-Chicago. Duha it ira anak nga babaye: hi Malia Ann (natawo han 1999) ngan Natasha (natawo han 2001).
Hi Obama amo an syahan nga Mangulo han Estados Unidos nga Afrikano-Amerikano an katulinan.
[igliwat] Mga sumpay ha gawas


text:
Provincia de Valladolid
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Kinatsila nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An Valladolid usa nga probinsya ha katundan nga Espanya, ha butnga nga bahin han komunidad autonoma han Castilla y León. Ginsasapitan ini han mga probinsya han Zamora, León, Palencia, Burgos, Segovia, Ávila, ngan Salamanca.
Han populasyon hini nga 501,157 (2002), mga duha ka ika-tulo nga bahin nangungukoy didto han kapital ngan Valladolid, nga amo gihapon an kapital han komunidad autonoma. Mayda 225 ka munisipyo an probinsya, ngan labaw hin ikatulo nga bahin hini mga baranggay hin diri maabot hin 200 ka tawo.
[igliwat] Mga Comarca han Valladolid
- Tierra del Vino
- Tierra del Pan
- Tierra de Campos
- Tierra de Pinares
- Campo de Peñafiel
- Campiña del Pisuerga
- Páramos del Esgueva.
[igliwat] Kitaa gihapon


text:
Probinsya han Espanya
An probinsya (ha Kinatsila: provincia) o lalawigan usa nga pagbahin ha teritoryo han Espanya, ha ilarom han Konstitusyon Espanyola.
Ha yana, ha Espanya mayda kalim-an (50) nga mga probinysa, nga amo an nahimo han kabug-osan han teritoryo espanyol. Komo eksepsyon, iton mga syudad han Ceuta ngan Melilla, sugad hin iba nga mga teritoryo han soberanya espanyola ha Afrika (plazas de soberanía), diri lakip han sistema probinsya.
[igliwat] Tabla han mga Probinsya
Ha ubos nga tabla, iginlista ha alpabeto ngatanan nga mga probinsya, mga kapital nira, an komunidad autonoma nga diin kabahin, ug an lista ha mga munisipyo.
An mga syudad han Ceuta ngan Melilla diri lakip hin bisan ano nga lalawigan kundi mga syudad autonoma ini.


text:
Principado de Asturias
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Kinatsila nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An Principado de Asturias (ha literal nga Winaray: Prinsipado han Asturias; ha asturiano Principáu d'Asturies) usa nga komunidad autonoma nga usa la hin probinsya ha España. An lalawigan han Asturias amo la gihapon an Principado de Asturias ngan an komunidad autonoma ngan lalawigan amo la gihapon nga entidad. Nakakarawat ini han pagtawag nga Principado tungod hin mga rason ha kaagi, ngan an heredero han Korona han Espanya amo an nakapot han titulo han Prinsipe han Asturias. An kapital hini an syudad han Oviedo, ngan an Gijón amo an syudad nga pinakadamo hin tawo.
[igliwat] Organisasyon nga teritoryal
Sumala han Estatuto hin Autonomía han Asturias, ha administrasyon, an Komunidad ginbahinbahin ngadto hin 78 nga konseho, nga ha yana sugad an pagtratar ha balaod nga munisipyo. An entidad nga ubos pa han konseho amo an parokya, nga diri pirme na-coincidir han parokya han simbahan. Ha sakob han tagsa parokya mayda mga barrio.
An Estatuto nagmensyonar gihapon han posibilidadn han pag-ordenar han mga komarka, bisan man kon ha legal, waray pa ini ma-desarrollar pa.


text:
Apartheid
An apartheid amo an sistem politikal ha Salatan Afrika nga diin an mga tawo ginbabahin tungod ha ira lahi ngan ginbubulag han balaud. Ini nga legal nga surundan ginpatuman tikang ha 1948 ngadto ha 1994, pero aada na an paglalain han tawo san-o pa hito nga panahon. An sistema ginagamit ha diri paghatag hin mga katungod ha mga diri-busag it lahi. An balaud gintutugotan an busag it lahi nga paiwason an mga itom nga mayorya ha pipira nga lugar. An mga itom kinahanglan magdara hin mga papeles o pantugot para magukoy o magtrabaho ha pinili nga lugar.


text:
Juan Carlos I han Espanya
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Hi Juan Carlos I (ginbunyagan nga Juan Carlos Alfonso Víctor María de Borbón y Borbón-Dos Sicilias; natawo Enero 5, 1938, Roma, Italya) amo an naghahadi nga Hadi han Espanya.
Han Nobyembre 22 1975, duha ka adlaw katapos han kamatay ni Francisco Franco, gindesignar hi Juan Carlos nga Hadi sumala han balaod han pagsunod nga ginpromulgar ni Franco. Hiya an nagdumara han malinamposon nga pagbalhin han Espanya ngadto hin demokratiko nga konstitusyonal nga monarka.


text:
Bise Presidente kan Estados Unidos
An Bise Presidente kan Estados Unidos iyo na nagkakapot kan sarong panpublikong opisina na pigbilog kan Kostitusyon kan Estados Unidos. An Bise Presidente, sagkod an Presidente kan Estados Unidos dai-direktang pig-eeliher kan tawo sa paagi kan Kolehiyo nin Paraboto sa sarong apat-na-taon na termino. An Bise Presidente iyo an enot na tawo sa linyada nin masalida pagkapresidente sa panahon nin kagadanan, paghilig, o pagkatanggal kan Presidente.
Si Joe Biden an presenteng Bise Presidente kan nacion.


text:
Sugbong-Mangulo han Estados Unidos
An Sugbong-Mangulo han Estados Unidos o Bise-Presidente han Estados Unidos (ha Ininglis: Vice President of the United States) amo in nakapot hin puwesto ha kagamhanan ha ilarom han Batakan-Balaod han Estados Unidos. An Sugbong-Mangulo upod han Mangulo gin-eelihir o ginpipili hin diri-direkta han katawhan pinaagi han Kolehiyo Elektoral ngadto hin panahon-hin-pag-alagad nga upat ka tuig. An Sugbong-Mangulo amo an syahan ha linea hin pagsunod han Mangulo, ngan amo an nahihimo nga Mangulo kon an Mangulo mamatay, magbiya-han-puwesto, o matanggal-tikang-ha-puwesto.
Ha ilarom han Batakan-Balaod, an Sugbong-Mangulo amo an Mangulo han Senado. Tungod han iya puwesto komo Mangulo han Senado amo hiya an nominal nga nangungulo han Senado. Dinhe nga puwesto, gintutugotan an Sugbong-Mangulo nga magbotar ha Senado, kundi dida la kon kinahanglan nga igsolbad in patas-nga-pagbotar. Sumala han ika-Napulo-kag-Duha nga Pagliwat han Batakan-Balaod, an Sugbong-Mangulo amo an nangungulo o na-preside ha pag-ihap han mga botos han Kolehiyo Elektoral.
An yana nga Sugbong-Mangulo amo hi Joe Biden nga amo an kasanhi nga senior-nga-senador tikang han estado han Delaware.


text:
Mehiko
- Para han lain nga kagamit han Mexico, kitaa an Mexico (pansayod).
An Mehiko (puyde liwat igsurat ha Winaray nga Méhiko o Mexico; kasurat ha Kinatsila ngan pormal nga Winaray: México, puyde liwat igsurat nga Méjico) usa nga nasod ha Amihanan nga Amerika. Usa ini nga konsitutusyonal nga federasyon hin katloan kag duha nga mga entidad federativa. An opisyal nga ngaran han nasod Estados Unidos Mehikanos (ha Kinatsila: Estados Unidos Mexicanos). Ginsasapitan ini han Estados Unidos ha amihanan, han Dagat Caribe ngan Golfo han Mehiko ha sidlangan, han Belize, Guatemala ha timugan o salatan-sidlangan ngan han Kalawdan Pacifico ha katundan.
[igliwat] Pagbahin nga politiko-administratibo
An Estados Unidos Mehikanos usa nga federasyon hin katloan kag usa (31) nga gawasnon ngan soberano nga mga estado nga nahimo hin Paghiusa o Unyon nga may-ada yakanbalaod han Distrito Federal ngan iba nga mga teritoryo. An tagsa estado mayda kalugaringon nga batakan balaod ngan kongreso pati poder judicial ngan an mga bungtohanon hin nan-eelehir o namimili ha direkta nga pagpili o pagbotos hin gobernador para hin unom-ka-tuig nga panahon hin serbisyo, pati liwat hin mga representante (diputados locales) ngado han ira mga tagsa-tagsa nga mga kongreso hin estado, para hin tulo-ka-tuig nga panahon hin serbisyo.[5] An 31 nga mga estado ngan an Distrito Federal tinatawag nga mga "entidades federativas", ngan ini ngatanan patas hin representasyon dida han Kongreso han Paghiusa o Kongreso han Unyon.
It mga estado Mehikano ginbahin liwat ngadto hin mga munisipyo (municipios), an giguti-ayi nga opisyal nga politikal nga entidad dida han nasod, nga gindudumara hin alkalde o "presidente han munisipyo" (presidente municipal), nga na-iilihir han mga nangungukoy hin pluralidad.[6] It mga munisipyo puyde pa igbahin ngadto hin mga diri-autonomo nga mga delegasyon (delegaciones) o ha mga semi-autonomo nga mga presidensya auxilyar (presidencia auxiliar).
Ha batakan balaod, an Syudad han Mehiko, komo kapital o ulohan han federasyon ngan lingkoranan han mga gahom han Paghiusa o Unyon, amo an Distrito Federal, usa nga ispisyal nga pagbahin ha politika ha Mehiko nga gintatag-iyahan han federasyon hin bug-os ngan diri ngadto hin partikular nga estado, ngan sugad man, mas limitado an lokal nga pagdumara hini kaysa han mga iba nga mga estado han nasod.[7] Bisan pa man, tikang han 1987 nagkaada ini hin sunod-sunod nga pagtikadako nga grado hin autonomiya ngan yana, an mga nangungukoy hini naka-elihir hin mangulo han gobyerno (Jefe de Gobierno) ngan hin mga representante hin Asablea Lehislatiba hin direkta. Kondi an pagkaiba tikang han iba nga mga estado amo nga an Distrito Federal waray konstitusyon kundi balaod hin pan-gobyerno. An Syudad han Mehiko conterminous ngan coextensive han Distrito Federal.
An mga ngaran han katloan kag usa nga mga estado ngan han Distrito Fderal ngan an ira mga opisyal nga mga pagpahalipot nga postal ha parentesis ginpapakita ha nasunod nga tabla, upod an mga agsob gamiton nga mga bandira han estado:
[igliwat] Mga kasarigan
- ↑ Waray opisyal nga yinaknan nga ginpahayag ha batakan-balaod. Kondi, an Kasahiran nga Balaod hin Katungdanan nga Lingguwistiko para han mga Lumadnon nga mga Katawhan nagkikilala han ngatanan nga mga Amerindianhon nga mga yinaknan hin minoridad, upod han Espanyol o Kinatsila nga mga nasodnon nga yinaknan ngan patas ini nga valido ha mga teritoryo nga diin ginyayakan ini. Ginkikilala han gobyerno in 62 nga mga lumadnon nga mga yinaknan, ngan damo pa nga mga variant nga diri nagkaka-intindihan.[1]
- ↑ INEGI,Consulta de resultados. Numeralia (Publicaciones de contenido general sobre el país), http://www.inegi.gob.mx/est/contenidos/espanol/proyectos/integracion/inegi324.asp?s=est&c=11722#tres, retrieved on June 23, 2008
- ↑ 3.0 3.1 3.2 3.3 Mexico. International Monetary Fund. Ginkità dida han 2008-10-09.
- ↑ untitled
- ↑ Article 116. Political Constitution of the United Mexican States. Congress of the Union of the United Mexican States. Ginkità dida han 2007-10-07.
- ↑ Article 115. Political Constitution of the United Mexican States. Congress of the Union of the United Mexican States. Ginkità dida han 2007-10-07.
- ↑ Article 112. Political Constitution of the United Mexican States. Congress of the Union of the United Mexican States. Ginkità dida han 2007-10-07.


text:
Kugit
An kugit o kugit ha pagsurat amo ini pandugang nga tigaman hin agi o letra. Agsob liwat tinatawag ini nga diakritiko nga tigaman. Ini gin-gagamit agod hatagan hin ispisyal nga kahulogan in mga agi o sinurat.
[igliwat] Gamit hin kugit ha Winaray
Ha Winaray mayda tulo nga kugit nga ginagamit ha pagsurat[1][2]. Agsob ini gamiton ha daan ngan pormal nga Winaray. Ginagamit ini pagtigaman han kaluwas hin pulong ha Winaray. Ini nga mga kugit amo an.
- ( ´ ) kugit nga matarom (Kinatsila: acento agudo; Iningles: acute accent)
- ( ˋ ) kugit nga pagpasangko (Kinatsila: acento grave; Iningles: grave accent)
- ( ˆ ) kugit nga bari (Kinatsila: acento circumflejo; Iningles circumflex accent o angular accent).
Dida han iya Mga Lagda Han Pagsurat Han Aton Pinulongan, hi Vicente I. de Veyra nagpahayag han paggamit han mga dirudilain nga kugit. Mahiunong han kugit nga matarom, ini daw "aada babawbawan hadton laton nga nahulogan han kusog ha pagluwas han usa ka pulong"[3]. An kugit nga pagpasangko ngan kugit nga bari ginagamit la ha kataposan nga laton (sílaba o syllable). Mahiunong han kugit nga pagpasangko, ini "aadto gagamita ha mga tiringgan nga pinasangko ha but-ol an pagluwas"[4]. Ngan han kugit nga bari, siring ni de Veyra, aadto ine nga kugit gagamita kon nagkakatagpo ha usa ngahaw nga laton an kusog han pagluwas ug an pagpasangko han tiringgan"[5]. Siring pa ni de Veyra nga kinahanglan gamiton an mga kugit kay kon diri gamiton ini ha pagsurat hin pamulong "magkakasrandag la an kusog ha pagluwas han tagsa nga iya laton"[6]
An ginhatag nga pananglitan ni de Veyra hini nga kagamit amo an pulong nga "suso" nga gintalaan niya ha nasunod.
- suso (bahin han lawas han tawo);
- susó (dire kamatuuran nga pagsuso)'
- susò (padot)
- susô (pangtion)
An pananglitan ha igbaw kinuha tikang han "Ortograpiya Han Binisaya" ni Vicente I. de Veyra.
[igliwat] Mga kasarigan
- ↑ Norberto Romualdez Bisayan Grammar and Notes on Bisayan Rhetoric and Poetics and Filipino Dialectology. Pagpahayag. Tacloban City. 1908
- ↑ Vicente I. de Veyra "Ortograpiya Han Binisaya". Bahin nga kinuha tikang han Mga Lagda Han Pagsurat Han Aton Pinulongan ni Vicente I. de Veyra nga ginmantala dida han Kandabao: Essays of Waray Language, Literature and Culture. Tacloban City:Divine Word University Publications. Gin-editar ni Gregorio Luangco.
- ↑ de Veyra
- ↑ de Veyra
- ↑ de Veyra
- ↑ de Veyra


text:
Nouhak Phoumsavanh
Hi Nouhak Phoumsavanh o Phoumsavan (natawo Abril 9, 1914) usa nga maiha na nga Pathet Lao nga rebolusyonaryo ngan opisyal han partido komunista nga nagsunod kan Kaysone Phomvihane komo presidente han Laos han kamatay ni Kaysone dida han Nobyembre 1992. Ugsa hini, hi Nouhak an Syahan nga Deputy Primer Ministro han panahon nga hi Kaysone an Primer Ministro tubtob 1991.
Bisan man kon nahimo nga ehekutibo nga posisyon an pagin-presidente, hi primer ministro Khamtai Siphandon amo an nagkuha han gigamhani nga posisyon han nasod, nga amo an pamuno han Partido Rebolusyonaryo han Katawhan Lao, ngan han pagbalhin niya tikang han pwesto nga primer ministro ngadto han pagkapresidente han 1998, hi Nouhak Phoumsavanh, nga usa han mga gilalagasi nga mga nangungulo hin estado ha kalibutan, nag-retiro.


text:
Waraynon nga literatura
An literatura Waraynon amo an literatura nga ginsurat hin mga Waraynon ha Winaray.
[igliwat] Mga pagtikang
An mga syahan nga mga sumat hin Waraynon nga literatura natikang han 1668 han pagdokumentar hin Heswita nga padi nga hi Padre Francisco Ignacio Alzina han mga porma hin siday sugad han candu, haya, ambahan, canogon, bical, balac, siday ngan awit. Nagpahayag gihapon hiya han susumaton ngan posong, mga syahan nga porma hin pagsaysay. Daan na mayda mga tradisyon hin teatro - dida hin pagpasundayag hin mga pagsiday, mga ritwal ngan mimetiko nga pagsayaw. An mga sayaw nagpahayag hin mga kalipay ngan mga buhat han hadto nga mga Waraynon.
Ha sulod hin tulo ka siglo hin Espanyol nga pagkolonisar ug dugang pa nga panahon hin pag-okupar han mga Amerikano, an mga daan nga mga ritwal, mga porma hin pagsiday ngan mga pagsaysay inmagi hin pagliwat. In usa nga pananglitan amo an balac, usa nga pagsiday hin baton-baton hin lalaki ngan babaye. Sumala kan Charo N. Cabardo, usa nga historiadora hin Waraynon, an balac nagpabilin ha iya porma bisan pa man kon nagkaada ini hin mga bag-o nga tawag ngan naghuram hin mga aspeto han mga yinaknan han mga nagkolonisar. Han panahon han mga Espanyol, an balac gintawag nga amoral; dida han panahon han mga Amerikano, gintawag ini nga ismayling, in pulong tikang han Iningles nga pulong nga "smile" o "paghiyom". Sumala hin nag-imbestiga hin literatura, mayda mga dapit han Samar, nga an balac o ismayling ginliwat agod makapahayag hin mga sentimyento patok hin imperyalismo nga diin an babaye nagtitigaman han iroy nga tuna ngan an lalaki amo an patriota nga nagsasaysay han iya gugma han nasod.


text:
Talaan han mga Igkasi-Prinsipe han Andorra
Ini an talaan han mga Igkasi-Prinsipe han Andorra
An Prinsipado han Andorra, ha Kabugkiran Pirineos ha Franses–Espanyol nga linea, gintukod han 1278 han Tratado han Ginsaro-an nga Suzeranya han Catalan nga Obispo han Urgell ngan han Occitan nga Konde han Foix, nga an mga sinmunod naka-heredir han Navarra han 1479 ngan han Franses nga monarkiya han 1589. Ini nga mga katungdanan hin Prinsipe ngan an duumvirato nagpadayon ha ilarom han mga ehekutibo nga nanguna han mga dirudilain nga mga monarkiya ha Fransya, ha gi-urhii nga panahon ha ilarom han mga Republika Fransesa. Amo nga bisan ha yana, an elehido nga nangungulo han estado ha Fransya amo gihapon an nagigin igkasi-Prinsipe han Andorra, samtang an usa pa nga igkasi-Prinsipe amo pa gihapon an Obispo han Urgell.


text:
Pidlita an adlaw/oras para makit-an an fayl nga naggawas hito nga oras.
Waray mga pakli nga nasumpay hini nga fayl.
The following other wikis use this file:
- Usage on bar.wikipedia.org
- Usage on bg.wikipedia.org
- Usage on de.wikipedia.org
- Usage on fa.wikipedia.org
- Usage on id.wikipedia.org
- Usage on it.wikipedia.org
- Usage on ka.wikipedia.org
- Usage on nn.wikipedia.org
- Usage on pt.wikipedia.org
- Usage on tr.wikipedia.org
- Usage on vi.wikipedia.org
Iní nga paypay mayda dugang nga pagpasabot, nga bangin gindugáng tikang han digital nga camera o iskaner nga gin-gamit paghimo o pag-digitar hini.
Kon an paypay ginliwat tikang han orihinal nga kamutangan, mayda mga detalye nga bangin diri magpakita han ginliwat nga paypay


text:
Cataluña
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Kinatsila nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An Catalunya (an ngaran ha Kinatalan) o Cataluña (an ngaran ha Kinatsila) nga ha Aranes Catalonha; Ininglis: Catalonia; nga puyde liwat igsurat ha Winaray nga Katalunya, usa nga komunidad autonoma han Espanya nga nahamutang ha dumagsaan nga dapit han Península Ibérica. Na-okupa ini hin teritoryo nga mga 32,000 km² nga ginsasapitan ini ha amihanan han Francia (Mediodía-Pirineos ngan Languedoc-Rosellón) ngan Andorra, hn Dagat Mediterraneo ha sidlangan nga diin mayda ini labnasan hin mga 580 ka kilometro. Ginsasapitan ini ha salatan han Comunidad Valenciana (Castellón), ngan ha katundan, ginsasapitan ini han Aragón (Zaragoza, Teruel ngan Huesca). Nahamutang an Catalunya hin estratehika nga kamutangan nga naghahatag hin kaupayan nga pagkadugtong han mga teritoryo han natutubigan nga patag han Mediterraneo ngan han kontinental nga Europa. An kapital han Catalunya amo an syudad han Barcelona.
Ha Catalan nga teritoryo mayda naukoy ha yana nga mga 7,364,078 ka persona[1] hin mga 946 ka munisipyo nga diin 63 mayda labaw hin 20,000 ka molupyo (nga diin naukoy in mga 70 ka porsyento han Catalanan nga katawhan). Duha nga ikatulo nga bahin han katawhan naukoy ha Rehiyon Metropolitana han Barcelona. Ini usa nga teritoryo nga denso ngan hataas nga na-industriyalisado, namumuno hini nga sektor ha Espanya tikang han siglo XIX ngan an ekonomiya hini amo an pinaka-importante ha mga komunidad autonoma, nga na-henerar hin 18,7% han PIB/GDP han Espanya,[2] ngan amo an ika-upat ha PIB per cápita, sunod han País Vasco, Navarra ngan Comunidad de Madrid.
An Catalunya dida han Butnga nag Panahon usa han mga prinsipal nga teritoryo han Corona de Aragón. Upod han pag-ubos han Corona nag-ubos liwat an Catalunya, nga diin waray ini makabalik tubtob han pag-industrialisar. An kaagi hini ngan an yinaknan hini gintatagad nga birilhon han mga molupyo hini ngan para hin kadam-an amo an basehan han ira identidad kolektiba.
[igliwat] Mga reperensya
- ↑ Avance del Padrón Municipal a 1 de enero de 2008, Instituto Nacional de Estadística
- ↑ Instituto Nacional de Estadística, Contabilidad Regional de España (principales resultados) Estructura porcentual del PIB a precios de mercado, según dato a fecha de 2007


text:
Elis Regina
Hi Elis Regina Carvalho Costa (Marso 17, 1945 – Enero 19, 1982) usa han mga pinakapopular nga mga magkaranta nga babaye ha Brasil ha dekada han mga 1960 ngan '70.
[igliwat] Biyograpiya
Hi Elis Regina natawo ha Porto Alegre, nga diin hiya nagtikang han iya karera han edad nga 11 hin pasundayag ha radyo hin mga kabataan, Rádio Farroupilha. Han 1959, nagkontrata hiya ngan han Rádio Gaúcha ngan ha sunod nga tuig, nagbiyahe hiya ha Rio de Janeiro nga diin hiya nag-rekord han iya syahan nga LP, Viva a Brotolândia.
Nagdaog hiya han iya syahan nga kontest hin panganta nga festival han 1965 nga diin nagkanta hiya han "Arrastão" -"An Pukot nga pan-trawling"-ni Edu Lobo ngan Vinícius de Moraes. An iya ikaduha nga LP upod kan Jair Rodrigues, Dois na Bossa, nakahimo hin national sales record.
Han urhe nga bahin han mga '60 ngan syahan nga bahin han mga '70, hi Regina nagbulig nga mahimo nga popular an musika han tropicalia nga movimiento, pinaagi han iya pag-rekord hin mga kanta han mga musikero sugad kan Gilberto Gil. An iya kolaborasyon han 1974 upod kan Antonio Carlos Jobim, Elis & Tom, ginsisiring ha panalagsa nga usa han pinakamaupay nga bossa nova album ha ngatanan. Nagrekord gihapon hiya hin mga kanta ni Milton Nascimento, João Bosco, Aldir Blanc, Chico Buarque, Jorge Ben ngan Caetano Veloso. Mayda niya maupay nga tingog ngan maupay nga pag-intonar, ngan maupay hiya hin maglaksi-nga-tempo nga mga musika. An iya agnay "furacão" ("an huracán" o "an bagyo"), ngan "pimentinha" ("gamay nga harang").
Gintipa niya hin panalagsa an Brasilenyo nga dictatorya nga nag persegir ngan nag-exilio hin damo nga mga musikero han iya henerasyon. Hin usa nga interview dida han 1969, naghatag hiya hin opinyon nga an Brasil ginpamalakad hin mga "gorilla". An iya kasikat amo an rason nga waray hiya presoha, pero ha urhe napiritan hiya han mga namumuno nga kumanta han nasodnon nga kanta han Brasil hin usa nga pasundayag hin stadium, nga diin ginkangalsan hiya hin damo nga mga kanan-Wala nga mga Brasilenyo.
Hi Elis Regina namatay tungod hin inter-aksyon hin droga dida han 1982, ha edad nga 36. Nakarekord na hiya hin damo nga mga sikat ngan masurong-igpalit nga mga rekord dida han iya karera. Ginlubong hiya ha Cemitério do Morumbi ha São Paulo.
[igliwat] Pamilya
Nakaduha mag-asawa hi Elis ngan nag-anak hin tulo nga mga anak. An iya syahan nga pangasawa ngadto kan Ronaldo Bôscoli han 1967. Nag-anak hira hin lalake nga anak nga hi João Marcelo Bôscoli, han 1970.
Ha urhe, nag-asawa hiya han maiha nga kolaborador nga hi César Camargo Mariano, ngan hira nagkamay-ad hin duha nga mga anak: hi Pedro Camargo Mariano han 1975, ngan hi Maria Rita han 1977. An tulo nga mga anak ni Elis Regina puros nagin mga musikero ha urhe.
[igliwat] Diskograpiya
- Viva A Brotolândia (syahan nga album nga ginrekord han 1961 ha edad nga 16)
- Poema (1962)
- Ellis Regina(1963) (nahalista hin duha nga l)
- Dois na Bossa (1965)
- O Fino do Fino - Elis & Zimbo Trio (1965)
- Samba, Eu Canto Assim! (1965)
- Dois na Bossa nº2 (1966)
- Elis (1966)
- Dois na Bossa nº3 (1967)
- Elis (1968)
- Elis (1969)
- Elis Regina in London (1969)
- Elis Regina & Toots Thielemans (1969)
- Em Pleno Verão (1970)
- Ela (1971)
- Elis (1972)
- Elis (1973)
- Elis (1974)
- Elis & Tom (1974)
- Falso Brilhante (1976)
- Elis (1977)
- Transversal do Tempo (1978) (live)
- Essa Mulher (1979)
- Saudades do Brasil (1980)
- Elis (1980)
[igliwat] Mga Ginpagawas Katapos han Kamatay
- Trem Azul (1982) (live)
- Vento de Maio (1983) (tinirok)
- Luz das Estrelas (1984)
- Elis Regina no Fino da Bossa (1994) (live)
- Elis ao Vivo (1995) (live)
- 20 Anos de Saudade (2002) (tinirok)
- Little Pepper: The Definitive Collection (2004) (tinirok)


text:
Papa Pío V
Hi Pio V (17 Enero 1504 – 1 Mayo 1572), nga natawo ha ngaran nga Antonio Ghislieri (tikang han 1518 gintawag nga Michele Ghislieri, O.P.), amo in papa tikang han 1566 tubtob 1572 ngan usa nga santo han Singbahan Katolika.[1] Kilalado hiya tungod han iya papel dida han Konsilyo han Trent, an Kontrareporma, ngan an pag-estandardisar han Romano nga rito ha sulod han Singbahan Latino. Gindeklara ni Pío V hi Tomás han Aquino nga Doktor han Singbahan ngan iya ginpatronisar an sikat nga kompositor hin sagrado nga musika nga hi Giovanni Pierluigi da Palestrina.
Komo kardinal, nagin-kilalado hi Ghislieri nga nagpanguna hin pagtuo ugsa hin mga katawohan, iya ginporseguir in walo nga mga Franses nga obispo hin pagka-erehe. Nagtindog gihapon hiya patok han nepotismo, ngan nagbusa hiya han nanguna ha iya nga Papa Pío IV ha iya atubangan han pagkaruyag hini nga himuon an iya 13-nga-pangidaron nga api han iya pamilya nga kardinal ngan pagsuporta hin umangkon tikang han panalapi han Papado.
Ha mga butang ha estado, gin-excomulgar ni Pío V hi Elizabeth I han Inglaterra tungod hin schismo ngan pagporseguir hin mga Ingles nga Katoliko han iya paghada. Gin-areglo gihapon niya an pagtukod han Baraan nga Liga, usa nga alyansa hin mga Katoliko nga estado. Bisan man kun gindamo-an hira han ira kabangga, nagdaog an Baraan nga Liga patok han Imperyo Ottoman, nga naningkamot pagsakop han Europa, dida han Pag-awayan ha Lepanto. Ini nga pagdaog ginpasidunggan ni Pío V nga tikang han pag-ampo han Birhen Maria ngan gintikang an fiesta han Birhen han Pagdaog.
[igliwat] Mga kasarigan
- ↑ Durant, Will and Ariel Durant, Age of Reason Begins, Vol.7, (Simon & Schuster, 1961), 238–239.


text:
Khartoum
An Khartoum (Arabe: الخرطوم Al Kharṭūm) iyo an kabesera kan Sudan asin kan estado nin Khartoum. Namomogtak ini sa pagsarapong kan Puting Nile na nagdadalayday paamnyan haleng Danaw Victoria, asin kan Asul na Nile nagdadalihig pasolnopan haleng Etopya. An lugar kun saen nasarapong an duwang Nile inaapod na "al-Mogran".,An kadakulaan na hawak kan tubig Nile nabulos pasiring sa Ehiptoasin nawa'wa' sa Dagat Mediterraneo.
Nabanga kan salog Nile, an Khartoum sarong tripartite na metropolis na ginagaom igwang populasyon na limang milyon katawo, baranga' sa sentrong Khartoum, sinusumpay nin mga tulay sa Khartoum Norte (inapod, al-Khartum Bahri) asin sa Omdurman sa bandang solnopan.
[liwatón] Etimolohiya
An katagang 'Khartoum' pighuna na hale sa Arabeng Al-kartoūm الخرطوم na boot sabihon "panas kan tingo nin elepante", na seguro pigtotomoy an hayakpit na daga nakahunat sa pag'oltan kan Asul asin Puting Nile.
[liwatón] Agi-agi
An Khartoum natogdas dai pa man na gayo nahaloy. Tinogdas ini ni Ibrahim Pasha kan 1821, aki kan namoon sa Ehipto na si Muhammad Ali Pasha na an huri sinakop asin isinaro an Sudan sa saiyang kahadean. Dati an Khartoum sarong kwartel na pwera kan Hokbong Ehipto alagad an baro-banwa nagparadakula asin nagin sentro nin negosyo. Nagin man padagos ining sentro kan pagbaro-baro nin mga oripon. Dangan ini nagin sentro administratibo asin kabesera kan Sudan.
An tropang mga agit-agitan ni Mahdi Muhammad Ahmad nagpoon magtalikop kan Khartoum kan Maro 13, 1884 laban sa mga tauhan ni George Gordon, sarong Briton na Heneral. An paglusob nagtapos sa makangirhat na masaker kan mga soldados na yaon sa Anglo-Ehiptong kampo. An grabeng narungkab na kampo nahulog sa kamot kan mga Mahdista kan Enero 26, 1885 asin gabos na habitantes igdi ginaradan.
An Omdurman man nagin lugar kan madugong batalya kan Septyembre 2, 1898 kun kasuarin an pwersang Briton sa pamamayo ni Herbert Kitchener nalupig an pwersa Mahdista na nagkukuta asin nagsusurog sa siyudad na ini.
Kan 1899 an Khartoum nagin kabesera kan Anglo-Ehiptong Sudan. Dakul nagsasabi na an desenyo kan siyudad pig'ayog sa hitsura kan bandera nin Reyna Unido bilang simbolo kan pananakop kan mga Briton. An iba man nagsasabi na inarog kaini ngani an mga machine-gun pwedeng ipaitok sa pagarak'asak sa palibot kaini. Pero mayo man nin tunay na ebidensya na siring an mga tamang paliwanag.
[liwatón] Relasyon kan Amnayan asin Habagatan
Kan an Sudan nagin independiente taon 1956, an Khartoum nagin kabesera kan nasyon na Sudan. Poon kan an mga Briton nagharale na kan 1956, dai nang katoninongan igdi huli gayod ta naapora an paglito kan nasyon sa mga tagaSudan, bagay na napirit magsararo an Muslim na Norte na ibahon man an kultura sa mga Kristiyanong Sur. Poon kadto, 3.8 milyon katawo na an nagkagaradan, nagkaburungkal sa sadiring eneestaran o kun bako man, naraot na biyo an saindang pamumuhay.


text:
Partido Independentista Puertorriqueño
An Partido Independentista Puertorriqueño o PIP (ha literal nga Winaray: Partido hin Puertorriqueño nga Paglugaríng; ha Iningles: Puerto Rican Independence Party) usa nga Puertorriqueño nga partido ha politika nga nagkakampanya para han paglugaring o independensya han Puerto Rico tikang han Estados Unidos. Amo ini an usa han tulo nga mga dako nga partido ha politika ha Puerto Rico ngan amo ini an ikaduha nga pinakamaiha na han ngatanan nga mga rehistrado nga mga partido ha politika.
An mga nasunod han pagtu-o o ideyolohiya han PIP tinatawag nga mga independentista, pipiolo, o kundi man mga pro-independence activist (o "mga aktibista nga uyon hin paglugaríng") han mga nag-Iiningles.
[igliwat] Kaagi ngan kasaysayan
Nagtikáng an partido nga amo an elektoral nga bahin han Puertorriqueño nga pakigbisog independentista. Amo ini an gidako-i han mga independentista nga mga partido, ngan amo la ini nga partido independentista nga aada han balota ha mga pinili-ay (an iba nga mga kandidato kinahalanglan igsurat).
[igliwat] Pagtukod
Gintukod an partido dida han Oktubre 20, 1946 ni Gilberto Concepción de Gracia (namatay han 1968). An iya pamati nga an independentista nga pakigbisog "gintraydoran" han Partido Popular Democrático, nga han una nagkapot han kataposan nga panuyo han independensya.
[igliwat] Mga 1970 nga dekada
Han 1971, an bag-o nga na-elihir nga kandidato han PIP hin pagkagobernador nga hi Rubén Berríos, nga an pangidaron 31, namuno hin protesta patok han U.S. Navy ha Culebra. Hadto nga panahon, ginhukman hiya nga salaan han korte hin pagtalapas ngadto hin mga katunaan federales ngan ginpriso hiya hin tulo ka bulan ha Fox River State Penitentiary. Dida han mga pinili-ay han 1972 nagkaada han gidako-i nga pagtubo an PIP han kaagi hini ha pagkampanya hin sosyalista, ugop-hin-trabahante, ngan ugop-hin-kablas nga kampanya. Katapos hin usa nga tuig, dida hin katitirok hin mga delegado, nagdeklara hi Ruben Berrios nga waray lugar para hin Marxismo an partido, ngan tungod hini, iya ginpa-iwas an ngatanan nga mga api hin grupo nga an tawag mga "tercerista". Ini nga grupo, ha urhe nga panahon, nagtukod han Movimiento Socialista Popular, an nag-una han Movimiento Socialista de Trabajadores.
[igliwat] Mga 1990 nga dekada
Han 1999, an mga namuno han PIP, labi na hi Rubén Berríos, nahi-apil han mga protesta patok han Navy ha Vieques nga gintikang han mga bungtohanon han Vieques patok han presensya han militar Estadounidense dida han isla-nga-bungto.
[igliwat] 2004 nga pinili-ay
Dida han pinili-ay han 2004, nadilikado hin kawara an PIP tikang han balota kay nakakuha la ini hin 2.4% kan botos han katawhan (Sumala han mga balaod hin pinli-ay han Estado Libre Asociado han Puerto Rico, in partido nga makakarawat hin guruguti-ay hin 3% han botos igkikita nga nawarâ). An suporta ha isla para han PIP mga 10% ngan an PIP naka-elihir hin usa nga Senador ngan usa nga Representante nga amo an mga nayakan para han Partido Independentista Puertorriqueño ha Senado han Puerto Rico ngan ha Balay hin Representante han Puerto Rico. Bisan pa kon sugad, an namuno han partido nga hi Rubén Berríos, nagpasamwak nga kon mahinabo ini, an mga namumuno han partido ngan an mga nasuporta hini maniniguro nga igbabalik an partido ha balota. Gintuman ini nga saad, ha waray pa maglabay hin duha ka semana, an liderato han PIP ngan an mga api hini nakakuha hin sobra usa ka gatos kag lima ka yukot nga mga gin-notaryo nga mga pirma (105,000) tikang han mga botante han Puerto Rico. Ha iba nga sumat, hi María De Lourdes Santiago amo an nagin syahan nga babaye nga api han PIP nga na-elihir ha Senado han Puerto Rico. Hi Victor Garcia San Inocencio, na-elihir hin ikatulo nga term ha Balay han Reperesentante han Puerto Rico nga diin usa hiya nga Representante ngan nayakan para han PIP tikang han Enero 1997.
[igliwat] Kitaa gihapon
[igliwat] Reperensya
- ↑ CIA The World Fact Book, Ginkuha han Oktubre 21, 2007


text:
Guarda (distrito)
An Distrito han Guarda (Pinortuges nga pagluwas: [ˈɡwaɾdɐ]) nahamutang ha Centro nga Rehiyon han Portugal, gawas la han Vila Nova de Foz Côa, nga nahamutang ha Norte nga Rehiyon. An ulohan han distrito ngan an syudad nga gidamo-i hin tawo amo an Guarda.
An distrito mayda napulo kag (14) nga mga munisipyo:
- Aguiar da Beira [bungto]
- Almeida [bungto]
- Celorico da Beira [bungto]
- Figueira de Castelo Rodrigo [bungto]
- Fornos de Algodres [bungto]
- Gouveia [syudad]
- Guarda [nangunguna nga syudad/distrito ngan Beiras kapital; lingkoranan han diosesis]
- Manteigas [bungto]
- Mêda [syudad]
- Pinhel [syudad ha kaagi/hadto nga diosesis]
- Sabugal [syudad]
- Seia [syudad]
- Trancoso [syudad]
- Vila Nova de Foz Côa (kilalado gihapon nga Foz Côa) [syudad]
[igliwat] Mga ubos-nga-rehiyon nga upod han Distrito han Guarda
Beira Interior Norte, Serra da Estrela, Douro ngan Dão-Lafões.
[igliwat] Heyograpiya
An dako nga mga kabugkiran amo an Serra da Estrela ngan Serra da Marofa. An mga importante nga mga salog amo an Mondego, Côa, ngan Douro.


text:
Setúbal (distrito)
An Distrito han Setúbal (Pinortuges nga pagluwas: [sɨˈtubaɫ] o [sɨˈtubɐɫ]) nahamutang ha habagatan o salatan-katundan han Portugal, an Ulohan han Distrito amo an syudad han Setúbal.
Ginsasapitan ini han mga distrito han Lisbon ngan Santarém ha amihanan, han distrito han Évora ha sinirangan, han distrito han Beja ha salatan ngan han Kalawdan Atlantiko ha katundan. Mayda ini kahaluag nga 5064 ka km², ngan hin katawhan nga 789,459 nga mga nangungukoy.
Nahimo ini hin napulo kag tulo (13) nga mga munisipyo, nga ginbahin-bahin ngadto hin duha nga mga ubos-nga-rehiyon:
Península de Setúbal:
Sub Region Alentejo Litoral:


text:
Buddha Loetla Nabhalai
Hi Phuttaloetla Nabhalai, (sinurat gihapon nga Buddha Loetla Nabhalai) o Rama II, (Pebrero 26 1766–Hulyo 21 1824), amo an anak ni Hadi Rama I. Ha Thai nga yinaknan, an iya ngaran ginsusurat nga พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย. An iya ngaran han Prinsipe pa hiya Prinsipe Issarasundhorn. An ngaran nga Buddha Loetla Nabhalai ginngaran ha iya katapos han iya kamatayon ni Hadi Nangklao. Hi Rama II mayda kapitoan-kag-tulo (73) nga anak. An paghadi niya komo Hadi han Thailand (1809–1824) nagdara hin renasimyento hin Thai nga arte ngan kultura, labi na ha literatura.
Dida han paghadi ni Rama II, an Thailand nagkaada hin konfrontasyon han Vietnam, nga hadto nagigin dako nga gahom dida han rehiyon, mahitungod han pagkontrola han Camboya han 1813. Mga impluwensya han Katundan nagtikang nga maabat ha Timugan nga Asya ngan ha Thailand. Han 1785 an British nag-okupar han Penang, ngan han 1819 gintukod nira an Singapur. Waray la mag-iha, an British nakapatalsik han Holandes ngan Portugues komo dako nga impluwensya katundan ha ekonomika ngan politika ha Thailand. An mga British nagtipa han sistema ekonomika han Thai, nga kon diin an mga prinsipe real mayda mga monopoly ha negosyo ngan an mga negosyo nahailarom hin pagbuwis nga arbitraryo. Han 1821 an gobyerno han British India nagpadara hin misyon nga nagdemanda nga an Thailand tanggalon an mga gaud han gawasnon nga negosyo.
Hi Hadi Rama II namatay han 1824. An nagsunod ha iya nga hadi hi Prinsipe Jessadabodindra o Nangklao.


text:
Maastricht
An Maastricht (ha Linimburges: Mestreech; ha Frinanses Maëstricht (kadaan); ha Kinatsila: Mastrique (kadaan)) usa nga syudad ngan munisipyo ha salatan nga bahin han lalawigan han Limburg ha nasod han Nederlandes. Amo ini an kapital nga syudad ha Limburg.
Ha Inolandes, in molupyo han Maastricht tinatawag nga Maastrichtenaar samtang ha lokal nga yinaknan tinatawag an molupyo nga Mestreechteneer o kundi man, ha pag-agnay, Sjeng (tikang han sikat han una nga Franses nga ngaran nga Jean).
Kilalado an Maastricht nga syudad ha kaagi, kultura, lokal nga fokloriko ngan pag-aram. Kilalado an bungto ha mga turista tungod ha pamalit ngan pagpahayahay[1]. Mayda dako nga internasyonal nga populasyon hin mga istudyante an syudad.
[igliwat] Kahamutang
Nahamutang an Maastricht han duha nga daplin han salog han Meuse (Inolandes: Maas) ha timugan nga dapit han Nederlandes, ha linea han Belhika (nga diin an nayakan-hin-Inolandes nga Flandes ngan nayakan-hin-Frinanses nga Walonya nga Rehiyon madali maabtan tikang han sawang han syudad) ngan harani han Aleman nga linea. Kabahin an syudad han Meuse-Rhine nga Eurorehiyon, an Euregio nga naglalakip han Aachen, Hasselt ngan Liège ha Alemanya ngan Belhika.


text:
Binisaya
Iton Binisaya amo iton tawag hiton mga butang han mga Bisaya. Iton literal nga pangahulogan hini amo an paagi han Bisaya. Ginagamit gihapon ini pagtawag han mga yinaknan han mga Bisaya.
[igliwat] Binisaya nga mga Yinaknan
An Binisaya nga mga yinaknan o Binisaya nga mga pinulongan han Pilipinas, upod han Tinag-alog ngan Bikol, kabahin han Butnga nga Pilipinhon nga banay hin mga yinaknan. Kadam-an han mga Binisaya nga mga yinaknan gingagamit ha Kabisay-an nga mga rehiyon pero gingagamit gihapon ini nga mga yinaknan ha Bicol nga Rehiyon (labi na ha Sorsogon ngan Masbate), mga isla ha salatan han Luzon sugad han mga kapuropod-an nga nagbubug-os han Romblon, an amihanan nga katundan nga mga dapit han Mindanao, ngan ha probinsya han Sulu nga nahamutang ha habagatan o salatan-katundan han Mindanao.
Mayda mga katloan o sobra katloan nga mga yinaknan nga lakip han grupo han mga Binisaya nga yinaknan. An Binisaya nga yinaknan nga gidamoi an mga nagamit amo an Sinugboanon nga Binisaya, nga gingagamit hin mga 20 ka milyon (o ribo) nga mga tawo nga ira kalugaringon yinaknan ha Butnga nga Kabisay-an, amihanan ngan sidlangan nga bahin han Mindanao. Duha pa nga mga kilalado nga mga Binisaya nga yinaknan amo an Hiligaynon, nga ginagamit hin mga 7 ka milyon o ribo ha Katundan nga Kabisay-an ngan an Winaray nga ginagamit hin 3 ka milyon o ribo ha Sinirangan nga Kabisay-an.
[igliwat] Diri la uusa nga yinaknan it Binisaya
An mga lumad nga mga nagbibinisaya, labi na an mga nagamit hin Binisaya nga Sinugboanon, Binisaya nga Hiligaynon, ngan Binisaya nga Winaray diri la natawag hit ira yinaknan han lokal nga ngaran, pero tinatawag gihapon nira an ira tagsa yinaknan nga Bisaya o Binisaya, nga buot sidngon Binisaya nga yinaknan.
It mga Bisaya natawag hit ira mga tagsatagsa nga mga yinaknan nga Binisaya. Iton pulong nga "Binisaya" nangangahulogan nga "paagi han Bisaya" ngan ginagamit gihapon ini hin Bisaya nga paagi hin pagluto ngan panambal diri la ha yinaknan. Iton kalipong hiton kagamit ngan kahulogan han mga pulong nga "Bisaya" ngan "Binisaya" tungod han kakulangan han Iningles ngan Tinag-alog nga mga yinaknan nga amo la an mga yinaknan nga mayda opisyal nga status ha nasod. Ha Iningles iton mga pulong nga "Bisaya" ngan "Binisaya" ginhuhubad hin parehas ha Iningles nga "Visayan" ngan ha Tinag-alog nga "Bisaya".
Ini nga lista ha ubos naglilista han mga Pilipinhon nga mga yinaknan nga tinatawag nga Bisayan o Binisaya han Summer Institute of Linguistics. Bisan man kon ngatanan hini lakip han amo la gihaon nga pamilya hin yinaknan nga Binisaya, diri ngatanan nga mga nagamit hini natawag hit ira kalugaringon nga Bisaya. Iton mga Tausug pananglitan, nagamit la han ngaran nga "Bisaya" pagtawag hin mga Kristyano nga mga Bisaya.
An Tausug diri nagkikilala ha ira kalugaringon nga mga Bisaya hira. It ira yinaknan ginklasipika hin mga linggwista nga api han mga Binisaya nga yinaknan, pero it mga Tausug diri natawag hit ira kalugaringon nga mga Bisaya.


text:
Provincia de Badajoz
An Badajoz usa nga probinsya han Espanya, ha salatan o habagatan nga dapit han komunidad autonoma han Extremadura. Ginsasapita ini han mga probinsya han Cáceres, Toledo, Ciudad Real, Córdoba, Sevilla, ngan Huelva, ngan han Portugal.
Mayda ini kahaluag hin 21,766 ka kwadrado nga km², ngan amo ini an probinsya nga pinakahaluag ha Espanya. An sunod nga probinsya han Extremadura, nga amo an Cáceres, amo an ikaduha ha kahaluag.
An Badajoz mayda populasyon nga 671,299 nga nangungukoy (2005). An kapital hini amo an syudad han Badajoz. An mga munisipyo han probinsya, gawas han kapital, nga mayda labaw hin 10,000 nga nangungukoy amo an Mérida, Don Benito, Almendralejo, Villanueva de la Serena, Montijo, Zafra, Villafranca de los Barros, ngan Olivenza.
[igliwat] Kitaa Gihapon


text:
Ginhadi-an han Nederlandes
- An Nederlandes ngan an Ginhadi-an han Nederlandes duduha nga magkalain ngan mga entidad ha heyograpiya ngan administrasyon.
- Diri ini angay igkalipat han Ginhadi-an han Olandya ha kaagi.
An Ginhadi-an han Nederlandes (ha Nederlandes:Koninkrijk der Nederlanden; ha Kinatsila: Reino de los Países Bajos) usa nga katig-uban nga may-ada federal nga mga karakteristika (federasya), nga nahibatikan hin politikal nga pakigsabot, nga nahimo hin tulo nga mga nasod (landen): an Nederlandes ha Katundan nga Europa, ngan han Antillas Neerlandesas ngan Aruba ha Caribe. An yana nga Ginhadi-an han Nederlandes nahimo dida han pagpasamwak han Carta para han Ginhadi-an han Nederlandes dida han Oktubre 28, 1954.


text:
Lech Wałęsa
Hi Lech Wałęsa (giharanii nga kaluwas ha Winaray: lekh va-WEN-sa}; natawo han Septyembre 29 1943, Popowo, Poland) usa nga Polako nga politiko, usa nga anay trade union ngan katungod hin katawhan nga aktibista, ngan anay nga elektrisyan. Nagbulig hiya pagtukod han Solidaridad (Solidarność), an syahan nga independiente nga trade union ha Sovietika nga bloc, nagdaog han Premio Nobel ha Kamurayaw han 1983, ngan nagsirbe nga Presidente han Polonya tikang han 1990 tubtub 1995 (ngan ginsundan ni Aleksander Kwaśniewski).


text:
Aztec
An pulong nga Aztec amo an natudlok ha grupo etniko ha butnga nga Mehiko, labi na an grupo han mga Nahuatl it yinaknan nga nakaagom hin kusog politikal ngan militar ha dako nga parte han Mesoamerika han ika 14, ika 15 ngan ika 16 siglo, panahon nga gintatawag nga Urhi nga pagkatapos han panahon Klasiko han Mesoamerikano kaagi.
Agsob an pulong nga "Aztec" natudlok gud la ha mga tawo han Tenochtitlan, nga nakabutang ha isla ha Sapa o Danaw Texcoco, nga gintatawag it ira kalugaringon nga Mexica Tenochca or Colhua-Mexica.


text:
Genova
An Genova (ha Iningles: Genoa; ha Kinatsila: Génova; ha Genovese ngan Liguriano: Zena; ha Linatin ngan ha kadaan nga ka-Iningles: Genua ) usa nga importante nga syudad nga daungan hin bapor ha amihanan nga Italya, an kapital han lalawigan han Genova ngan han rehiyon han Liguria. An syudad mayda populasyon nga mga 610,000 ngan an urbano nga kahaluag mayda populasyon hin mga 900,000. Tinatawag liwat ini nga la Superba ("an Superba") tungod han mahimayaon nga kaagi hini.[1]
[igliwat] Mga reperensya


text:
Politika
An politiká[1] amo an proseso nga diin mga grupo hin mga tawo naghihimo hin mga desisyon. Bisan kon ini nga pulong ginagamit ha kasahiran ha mga buruhaton ha sakob hin mga gobyerno sibil, iton politika nakikit-an gihapon ha ngatanan nga mga buruhaton hin katawhan, upod ha mga institusyon hin korporasyon, akademiko, ngan panrelihiyon.
An politika amo an "mga sosyal nga relasyon nga nahanunugod hin pamuno o gahum"[2] ngan nahanunungod ini han pagdumara hin unit ha politika, [3] ngan ha mga paagi ngan mga taktika nga ginagamit paghimo ngan pag-aplika hin polisiya.[4]
An siyensya hin politika (o mga estudyo ha politika) amo an pag-aram hin pamatasan ha politka ngan nagkikita ini han pagkuha ngan pag-aplika hin gahum. Upod han mga larangan hin pag-aram nga harani han siyensya hin politika amo an pilosopiya hin politika, nga namimiling hin rationale para hin politika ngan in etiko hin pamatasan publiko, ngan administrasyon publika o pagdumara hin publika nga nanginginlabot han mga pamatasan han pan-gobyernohan.
[igliwat] Mga kasarigan
- ↑ Abuyen, Tomas A. Diksyunaryo Waray-Waray [Visaya] English-Tagalog. Kalayaan Press Mktg. Ent., Inc. Quezon City. Tuig 2000. ISBN 971-08-6050-X. Pakli Ihap 290.
- ↑ Definition of politics from die.net
- ↑ http://everything2.com/index.pl?node_id=303454
- ↑ Definition of politics from "The Free Dictionary"


text:
Panapton
An panapton[1], dugnit[2] o bádò in natudlok ha bisan ano nga panabon para ha lawas han tawo nga ginsusul-otan. An pagsul-ot han panaton in kinaiyahon la hin tawo, ngan makikit-an ha haros ngatanan nga katiringban han katawhan. An kadamo ngan klase hin panapton in nadepende ha paggamit nga considerasyon (sugad han pagkinahanglan hit paso o panalipod tikang ha mga elemento) ngan ha pakig-angay ha katiringban. Ha iba nga sitwasyon, an gitipiri nga kadamo hit panapton (sugad hit pagtabon han ikinatawo) in karawat hit katiringban, samtang ha iba liwat in kinahanglan hin mas durudamo nga panabon.
Iton panapton in nagagamit ha panalipod tikang ha mga elemento. Iton mga bado in nagdudugang hin proteksyon ha mga delikado nga mga actibidades, sugad han pagsaka hin bukid o pagluto, pinaagi han pagpamutnga ha panit ngan kalibungan. Dugang pa hini, an mga panapton in naghahatag hin panlimpyo nga panabon, nga ginpapahirayo an mga makahirilo ha lawas, ngan ginlilimitahan an pagpadukot han mga kagaw.
An mga panapton in nahigagamitan ha dirudilain nga pangkatiringbanon o pangkulturahon nga paggamit, sugad han pangkalugaringon, pantrabaho, o paglalain han kalalakin-an ha kababayen-an, ngan kabutangan ha katiringban. An uniporme, pananglitan, in naghahatag hin pangilal-an ha mga otoridad sibil, sugad hit kapulisan o kasundalohan, o poyde maghatag pangilal-an ha mga kabatos, hugpo o kampo panpolitika.
Ha mga relihiyon Abrahamnon, an mga tawo in nagtikang panul-ot hin panapton komo naging resulta han pagkaon han bunga tikang ha Puno han kaaradman han kaupayan ngan karaotan. Ha damo nga mga katiringban, nakikit-an ha panapton an panugad han modestiya, relihiyon, pagkalalaki o pagkababaye, ngan pagkilala han kabutangan ha katiringban. An panapton in poyde liwat mahimo nga rayandayan o pagpagawas hin kalugaringon nga karuyag o istilo.
Ha kaagi, an panaton in poyde ngan nahimo tikang ha dirudilain nga mga materyales. Ini nga materyales in poyde tikang ha anit o barahibo, ngadto ha tinahi nga materyales, o pinahusay ngan langyawanon nga unob, ngan sintetiko nga mga dugnit.
[igliwat] Mga kasarigan
- ↑ Abuyen, Tomas A. Diksyunaryo Waray-Waray [Visaya] English-Tagalog. Kalayaan Press Mktg. Ent., Inc. Quezon City. Tuig 2000. ISBN 971-08-6050-X. Pakli Ihap 269.
- ↑ Abuyen, Tomas A. Diksyunaryo Waray-Waray [Visaya] English-Tagalog. Kalayaan Press Mktg. Ent., Inc. Quezon City. Tuig 2000. ISBN 971-08-6050-X. Pakli Ihap 81.


text:
Issyk Kul
An Issyk Kul (poydi gihap Ysyk Köl, Issyk-Kol; Kinirgis: Ыcыk kөл Issık Köl, Tinurkiya: Issık Göl , Rinuso: Иccыk-Kyлb, Tsinino: 熱海) usa nga waray ginagawsan nga danaw ha amihanan nga kabugkiran Tian Shan ha sinirangan Kyrgyzstan. Amo ini an ikanapulo nga gidadkoi nga danaw ha kalibotan ha kadamo hin tubig ngan ikadua nga gidadakoi nga mapag-ad nga danaw kahuman han Dagat Caspio. Bisan ini ginpapalibotan hin natatabonan nga nyebe nga mga kabugkiran, diri ini nabag-tik, amo ini nga ginngaranan nga may kasirigngon nga "mapaso nga danaw ha Kinirgis nga yinaknan.