text:
Kalawdan Pacifico
An Kalawdan Pacifico in gidadakoi ha ngatanan ha pagbahinbahin han kanan Kalibutan kadagatan. Naunat ini tikang ha Artico ha amihanan ngadto ha Kalawdan Salatan ha salatan, natubtob ha Asya ngan Australya ha katundan, ngan ha an mga America ha sinirangan.
Mayda 165.2 milyones nga mga kilometro kwadrado (63.8 milyones nga mga milya kwadrado), ha kahaluag, ini an gidadakoi nga bahin han Kalawdan Kalibutan - ngan, samtang, an hydrosphero liwat, in nataklop harani han 46% han kanan Kalibutan panbawbaw nga tubig, ngan kat-tulo han iya panngatanan nga bawbaw nga kahaluag, nga nahimo nga mas dako kaysa ha ngatanan han kanan Kalibutan katunaan nga gintarampo. Ini in natutunga han ekwador ha Amihanan Kalawdan Pacifico ngan Salatan Kalawdan Pacifico, labot la hini han duduha: an Galápagos ngan Kapuropod-an Gilbert, nga bisan aada ha may ekwador in nahahalakip ha kabug-osan ha sulod han Salatan Pacifico. An Mariana Trench ha katundan Amihanan Pacifico in gihahalaromi nga punto ha kalibutan, nga naabot ha kahilarom nga 10,911 mga metro (35,797 piye).
An Kalawdan Pacifico in nakit-an han mga Europeo ha unhan han ika 16 siglo, siyahan ni Katsila explorador Vasco Núñez de Balboa nga gintabok an Istmo han Panama han 1513 ngan ginngaranan ini nga Mar del Sur (Dagat Salatan). An iya ngaran ha kayanaan in ginhatag ni Portuges nga Explorador Fernando de Magallanes ha kapanahonan han expedisyon han mga Katsila nga pagtuyok ha kalibutan ha 1521, nga nakatapo hin maupay nga kahanginanha pag-abot niya ha kalawdan ngan gintawag ini nga Mar Pacifico ha Pinortuges, may-ada kasirigngon nga "puno hin kamurayaw nga dagat".


c: text/html

text:
TACLOBAN CITY- Nanawagan na hi Leyte 1st District Congressman Martin Romualdez kan Presidente Benigno Aquino III nga dagmiton na an pagtindog hin mga bag o nga panimalay para ha mga biktima han Bagyong Yolanda mahuman han natabo nga sunog ha tent city ha syudad han Tacloban diin ikinamatay hin 7 nga mga myembro han pamilya.
Umapela hi Cong Romualdez ha administrasyon nga tutukan ngan dagmiton an rehabilatation ha mga lugar nga naigo han kalamidad partikular na ha Tacloban nga sumala hini in mahinay an pagbaton ha mga pagkinahnglan han mga biktima.
Sumala han magbaralaud in nakakabaraka na an padayon nga pag inukoy han mga biktima ha mga tent kon diin deri talwas an mga ini ala kontra han iba pa nga kalamidad sugad nala han sunog.
Kasunod hini in nagpahayag na hi Congressman Romualdez nga pangungnahan hini an ano man nga imbestigasyon nga pagbubuhaton ha kongreso may paghisumpay ha mga donasyon para ha mga biktima han bagyo.
Una hini han pito nga mga myembro han Pamilya Ocenar an namatay nga hira Kathleen Ocenar, 11, Justin Ocenar, 10, Jovelyn Ocenar 3, Jasmine Claire Ocenar 5, ngan an duha pala ka bulan nga baby upod an nanay nga hi Maria Liza Ocenar, 31, durante han sunog nga umigo ha gin uukyan han mga ini nga tent kon diin gintudlok han BFP an lampara nga hinungdan han sunog.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
John C. Breckinridge
Hi John Cabell Breckinridge (Enero 16, 1821 – Mayo 17, 1875) usa nga Amerikano nga abogado ngan politiko. Nagsirbe hiya komo Representante han Estados Unidos ngan Senador tikang ha Kentucky ngan amo hiya an ika-napulo-kag-upat nga Sugbong-Mangulo han Estados Unidos, ngan ha yana an gimanghuri nga sugbong-mangulo ha kaagi han Estados Unidos, nga na-inagurar ha idad nga 36.
Han 1860 nga pinili-ay hin pagka-mangulo, kinmandidato hiya komo usa han duha nga kandidato han nagkabublag nga Partido Demokrata, nga nag-representa han mga taga-Salatan nga mga Demokrata. Hi Breckinridge amo an nakakuha han ikatulo nga gidamo-i hin botos han katawhan, sunod han nagdaog nga hi Abraham Lincoln, nga Republikano, ngan kan Stephen Douglas, usa nga taga-Amihanan nga Demokrata, kundi hiya an ikaduha dida han Kolehiyo Elektoral nga pagbotos.
Ha pagsunod han pagtikang han Amerikano nga Gyera Sibil, nagsirbe hiya dida han Army han Estados Konfederados komo heneral ngan kumander han puwersa Konfederato, nga naglalakip hin mga batan-on nga Virginia Military Institute nga mga cadet, dida han Pag-awayan han New Market. Nagsirbe gihapon hiya nga amo an ikalima ngan kataposan nga Konfederado nga Maghirilom hin Gyera.
Hi Breckinridge usa nga api han kilalado nga pamilya Breckinridge han Kentucky, ngan hiya an apo ni John Breckinridge (1760-1806), nga nagsirbe komo Senador ngan Attorney General; hiya an amay han kongresista ngan diplomata nga hi Clifton Rodes Breckinridge; ngan an lolo ha tuhod han aktor nga hi John Cabell "Bunny" Breckinridge.


text:
Industriya
An industria (nga tikang han Linatin: industrius, "maduruto, mauyatom, mabuhaton") amo an kabahin han ekonomiya nga nahanunungod han paghimo hin mga baraligyaon. Amo ini an pagtápò han mga proseso ngan mga buruhaton nga may-ada komo ira panuyo an pagtransformar han mga materya prima ngadto hin mga produkto nga elaborado. Damo an magkadirudilain nga mga tipo hin mga industriya, segun han mga produkto nga ginhihimo. Pananglitan, an industriya hin pagkaon nahanunungod han mga paghimo han produkto nga karaonon sugad han keso, embutido, linata, mga irimnon ngbp. Para hiton funsyon hini, an industriya kinahanglan hin mga materya prima ngan kinukuhaan hin enerhiya para han pagtransformar hini nga mga materya.
Tikang:
An pagUring (Pangunguling) (Charcoal)
1. Pagbiling hin mga kahoy han mga namumunga nga Puno.
2. Utda an mga sanga u an puno kun namunga na.
3. Lutu-a an kahoy ha bawbaw/sulud han puthau/lata nga surudlan nga may takup, waray tubig nga ibubutang, butangi luhu an takup ngan pakalayuhi ha ilarum. Samtang nag kakalayu an ilarum han surudlan may-ada magawas nga asu ha luhu, dagkuti an mga luhu han takup, ini in magkakalayu nga luhu. Diri na ngani magkalayu an mga luhu puydi na haunun kay uring na an sulud.
An pagCopras:
1. Saka ngan pud-a an hinug nga lubi u mga lubi.
2. Bunuti ngan buka-a an lubi u mga lubi.
3. Palibuti an lubi u mga lubi hin uring.
4. Hulta nga magtig-a an unud han lubi. Sigurua nga an sulud nga likidu han lubi nga ginsun-ad diri magmara kay ini an ginhihimu hin aciete.
5. Lukara an unud han lubi. Ini in puydi na himuun nga aciete. Kupras na.
An Aciete: (Mantika) (Coconut Oil)
1. Pagpamolino u pagtadtad hin kupras.
2. Butangi u hulusa an kupras nga pinu hin tubig.
3. Pug-a an mahulus nga pinu nga kopras.
4. Mayda ini magawas nga likidu.
5. An likidu nga gumawas mayda mapabawbaw nga midyu malapuyut nga butang.
6. Ini nga malapuyut nga butang ansya in guin sasaruk.
7. Paka saruk mo hini nga malapuyut igbutang ka karaha u bisan anu nga surudlan pan lutu.
8. Lutu-a ini nga butang ayaw pag butangi tubig ngadtu iya katubud.
9. Pagtinubud ngadtu katubud hini nga butang mayda madalunut nga likidu an magawas. Ini nga ansya na an aciete.
10. Saruka ini nga likidu ansya na ini an puydi pan pritu hin bisan annu.
An Suka (Suka) (Vinegar)
1. Kuha hin lubi u mga lubi.
2. Buka-a an lubi.
3. Tiruka an sabaw.
4. Pakaladkara an sabaw han lubi.
5. Pagkaladkad hauna an lubi.
6. Kuha hin surudlan ngan takpi.
7. Tagu-a ngan hulat ngadtu iya pag aslum.
8. Dipindi ha imu kun karuyag mu an ma-aslum ura ura maiha man nga pag hulat.
An Asin (Asin) (Salt)
1. Kuha hin tubig dagat.
Pamiling hin puthau nga surudlan, abri an bawbaw, pakadtu ha tabi han dagat ngan basyahi ansurudlan him tubig dagat, pagharing him kalayu u bangga, pagmapasu na hinaring iglugar ha bawbaw han kalayu an puthau nga surudlan (may tulu nga bangil para midyu natukal an surudlan) , pagkaladkad han tubig-dagat pasagdi la ngadtu humubas. An mahisasalin amu in it stun Asin.


text:
Paglupad ha kalarakan
An paglupad ha kalarakan in usa ka buhat nga pakadto o pag-agi ha gawas nga kalarakan. Iton paglupad ha kalarakan in poyde mahitabo pinaagi han sarakyan pankalarakan nga poyde maysulod o waray tawo. Pananglitan han paglupad ha kalarakan nga may tawo an Soyuz program han Ruso, an Space shuttle program han Estados Unidos, ngan upod liwat an International Space Station nga napadayon yana. Pananglitan han paglupad ha kalarakan nga waray upod nga tawo amo an mga space probes nga nagbaya ha tuyok han Kalibutan, upod liwat an mga satelyt nga natuyok palibot ha kalibutan, sugad han mga communication satelayt. Ini in ginpapadalagan kun diri man an telerobotic control, in bug-os nga naglulugaring.
An paglupad ha kalarakan in gingagamit han pamiling hin panginsayod ha kalarakan, ngan mga aktibidades komersyal sugad han turismo ha kalarakan ngan mga satellite telecommunication. Dugang nga mga diri-komersyal nga paggamit in naupod an mga space observatory, mga reconnaissance satellites og iba nga pagobservar han kalibutan nga mga satelayt.


text:
TACLOBAN CITY- Aminado an Municipal Social Welfare and Development Officer ha bungto han Palo Leyte ngan nan-lubong hira hin pira nga mga relief goods.
Pero guinklaro hini nga an mao nga mga relief goods in mga bugas nga nagkadudunot na mahuman nga mahulos mga panapton nga magbaho ngan
biscuit nga nagka-kukunot butang nga dire na pwede igdistribwer pero dire ini trinak-truck sugad han mga nagkakagawas nga report.
Sumala kan Rosalinda Balderas, han MSWDO han mao nga bungto, guinsertipikahan guihapon an mao nga mga item han ira municipal health office kon diin nagpapamatuod nga dire na pwede magamit an ira pananlabog.
Mababaruan nga maabot ha 3 ngada ha 4 ka-sako hin bugas, 3 ka sako hin biscuits sinako-sako hin mga bado ngan sapatos an ira guinlubong
mahuman nga nagkahuhulos ini han guindadara pala tikanhi ha probinsya han Leyte.


text:
TACLOBAN CITY - Guinrekomenda han pira nga international Organizations an pagbalik han mga psycho therapist tungod han nakaka-alarma nga
pagdamu han mga nakikita nga may mga mental illness dinhi ha rehiyon.
Subay ha obserbasyon han Save the Children Organization, pira han mga kabataan in nakitaan na hin epekto ha pag-iisip tungod han nakita nga
delubyo masobra upat ka bulan na an nakakalabay.
Lakip na dinhi an pagkatuliro ngan pagkawara hin konsintrasyon bisan ha sulod hin eskwelahan. Maoobserbaran guihpon an pagdamu hin mga taong
grasa partikular na dinhi ha syudad han Tacloban.
Kasumpay hini, nagpasa na hin resolusyon ha Sangguniang Panlungsod han Tacloban hi Konsehal Raiza Vellasin an paghatag hin kaangayan nga
atensyon an psychological state han mga biktima han super typhoon Yolanda.
Manunumduman nga tungod han makarimadima nga panhitabo nga durot han mao nga bagyo, deri la mga propyedad an nawara ha mga biktim han
bagyo kundi sugad man an mga hinigugma ha kinabuhi nga sobra nga nakaapekto ha panhuna-huna han mga tawo.


text:
Leonidas I
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Hi Leonidas (ha Kinatsila: Leónidas; ha Griyego: Aewvίδaς - "anak hin leon", "sugad hin leon") usa nga hadi han Sparta, an ikanapulo kag pito nga hadi han Agiada nga linea, usa han mga anak ni Hadi Anaxandridas II han Sparta, nga gintutuohan nga tikang kan Heracles an katulinan. Hi Leonidas usa hin tulo nga anak: mayda ni magurang nga bugto nga hi Dorieus ngan in manghod nga bugto nga hi Cleombrotus, nga namuno komo rehensya hin panahon han kamatay ni Leonidas ugsa hiya ginsaliwanan ni Pausanias nga anak ni Cleombrotus. Hi Leonidas nagsunod han iya tunga-nga-bugto nga hi Cleomenes I, posible dida han tuig 489 o 488 BC, ngan naasawa niya an anak nga babaye ni Cleomenes nga hi Gorgo. An ngaran ni Leonidas nagin bayanihon hin status tungod han panhinabo didto han Pag-awayan ha Thermopylai.
Ha popular nga kultura[igliwat | edit source]
- Dida han salida nga The 300 Spartans (1962), an nagdará han papel ni Leonidas amo an aktor nga hi Richard Egan
- Dida han salida nga 300 (2007), an nagdará han papel ni Leonidas amo an aktor nga hi Gerard Butler
- Dida han spoof nga pelikula United 300 hi Scott Burn an nagdará han papel ni Leonidas.
- Dida han spoof nga pelikula Meet the Spartans hi Sean Maguire an nagdará han papel ni Leonidas.


text:
Apayao
An Apayao ewan komag isip ka nga rin wag ka mag search na!!!! sana pogi ung taong nagedit n yan
Sulod
Katawhan ngan Kultura[igliwat | edit source]
wala naman
Ekonomiya[igliwat | edit source]
Heyograpiya[igliwat | edit source]
Politikal[igliwat | edit source]
An Apayao ginbahin ngadto hin pito (7) nga mga bungto.
Mga Bungto[igliwat | edit source]
Pisikal[igliwat | edit source]
Mga Sumpay ha Gawas[igliwat | edit source]
- An Opisyal nga Websayt han Gobyerno han Lalawigan han Apayao
- Ilocano nga Websayt ni Andel Barroga, Usa nga Manunurat nga Natawo-ha-Apayao, ngan Bannawag Magazine nga Naamot
- Philippine Trivia Online nga Sayt ni R. Barroga-Balboa, usa nga Natawo-ha-Apayao ngan Kasanhi nga Luna Municipal High School Graduating Class Valedictorian


text:
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Kinatsila nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An finanza (o pangwarta o panalapi) amo an siyensya nga nangingilabot han padalagan han salapi o kwarta hin mga tawo, mga negosyo o estado. Usa ini nga sanga han ekonomiya nga nag-aaram han pagkuha, ngan pagpatubo, hin usa nga kompanyiya, individuo o hin estado, hin mga fondo nga kinahanglan para hiton mga obhetibo hini ngan han mga kriteryo nga diin gin-gagamit ini ha mga buruhaton. Ha lain nga mga pulong, nag-aaram ini nga siyensya han pagkaiba han pagkuha ngan pagpadukwag hin kwarta ngan hin iba nga mga valor sugad hiton titulo, bonos, ngan iba pa.
Tikang:
An SALAPI/KUWARTA han kalibutan/mga Nasud:
Pinduta Ak


text:
Carigara
An Carigara usa nga ikatulo nga klase nga bungto han lalawigan han Leyte ha Sinirangan nga Kabisay-an nga rehiyon han Kabisay-an ha Pilipinas. Sumala han 2000 census, mayda ini populasyon nga 43,455 ka tawo ha 8,571 nga kabalayan.
Sulod
An Tuna[igliwat | edit source]
An mga Tawo[igliwat | edit source]
Ekonomiya[igliwat | edit source]
Edukasyon ngan Kalusugan[igliwat | edit source]
Gobyerno[igliwat | edit source]
Mga Baranggay[igliwat | edit source]
An Carigara mayda kap-atan kag siyam (49) nga baranggay.
Kasaysayan[igliwat | edit source]
Turismo[igliwat | edit source]
Kitaa Gihapon[igliwat | edit source]
- Lista han mga naging Lokal na Ehekutibo han Carigara
- Mga naboto na opisyales hin munisipyo hin Carigara ha tuig 2004-2007


text:
CEDAW
An CEDAW in pagpahaligot han Convention on the Elimination of Discrimination Against Women (kon ha Winaray: Internasyonal nga Kasabotan Matungod han Pagpoypoy han Tanan nga Porma hin Diskrimenasyon Kontra han Kababayin-an). Kinikilala komo internasyonal nga balaodnon para han katungod han kababayin-an, tinatawag gihapon ini nga “An Kombensyon han Kababayin-an” (The Women’s Convention) o, “Tratado han Nagkakaurosa nga mga Nasud (UN) bahin han Katungod han Kababayin-an”.
An CEDAW an syahan ug amo la nga tratado o, kasabotan nga may haloag ug hilarom nga pagkilala han katungod han kababayin-an, diri la ha sibilyan ug political nga larangan, kundi upod na gihapon ha ekonomiya, sosyal, cultural ngan pamilya.
Inuyonan an CEDAW han Mayorya nga Asembleya han UN dida han Desyembre 18, tui 1979--an Dekada para han Kababayin-an han Nagkakaurosa nga mga Nasud (UN Decade for Women). Pinirmahan han gobyerno han Pilipinas an CEDAW hadton Hulyo 15, 1980 ngan gin-aprobahan dida han Agosto 5, 1981.
An CEDAW an ikaduha tikang han “Kasabotan bahin han Katungod han Bata”(The Convention on the Right of the Child) nga tratado diin rinatipika (ratified) han 180 nga mga Partido nga Estado (State Party), gawas han 191 Partido nga Estado nga pumirma hini dida han Marso 2005. An nasabi nga tratado in iginpadulot dida han Setyembre 3, 1981 o, kahuman han 25 anyos hito ngada yana nga tuig 2006. Pero, gutiay la an maaram hini nga kasabotan.
Sulod
- 1 Pagkinahanglan hin Lain nga Balaodnon para han Kababayin-an
- 2 Pagbantay nga Mekanismo
- 3 Paghubad o Depinisyon han Diskriminasyon Kontra han Kababayin-an
- 4 Ha Trabaho ngan Pangempleyo
- 5 Pankabug-osan nga mga Rekomendasyon han CEDAW
- 6 Ha Politika ngan Pan-gobyernohan
- 7 Ha Pagpanganak nga Panlawas ngan Populasyon
- 8 Mga Nakabinbin nga Balaodnon
- 9 Mga balaod:
- 10 An Kababayin-an ha Rural nga mga Dapit
- 11 Ha mga Lumad nga Kababayin-an
- 12 Ha mga ‘Disable’ nga Kababayin-an
- 13 Ha Sekswal nga Oryentasyon
- 14 Ano an Gamit han CEDAW para Hadton mga Nagduduso han Katungod han Kababayin-an ug Magbabalaod?
- 15 Pagsalawad han Kaso
Pagkinahanglan hin Lain nga Balaodnon para han Kababayin-an[igliwat | edit source]
Subay han pahiuna han CEDAW, an padayon nga pagtalapas han katungod pantawo han kababayin-an in nagpapakita han kakulangan han internasyonal nga mga organisasyon-ha-pantawo-nga-katungod maghatag hin igo nga pagpanalipod ha kababayin-an.
An diskriminasyon kontra han kababayin-an in supak han prinsipyo han patas nga katungod ug pagtahod han dignidad han tawo nga nakakaulang han kanan kababayin-an partisipasyon (ha patas nga pagtratar) ha larangan han pag-uswag ngan kamurayawan.
Ano man yana kun an Gobyerno han Pilipinas Pumirma ngan Nagratipika han CEDAW?
Komo Estado nga Partido han CEDAW, kinikilala han gobyerno han Pilipinas an pagkakamay-ada diskriminasyon ug diri tupong nga pagtratar han kababayin-an dinhi ha aton katilingban ngan kinahanglan nga ini tagan hin igo nga pitad. An kada Estado nga Partido (sugad han gobyerno han Pilipinas) in may responsabilidad nga magtahod, magtuman ug magpanalipod han kanan kababayin-an katungod.
Linalaoman nga an aton gobyerno:
- Magbabaklas han mga balaod ug mga kostumbre nga nagtatalumpigos han kababayin-an.
- Magpapatuman hin mga balaod nga magsusupil han diskriminasyon ug maghahatag hin epektibo nga mekanismo diin an kababayin-an makakagsalawad hin reklamo para han tinalapas nga katungod.
- Mag-uundong han patas nga katungod han kada tagsa ha kaangayan nga pamaagi, upod an nag-engganyo-hin-partisipasyon-nga-mga-pitad nga magreresulta hin may pagpaid nga kondisyon ug desisyon.
- Maghihimo hin kinada-upat-ka-tuig nga kasayuran (report) bahin han mga pitad nga hinimo ha pagtuman han ira obligasyon ha tratado o, kasabotan.
Pagbantay nga Mekanismo[igliwat | edit source]
An Nagkakaurosa nga mga Nasud (UN) nagporma hin CEDAW Committee nga ginkokomponer hin 23 nga mga eksperto nga pinili han mga Estado nga Partido basi mag-aram han mga kasayuran o, report nga isusumite, upod an gahum magpalusad hin mga rekomendasyon nga kun diin angay ipatuman han Estado nga Partido ug maghatag hin kasayuran bahin hini. An artikulo 21 han CEDAW naghahatag han CEDAW Committee hin gahum magpalusad hin rekomendasyon. May kinaadman ini nga paghubad han mga probisyon han CEDAW alinsunod han katungod han kababayin-an ngan mga obligasyon han Estado nga Partido o, gobyerno.
Nagpupulong an mga miyembro han CEDAW Committee makaduha ha sulod hin usa ka tuig didto ha New York ngan inaadman an mga report han kada nasud ha sulod hin duha ka semana ha mga bulan han Enero ug Hulyo ha presensya han tinaglawas han mga Estado nga Partido upod an mga non-government organizations (NGOs) nga naghahatag gihapon han ira kalugaringon nga kasayuran o, report.
Paghubad o Depinisyon han Diskriminasyon Kontra han Kababayin-an[igliwat | edit source]
Ini nangangahulogan hin bisan ano nga pagpugong ,diri paglakip o, pagpasiirog kontra han kababayin-an nga binubuhat ha rason han kinatawo han usa nga persona nga nagreresulta han kadaot han pagkilala han katungod han lalaki ug babayi, ug han kawaray pulos ha batakan nga mga kagawasan han katungod han tawo ha larangan han politika, kultura, sosyal, sibil ug iba pa. (CEDAW, Artikulo 1)
Tionan-o Tinatalingoha han CEDAW nga Mapoypoy ini nga Diskriminasyon?
- Tingoha han CEDAW nga magkamay-ada ungod nga pagkatupong ha katungod an babayi ug lalaki. Ini nangangahulogan nga an Estado nga Partido o, gobyerno in ginmamandoan nga maghimo hin mga pitad nga magreresulta hin pagbabag-o ha kinabuhi han kababayin-an.
- Upod ha CEDAW an lagda han Obligasyon han Estado (State Obligation). Nangangahulogan ini nga an gobyerno may responsibilidad ngadto han kababayin-an kun diin diri pwede bali-warayon.
- Igindidiri han CEDAW an mga balaod ngan palisiya nga magbubutang han kababayin-an ha disbentaha, maano pa man an panuyoanan.
- Diri la ha pagpanalipod tikang ha mga pagtalapas han katungod han kababayin-an ha mga ahensya han gobyerno ngan mga opisyal hini, nagmamando gihapon an CEDAW ngada han Estado nga Partido o, gobyerno nga panalipdan an katungod han kababayin-an tikang ha mga pribado nga mga indibidwal ug mga grupo.
- Kinikilala han CEDAW nga an impluwensya han kultura ug tradisyon in nakakabalaong ha pagtagamtam han kababayin-an han ira mga katungod. Inaayat gihapon han CEDAW an Estado nga Partido nga bag-ohon an mga tinuohan nga nagpapaurog kontra han kababayin-an.
Diin ha aton Katilingban Natatabo ini nga Diskriminasyon ngan Tionan-o ini Binibilngan hin Solusyon han CEDAW?
Ha Trabaho ngan Pangempleyo[igliwat | edit source]
An kadamo han partisipasyon han kababayin-an ha labor force (Female Labor Force Participation Rate [FLFPR]) nagpapadayon nga pukis kompara han kadamo han partisipasyon han kalalakin-an ha labor force (Male Labor Force Participation Rate [MLFPR]) ha naglabay nga napulo ka tuig. Tikang han 1995 ngada han 2004, 56% han mga waray-bayad-nga-trabaho in kadak-an kababayin-an, samtang 64% han may-mga-sweldo-nga-nagtatrabaho in kalalakin-an. Manggud, ha mga nangengempleyo nga kababayin-an, 50% ha ira in nagtratrabaho hin may sweldo, 33% in may kalugaringon nga pakabuhi (self-employed) ngan, 17% amo an aada nagtatrabaho ha panimalay ug waray sweldo. (NSO)
Haros naman magtupong an partisipasyon han babayi ngan lalaki ha langyaw-nga-panrabaho (overseas works), pero magkaiba an ira kahimtang. Dida han 2004, aada ha 51% an ihap han mga babayi nga kaapi han mga Pilipino-nga-nagtatrabaho-ha-langyaw (Overseas Filipino Workers [OFWs]), pero an ira average monthly remittance aada la ha 57% han PhP 74, 267.00 nga average monthly remittance han mga kalalakin-an nga OFW. Ini kay an trabaho nga nangangada ha babayi, adton mga hamobo an sweldo ngan waray proteksyon. An pag-aram nga binuhat dida han 2004 nagpapakita nga katunga (55.8%) han kababayin-an an nag-aabroad para magtrabaho in diri hasa (unskilled). Samtang 27.7% han mga kalalakin-an in nagtatrabaho ha komersyo ngan iba pa nga may kalabotan hini nga trabaho, ngan 26.9% in nagtatrabaho ha mga planta, nagpapadalagan han mga makinarya o, naghuhugpong (assembles) (2004 Survey on Overseas Filipinos, NSO)
Artikulo 11 han CEDAW nagpapatapod ha kababayin-an hin katungod nga…
- Magkamay-ada patas nga pagkab-ot han trabaho, benepisyo, promosyon ngan trening.
- Baydan hin patas basi han trabaho nga ira ihahatag.
- Mapanalipdan an panlawas ug lugar nga ira gintratrabahoan.
- Makaloang matungod hin pagburod ug panganak, ngan iba pa nga serbisyo-sosyal nga diri nangangahulogan hin katanggal ha trabaho matungod hin panganak o, pag-asawa.
May balaod para han mga OFWs--“The UN Convention on the Protection of the Rights of All Migrants and Members of Their Families”, upod na gihapon an “Magna Carta for Overseas Filipino” or RA 8042 nga nagpapanalipod han waray-dokumento-nga-mga-OFWs diin pinaharohaloag an sakop han tinatawag nga illegal rectruitment nga naglalakip bisan han ira mga uropod.
An kababayin-an ha impormal nga sector in waray benepisyo ug waray proteksyon ug an ira amot ha ekonomiya in diri nauupod ha iha han GNP. An mga balaod nga nagpapanalipod han katungod han kababayin-an amo an:
- RA 6972 Day Care Law
- RA 8187 Paternity Leave Act
- RA 6725 An act Strengthening the Prohibition on Discrimination Against Women with Respect to Terms and Conditions of Employment
Mga balaod nga nagbabaton ug nagpapanalipod han impormal nga sektor:
- RA 7882 Nagpapautang ngadto han mga kababayin-an nga may gudti nga mga pakabuhi (micro & cottage business enterprises)
- RA 8289 “Magna Carta for Small Enterprises”
- RA 8425 “Nagpapahimutang han gudti nga mamurohonan komo usa nga stratihiya ha pagpoypoy han kakablasan. Katapos han tuig 2003, kaurog han usa ka milyon nga napautang hini nga mga mamurohonan in kababayin-an.
Pankabug-osan nga mga Rekomendasyon han CEDAW[igliwat | edit source]
- No.13--Patas nga pagkwenta han trabaho nga pareho an kantidad
- No.16--Magreport han mga kaso hin mga kababayin-an nagtatrabaho hin waray bayad ngan maghimo hin mga pitad nga maggagarantiya nga hira mabaydan, magkamay-ada seguridad ha sosyudad (social security) ngan iba pa nga mga benepisyo.
- No.17--Tagan hin igo nga bug-at o, balor ngan kilal-on an mga burohaton/trabaho han kababayin-an nga diri nahilalakip dida han pag-ihap han gross national product o, GNP.
Ha Politika ngan Pan-gobyernohan[igliwat | edit source]
Sumala han Commission on Election (COMELEC) nga resulta dida han Mayo 2004 nga piniliay, waray lumapos hin17% han tanan nga kababayin-an nga kinmandidato an dumaog ha pwesto nga ira dinalaganan.
- 3 nga kababayin-an han 12 nga mga senador ngan 30 nga kababayin-an han 200 nga mga kongresista
- Ha 16 nga pwesto para han Partylist, 1 an para ha kababayin-an (GABRIELA) ngan 4 an kababayin-an ha 24 nga mga tinaglawas han Partylist.
- 15 nga kababayin-an han 77 nga gobernador, 7 han 77 nga bise-gobernador, ngan 121 han 725 nga mga miyembro han Sanggunian Panlalawigan.
- 15.4% han mga mayor in kababayin-an, 13.8% in mga bise-mayor ngan 17.1% in mga konsehal
An kababayin-an an may harohataas nga voters’ turn-out o, kadamo han aktwal nga nanbutos. Damo gihapon ha ira an nadaog ha piniliay. Pero padayon an limitado nga ira partisipasyon ha politika ug pan-gobyernohan. Dida han 1998 ug 2001 nga piniliay, 20% la han nangandidato nga kababayin-an in nagdaog ha pwesto. Ha luyo han hitaas nga “success rate” o, pagkamalamposon makadaog ha pwesto, masisiring nga gutiay la gihapon an ira partisipasyon ha publiko nga sektor. Ha pagkamatuod, an gutiay nga partisipasyon han kababayin-an dida han 2004 nga piniliay nagpatik hin tigda nga paghamobo tikang han hitaas nga partisipasyon dida han 1995 nga piniliay.(COMELEC)
An balaod bahin han Partylist naghahatag ha kababayin-an hin higayon nga makaapi ha pamalaod nga himangrawon, lugaring kay an mga gin-aaro (requirements) ha nasyonal nga lebel ug an kakulangan hin impormasyon pati na gihapon ha kababayin-an an nagreresulta han kapakyas han mga partylist makadaog hin pwesto ha Kongreso. An mga organisasyon han kababayin-an in nag-aawhag ha mga partido politikal nga magkamay-ada 30% nga kababayin-an ha ira tagsa-tagsa partido, lakip na ha mga konseho diin pinipili o, tinudlok an mga miyembro.
An partisipasyon han kababayin-an ha mga hukoman in usa gihpon nga makasurobo. An Shari’a nga hukom, an espesyal nga hukoman han mga Muslim, in nagpapabilin nga kinokomponer hin kalalakin-an, labot la dida han 1996 diin mayda usa nga babayi nga hukom. Tikang dida han Marso 2005, mayda 5 nga kababayin-an han 15 nga mga mahestrado han Korte Suprema.
Bisan kun damo ha mga kababayin-an an aada ha burokrasya labi na ha teknikal nga lebel (o, second -level), daw waray nira kapas makaap-ap ngadto ha igbaw nga mga posisyon. 53% han 1.4 milyon nga magtatrabaho ha gobyerno in kababayin-an, pero kaurog (71.9%) ha ira in aada ha second-level o, teknikal nga mga posisyon. 34% han mga kababayin-an in aada ha first ngan third-level nga mga posisyon. An kababayin-an nga nagtratrabaho ha gobyerno o, burokrasya kasagaran nagkakapot han mga teknikal nga mga posisyon. An kalalakin-an kasagaran nga aada ha clerk, manager o, executive nga mga posisyon. (Civil Service Commission)
Humabobo an partisipasyon han kababayin-an ha liderato han mga komersyo nga katig-uban o, trade union. Tikang han 59.6% dida han tuig 1996 ngada han 34.2% han tuig 2000. (NCRFW)
An CEDAW nagpapatapod ha mga kababayin hin katungod nga:
- Makabotos, dumalagan ha piniliay ngan magkapot hin pampubliko nga katungdanan ha tanan nga balitang han gobyerno. (art.7)
- Makaapi ha mga non-government organizations (NGOs) ug iba pa nga katig-uban nga may kalabotan han pampubliko ug political nga kinabuhi han nasud. (art.7)
- Magkamay-ada higayon nga panaglawasan an gobyerno ha internasyonal nga mga organisasyon, katitirok o, convention. (art.8)
Ha Pagpanganak nga Panlawas ngan Populasyon[igliwat | edit source]
- Waray nasyonal nga palisiya an gobyerno bahin han pagpanganak nga panlawas o, reproductive health.
- 20.6% han mga inasaw-an nga kababayin-an in diri natatagan hin sakto ha ira panginahanglan para may lat-ang an ira pagburod o, maplano an ira pamilya. (2004 Family Planning Survey)
- Limitado nga suplay, impormasyon ug mga serbisyo nga may kalabotan han contraceptives ha mga probinsya ug syudad diin an natural nga pagplano han pamilya la an igin-uundong, o preno-promote.
- Kada usa ka oras ha Pilipinas, may-ada mga 46 nga kaso hin ilegal, tinutuyo ug delikado nga pagpunit (1999 Country Population Assessment UNFPA)
- Kada adalw, 10 nga kababayin-an in namamatay dara han panganganak (1998 NDHS)
Dida hin usa nga bag-o nga pag-aram (Family Planning Survey o, FPS), nabaroan nga aada la ha 49.3% han mga kababayin-an an nagamit hin usa nga klase contraceptive. Kaurog ha ira an nagamit han moderno nga pamaagi para diri magburod. Dinhi hini nga 49.3%, 35.1% an nagamit han moderno nga pamaagi, samtang 14.2% an natural nga pamaagi (female sterilization and calendar/rhythm). Bisan damo an iginpapasasarang nga condom ug madagmit an pagkuha hini ha mga health center, 2.1% la an nagamit hini.(2004 FPS,NSO)
Subay han National Demographic and Health Survey (NDHS), 5.6% han mga burod an diri napakita ha doktor san-o manganak, ngan 6.5% (71.8% hini ha ira tikang ha mga tay-aw nga mga lugar) an pinipili nga manganak ha bulig han partira (traditional birth attendant). 1 ha 3 nga pagpanganak (37.1%) an ha partira ngan 3 ha 5 (61.34%) nga mga burod pinilipi an manganak ha ira panimalay.(2003 NDHS,NSO)
Hasta ngada han Setyembre 2005, an Department of Health (DOH) nakagpatik hin 2,354 nga kaso hin HIV Ab Seropositives tikang dida han 1984 nga mga datos. Dinhi hini nga mga kaso, 862 an kababayin-an. Ha tanan nga kaso hin HIV, 702 an hinog nga kaso hin AIDS.
An CEDAW la an nagdidig-on ngan nagduduso han katungod han kababayin-an nga makakab-ot han panlawas nga mga serbisyo, upod na an pamaagi ha pagplano han pamilya (Family Planning Methods).
An CEDAW nagpapatapod ha mga kababayin hin katungod nga:
- Makakab-ot han komprehensibo nga serbisyo ha panlawas, upod na an pagplano han pamilya (art.12)
- Makagbuot han kadamo han iya anak ug han lat-ang han panganganak (art.16)
- Pagsaroan an mga responsabilidad komo kag-anak (art.5,16)
- Pankabug-osan nga Rekomendasyon No. 15--Likayan an ano man nga klase hin diskriminasyon ha mga stratehiya pagpoypoy han AIDS
Mga Nakabinbin nga Balaodnon[igliwat | edit source]
An HB 3773 Responsible Parenthood and Population Management Act diin ginpapatamakan an obligasyon han lokal ngan nasyonal nga gobyerno maghatag han mga batikan nga panginahanglan sugad han serbisyo ha panlawas, pagpanganak nga panlawas o, reproductive health (RH) ngan pagplano han pamilya o, family planning(FP). Upod dinhi an pagsirot han mga opisyal nga magdidiri o, mabalabag ha paghatag han legal, ngan talwas nga serbisyo ha reproductive health (RH) pati na gihapon an ha FP. An duha-nga-anak-ha-kada-pamilya, an ideyal nga kadako han pamilya, in diri iginmamando.
Pandarahog ngan ‘Trafficking’ han Kababayin-an ug mga Kabataan Iba-iba an trend han kadamo han kaso hin pandarahog ha kababayin-an o, violence against women (VAW) sumala han mga ahensya han gobyerno. An kadamo han kaso han pandarahog ha kababayin-an in humitaas makapito ka beses, tikang han 1,100 nga kaso dida han 1996 ngadto ha 7,383 nga kaso dida han 2001. Pero, an DSWD (Department of Social Welfare & Development) nagsayod nga mayda paghamobo ha kaso ha pandarahog han kababayin-an tikang dida han 1999.
An duha nga rekord han DSWD ngan han kanan polisya nagpapakita nga an pagkastigo ngan paglugos an kasagran nga klase hin pandarahog ha kababayin-an o, VAW.
- 6 ha 10 nga ginlulugos han ira mga kauropdan nagsumat nga an ira nanay in kinakastigo han ira amay.
- 9 ha 10 nga kababayin-an nga kinakastigo in nakakaeksperyensya hin panlugos tikang ha ira mga bana.
- 6 ha 10 nga kinagastigo nga kababatin-an in kinakastigo dida hiton ira pagburόd (tikang pipira nga VAW stadistika tikang ha Women’s Crisis Center 1995-98 nga ginhatag nga pananglitan dida han Philippine NGO Beijing +10 report)
An may kalabotan ha pag-abroad nga VAW in usa nga mabug-at nga problema han Pilipinas dara han ha pagkamay-ada niya damo nga magtatrabaho ha langyaw o, OFWs. Tikang han 1993 ngadto han 2002, may-ada 1, 013 nga kaso hin human trafficking nga nahipatik. An Kanlungan, usa nga NGO nga nagkokopkop han kababayin-an, nagpatik hin 32 nga kaso hin human trafficking upod han 170 nga mga kaso nga ginserbihan hini dida han 2004.
An CEDAW nagpapatapod ha mga kababayin hin katungod nga:
- Mahigawas ha tanan nga klase hin pandarahog--pisikal, sekwal, emosyonal, mental ngan ekonomiko. (art.6)
- Mahigawas ha tanan nga klase hin trafficking ug ha prostitosyon.
- Pankabug-osan nga Rekomendasyon No. 12 ngan No. 19--Ireport an mga balaod ha pagpanalipod han katungod han kababayin-an nga aada iginpapatuman upod an mga serbisyo hini nga iginhahatag.
Resolusyon gawas han napulo-ka-tuig-nga-pag-aram han Beijing Declaration and Platform of Action--poypoyon an tanan nga “pagbaligya” han kababayin-an, igdiri an pagkomersyo han tawo ngan maghimo hin mga pitad nga naglalakip hin bilateral ug multilateral nga pagbinuligay o, cooperation.
Mga balaod:[igliwat | edit source]
- RA 7877 Anti-Sexual Harassment Law
- RA 8353 Anti-Rape Law--pagpaburobug-at han kaso nga panlugos komo usa nga kremin kontra ha usa nga tawo; pinaharohaloag an buot sidngon han “rape” o, paglugos.
- RA 8505 Rape Victim Assistance Act
- RA 6955 Anti-Mail Order Bride Law
- RA 9262 Anti-Violence Against Women and Children Law
- RA 9208 Anti-Trafficking in Persons Act
An Kababayin-an ha Rural nga mga Dapit[igliwat | edit source]
Usa ha kada upat nga kababayin-an nga naedad hin 15 ngada ha 24 in nagbuburod, ngan sugad han iba nga mga kababayin-an ha rural, nagtitikang ini nga mga kababayin-an nga naedad 15-24 ha kablas nga mga pamilya ngan nakaswela ha elementarya.( NDHS, 2003)
An Artikulo 14 para gud la han mga kababayin-an ha rural nga mga dapit, agud masiguro nga hira makaapi ug makakabenipisyo dida han pagpadukwag han mga rural nga lugar. An CEDAW nagpapatapod ha mga kababayin hin katungod nga:
- Makaapi ha pagplano ngan pagpatuman han pagpadukwag han ira komunidad
- Makakab-ot han komprehensibo nga serbisyo ha panlawas, upod na an pagplano han pamilya
- Direkta nga makabenepisyo tikang han mga social security nga mga programa
- Edukasyon(pormal ug di-promal), mga trening,ug functional literacy
- Magkamay-ada patas nga higayon ha mga ekonomiya nga oportunidad, pautang, panmerkado nga pasilidad o, marketing facilities, kaangayan nga teknolohiya, ngan tupong nga pagtratar ha reporma han tuna.
- Igo nga panimalay, poy-anan, sanitasyon, suplay hin tubig ug kuryente, transportasyon ngan komunikasyon
Ha mga Lumad nga Kababayin-an[igliwat | edit source]
Kinahanglan nga padukwagon ug ipahiuli an mga lugar diin natatabo an lantogi han military ngan mga rebelde. Upod na gihapon an paghisama han mga Moros ug mga lumad ha kabug-osan han sosyudad.(Situational Analysis of the Philippine Population, UNFPA 2005)
An mga lumad ngan Muslim ha Mindanao an pinakaapektado hin kakablasan--sosyo-ekonomiko nga marginalisasyon,kulang nga serbisyo ha panguna nga panginahanglan, ug kulang nga hibaro. Matungod han makusog nga impluwensya han tradisyonal nga kultura, an kababayin-an in dugang nga nagkukuri. Samtang ha dapit han Cordillera, usa han lilima nga pinakakablas nga rehiyon ha Pilipinas, an kababayin-an ha ira an dugang nga nagkukuri.
An Artikulo 14 han CEDAW nagpapatapod han mga katungod han lumad nga kababayin-an, upod na gihapon an katungod nga panalipdan an ira kultura ug tuna nga tikang pa han ira ginikanan.
Resolusyon gawas han napulo-ka-tuig-nga-pag-aram han Beijing Declaration and Platform of Action:
- Paningkamutan han gobyerno nga magkamay-ada igo ngan epektibo nga partisipasyon an mga lumad nga kababayin-an ha pagpatuman, pag-alinsusunod ngan pag-inaw-inaw han PFA ngan MDGs.
- Magtawag ha gobyerno ug mga sangay nga ahensiya hini, upod an pribado nga sector ngan “civil society”, nga maghimo hin mga pitad basi masiguro an igo nga partisipasyon han mga lumad nga kababayin-an ha tanan nga aspeto han sosyudad
Ha mga ‘Disable’ nga Kababayin-an[igliwat | edit source]
Dida han 2000 Population Census han NSO, mga 942,098 nga kababayin-an an nahapatik nga nag-aantos hin usa ngada ha duha ka klase hin kabalda (disability), hirohitaas hin 2.5% tikang han 1995 nga survey. An may mga disability nga kababayin-an in durodamo (50.2%) kompara han mga kalalakin-an (49.8%). Kabaliktaran dida han tuig 1995 nga nahapatik diin 51% nga mga kalalakin-an an may disability. Damo nga kababayin-an an nag-aantos hin kabuta, kaharap ug kabungol. Ini hira nga kababayin-an nag-aantos makaduha hin diskriminasyon dara han ira kahimtang. (NCRFW)
An CEDAW, sugad han pagpatapod hin mga katungod ha mga normal nga kababayin-an, naggagarantiya gihapon hin sugad nga mga katungod hadton may mga balatian o, disability sugad pananglitan han espesyal nga mga inprastraktura---sugad han pagbutang hin mga rampa ug kalisyas para han may mga disability ha mga pampubliko nga mga establisimento.
Pankabug-osan nga mga Rekomendasyon No. 18-- Nga an gobyerno (State Party) maglakip han kahimtang han mga may disability dida hiton ira report, upod na gihapon an mga pitad nga hinimo para masolusyonan an ira tagsa-tagsa nga kabutangan, lakip han espesyal nga pitad para masiguro nga patas nira nga makakab-ot an edukasyon, trabaho, serbisyo ha panlawas ug serbisyo sosyal ngan tinguhaon nga hira makakapaangbit ha pagpadukwag han tanan nga aspeto han kinabuhi.
Ha Sekswal nga Oryentasyon[igliwat | edit source]
An mga homosexual in diri tinutugotan han balaod nga makasal. Dara hini, diri hira nakakatagamtam han ira sosyal ug legal nga mga katungod, sugad han katungod nga pinupolsan hin inasaw-an---an maghablos (adopt), magtag-iya hin propyudad, erensiyales, pasigurohan o, insurance ug iba pa nga mga membership claims.
Waray balaod nga nagpapanalipod han katungod han mga tawo nga natitiyopi matungod han ira sekswal nga oryentasyon. (ISSA, 2004 Sexual and Reproductive Health and Rights, Reference for Advocacy in the Philippines)
An Artikulo 3 han CEDAW nagpapatapod han panguna ug batakan nga kagawasan ug katungod han tawo
- An Artikulo 5 han CEDAW naghihingaday bahin han pagpoypoy han mga nabatasanan nga mga tinuohan--sugad pananglitan han pagtuo nga harangdon an lalaki ug ubos an babayi--diin natitiyopi an an usa nga tawo basi haa iya sekswal nga oryentasyon
- Artikulo 16 An kababayin-an ngan kalalakin-an may tupong nga katungod ug responsabilidad ha pamilya ug ha kamag-asawa.
- Artikulo 6 Naghahatag ha usa nga tawo hin katungod nga mahagawas ha tanan nga klase hin pandarahog---pisikal, sekswal, emosyonal o, ekonomiko man.
An Kababayin-an ha mga Pag-awayan An pinakadako ng epekto han gyera ha kababayin-an amo an pagkawara han ira panginabuhi, upod an duro nga ugmad, sekswal nga pangabuso, pagkabungkag han mga tradisyonal ngan sosyal nga relasyon ug istruktura, upod han kabungkag han mga katig-uban han kababayin-an ha lokal nga lebel. (NCRFW tuig 1993 nga pag-aram)
Tikang dida han 1980 ngada han 1999, an Human Rights Commission nagpatik hin mga 100 nga kaso hin VAW ha butnga han gyera ha Rehiyon 2, 6 ngan 9. Aada ha mga 135,000 ngada ha 150,000 nga sibilyan, kaurog ha ira kababayin-an, an napupugos nga bumaya ha ira mga panimalay ug komunidad basi mag-ukoy ha mga evacuaton centers dara han popsilay ha ira lugar sumala han mga datos nga nakuha dida han Enero ngada han Nobyemre tuig 2001. (NCRFW)
An kababayin-an nga mga lumad, Moro ngan Kristiyano an nangunguna nga makab-ot an kamurayawan ha Mindanao dara kay hira mismo upod han ira mga kabataan an numero uno nga apektado hini nga kasamok.
Artikulo 6 Nagpapatapod ha usa nga tawo hin katungod nga mahagawas ha tanan nga klase hin pandarahog---pisikal, sekswal, emosyonal o, ekonomiko man.
- Deklarasyon bahin han Pagpanalipod han Kababayin-an ug Kabataan nga Aada ha Kakurian ngan Pag-awayan (Deaclaration on the Protection of Women and Children in Emergencies and Armed Conflict)
Mga Katungod nga Iginpapatapod han CEDAW
- Katungod nga makatagamtam hin dekalidad nga edukasyon (artikulo 10 & 14)
- Katungod nga makatagamtam han tanan nga serbisyo panlawas, upod han pagplano han pamilya (artikulo 11, 12 & 14)
- Katungod nga makatagamtam ha mga pautang ug iba pa nga mga bulig-pinansyal (artikulo 13 & 14)
- Katungod makaapi ha mga liaw-libang, paugnat ha kusog ug mga kultural nga aktibidad (artikulo 10, 13, & 14)
- Katungod makagbuot han kadamo han iya anak ug han lat-ang han panganganak (art.16)
- Katungod pagsaroan an mga responsabilidad ha pagkakag-anak (art.5,16)
- Katungod magkamay-ada patas nga higayon pagkab-ot hin trabaho, benepisyo, sosyal nga proteksyon. (art. 11 & 14)
- Katungod baydan hin patas basi han trabaho nga ira ihahatag.(art.11)
- Katungod nga mahigawas ha tanan nga klase hin pandarahog---pisikal, sekswal, emosyonal o, ekonomiko man.(art.6)
- Katungod nga mahigawas ha panguripon ug prostitosyon.(art.6)
- Katungod nga makabotos, dumalagan ha piniliay ngan magkapot hin pampubliko nga katungdanan ha tanan nga balitang han gobyerno. (art.7)
- Katungod nga mapanaglawasan an gobyerno ha internasyonal nga mga organisasyon, katitirok o, convention. (art.8)
- Katungod makakuha ngan makagbalyo hin citizenship ug magpabilin ha usa nga nasud. (art.9)
Para makakuha han bug-os nga kopya han CEDAW, kadtoa an www.un.org/womenwatch/daw/cedaw/text/econvention.htm
Ano an Gamit han CEDAW para Hadton mga Nagduduso han Katungod han Kababayin-an ug Magbabalaod?[igliwat | edit source]
- Tagpahanumdom han obligasyon han gobyerno dida ha mga pag-awhag kun may mga pagbabalyo ha mga palisiya ug mga balaod pan-ekonomiya ngan sosyal.
- Argumento ha mga kaso ha sakob han nasud---diin an ano man nga lokal ug nasyonal nga balaod in angay nga hubaron subay han mga prinsipyo han katungod han tawo nga kinikilala ha langyaw ug han iba-iba nga mga nasud.
- An mga mga katungod ug mga tinguha an nagigin basihan pagtirotimbang han mga palisiya, pagkamalamposon han mga pagpadukwag nga proyekto o, ha paghimo han kasayoran (report) nga isusumite ha CEDAW Committee.
- Komo basihan ha paghatag hin gahum ha kababayin-an, mga aktibista, mga huwes, mga abogado, polis, medya ngan publiko pinaagi hin pagtutudo han mga katungod han tawo.
Kun Mapakyas an Tanan nga mga Pamaagi, Aada an Sinisiring nga “Opsyonal nga Protokol ha CEDAW” (Optional Protocol to CEDAW o, OP-CEDAW) Kun tanan nga pamaagi nga subay han balaod pati na an ha gobyerno, dinangpan na hin us nga babayi, pero pakyas la gihapon hiya, pwede hiya makapangaro hin hustisya ha internasyonal nga lebel pinaagi han Opsyonal nga Protokol ha CEDAW ( OP-CEDAW).
Ginkaaburoyonan an OP-CEDAW dida han Oktobre 6, 1999 ngan iginpadulot dida han Desyembre 22, 2000. Pinirmahan han gobyerno han Pilipinas an OP-CEDAW dida han Marso 21, 2001 ngan inaprobahan han Kongreso dida han Nobyembre 12, 2003.
Tikang dida han Setyembre 2005, mayda 72 nga Estado nga Partido an umoyon ha Opsyonal nga Protokol ha CEDAW, gawas han 180 nga tumangdo han CEDAW. An OP-CEDAW in opsyonal ngan abri para la han mga Estado nga Partido nga pumirma han CEDAW.
Tionan-o an Opsyonal nga Protokol ha CEDAW Nadalagan? Mayda duduha nga mekanismo:
1. An ipinapaagi hin surat (Communications Procedure)-- an usa nga indibidwal o, grupo nagsusumite hin petisyon diretso ngadto ha CEDAW Committee.
2. An panginsayod (The Inquiry Procedure)--nag-iimbetigar an CEDAW Committee han mabug-at o, sistematiko nga pangabuso han katungod han kababayin-an ha mga miyembro nga nasud.
Pagsalawad han Kaso[igliwat | edit source]
Committee on the elimination of Discrimination Against Women C/o UN Division for the Advancement of Women Department of Economics and Social Affairs, United Nations Secretariat, 2 United Nations Plaza, DC 2/12th floor, New York, NY 10017 USA Fax: 1-212-963-3463
Para han lagda ngan pamaagi ha pagsalawad hin kaso, kadtoa an www.un.org/womenwatch/daw/cedaw/indexhtml


text:
MANILA, March 23 (PIA) -- Dinuyogan han usa han nanngunguna nga mga kompaniya ha telekomunikasyon nga Globe Telecom an National Telecommunications Commission (NTC), ngan an Philippine National Police (PNP) agud ig-edukar pa an katawhan bahin hiton husto nga paggamit han internet.
Sumala kan Senior Supt. Gilbert Sosa, an hepe han PNP Anti-Cybercrime Group, ginkatarangdo-an hini nga tulo nga mga organisasyon an pagburoblig agud masayoran han katawhan an husto nga paggamit han internet.
Nagsering hi Sosa, samtang natambong han gindumara nga Angelnet Summit: Safeguarding our Children from Internet Dangers” ha Camp Crame, nga prayoridad nira iton moral nga mga prinsipyo ha internet agud diri an katawhan magin biktima hin ‘internet predators’ nga naghuhulat la hin eksakto nga higayon para manbiktima hin mga nan-gagamit han internet, ilabi na adton mga kabataan.
Kadudrungan han summit en damo nga mga aktibidad nga ginhihimo han PNP-ACG para hiton ira siyahan nga anibersaryo.
Amo daw an rason nga kausa nira an Globe ngan NTC komo mga kasugbong kon diin ig-eedukar nira an katawhan palibot han nasud – tikang hin probinsya ngadto hin iba nga mga probinsya, tikang hin eskwelahan ngadto hin iba nga mga eskwelahan.
Nagsering hiya nga igin-andam na nira an mga igturotdo nga materyales nga ira igdidistribwer durante hiton ira kampanya nga adbokasiya.
Kanonay daw nga iginpapahibaro ha ira han ira mga katugbang nga mga otoridad ha langyaw en mga impormasyon bahin hiton operasyon hin child pornography.
Iginpapakita hin bag-o nga pankalibotan nga mga pag-aram nga usa an Pilipinas han siyahan nga 10 nga mga nasud ha kalibotan kon diin kalyap iton pornograpiya ha internet nga nanbibiktima hin mga kabataan nga kalalakin-an ngan kababayin-an nga na-edad hin 10 ngadto hin 14.
Nagsering hi Sosa nga iginpapaangbit ha ira han ira katugbang nga mga otoridad ha langyaw en mga datos bahin hiton mga pag-abuso ngada hiton mga kabataan nga amo iton ira ginbabasaran ha pag-alinsusunod hiton mga kaso hin child pornography ha nasud.
Samtang, ginpahayag han NTC nga naghimo na hira hin mga pitad agud mapudngan o mabalabgan en mga website hin child pornography nga kinalyap daw ha nasud han naglabay nga mga tuig.
Nagsering hi NTC Commissioner Gamaliel Cordoba nga ginmando-an niya an Internet Service Providers (ISPs) nga pumili hin usa nga software o kon programa para ha kompyuter nga makakabalabag hin child pornography sites. Ini en ha butnga hin pinakabag-o nga pankalibotan nga pag-aram kon diin nahimumutang an Pilipinas sakob han siyahan nga 10 nga mga nasud nga kalyap an cyberporn nga mga aktibidad.
Segun kan Cordoba, masayon la mabalabgan han ISPS en usa nga website kon mamonitor ini nga nagbubuhat hin maglaw-ay nga mga aktibidad ilabi na adton nahidadabi ha child pornography.
Nagsering hiya nga magrereport an ISPs ha NTC kada bulan agud igpahibaro kon ano nga mga website an nahidadabi ha pornograpiya ngan kon ha-in han mao nga mga website an ira nabalabgan.
Ginpahayag pa ni Cordoba nga an ISPs, nga kontralado han NTC, en maaram han klase hin software nga ig-iinstular agud mabalabgan nira bisan adton langyawanon nga pornographic websites. (Ginbinisaya ni DUM/PIA-8, Eastern Samar)
http://www.pna.gov.ph/index.php?idn=1&sid=&nid=1&rid=627505


text:
Capas, Tarlac
An Capas usa nga syahan nga klase nga bungto han lalawigan han Tarlac, Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 95,219 ka tawo ha 18,333 nga mga panimalay.
Dinhe nga bungto nahamutang an Capas National Shrine nga gintukod ngan gindudumara han gobyerno han Pilipinas komo paghinumdom han mga Pilipino ngan Amerikano nga mga kasundalohan nga namatay ha Kampo O'Donnell ha kataposan han Marcha hin Kamatayan ha Bataan. Usa ini nga importante nga lugar nga nahanunungod han Adlaw han mga Veterano ha Pilipinas, ha tagsa Abril 9, an annibersaryo han pagsurender han nagkausa nga US ngan Pilipino nga mga puwersa ngadto han mga Hapones dida han 1942.
Mga baranggay[igliwat | edit source]
An Capas ginbahin ngadto hin karuhaan (20) nga mga baranggay.


text:
Colombia
An Colombia nga ha opisyal nga pagtawag Republika han Colombia (ha Kinatsila: República de Colombia), usa nga nasod ha kanawayan o amihanan-katundan nga Salatan nga Amerika o América del Sur. Ginsasapitan an Colombia ha sidlangan han Venezuela[1] ngan Brasil;[2] han Ecuador ngan Peru ha salatan ;[3] han Dagat Caribe ha amihanan; ha kanawayan han Panama; ngan han Kalawdan Pacifico ha katundan. An Colombia mayda liwat mga pag-ultan ha dagat upod han Jamaica, Haiti, an Republika Dominicana, Honduras, Nicaragua ngan Costa Rica.[4][5] An amo an ika-26 nga gidako-i nga nasod ha kalibutan ngan an ika-upat nga gidako-i ha Salatan nga Amerika (sunod han Brasil, Argentina, ngan Peru). Amo ini an ika-29 nga gidako-i hin populasyon nga nasod ha kalibutan ngan an ikaduha nga gidako-i ha Salatan nga Amerika, sunod han Brasil. An Colombia amo an mayda han ikatulo nga gidako-i nga populasyon nga nayakan hin Inespanyol o Kinatsila ha kalibutan sunod han Mehiko ngan Espanya.
Mga administratibo nga pagbahin-bahin[igliwat | edit source]
An Colombia ginbahin ngadto hin katloan kag duha (32) nga mga departamento ngan usa nga distrito hin kapital, nga gintatratar komo usa nga departamento (an Bogotá amo liwat an kapital han departamento han Cundinamarca). An mga departamento ginbahin-bahin pa ngadto hin mga munisipyo, nga an tagsa hini mayda lingkoranan hin munisipyo, ngan an mga munisipyo liwat ginbahin ngadto hin mga corregimiento. An tagsa departamento mayda lokal nga kagamhanan o gobyerno upod hin gobernador ngan asamblea nga direkta nga na-elihido hin upat-ka-tuig nga pagsirbe. An tagsa munisipyo pinamunoan hin alkalde ngan konseho, ngan an tagsa corregimiento hin elehido nga corregidor.
Dugang han kapital, siyam nga mga syudad gindesignar nga mga distrito (baga hin mga ispisyal nga munisipyo), tungod hin mga ispisyal nga nagpapaiba nga kinaiya hinin nga mga syudad. Ini nga mga syudad amo an Barranquilla, Cartagena, Santa Marta, Cúcuta, Popayán, Tunja, Turbo, Buenaventura ngan Tumaco. Mayda mga departamento nga mayda mga lokal nga administratibo nga mga ubos nga pagbahin, nga diin an mga bungto nga damo hin tawo ngan mga munisipyo mga hagrani (sugad pananglitan ha Antioquia ngan Cundinamarca). Kon diin an mga departamento mayda gamay nga populasyon ngan mayda mga problema hin seguridad (sugad pananglitan han Amazonas, Vaupés ngan Vichada), mga ispisyal nga adminstratibo nga pagbahin ginagamit, sugad hin "departamento ngacorregimientos", nga baga hin sagol hin munisipyo ngan hin corregimiento.
Mga reperensya[igliwat | edit source]
- ↑ Gerhar Sandner, Beate Ratter, Wolf Dietrich Sahr and Karsten Horsx (1993). Conflictos Territoriales en el Mar Caribe: El conflicto fronterizo en el Golfo de Venezuela (ha Spanish). Biblioteca Luis Angel Arango. Ginkità dida han 2008-01-05.
- ↑ The Geographer Office of the Geographer Bureau of Intelligence and Research (1985-04-15). Brazil-Colombia boundary (ha English). (PDF) International Boundary Study. Ginkità dida han 2008-01-05.
- ↑ CIA (2007-12-13). Ecuador. World Fact Book. Ginkità dida han 2008-01-05.
- ↑ (Kinatsila) Tratados Internacionales limítrofes de Colombia
- ↑ (Kinatsila) Colombia - Limites territoriales


text:
Comunidad Valenciana
An Comunidad Valenciana (opisyal nga ngaran ha Kinatsila; alternatibo nga kasurat ha Winaray: Komunidad Valenciana) o Comunitat Valenciana (opisyal nga ngaran ha Vinalensya) usa nga komunidad autonoma han Espanya nga nahamutang ha sidlangan han Península Ibérica. Nahamutang ini ha daplin han Dagat Mediterraneo, ngan nahimo ini han mga lalawigan o probinsya han Alicante, Castellón, ngan Valencia. Ginsasapitan ini ha amihanan han Cataluña ngan Aragón, han Castilla-La Mancha ngan Aragón ha katundan, ngan ginsasapitan ini ha salatan han Región de Murcia.
An teritoryo hini nahanunungod hin dako nga parte han teritoryo ha kaagi han Reino de Valencia (Ginhadi-an han Valencia), ngan gintawag ini hin damo nga mga ngaran ha paglabay hin panahon: sugad man ha kataposan han siglo XIX kilalado ini komo Región Valenciana ngan han paglabay han mga dekada han 1960 gintawag ini han diri-opisyal nga porma nga País Valenciano. Gin-gamit liwat an mga pagtawag nga antiguo Reino de Valencia (daan nga Ginhadi-an han Valencia) ngan ha pagpahalipot, Valencia, bisan man kon ini nga ngaran puyde magdara hin pagkalipat han syudad han Valencia o han probinsya han Valencia (kitaa an barasahon mahitungod han mga pagtawag han Comunidad Valenciana). An estatuto hin autonomiya dida han syahan nga artikulo, naghahatag han kahulogan han Comunidad Valenciana komo nacionalidad histórica.[1]
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ Artículo 1 del Estatuto de autonomía de la Comunidad Valenciana.


text:
Laval
Iton Laval poyde tinmudlok ha:
Canada[igliwat | edit source]
- Laval, Quebec, amo an usa ka syudad ha nasod han Canada.
Fransya[igliwat | edit source]
- Laval, Mayenne, amo in usa ka komyun ha departamento han Isère.
- Laval, Isère, amo an prefektura ha departamento han Mayenne.
- Laval-Atger, amo an prefektura ha departamento han Lozère.
- Laval-d'Aix, amo an prefektura ha departamento han Drôme.
- Laval-d'Aurelle, amo an prefektura ha departamento han Ardèche.
- Laval-de-Cère, amo an prefektura ha departamento han Lot.
- Laval-du-Tarn, amo an prefektura ha departamento han Lozère.
- Laval-en-Brie, amo an prefektura ha departamento han Seine-et-Marne.
- Laval-en-Laonnois, amo an prefektura ha departamento han Aisne.
- Laval-le-Prieuré, amo an prefektura ha departamento han Doubs.
- Laval-Morency, amo an prefektura ha departamento han Ardennes.
- Laval-Pradel, amo an prefektura ha departamento han Gard.
- Laval-Roquecezière, amo an prefektura ha departamento han Aveyron.
- Laval-Saint-Roman, amo an prefektura ha departamento han Gard.
- Laval-sur-Doulon, amo an prefektura ha departamento han Haute-Loire.
- Laval-sur-Luzège, amo an prefektura ha departamento han Corrèze.
- Laval-sur-Tourbe, amo an prefektura ha departamento han Marne.
- Laval-sur-Vologne, amo an prefektura ha departamento han Vosges.
- Bonchamp-lès-Laval, amo an prefektura ha departamento han Mayenne.
- Le Poët-Laval, amo an prefektura ha departamento han Drôme.
- Magnac-Laval, amo an prefektura ha departamento han Haute-Vienne.
- Mont-de-Laval, amo an prefektura ha departamento han Doubs.
- Saint-Genis-Laval, amo an prefektura ha departamento han Rhône.
- Saint-Germain-Laval, Loire, amo an prefektura ha departamento han Loire.
- Saint-Germain-Laval, Seine-et-Marne, amo an prefektura ha departamento han Seine-et-Marne.
- Saint-Pierre-Laval, amo an prefektura ha departamento han Allier.
- Viols-en-Laval, amo an prefektura ha departamento han Hérault.


text:
Panakayan
Iton panakayan (tinatawag gihapon nga transportasyon) amo an padalagan hin mga tawo, mga butang, mga senyal, ug impormasyon tikang hin usa nga lugar ngadto hin iba. An pulong nga transportasyon tikang ha Latin nga mga pulong nga trans ("tabok") ug portare ("pagdara").
Mga Aspeto hin Panakayan[igliwat | edit source]
Iton panakayan damo iton mga aspeto: ini hira puyde mabahinbahin ngadto hin tulo: infrastruktura, mga sarakyan, ug mga pagpadalagan o operasyon. Nalalakip hiton infrastruktura an mga transport network sugad hin kakarsadahan, mga riles hin tren, mga agi-anan ha kalangitan, mga kanal, mga pipeline ngbp. Iton mga sarakyan sinisiring nga mga nasakay hiton mga network, sugad hiton mga auto, mga bisikleta, mga bus, mga tren, mga idro. Iton pagpadalagan o mga operasyon amo an nahanunungod han pag-kontrolar han sistema, sugad han mga senyales han trafik ug mga ramp meter, mga railroad switch, air traffic control, ngbp, pati gihapon in mga polisiya sugad in paagi pagbiling kwarta para han sistema (sugad pananglitan, han paggamit hin mga toll o mga buhis han gasolina).
Kon ha haluag nga paglantaw, iton disenyo hiton mga network amo an trabaho han civil engineering o inhenyeriya sibil ngan urban planning (pagplano han sawang). An disenyo han mga sarakyan amo an nahanungod han mechanical engineering o inhenyeriya mekanikal ug mga ispesyalizado nga mga subfield sugad han nautical engineering ug aerospace engineering. An mga operasyon o pagpadalagan ispisyalisado, pero ini bangid trabaho ini han operations research o systems engineering.
Mga Paagi hin Panakayan[igliwat | edit source]
Iton mga paagi o modo amo in mga kombinasyon hin mga network, mga sarakyan, ug operasyon, ngan upod dinhe an pagbaktas, an sistema hin kakarsadahan, sistema han riles, mga sakayan ha kadagatan ug mga moderno nga pagpalupad.


text:
MANILA, Abril 3 (PIA) – An Pangulo han Singapore nga hi Tony Tan Keng Yam en umabot ha Pilipinas han Meyerkoles han kulop para hin upa ka-adlaw nga pagbisita han nasud.
Hi Pangulo Tan en gintagan hin arrival honors dida han iya pag-abot ha Ninoy Aquino International Airport Terminal I dida han 5:45 han kulop, Meyerkoles nga adlaw.
An mga myembro dida han tumapo nga grupo en nag-uupod kanda Vice President Jejomar Binay, Foreign Affairs Secretary Albert del Rosario, Cabinet Secretary Jose Rene Almendras, Metropolitan Manila Development Authority Chairman Francis Tolentino ngan Manila International Airport Authority general manager Jose Angel Honrado.
Hi Pangulo Tan en nabisita han Pilipinas ha una nga higayon ngan an iya pag-abot ha nasud en nagseserbi bali pagbalos han pagbisita ni Pangulo Aquino ha Singapore dida han 2011. Nakikita nga paghihimangrawan han duha nga mga lider an pagkakasabutan nga mga aktibidad parti ha pagdepensa, pan-negosyohan ngan pagkapital.
Han Huwebes han aga, hi Pangulo Tan en magbubutang hin korona hin bukad didto ha monumento ni Dr. Jose Rizal ha Rizal Park. Katapos hiya en makadto ha Malacanang para maghatag hin kurtesiya kan Pangulo Benigno S. Aquino III. Hi Pangulo Aquino en mananagbalay hin paningudto ha ngaran han lider han Singapore.
An iba nga lakat ni Pangulo Tan en usa nga pagbisita ha Fort Santiago ha Manila, usa nga panigab-i kaupod an Singapore nga komunidad ha Pilipinas ngan usa nga pakig-meeting han Philippine-Singapore Business Council.
Ha pagka-Sabado hi Pangulo Tan en mabisita han nagkadadanyusan nga mga lugar ha Tacloban, Leyte, ngan Basey, Western Samar, kun diin mahatag hiya hin medical supplies ngadto ha Basey District Hospital. An ospital en benepisaryo han joint rehabilitation project han Singapore Red Cross ngan han International Committee of the Red Cross.
An Singapore en amo an kanan Pilipinas ika-upat nga pinakadako nga kasugbong ha pan-negosyohan han nakalabay nga tuig, nga may total nga kita nga nakantidad hin $8.22 billion.
Hi Pangulo Tan en malakat para Singapore han Sabado han gab-i. (Trans. by maa/PIA8)
http://pcoo.gov.ph/today.htm#4-day_state_visit


text:
Paugnat-ha-Kusog
An sport o paugnat-ha-kusog usa nga buruhaton nga gindudumara pinaagi hin tinirok nga mga surondon o mga pamatasan ngan ini ginbubuhat ha kompetinsya. Iton sports o mga paugnat-ha-kusog amo iton tawag hiton mga buruhaton nga diin an mga pisikal nga abilidad o kusog han nakompetensya amo an importante nga makadetermina kon hin-o an madaog o mapipirde, pero iton pulong gin-gagamit gihapon pagtawag hiton mga buruhaton nga diin an mental nga abilidad o an klase hin garamiton amo an importante nga mga factor.


text:
- Ini nga artikulo mahitungod han probinsya. Para han bungto, kitaa an Biliran, Biliran.
An Biliran usa han mga gigutiayi nga mga probinsya o lalawigan han Pilipinas. Nahamutangan ini ha Sinirangan nga Kabisay-an nga rehiyon. It Biliran usa nga isla-nga-probinsya ngan nahamutangan la hin mga pira ka kilometros ha amihanan han isla han Leyte. Naval an kapital han Biliran. Han una, an Biliran kabahin han lalawigan han Leyte hangtod naging lain nga lalawigan an Biliran han tuig 1992.
Mga Tawo ngan KulturaEdit
DemograpikoEdit
Sumala han Mayo 2000 nga census, an Biliran mayda populasyon nga 140,274, amo nga an probinsya, ika-lima nga giguti-ayi han katawhan nga probinsya han nasod, ngan gigamayi ha bug-os nga rehiyon. Mayda mga 27,907 nga panimalay han lalawigan nga an average nga kadako nga 5.02 ka tawo, hiruhitaasay la han nasodnon nga average nga 4.99.
Mga YinaknanEdit
An mga taga-Biliran nayakan han Sinugboanon o Cebuano ngan Winaray. An Cebuano nga yinaknan, ginagamit hin mga 57.79% han populasyon ngan an kasagaran ha ira aadto han kalondan nga bahin han isla nga naatubang han Sugbo, samtang an Winaray ginagamit hin 40.80% nga aada han sidlangan nga bahin han lalawigan ngan ha isla han Maripipi.
EkonomiyaEdit
An masurung nga pagpakabuhi han lalawigan amo an panagat o pangisda. Kaurugan han mga bungto, labi na an Naval ngan Biliran, mag-upay an mga daungan hin mga sakayan. Mayda 95 nga hectares of brackish water fishponds which produce prawns, pasayan ngan bangus. Mayda liwat 30 ka hektaryas hin seawater mga maupay gamiton para hin seaweed farming ngan 10 pa ka hektaryas para hin fishcage culture.
Tungod kay damo hin bukid an isla, an Biliran nakasuporta hin dirudilain nga mga taramnan ha agrikultura. An mga mapaso-ay nga kapatagan puyde igtanom hin humay ngan iba pa nga mga taramnan nga tropikal. An mahagkotay nga kabugkiran puyde tamnan hin mga hagtaas-in-balor nga mga taramnan sugad hin cutflower ngan mga dirudilain nga mga utanon nga gintatanom ha Syudad han Baguio o ha Syudad han Tagaytay.
An mga nangungukoy dida mayda gihapon industriya hin hunting, pangahoy, ngan manufacturing. An prinsipal nga raw material nga ginhihimo amo an luget ngan lana hin lubi. Lakip han mga proseso nga goods an white clay ceramics, bulad, raw gulaman, ngan citronella oil.
Lakip han waray pa kagamit nga mga natural resource han isla amo an geothermal power ngan an damo nga sulfur ngan gypsum nga deposito.
HeyograpiyaEdit
PolitikalEdit
An Biliran ginbahinbahin hin mga walo (8) nga munisipalidad o bungto. Labot la han Maripipi, ngatanan han mga bungto ada ha Isla han Biliran samtang an Maripipi isla-nga-bungto nga nahamutangan ha kanawayan o amihanan-nga-katundan. An gidako-i nga bungto amo an Naval, an kapital. Maripipi an giguti-ayi nga bungto.
Mga BungtoEdit
PisikalEdit
An Biliran mayda kabug-osan nga kahaluag hin 555.4 ka kwadrado nga kilometros, nga amo ini nga an Biliran an ika-upat nga giguti-ayi nga probinsya ha Pilipinas. An duha nga dagko nga isla amo an Isla han Biliran ngan an Isla han Maripipi.
Nahimutang an Isla han Biliran Island ha amihanan nga kaladwan tikang han Isla han Leyte tabok han Estrecho han Biliran. Ha timugan (o salatan-sinirangan) amo an Baybayon han Carigara, ha dumagsaan (o amihanan-sinirangan) amo an Dagat Samar, ngan padayon pa, an Isla han Samar. Ha katundan amo an Dagat Bisaya ngan an Masbate nahimutang hin mga 30 ka km ha kanawayon o amihanan-katundan.
An main nga isla han Biliran bukidon ngan mayda hagli-ot nga mga kahaluag ha may baybayon.
Iton mga bungto han Naval ngan Caibiran la an mayda haglu-ag nga patag nga maupay tamnan hin agrikultura. An Bukid Suiro, nga mayda kahataas hin 1,300 ka metros amo an gihataasi nga punto dida han isla.
Kaagi ngan KasaysayanEdit
Han temprano nga bahin han panahon han Esyanol, an yana-tinatawag nga Isla han Biliran gintawag nga Isla de Panamao (kun ha Winaray Purô han Pan-amaw). Ini nga pulong nahahanungod hin klase nga etniko nga pukot. An ngaran yana nga Biliran gintutuohan nga ginpili dida han mga namumutnga nga panahon han urhi nga mga 1600s ngan han temprano nga bahin han mga 1700. Sumala hin pipira nga ginmantala, an ngaran nagtíkang hin usa nga klase nga banwa nga an tawag borobiliran nga han una masurong dida han kapatagan han isla. Mayda liwat alternatibo nga teorya nga nasiring nga an ngaran tinmikang han pulong nga bilir, nga gintagan hin kahubaran hin daan nga Bisaya nga pagpurulongan o diksyunaryo nga amo an “pag-ultan o ligid hin sakayan, vase o bisan ano nga nalabaw, sugad hin ugat, o an agi mga ginhihimo han arado.” An diksyunaryo naghahatag gihapon han pulong nga biliran komo alternatibo nga kasurat han bilir. Ini nga teorya mayda suporta ha kaagi nga an Biliran amo an syahan nga dagko-nga-scale nga hirimoan hin sakayan nga ginhimo dida han mga 1600. Mga galleon ginhimo pagsuporta han Galleon nga Negosyo han Manila ngan Acapulco ha Mexico.
An syahan nga bungto, nga an ngaran Biliran, gintukod han 1712. Hini nga panahon, an isla kabahin han probinsya han Sugbo o Cebu. An Biliran, upod han mga isla han Samar ngan Leyte ginhimo nga lain nga probinsya dida han 1735. Ha pagtika-iha, han pagbulag han Samar ngan Leyte ngadto hin duha nga probinsya han 1768, an Biliran nahimo nga bahin han Leyte.
Dida han Gyera Pankalibotan II, an Biliran mayda kalugaringon nga mga puwersa gerilya ha ilarom han Leyte nga pamuno ni Coronel Ruperto Kangleon. An mga gerilya nga operasyon nakabulig hin dako han malinamposon nga paglugsong han mga puwersa liberasyon han mga Americano ha Palo, Leyte, han Oktubre 20, 1944 ugsa han Pakig-away ha Leyte Gulf.
Han Abril 8, 1959 ginpirma ngan nahimo nga balaod an Republic Act No. 2141 nga naghimo han Biliran nga sub-probinsya han Leyte. An isla nahimo la nga iya kalugaringon nga probinsya dida han Mayo 11, 1992 pinaagi han Republic Act No. 7160 ngan hin plebesito, ug yana an Biliran amo an usa han mga gibag-ohi nga mga probinsya.
Kitaa GihaponEdit
Mga Sumpay ha GawasEdit
- Opisyal nga Websayt han Gobierno han Probinsya han Biliran
- Biliran Island - Undiscovered Paradise
(No. 1 portal entry han Biliran ngan naghahatag hin mga impormasyon mahitungod hit pagbisita ha Biliran)
- My Biliran Island Picture Gallery
(dadamo nga mga litrato han Biliran)
- Biliran Forum
(Message Board para han mga Biliranon ngan ira mga kasangkayan ha bug-os nga kalibutan)
- Biliran Province
(Websayt han historiador nga hi Dr. Rolando Borrinaga mahitungod han Biliran. Damo nga impormasyon mahitungod han politika ngan kasaysayan han lalawigan)
- Websayt Mahitungod han Isla han Biliran
Mga ReperensyaEdit
- Borrinaga, Rolando O. “Lost meanings in Biliran.” [1]
- Borrinaga, Rolando O. “How Biliran got its name.” [2]
- Biliran. “About Biliran.” [3]


text:
Hiruhimangraw:Nederlandes
Paises Bajos o Nederlandes?[igliwat | edit source]
Mas maupay siguro liwanon ta an ngaran ha winaray han en:Netherlands ngadto ha Nederlandes. Kun diri ak nagsasayop, ginhuram an Paises Bajos tikang ha kinatsila nga yinaknan. Talagsahon la o diri ngani nababatian an mga winaray nga nagamit hin Paises Bajos. Mas madali maintindihan ngan mas praktikal kun gamiton nala naton an Nederlandes kaysa Paises Bajos. Ano iyo pagkita? --JinJian 20:35, 7 Marso 2009 (UTC)
- Puyde naton gamiton nga Nederlandes nga amo an ngaran imbes nga Paises Bajos. Ngan huruharani an Nederlandes han tuminongnong nga ngaran han nasod nga Nederland. Pero bisan man naton igliwat an ngaran, maupay igmencionar dida hiton pakli an ngaran nga Paises Bajos kay ha daan nga kagamit ha Winaray, agsob gamiton an mga Kinatsila nga ngaran ha daan nga Winaray. --Harvzs 06:32, 9 Marso 2009 (UTC)
-
- Damo nga salamat --JinJian 14:24, 9 Marso 2009 (UTC)
The Hague o La Haya o Den Haag[igliwat | edit source]
An Syudad han Den Haag kilalado ha Iningles nga The Hague ngan ha Kinatsila nga La Haya. ¿Hain ba iton aton angay gamiton? O kun magamit kita hin Winaray nga "An Haag" o "An Haya"? ¿O mayda pa ba lain? Kon magpili kita kon hain hini, maupay ada himuon hin redirek han mga alternatibo nga ngaran.
--Harvzs 07:27, 12 Abril 2009 (UTC)
- Kun ako it magdiretso pagwinaray an "The Hague" o "La Haya" o "Den Haag", mas komportable ako ha An Haga. Damo nga yinaknan ha Wikipedia an nagamit liwat hin "Haga". "Den Haag" - "Den", posible nga kahubad ha winaray amo an "An". "Haag" - pinamati ko kun paano yaknon ha Dutch, baga kasi halaba nga "a" an "aa". Diri kasi kita agsob gumamit hin halaba nga "a", mas lumad ha winaray pamation kon "haga" it gamiton. "Haya" - dako man an impluwensya han kinatsila ha aton yinaknan pero an "Haya", baga diri ako tigbati ngan paghunahuna ko waray ito nahitampo ha aton yinaknan.
- Ha tood la nag-aalang liwat ako pag hubad ha winaray han ngaran hini nga lugar kay baga maluya man an impluwensya ha winaray an hito nga ngaran. "The Hague" o "La Haya" o "Den Haag" o "An Haga", ano mas maupay? OO, nauyon ako nga igredirek naton an iba nga ngaran? --JinJian 08:21, 12 Abril 2009 (UTC)
-
- An ngaran nga An Haga baga hin amo an naangay. Ginkita ko liwat an iba nga mga yinaknan ngan "Haga" an agsob gamiton para han pulong nga "Hague", "Hague" o "Haya". Ngan an "Den" ha Dutch nga yinaknan amo gud man an "The" ha Iningles ngan "La" ha Kinatsila. Puyde naton ada gamiton ini nga amo an pagwinaray han "The Hague", "Den Haag" o "La Haya". Pero maupay nga himuon hin mga redirek an iba nga mga ngaran. --Harvzs 21:46, 12 Abril 2009 (UTC)
-
- Ha tood la nag-aalang liwat ako pag hubad ha winaray han ngaran hini nga lugar kay baga maluya man an impluwensya ha winaray an hito nga ngaran. "The Hague" o "La Haya" o "Den Haag" o "An Haga", ano mas maupay? OO, nauyon ako nga igredirek naton an iba nga ngaran? --JinJian 08:21, 12 Abril 2009 (UTC)


text:
Pakla
An pakla [1] o katsapa, amo an mga ampibyan nga aada ha orden Anura.
Tipikal sa katsapa na manganak o magbonay sa tubig. Gin pupusa an kanra bonay na nagiging larvae na gintatawag na ulo-ulo. May'ada ini na ulo-ulo ukig ngan hasang. May'ada na pipira na katsapa na deposito san kanra bonay sa tuna ngan diri na agi sa pagkaulo-ulo.
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ Abuyen, Tomas A. Diksyunaryo Waray-Waray [Visaya] English-Tagalog. Kalayaan Press Mktg. Ent., Inc. Quezon City. Tuig 2000. ISBN 971-08-6050-X. Pakli Ihap 263.


text:
Bohol
An Bohol usa nga isla-nga-lalawigan o probinsya han Pilipinas nga nahamutangan ha Butnga nga Kabisay-an nga rehiyon. An kapital han lalawigan amo an Syudad han Tagbilaran. Ha katundan hit Bohol amo iton Sugbo, ha dumagsaan o amihanan-sidlangan amo an isla han Leyte ngan ha salatan, ha tabok hiton Dagat Bohol amo an Mindanao.
Sulod
Heyograpiya[igliwat | edit source]
Politikal[igliwat | edit source]
An Bohol mayda kap-atan kag pito (47) nga bungto ngan usa (1) nga syudad.
Mga Syudad[igliwat | edit source]
Mga Bungto[igliwat | edit source]
Pisikal[igliwat | edit source]
Kahimutang. An Bohol usa nga isla-nga-probinsya ha Kabisay-an. Nahamutang ini ha timugan (o salatan-sinirangan) tikang ha Sugbo tabok han Estrecho han Sugbo (nga tinatawag ha iba nga basahon nga Estrecho han Bohol) ngan habagatan (o salatan-katundan) tikang ha Leyte, ginbulag han Dagat Camotes ngan Canigao Channel. It Bohol nahamutang gihapon ha amihanan han Mindanao ngan iton Dagat Bohol namumutnga hit Bohol ngan Mindanao.
Kitaa Gihapon[igliwat | edit source]
Mga Sumpay ha Gawas[igliwat | edit source]
- Opisyal nga Websayt han Gobyerno han Probinsya han Bohol
- Open Directory Project: Bohol
- Bohol.ph nga websayt
- Bohol-Island.com Web Portal
- Be-IN: Bohol e-Information Network
- Mga litrato han Bohol
- Mga litrato han Bohol ngan Travel Guide


text:
Guatemala
An Guatemala (nga an opisyal nga ngaran Republika han Guatemala; ha Kinatsila: República de Guatemala) (tikang han Nahuatl nga pulong nga Quauhtlemallan nga buot sidngon 'lugar hin damo nga kakahoyan') usa nga nasod ha Butnga nga Amerika, nga ginsasapitan ha katundan ngan amihanan han Mehiko, ha sidlangan han Belice ngan han Golfo han Hunduras, ha timugan han Honduras ngan El Salvador ngan ha salatan han Kalawdan Pacifico. Mayda kahaluag nga 108,889 ka kilometro an nasod. An kapital han nasod amo an Syudad han Guatemala.
Mga departamento ngan munisipyo[igliwat | edit source]
An Guatemala ginbahin ngadto hin walo (8) nga rehiyon, karuhaan kag duha (22) nga mga departamento (departamentos) ngan ini ginbahin liwat ngadto hin mga tulo ka gatos katloan kag tulo (332) nga mga munisipyo (municipios).
An mga departamento amo an:


text:
Kapital (ekonomika)
Ha ekonomika, iton kapital, in hinimo nga daan nga durable nga butang nga gingagamit ha produksyon hin mga papliton nga serbisyo. Iton kapital in diri dayon ginkokonsumo, bisan danay ini in nauubos tungod han proseso hin produksyon. Iton kapital in iba ha tuna kay tungod it kapital in dapat mahimo pinaagi han buhat hin tawo san-o ini malalakip ha produksyon. Ha bisan ano nga oras, an tanan nga pisikal nga kapital in puyde maitudlok komo kapital stock (diri anay ikalipat ha kapital stock han uska entidad hin negosyo.) Ha kayanohan, iton kapital in naglalakip hin bisan ano nga hinimo nga butang nga nagpapaupay han kanan tawo gahom nga makahimo hin magagamitan ha ekonomiya nga buhat - iton bato o pana in kapital para han mga tagalungib nga nagagamitan ini komo uska gamit panganop, ngan mga dalan in kapital para han molupyo hin uska syudad. Iton kapital in uska gingagamit ha produksyon. Iton balay nga personal nga sarakyan in diri kapital pero ini lugod in durable nga butang tungod diri ini gingagamit ha produksyon.
Further reading[igliwat | edit source]
- Boldizzoni, F. (2008). "chapters 4-8". Means and ends: The idea of capital in the West, 1500-1970. New York: Palgrave Macmillan.
- Hennings, K.H. (1987). "Capital as a factor of production". The New Palgrave: A Dictionary of Economics. v. 1. pp. 327–33.


text:
Colmar
Mga koordinado: 48°04′54″N 7°21′20″E / 48.0817°N 7.3556°E
An Colmar (Frinanses: Colmar, ginluluwas nga: [kɔlmaʁ]; Inalsas: Colmer [ˈkolməʁ]; Inaleman: Colmar, dida han 1871–1918 ngan 1940–1945: Kolmar) usa nga komyun ha departamento han Haut-Rhin ha Alsace ha dumagsaan nga Fransya.
Amo ini an prefektura o kapital ha departamento han Haut-Rhin ha nasod han Fransya.
Nahamutang ini dida han Alsace nga Ruta hin Vino ngan nagtatagad ini nga komyun nga amo ini ngahaw an "Ulohan han Vino Alsace" (capitale des vins d'Alsace).
Han 2006, an syuad han Colmar mayda katawhan nga 65,713[1] ngan an metropolitano nga kahaluag han Colmar mayda katawhan nga 120,367.[2] An Colmar amo an kamutngaan han arrondissement han Colmar, nga mayda 144,700 ka molupyo dida han 2006.[3]
An Colmar amo an bungto nga gin-ukyan ni Martin Schongauer an pintor ug grabador ngan ni Frédéric Bartholdi, an iskultor nga nagdisenyo han Statue of Liberty (Estatuwa han Libertad). Kilalado an syudad tungod han maupay nga nagpabilin nga daan nga bungto, an damo nga mga kiritaon ha arkitektura ngan han mga museo hini, nga diin upod an Unterlinden nga Museo.
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ Commune : Colmar (68066) ha INSEE
- ↑ Aire urbaine 1999 : Colmar (067) ha INSEE
- ↑ Arrondissement : Colmar (682) ha INSEE


text:
Chiang Kai-shek
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Hi Chiang Kai-shek (nahig-araan nga Tsinino: 蔣中正 / 蔣介石; ginyano nga Tsinino: 蒋中正 / 蒋介石; pinyin: Jiǎng Jièshí) (Oktubre 31, 1887 – Abril 5, 1975) amo an Intsek nga namuno ha militar ngan politika nga amo an nagin lider o namuno han Kuomintang (KMT) katapos han kamatay ni Sun Yat-sen han 1925. Hiya an namuno han gobyerno han nasod han Republika han Tsina tikang han 1928 tubtob han iya kamatayan han 1975.
Hi Chiang an namuno han Amihanan nga Expedisyon agod mahiusa an Tsina patok han mga warlord ngan nagdaog hiya dida han 1928 nga amo an namuno han Republika han Tsina. Ginpamunoan ni Chiang an Tsina dida han Ika-Duha nga Intsek-Hapon nga Gyera, nga diin an pagkita kan Chiang ha Tsina linmuya, pero an iya pagkaprominente ha langyaw dinmukwag. Dida han Intsek nga Gyera Sibil (1927–1949), naningkamot hi Chiang pagpirde han mga Intsek nga komunista, pero ha kataposan waray hiya makahimo hini, ngan napiritan an iya gobyerno han KMT nga kumalagiw ngadto ha Taiwan, nga diin nagpadayon hiya pagsirbe nga Presidente han Republika han Tsina ngan Director-Heneral han KMT han nahabilin nga bahin han iya kinabuhi.


text:
Andorra
An Andorra nga an opisyal nga ngaran Prinsipado han Andorra (Kinatalan: Principat d'Andorra, Kinatsila: Principado de Andorra;Frinanses: Principauté d’Andorre) tinatawag gihapon nga Prinsipado han mga Siong han Andorra (Kinatalan: Principat de les Valls d'Andorra) usa nga guti-ay nga, ginpalibotan hin tuna nga prinsipado ha habagatan o salatan-katundan nga Europa, nahamutangan ha sinirangan nga Pirineos nga kabugkiran ngan ginsasapitan han Fransya ngan Espanya. Ha una isolated, yana iton nasod malinamposon nga nasod tungod han turismo ngan iton status hini komo tax haven. Iton Andorra diri angay iglipat hiton Comune di Andora.
Ginhimo ini ha ilarom hin karta dida han 988, ngan an yana nga Prinsipado nahimo dida han 1278. Kilalado ini nga usa nga prinsipado kay usa ini nga diarka o monarka nga pinamunoan hin duha nga igkasi-prinsipe - an Obispo han Urgell ngan an Mangulo han Fransya.
Pagtikang ngan kaagi han ngaran[igliwat | edit source]
An ngaran nga "Andorra" posible nagtikang tikang hin Navarro nga pulong andurrial, nga kon ighubad tuna nga banwa-on.
Mga parokya han Andorra[igliwat | edit source]
* Kapital han Andorra
Kitaa gihapon[igliwat | edit source]
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ Estadísticas de población de Andorra. Ministerio de Justicia e Interior de Andorra
- ↑ Girard P & Gomez P (2009), Lacs des Pyrénées: Andorre. (Frinanses)
- ↑ World Gazetteer
- ↑ Human Development Report 2009. The United Nations. Ginkuhà 5 han Oktubre 2009


text:
Leonard Bernstein
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Hi Leonard Bernstein (Agosto 25, 1918 – Oktubre 14, 1990) usa nga Americano nga kompositor, pianista ngan konduktor. Hiya an syahan nga konduktor nga natawo ha Estados Unidos han America nga nakakuha hin pagkakilala ha bug-os nga kalibutan, ngan kilalado hiya tungod han iya pagkondukt han New York Philharmonic, upod han mga kilalado nga Young People's Concerts nga series, ngan an iya damo nga mga kinumposo, sugad han West Side Story, Candide ngan On The Town.


text:
TACLOBAN CITY, Leyte, Abril 29 (PIA) – An gobyerno han Japan pinaagi han Japan Fund for Poverty Reduction (JFPR) en mahatag hin maabot US$20-milyones nga grant para makabulig han rehabilitasyon ha Sinirangan Bisayas.
An nasabi nga pundo en makakabenepisyo hin maabot 1.2 milyones nga mga indibidwal tikang ha 74 nga mga bungto ha rehiyon nga makusog nga naigo han Bagyo Yolanda.
Nahibaruan nga dida hini nga kantidad, mga US$3 milyones en gagamiton para rehabilitasyon nga mga proyekto nga ig-iimplementar pinaagi han Kapit-Bisig Laban sa Kahirapan-Comprehensive and Integrated Delivery of Social Services (Kalahi-CIDSS), usa han tulo nga panguna nga pagtapo han kakablasan nga mga programa han gobyerno nasyonal nga gin-iimplementar han Department of Social Welfare and Development.
Ginhihingita han Kalahi-CIDSS an dagmit nga rehabilitasyon ha 220 nga mga small-scale municipal ngan community infrastructures ha 13 nga mga bungto pinaagi han community-driven development (CDD) nga estrateheya, usa nga proseso nga haroharani ha pagbag-o nga nakasentro ha paghatag hin poder ngan pagpakuro-kusog han mga kapasidad han mga katawhan ngan han mga lokal nga pangobyernohan para mahigawas nira an era mga komunidad tikang ha kakablasan.
An implementasyon han pagpagawas han pundo en nagtikang han turo-temprano han yana nga bulan, pinaagi ha groundbreaking han pagtindog hin two-classroom building ha sulod han compound han Bislig Elementary School ha Barangay Bislig, Tanauan, Leyte.
Labot la han pagtindog han bag-o nga mga classrooms, 10 nga daan nga mga classrooms en pag-aaydon gihapon ha budget nga P7.08 milyones.
Dida han groundbreaking nga aktibidad, eginpahamtang ni DSWD Secretary Corazon Juliano-Soliman an maupay nga implementasyon han KALAHI-CIDSS hini dinhi nga bungto nga amo an nagin rason nga eni an napili bali usa han mga bungto nga makakabenepisyo tikang han JFPR grant.
Sering niya nga an pagigin kaparti han komunidad an nagin pruweba han kakomitido nga magin aktibo nga kaparti dida han rehabilitasyon nga proseso.
Sering niya nga an Asian Development Bank (ADB) President nga hi Takehiko Nakao en bumisita ha Bislig Elementary School dida han Febrero kun diin nagpatapod hiya paghatag hin bulig dida han rehabilitasyon han campus.
Nahibaruan ngan an ADB an administrador han JFPR grant.
Samtang, ha pareho nga aktibidad, hi Mr. James A. Nugent, Director-General han ADB Southeast Asia Department, en nagsering nga an rason kun kay ano nga an ADB en duro hin ka-aktibo dida han post-‘Yolanda’ rehabilitasyon nga gius en mahitungod nga an Pilipinas an kanan “ADB panimalay.”
Dugang pa hini, nahibaruan nga maabot US$8 milyones tikang han JFPR grant en ig-aalutaga han DSWD para han Sustainable Livelihood Program, usa liwat nga pag-iban han kakablasan nga programa han gobyerno nasyonal.
An mga pundo en gagamiton paghatag hin dugang nga pangempleyohan ngan suporta parti pakabuhi nga makakapahamtang hin maabot usa ka-milyones nga mga indibidwal ha 912 nga mga barangay ha 20 nga mga bungto ha average nga 35.5% insidente hin kakablasan. (Trans. by maa/PIA8)


text:
Dominica
- Diri ini angay iglipat han Republika Dominicana
An Dominica (Frinanses: Dominique), nga an opisyal nga pagtawag Komunwelt han Dominica o Mankomunidad han Dominica (Ininglis: Commonwealth of Dominica; Kinatsila: Mancomunidad de Dominica; Frinanses: Communauté de la Dominique) usa nga isla-nga-nasod ha Dagat Caribe. Ha amihanan ngan kanawayan nahamutang an Guadeloupe, ha timugan nahamutang an Martinique. An kadako hini mga 754 ka kwadrado nga kilometro (291 ka kwadrado nga milya) ngan an gihataasi nga punto han nasod amo an Morne Diablotins, nga mayda ka-igbawan nga 1,447 ka metro (4,750 ka pie). An Mankomunidad han Dominica mayda ginbanabana nga populasyon nga 72,500. An kapital hini nga nasod amo an Roseau.
Mga parokya han Dominica[igliwat | edit source]
An Dominica ginbahin ngadto hin mga napulo nga mga parokya (parish kon ha Ininglis).


text:
Leksyon 13
Ano an Mahitatabo ha mga Relihiyon?
1. Maopay ba an ngatanan nga relihiyon?
May-ada sinsero nga mga tawo ha ngatanan nga relihiyon. Ngan usa gud ka maopay nga sumat nga maaram hito an Dios ngan nagtatagad hiya ha ira. Pero makasurubo, ginagamit an relihiyon ha maraot nga katuyoan. (2 Korinto 4:3, 4; 11:13-15) Sumala ha mga report, may mga relihiyon pa ngani nga nahidabi ha terorismo, pagpoo hin lahi, girra, ngan pag-abuso ha kabataan. Makasurubo gud ini para ha mga tawo nga sinsero nga natoo ha Dios!
Kabaliktaran ha tinuod nga relihiyon nga naghihimaya ha Dios, an buwa nga relihiyon nagpapasipara ha iya. Nagtututdo ito hin mga katutdoan nga waray ha Biblia, sugad han buwa nga katutdoan mahitungod ha Dios ngan ha mga patay. Pero karuyag ni Jehova nga mahibaro an mga tawo han kamatuoran mahitungod ha iya.
2. Ano an mahitatabo ha mga relihiyon?
An Dios diri nalilimbongan ha mga relihiyon nga nag-aangkon nga nahigugma ha iya pero ha tinuod nahigugma ngay-an ha kalibotan ni Satanas. (Jakobo 4:4) Ha Biblia, an ngatanan nga buwa nga relihiyon gintatawag nga ‘Babilonya nga Daku.’ An Babilonya usa nga kadaan nga syudad diin nagtikang an buwa nga relihiyon katapos han Baha ha panahon ni Noe. Diri mag-iiha, wawad-on han Dios an ngatanan nga relihiyon nga nanlilimbong ngan nagpapakuri ha kinabuhi han mga tawo.
Pero diri nahingangalimtan ni Jehova an mga tawo nga sinsero nga namimiling ha iya kondi bahin pa han buwa nga relihiyon. Ginbubuligan niya hira nga makagawas dida hito pinaagi ha pagtutdo ha ira han kamatuoran.
3. Ano an sadang buhaton hadton naruruyag mag-alagad ha tinuod nga Dios?
Hi Jehova nagtatagad ha mga tawo nga karuyag mahibaro han kamatuoran ngan magbuhat han maopay. Gin-aaghat niya hira nga bumaya ha buwa nga relihiyon. Adton mga nahigugma ha Dios andam maghimo hin mga pagbag-o basi mapalipay hiya.
Han siyahan nga siglo, nalipay an sinsero nga mga tawo han hinbatian nira ha mga apostol an maopay nga sumat. Hinbaroan nira an paagi han pagkinabuhi nga inuuyonan ni Jehova
Ginkakarawat ni Jehova sugad nga iya magsiringba adton binaya ha buwa nga relihiyon. Kon kakarawaton mo an iya mahigugmaon nga imbitasyon, magigin sangkay ka niya, magigin bahin ka han mahigugmaon nga pamilya han mga nagsisingba ha iya, ngan mabubuhi ka ha waray kataposan.
4. Ano an bubuhaton han Dios basi magin malipayon an mga tawo ha bug-os nga kalibotan?
An tiarabot nga kabungkagan han buwa nga relihiyon usa ka maopay nga sumat. Kon mahitabo na ito, mawawara na an buwa nga relihiyon nga nagpapakuri ha kinabuhi han mga tawo ha bug-os nga kalibotan. Diri na ito makakapanlimbong ngan magigin hinungdan han pagkabahin-bahin han mga tawo. An ngatanan magkakaurosa na ha pagsingba ha usa la nga tinuod nga Dios.


text:
Provincia de Valladolid
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Kinatsila nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An Valladolid usa nga probinsya ha katundan nga Espanya, ha butnga nga bahin han komunidad autonoma han Castilla y León. Ginsasapitan ini han mga probinsya han Zamora, León, Palencia, Burgos, Segovia, Ávila, ngan Salamanca.
Han populasyon hini nga 501,157 (2002), mga duha ka ika-tulo nga bahin nangungukoy didto han kapital ngan Valladolid, nga amo gihapon an kapital han komunidad autonoma. Mayda 225 ka munisipyo an probinsya, ngan labaw hin ikatulo nga bahin hini mga baranggay hin diri maabot hin 200 ka tawo.
Mga Comarca han Valladolid[igliwat | edit source]
- Tierra del Vino
- Tierra del Pan
- Tierra de Campos
- Tierra de Pinares
- Campo de Peñafiel
- Campiña del Pisuerga
- Páramos del Esgueva.
Kitaa gihapon[igliwat | edit source]


text:
CATBALOGAN CITY, Samar, March 21 (PIA) - Ginhangyo ni Most Reverend Isabelo Abarquez han Diocese han Calbayog an magtinu-uhon: Pagpuasa basi makakaon an iba yana nga panahon han kwaresma.
Dida han nahitabo nga orientation han school based feeding program, gin-aghat ni Abarquez an mga Katoliko Romano nga magpuasa yana nga kwaresma basi magpakakaon an ginugutom. Karuyag niya ipasabot nga magsakripisyo hin tala ha Biyernes nga adlaw ngan igdonar an salapi han pagkaon para han feeding program.
Iginpasamwak han obispo nga an Calbayog Diocese in nagpapakaon hin pira nga katawhan hin mga parokya kada adlaw.
“Nagpapakaon kami ha napulo nga eskoylahan, 10 nga barangay ngan lima nga parokya,” segun han Obispo.
Gin-imbitar ni Samar Governor Sharee Ann Tan hi Abarquez han orientation han school based feeding program, ha panuyo nga mag-urusa an mga aada ha gobyerno,sugad man han non-government agencies nga nagdudumara han papreho nga feeding program aber mas haluag an matagan benepisyo.
Gintambungan an katitirok hin mga DepEd supervisor, Municipal Nutrition Action Officers, DepEd medical team ngan NGOs sama han Gawad Kalinga, RELIV foundation nga hira ngatanan nagsaad pagbulig han pagpakaon han mga ginugutom. (PIA 8-Samar)
http://news.pia.gov.ph/index.php?article=1221395272008


text:
TACLOBAN CITY, Leyte, Marso 17 (PIA) – An Iglesia ni Cristo nga pinamumunuan ni Executive Minister Eduardo V. Manalo en nangundahan dida han ground-breaking ceremonies nga gindumara dida han 14 Marso 2014 para han pagbalay ngan panginabuhi nga mga proyekto para han mga biktima han bagyo Yolanda ha Leyte.
An kanan INC nga pagbalay ngan eco-farming nga lugar en usa nga 3,000 ka-hektarya nga tuna han Iglesia ni Cristo didto ha Sitio New Era, Barangay Langit ha bungto han Alangalang han lalawigan han Leyte.
An modelo nga komunidad en nakapahamtang 18 kakilometro tikang ha siyudad han Tacloban nga ginkukunsiderar nga “ground zero” han distruso nga dara han bagyo Yolanda.
Pinaagi han pagbalay ngan pakabuhi nga proyekto, nagdadahum an INC nga makakakuntribwer han dagmit nga pakatalwas ngan rehabilitasyon han lalawigan han Leyte nga naigo han Yolanda.
Nahibaruan nga an panguna nga lugar kun diin pagdudumaraon an pagbalay, pakabuhi parti pag-uma ngan pabrika hin mga higamit en usa ka-768 kahektarya nga pahuhurohilawigon pa ha urhi nga mga adlaw. Eni en nangangahulugan nga an mauuna nga 1,000 kabug-os nga mga kabablayan dida han relocation area en ig-aalutaga ngadto hin 1,000 nga nagkawawarayan panimalay nga mga pamilya mahitungod han Bagyo Yolanda.
An New Era resettlement ngan eco-farming nga komunidad en magkakaada gihapon hin pabrika hin mga binulad nga isda, parahimo hin mga higamit nga pabrika, ngan usa nga planta hin mga botelya. Ngatanan eni en maghahatag hin pakabuhi ngadto han mga tatagan hin tagsa-tagsa nga panimalay.
Para han Eco-Farming nga mga proyekto ha Sitio New Era, an masunod amo an mga tanom nga igkukultibar dida han komunidad: tikang ha langyaw nga iba-iba nga klase hin humay, tikang ha langyaw nga mga tanom nga namumunga hin prutas, tikang ha langyaw nga mga utanon ngan cultured mushrooms.
An ngatanan nga mga produkto han eco-farming en para ha gawas, o de-kalidad nga mga produkto.
An panguna nga mga benepisaryo han proyekto, an eco-farming nga proyekto ngan han iba-iba nga mga pabrika ha Sitio New Era amo an mga meyembro han Iglesia nga naapektohan han bagyo Yolanda nga nakaigo han Central Philippines dida han Nobyembre 8, 2013.
Nahibaruan nga maabot 7,000 ngadto ha 8,000 nga mga myembro han INC o ha total nga 2,630 nga mga pamilya nga meyembro han INC en nagin apektado han Bagyo Yolanda. Hini nga kadamo, maabot 1,500 en natikang han Sinirangan Leyte, 1,000 tikang ha Western Leyte; ngan 130 en tikang ha Samar.
Nasabutan gihapon nga an mga magtatrabaho dida han pagpinangayad ngan han iba pa nga mga magtatrabaho nga nabulig pagtukod han mga proyekto han INC dida ha New Era en nag-uupod hin mga pagbalay nga mga proyekto, pabrika hin mga higamit, planta hin mga binulad nga isda, planta hin botelya, ngan iba pa nga mga estraktura dida han lugar en natagan hin kita han Iglesia Ni Cristo.
An mga benepisaryo en gintatagan gihapon hin bulig pinansyal samtang an proyekto en ginkukumpleto pa.
An INC nga mga pamilya nga nagin apektado han Bagyo Yolanda, nga nagkawawarayan panimalay o han era mga pakabuhi, en gintagan gihapon hin bulig pinaagi hin pagkaon ngan kwarta nga nabalor P20,000 o P10,000 kada tagsa depende ha danyos han era panimalay nga nagin resulta han bagyo Yolanda.
An pundo para han mga bulig nga higamit, proyekto pagbalay ngan eco-farming nga proyekto, upod an pabrika hin mga higamit, planta hin mga binulad nga isda, planta hin botelya en tikang han pundo nga ginhikay ha Iglesia ni Cristo dida han”Worldwide Walk for those affected by typhoon Yolanda” nga gindumara dida han Pebrero 15, 2014 ngan tikang han mga donasyon han Iglesia Ni Cristo nga mga myembro para han “Lingap sa Mamamayan” o Aid to Humanity. (Trans. by maa/PIA8) http://news.pia.gov.ph/index.php?regional=RO8&name=Eastern


text:
TACLOBAN CITY, Leyte, March 5 (PIA) – An gobyerno nasyonal pinaagi han Department of Social Welfare and Development (DSWD) in naghihingita pagkolukar han mga evacuees ha mga bunkhouses antes o niyan hiton ika 15 han Marso yana nga tuig.
Segun kan Department of Social Welfare and Development (DSWD) Assistant Regional Director Virginia Idano, sobra usa ka yukot nga pamilya han Tacloban City in nagtikang na maghalin ha bunkhouses nga gintukod han gobyerno para han mga komunidad nga gintarap ni Yolanda kun diin nagkaruruba an ira mga bablay.
An nasabi nga mga evacuees in temporaryo nga nag-ukoy ha pipira nga eskoylahan isip evacuation centers.
Ha pagkayana, maabot 1,010 nga pamilya ha Tacloban City in ginpabalhin na ha bag-o nga bunkhouses ha motocross, Abucay ngan NHA Sagkahan.
Tikang daw ini nga mga evacuees ha magka-diru-dila-in nga eskoylahan sama han Leyte National High School, Eastern Visayas State University, Anibong Elementary School, Sagkahan National High School, Tacloban City Astrodome, Kapangian Central School ngan People Center and Library samtang an 500 nga pamilya in aadi pa ha Rizal Central School ngan San Fernando Central Elementary School.
Dara naman daw han kadamo han mga evacuees, dire hira nga tanan ma-igo ha bunkhouses, amo nga plano daw han DSWD nga madugangan an ihap han mga bunkhouses, pulong ni Idano. (PIA-8/trans NBQ/ PIA 8-Samar)
http://news.pia.gov.ph/index.php?article=2681393996038


text:
Tadeusz Kościuszko
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Hi Andrzej Tadeusz Bonawentura Kościuszko (giharani-i nga kaluwas ha Winaray: Andrzey Tadeush Bonaventura Kosh-chush-ko) (1746 – 1817) usa nga Polako nga nasodnon nga bayani, heneral ngan usa nga namuno han rebelyon hadton nga nasod patok han Rusia han 1794. Nagsundalo hiya dida han Gyera Rebolusyunaryo Americano komo usa nga koronel dida han Continental Army upod kan George Washington. Ha pagkilala han iya paghatag hin serbisyo, gintagan hiya han Kongreso Kontinental ha ranggo han Brigadier General han 1783.
Mayda mga pipira nga mga gin-Ininglis nga kasurat han iya ngaran, pero an kaurugan hini amo an Thaddeus Kosciusko, pero an bug-os nga ka-Iningles nga Andrew Thaddeus Bonventure Kosciusko aada gihapon hin pipira nga mga sinurat. Ha Lituaniano, an iya ngaran ginsurat nga Tadas Kosciuška. Ha Biellorrusian it iya ngaran ginsusurat nga Taдэ́Byш Kacbцю́шka (Tadevuš Kaściuška). Kon ha Kinatsila ngan Winaray, an iya ngaran masusurat nga Andrés Tadeo Buenaventura Kosciuszko.
Sulod
- 1 Biyograpiya
- 2 Mga Butang ngan Lugar nga ginngaranan ha dungog ni Kościuszko
- 3 Kitaa Gihapon
- 4 Mga Sumpay ha Gawas
Biyograpiya[igliwat | edit source]
Sayo nga Bahin han Kinabuhi[igliwat | edit source]
Hi Kościuszko ha Francia[igliwat | edit source]
Pagbalik ha Polonya[igliwat | edit source]
Ha Dresden ngan ha Paris[igliwat | edit source]
Gyera Rebolusyonaryo Americana[igliwat | edit source]
Pagbalik ha Polonya[igliwat | edit source]
Gyera ha Depensa han Konstitusyon[igliwat | edit source]
Pagpalangyaw[igliwat | edit source]
Rebelyon ni Kościuszko[igliwat | edit source]
Urhe nga Bahin han Kinabuhi[igliwat | edit source]
Mga Butang ngan Lugar nga ginngaranan ha dungog ni Kościuszko[igliwat | edit source]
Kitaa Gihapon[igliwat | edit source]
Mga Sumpay ha Gawas[igliwat | edit source]
- Mt Kosciuszko Inc
- About.com nga feature mahitungod kan Tadeusz Kosciuszko
- Embahada Polaka ha Estados Unidos, usa nga pagdungog nga pakli
- US Kosciuszko National Monument nga websayt
- Embahada han Estados Unidos ha Belarus nga pasamwak
- Kosciuszko Polish-American Historical Society, Inc. han Valley Ansonia - Derby - Shelton - Seymour, Connecticut
- Kosciuszko Monuments Gallery
- Unknown Kościuszko's Manuscript


text:
Pedro Flores (kompositor)
Hi Pedro Flores (Marso 9, 1897 – Hulyo, 1979) natawo ha bungto han Naguabo, Puerto Rico usa nga kilalado nga kompositor hin mga balada ngan bolero tikang ha Puerto Rico.
Hi Flores usa hin napulo kag duha nga kabataan nga natawo ngadto hin kablas nga pamilya. Han siyam pa la an idad ni Flores, namatay an iya amay ngan tungod hini napiritan hiya nga magtrabaho nga bata pa. Han 16 ka tuig an iya idad, kinmuha hiya hin ispisyal nga kurso didto han Universidad de Puerto Rico ngan nakakarawat hiya han iya certificado hin pagkamaestro. Nagtutdo hi Flores hin lima ka tuig ngan nagtrabaho hiya hin usa ka tuig ha usa nga molino hin asukar ha isla han Vieques.
Han tuig 1918, nagsirbe hiya hin puwesto nga klerikal dida han U.S. Army. Nakakuha hiya hin honorable discharge (o umiwas ha pwesto nga may dungog) tikang han Army han 24 ka tuig na an iya idad.
Han 1926, hi Flores kinmadto ha Nueva York nga waray pormal nga pag-aram hin musika ngan binmulig hiya hin lain nga Puertorriqueño nga kompositor nga hi Rafael Hernández han iya "Trio Borinquen". Bisan man kon hi Flores ngan Hernández nagkasangkay, nagkakompetensya gihapon hira komo mga kompositor. Han pagsurat ni Flores han iya kanta nga "Sin Banderas", dinmalidali hi Hernandez pagsurat han iya kanta nga "Preciosa".
Han 1930, nagtukod hi Flores han iya kalugaringon nga trio nga iya ginngaranan nga "Trio Galon", ngan an musika ngan mga kanta hini malurulaksi an katukar kaysa han "Trio Borinquen". Hi Flores nagkaada hin mga problema han kompaniya nga nagmamantala hin musika ngan ginbayaan niya an trio. Binmalhin hiya ngadto ha Mehico ngan sunod inmukoy hiya ha Cuba hin madali nga panahon. Hi Flores ha pagtika-iha binmalik ha Nueva York nga diin iya ginre-organisa an iya "daan" nga trio. Upod han mga magkaranta han hini nga bag-o nga trio amo hira Myrta Silva, Daniel Santos ngan Pedro Ortiz Davila "Davilita".
Upod han mga kanta nga ginsurat ni Flores amo an: "Amor Perdido" (Nawara nga Gugma), "Bajo un Palmar" (Ha Ilarom hin Palma), "Borracho no Vale" (Waray ko la Bisan Hubog), "Linda", "Sin Banderas" (Waray Bandira), "Despedida" (Panamilit) and "Perdon" (Pasayloa ako).
Upod han mga nagpasundayag han iya mga kanta amo hira: Beny More, Los Panchos, Celia Cruz, ngan Maria Luisa Landin. In 1996 nga ispisyal nga programa ha telebisyon nga naghatag hin dungog han iya buhat nagpili hin mga bersyon han iya kanta nga ginpasundayag hin damo nga mga Puertorriqueño ngan internasyonal nga mga artista sugad kanda Ednita Nazario, Marc Anthony, Yolandita Monge ngan Shakira.
Namatay hi Pedro Flores ha San Juan, Puerto Rico dida han Hulyo, 1979 ngan ginlubong hiya ha Sementeryo han Santa Maria Magdalena de Pazzis nga nahamutang ha Viejo San Juan.
Kitaa gihapon[igliwat | edit source]
Mga sumpay ha gawas[igliwat | edit source]
Puyde ka mamati hiton kan Pedro Flores "Perdon" Dinhe ngan han "Amor Perdido" Dinhe


text:
Guimaras
An Guimaras usa nga isla-nga-probinsya han Pilipinas nga nahamutangan ha Katundan nga Kabisay-an nga rehiyon. Usa ini han mga giguti-ayi nga mga probinsya, ngan an kapital hini Jordan. Nahamutangan an isla ha Golfo han Panay, nahabutngan han mga isla han Panay ngan Negros. Ha kanayawon o amihanan-katundan amo an probinsya han Iloilo ngan ha timugan o habagatan-sinirangan amo an probinsya han Negros Occidental.
An Guimaras usa nga sub-probinsya han Iloilo hangtod han kahimo hini nga naglulugaring nga probinsya han Mayo 22, 1992.
Katawhan ngan Kultura[igliwat | edit source]
An mga taga-Guimaras ginsisiring nga mga Ilonggo ngan an ira yinaknan Hiligaynon. Hiligaynon amo an yinaknan han kadam-an.
Heyograpiya[igliwat | edit source]
Politikal[igliwat | edit source]
An Guimaras mayda lima (5) nga bungto.


text:
Guagua, Pampanga
An Guagua usa nga syahan nga klase nga bungto ha lalawigan han Pampanga, Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 96,858 ka tawo ha 18,438 nga mga panimalay.
Mga baranggay[igliwat | edit source]
An Guagua ginbahin ngadto hin katloan kag usa (31) nga mga baranggay. Para hin mga gamit ha politika ngan ekonomiya, ginbahin ini nga mga baranggay ngadto hin upat (4) ka sektor nga mga lugar. Ha ubos amo an mga sektor ngan an mga baranggay nga ginsasakopan hini:
Mga sumpay ha gawas[igliwat | edit source]
- Opisyal nga websayt han Bungto han Guagua, Pampanga
- Philippine Standard Geographic Code
- 2000 Philippine Census Information