text:
Indonesia
Mga koordinado: 5°S 120°E / 5°S 120°E
An Indonesia (puyde liwat igsurat nga Indonesya) nga an opisyal nga pagtawag Republika han Indonesia (ha Bahasa Indonesia: Indonesia ngan Republik Indonesia) usá nga unitaryo nga soberano nga estado ngan transcontinental nga nasod nga nahamutang hin prinsipal ha Timugan nga Asya, upod hin pipira nga mga teritoryo ha Oceania. Nahamutang ha butnga han Indyano ngan Pasipiko nga mga kalawdan, amo ini an gidako-i nga purô nga nasod han kalibotan, upod hin labaw hin napulo kag tulo ka yukot nga nga purô.[15] Ha 1,904,569 square kilometres (735,358 square miles), an Indonesia amo an ika-14 nga gidako-i nga nasod han kalibotan ha pagkita hin langyab hin katunaan ngan an ika-7 nga gidako-i ha pagkita hin gin-usâ nga langyab hin katunaan ngan kadagatan.[16] Mayda ini ginbanabana nga kamolupyohan hin labaw 261 ka ribo nga kamolupyohan ngan an ika-4 hin gidamo-i hin kamolupyohan nga nasod han kalibutan, an gidamo-i hin kamolupyohan nga Austronesyano nga nasod, ngan amo gihapon an gidamo-i hin kamolupyohan nga nasod in Muslim-nga-mayoriya.[17] An Java, nga amo an gidamo-i hin kamolupyohan nga purô han kalibotan,[18] nagbabalay han labaw hin katunga han kamolupyohan han nasod.
An republikano nga kahimo han kagamhanan han Indonesia naglalakip hin elehido nga lehislatura ngan mangulo. Mayda 34 ka lalawigan an Indonesia, nga diin limá hiní mayda Ispesyal nga Administratibo nga status. Jakarta an pamunuan hini, nga amo an ikaduha nga gidamo-i hin kamolupyohan nga urban nga kahaluag ha kalibutan; upod han iba nga mga dagko nga urbano nga agglomerasyon an Bandung, Surabaya ngan Medan.[19] Nagsasaro an nasod hin linea ha tuna upod han Papua New Guinea, Sinirangan nga Timor, ngan han sinirangan nga dapit han Malaysia. Upood han iba nga mga hagrani nga mga nasod an Singgapura, an Vietnam, an Pilipinas, an Australia, an Palau, ngan an Indiano nga teritoryo han Kapurupod'an han Andaman ngan Nicobar. Bisan pa han dako nga kamolupyohan hini ngan in hataas hin desidad ha kamolupyohan nga mga rehiyon, an Indonesia mayda dagko nga mga kalahuag hin kamingawan nga napabuhi han biodiversidad nga ikatulo ha pagkahitaas han kalibutan.[20] Damo an unob nga karikohan han nasod sugad hin lana ngan natural nga gas, lata, tumbaga ngan bulawan. An pag-uma naghahatag hin dako hin bugas, palm oil, tsaa, kape, cacao, pantambal nga mga tanom, mga panakot ngan rubber.[21] An mga dagko nga kapadis hin pagkomersyo han Indonesia amo an Hapon, an Estados Unidos, an Tsina ngan an mga hagrani nga nasod han Singgapura, Malaysia ngan Australia.
An Indonesia nga kapurupod'an usá nga importante nga rehiyon hin negosyo tikang han mga ika-7 nga gatostuig, han pakignegosyo han Srivijaya ngan ha urhe han Majapahit upod han Tsina ngan India. An mga lokal nga namuno hinayhinay hin nagkuha hin kanan langyaw nga mga modelo hin kultura, relihiyon, ngan politika tikang han mga sayo nga gatos tuig nga CE, ngan mga Hindu ngan Buddhista nga ginhadi-an nagmalinamposon. An Indonesyano nga kaagi na-impluwensya hin mga panlangyaw nga mga gahom nga dinmaop tungod han mga unob nga karikohan hini. Mga Muslim nga negosyante ngan mga Sufi nga mag-aram nagdara han yana-nga-dominante nga Islam,[22][23] samtang an mga Europeo nga gahom nagdara hin Cristianidad ngan nag-aragway ha ira kalugaringon basi ma-monopolisar an negosyo han Kapurupod'an hin Panakot han Maluku dida han Panahon hin Pagdeskubre. Sunod hin tulo ngan tunga nga gatostuig hin Olandes nga kolonyalismo tikang ha Amboina ngan Batavia, ngan ha urhe an bug-os nga kapurupod'an upod han Timor ngan Katundan nga New Guinea, nga ha pira ka mga panahon na-interrumpido han Portuges, Franses ngan Britaniko nga pagdumara, nakakuha hin paglugaring an Indonesia katapos han Ikaduha nga Gera han Kalibotan.
Nahihimo an Indonesia hin pira ka gatos nga magkadirudilain nga mga tuminongnong nga ethniko ngan lingguwistiko nga grupo, nga an gidako-i-ngan-dominante-ha-politika nga grupo amo an Javanes o Jawa. Mayda usá nga ginsaroan nga pagkilala nga ginpadukwag, nga gintagaan hin kahimo hin nasodnon nga pinulongan, pagkadirudilain nga ethniko, pluralismo ha relihiyon ha sakob hin kamolupyohan nga Muslim-nga-maoriya, ngan hin kaagi hin kolonyalismo ngan hin rebelyon patok hiní. An nasodnon nga lema han Indonesia, "Bhinneka Tunggal Ika" ("Paghiusa ha Pagdirudilain" ha literal, "damo, kundi ussa"), nagpapahayag han pagkadirudilain nga naghihimo han nasod. An ekonomiya han Indonesia amo an ika-16 nga gidakoi han kalibutan ha nominal nga GDP ngan an ika-7 nga gidako-i ha GDP ha PPP. Api an Indonesia hin pipira nga mga multilateral nga mga organisasyon, upod an UN,[lower-alpha 2] WTO, IMF ngan G20 nga dagko nga mga ekonomiya. Usá gihapon iní nga nagtukod nga api han Non-Aligned Movement, Association of Southeast Asian Nations, Asia-Pacific Economic Cooperation, East Asia Summit, Asian Infrastructure Investment Bank ngan Organisation of Islamic Cooperation.
Sulod
Etimolohiya[igliwat | Igliwat an wikitext]
-
Dugang nga impormasyon: Mga ngaran han Indonesia
An ngaran nga Indonesia o Indonesya natikang han Griniyego nga ngaran nga Indós (Ἰvδός) ngan an pulong nga nèsos (vῆσoς), nga nangangahulogan nga "kapurupod'an nga Indyano".[24] An ngaran natikang han ika-18 nga gatostuig, nga hirayo hin paghiuna han kahimo han naglulugaring nga Indonesia.[25] Han 1850, hi George Windsor Earl, usá nga Inggles nga ethnolohista, nagsuhestyon han mga pulong nga Indunesians—ngan, an iya karuyag, Malayunesians—para han mga nangungukoy han "Indyano nga Kapurupod'an o Malayano nga Kapurupod'an" ("Indian Archipelago or Malay Archipelago").[26] Dida hiton gihapon nga ginmantala, usá han iya mga estudyante nga hi James Richardson Logan, nággámit han Indonesia nga sinónimo para han Indyano nga Kapurupod'an (Indian Archipelago).[27][28] Pero an mga Olandes nga mga akademiko nga nagsusurat hin mga pagmantalaan hin Sinirangan nga mga India naghi-alang hin paggamit han pulong nga Indonesia; an ira karuyag an pagtawag nga Malayo nga Kapurupod'an (Maleische Archipel); an Nederlandes nga Sinirangan nga Indya (Nederlandsch Oost Indië), ha popular an pagtawag nga Indië; an Sidlangan (de Oost); ngan Insulinde.[29]
Katapos han 1900, an ngaran nga Indonesia nagin masahid ha mga katitirok ha akademiya ha gawas han Nederlandes, ngan ginpili ini han mga nasyonalista nga grupo nga Indonesyano para hin pagpamahayag ha politika.[29] Hi Adolf Bastian, han Unibersidad han Berlin, nagpasikat han ngaran pinaagi han iya barasahon nga Indonesien oder die Inseln des Malayischen Archipels, 1884–1894. An syahan nga Indones nga iskolar nga nággámit han ngaran hi Suwardi Suryaningrat (Ki Hajar Dewantara), han pagtukod niya hin bureau hin prensa han 1913 ha Nederlandes nga gintawag niya nga Indonesisch Pers-bureau.[25]
Mga lalawigan han Indonesya[igliwat | Igliwat an wikitext]
Album[igliwat | Igliwat an wikitext]
-
Nasodnon nga Museo han Indonesia ha Central Jakarta
-
-
Wisma 46, An gihataasi nga edipisyo hin opisina ha Indonesia, nga nahamutang ha butnga hin Jakarta nga skyscraper.
-
-
In tren ha estasyon han Gambir ha Central Jakarta
-
An Bung Karno Stadium puyde makapamalay hin 100,000 nga mga magkirita
-
-
-
-
-
Mga pinili hin Indonesiano nga pagkaon, upod an Soto Ayam (sabaw hin manok), sate kerang (mga kebab hin shellfish), telor pindang (mga ginpreserba nga bunay), perkedel (fritter), and es teh manis (matam-is nga tsaa nga may hielo)
-
-
-
-
-
Mazda6 nga ginamit han Jakarta Metro Highway Patrol (Ditlantas Polda Metro Jaya) nga kotse hin patrolya
-
Mitsubishi Lancer nga ginamit han Vital Object Protection han Indonesian National Police
-
-
-
Mga tigaman[igliwat | Igliwat an wikitext]
- ↑ Ginkikilala han gobyerno hin opisyal in unom lâ nga mga relihiyon: Islam, Protestantismo, Katolisismo Romano, Hinduismo, Buddhismo, ngan Confucianismo;[7] bisan pa man kun ginkikilala han gobyerno gihapon an mga tuminongnong nga mga relihiyon.[8][9]
- ↑ Binmiya anay an Indonesia tikang han UN dida han 20 Enero 1965 nga pagbataon han kapili han Malaysia nga usa nga diri-permanente nga api han Konseho hin Seguridad. Nagpasamwak ini han panuyo nga "bumalik ha bug-os nga pakigbulig upod han Nasyones Unidas ngan pagbalik hin pagtambong han mga buruhaton hiní" didâ han 19 Septyembre 1966, ngan gin-imbitar ini nga bumalik-pag-api han UN han 28 Septyembre 1966.
Pinanbasaran[igliwat | Igliwat an wikitext]
- ↑ "Pancasila". U.S. Library of Congress. 3 Pebrero 2017. Ginhipos tikang ha an orihinal han 5 Pebrero 2017. Ginkuhà 5 Pebrero 2017. Unknown parameter
|df=ignored (help)
- ↑ Vickers 2005, p. 117.
- ↑ Simons, Gary F. and Charles D. Fennig. "Ethnologue: Languages of the World, Twentieth edition". SIL International. Ginhipos tikang ha an orihinal han 22 Agosto 2017. Ginkuhà 22 Agosto 2017. Unknown parameter
|df=ignored (help)
- ↑ Na'im, Akhsan; Syaputra, Hendry (2010). "Nationality, Ethnicity, Religion, and Languages of Indonesians" (ha Inindonesia). Statistics Indonesia. Ginhipos tikang ha an orihinal han 23 Septyembre 2015. Ginkuhà 23 Septyembre 2015. Unknown parameter
|df=ignored (help)
- ↑ "Islamic Ideas versus Secularism: The Core of Political Competition in Indonesia". Bina Nusantara University.
- ↑ "2010 Population Census: Population by Region and Religion". Statistics Indonesia. 15 Mayo 2010. Ginkuhà 20 Nobyembre 2011.
- ↑ Yang, Heriyanto (Agosto 2005). "The history and legal position of Confucianism in post-independence Indonesia". Marburg Journal of Religion. Ginhipos tikang ha an orihinal han 11 Abril 2017. Ginkuhà 2 Oktubre 2006. Unknown parameter
|df=ignored (help)
- ↑ "Court recognises Indonesian native faiths in victory for religious freedom". The Sydney Morning Herald. 8 Nobyembre 2017. Ginhipos tikang ha an orihinal han 3 Disyembre 2017. Ginkuhà 3 Disyembre 2017. Unknown parameter
|df=ignored (help)
- ↑ Allard, Tom & Damiana, Jessica (7 Nobyembre 2017). "Indonesian court recognizes native religions in landmark ruling". Reuters. Ginkuhà 8 Disyembre 2017.
- ↑ "UN Statistics". United Nations. 2005. Ginhipos tikang ha an orihinal han 31 Oktubre 2007. Ginkuhà 31 Oktubre 2007. Unknown parameter
|df=ignored (help)
- ↑ "World Population Prospects: The 2017 Revision". ESA.UN.org (custom data acquired via website). United Nations Department of Economic and Social Affairs, Population Division. Ginkuhà 10 Septyembre 2017.
- ↑ 12.0 12.1 12.2 12.3 12.4 "World Economic Outlook: Report for Selected Countries and Subjects - Indonesia". International Monetary Fund. Abril 2017. Ginhipos tikang ha an orihinal han 10 Oktubre 2017. Ginkuhà 10 Oktubre 2017. Unknown parameter
|df=ignored (help)
- ↑ "GINI Ratio Indonesia Declines: Economic Inequality Narrows". Indonesia Investments. 20 Agosto 2016. Ginhipos tikang ha an orihinal han 27 Hunyo 2017. Ginkuhà 27 Hunyo 2017. Unknown parameter
|df=ignored (help)
- ↑ "Human Development Report 2016: Human Development for Everyone". United Nations Development Programme. 21 March 2017. Ginhipos tikang ha an orihinal han 18 Hulyo 2017. Ginkuhà 18 Hulyo 2017. Unknown parameter
|df=ignored (help)
- ↑ "The World Factbook: Indonesia". Central Intelligence Agency. 12 Disyembre 2017. Ginkuhà 19 Disyembre 2017.
- ↑ "Indonesia - The Next Major Oil Importer?". Seeking Alpha. 10 Enero 2017. Ginhipos tikang ha an orihinal han 6 Pebrero 2017. Ginkuhà 6 Pebrero 2017. Unknown parameter
|df=ignored (help)
- ↑ "Muslim Population of Indonesia". Pew Research Center. 4 Nobyembre 2010. Ginhipos tikang ha an orihinal han 17 Hulyo 2015. Ginkuhà 17 Hulyo 2015. Unknown parameter
|df=ignored (help)
- ↑ "Highest population, island". Guinness World Records. Ginhipos tikang ha an orihinal han 6 Hunyo 2017. Ginkuhà 6 Hunyo 2017. Unknown parameter
|df=ignored (help)
- ↑ Witton 2003, pp. 139, 181, 251, 435.
- ↑ Butler, Rhett A. (21 Mayo 2016). "The top 10 most biodiverse countries". Mongabay. Ginhipos tikang ha an orihinal han 21 Septymbre 2017. Ginkuhà 21 Septyembre 2017. Unknown parameter
|df=ignored (help)
- ↑ "Indonesia". The Observatory of Economic Complexity. 2016. Ginhipos tikang ha an orihinal han 19 November 2016. Ginkuhà 19 November 2016. Unknown parameter
|df=ignored (help)
- ↑ Burhanudin, Jajat; van Dijk, Kees (31 January 2013). "Islam in Indonesia: Contrasting Images and Interpretations". Amsterdam University Press. Ginhipos tikang ha an orihinal han 17 Nobyembre 2016. Ginkuhà 17 Nobyembre 2016 – via Google Books. Unknown parameter
|df=ignored (help)
- ↑ Lamoureux, Florence (2003). "Indonesia: A Global Studies Handbook". ABC-CLIO Corporate. Ginhipos tikang ha an orihinal han 17 Nobyembre 2016. Ginkuhà 17 Nobyembre 2016 – via Google Books. Unknown parameter
|df=ignored (help)
- ↑ Tomascik, T.; Mah, J.A.; Nontji, A.; Moosa, M.K. (1996). The Ecology of the Indonesian Seas – Part One. Hong Kong: Periplus Editions. ISBN 962-593-078-7.
- ↑ 25.0 25.1 Anshory, Irfan (16 Agosto 2004). "The origin of Indonesia's name". Pikiran Rakyat. Ginhipos tikang ha an orihinal han 15 Disyembre 2006. Ginkuhà 15 Disyembre 2006. Unknown parameter
|df=ignored (help)
- ↑ Earl 1850, p. 119.
- ↑ Logan, James Richardson (1850). "The Ethnology of the Indian Archipelago: Embracing Enquiries into the Continental Relations of the Indo-Pacific Islanders". Journal of the Indian Archipelago and Eastern Asia (JIAEA): 4:252–347.
- ↑ Earl 1850, pp. 254, 277–278.
- ↑ 29.0 29.1 Justus M van der Kroef (1951). "The Term Indonesia: Its Origin and Usage". Journal of the American Oriental Society 71 (3): 166–171. JSTOR 595186. doi:10.2307/595186.
- ↑ References and details on data provided in the table can be found within the individual provincial articles.
- ↑ ISO 3166-2:ID (ISO 3166-2 codes for the provinces of Indonesia)
- ↑ An Katundan nga Papua ginhimo tikang han katundan nga bahin han lalawigan han Papua dida han Pebrero 2003, ngan ha syahan ginhimo ini ha ilarom han ngaran nga Irian Jaya Barat, ngan gin-ngaranan hin otro nga Papua Barat (Katundan nga Papua) dida han 2007-02-07. Duro hin kakontrobersyal ini nga pagbahin.. Han Nobyembre 2004, in Indones nga korte nagsiring nga an pagbulag nagtalapas han mga balaod hin paglugaring han Papua. Kondi, an hukmanan nagsiring gihapon nga tungod kay nahimo na an bag-o nga lalawigan, angay na ini magpabilin nga bulag tikang han Papua. Gindidiri liwat han korte an paghimo hin dugang pa nga lalawigan, nga amo an Butnga nga Irian Jaya, kay diri pa tapos an pagbulag. Sumala han Hunyo, 2008, waray pa ginmantala nga kodigo hin ISO 3166-2 para han Katundan nga Papua. Kon mayda susundon nga nahinabo na, an kodigo magigin ID-PB.
Mga kasarigan[igliwat | Igliwat an wikitext]
- Friend, T. (2003). Indonesian Destinies. Harvard University Press. ISBN 0-674-01137-6.
- Ricklefs, M. C. (1991). A History of Modern Indonesia since c.1300, Second Edition. MacMillan. ISBN 0-333-57689-6.
- Schwarz, A. (1994). A Nation in Waiting: Indonesia in the 1990s. Westview Press. ISBN 1-86373-635-2.
- Taylor, Jean Gelman (2003). Indonesia: Peoples and Histories. New Haven and London: Yale University Press. ISBN 0-300-10518-5.
- Vickers, Adrian (2005). A History of Modern Indonesia. Cambridge University Press. ISBN 0-521-54262-6.
Mga sumpay ha gawas[igliwat | Igliwat an wikitext]
- Gobyerno
- Government of Indonesia
- Minister of The State Secretary (Indonesian)
- Statistics Center
- Chief of State and Cabinet Members
- Kasahiran nga impormasyon
- Indonesia nga entrada ha The World Factbook
- Indonesia from UCB Libraries GovPubs
- Indonesia ngada ha Open Directory Project
- Indonesia profile from the BBC News
- Indonesia at Encyclopædia Britannica
- Wikimedia Atlas han Indonesia
- Official Site of Indonesian Tourism
- Key Development Forecasts for Indonesia from International Futures
- Pages with citations using unsupported parameters
- Mga barasahon nga mayda Inindonesia-nga-pinuongan nga mga sumpay ha gawas
- Coordinates on Wikidata
- Mga barasahon nga mayda Indonesian-nga-pinulongan nga sinurat
- Pages using infobox country or infobox former country with the symbol caption or type parameters
- Mga nasod ha Timugan nga Asya
- Indonesia
- Nasod


c: text/html

text:
Ka Dodong Malaya
The Mt. Amandewin Command-New People's Army in Leyte today said that its guerrilla warfare continues to beleaguer the Oplan Bayanihan of the 8th Infantry Division of the Armed Forces of the Philippines, as the latter lost 28 killed while 23 others were wounded in five armed engagements launched by the MAC-NPA-Leyte from November 2012 to March 2013. “Behind the boasting of 8th ID Maj. Gen. Gerardo Layug that the NPA is finished in Leyte, he is actually covering up their casualties while spinning lies and ingratiating with the media to keep them in the dark about the growing strength of the NPA in Leyte and the whole Philippines,” said Ka Dodong Malaya, spokesperson of the MAC-NPA.
In October 17, 2012, 12 elements of the 78th IB were killed and 15 wounded when they were ambushed by Red fighters of the MAC while onboard a truck in Sitio Calingatan, Brgy. Sto. Niño, Antipolo, Albuera, Leyte. On December 6, 2012, 12 were killed and three wounded when the MAC launched simultaneous offensives against 78th IB elements in Brgy. Antipolo, Albuera and the Alpha Coy of the 19th IB in Brgy. Rubas, Jaro, Leyte. On March 25, 2013, three were killed and two more wounded from the Charlie Coy of the 19th IB when the MAC launched a tactical offensive in Brgy. Liberty, Ormoc, Leyte. Two days after this, Red fighters had an encounter with soldiers on a hot pursuit operation, where two more were killed and two wounded. Meanwhile, one Red fighter was martyred during these armed engagements.”
Ka Dodong Malaya also said the wanton military operations by the 8th ID bring nothing but human rights violations. “Since June 2012, the soldiers have never lifted operations in the villages of Jaro, Burauen, Albuera and Baybay which are interconnected towns in Leyte. Aside from regular combat operations, there are also psywar, combat and intelligence operations by the “peace and development teams” (PDTs), the new euphemism for what used to be known as the Reengineered Special Operations Teams. They stay in the houses of civilians, compel the peasants to ask permission from them before going to their farms, and in one instance, detained four families in the village chapel. In fact, after the NPA tactical offensive inj Brgy. Rubas, Jaro, Leyte, a motorcycle-for-hire driver was summarily executed on the mere suspicion he participated in the offensive. Meanwhile, in Carigara, Leyte, 19th IB commander Lt. Col. Joel Alejandro Nacnac personally visited the houses of known members of progressive organizations to threaten them that they were NPA sympathizers and targets of the military,”
But according to Ka Dodong Malaya, the NPA continues to advance and grow strong despite wanton operations by the 8th ID and their vicious vilification of the revolutionary movement in the mass media. “The NPA is deeply rooted among the masses and cherished by the people because of its high prestige in fighting a just war for their interests. The 8th ID's intensified military operations that only breed human rights violations further inflame the people's desire to fight and advance the people's war. Thus, Oplan Bayanihan surely has nowhere to go but defeat while the revolutionary movement will further strengthen and advance.”
Ka Dodong Malaya meanwhile called on all units under under the MAC-NPA to intensify and launch even more tactica offensives to answer the people's demand for the punishment of the 8th ID over its human rights violations. “We must launch even more intensive tactical offensives not only in the framework of active defense, but to annihilate the military forces of the reactionary state and contribute to the goal of raising the level of warfare from the strategic offensive to the staretgic stalemate.”#
----------------------
Waray version:
Ginerilya nga pakiggera han BHB ha Leyte padayon nga natampalo ha OpBay han 8th ID; 28 nga mga sundalo patay ngan 23 pa an samaran
Ka Dodong Malaya, Tagapagyakan
Mt. Amandewin Command
New People's Army- Leyte
Ginsering yana han Mt. Amandewin Command-Bagong Hukbong Bayan ha Leyte nga padayon nga ginhahampak han ginerilya nga pakiggera hini an Oplan Bayanihan han 8th Infantry Division han Armed Forces of the Philippines kun diin nahiagum an urhi hin 28 nga patay ngan 23 pa nga samaran ha lima nga aksyon militar nga ginlansar han MAC-BHB-Leyte tikang Oktubre 2012 ngadto Marso 2013. “Ha luyo han paghinambog han hepe han 8th ID nga hi Maj. Gen. Gerardo Layug nga puypoy na an BHB ha Leyte, gindidiwara hini nga ihap han ira kaswalidad an pagbinuwa ngan pagpinahamot ha midya agud tahuban an kamatuoran nga padayon nga nakusog an BHB ha Leyte ngan ha bug-os nga Pilipinas,” sering ni Ka Dodong Malaya, tagapagyakan han MAC-BHB.
Ha paglaygay ni Ka Dodong Malaya, “Hadin Oktubre 17, 2012, 12 nga mga elemento han 78th IB an napatay ngan 15 an nasamaran han ambuson hira han mga Pula nga mangaraway han MAC samtang sakay han usa nga trak ha Sitio Calingatnan, Brgy. Sto. Niño, Albuera, Leyte. Han Disyembre 6, 2012 naman, 12 an napatay ngan tulo an nasamaran han maglansar hin magkadungan nga taktikal nga opensiba an MAC kontra ha mga elemento han 78th IB ha Brgy. Antipolo, Albuera Leyte ngan Alpha Coy han 19th IB ha Brgy. Rubas, Jaro, Leyte. Hadin Marso 25, 2013, tulo an napatay ngan duha pa an nasamaran nga elemento han Charlie Coy han 19th IB han maglansar hin taktikal nga opensiba an MAC ha Brgy Liberty, Ormoc, Leyte. Duha kaadlaw kataliwan hini, iginkaengkwentro utro han mga Pula nga mangaraway an mga sundalo hini nga yunit nga naglansar hin hot pursuit nga operasyon kun diin duha pa an napatay nga kaaway samtang duha gihap an nasamaran. Samtang, usa naman nga Pula nga mangaraway an naghalad hin kinabuhi hini nga mga aksyon militar.”
Ginsering ni Ka Dodong Malaya nga waray iba nga igindudurot kundi panalapas han tawhanon nga katungod an waray hunong nga mga operasyon militar han mga elemento han 8th ID. “Tikang han Hunyo 2012, waray na tumukal an kasundaluhan ha pag-ooperasyon ha mga kabaryuhan ha mga bungto han Jaro, Burauen, Albuera, Baybay nga mga kahagrani nga bungto ha Leyte. Labot han regular nga nga operasyon kumbat han mga sundalo, sagunson gihap an ginlalansar nga operasyon nga saywar, kumbat ngan paniktik han mga “peace and development teams” (PDT), an ginpahamot nga ngaran han hadtuanay Reengineered Special Operations Teams. Nangungukoy hira ha kabalayan han mga sibilyan, ginpupugos an mga parag-uma nga magsarit ha ira ugsa kumadto ha uma ngan ha usa nga higayon, ginpreso an upat nga pamilya ha singbahan. Ngani, kahuman han taktikal nga opensiba han BHB ha Brgy. Rubas, Jaro, Leyte, usa nga drayber han habal-habal an ira ginpatay ha tahap nga pumartisipar ini ha taktikal nga opensiba. Ha Carigara, Leyte naman, mismo hi Lt. Col. Joel Alejandro Nacnac an personal nga nabisita ha balay han mga kilalado nga kaapi han progresibo nga organisasyon agud tarhugon hira nga mga simpatisador han NPA ngan target han militar.”
Ginsering pa ni Ka Dodong Malaya nga ha luyo han waray hunong nga operasyon han 8th ID ngan ha waray wantas nira nga pagpakaraut han rebolusyunaryo nga kagiusan ha masmidya, padayon nga nasulong ngan nakusog an BHB ha isla han Leyte. “Nakagamot na an BHB ha masa ngan padayon nga ginmamayuyo han bug-os nga katawhan tungod han hitaas nga dungog hini ha paglansar hin makatadungan nga gerra nga nagsusulong han ira interes. An ginpakusog nga mga operasyon militar han 8th ID nga nag-aanak la hin nga panalapas han tawhanon nga katungod dugang nga nagpapapintas han karuyagon han katawhan nga umato ngan isulong an gerra han katawhan. Ha sugad, sigurado nga waray hingaradtuan an Oplan Bayanihan kundi an kapakyasan samtang mas makusog pa ngan masulong an rebolusyunaryo nga kagiusan.”
Nanawagan naman hi Ka Dodong Malaya ha ngatanan nga yunit ilarum han MAC-BHB-LEYTE nga pakusgon ngan parayhakon an paglansar hin mas damo pa nga taktikal nga opensiba komo baton ha ungara han katawhan nga sirutan an 8th ID tungod han mga ginhihimo hini nga panalapas han tawhanon nga katungod. ““Kinahanglan nga maglansar hin mas sik-on nga mga taktikal nga opensiba diri la ha balayan han aktibo nga depensa, kundi agud pukanon an pwersa militar han reaksyunaryo nga estado ngan magkontribwer ha ginmamalakakab-ot nga pag-isa han balitang han pakig-gerra tikang ha estratehiko nga depensiba ngadto ha estratehiko nga pagkapatas.” #

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
TACLOBAN CITY – Pag may mga pag-uran o bagyo, usa nga problema nga ginkaka-atubang han syudad han Tacloban an pagbaha ha pipira nga lugar ilabi na ha Nula-Tula nga tubtob hawak an baha durante han bagyong Urduja.
Sanglit nagsurat ngan nagpabulig hi Tacloban City Vice Mayor Jerry Sambo Yaokasin kan DPWH Sec. Mark Villar hini nga problema.
Ha Exclusive nga interview han RMN kan Vice Mayor Yaokasin, sumala ha iya, kadamo na nga proyekto an nahimo han DPWH Regional Office hini nga kalsada pero ngada yana nagbabaha la gihapon.
“Nakit-an man gud naton an problema nga pagbabaha ha may Nula-tula. There were several projects nga gin-implement han DPWH but inspite of that nagbabaha man la gihap ha Nula-tula.”
Nangangaruyag sidngon la ba ini nga waray solusyon iton mga tinaglawas han DPWH Regional Office hini nga problema nga madugay na unta dapat solusyunan.
Sumala kan nanay Marlita, residente han Nula-tula, nahadlok hira pag-nauran kay maaram hira nga ma-evacuate na liwat hira.
“Makuri gad it amon kabutang kay ma-evacuate na liwat kun makusog it uran.”
Dugang pa ni Vice Mayor Yaokasin, diri na ini pwede nga pirmi na baha.
“Diri na ini pwede kun pabay-an la naton ini nga kada pag-uran nagbabaha it
Nula-tula. Nakakaperwisyo na ini hit mga commuters ha mga tawo, specially ha may EVRMC nga aada naman gud ha Bagacay.”


text:
Bacolod
- Para han lain nga kagamit, kitaa an Bacolod (pansayod).
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An Syudad han Bacolod usa nga syudad ha lalawigan han Negros Occidental ha Katundan nga Kabisay-an nga rehiyon han Kabisay-an ha Pilipinas. Amo ini an kapital ngan gidako-i nga syudad han Negros Occidental. Kilalado ini tungod han Maskara Festival hini, nga ginbubuhat dida hit bulan han Oktubre. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 429,076 ka tawo ha 87,441 nga panimalay. Gin-agnayan an syudad nga "Syudad hin mga Hiyom".
Ginsasapitan ini han Syudad han Talisay ha amihanan, han bungto han Murcia ha sinirangan, han Syudad han Bago ha habagatan o salatan-katundan, ngan han Estrecho han Guimaras ha katundan. An mga coordinate han Bacolod amo in 10°40′16″N, 122°56′28″E.
It Bacolod usa nga importante nga daungan hin barko ngan mayda adlaw-adlaw nga biyahe hin ferry ngadto ha Syudad han Iloilo. It Bacolod karuhaan (20) ka oras tikang ha Manila pinaagi ha barko ngan pito (7) ka oras tikang ha Syudad han Sugbo pinaagi ha barko. An Aeropuerto Domestic han Bacolod nahamutangan mga upat (4) ka kilometros tikang han sawang o downtown han syudad. It Bacolod kalim-an (50) ka minuto tikang ha Manila pinaagi ha idro ngan katloan (30) ka minuto tikang ha Syudad han Sugbo ha idro.
An Syudad han Bacolod amo in sinisiring nga amo an gilimpyohi ngan gilunghawi ngan pinaka-ma-ukoy-ukoy nga syudad ha Pilipinas. Nagsisirbe ini komo ganghaan han mga riko-hin-asukar nga mga syudad ngan bungto han probinsya. Damo iton mga facility para hit mga bisita, mga moderno nga paagi hin panakayan makadara hin mga bisita para hin negosyo o pagrisyo ngadto hin bisan diin nga lugar ha isla han Negros.
An klima ha Syudad han Bacolod ha kabug-osan maupay. Iton tig-adlaw nga panahon tikang han Disyembre tubtob Mayo samtang an tig-uran nga panahon, sugad ha iba nga bahin han Pilipinas, tikang hiton Hunyo hangtod Nobyembre. Iton average nga temperatura 26 ka degree Celsius (80 ka degree Fahrenheit).
Mga Baranggay[igliwat | Igliwat an wikitext]
An Syudad han Bacolod ginbahin ngadto hin kaunman kag usa (61) nga baranggay.
Mga Sumpay ha Gawas[igliwat | Igliwat an wikitext]
Bacolod pagtugway hit paglakat tikang ha Wikivoyage
- Opisyal nga Websayt han Gobyerno han Syudad han Bacolod
- Philippine Standard Geographic Code
- History, Culture


text:
Surigao del Norte
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An Surigao del Norte amo in probinsya o lalawigan han Pilipinas nga nahamutangan ha Caraga nga rehiyon ha Mindanao. An kapital hini amo an Syudad han Surigao. An probinsya mayda tulo nga dako nga mga isla—Isla han Dinagat, Isla han Siargao, ngan Isla Bucas Grande—ha Dagat Pilipinhon, ngan in gamay nga rehiyon ha pinakaamihanan nga punto han isla han Mindanao. Ini nga bahin ha isla han Mindanao ginsasapitan han Agusan del Norte, ngan Surigao del Sur ha salatan.
An Surigao del Norte amo an pinaka-amihanan han mga probinsya han Mindanao ngan ini usa nga importante nga ruta hin panakayan ha pagdugtong han Kabisay-an ngan Mindanao. Damola-ay nga mga ferry natabok han Estrecho han Surigao nga nahamutnga han Surigao ngan han isla han Leyte, ug ini nga mga ferry nananara hin mga sarakyan nga manarakay nga natabok tipangadto ngan tipabalik han Liloan ha Southern Leyte ngan han Syudad han Surigao.
Heyograpiya[igliwat | Igliwat an wikitext]
Politikal[igliwat | Igliwat an wikitext]
An Surigao del Norte ginbahin ngadto hin karuhaan (20) nga mga bungto ngan usa (1) nga syudad.


text:
Mario Diaz-Balart
Hi Mario Diaz-Balart (natawo han Septyembre 25 1961) usa nga Amerikano nga politiko. Tikang han 2003 usa hiya nga Republikano nga miyembro han Kamara han Representante han Estados Unidos, nga na-representa han ika-25 nga Distrito han Florida (mapa).
Natawo hiya ha Fort Lauderdale, Florida ngan nagtambong hiya ha University of South Florida agod mag-aram hin siyensiya politika ugsa magtikang han iya serbisyo publiko nga karera nga kabulig han anay Alkalde han Syudad han Miami nga hi Xavier Suarez han 1985. Negosyante hiya ngan miyembro han Florida Kamara han Representante ugsa hiya inmapi han Kongreso han Estados Unidos.
Bugto hiya ni Representante Lincoln Diaz-Balart ngan anak han na-exilio nga Cubano nga politiko nga hi Rafael Diaz-Balart, ngan kasanhi nga umangkon ha kasal ni Fidel Castro. Naukoy hiya yana ha Miami upod hit iya asawa ngan anak.


text:
TACLOBAN CITY – The commanding general of 19th IB was taking an anti-development and anti -peace stance when he categorized the advocacy of SAGUPA-SB Secretary-General Nestor Lebico for genuine agrarian reform and against the fake/ ineffective land reform program s of the government as defunct issues.
“Every farmer who does not own a land knows the burden of being landless. To them the struggle to own a land is a very living issue. It is their most effective way out of poverty. Their way towards sustainable development. Not a defunct issue,” Lebico explains.
The record of the government in breaking up land monopoly by a few and distributing these lands to the landless is a matter of public record. A reality for easy verification. After 40 plus years and millions of money spent on the government land reform program, millions of farmers are still landless. On the other hand, some families still own vast tracts of lands like the family of the Commander in Chief of the AFP etc. Exposing this reality is useful for the people and for good governance according to Lebico.
“It is when exposing the reality about the government land reform program and campaigning for a genuine alternative as was done by SAGUPA and MUFAC are branded as anti peace and anti development or or as supporting the NPAs by soldiers claiming to be for peace and development that farmers experience fear and the distortion of reality under Oplan Bayanihan of the AFP,” Lebico ended.###
TACLOBAN CITY – Operasyon han mina han Nicua harani han Lake Bito diri pa ginwawara han hinungdan han fishkill nga naeksperyensyahan han mga fish cage/pens nga opereytor basar han pahayag han mismo han Bureau of Fisheries and Aquatic Resources o BFAR-8.
“Kinahanglan gud nga tapuson an ngatanan nga laboratoryo nga eksaminasyon nga mayda kalabutan han pagkamatay han isda para magkaaada hin pinal nga konklusyon kabahin hini nga isyu kay natuod kami nga usa han dako nga nagkontribwer han pagkamatay han isda an malubog nga tubig nga nagtitikang ha minahan nga umawas tikadto han lake,” pahayag ni Nestor Lebico, Secretary-General han Samahan han Gudti nga Parag-uma ha Sinirangan Bisayas o SAGUPA-SB.
Paghamubo han dissolved oxygen nga resulta han fish overstocking ngan hugaw tikang han mga tawo an mga gintutudlok han fishkill ha lake bito basar han resulta nga ginkondukta han BFAR. Kadungan liwat hini nga pahayag, nagsuhestyon liwat an ahensya nga magkondukta hin hag-id nga imbestigasyon ngan tests para mapamatud-an kon mayda kalabutan an mina nga kawsa han fishkill.
“Imbes nga buligan an mga molopyo para mas mapaupay pa an lugar nga ira ginpapakabuhian, iba an ginbabaton han LGU han MacArthur para han rehabilitasyon nga plano hini nga kon diin mas gin-uundong pa nga magin eko-turismo an lake bito nga magreresulta ini hin haluag nga dislokasyon han pakabuhian,” dugang pa ni Lebico.
“Komo nagseselebrar kita yana nga adlaw han Earth Day, nananawagan kami ha mga molopyo han MacArthur, Leyte ngan diin man nga dapit han rehiyon 8 nga mayda kapareho nga gin-aatubang nga problema ha kalibungan nga mas magkaurosa nga proteksyunan naton an kalibungan para ha seguridad ha pagkaon ngan pakabuhian. Diri tugutan an anuman nga pandidistroso nga ginbubuhat han estado ngan langyaw nga kapitalista,” pagtatapos ni Lebico.###
TACLOBAN CITY –Barado na an sapa nga aada nahimumutang ha Brgy. Pongon, MacArthur, Leyte ngan mga kakranit nga sapa ha iba pa nga barangay tungod han mapandistroso nga pagmimina han Nicua Mining Company.
“Iresponsable ini nga gawi han Nicua Mining Company tungod kay ginruba hini an aragianan han tubig nga para irigasyon ngadto han umhanan han mga parag-uma,” pahayag ni Nestor Lebico, Secretary-General han Samahan han Gudti nga Parag-uma ha Sinirangan Bisayas (SAGUPA-SB).
An National Irrigation Administration (NIA) mayda tulo nga lateral nga aragianan han tubig para irigasyon. Ini an lateral A, B ngan C nga kon diin an lateral C nahimumutang ha Brgy. Pongon, MacArthur, Leyte kun diin barado na tikang pagminahan an nasabi nga lugar. Labot hini nga lateral C, barado na gihapon an Salukigi, Mahanod, Pamunawan, ngan Kawayan Creek nga kun diin dinhi nadiretso an mapilit nga tubig tikang ha minahan.
Pagmalatumat pa ni Lebico nga ginpapagawas ni Mines and Geosciences Bureau Director Roger De Dios nga magasto para han dredging an Nicua Mining Company para limpyuhan ini nga mga aragianan han tubig. Pero ha kamatuoran an tubig nga tikang ha minahan amo an nagpabara han mga sapa. Sanglit kaangayan la nga an Nicua an maggasto para han dredging ngan responsabilidad hini nga ibalik utro an anay hitsura han sapa nga malimpyo ngan paborable para ha irigasyon.
“Pirit nga ginpapakaupay an imahe han Nicua ni Director De Dios ha atubangan han katawhan ha rehiyon 8. Gintatahuban ni De Dios an mga iregularidad nga ginbubuhat han Nicua nga nagawas nga tagbaba na ini han kompaniya. Maka-aalarma ini nga sugad nga panindugan hin usa nga opisyal han ahensya han gobyerno nga imbes nga protehiran an kaupayan para han katawhan adto hiya nakiling han kompaniya han mina,” pagtatapos ni Lebico.###
TACLOBAN CITY – Kahuhuman pala an semana santa pero para ha mga residente han duha nga barangay – an Barangay Villa Imelda ngan Pongon, utro kalbaryo an ira gin-aabat yana tungod han pagkamatay han mga isda nga prinsipal surok han ira panginabuhian.
“Pinakamaul-ol nga pasakit para ha mga kablas nga parupangisda an kuhaon an surok han pakabuhian nga kon diin adto hira nabubuhi. An bulto-bulto nga nagkamatay nga mga isda kon nabuhi sadang na unta para makakaon hin pira ka bulan an mga pamilya nga apektado,” pahayag ni Nestor Lebico, Secretary-General han Samahan han Gudti nga Parag-uma ha Sinirangan Bisayas (SAGUPA-SB).
Nagtikang an fishkill dida pa han Marso 15, 2012. Ginbabana-bana nga maabot 15,000 metriko tonelada an ihap han nagkamatay nga mga tilapia. Nalaom an maabot 90 porsyento han populasyon hini nga mga barangay ha pagtaga Buno-an.
Pagmalatumat pa ni Lebico nga ini nga mga Buno-an nahimumutang ha Lake Bito nga harani mismo han ginmiminahan han Nicua Mining Corporation nga asya an gintutuuhan han mga molopyu nga hinungdan han pagkamatay han nasabi nga mga isda tungod kay an kanal nga tikang han minahan deretso nga naawas ngadto han Buno-an pero ginpanhimua ini han ahensya han Bureau of Fisheries and Aquatic Resources (BFAR) ngan Mines and Geosciences Bureau (MGB) kundi namatay pa an mga isda tungod han paghamubo han oxygen ngan polluted na an lugar kuno.
“Agap nga mapanginano ngan tama nga maimbestigaran an tinuod nga hinungdan han pagkamatay han mga isda ha nasabi nga lugar. Diri unta maimpluwensyahan ngan masuhulan an mga ahensya han gobyerno han tinuod nga rason kon kay ano nasugad an mga isda ha Lake Bito,” pagtatapos ni Lebico.###


text:
HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA
Design by Joker-Is-Wild
Retour au blog de Joker-Is-Wild
just-liliz, Posté le dimanche 06 septembre 2009 18:46
Elle est bien cette image. Je n'ai pas le jeu x_x
Marvelboy1, Posté le mercredi 17 décembre 2008 12:36
j'adore comment le joker est sur cette image. il est exactement comme je l'admire.


text:
Marikina
An Marikina o Siyudad han Marikina amo in syudad ha Pilipinas. Amo ini an kasanhi nga kapital han lalawigan han Manila han pagdeklara han Paglugaring han Pilipinas. during the declaration of Philippine Independence. Nahamutang ini ha isla han Luzon, ngan usa ini han mga syudad ngan bungto nga nahimo han Metropolitano nga Area han Manila, an Nasodnon nga Kapital nga Rehiyon han Pilipinas. Nahilakip liwat ini han Sinirangan nga Distrito han Manila han upat nga distrito han Metro Manila.
An Syudad han Marikina nahamutang dida han sidlangan nga linea han Metro Manila; ginsasapitan ini ha katundan han Syudad han Quezon, han Syudad han Pasig ngan Cainta, Rizal ha salatan, han Syudad han Antipolo (an kapital han Rizal) ha sidlangan, ngan han San Mateo ha amihanan (nga lakip gihapon han Rizal). Mga 21 ka kilometro an kahirayo hini tikang han Manila.
An Marikina gintawag nga "Kapital hin Sapatos han Pilipinas" tungod han kilalado nga industriya hin paghimo hin sapatos didto.
Mga baranggay[igliwat | Igliwat an wikitext]
An Marikina ginbahin ngadto hin napulo kag unom nga mga baranggay.
Mga sumpay ha gawas[igliwat | Igliwat an wikitext]


text:
Santa Ana, Pampanga
An Santa Ana usa nga ika-upat nga bungto ha lalawigan han Pampanga, Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 42,990 ka tawo ha 7,402 nga mga panimalay.
Mga baranggay[igliwat | Igliwat an wikitext]
An Santa Ana ginbahin ngadto hin napulo kag upat (14) nga mga baranggay.
- San Agustin
- San Bartolome
- San Isidro
- San Joaquin (Pob.)
- San Jose
- San Juan
- San Nicolas
- San Pablo
- San Pedro
- San Roque
- Santa Lucia
- Santa Maria
- Santiago
- Santo Rosario


text:
Aveiro (distrito)
An Distrito han Aveiro usa nga distrito han Portugal. Nahamutang ini ha butnga nga daplin han dagat nga rehiyon han Portugal. An kapital han distrito amo an syudad han Aveiro.
An distrito han Aveiro ginsasapitan ha amihanan han distrito han Porto, han distrito han Viseu ha sidlangan, han distrito han Coimbra ha salatan ngan han Kalawdan Atlantico ha katundan.
Mga munisipyo[igliwat | Igliwat an wikitext]
An distrito nahimo hin napulo kag siyam (19) nga mga munisipyo:
- Águeda
- Albergaria-a-Velha
- Anadia
- Arouca
- Aveiro
- Castelo de Paiva
- Espinho
- Estarreja
- Ílhavo
- Mealhada
- Murtosa
- Oliveira de Azeméis
- Oliveira do Bairro
- Ovar
- Santa Maria da Feira
- São João da Madeira
- Sever do Vouga
- Vagos
- Vale de Cambra


text:
CALBAYOG CITY, Samar – Nakilal-an na han mga otordidad an mga suspek nga nagpapaluyo han pagpamumusil ha pamilya Francisco ha Calbayog City, Samar dida myerkules.
Kun diin ginpusil na ngan ginpugutan pa hin ulo an biktima nga ginkilala nga hi Teodorico Francisco ngan ginpusil liwat pero maupay nala nakatalwas an tatay hini nga hi Rodrigo Francisco.
Ha interview han RMN kan PSsupt. Leonardo Suan, Deputy Regional Director For Operations han PNP Region 8, mayada na 11 nga suspek nga ginpasakahan na nira hin kaso.
“Lumalabas na halos magkakapamilya lang ang suspek, parang lumalabas na may dati silang alitan, nagkataon lang ang insidente na during election period. Malalim itong imbistigasyon natin.”
“Nai-file na po ng Calbayog City Police ang kaso kahapon at naka-inquest po at nakadetain po ang mga suspek na kung saan invoved doon sa pamumugot ng ulo.”
Nagawas ha imbistigasyon han mga otoridad nga diri election related an nahinabo nga shooting incident.
Dugang han opisyal, nadakop an mga suspek pinaagi han gindumara nga follow-up operation han mga kapulisan.
Personal grudge iton nakikita nga anggulo han mga kapulisan.
Ginkikita na liwat nira kun may kalabutan ba ini nga mga suspek ha iba pa nga pamatay ha syudad ngan ha probinsya han Samar.


text:
Tublay
An Tublay usa nga ikalima nga klase nga bungto ha lalawigan han Benguet, Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 13,672 ka tawo ha 2,619 nga mga panimalay.
Mga baranggay[igliwat | Igliwat an wikitext]
An Tublay ginbahin ngadto hin walo (8) nga mga baranggay. It gidako-i nga baranggay amo an Baranggay Ambassador (11.52 ka km²) ngan it giguti-ayi amo an Baranggay Tuel (4.79 ka km²).
- Ambassador
- Ambongdolan
- Ba-ayan
- Basil
- Daclan
- Caponga (Pob.)
- Tublay Central
- Tuel
Mga sumpay ha gawas[igliwat | Igliwat an wikitext]
- Probinsya han Benguet - Tublay
- Philippine Standard Geographic Code
- 2000 Philippine Census Information


text:
Ayong Maliksi
Hi Erineo Saquilayan Maliksi (natawo nga Marso 25, 1938) usa nga Pilipino nga politiko. Hiya an yana nga kongresista tikang han bag-o nga ginbahin nga ika-Tulo nga Distrito han Kongreso ha Cavite, nga kilalado gihapon nga Nag-uusa nga Distrito han Imus. Nag-alagad hiya komo Gobernador han lalawigan han Cavite tikang han 2001-2007. Kilalado hiya nga Ayong han iya mga konstituyente, ngan an iya asawmo amo hi Olivia L. Maliksi ngan hiya an amay han kasanhi nga Alkalde han Imus nga hi Mayor Emmanuel L. Maliksi.


text:
Palasyo han Moncloa
An Palasyo han Moncloa o Moncloa nga Palasyo (Kinatsila: Palacio de la Moncloa), nga nahamutang han Ciudad Universitaria (Syudad hin Unibersidad) nga baranggay han Madrid (kabahin han Moncloa-Aravaca nga distrito), amo an opisyal nga urukyan para han Mangulo han Kagamhanan han Espanya (o Primer Ministro han Espanya) tikang han 1977, dida han pagbalhin ni Adolfo Suárez han urukyan ngada tikang han Palasyo han Villamejor ha Paseo de la Castellana (nga yana amo an ginlilingkoran han Ministro han Polisiya Teritoryal). Ginpapalibutan an urukyan hin pira ka mga edifisyo nga nahimo han Complex han La Moncloa. An Ministro han Pagkamangulo, an Syahan nga Opisina han Syahan nga Sugbong-Mangulo, ngan an Sentro han Prensa nahamutang dinhi nga komplex. An tagsemana nga pagkirigta han Konseho han mga Ministro dida gihapon ginbubuhat ha La Moncloa.
Kaagi[igliwat | Igliwat an wikitext]
Nabungkag hin hingpit an Palasyo dida han Pagpalibot han Madrid han Gyera Sibil Espanyola. Gin-otro ini pagtukod nga amo an magsirbe komo urukyan hin mga liderato tikang ha langyaw ngan iba pa nga mga tauhan. Nagsirbe ini nga opisyal nga urukyan han mga Mangulo han Kagamhanan han Espanya ngan han ira mga pamilya tikang han Espanyol nga pagbalhin ngadto ha demokrasya.
Mga kasarigan[igliwat | Igliwat an wikitext]
Mga sumpay ha gawas[igliwat | Igliwat an wikitext]
Mga koordinado: 40°26′39″N 3°44′09″W / 40.44417°N 3.73583°W


text:
Mga distrito han Portugal
An Portugal ginbahin-bahin ngadto hin mga 18 nga mga distrito ha kontinental nga Portugal, ngan hin duha nga mga rehiyon nga autonoma (Açores ngan Madeira). An distrito, bisan man kon ini ada na han proseso ha pagwara tungod han mga pagdesentralisar nga mga polisiya han goberyno, nagpapabilin nga nangunguna nga ubos-nga-pagbahin han nasod, nga amo an batikan para hin mga administratibo nga pagbahin-bahin sugad hin mga elektoral nga konstituyente gnan mga distrito hin asosasyon hin futbol.
Talaan[igliwat | Igliwat an wikitext]
Mga kasanhi nga mga distrito[igliwat | Igliwat an wikitext]
- Angra do Heroísmo (Azores)
- Funchal (Madeira)
- Horta (Azores)
- Lamego
- Ponta Delgada (Azores)


text:
Polonya
An Polonya (ha Kinatsila: Polonia, ha Iningles: Poland, ha Polako: Polska) usa nga nasod nga nahamutang ha Butnga nga Europa, ha butnga han Alemanya ha katundan, han Republika Tseka ngan Eslovakya ha salatan, Ukranya ngan Bielorrusya ha sinirangan, ngan han Dagat Baltic, Lituanya, ngan Rusya (pinaagi han Kaliningrad Oblast exclave) ha amihanan. Iton Polonya nagsasaro hin katubtoban ha kadagatan upod han Dinamarka ha Dagat Baltic. Warsovya an kapital han nasod. An Polonya nagin api han Unyon Europeo tikang han Mayo 1 2004.
An estado Polako gintukod hin sobra 1,000 ka tuig hadto ha ilarom han Dinastiya Piast, ngan nakaabot han bulawanon nga panahon dida han harani han kataposan han ika-16 nga siglo ha ilarom han Dinastiya Jagielloniano, han panahon nga an Polonya usa han mga gidako-i, girikohi, ngan pinakagamhanan nga mga nasod ha Europa. Han 1791 an Sejm han Polako-Lituano nga Mankomunidad nagpailarom han Batakan-Balaod han Mayo 3 o Konstitusyon han Mayo 3, an syahan nga moderno nga nakodipikar nga konstitusyon, ngan ikaduha ha kalibotan sunod han Konstitusyon han Estados Unidos. Waray la mag-iha nga nagsunod, an nasod nawara katapos han pagbahin-bahin hini han mga hagrani nga nasod nga amo an Rusya, Austrya, ngan Prusya. Nahibalik an paglugaring hini dida han 1918 han pagkatapos han Syahan nga Pankalibotan nga Gyera komo an Ikaduha nga Republika Polaka. Pagkatapos han Ikaduha nga Pankalibotan nga Gyera nahimo ini nga komunista nga satellite nga estado han Unyon Sovietika nga tinatawag nga Republika han Katawhan han Polonya. Han 1989 an syahan nga gawasnon-hin-bahin nga mga pinili-ay han kaagi han Polonya katapos han Gyera Pankalibotan II nagtapos han Solidaridad (Solidarność) nga pakigbisog para hin kagawasan ngan nagresulta han kapirde han mga namumuno nga komunista han Polonya. An yana nga Ikatulo nga Republika Polaka gintukod, ngan ginsundan pagkatapos hin pira ka tuig han pagsurat hin bag-o nga konstitusyon dida han 1997. Han 1999 an Polonya nag-accede ha NATO, ngan han 2004 inmapi ini han Unyon Europeo.
Ha opisyal nga pagtawag, iton nasod kilalado nga Republika han Polonya, ha Polako Rzeczpospolita Polska. An pulong nga Rzeczpospolita amo an ngaran ha kaagi ngan kasaysayan nga padayon an paggamit tikang han ika-16 nga siglo dida han Polako-Lithuanian nga Mancomunidad, nga usa nga pinili-ay nga monarkiya. An pulong nga Rzeczpospolita puyde mangahulogan nga "mancomunidad" o commonwealth o puyde gihapon "republika", samtang an kahubad ngadto ha Polako han pulong nga "republika", republika. Dida han pamuno han komunista tikang han 1952 tubtob 1989 an opisyal nga ngaran han nasod amo an Republika han Katawhan han Polonya (Polska Rzeczpospolita Ludowa), nga amo la an panahon nga waray gamita an opisyal nga pagtawag tikang ha kaagi ngan kasaysayan.
Pinanbasaran[igliwat | Igliwat an wikitext]
- ↑ Główny Urząd Statystyczny. Baza Demografia. Ludność. Stan, ruch naturalny i wędrówki ludności w I kwartale 2014 r., stan na 31.03.2014. [1]
- ↑ 2.0 2.1 2.2 2.3 "Poland". International Monetary Fund. Ginkuhà 2009-10-01.
- ↑ GINI Index for Poland. 17 Oktubre 2016. Ginkuhà 25 Abril 2017.
- ↑ "2015 Human Development Report". United Nations Development Programme. 2015. Ginkuhà 14 Disyembre 2015.
Mga sumpay ha gawas[igliwat | Igliwat an wikitext]
- Pasalida (aada-ha-linya)
- Animated history of Poland, (PARP, Expo 2010 Shanghai China) ha YouTube
- Borders of Poland, AD. 990–2008 ha YouTube
- Poland under German occupation 1939–1945 ha YouTube
- Kasahiran
- Poland.gov.en – Polish national portal
- Polish Information
- Ministry of Foreign Affairs
- Chief of State and Cabinet Members
- Poland nga entrada ha The World Factbook
- Poland at UCB Libraries GovPubs
- History of Ancient Poland
- Polonya ngada ha Open Directory Project
- Poland profile from the BBC News
- Poland OECD
- Poland EU
- Poland Encyclopædia Britannica entry
- Wikimedia Atlas han Poland
- Datos Heyograpiko nga may pagkahisumpay han Polonya ha OpenStreetMap
- Key Development Forecasts for Poland from International Futures
- Kultura
- Biyahe
- Poland's Official Travel Website
- About Poland
- Photos from Poland
- Poland Travel Guide - An English language tourist site on Poland


text:
Urdaneta, Pilipinas
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An Syudad han Urdaneta usa nga ikaduha nga klase nga syudad ha lalawigan han Pangasinan, Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon ng 111,582 ka tawo ha 22,908 nga mga panimalay.
Mga baranggay[igliwat | Igliwat an wikitext]
An Syudad han Urdaneta ginbahin ngadto hin katloan kag upat (34) nga mga baranggay.
Mga sumpay ha gawas[igliwat | Igliwat an wikitext]
- Opisyal nga websayt han Syudad han Urdaneta
- Halipot nga Kasaysayan han Syudad han Urdaneta
- Urdaneta City Web Portal (ha Iningles)
- Urdaneta City Online (ha Iningles)
- Urdaneta City Blog (ha Iningles)
- Philippine Standard Geographic Code
- 2000 Philippine Census Information


text:
Lugo
Iton Lugo poyde tinmudlok ha:
Espanya[igliwat | Igliwat an wikitext]
- Lugo, Espanya, an ulohan han Provincia de Lugo, Galicia ha nasod han Espanya.
- Provincia de Lugo, usa nga probinsya ha kanawayon han Galicia, o amihanan-katundan nga Espanya.
Italya[igliwat | Igliwat an wikitext]
- Lugo, Italya, comune ha lalawigan han Ravenna ha rehiyon han Emilia-Romagna ha nasod han Italya.
- Lugo di Vicenza, comune ha lalawigan han Vicenza ha rehiyon han Veneto ha nasod han Italya.
Fransya[igliwat | Igliwat an wikitext]
- Lugo-di-Nazza, usa ka komyun ha departamento han Haute-Corse ngan ha rehiyon han Corse ha nasod han Fransya.


text:
Kontinente
An kontinente amo an usa ha pipira nga haglu-ag nga katunaan han Kalibutan. Nakikilala an tagsa-tagsa hini, diri tungod han biskan ano nga basehan, kun diri, an pagkarawat han kadam-an. Pito ka rehiyon an agsob nga igkilala. Tikang han pinakadako ngadto ha pinakaguti, amo ini an Asya, Africa, North America, South America, Antarctica, Europa, and Australya.
Pinanbasaran[igliwat | Igliwat an wikitext]
Mga sumpay ha gawas[igliwat | Igliwat an wikitext]
- "What are continents?" YouTube video by CGPGrey
- An Wikimedia Commons mayda media nga nahahanungod han: Continents


text:
Ikaduha nga Gera han Kalibotan
An Ikaduha nga Gera Pankalibutan o Ikaduha nga Gera han Kalibutan (puyde liwat an Kinatsila nga porma: Guerra Mundial II; Iningles:World War II) amo an aragway nga ginbuhatan han mga may magkusog nga puwersa militar nga mga nasod. Natunga an mga nasod ha duha nga magkapaluyo nga kampo. An duha nga kampo amo an Axis ngan an Allies.
Sobra 100 milyones nga sundalo an bumulig hini nga giyera. Sobra 70 milyones liwat nga tawo an namatay kadam-an mga sibilyan. Tungod hini, naging pinakamadugo ini nga giyera han tanan nga panahon.


text:
Nadakop an duwa sa paagui ni Joey Saman y Albo, security guard asin residente kan Brgy. Bautista sa banwaan na ini.
An mga suspechado suboot nagpamalo na kasaroan kan victima asin nagkikikil nin cuarta sa saiya, gamit an celphone.
Nagpadara an mga suspechado kan reference numer sa Smart Padala para digdi ihulog an cuarta.
Ipig-osip kan victima an nasambit na incidente sa pulis, kaya nadakop an duwang imbuelto sa pagkikil.
Dinara sa hepatura kan pulis an mga suspechado tanganing sangatan nin kaso.


text:
Guiuan
An Guiuan usa nga ikaduha nga klase nga bungto ha lalawigan han Eastern Samar ha Sinirangan nga Kabisay-an nga rehiyon ha Pilipinas. Sumala han 2016 census, mayda ini populasyon nga 52,905 ka tawo ha 13,500 nga panimalay.
It Guiuan in mayda 109 kilometros (68 mi) tikan ha Borongan ngan 154 kilometres (96 mi) hit Tacloban. Ini nga bungto mayda kahaluwag nga tuna nga naabot hin 175.49 kilometro quadrado.
Ginpapamatud-an nga syahan nga dinu-ongan han barko ni Ferdinand Magelan an Isla han Homonhon hadton Marso 16, 1521. Ine an usa nga rason kun kay ano kadak-an nga katawhan ha bug-os nga Guiuan in Romano Katoliko. An Simbahan han Imaculada Concepcion an usa ha mga kadan nga simbahan ha Pilipinas.
An simabahan han Guiuan in aada ha listahan para UNESCO World Heritage Sites api han Baroque Churches of the Philippines (Extension).
Han kasagsagan han World War II, itinugot ni Presidente Elpidio Quirino an pag-ukoy han 5, 500 nga Ruso ha isla han Tubabao. Nagserbi liwat nga usa ha mga Alyansa nga kampo han mga Amerikano. Yana, nagpapabilin nala an haluag nga airstrip, nagsererbi ine yana nga airport hiton Guiuan. Bisan an higad-higad hine in ginbalayan na liwat bisan semento an gintukuran han balay.
An katawhan han Guiuan in masisiring nga mayda magkadiro-dilain nga tinikangan agi han iba-iba nga nasyon nga nag-okupar.
Dire la karikuhan ha kasaysayan an mayda han Guiuan. Nagtitikauswag liwat an bungto dara han magupay ug maghusay nga mga karadtuan sugad hin mga busag nga baybayon nga puydi pangarigu-an ngan surfing.
It mga isla hit Guiuan in masisiring nga tago nga karikuhan han nasod, diri la ha mga mag-upay nga parasyadahan pati liwat han iya mga katawhan. An mga Guiuananon in kilala han ira makusog nga pagtoo ha Ginoo ngan an ira paghatag hin importansya ha kultura ug tradisyon.
Han Nobyembre 8, 2013, ha Guiuan una nag landfall an pinakmakusog na bagyo ha bog-os nga kalibutan, an Yolanda(Haiyan) nga guin probaran an kamarig-on han guiuananon.
Sulod
Kasaysayan[igliwat | Igliwat an wikitext]
Kilala an Guiuan dara han duha nga importante nga panhinabo han kasaysayan ha 423 katuig nga naglabay. Han 1521, Dumuong an barko ni Ferdinand Magellan ha usa nga parti han Guiuan,an Homonhon. Han 1944, dumong an pwersa han Amerikano ha Sulu-an kun diin nahinabo an una nga aragway o giyera ha teritoryo han Pilipinas tulo ka-adlaw sano duumong hi Gen. Mac Arthur ha baybayon han Leyte.
Nakuha an ngaran han bungto ha mismo nga hiyograpikal nga lokasyon. Gingaranan an bungto nga “Guibang” han una nga katawhan han madiskubre nira an kagibangan han kabukiran nga naharang han bungto tikan ha Pasipiko ha SInirangan, ngan ha pagtikaiha nagin Guiuan na an ngaran.
Nagkagurumok an katawhan han bungot han kasagsagan han World War II asya nga bumalhin hira pakadtu ha kabukiran para tumago. Han Hunyo 28, 1943, damu nga Hapon nga kasundaluhan an kuamdto ha Guiuan. Dire sugad han hunahuna nga brutal ngan makaharadlok an mga Hapon, maupay an nagging relasyon nira han tuminungong han Guiuan. Nagkalugsong an nakadto han kabubukiran ngan bumalik nah an ira tagsa-tagsa nga kinabuhi ha bungto.
Bali na han maiihap la nga mga pamatay han ginsususpetyahan nga mga traydor nga mga Hapon,Pilipino nga kasundaluhan, ug mga guerilla, waray na madugo nga iba pa na pamatay. Asya in an usa ha mga rason nga an usa an Guiuan ha kaislahan nga waray gud nagpabilin hin masurub-on nga panhitabo.
Nagtikang an liberasyon han bungto han Nobyembre, 27, 1944 han pagkaabot han US Navy submarine. Han Disyembre 1, 1944, damu nga LCTs, ngan iba pa nga mga barko nga naghaw-as hin mga hinakot nga makina ugsa humuon an Guiuan nga usa ha gidakui nga Kampo ha Fart East hadtu nga kapanahunan.
Han 1952, ginbulag nga hinimo nga baryo han Trinidad an mga sitio han Talisay, Bagambang, Calamrisan, Lo-ok and Barawalti, nga api han baryo han Tubabao.
Han Nobyembre 10, 1978, gin padangat an Proclamation No. 1801 nga nagdedeklarar han Guiuan nga Tourist Zone and Marine Reserve ha ubos han administrayon ug control han Philippine Tourism Authority (PTA).
Han Nobyembre 8, 2013, nagantos an bungto dara han damo nga nadistroso ngan nagkaruruba lapid na an 110 nga nagkamatay ngan masobra 3,625 nga nagkasasamaran Haros kada establisyimento ngan kabablayan in nagkadidistruso ngan nagkaruruba lapid na an barakwitan nga sentro han bunto, an Simabahan Katoliko, mga hospital ug gymnasium.
Mga Barangay[igliwat | Igliwat an wikitext]
An Guiuan mayda (60) nga baranggay.
Mga Iskuylahan[igliwat | Igliwat an wikitext]
Mga Karadto-on[igliwat | Igliwat an wikitext]
- Linao Cave
- Monay Beach
- Suhuton Cave
- Tangdu-an
- Dumpao Beach
- Sapao Beach
- Pearl Island
- Sur Campangihon Natural Park
- Buro-Buro
=Mga Karaonan[igliwat | Igliwat an wikitext]
- Shao La Cuisine
- Casa Nicolas
- Tanghay View Lodge
- GSECC Food Haus
- Marcelo's Place
- Andoks
- Sophia's Bread and Pastries
- Cablao's Cakes and Patries
- Mr. Beaker
- La Tazza Cafe
- Silogan sa Guiuan
- Burgril
- Alyzza's Coffee Plus
- Phenpoint
- Mister Baker Bakeshop
- Sanley
- Misty Blue
- Resto Kalikasan
- Camp Kawayan
- Kusina ni Paring
- La Vista Venue
Mga Establisyamento[igliwat | Igliwat an wikitext]
- Shao Cyber Cafe
- Addison Pension House
- Hotel Kaishra
- Prince Hypermart
- NOVO
- Star Plaza
- Rochellyn Gift Center
- Mercury Drugstore
- Rose Pharmacy
- Pharmacia Machica
- Pia Commercial
- Pharmacia Joy Salazar
- Family Drugstore
- Bagania's Pharmacy
- Guiuan Superstar
- I-image Internet Cafe
Mga Bangko[igliwat | Igliwat an wikitext]
- Rural Bank of Guiuan
- Landbank of the Philippines
- Philippine National Bank
- Metrobank
- Card Bank-Guiuan
- OCCI-Guiuan
Mga Transportasyon[igliwat | Igliwat an wikitext]
- Van-vans Tour
- Duptours
- Borongan Transport
- TLBP Bus Line
- DLTB
- Fortune Bus Line
- Silver Star
- Eagle Star
Mga Gasolinahan[igliwat | Igliwat an wikitext]
- Shell Gas Station
- Caltex Mabuhay
- Caltex
- Petron- Lactason
- Petron- Lugay St.
Mga Ospital ug Klinika[igliwat | Igliwat an wikitext]
- Immaculate Conception Hospital
- Guiuan Polymedic Hospital
- Felipe Abrigo Memorial Hospital
- St. Jude Hospital (Under Construction)
- Guiuan Specialist Clinic
- Guiuan Doctors Clinic
- Frames and Lenses
- Bites and Smile
- Family Doctors


text:
TACLOBAN CITY – Gintatahuban han 8th Infantry Division han pagpangulo ni Major General Gerardo Layug an haluagan nga panalapas han tawhanon nga katungod ha Sinirangan Bisayas pinaagi han programa kontra-insurhensya hini nga Oplan Bayanihan.
“Waray awod nga ginyakan ni Major General Layug nga waray kuno panalapas han tawhanon nga katungod tungod kay waray man daw ginpapasaka nga kaso kontra han mga military. Dako ini nga buwa tungod kay mismo an mga biktima nga mga parag-uma nagyayakan han mga binuhatan han military sugad han panunog han ira propyedad, humay ngan tubtob ha pagpasuol ha ira,” pahayag pa ni Nestor Lebico, Secretary-General han Samahan han Gudti nga Parag-uma ha Sinirangan Bisayas o SAGUPA-SB.
Han naglabay nga semana, sunud-sunod nga nagyakan ha radyo an mga nagin biktima han panalapas han tawhanon nga katungod han military nga natarehas han bag-o pala yana nga pahayag han Commanding Officer han 8th ID nga hi Major General Layug. Iginhambog hini nga nagsusunod an hugpo han kasundaluhan han mga balaudnon kasumpay han pagprotehir han tawhanon nga katungod. Ngan iginkanit hini an pagigin epektibo han implementasyon han Oplan Bayanihan ha bug-os nga rehiyon.
“Nagpapaka buta-bungol hi Layug han tinuod nga nahitatabo ha sektor han parag-uma yana nga panahon. Ginlalasorbo hin grabe nga mga operasyon-militar an mga kabaryuhan han isla han Samar ngan Northern Samar. Bisan ha Leyte, samwak an pan-aabuso ha mga kababayen-an nga military an may binuhatan,” dugang nga pahayag ni Lebico.
“Apisar han ginhihimo nga kabangis han mga military ha amon ranggo, diri ini magigin rason para kami pamingawon ngan bul-iwan an amon iginpapakigbisog para ha tinuod nga reporma ha tuna. Padayon nga makikigbisog an sektor han mga parag-uma para pakyason an maraot nga larang han Oplan Bayanihan ngan han US-Aquino II nga rehimen,” pagtatapos ni Lebico.###
Tacloban City – Hugot nga ginkokondena han sektor han parag-uma ha Sinirangan Bisayas an ginhimo nga pag-istraping han balay han usa nga lider parag-uma kakulop Setyembre 18, 2012 ha Brgy. 97 Cabalawan, Tacloban City.
Banda alas-dose trayna han kaagahon kakulop, ginpauranan hin bala an palibot han balay ni Marlon Demelino – dati nga Chairman han NAPSE o Nagkakaurosa nga Parag-uma ha Suhe para ha Ekonomiya han suspek nga hi Boy Gaytos mayda dara nga shotgun ngan usa nga nagngangaran nga Kabang Gaytos nga mayda naman dara-dara nga sundang. Ini nga magbugto nga suspek, ugsa kumadto ha balay ni Marlon Demelino, tag-usa-usa nga ginpanarhog an mga kaapi han NAPSE.
Nag-ayat hin agway hi Kabang Gaytos kan Marlon Demelino ngan nagyakan nga “Gawas Nonoy patayon ko ikaw. Mabaya ka gud ha imo multicab ngan asawa. Matig-a gud an imo ulo. Ginpaiwas na kamo ni Dr. Enriquez. Diri ka abtan hit Disyembre, patayon ka namon”.
“Ini nga ginbuhat han mga suspek nga hira Kabang ngan Boy Gaytos, nagpapamatuod la ini han kahakog ngan kamadarahog han agaron maytuna nga hi Camilo Enriquez Jr. nga bubuhaton niya an ngatanan nga pamaagi para la mapaiwas an mga parag-uma ha Brgy. Suhe bisan pa magsuhol hiya hin mga tawuhan nga mga ex-convict,” pahayag ni Nestor Lebico, Secretary-General han Samahan han Gudti nga Parag-uma ha Sinirangan Bisayas o SAGUPA-SB.
“An sektor han parag-uma ha bug-os nga rehiyon 8, nananawagan han hintutungdan nga ahensya han gobyerno nga mahatagan hin hustisya an ginhimo nga pag-istraping han balay han amon igkasi parag-uma nga hi Marlon Demelino. Dagmit nga madakop an mga natudlok nga suspek para di na makapanhibang utro ngan mapatukan hin kaangayan nga sentensya. Ha mga pulis naman han Diit Sub-Station, diri la magpakabuta-bungol han tinuod nga nahitatabo ha mga parag-uma ha Suhe. Pumapel han trabahuon nga ginhatag komo protektor han katawhan diri protektor han agaron maytuna,” pagtatapos ni Lebico.###
Tacloban City – Ha gin-aprubahan pala nga Budget 2013 ni Presidente Noynoy Aquino, ginhahambog hini an paghitaas kuno han badyet ha mga batakan nga serbisyo-sosyal. An kamatuoran, dako an gin-gahin nga badyet ilarom han programa nga Public-Private Partnership nga kon diin pribado nga mga kompaniya an mag-iimplementar hini nga mga proyekto.
“Ngatanan nga pamaagi bubuhaton han rehimen Aquino II para mapalipay an amo nga imperyalista nga Estados Unidos. Ultimo mumo nga badyet para ha panlawas, pabalay ngan edukasyon kukurakuton ngan kakawaton hini nga nagpopostura nga PPP o 3Ps,” pahayag ni Nestor Lebico, Secretary-General han Samahan han Gudti nga Parag-uma ha Sinirangan Bisayas.
Ilarom han Public-Private Partnership nga programa, nag-alutaga hin 26 bilyon para pagtindog ngan pagrepair hin mga classroom, 14 bilyon naman pagrepair hin mga hospital, 3.2 bilyon para imprastraktura han mga State Universities ngan Colleges ngan pabalay 21 bilyon. An nasabi nga mga proyekto maghahagudalan han pagsapribado han batakan nga serbisyo han gobyerno ngan komersyalisasyon han edukasyon ha Pilipinas.
“Kinahanglan kon anuman an pondo nga gin-gahin para ha mga batakan nga serbisyo-sosyal ma-implementar hin maupay para pagpulsan han katawhan. Diri mag-interbiner an mga pribado nga mga kompaniya kay panigurado ganansya la an lanat nira hini nga mga pondo,” pagtatapos ni Lebico.###
TACLOBAN CITY – Diri tinuod nga Bayanihan ha esensya an ginpapakita han programa han rehimen Aquino II nga Oplan Bayanihan kundi bayanihan ha ranggo han mga military para pakurian an katawhan labi na an mga kablas nga parag-uma nga amo pirme an nahilalapiki han ira implementasyon hini ha kabaryuhan.
“Inutil, madarahog ngan kontra-parag-uma an tinuod nga ladawan han programa ni PNoy kontra-insurhensiya. Nagpo-postura kuntaloy nga para ha kamurayawan ngan kauswagan pero hini nga bulan pala klarado na kon ano an tinuod nga ginbubuhat han mga military ha kabaryuhan,” pahayag ni Nestor Lebico, Secretary-General han Samahan han Gudti nga Parag-uma ha Sinirangan Bisayas o SAGUPA-SB.
Baryo-baryo an nagrereklamo yana ha kahanginan han ginbubuhat nga pan-abuso han mga military. Una nga nagpahayag dida han Setyembre 2 an mga parag-uma tikang ha San Jose de Buan, Samar nga kon diin ginpansunog an ira mga balay ngan gindistroso an kahumayan. Paghagos hin usa ka semana, mga parag-uma liwat ha Motiong Samar an nagrereklamo nga ginpauranan hira hin bala han mga military bisan pa man naggiginuliat hira nga mga parag-uma la. Waray pa kakuntento, pati mayda kulang ha pag-iisip ginkastigo pa han mga sundalo.
Ha Leyte, usa nga organisasyon han mga parag-uma ha Burauen, Leyte ginbungkag han mga sundalo nga nagpo-proseso la ngani hin Virgin Coconut Oil ngan nagpapa-praktis hin sustainable agriculture. Nanarhog ha mga myembro nga kon magmeting pa hira, bobombahan daw an mga parag-uma. Ginpakaraot liwat han mg military an usa nga organisador han MASIPAG nga kuno komander han NPA. Waray pa makontento, an mga military liwat yana ha Carigara, Leyte ha pangunguna ni Sarhento Rivera han 19th Infantry Battalion in nagbabalay-balay ha Brgy. Camanse para panguha hin litrato ngan titulo hin tuna ha mga parag-uma.
Samtang ha kasyudaran naman sige liwat an pa-pogi points han mga kasundaluhan pinaagi hin pagkokondukta hin medical missions, pagbulig ha imprastraktura ngan pagsurbeylans han mga progresibo nga mga organisasyon ngan mga lider-organisador. Asya ba ini an Oplan Bayanihan?
“Diri magpalipat an katawhan ha Sinirangan Bisayas hini nga ginpapakita nga kamaupay kuno han mga military. Angay nga magbantay an kada tagsa ngan igbuksas an harap-harapan nga pagbayolar han katungod pantawo labi na ha sektor han parag-uma. Duruyog naton nga pirdehon an Oplan Bayanihan,” pagtatapos ni Lebico.###
TACLOBAN CITY – Ginkukundina han mga parag-uma ha Sinirangan Bisayas an panunog han tulo (3) nga balay ngan panhibang han mga tanom han mga elemento nga nagtitikang ha 87th Infantry Battalion ha Sitio San Pablo, Brgy. 3, San Jose de Buan, Western Samar dida han nakalabay nga Agusto 22, 2012 banda alas noybe han aga.
“Mas grabe pa ini ha natural nga kalamidad sugad nala han umigo nga 7.6 nga linog ha aton lugar, porlo menos may nasasalin ha linog pero ini nga panunog han mga sundaluhan han 87th IB waray nasalbar nga mga importante nga gamit ha makaluluoy na ngani nga kabutangan han aton mga kablas nga parag-uma,” pahayag ni Netor Lebico, Secretary General han Samahan han Gudti nga Parag-uma ha Sinirangan Bisayas o SAGUPA-SB.
Pagmalatumat pa ni Lebico nga kalakip nga nasunog an mga importante nga gamit nira Violeta Labong, 57 an pangidaron, usa han tag-iya han tulo nga ginsunog nga balay nga kon diin nahiupod kasunog an mga live birth ngan mga gamit ha pag-eskwela han iya mga anak. Bisan an aranihon nga humay waray pakundangan nga gintamak-tamakan han mga military.
“Grabe yana an gindurot nga kakurian ngan kagutom han mga apektado nga pamilya han aftershock pagsunuga han ira pakabuhian ngan urukyanan. Angay nga papagbatunon an mga kasundaluhan han 87th IB han ira ginhibang nga mga tanom ngan propyedad. Nananawagan liwat an mga parag-uma ha Commission on Human Rights nga imbestigaran ini yana nga nahitatabo nga haluagan na panalapas han katungod pantawo ha sektor han mga parag-uma” kadugangan pa ni Lebico.
Manunumduman nga haluagan nga militarisasyon an ginhihimo yana nga panahon han mga military ilarom han ira programa nga Oplan Bayanihan. Diri la ha San Jose De Buan ini nahitatabo kundi pati ha bug-os nga rehiyon 8 sugad nala ha bungto han Burauen,Leyte, pati an pira nga mga bungto ha Northern Samar. Mas magdudurot ini hin kadislokar ha pangukoy ngan pakabuhian ha ranggo han mga kablas nga parag-uma.###


text:
Luís Vaz de Camões
Hi Luís Vaz de Camões (Pinortuges nga pagluwas: [luˈiʃ vaʃ dɨ kaˈmõĩʃ]; nga agsob tawagon nga Camoens) (c. 1524–10 han Hunyo, 1580) amo an ginkikitâ nga gimakariti nga paragsiday han Portugal ngan ha Pinortuges nga pinulongan. An iya kamakarit ha garay ginkumpara ha kan Shakespeare, Homeros, Virgilio ngan Dante. Nagsurat hiya hin damolaay nga laraynon nga siday (ha Pinortuges ngan ha Kinatsila) ngan hin drama kundi an ginhihinumdoman ha iya amo an iya epiko nga ginsurat nga Os Lusíadas.[1] An iya tinirok nga siday nga An Parnasum ni Luís de Camões nawarâ ha iya kinabuhì. Halarom hin duro an impluwensya han iya obra maestra nga Os Lusíadas nga an Pinortuges nga pinulongan agsob nga tinatawag nga "an pamúlong ni Camões".
Kinabuhi[igliwat | Igliwat an wikitext]
Damò nga mga detalye mahiunong han kinabuhì ni Camões nagpapabilin nga waray nahisabtan, kundi ginhuhunahuna nga natawo hiya han panahon han tuig 1524 o harani hini nga panahon. Hi Luís Vaz de Camões an uusá là nga anak nira Simão Vaz de Camões ngan han iya asawa nga hi Ana de Sá de Macedo.[2] Waray mahisabti kun diin hiyá natawo. Pipira han mga syudad o bungto nga agsob nga ginpepresenta nga lugar nga iya natawhan an mga syudad o bungto han Lisboa, Coimbra o Alenquer, bisan man kun an urhe nahibase hin gindedebate nga pag-interprete han usá han iya mga siday. Usá gihapon nga posibilidad an Constância nga amo an lugar nga diin hiyá natawo: usá nga estatwa niya mabibilngan dida hit bungto.
Hi Camões tikang hin panimalay nga nagtikang han amihan nga rehiyon han Chaves ha Portugal harani han Galicia. Ha sayó nga panuigon, binmiyà han pamilya an iya amay nga hi Simão Vaz basi mamiling hin pakabuhi hin karikohan ha Indya, pero namatay là ha Goa ha mga sumunod nga katuigan. Nag-otro pag-asawa an iya iroy.
An kinabuhi ni Camões usá nga maypagka-pribilehiyo ngan gin-edukar hiyá han mga Dominico ngan han mga Heswita. Tungod han iya mga kaurupod ha pamilya, mayda panahon nga tinmambong anay hiyá han Unibersidad han Coimbra, bisan man kun an mga rekord diri nagpapakità nga rehistrado hiyá (nagtambong hiyá hin mga kurso ha mga Humanidad). An iya batà o tiyo nga hi Bento de Camões, amo an sinisiring nga nakahatag ha iya hini nga edukasyon tungod han iya puwesto nga pagka-Prior didto han Monasteryo han Santa Cruz ngan Kansilyer ha Unibersidad han Coimbra. Masurong hiyá hin pagkaada hin akseso ngadto hin exclusiba na literatura, upod in mga buhat ha klasikal nga Griniyego, Romano, ngan Linatin, nagbasa hiyá hin Linatin, Initalyano ngan nagsurat hin siday ha Kinatsila.[3]
Nagpapakita ha iya gugma hin siday nga hi Camões, usá nga romantiko ngan idealista. Iginhuhurobhurob nga nahingaruyag hiyá kan Catarina de Ataíde, usa nga babaye-nga-kaupod han Reyna, nga patí gihapon kan Prinsesa Maria, an bugto ni Juan III han Portugal. Posible gihapon nga usa nga diri-gud-tinago nga paaliday han hadì dida han iya drama nga El-Rei Seleuco, pati gihapon in pipira pa nga mga panhinabo nga nakadangat han iya pagka-exilyo tikang ha Lisboa dida han 1548. Kinmadto hiyá ha Ribatejo nga diin nag-ukoy hiyá dida hin mga upod nga sangkay nga nagpaskob ngan nagpakaon ha iya. Nag-ukoy hiyá dida han lalawigan hin mga unom ka bulan.[3]
Nagpalista hiyá dida han militia ha panlangyaw, ngan kinmadto hiyá ha Ceuta ha otonyo han 1549. Didâ hin pag-awayan han mga Moro, nawad'an hiyá hin pangità han iya tuo nga matá. Binmalik hiyá ha urhe ngadto ha Lisboa ha 1551, nga nagbag-o, nga diin an iya panginabuhi kanan bohemyo. Han 1552, dida han relihiyoso nga fiesta han Corpus Christi, didto ha Largo do Rossio, nakasamad hiyá kan Gonçalo Borges, usá nga empleado ha palasyo ngan api han Kabalyerisa han Hadi. Nabilanggo hi Camões. An iya nanay nangaro han pagpagawas niya, namisita hin mga ministro han hadi ngan han Borges nga pamilya nga nangaro hin pasaylo. Ginpagawas hi Camões ngan gintugon nga bumayad hin 4,000 nga réis ngan magsirbe hin tuló ka tuig didto han militia ha Sinirangan.
Linmakat hiyá han 1553 patingadto ha Goa sakay han São Bento, nga pinamunoan ni Fernão Alves Cabral. Inmulpot an barko hin mga unom ka bulan tikang han paglakat. Ha Goa, nabilanggo hi Camões tungod hin utang. Nabilngan niya an Goa "usá nga pangiroyon han tanan nga mga matadong nga tawo" kundi nag-aram hiyá han mga lokal nga kostumbre ngan gin-aram niya an lokal nga heyograpiya ngan kasaysayan. Han iya syahan nga expedisyon, inmapi hiya hin usa nga pag-awayan dida han Malabar nga Labnasan. Ginsunod an pag-awan hin mga aragway ha mga ruta hin komersyo nga nahimutnga han Ehipto ngan India. Inmuli an plota ha Goa han mga Nobyembre 1554. Dida han iya panahon ha tuna, nagpadayon hiya pagsurat ha públiko, pati gihapon hin pagsurat hin mga surat para han mga diri-edukado nga mga tawo han plota.
Katapos han iya obligatoryo nga sirbisyo, gintaagan hiyá han posisyon hin hepe opisyal ha Macau. Gintubyan ha iya an pagdumara han mga tinatag-iyahan hin mga nagkawara o nagkamatay nga mga kasundalohan ha Sinirangan. Dinhi hini nga panahon, nagtrabaho hiya han iya epiko nga siday Os Lusíadas ("An mga Lusiada") dida hin lungib.
Gintahapan hiya hin paggasto han iya kalugaringon han mga salapi nga kanan gobyerno ngan binmiyahe hiyá ngadto ha Goa basi batonon an mga pantahap han tribunal. Didâ han iya pagbiyahe pagtibalik, harani han Salog Mekong harani han mga labnasan han Cambodia, nalunoran hiyá hin barko, natalwas niya an iya manuskrito kundi nawara an iya Tsina nga tig-ayonan nga hi Dinamene. An iya pakabuhi tikang han kalunod-hin-barko dida han Mekong nga Delta nagkaada hin lehendaryo nga detalye nga nakalangoy hiyá ha tuna nga kinakaptan ha igbaw an manuskrito han iya waray-pa-matapos nga epiko.[3]
Han 1570 nakabalik hi Camões ha Lisboa, nga diin duhá ka tuig an linmabay, nakapagmantala hiyá han Os Lusíadas, nga kun diin ginkita hiyá nga usá han mga bantugan nga Ibérico nga mga magsiriday hadto nga panahon.[4] Komo pagsuhol hini nga siday o bangin tungod han iya serbisyo ha Hirayo-nga-Sinirangan, gintagaan hiyá hin gamay nga pensyon (15000 ka réis) han batan-on ngan madedemalas nga Hadì Sebastian (naghadi 1557–1578).
Han 1578 nasumatan hiyá han makahuhulop nga kalupig ha Pag-awayan ha Alcácer Quibir, nga diin napátay hi Hadì Sebastian ngan narun-og an Portuges nga ehersito. Nagsurat hi Camões han Kapitan-Heneral han Lamego: "Tanan makakakita nga an mamaharalon ha akon amo an akon nasod nga kontento hi ako nga mamatay diri la dida hiton [ak nasod] kundi upod hiton [ak nasod]".
Namatay hi Camões ha Lisboa han 1580, ha panuigon nga 56. An adlaw han iya kamatay, 10 Hunyo DE, amo an nasodnon nga adlaw han Portugal. Ginlubong hiyá harani kan Vasco da Gama ha Jerónimo nga Monasteryo ha parokya han Belém ha Lisboa.
Mga kasarigan[igliwat | Igliwat an wikitext]
- ↑ The Lusiads
- ↑ "Luís Vaz de Camões". GeneAll.net. Ginkuhà 2013-10-21.
- ↑ 3.0 3.1 3.2 Chisholm 1911.
- ↑ Aguiar e Silva (2011, "Cânone literário português e Camões (O)"). An historyador nga hi Pero de Magalhães Gândavo nagsurat han 1574 nga "dirì makalupig an panahon han kasikat ni Camões" (idem, ibidem)
Mga sumpay ha gawas[igliwat | Igliwat an wikitext]
- Works by Luís de Camões at Project Gutenberg
- Works by or about Luís Vaz de Camões at Internet Archive
- Luís Vaz de Camões public domain nga mga audiobooks tikang ha LibriVox
- Luis Vaz de Camões – Catholic Encyclopedia nga barasahon
- Rimas ni Luís de Camões. Editor: Álvaro Júlio da Costa Pimpão. Coimbra: Acta Universitatis Conimbrigensis, 1953, 460 p.
- The Presence of Camoes: Influences on the Literature of England, America, and Southern Africa ni George Monteiro. Lexington: University Press of Kentucky, 1996, 189+10 pp.


text:
Sakit nga Ebola
An sakit nga Ebola in usa nga impeksyon nga tawo nga primata hin birus ngan Ebola hemorrhagic fever, or EHF]nga tungod han Ebolavirus.An mga sintomas nagtitikang dida sa duwa o tulo ka semana pagkatapos maimpeksyonan sa virus nga amo an Harumuhom, Sakit sa But-ol, Sakit sa Kalawasan, sakit sa Ulo. Sunod an Pagsuka, Pag oro-oro ngan an pagpantal-pantal danay nasunod dungan san pagluya san Atay ngan Bato. Sa sini nga takna an iba nagtitikang na sin Pagdugo sa sulod ngan sa gawas san kalawasan. [1] Ini nga sakit mayda hita-as nga possibilidad nga kamatayon nga a-ada sa 25 porsyento ngan 90 porsyento sadton na natapnan san birus, kasagaran ada ha 50 porsyento. [1] Tungod ini san low blood pressure from fluid loss, ngan kasagaran pagkahuman pa san unom abot deci-sais ka-adlaw human Makita an mga sintomas.[2]
An virus ngagsasamwak sa usa ka-tawo pama-agi san pakikipagkonekta diretsyo o iba pa nga tikang sa lawas san tawo nga mayda nga gindadara nga birus. Ine nga impeksyon makukuha manta diretsyo pama-agi sa usa nga bagay o lugar nga kontamingado sanga nga virus. Sa yanga, wara pa mai-dukyumentaryo kun an virus ngakukuha ba liwat sa hangin tapos ngahihingadto sa usa nga lahi, panganglitan sa lahi san tawo sa usa nga lugar. An virus ngakukuha gihapon tikang sa semelya ug gatas san ngangay sa usa ka-semanga abot usa ka-bulan pagkatapos san pagpapaupay. An Fruit bats an normal nga ngagdadara san ginsisiring nga virus nga ngatural nga sa ira ug dire liwat sira ngagkakamay-ada san ginsisiring nga virus. Ngatatapngan an usa nga tawo sine nga virus tikang san Fruit bats kun ngagkamay-ada diretsyo nga contact sanga nga hayop o hayop nga gin-tapngan sanga nga Fruit bats. Pagkatapos magkamayda sine nga virus an usa nga tawo, matatapngan nga niya an iya ig-kasi tawo. An iba pa nga sakit sugad san, malaria, cholera, typhoid fever, meningitis ug iba pa nga viral hemorrhagic fevers kaparehas gihapon san EVD. Gin-tetest an san dugo para san virus nga viral RNGA, viral antibodies o an virus mismo para magkonpirma san pag-dayagnos.
An pagkontrol san pagsarang san sakit nangingihanlan san koordinasyon na serbisyong medical, kaupod an pag-engage san komunidad. Ine na mga serbisyo medical ungay an: panhibaru san mga kaso san sakit, “contract tracing” san mga nakaupod san natapnan na tawo, malaksi na paggamit san mga serbisyo san laboratory, tama na pag-alaga ug panginanu san mga na-infected ngan tama na paglabog san mga namatay sungad san kremasyon o paglubong. An pagkontrol ungay an paglimita san pagsarang san sakit tikang san mga na-infected na mga hayop pakadto sa mga tawo. Mahihimu ine tungod san tama na pagkapot san mga potentially na-infected na mga “bush meat” habang nagsusul-ot san protektado na mga bado ngan tungod san maupay na pahluto bago kaunon. Ungay liwat sine an tama na pagsul-ot san mga bado ug paghugas san kamot kun harani sa tawo na may sakit. An mga sampol san tubig san tawo ug “tissues” tikang san mga tawo na may sakit kinahanglan makaputan san espesyal na pag-alaga.
Waray eksakto nga pagbulong o bakuna para sa birus nga napapalit, pero mayda pipira nga potensyal nga pagbulong na gin iinaraman. Damu nga paniguro na suportado para mabuligan an mga apektado; gin uungay an oral rehydration therapy (pag-inom han tubig na talagugti nga matamis ngan maasin) o paghatag intravenious fluids tungod sa mga pagbulong. Ini nga suportado nga pag ataman, dako nga kaupayan an resulta. An EVD una nga nakilala san tuig nga 1976 sa lugar san Sudan (parte yana san South Sudan), ngan sa Zaire (yana Democratic Republic of the Congo). An sakit halos permi nagsasarang sa mga tropikal nga rehiyon san sub-Saharan Africa.[1] Sa tuig nga 2013, an World Health Organization ginkompirma ngan ginbalita nga mayda kabug- usan nga 1,716 nga kaso sa 24 nga outbreaks. [1][6] An pinakadako nga pagsarang sa yana nga panahon, an epidemic na nahihitatabo yana sa West Africa, nga kabutngaan san Guinea, Sierra Leone ngan Liberia. [7][8][9] Sa ika-16 san Nobyembre 2014, ini nga pagsarang san ebola mayda 15,145 nga kaso nga naka resulta san 5,741 nga pagkamatay. [10][11]
Sinyales ngan Sintomas[igliwat | Igliwat an wikitext]
An kahalaba san oras san exposure sa birus ngan an development san sintomas san sini nga sakit danay ika-duha tubtob ika-baynte uno ka adlaw. Banabana base sa mathematical nga modelo nga prediksyon nga mga 5% nga kaso an pwede makakuha sa 21 ka adlaw para ma-develop.
An sintomas danay nagtitikang sa patigda nga sugad san influenza nga stado characterized hin kabutlaw, hiranat, pananakit san lawas ngan kaluluthan, harumuhon, ngan pagsakit san but-ol. An hiranat danay mas nahata-as pa sa 38.3 °C (100.9)°F. Ngan ginsusundan lat ini san pagsusuka, pag-uro uro ngan sakit sa tiyan. Sunod, pagkuri san pag-ginhawa ngan sakit sa dughan an pwede mahitabo, dungan san pamamaga, sakit sa ulo, ngan pagkalisang. Sa haros katunga san kaso, pwede an panit magdevelop san maculopapular rash(a flat area covered with small bumps).
Sa iba nga kaso, pwede magkamay-ada san pagdudugo sa gawas ngan sulod san lawas. Nagtitikang ini lima tikadto ikapito bago an siyahan nga sintomas. An tanan nga tawo nga natapnan sini nga sakit nagpapakita san paghamubo san pagbug-os san dugo. Pagdudugo san Mucos membranes ug kun diin man nga tinusukan san dagum an 40 – 50 porsyento and gin-report. Nagresulta ini siya san pagsuka san dugo, pagubo na may dugo. An pagdudugo san panit pwede makahimo san petechiae, purpura, ecchymoses or hematomas (labi an mga tinusukan san dagum nga mga lugar). Pagrugudugo san busag san alimutaw an pwede lat mahinabo. An sobra-sobra nga pagdugo diri gud normal, pero kun mahitabo, nakikit-an danay ini sa gastrointestinal tract.
An pagpakaupay pwede magtikang tikang sa ika-pito tubtub ika-katorse ka adlaw pagkatapos san siyahan nga sintomas. An kamatyan, nahihitabo tikang ika-unum tubtub ikaw-disisais ka adlaw tikang san siyahan nga sintomas, tungod san low blood pressure from fluid loss. Sa kabug-usan, an pagdurugo danay nagpapasabot nga dilikado an mahinanabo, tapos an ini nga pagkaubos san dugo magreresulta san pagkamatay. An iba nagkaka-coma. An iba nga nakatalwas san sakit, nagkakamay-ada san sakit sa lawas ngan kaluluthan, liver inflammation, ngan nagluluya an pamati nga iba pa na sakit. Labot pa siton naka-develop antibodies kontra ebola sa sulod san napulo ka tuig pero di pa gud klaro kun immune sa pabalik-balik nga inpeksyon. Kun mayda na nakatalwas, dire na siya makakatapon pa sa iba.
Tinikangan[igliwat | Igliwat an wikitext]
An EVD (Ebola virus disease) tikang ine sa upat(4) sa lima(5) nga mga virus san genus Ebolavirus. An upat nga virus axa an, Bundibugyo virus (BDBV), Sudan virus (SUDV), Taï Forest virus (TAFV) ug an Ebola virus (EBOV, formerly Zaire Ebola virus). EBOV, species Zaire ebolavirus, an usa sa kilala nga pingaka-delikado nga EVD-causing virus. An ikalima nga virus an Reston virus (RESTV), dire ine ngaghahatag sakit sa tawo kundi sa iba lugud nga lahi. An lima nga virus may koneksyon sa marburgviruses.
Miskin dire pa yanga klaro kun paangano ngagtikang an virus, tikang sa hayop pakadto sa tawo, ginpipinsaran yanga san mga eksperto nga ine nga tawo nga ngagkamayda direkta nga kontak sa mga hayop ug Fruit bat an tinikangan. Asay pa san mga paniki, an mga wild nga hayop dangay may-ada sanga nga virus sugad san mga ulot, chimpanzees, gorillas, baboons and duikers.
Magkakamay-ada la an hayop snga nga virus kun kumaon sira prutas nga ginkaongan san paniki nga ngagdadara sanga nga sakit. An pagdamo san prutas, an mga batasan san hayop ug iba pa nga factors, axa an ngagtitikang san pagsamwak san virus sa mga hayop. May ebedensya giahapon nga ginkakaptan, nga an ayam pati baboy poydi magkamay-ada san ginsisiring nga virus. An mga ayam nga may-ada san virus, ginsisiring nga dire sira ngakikitaan san mga sintomas, samtang an mga baboy ngaman, poydi pa makatapon sa iya mga ka-lahi. Dire pa yanga ngapapatud-an nga an mga ayam ngakaka-sampwak san virus.
Pagtapon[igliwat | Igliwat an wikitext]
Sa mga katawhan, an Ebola nga sakit nagsasarang la sa direkta nga pagkarawat san dugo or body fluids tikang sa tawo nga naka abat san tanan nga sintomas san sakit.[27][28][29] An body fluids nga mayda ebola nga kagaw an mga masunod, laway, lako, suka, hugaw, balhas, luha, gatas san iroy, ihi ngan semelya. An WHO nag siring nga an mga tawo la nga may ada san malala nga hapdos mao la an makakasarang san Ebola nga sakit tungod sa laway ngan an kabug usan nga kagaw waray pa mabalitaan nga masasarang tungod la sa balhas. Kadam-an sa mga tawo nga nagsasarang san kagaw, tungod la sa dugo, hugaw san tawo ngan suka. An mga masunod nga pwede surudlan san kagaw sa aton lawas an irong, baba, mata, bago nga samad, ngan hadhad. An Ebola pwede magsarang liwat sa dagko nga turo; pero sa tawo nga may-ada malala nga hapdos. Pwede ini mahitabo kun an tawo matapsikan san turo. [31] Pwede liwat maka apekto an paggamit san kontaminado nga dagom ngan syringes.[32][33] An kagaw nabubuhi sa mga butang san pipira ka oras kun mara ngan mabubuhi san pipira ka adlaw sa “body fluids”. [22] An Ebola nga kagaw pwede mabuhi sa sulod san 8 ka semana sa mga tawo nga “survivors” pagkatapos nira mahiupay nga pwede makatapon tungod sa pakig-hinglawas.[1] An Ebola pwede liwat matapon tungod sa gatas san iroy nga nahi-upay pala ngan dire matitigamnan kun sanu pwede na magpa suso an usa nga iroy. An mga tawo nga nahiupay na, dire na makatapon.[32] Hamobo an potensyal san pagsarang san kagaw sa mga nasud nga may-ada pasilidad ngan kapasidad nga maka ataman san tama nga konsiderasyon. Kasagaran, an tawo nga may-ada sintomas san sakit, dire maka biyahe nga waray kaupod.
An mga patay nga lawas “infected” la gihapon; kaya an mga tawo na kumapot san mga namatay sa mga tradisyunal na panlubong o moderno na proseso sugad san panbalsama, delikado na matapnan. 69% san mga kaso san “Ebola infections” sa Guinea san “2014 outbreak”, natapnan tikang sa dire protektado na pagkapot san mga “infected” na patay sa paglubong sa Guinea. An mga “health-care workers” na nagtatambal san mga natapnan makusog an panhitabo na matapnan liwat sira. An “risk” nagdako san ine na mga “workers” wara magsul-ot san tama na “protective clothing” sugad san “masks”, “gowns”, “gloves” ug proteksyun sa mata; wara ginsul-ot san tama; o dire tama na pagkapot san mga na kontamina na mga “clothing”. An “risk” komon sa parte san Africa kun diin hamubo an sistema san kalusugan ngan diin an sakit pwede mahinabo. An “hospital-acquired transmission” nahinabo sa mga “Afrian countries” tikang sa paggamit utro san mga nagamit na dagom. An iba na mga “health-care centers” na nagtatambal san mga tawo na may sakit wara liwat malimpyu na tubig. Sa U.S., an pagsarang san sakit sa duwa na “medical workers” na nagtatambal la sa mga natapnan, tikang kuno san kulang na training ug proseso.
Pagtapon sa Hangin[igliwat | Igliwat an wikitext]
Wara pa napatud-an nga mga pulong nga an EBOV natapon pinaagi sa hangin, ngan an pagtapon sa kahaginan strikto nga naobserbahan sa mga laboratory ug tikang la sa baboy pakadto sa mga primate pero diri tkinga sa mga primata pakadto sa mga primata. [27] [33] An pagtapon san EBOV pinaagi sa tubig ug pagkaon, ngan iba pa na mga karne wara pa liwat naobserbahan.[32][33] Wara pa pagtapon pina-aagi sa lamok ug iba pa na insekto an napatud-an. [32] An diri pagtapon pina-agi sa hangin dida sa katawhan amo an tungod sa maluya nga level san kagaw sa baga ngan iba pa nga parti sa Respiratory Sytem san Primata. [43]


text:
Buguias
An Buguias usa nga ika-upat nga klase nga bungto ha lalawigan han Benguet, Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 33,177 ka tawo ha 6,312 nga mga panimalay.
An ngaran nga Buguias tikang han pulong nga Bogey-yas, usa nga kilalado nga puy-anan hin mga Igorot han panahon ugsa-han-Espanyol. An kasurat ginbag-o ngan ginsurat nga "Buguias" han mga Espanyol nga mga namumuno. Sugad han Bogey-yas, in iba nga mga ngaran sugad han Loo, Tucucan, Tinoc, Buguias, Abatan, Ambuse (nga yana Kabayan), Lutab, Karao, Bokkod, Acupan, Kafagway (nga yana Syudad han Baguio), Benguet (nga yana La Trinidad), Mankayan, ngan Lepanto mga kilalado nga urukyan hin mga Igorot han panahon han mga Espanyol.
Mga baranggay[igliwat | Igliwat an wikitext]
An Buguias ginbahin ngadto hin napulo kag upat (14) nga mga baranggay.
- Abatan- The small city of buguias
- Amgaleyguey
- Amlimay
- Baculongan Norte
- Bangao
- Buyacaoan
- Calamagan
- Catlubong
- Loo- beey di inggay di mata na, hehehehe
- Natubleng
- Poblacion (Central)
- Baculongan Sur
- Lengaoan
- Sebang


text:
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Ini in alpabeto nga lista hin mga nasod han kalibutan, upod in mga naglulugaring nga mga estado (pati an mga ginkikilala ha langyaw ngan diri ginkikilala), gin-uukyan nga mga dependiente nga mga teritoryo ngan mga area hin ispisyal nga soberanya. Ginlalakip ngatanan nga kabahin ha ilarom han yakan-balaod han nahalista nga nasod, upod an teritoryo, teritoryo nga katubigan (upod an mga sulod nga mga katubigan ngan magsarapit nga mga zona), Exclusibo nga zona hin pan-ekonomiya, continental shelf ngan ispasyo ha kalangitan. Para hin lista hin mga naglulugaring nga mga nasod la, kitaa an lista han mga naglulugaring nga mga estado.
It mga ngaran han mga nasod han lista ginhahatag ha Winaray ngan ginlalakip an Winaray nga bersyon han halipot nga opisyal nga mga ngaran (e.g. Afganistan) ngan hin Winaray nga bersyon han (haruhalaba) nga opisyal nga ngaran (e.g. Islamico nga Republika han Afganistan). Diri karugsidngon nga it paglista hin ngaran hini nga artikulo nga mayda opisyal nga paglantaw hin pagdebate hin pagngaran kon mayda man.


text:
Natawo hiya ha Bonn , Alemanya , binmalhin ngadto ha Viena , Austrya , han mga una nga bahin han iya mga pagka-beynte, ngan didto inmukoy, nag-aram ha ilarom kan Joseph Haydn ngan dayon nga nagkamay-ada kasikat komo virtuoso nga pianista. Han urhe nga bahin han iya mga pagka-baynte nagtikang an iya pagkabungol, bisan pa nagpadayon pa gihapon hiya paghimo hin mga kilalado nga mga obra maestra han bug-os han iya kinabuhi ngaran sugad ini nga iya kakuri-an, bisan pa man han ka-absoluto an iya pagkabungol. Nagtrabaho hiya komo freelance nga kompositor, pag-arreglo hin mga subscription nga mga konserto ngan ginsuporta hiya hin pira nga mga riko nga mga sponsor nga nagkita han iya mga abilidad nga extraordinaryo.
ЭTa HacTpoйka пoзBoляeT дoбaBляTb B TBиTы иHфopMaцию o MecToпoлoжeHии, HaпpиMep HaзBaHиe ropoдa и ToчHыe koopдиHaTы, Ha Beб-caйTe и B cTopoHHиx пpилoжeHияx. Bы MoжeTe yдaлиTb cBeдeHия o MecToпoлoжeHии из cBoиx TBиToB B любoe BpeMя. ПoдpoбHee


text:
Gachalá
An Gachalá amo in usá ka bungto ngan munisipalidad ha Colombia didto han lalawigan han Guavio, nga kabahin han departamento han Cundinamarca. An urban nga sentro han Gachalá nahamutang hin kaharayô nga 148 kilometres (92 mi) tikang han pamunuan o kapital nga Bogotá ha kahitas-an nga 1,712 metres (5,617 ft) didto han Sinirangan nga mga Kabugkiran han Colombiano nga Andes. Ginsasapitán han munisipyo an katundan nga bahin han tungâ nga munisipyo han Ubalá ngan han departamento han Boyacá ha amihan, an sinirangan nga dapit han Ubalá ngan Medina ha sinirangan, an Fómeque, Junín ngan Gama ha katundan ngan an Fómeque, Medina ngan an departamento han Meta ha salatan.[1]
Etimolohiya[igliwat | Igliwat an wikitext]
An ngaran han Gachalá ginkuhà tikang han Chinibcha ngan nangangahulogan nga "dabá o surodlan nga clay han gab-i" o "kalupig han gab-i".[1][2]
Kaagi[igliwat | Igliwat an wikitext]
Ugsa han Espanyol nga pagsakop han Muisca, gin-uukyan an Gachalá han tribo nga Chío, nga api han Muisca. Han 1548, an katunaan han Gachalá gintatag-iyahan han cacique han Guatavita.[2]
Gintúkod an moderno nga Gachalá han Pebrero 22, 1810, ni Mariano de Mendoza y Bueno.[1]
Ekonomiya[igliwat | Igliwat an wikitext]
An prinsipal nga buruhatón ha Gachalá amo an hidroeléctrico nga planta han Guavio nga Reservoir.[2] An pagmina hin esmeralda usá gihapon nga importante nga ginkukuhaan hin pagpakabuhî han Gachalá. An 858 carats (171.6 g) nga Gachalá nga Esmeralda nabilngan ha ngan ginngaranan tikang han Gachalá.
Natawo ha Gachalá[igliwat | Igliwat an wikitext]
- Gonzalo Correal Urrego, antropolohista ngan arkeolohista
Galeriya[igliwat | Igliwat an wikitext]
Mga kasarigan[igliwat | Igliwat an wikitext]
- ↑ 1.0 1.1 1.2 (Kinatsila) Opisyal nga websayt han Gachalá
- ↑ 2.0 2.1 2.2 (Kinatsila) Gachalá, Cundinamarca


text:
Camaligan
An Camaligan usa nga ikalima nga klase nga bungto ha lalawigan han Camarines Sur, Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 19,188 ka tawo ha 3,432 nga mga panimalay.
Mga Baranggay[igliwat | Igliwat an wikitext]
An Camaligan ginbahin ngadto hin napulo kag tulo (13) nga mga baranggay.
- Dugcal
- Marupit
- San Francisco
- San Juan-San Ramon (Pob.)
- San Lucas (Pob.)
- San Marcos (Pob.)
- San Mateo (Pob.)
- San Jose-San Pablo (Pob.)
- San Roque
- Santo Domingo (Pob.)
- Santo Tomas (Pob.)
- Sua
- Tarosanan


text:
An California (i //) usa nga estado nga nahamutang ha Katundan nga Labnasan han Estados Unidos. Amo ini ha yana an estado nga gidamo-i hin katawhan,[15] ngan an ikatulo ha kadako hin kahaluag hin tuna (sunod han Alaska ngan Texas). Amo ini an balayan han kanan nasod ikaduha ngan ika-unom nga gidako-i nga lugar estadistika ha census (Los Angeles nga Metropolitano nga Kahaluag ngan Bahia han San Francisco nga Kahaluag), ngan han walo han kanan nasod kalim-an nga gidamo-i hin katawhan nga mga syudad (Los Angeles, San Diego, San Jose, San Francisco, Fresno, Sacramento, Long Beach ngan Oakland).[16] An ulohan nga syudad amo an Sacramento.
An naglalainlain nga heyograpiya han California naglalakip tikang han Labnasan han Pacifico ha katundan, ngadto han Sierra Nevada nga mga kabugkiran ha sinirangan—tikang han Pula-nga-kahoy–Douglas-fir nga mga kagurangan han kanawayan, ngadto han Disyerto Mojave nga mga kahaluag ha timugan. An butnga han estado amo an Butnga nga Siong, usa nga kahaluag hin pag-uma. Ha California nahamutang an gihataasi ngan gi-ubosi nga mga lugar han nagsasaragpit nga Estados Unidos (Bukid Whitney ngan Kamatayan nga Siong), ngan ini amo an mayda ikatulo nga gihalabai nga labnasan han ngatanan nga mga estado (sunod han Alaska ngan Florida). Masurong it mga linog tungod han kahamutang han estado ha ligid han Singsing hin Kalayo han Pacifico: mga 37,000 an nahitalaan ha tagsa tuig.[17]
An ngaran nga California han una gintawag hin dako nga kahaluag han Amihanan nga Amerika nga gin-angkon han Espanya nga naglakip han damo nga bahin han yana nga Habagatan nga Estados Unidos ngan han rawis han Baja California. Ha pagtikang han urhe nga bahin han ika-18 nga siglo, an kahaluag nga tinatawag nga Alta California, nga amo an teritoryo han California ha amihanan han Baja nga Rawis, ginkolonisar han Imperyo nga Espanyol komo kabahin han Bag-o nga Espanya. Han 1821, an Alta California nagin kabahin han Mehiko katapos han malinamposon nga panggubat o pangyera hini para hin paglugaring. Waray mag-iha katapos han pagtikang han Mehikano-Amerikano nga Gyera han 1846, mayda grupo hin mga mangurukoy nga mga Amerikano ha Sonoma nga nagdeklara hin naglulugaring nga Republika han California ha Alta California. Bisan man kon ini waray mag-iha, an bandera hini amo an nanguna para han yana nga bandera han estado han California. An pagdaog han Amerikano dida han gyera nagdangat han Tratado han Guadalupe Hidalgo, nga diin ginhatag han Mehiko an Alta California ngadto han Estados Unidos. An mga katundan nga kahaluag han Alta California amo an nahimo nga estado han California, nga ginpaapi nga ika-31 nga estado han Septyembre 9, 1850.
An Pagdali para hin Bulawan ha California nga nagtikang han 1848 dinmangat hin mga dagko nga pagbalhin ha katilingban ngan demograpko, nga diin damo nga mga paginmigrar tikang han Estados Unidos ngan ha langyaw ngan an nagsunod nga pagdukwag han ekonomimya. Mga importante nga pagpadukwag han syahan nga bahin han ika-20 nga siglo naglakip han pagsaka han Los Angeles komo sentro han industriya hin pagpali-aw ha Amerika, ngan an pagtubo hin dako ngan naglalakip han estado nga sektor hin turismo. An urhe nga bahin han ika-20 nga siglo nagdangat han pagpadukwag han mga sektor hin teknolohiya ngan impormasyon, nga makikit-an han pagpadukwag han Siong han Silicon. Dugang han malinamposon nga industriya ha pag-uma, mga iba pa nga mga amot han ekonomiya hini upod an aeroespasyo, edukasyon, ngan pag-manufacture. Kon usa nga nasod an California, ini amo an ikawalo nga gidakoi nga ekonomiya han kalibutan[18] ngan an ika-35 ka kadamo hin katawhan nga nasod. Mga hapit katunga han presko nga bunga han Estados Unidos gintatanom ha California, ngan nangunguna gihapon ini ha pagtanom hin mga utanon.[19]