text:
Talaan hin mga Mangulo han Estados Unidos
Ha ilarom han Batakan Balaud han Estados Unidos, an Mangulo han Estados Unidos in an ulo han estado ngan ulo han kagamhanan han Estados Unidos. Ha pagiging pinuno han sanga hit tagapagpatuman ngan ulo han kagamhanan federal ha pankabug-osan, an mangulohan in an gihataasi nga buhatan political han Estados Unidos ha impluwensiya ngan pagkakilala. Hiya liwat an Pinuno-nga-Tagasugo ha Nakaarmas nga Kusog han Estados Unidos. An mangulo in diri direkta nga ginpipili ha upat-ka-tuig nga termino han Kolehiyo Electoral (o ha pinaagi han Camara de Representante kon an Kolehiyo Electoral in diri makahatag hin mayorya absoluta ha bisan hin-o nga tawo). Tikang ha pagratifica han ika-duhakanapulo-kagduha nga pagliwan han Batakan Balaud han Estados Unidos ha 1951, waray tawo an poyde mapili ha buhatan han mangulo ha labaw ha duha ka beses. Kun linmingkod ha labaw han duha ka mga tuig ha termino nga may nahauna, diri na gintutugutan ini nga tawo nga mapili utro ha labaw han usa nga piniliay. Ha pagkamatay, pagbul-iw hit pwesto, o ha pagkatanggal tikang ha buhatan han mangulo nga nalingkod, an Sugbong Mangulo an masunod nga makapot han buhatan.


c: text/html

text:
Puerto Rico
An Puerto Rico, nga an opisyal nga ngaran han Kinatsila Estado Libre Asociado de Puerto Rico, ngan ha Iningles Commonwealth of Puerto Rico, usa nga teritoryo nga diri incorporado nga gindudumara han Estados Unidos nga mayda status hin autogobyerno o paglugaring hin pagdumara. Nahamutang ini ha dumagsaan o amihanan-sidlangan han Dagat Caribe ha sidlangan tikang han Republika Dominicana ngan katundan tikang han Islas Virgenes.
An mga Puertorriqueño sumala han Balaod Jones han 1917 mga bungtohanon o ciudadano han Estados Unidos.
[igliwat] Mga munisipyo han Puerto Rico
An Puerto Rico mayda 78 ka munisipyo (municipio). An mga ini na-elihir hin alkalde (alcalde) ngan lehislatura munisipal (legislatura municipal).

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Vizcaya
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Kinatsila nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An Vizcaya (ngaran ha Kinatsila) o Bizkaia (naran ha Vinascongado) usa nga probinsya han amihanan nga Espanya, ha kanawayon nga bahin han komunidad autonoma han País Vasco.
[igliwat] Populasyon
Han 1,133,444 ka tawo nga nangungukoy ha Vizcaya, mga 35% naukoy didto han kapital, Bilbao (ha Vascongado: Bilbo) ngan 88% dida han metropolitano nga kahaluag hini. An densidad han populasyon hini 512.34 ha tagsa km².
Nahimutang ha Vizcaya an Guernica (ha Vascongado: Gernika-Lumo), usa nga bungto nga ginkikita nga amo an ispiritwal nga sentro han tradisyonal nga País Vasco.
Iba nga mga importante nga mga bungto amo an Barakaldo, Getxo, Portugalete, Durango, ngan Balmaseda.
Iton Vizcaino usa nga diyalekto han Vascongado nga yinaknan nga gingagamit han rehiyon.
[igliwat] Kitaa gihapon
[igliwat] Mga Sumpay ha Gawas


text:
Hiligaynon
An Hiligaynon o Ilonggo usa nga Austronesyano nga yinaknan nga ginagamit ha Katundan nga Kabisay-an nga rehiyon han Kabisay-an ha Pilipinas. It Hiligaynon didto kaurugan ginagamit ha mga lalawigan han Iloilo ngan Negros Occidental. Gingagamit gihapon ini ha iba nga mga probinsya han mga kapuropod-an nga lakip han Panay, sugad han Capiz, Antique, Aklan, Guimaras, ngan damo nga mga dapit han Mindanao sugad han Syudad han Koronadal ha South Cotabato ngan ha probinsya han Sultan Kudarat. Mayda mga 7,000,000 ka tawo ha Pilipinas ngan ha langyaw han Pilipinas nga mga lumadnon nga nayakan hit Hiligaynon, ngan dugang nga 4,000,000 nga nakayakan hini hin hataas nga pagkakabisado hini. It Ilonggo amo gihapon it tawag han mga tawo nga naukoy ha Panay ngan han kultura nga nahanunungod han mga tawo nga nayakan hit Hiligaynon.
It Hiligaynon kaapi han mga Binisaya nga mga yinaknan nga banay.


text:
Metro Manila
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An Metropolitano nga Manila (ha Iningles: Metropolitan Manila; ha Tinag-alog: Kalakhang Maynila) o Nasodnon nga Kapital nga Rehiyon (ha Iningles: National Capital Region (NCR); ha Tinag-alog: Pambansang Punong Rehiyon) amo an kapital han Pilipinas ngan usa han mga katloan nga pinakadako hin populasyon nga mga metropolitano nga kahaluag han kalibutan. It Metro Manila usa han duha nga mga designar nga mga metropolitano nga kahaluag han Pilipinas, ngan an sugad gihapon hini amo an Metro Cebu.
An Metro Manila amo an metropolitano nga kahaluag nga naglalakip han syudad han Manila, ngan hin napulo kag unom nga mga nagpapalibot nga mga syudad ngan bugnto, upod an Syudad han Quezon, an kapital tikang han 1948 tubtob 1976. It Metro Manila amo an politikal, ekonomiya, sosyal ngan kultura nga sentro han Pilipinas, ngan usa han mga modero nga mga metropolis ha Timugan nga Asya. Damo nga mga lokal ha Syudad han Manila ngan ha mga probinsya an natawag hit rehiyon nga Manila la, bisan man kon ini diri ginkakauyonan hin mga lokal tikang han iba nga dapit han metropolis. It Metro Manila agsob nga ginpapahalipot nga M.M..
It Metro Manila amo an gigutiayi han mga administratibo nga rehiyon, pero amo ini an pinakadako hin populasyon ngan pinakahitaas an densidad hin populasyon, kay mayda hini populasyon nga 9,932,560 (sumala han 2000 nga census) hin kahaluag nga mga 636 ka kwadrado nga kilometro la an kadako. Amo la liwat ini an rehiyon nga waray mga probinsya. Ginsasapitan an rehiyon han mga lalawigan han Bulacan ha amihanan, Rizal ha sidlangan, ngan Cavite ug Laguna ha salatan. It Metro Manila nahamutnga gihapon han Bahia han Manila ha salatan ngan han Laguna de Bay ha timugan o salatan-sidlangan ngan an Salog han Pasig nasubay ha butnga hinin duha nga mga katubigan ngan nagtutunga hit rehiyon.
An pamulong nga Metro Manila diri angay igkalipat han metro nga riles nga sistema han rehiyon, ngan an pulong nga metro mismo pirme ginagamit ha pagtawag han metropolitano nga lugar (sugad ha the metro). An mga agi-anan nga riles tinatawag ha ira mga pagpahalipot sugad han LRT ngan an MRT, nga kilalado liwat nga Light Rail Transit ngan Metro Rail Transit respectivamente.
Ha papel, it Manila amo an pinili nga kapital nga lingkoranan han gobyerno han Pilipinas, pero ha tinuod, an mga lingkoranan han gobyerno nahamutang ha dirudilain nga mga dapit han Metro Manila. An ehekutibo ngan administratibo nga lingkoranan han gobyerno nahamutang ha Manila, pati gihapon an judikatura. An hitaas nga balayan han lehislatura (an Senado han Pilipinas) nahamutang ha Syudad han Pasay, samtang an ubos nga balayan (an Kapulongan hin mga Representante han Pilipinas) ha Syudad han Quezon.
[igliwat] Mga syudad ngan mga bungto
An Metro Manila nahibug-os hin napulo kag unom (16) nga mga syudad ngan usa (1) nga mga bungto. An tagsa bungto ngan syudad pinamunoan hin alkalde o mayor nga api han Metro Manila Mayor's League, nga kabahin han Metropolitan Manila Development Authority (MMDA).
¹ 2007 nga Census 2 Upod in mga baranggay nga gin-aawayan han mga syudad han Makati ngan Taguig.
An Metro Manila or the National Capital Region (NCR) diri sugad han iba nga mga rehiyon nga ginbahinbahin ngadto hin mga probinsya kondi ginbahin ini ngadto hin upat nga waray-function nga mga distrito, nga gintirok pinaagi ha heyograpiya nga batikan nga ginreperensya ha Salog han Pasig. Ini nga mga distrito ginhimo dida han 1976 pero waray ini mga lokal nga gobyerno ngan waray representasyon ha kongreso, diri sugad han mga probinsya. Gingagamit la ini nga mga distrito para hin mga panuyo hin fiscal ngan istadistika.
An mga syudad ngan bungto ha sakob han NCR ginbahin han upat nga mga distrito hin sugad hini:
- Syahan nga Distrito: Syudad han Manila
- Ikaduha nga Distrito: Syudad han Mandaluyong, Syudad han Marikina, Syudad han Pasig, Syudad han Quezon, San Juan
- Ikatulo nga Distrito: Syudad han Caloocan, Syudad han Malabon, Syudad han Navotas, Syudad han Valenzuela
- Ika-upat nga Distrito: Syudad han Las Piñas, Syudad han Makati, Syudad han Muntinlupa, Syudad han Parañaque, Syudad han Pasay, Pateros, Syudad han Taguig


text:
El Salvador
- Para hit lain nga kagamit, kitaa an El Salvador (pansayod).
An El Salvador nga an opisyal nga ngaran Republika han El Salvador (ha Kinatsila: República de El Salvador), usa nga nasod ha Butnga nga Amerika. Nagsasapit ini han Kalawdan Pacifico butnga han Guatemala ngan Honduras. Nahamutang ini ha Golfo han Fonseca, sugad han Nicaragua ha unhan nga salatan. Upod hin populyason nga mga 7 ka ribo o milyon nga tawo (Hulyo 2008 nga Census) ha 21,000 ka km, amo ini an mayda gidakoi hin densidad hin katawhan nga nasod ha Butnga nga Amerika, ngan guruguti-ay hin kadako kaysa han mga hagrani nga mga kanasoran. An kapital nga syudad han San Salvador amo an pinakaimportante nga metropolis han republika.
[igliwat] Mga pagbahinbahin ha teritoryo
An El Salvador ginbahin ngadto hin napulo kag upat (14) nga mga departamento, ngan ini liwat, ginbahin-bahin ngadto in duha ka gatos kaunman kag duha (262) nga mga munisipyo (municipio).


text:
Minalayo
- Diri ini angay igkalipat han Minalaynon nga pinulongan, nga usa nga Binisaya nga pinulongan ha Katundan nga Kabisay-an
An Minalayo in uska yinakanan ha banay Austronesyano. Ini in usa ha upat nga buhatanon nga yinakanan ha Singapura, ngan uska panbuhat nga yinaknan ha Sinirangan Timor, nahitabo tungod han pagdumara han Indonesya ha sulod han labaw han karuhaan ka tuig. Ini in tuminongnong nga ginyayaknan han 40 milyones nga katawhan ha sulod han estrecho han Malacca, lakip han mga baybayon han Rawis Malay han Malaysia ngan salatan nga Thailandya, lalawigan han Riau, an sinirangan nga baybayon han Sumatra ngan an Kapuropod-an Riau ha Indonesya, nga naging tuminongnong nga yaraknon han Jakarta ngan bahin han katundan nga baybayon nga Sarawak ngan Kalimantan ha Borneo.


text:
Panakayan
Iton panakayan (tinatawag gihapon nga transportasyon) amo an padalagan hin mga tawo, mga butang, mga senyal, ug impormasyon tikang hin usa nga lugar ngadto hin iba. An pulong nga transportasyon tikang ha Latin nga mga pulong nga trans ("tabok") ug portare ("pagdara").
[igliwat] Mga Aspeto hin Panakayan
Iton panakayan damo iton mga aspeto: ini hira puyde mabahinbahin ngadto hin tulo: infrastruktura, mga sarakyan, ug mga pagpadalagan o operasyon. Nalalakip hiton infrastruktura an mga transport network sugad hin kakarsadahan, mga riles hin tren, mga agi-anan ha kalangitan, mga kanal, mga pipeline ngbp. Iton mga sarakyan sinisiring nga mga nasakay hiton mga network, sugad hiton mga auto, mga bisikleta, mga bus, mga tren, mga idro. Iton pagpadalagan o mga operasyon amo an nahanunungod han pag-kontrolar han sistema, sugad han mga senyales han trafik ug mga ramp meter, mga railroad switch, air traffic control, ngbp, pati gihapon in mga polisiya sugad in paagi pagbiling kwarta para han sistema (sugad pananglitan, han paggamit hin mga toll o mga buhis han gasolina).
Kon ha haluag nga paglantaw, iton disenyo hiton mga network amo an trabaho han civil engineering o inhenyeriya sibil ngan urban planning (pagplano han sawang). An disenyo han mga sarakyan amo an nahanungod han mechanical engineering o inhenyeriya mekanikal ug mga ispesyalizado nga mga subfield sugad han nautical engineering ug aerospace engineering. An mga operasyon o pagpadalagan ispisyalisado, pero ini bangid trabaho ini han operations research o systems engineering.
[igliwat] Mga Paagi hin Panakayan
Iton mga paagi o modo amo in mga kombinasyon hin mga network, mga sarakyan, ug operasyon, ngan upod dinhe an pagbaktas, an sistema hin kakarsadahan, sistema han riles, mga sakayan ha kadagatan ug mga moderno nga pagpalupad.


text:
Sabah
An Sabah usa nga negeri o estado ha Malaysia nga nahamutang ha dumagsaan o amihanan-sidlangan nga dapit han isla o puro han Borneo (kitaa an mapa). Amo ini an ikaduha nga gidako-i nga estado ha Malaysia sunod han Sarawak, nga sapit hini dida ha habagatan o salatan-katundan. Mayda liwat ini linea upod han lalawigan han Sinirangan nga Kalimantan han Indonesya ha salatan. Bisan man ha status hini nga usa nga negeri o estado han Malaysia, an Sabah nagpapabilin nga gin-aagawan nga teritoryo; an Pilipinas mayda waray-gin-porsegir nga pag-angkon han kadam-an nga bahin han sidlangan nga dapit han teritoryo. An kapital han Sabah amo an Kota Kinabalu, nga kilalado han una nga Jesselton. An Sabah kilalado ha pagtawag nga "Sabah, negeri di bawah bayu", nga buot sidngon "Sabah, an tuna ha ubos han mga kahanginan", tungod kay an kahamutang hini ha salatan o ubos han masurong ig-bagyo nga rehiyon nga palibot han Pilipinas.


text:
Amihanan nga Korea
Iton Amihanan nga Korea o Amihan nga Korea o Corea del Norte, (ha Iningles: North Korea ngan ha Koreano: 조선민주주의인민공화국; hanja: 朝鮮民主主義人民共和國; Chosŏn Minjujuŭi Inmin Konghwaguk) nga ha opisyal nga pagtawag Demokratiko nga Republika han Katawhan han Korea (Koreano: Chosŏn Minjujuŭi Inmin Konghwaguk; hangul: 조선민주주의인민공화국; hanja: 朝鮮民主主義人民共和國), usa nga nasod ha Sidlangan Asia, nga naglalakip hiton amihanan nga tunga han Koreano nga Peninsula. Iton mga Amihanan-nga-Koreano ha kasagaran natawag hit ira nasod nga Pukchosŏn (북조선, "Amihanan nga Chosŏn").
[igliwat] Mga administratibo nga pagbahin-bahin
[igliwat] Mga dagko nga syudad


text:
Henry Wilson
Hi Henry Wilson (Pebrero 16, 1812 – Nobyembre 22, 1875) amo in Senador tikang ha Massachusetts . Han Amerikano nga Gyera Sibil, usa hiya nga nangunguna nga Republikano nga naningkamot pagbungkag han iya tinatawag nga Gahom han Maguuripon, nga iya ginhatagan hin kahulogan nga usa nga pakigsabot hin mga tag-iya hin uripon nga magdumara han gobyerno federal ngan magpugong han pagpadukwag han kagawasan.
Katapos han Gyera Sibil, an mga igkasi-Republikano ni Wilson nagnominar ha iya nga magin Sugbong-Mangulo han Estados Unidos. Napili hiya dida han 1872 nga magin ika-napulo-kag-walo nga Sugbong-Mangulo han Estados Unidos; nagsirbe hiya dinhe nga puwesto tikang Marso 4, 1873 kutob han Nobyembre 22, 1875, ha kamatay niya.


text:
Charles G. Dawes
Hi Charles Gates Dawes (Agosto 27, 1865 – Abril 23, 1951) amo in Amerikano nga finansyero ngan politko nga amo an ika-katloan nga Sugbong-Mangulo han Estados Unidos. Tungod han hiya buhat dida han Plano Dawes para han mga reparasyon han Gyera Pankalibotan I usa hiya han mga ginpasidunggan han Pasidungog Nobel para hin Kamurayaw. Nagsirbe hiya han Syahan nga Gyera Pankalibutan, hiya an Comptroller han Salapi han Estados Unidos, an syahan nga direktor han Bureau han Budget, ngan ha urhe nga bahin han kinabuhi, an Embahador han Estados Unidos ngadto han Reino Unido.
Inasaw-an hi Dawes kan Caro Blymyer han Enero 24, 1889, ngan an mag-asawa mayda duha nga mga biyolohikal nga mga anak, nga hira Rufus Fearing Dawes ngan Carolyn Dawes, ug duha pa nga mga gin-adopt nga mga anak nga hira Dana McCutcheon ngan Virginia Dawes (Waller 1998: 273).
Nagkumposo gihapon hi Dawas han Melodya ha A major nga ginhimo nga pop nga kanta nga It's All in the Game ha pagdugnga hini hin mga laray.


text:
Tsinino nga Bag-o nga Tuig
An Tsinino nga Bag-o nga Tuig in pinakamahinungdanon ha mga nahigaraan nga Tsinino nga pista. Ha Tsina, ini in kilala nga "Pista han Kathuraw," an literal nga paghubad han Tsinino nga ngaran 春節 (Pinyin: Chūnjié), tungod nga an panahon han kathuraw ha kalendaryo Tsino in nagtitikang lakip an lichun, an syahan nga pan-adlaw nga termino han Tsinino nga kalendaryo nga tuig. Ini in nagtitigaman han kahuman han panahon han kathagkot, pareho ha karnabal ha Katundan. An pista in nagtitikang ha syahan nga adlaw han syahan nga bulan (Tsinino: 正月; pinyin: Zhēngyuè) ha nahigaraan nga Tsinino nga kalendaryo nga natitima ha Pista han lampara nga aada ha ika-15 nga adlaw. An Bisperas han Tsinino nga Bag-o nga Tuig, an adlaw kun diin an mga banay nga Tsino in nagkatitirok para han ira tinuig nga pagkakaurusa nga paniklop, nga kilala nga Chúxī (除夕) o "Bisperas han naglalabay nga tuig.


text:
Pidlita an adlaw/oras para makit-an an fayl nga naggawas hito nga oras.
The following other wikis use this file:
- Usage on af.wikipedia.org
- Usage on ar.wikipedia.org
- Usage on ca.wikipedia.org
- Usage on da.wikipedia.org
- Usage on de.wikipedia.org
View more global usage of this file.
Iní nga paypay mayda dugang nga pagpasabot, nga bangin gindugáng tikang han digital nga camera o iskaner nga gin-gamit paghimo o pag-digitar hini.
Kon an paypay ginliwat tikang han orihinal nga kamutangan, mayda mga detalye nga bangin diri magpakita han ginliwat nga paypay


text:
Isla de la Juventud
An Isla de la Juventud[1] (nga ha literal nga Winaray Isla o Purô han Kabatan-on o Isla/Purô han Pagkabata) amo an ikaduha nga gidako-i nga Cubano nga isla ngan an ika-unom nga gidako-i nga isla ha Caribe. An isla mayda kahaluag nga 3056 nga km² (1180 nga kwadrado nga milyas) ngan ini 100 nga km ha salatan tikang han isla han Cuba, tabok han Golfo han Batabanó. An isla usa nga Ispisyal nga Munisipalidad ngan diri kabahin hin bisan ano nga lalawigan. An Isla de la Juventud gindudumara hin direkta han sentral nga gobyerno han Cuba.
An Isla de la Juventud amo an gidako-i han 350 nga mga isla ha Kapuropod-an han Canarreos (Archipiélago de los Canarreos), ngan mayda ini populasyon nga mga 100,000. An kapital ngan gidako-i nga syudad han isla amo an Nueva Gerona ha amihanan, ngan an ikaduha nga gidako-i ngan gima-iha-i nga syudad amo an Santa Fe ha súlod o iraya.
Isla de Pinos an ngaran han puro hangtod han pagbalyo-a han ngaran hini ngadto han yana nga ngaran dida han 1978.
[igliwat] Kaagi
Ini nga isla nabilngan ngan ginngaranan nga La Evangelista ni Cristóbal Colón dida han Hunyo 13 han 1494 han iya ikaduha nga biyahe ha bag-o nga kalibutan. Ha mga naglabay nga tuig ginngaranan an isla hin damo nga dirudilain nga mga ngaran sugad han Isla de las cotorras, Colonia Reina Amalia, Isla de los Piratas, ngan Isla del Tesoro; kilalado liwat ini ha mga syahan nga mga nangukoy dinhe ha mga ngaran sugad han Siguanea, Camarcó ngan Guanaja. Han siglo XIX an mga Espanyol nag desidir hin pagkolonisar hini ngan gintukod an kapital [[Nueva Gerona] dida han 17 han Disyembre han 1830. Ha hini liwat nga panahon gintawag an isla nga Isla de los Deportados ngan ha urhe nga panahon Isla de Pinos. Ini nga kataposa nga ngaran amo an tawag han isla tubtob han 1978, nga diin ini ginngaranan nga Isla de la Juventud, tungod han mga yukot nga mga batan-on tikang ha dirudilaing nga mga dapit han kalibutan ngan mga dirudilain nga mga probinsya han Cuba nga nag-aram hin praktiko ha ira mga pag-aram ngan nagtatrabaho ha mga plantasyones hin cítrico.
Ha pagtikang han siglo XX an Isla de Pinos amo an nagin kabutngaan hin pagkadebate han Estados Unidos, tubtob han 1907 nga diin an Estados Unidos ginkilala an soberaniya han Cuba hini nga isla pinaagi han Tratado Hay-Quesada, nga ginratipika dida han 1925.
Katapos han pag-atake han Cuartel Moncada, dida han 1953, hi Fidel Castro ngan pira nga mga nagtambong hini nga ginbuhat ginpanmilanggo dida han Presidio Modelo, tubtob han Mayo han 1955, nga diin ginpagawas hira tungod hin amnisitiya heneral.
Ha yana, an Isla de la Juventud usa nga ispisyal nga munisipyo, nga mayda populasyon nga 87.000 nga mga nangungukoy. An pan-ekonomiya nga buruhaton nahabatik dida ha agrikultura, labi na dida ha mga cítrico; ha pagkuha hin mármol; an panagat; ngan an cerámica nga artistika an paggamit.
[igliwat] Mga reperensya
- ↑ Directorate of Intelligence (2007-08-16). The World Factbook - Cuba. Ginkità dida han 2007-09-03.


text:
An Gresya o Grecia (ha Griyego nga yinaknan: Eλλάδa [kaluwas Ellada] o Eλλάς [kaluwas Ellas]) nga kilalado ha opisyal nga Republika Hellenika (ha Griyego: Eλλnvιkή Anuokpatίa o Elliniki Dimokratia)[5] usa nga nasod ha timugan o salatan-sidlangan nga Europa. Nahamutang ini ha salatan nga dapit han Peninsula Balkanika o Rawis han Balkanika. Mayda ini mga linea hin pagsapit upod han Albanya, an Republika han Macedonia[6] ngan Bulgaria ha amihanan, ngan han Turkeya ha sidlangan. An Dagat Aegeo nahamutang ha sidlangan ngan salatan han mainland o dig-on nga tuna han Gresya, samtang an Dagat Ionico nahamutang ha katundan. An duha nga kabahin han Sinirangan nga Meditteraneo nga nahanunungod han Gresya mayda damo nga mga isla, isleta ngan bato nga mga isla.
[igliwat] Administratibo nga pagbahinbahin han Gresya
-
Prinsipal nga barasahon: Mga periferya han Gresya
-
Prinsipal nga barasahon: Mga prefektura han Gresya
Ha administrasyon, an Gresya ginbahin ngadto hin mga rehiyon o periferya (πepιφέpeιeς ha Griyego) ngan ini ginbahinbahin ngadto hin kalim-an kag usa nga mga prefektura o nomoi (ha Griyego nomos kon uusa nomoi kon sobra usa). Mayda liwat usa nga autonomo nga estado, an Bukid Athos (ha Griyego: Όpoς Άθwς, Oros Athos nga tinatawag liwat nga ΆYιov Όpoς, Hagion Oros, "Baraan nga Bukid"), nga nagsasapit han periferya han Butnga nga Macedonia.
[igliwat] Mga kasarigan


text:
Prosa
Iton prosa in pinakaagsob nga porma hin linggwahe, nga aplikano ha ordinaryo nga istruktura pan-grammatika ngan natural nga pag-agos hin panyakan, igkumpara han paggamit hin istruktura ritmika (sugad han minat-an nga siday). Bisan may-ada mga mahugot nga debate han pagkahimo hin mga prosa, an iya pagkayano ngan hukal nga kahimo nga istruktura in nagpakadto ha paggamit hin mayorya han yinaknan nga dialogo, paktuwal nga kurukayakan sugad liwad han mga himangrawon ngan himo-himo nga susmatanon nga mga sinurat. Agsob ini gingagamit, pananglitan, ha literatura, peryodiko, magasin, mga ensayklopedya, pag-broadkast, pelikula, kasaysayan, pilosopiya, balaod ngan iba pa nga dirudilain nga porma hin komunikasyon.


text:
Los Panchos
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Kinatsila nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An Los Panchos (nga kilalado gihapon nga Trio Los Panchos) usa nga trio hin musika nga bantogan o kilalado ha bug-os nga kalibutan. An tulo nga mga api han Los Panchos nakanta ngan natokar hin sista. Gintikang ini nga trio ha Nueva York han tuig 1944 hin duha nga Mehikano nga hira Alfredo Gil ngan Chucho Navarro ngan hin usa nga Puertorriqueño nga hi Hernando Aviles.


text:
Bruselas
An Bruselas o Brussels (Inolandes: Brussel; Frinanses: Bruxelles, kaluwas [bʁysɛl]), inopisyal Brussels Region o Brussels-Capital Region in ulohan han Belhika ngan an de facto nga ulohan han Unyon Europea (EU). Ini an gidakoi nga lugar urbano ha Belhika, nga naglalakip hin 19 ka mga munisipyo, lakip an munisipyo han Syudad han Bruselas, kun diin ini an de jure nga ulohan han Belhika, ha pagdugang han lingkuran han Frinanses nga komunidad han Belhika nan han Komunidad Flamenca.
[igliwat] Mga kasarigan
- ↑ Brussels. City-Data.com. Ginkità dida han 2008-01-10.


text:
Rio de Janeiro
An syudad han Rio de Janeiro (lokal nga Pinortuges nga pagluwas: [ˈʁiu dʒi ʒaˈnɛjɾu],[1] Salog han Enero), nga an bug-os nga ngaran ha pagtikang São Sebastião do Rio de Janeiro (San Sebastian han Salog han Enero), amo an kapital han estado han Rio de Janeiro ngan amo an ikaduha nga gidako-i nga syudad han nasod Brasil. Ini amo gihapon an ikatulo nga gidako-i nga metropolitana nga kahaluag ngan aglomerasyon ha Salatan nga Amerika[2][3] ika-6 nga gidako-i ha mga Amerika, ngan ika-26 ha kalibutan.[4]
An syudad amo an ulohan o kapital han Brasil hin haros duha ka siglo, tikang han 1763 tubtob han 1815 han panahon nga kolonyahanon nga Portuges, tikang han 1815 tubtob han 1821 komo ulohan han Gin-usa nga Ginhadi-an han Portugal, Brasil ngan han Algarves, ngan tikang han 1822 tubtob 1960 komo ulohan hin naglulugaring nga nasod. Gin-agnayan an Rio nga Cidade Maravilhosa o "Urusahon nga Syudad".
An Rio de Janeiro in nagrerepresentar han ikaduha nga gidakoi nga GDP han nasod (ngan ika-30 nga gidakoi ha kalibutan, nga ginbabanabanahan nga may-ada 343 bilyones reais (IBGE/2008), ngan ini in mga ulobuhatan han duha nga mga dagko nga Brasilhanon nga companya - Petrobras ngan Vale, ngan mga dagko nga companya han lana ngan teleponyo ha Brasil, labot la han mga gidakoi nga conglomerato han medya ngan companya han communicasyon ha Salatan nga America, an Mga Katig-uban Globo. Balay hin damo nga mga unibersidad ngan mga instituto, ini an ikaduha ha gidakoi nga pamumutnga han panhalikat ngan panpadukwag ha Brasil, nga may-ada 17% han nasodnon nga produksyon syentifico - sumala han 2005 nga datos.
An Rio de Janeiro in ginkakadtoan nga dagkonbungto ha salatan nga hemisfero ngan in bantog ha natural nga kalibungan, mga karisyuhan carnival, samba, Bossa Nova, ngan mga dagat balneario sugad han Barra da Tijuca, Copacabana, Ipanema, ngan Leblon. An iba nga gibantogi nga tigaman ha pagdugang han mga dagat in naglalakip an higante nga estatuwa han Cristo nga Manurubos ('Cristo Redentor') ha bawbaw han Bukid Corcovado, nga ginngaranan nga usa ha Pito ha Bag-o nga Makalilisang ha Kalibutan; bukid Tinapay hin Asukar (Pão de Açúcar) lakip an iya de cable nga kotse; an Sambódromo, ngan Estadio Maracanã, usa ha gidakoi nga estadio panfotbol ha kalibutan. An 2016 Katpaso nga Olimpico in mahihitabo ha Rio de Janeiro, kun diin matitigamnan nga syahan nga makapot an usa nga Salatan Americanhon nga dagkonbungto hini nga panhitabo. Igdudumara liwat an kataposan nga mulay han 2014 FIFA World Cup ha kanan Rio Estadio Maracanã.
[igliwat] Heyograpiya
An Rio de Janeiro in nahamutang ha kanan Brasil Atlantico baybayon nga dapit, harani ha Tropico han Capricorn, kun diin an baybayon hin naatubang pasinirangan-katundan. Kadak-an naatubang pasalatan, an syudad in nahitukod ha sabang hini nga bagis nga baybayon, Bahia han Guanabara, ngan an iya pasakob in gintitigamnan hin usa nga katungtungan hin tuna nga gintatawag nga Tinapay hin Asukar (Pão de Açúcar) – usa nga nakikilal-an ha syudad.
An Sentro, an kabutngaan han Rio, in natungtong ha mga patag han katundan nga baybayon han Bahia han Guanabara. An durudako nga bahin han syudad, agsob gintatawag nga Sona Amihanan, in naunat pakadto ha dumagsaan han mga patag nga naglalakip han pandagat ngan pantuna nga mga sedimento ngan mga bukid-bukid ngan pipita nga batoon nga mga bukid. An Salatan nga Sona han syudad, nga naabot han mga kadagatan, in mayda katubtuban tikang ha Sentro ngan tikang ha Amihanan nga Sona pinaagi hann baybayonon nga mga bukid. Ini nga mga bukid ngan mga pungtod in mga lapos han Serra do Mar ha kanawayan, an daan nga gneis-granito nga kadena hin kabugkiran nga nagpoporma han mga salatan nga mga pakiling nga katunaan han Brasilhanon nga mga Hitaas nga Katunaan. An kadak-an han Katundan nga Sona, in nauutod han bukidnon nga mga katunaan, nga maaabot pinaagi han mga bag-o nga dalan ngan tunel ka kataposan han ika 20 nga gatostuig.
An popyulasyon han syudad han Rio de Janeiro, nga aada ha kahaluag nga 1,182.3 kilometro kwadrado (456.4 milya kwadrado), in ginbabanabanahan nga aada ha 6,100,000. An popyulasyon han durudako nga lugar metropolitana in ginbabanabanahan nga aada ha 11-13.5 milyones. Ini an kanan Brasil ulohan tubtob 1960, kun diin ginsaliwanan han Brasilia. An mga monupyo han syudad hin ginkikilala nga Cariocas. An buhatanon nga awit han Rio amo an "Cidade Maravilhosa".
[igliwat] Mga kasarigan
- ↑ Ha kalain nga Brasilenyo nga Pinortuges nga ginyayakan ha Rio de Janeiro, sumala han Larousse Concise Dictionary: Portuguese-English, 2008, p. 339 (nga diin an mga pagluwas "refletem a língua falada no Rio de Janeiro"). An Europeo nga Pinortuges nga pagluwas amo an: [ˈʁiu dɨ ʒɐˈnɐjɾu]
- ↑ R.L. Forstall, R.P. Greene, and J.B. Pick, "Which are the largest? Why published populations for major world urban areas vary so greatly", City Futures Conference, (University of Illinois at Chicago, July 2004) – Table 5 (p.34)
- ↑ City Population agglomeration list. City Population. Ginkuhà dida han Hulyo 30, 2009.
- ↑ Rio 2016. Rio 2016. Ginkità dida han Marso 14, 2010.


text:
Corporasyon
An corporasyon kay usa nga sikat nga pamaagi hin pagtitirok hit mga tawo para ha magkapareho nga panuyuan maging panneggosyo man o iba nga katuyuan.
[igliwat] Tikang ha Balaod it Kinabuhi
Nabubuhi it corporasyon tungod hit balaod. Diri man ngani hiya tawo pero it pagkita hit balaod, baga-baga hiya usa nga tunay nga tawo. Waray niya kakayahan magbuhat hin biskan ano, labot la an mga ginpatapod han balaod.
[igliwat] Kinaiya
Kun matindog na an usa ka corporasyon, poydi na hiya kumiwa para matuman it iya panuyuan. Mayda na hiya kakayahan makakiha ngan magkiha ha iya ngaran. Poydi liwat hiya magkamayada kalugaringon nga tatak para magpahitood hit mga dokumento. Mayda hiya kalugaringon nga personalidad na magkaiba han mga tagapagdumara ug tag-iya. Poydi hiya makapagtagiya hin kagamiton ug katunaan. Diri liwat hiya basta-basta mawawara biskan it mga tag-iya ug tagdumara magkamagtay o magkababalyuhan. Napadayaon la gihap iya kinabuhi sunod han nakasaad ha Artikulo han Pagcorporasyon o Sertipiko han Pagcorporasyon.
[igliwat] Waray pisikal na lawas
Tungod nga ginhimo la hiya han balaod, waray ini hiya lawas. Nakakagios la hiya tungod han iya mga ahente. It iya ahente amo an mga direktor ngan tagapagdumara han corporasyon.
[igliwat] Kaupayan
Mayda kalugaringon na personalidad an corporasyon. Ha mata hit balaod, bulag it corporasyon ha mga tag-iya ug tagdumara. Tungod hini, diri makakalanat it mga nautangan han corporasyon ha mga ari-arian han tagdumara ug tag-iya labot la an mga pinondar han mga tag-iya ha corporasyon. Madali liwat magbalhin hin mga bahin an usa nga tag-iya. Mas nakakatirok hin durudako na puhunan an corporasyon tungod it iya kinaiya. Kadam-an ha mag tagapagdumara han corporasyon magkarit liwat, nakakapili man ug nakakaaghat hit mas maupay nga empleyado an usa nga corporasyon ha gawas han mga tag-iya.
[igliwat] Klase pamaagi hit Bahin
- May barabhin (stock)
- Waray Barabhin (non-stock)
[igliwat] Kodigo han mga Corporasyon ha Pilipinas
An daan na balaod han corporasyon ha Pilipinas amo an Act No. 1459 na napatuman han Abril 1, 1906. Ini nabalyoan han Batas Pambansa Blg. 68 na napatuman han Mayo 1, 1980.
[igliwat] Securities and Exchange Commission
An ahensya han gobyerno ha Pilipinas nga tagabantay ngan nagpapausbong han mga corporasyon ha Pilipinas amo an Securites and Exchange Commission.


text:
Sevilla
- Para han iba nga kagamit, kitaa Sevilla (pansayod).
An Sevilla (nga tinatawag ha Ininglis nga Seville) amo an usa ka syudad ha Espanya nga amo an sentro hin arte, kultura ngan panalapi ha salatan nga dapit han Espanya. Amo ini an kapital han komunidad autonoma han Andalucía ngan han lalawigan han Sevilla. Nahimutang ini ha patag han Salog han Guadalquivir nga mayda average nga kahitaas hin 7 ka metros ha igbaw han nivel han dagat. An mga nangungukoy tinatawag nga mga Sevillanos (kon kababayin-an Sevillanas) o Hispalensis. An populasyon han syudad han Sevilla mga 703,206 han 2009 (INE), ngan amo an nakahimo han Sevilla nga ika-upat nga gidako-i nga syudad han Espanya. An katawhan han metropolitano nga kahaluag (urban nga kahaluag upod an mga hagrani nga kabungtoan) mga 1,493,416 dida han 2009 (INE nga pag-estimar).


text:
Imperyo Mongol
An Imperyo Mongol amo an imperyo ha ika 13 ngan ika 14 siglo nga it teritoryo naunat tikang ha Asya pakadto ha Sidlangan Europa. Amo ini an gidadakoi nga sunodsunod nga imperyo ha kaagi han kalibutan; nga nagtikang ha pagtarampo han mga tribo Mongol ngan Turkiya ha kabag-ohan nga Mongolia, nga dumako tungod hin mga pagsakop, kahuman hi Genghis Khan natawag nga tagapamuno han tanan nga Mongo ha 1206. Ha gihahataasi nga ginabut han mga Mongol, naunat ini tikang ha Danube ngado ha Dagat han Hapoon ngan tikang ha Artiko pakadto ha Camboja, nga ha tanan mayda 33.0 ka ribo o milyones km² (ha 1279), katlima (1/5) han tuna han Kalibutan, nga nasakop han 100 ka ribo adto nga panahon.


text:
Europa
An Europe ginsisiring nga usa han mga pito nga kontinente nga, hini nga kaso, mas kultural ngan politkal nga pagkakaiba kaysa hin fisioheyograpiko. Ha pisikal ngan geolohiya, an Europa usa nga subkontinente o dako nga peninsula, nga naghihimo hiton pinakakatundan nga bahin han Eurasia. An katubtoban han Europa ha amihanan amo an Kalawdan Arctico, ha katundan an Kalawdan Atlantico ngan ha salatan han Dagat Mediterraneo ngan han Caucasus. An katubtoban han Europe ha siniringan diri klaro, pero ha tradisyon ini amo an watershed para han mga Kabugkiran Ural ngan Dagat Caspian ha timugan o salatan-sinirangan: an mga Ural ginsisiring han kadam-an nga heyograpiko ngan tektoniko nga tigaman nga nabulag hiton Asya tikang han Europa.
An Europa amo an ikaduha nga gigutiayi nga kontinente han kalibutan ha kahaluag, nga mga 10,430,000 ka kwadrado nga kilometro (4,020,000 ka kwadrado nga milya) o 2.0% han katunaan han Kalibutan, ngan ini darudako la kaysa han Australia. Ha populasyon, amo ini an ikatulo nga gidakoi nga kontinente (an Asya ngan Africa darudako) nga mayda populasyon nga labaw hin 705,000,000, o mga 11% ha populasyon han kalibutan.
[igliwat] Kitaa Gihapon


text:
Pasismo
An Pasismo amo an radikal ngan otoritaryan nga nasyonalista politikal nga idelohiya ngan usa ka corporatista ekonomiya nga idelohiya. An mga pasista natuo nga an nasod o lahi pirmi diri nagkakaarasya nga dun diin an makusog la an mabubuhi ha pagiging makusog, may gamit, ngan pagtindog han ira kalugaringon kontra ha mga magluya. Ginduduso han mga pasista an pagtukod han usa-ka-partido nga estado. Gindidiri han mga gobyerno pasista ngan ginpupugngan an mga pagtipa ha gobyerno ngan kiwa pasista.


text:
Teknolohiya
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An teknolohiya usa nga konsepto nga nahanungod hiton paggamit ngan kinaadman hin mga garamiton ngan mga pagbuhat ngan tiunan-o an paka-apekto hini han abilidad hin paggamit ngan pagkaangay hiton kalibungan. Ha sosyudad han katawhan, amo ini an dangat han siyensya ngan inhenyeriya, bisan man kon in pira nga mga pagpadukwag ha teknolohiya nahiuna hini nga duha nga konsepto. Iton teknolohiya usa nga pulong nga an katinikangan tikang han Griyego nga pulong "technologia", "texvoλoYίa" — "techne", "tέxvn" ("paagi") ngan "logia", "λoYίa" ("pulong").[1] Kondi, diri masayon iton limitado nga kahubad hini nga pulong; an pulong nga "teknolohiya" nanginginlabot gihapon hiton mga butang nga may gamit han katawhan sugad han makina, hardware o mga garamiton, pero puyde gihapon maglakip hin mga darudako nga mga tema, sugad hiton mga sistema, paagi hin pag-areglo, ngan mga technique. Iton pulong puyde gihapon gamiton ha luob, o ha mga ispisipiko nga mga larangan: sugad hini nga mga pananglitan han "teknolohiya ha paghimo", "teknolohiya ha medisina".
[igliwat] Mga kasarigan
- ↑ Definition of technology. Merriam-Webster. Ginkità dida han 2007-02-16.


text:
Elepante
An elepante[1] o gadya[2] (alternatibo nga kasurat: gadyà)[3] amo an mamalya nga hayop ha orden Proboscidea ngan banay Elephantidae.
[igliwat] Etimolohiya han mga ngaran ha Winaray
An pulong nga elepante tikang han Kinatsila nga elefante samtang an pulong nga gadyà han una nangahulogan nga usa nga elepante tikang ha Jolo[4]. An pulong nga gadyà puyde liwat mangahulogan nga usa nga pulong nga ginagamit ha kasahiran hin pagtawag hin dako nga manananap o hayop.
[igliwat] Mga kasarigan
- ↑ Abuyen, Tomas A. Diksyunaryo Waray-Waray [Visaya] English-Tagalog. Kalayaan Press Mktg. Ent., Inc. Quezon City. Tuig 2000. ISBN 971-08-6050-X. Pakli Ihap 88.
- ↑ Makabenta, Eduardo A. Sr. Pagpurulungan nga Binisaya (Waray) ha Leyte ug Samar (Binisaya-English English-Binisaya Dictionary) (ika-2 nga edisyon). Adbox Book Distributors and Eduardo A. Makabenta Sr. Foundation. Quezon City Tuig 2004. ISBN 971-92875-1-9 (clothbound) ISBN 971-92875-0-0. Syahan nga pagmantala Quezon City:Emandzsons 1979. Ikaduha nga edisyon gin-editar ni Eduardo T. Makabenta Jr. pakli 51
- ↑ Tramp, George Dewey Jr. Waray-English Dictionary Dunwoody Press Kensington, Maryland USA 1995 pakli 150
- ↑ Tramp pakli 51


text:
An Japan o Hapon (ha Hinapon: 日本 nga kon ginRomanisar Nihon o Nippon, nga ha opisyal nga tinatawag ha Hinapon nga 日本国 nga ha Linatin nga agi Nippon-koku o Nihon-koku) usa nga kapuropod-an nga nasod ha Sinirangan nga Asya. Nahamutang ini ha Kalawdan Pacifico ngan ha sidlangan han Dagat han Hapon, Republika nga Popular han Tsina, Amihanan nga Korea, Salatan nga Korea ngan Rusya, tikang han Dagat han Okhotsk ha amihanan ngadto han Sinirangan nga Dagat Tsina ngan Taiwan ha salatan. An kasurat nga kanji nga amo an nahimo han ngaran han Hapon nangangahulogan nga "nagtikang han adlaw", ngan amo ini nga agsob tawagon an Hapon nga "Tuna han Nasidlang nga Adlaw".
[igliwat] Administratibo nga pagbahin-bahin
An Japan mayda kap-atan kag pito nga mga prefektura, nga tagsa gindudumara hin elehido nga gobernador, lehislatura ngan administratibo nga burukrasya. An tagsa prefektura ginbahin-bahin ngadto hin mga syudad, mga bungto, ngan mga barrio.
An nasod yana may-ada administratibo nga pagreorganisa ha paghiusa hin damo nga mga syudad, bungto ngan barrio. Ini nga proseso magreresulta in pag-iban han ihap han mga sub-prefektura nga mga administratibo nga rehiyon ngan ginkikita ini nga maka-iba hin mga garastohon ha administrasyon.[9]
[igliwat] Lista han mga prefektura ha ISO nga ka-arreglo
An mga prefektura agsbo nga gingugrupo ngadto hin mga rehiyon. Ini nga mga rehiyon diri pormal nga gin-indikar, waray nira mga elehido nga mga opisyales ngan diri hira mga pormal nga mga entidad. Kondi bisan pa, agsob an pag-grupo han mga prefektura kon diin hira nahamutang ha heyograpiya. Tikang ha amihanan ngadto ha salatan (inihap ha ISO 3166-2:JP nga ka-arreglo), an mga prefektura han Hapon ngan an mga rehiyon nga agsob hira gin-gugrupo amo an:
An Karafuto, usa nga bahin han isla han Sakhalin ha amihanan tikang ha Hokkaidō (waray ginpakita dida han mapa), kabahin han Japan tikang han 1907 tubtob han Gyera Pankalibotan II. An bug-os nga isla han Sakhalin gindudumara na yana han Rusya, pero mayda mga Hapones nga nasiring nga an Karafuto kabahin pa gihapon han Hapon.
[igliwat] Lista han mga prefektura ha alpabeto nga ka-arreglo
Mga tigaman: ¹ dida han 2000; ² km²; ³ per km²
[igliwat] Mga reperensya


text:
Santiago, Isabela
An Syudad han Santiago usa nga syahan nga klase nga syudad ha lalawigan han Isabela, Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 110,531 ka tawo ha 22,401 nga mga panimalay.
[igliwat] Mga baranggay
An Syudad han Santiago ginbahin ngadto hin katloan kag pito (37) nga mga baranggay.
[igliwat] Mga sumpay ha gawas
- Opisyal nga Websayt han Gobyerno han Syudad han Santiago
- Mga litrato han Syudad han Santiago
- Philippine Standard Geographic Code
- 2000 Philippine Census Information
- Philippines business directory
- Impormasyon mahitungod han Syudad han Santiago
- Filipino Community
- Galeriya hin litrato han Santiago


text:
Enero 1
An Enero 1 an ika-1 nga adlaw han tuig han Kalendaryo Juliano ug kalendaryo Gregoriano. Ha alternatibo nga pagngaran ha Winaray, Paniniyahan 1. Iton pulong nga tuig han kalendaryo o calendar year amo an kabutang han mga bulan, tikang Enero tubtob Disyembre. An syahan nga adlaw han medieval nga Juliano nga tuig ha kasagaran dida hin adlaw nga diri Enero 1. Ini nga adlaw ginpili nga syahan nga adlaw han tuig Juliano han tanan nga Katundan nga Europa nga mga kanasuran labot la han Inglaterra dida han mga 1450 ug 1600. An kalendaryo Gregoriano nga ginpagawas dida han 1582 waray magmando nga an Enero 1 amo an New Year's Day o an syahan nga adlaw han ihap hini nga tuig. Bisan man kon an Inglaterra nagtikang han ihap han iya tuig dida han Marso 20 (Lady Day o Adlaw han Annunciacion), dida han butnga han ika-13 nga siglo ug 1752, an Enero 1 gintawag nga New Year's Day, ngan kaupod han Pasko ngan ha panalagsaon, Twelfth Night (Ika-Napulo kag Duha nga Gab-i), usa nga holiday nga mahinhatag hin mga hatag o regalo. Mayda pa 364 nga adlaw (365 kon leap year) nga nahabilin hit tuig.


text:
Luparan
An luparan o lupadan (puyde liwat tugpahan) amo it paradahan hit mga sarakyan na nalupad sugad hit eroplano ngan iba pa. Kasagaran mayda ito hiya kalsada na poydi gamiton paglupad ug pagdaung hit mga eroplano. An mga eroplano nagbabalhin hin mga tawo ug mga karga tikang ngan pakadto ha iba nga lugar.
[igliwat] Pagkaiba-iba hit mga luparan:
[igliwat] Luparan nga pansakob han nasod (Domestic Airport)
Nakarawat hit mga eroplano nga tikang ngan pakadto ha iba nga luparan ha sulod hit usa la ka nasod.
[igliwat] Luparan nga panlangyaw (International Airport)
Nakarawat hit mga eroplano nga tikang ngan pakadto ha iba nga luparan biskan ha sulod ngan gawas hit nasod.


text:
TGV
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An TGV amo an kanan Fransya train à grande vitesse; kon ha literal "tren nga dako an kalaksi". Gindebelop ini han Alstom ngan SNCF, ngan ginpapalakad han SNCF, an companyiya nasyonal nga riles han Fransya, ini nadugtong hin mga syudad ha Fransya, labi na an Paris, ug ha pipira nga mga hagrani nga kanasoran, sugad han Belhika ug Suisa. Mga TGV ha ilarom hin iba nga mga ngaran nandudugtong hiton Fransya ngadto ha Alemanya ug ha Paises Bajos (Thalys) ug ha Reino Unido (Eurostar). Mga tren nga nagsubad han TGV nga disenyo ginpapadalagan gihapon ha Salatan nga Korea (Korea Train Express o KTX), ha Espanya (AVE) ug ha Estados Unidos (Acela Express). It mga TGV nga tren ginhihimo ha kasagaran han Alstom, ha yana talagsa upod han bulig han Bombardier.
Iton TGV tren hin pasahero, labot la hiton mga pipira nga mga TGV nga ginagamit para hin mga postal nga karga tingadto ngan balik han mga syudad han Paris ug Lyon ha Fransya.
[igliwat] Kasaysayan
An ideya nga magkamayada hin TGV una ginsuhestyon dida han mga 1960. An syahan nga prototype, kinikilala nga TGV 001, ginpapaandar hin mga gas turbine ngan nakuha han iya kalugaringon nga elektrisidad tikang han lana, pero katapos han 1973 nga krisis enerhiya ngan han sinmunod nga paghataas han presyo han lana, nahimo na ini nga diri-praktikal.
An syahan nga hingpit nga elektrikal nga prototype nakumpleto dida han 1974, ug an final nga bersyon napadara dida han 1980 ngan nagtikang an serbisyo ha publiko dida han ruta nga nadugtong han Paris ngan Lyon ha Septyembre 27 1981. An mga syahan nga mga pinili nga mga mamaralit hin tiket amo an mga negosyante nga nabiyahe hini nga ruta; an TGV para ha ira madurudali nga solusyon kaysa han mga regular nga tren, mga auto, o mga idro. Waray la mag-iha an paghalu-ag han client base ngadto han mga iba dida han populyason, nga naruyag hin praktikal ngan malaksi nga paagi pagbiyahe tikang ha syudad ngadto hin lain nga syudad.
Tikang hini, mga dedicated nga linea ha mga ruta Tours/Le Mans, Calais, Bruselas ngan Marsella gin-abrehan. Mayda linea ngadto ha Estrasburgo nga ginhihimo, pati gihapon in mga dedicated nga linea hin hagtaas-nga-kalaksi ngadto ha Colonia ngan Amsterdam. Mayda pa mga plano ha mga sumurunod nga nga magdugang hin mga ekstensyon han linea ngadto ha Espanya ngan Italya. Usa nga hataas-kalaksi nga linea ngadto ha Londres tikang ha Folkestone ginhihimo gihapon, nga ginagamitan han engineering expertise han SNCF.
Diri an TGV an syahan nga pan-negosyo nga hataas-in-kalaksi nga serbisyo hin tren, kay an Hapon nga Shinkansen nagdugtong han Tokyo ngan Osaka tikang han Oktubre 1 1964, mga haros napulo kag pito (17) ka tuig ugsa igpadalagan an syahan nga mga TGV.
An TGV usa han mga gimalaksihi nga mga komersyal nga ginpapadalagan nga mga konbensyonal nga tren han kalibotan, pero amo ini an gimalaksi ha kalibutan kon ada ini ha ilarom han test condition: han 1990 nakaabot ini hin mga kalaksi nga 515.3 ka kilometros ha tagsa oras (320.2 ka milyas ha tagsa oras) nga ginamit hin pinahalipot nga tren (duha nga power car ngan tulo nga pasahero nga carro).
Dida han Nobyembre 28 2003 an TGV nagdara han ika-usa ka bilyon nga pasahero tikang han pagtikang han pagpadalagan han 1981. An ika-duha ka bilyon maabtan daw dida hiton tuig 2010.
[igliwat] Network
An Fransya mayda mga 1,200 ka kilometro hin LGV nga ginhimo han naglabay nga karuhaan (20) ka years, ngan mayda upat nga bag-o nga linea nga kondi man ginsuhestyon, ginhihimo.
[igliwat] Mga Aada nga Linea
- LGV Sud-Est (Paris Gare de Lyon ngadto ha Lyon-Perrache), an syahan nga LGV (nag-abre dida han 1981)
- LGV Atlantique (Paris Gare Montparnasse ngadto ha Tours ngan Le Mans) (nag-abre dida han 1990)
- LGV Nord Europe (Paris Gare du Nord ngadto ha Lille ngan Bruselas ngan padayon ngadto ha Londres, Amsterdam ngan Colonia) (nag-abre dida han 1993)
- LGV Méditerranée (Pagdugang nga pagpahalaba han LGV Sud-Est: Lyon ngadto ha Marsella Saint-Charles) (nag-abre dida han 2001)
- LGV Interconnexion (LGV Sud-Est ngadto ha LGV Nord Europe, sinirangan han Paris)
[igliwat] Mga Ginplano nga Linea
- LGV Est (Paris Gare de l'Est-Estrasburgo) (ginhihimo pa, maabrihan dida hit 2007)
- LGV Rhin-Rhône (Estrasburgo-Lyon)
- Barcelona-Perpinyan-Montpellier, nga masumpay hiton TGV ngadto han Espanyol nga AVE network
- Lyon-Chambéry-Torino, nga masumpay han TGV ngadto ha Italya
- LGV Sud-Ouest Tours-Burdeos ngan LGV Bretanya-Pays de la Loire Le Mans-Rennes, nga pagdugang han kahalaba han LGV Atlantique
- Burdeos-Tolosa-Narbona
- Poitiers-Limoges
An Amsterdam ngan an Colonia daan na ginsisirbisyoan han Thalys nga mga TGV nga tren nga nadalagan hin ordinaryo na riles, ngaran ini nga mga pagsumpay gin-upgrade ngadto hin riles para hin hataas-in-kalaksi. It London ha yana ginsisirbisyoan han Eurostar nga mga TGV nga tren nga nadalagan hin hagtaas nga kalaksi pinaagi han mayda-na-nakumpleto nga Channel Tunnel Rail Link ngan ha ordinaryo nga kalaksi ha mga regular nga riles ha mga suburb han London, bisan kon iton Eurostar magamit hin kumpleto-nga-bulag nga linea pagkatapos hiton Section 2 han sumpay makumpleto.
[igliwat] Kitaa Gihapon
[igliwat] Mga Reperensya
[igliwat] Mga Sumpay ha Gawas
- Iningles nga bersyon han SNCF nga opisyal nga TGV websayt
- An Kasaysayan han TGV
- TGV - The French High-speed Train Service ha h2g2
- LGV2030: diri-opisyal nga websayt han TGV Network ha 2030


text:
Berlin
An Berlin (Iningles nga kaluwas: /bɝːˈlɪn/; Inaleman nga kaluwas: [bɛɐˈliːn]) amo an ulohan nga siyudad ngan usa ha napulo kag-unom ha mga estado han Alemanya. Tungod ini nga may-ada kadamo nga 3.4 milyones nga katawhan, an Berlin amo in mayayakan nga gidadako-i nga syudad han Alemanya. Ikaduha ini ha kadamo hin popyulasyon nga syudad ngan ikawalo ha kadamo hin popyulasyon ha lugar urbano ha Unyon Europeo. Nahamutangan ha amihan-sinirangan han Alemanya, ini an nahimo nga sentro han Berlin-Brandenburg nga lugar Metropolitano, nga may-ada 5 milyones nga tawo tikang ha labaw han 190 ka mga nasod. An katunaan han Berlin aada ha Kapatagan han Europa nga naghahatag hin isaktuhay nga klima. Ginpapalibutan han mga kagurangan, kaparkehan, kahardinan, kasalogan ngan kalanawan, an katulo (1/3) han katunaan hini nga siyudad.
Siyahan nga naipatik han ika-13 siglo , an Berlin amo an sagunson nga naging ulohan han Ginhadian han Prusya (1701-1918), an Imperyo han Alemanya(1871–1918), an Republika han Weimar (1919–1933) ngan an Ikatulo nga Reich (1933–1945). Han mga 1920, an Berlin amo an ikatulo ha gidadako-i nga munisipyo ha kalibutan. Kahuman han Ikaduha nga Gyera Pankalibutan, natunga an syudad ha duduha ka bahin; Sinirangan nga Berlin nga naging ulohan han Sinirangan nga Alemanya ngan an Natondan nga Berlin nga naging exclabo han Natondan nga Aleman nga ginpalibutan han Bungbong han Berlin (1961–1989). Kahuman han Utro nga pag-urusa han Alemanya han 1990, an syudad nahibalik an pagiging ulohan han kabug-osan nga Alemanya ngan hini kumarawat hin 147 ka mga langyaw nga embahada.
Usa ini ha gidadako-i nga sentro han kultura, politika, medya, ngan syensya ha Europa. An ekonomiya pangunahon nga nakabase ha sektor han serbisyo, nga lakip an dirudilain nga industriya sugad han industriya creatiba, korporasyon hit mga medya, congreso ngan konbensyonan. An Berlin amo an sentro han panakayan han kontinente han mga idro ngan tren, ngan usa ha gibibisita nga destinasyon han torismo ha Unyon Europea. Upod dinhi an iba nga industriya sugad han optoelectronika, inhenyeriya han trapiko, Impormasyon teknolohiya, tambal, biomediko nga inhenyeriya, ngan biyoteknolohiya.
Balay ini nga metropolis ha ginkikilala han bug-os nga kalibutan nga mga unibersidad, mga institusyon han panhahalikwat, paugnatay-hin-kusog nga mga panhitabo, mga orkestra, mga museo ngan mga personalidad.
[igliwat] Kaagi
An ngaran Berlin waray kasabti kun diin nagtikang, pero poydi nakuha ha kadaan nga yinaknan Polabo berl-/birl - "katunggan".
[igliwat] Mga Kasarigan
- ↑ Berlin-Brandenburg, Amt fuer Statistik (2008-12-31). Pressemitteilung vom 31.07.2009 – Nr. 248 (ha German). Amt fuer Statistik Berlin-Brandenburg. Amt fuer Statistik Berlin-Brandenburg. Ginkità dida han 2009-07-31.


text:
Afonso I han Portugal
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Kinatsila nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Hi Afonso I (ha Kinatsila: Alfonso I; ha Iningles Alphonzo o Alphonse), mga kilalado nga Afonso Henriques (ha Kinatsila: Alfonso Enríquez o Alfonso I de Borgoña; literal nga Winaray: Alfonso han Borgonya; mga iba nga bersyon han ngaran upod an daan nga Pinortuges: Affonso; Porgues-Galego: Alfonso o Alphonso; Linatin: Alphonsus), (Viseu, 1109, tradisyonal nga pitsa Hulyo 25 – Coimbra, 1185, Disyembre 6), nga gin-agnayan nga An Nagdinaog (ha Kinatsila: El Conquistador; ha Pinortuges o Conquistador), amo an syahan nga Hadi han Portugal, nagdeklara han iya independensya o paglugaríng tikang han León. Tinatawag liwat hiya nga El Fundador (An Nagtukod) ngan El Grande. An mga Muslim, ha ira pagdungog, nagtawag ha iya nga Ibn-Arrik ("anak ni Enrique") o El-Bortukali ("an Portugues").


text:
Dagat Mediterraneo
An Dagat Mediterraneo o Dagat Mediteranyo usa nga lawas hin katubigan o dagat o kalawdan nga nasulod nga bahin han Kalawdan Atlantico nga ginpalibutan han Mediterraneo nga rehiyon ngan haros mapalibutan hin tuna: ha amihanan han Europa, ha salatan han Africa, ngan ha sidlangan han Asya. An ngaran nga Mediterraneo nanganahulogan nga: "ha butnga han tunà"[1]. Naglalakip ini hin kahaluag nga mga 2.5 ka ribo o milyon nga km² (965,000 ka kwadrado nga milya), pero an nasumpay hini ha Atlantico (nga amo an Estrecho han Gibraltar) mga 14 ka km (9 ka mi) la an kahaluag. Ha oceanografiko, gintatawag ini nga Eurafricano nga Dagat Mediterraneo o an Europeo nga Dagat Mediterraneo agod maklaro ini tikang hin mga dagat mediterraneo ha iba nga mga lugar.
[igliwat] Mga reperensya
- ↑ How did mediterranean sea get its name?. Yahoo Inc.: (approx. 06 May 2008). Ginkità dida han 06 January, 2009.


text:
Selangor
An Selangor (ha Jawi nga kasurat: سلاڠور; kilalado liwat han Arabo nga pahidungog nga Darul Ehsan, o "Puy-anan hin Sinceridad") usa han mga napulo kag tulo (13) nga mga estado han Malaysia. Nahamutang ini ha katundan nga labnasan han Peninsular nga Malaysia ngan ginsasapitan ini han Perak ha amihanan, han Pahang ha sidlangan, han Negeri Sembilan ha salatan ngan han Estrecho han Malacca ha katundan. Nagpapalibot ini han mga federal nga teritoryo han Kuala Lumpur ngan Putrajaya.
An estado usa nga hereditaryo nga monarkiya konstitusyonal, nga diin an naghahadi nga Sultan (tikang han 2001) amo hi Sultan Sharafuddin Idris Shah. An Menteri Besar (mangulo nga ehekutibo han gobyerno han estado) ha yana hi Tan Sri Abdul Khalid Ibrahim, han Parti Keadilan Rakyat (PKR) (Partido han Hustisya han Katawhan) nga bahin han Pakatan Rakyat, tikang han Marso 10, 2008. An yana nga namumuno han oposisyon ha Katitirok han Estado han Selangor (Asamblea Estatal han Selangor) amo hi Dato Seri Dr. Mohd Khir Toyo, nga api han United Malays National Organisation (UMNO) nga partido ha Barisan Nasional, nga amo liwat an ika-13 nga Menteri Besar han Selangor.
An kapital han estado amo an syudad han Shah Alam, nga amo liwat an syahan nga syudad ha Selangor ngan an kapital-han-sultan amo an Klang, nga diri syudad. In ikatulo nga dako nga sentro urbano amo an Petaling Jaya nga ginhimo nga syudad han Hunyo 20, 2006. Amo nga an Selangor usa han duduha la nga mga estado han Malaysia nga mayda sobra pa hin usa nga syudad; an ikaduha nga estado nga sugad gihapon an Sarawak.


text:
Valencia, Espanya
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Kinatsila nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An Valencia (ha Valenciano, València) amo an kapital ngan gidako-i nga syudad han Comunidad Valenciana ngan han lalawigan han Valencia. Amo in an ikatulo nga syudad ha importansya ngan ha populasyon ha Espanya ngan amo ini an ika-napulo-kag-lima ha Unyon Europea: 810,064 ka molupyo ha munisipyo ngan 1,738,690 ka molupyo ha area metropolitana (INE 2008). Kilalado ini komo Cap i Casal ngan an Capital del Turia. Nahamutang ini ha mga pangpang han salog han Turia, ngan gintukod ini ha ngaran nga Valentia Edetanorum han tuig 138 ugsa kan Kristo, han konsul Romano nga hi Décimo Junio Bruto Galaico.


text:
Phetsarath
Hi Prinsipe Phetsarath Rattanavongsa amo an primer ministro han Laos tikang han 1942 tubtob 1945, ngan amo an syahan ngan kataposan nga bise-hadi han Ginhadi-an han Laos.
Hi Phetsarath natawo han Enero 19 1890 ha Louang Phrabang, nga ika-duha nga anak nga lalaki ni Oupahat Bounkhong ngan han iya ika-duha nga asawa, hi Prinsesa Thongsy. Usa han iya mga manghod nga bugto amo hi Souvanna Phouma. An kan Bounkong ika-napulo-kag-usa (o ika-onse) nga asawa amo an nanay ni Souphanouvong. Hi Phetsarath didto nag-aram han kononyal nga Lycee Chasseloup Laubat ha Saigon ngan nagpadayon dida han 1905 ngadto ha Lycee Montaigne ngan ha Ecole des Affaires Coloniales ha Paris. Binmalik hiya ha Laos han 1912, nag-asawa kan Prinsesa Nhin Kham Venne han 1913, ngan nagtikang patrabaho komo manhuhubad o interpreter para han iya amay.
Han 1914, naging clerk hiya didto han Opisya han gobernador Franses ha Vientiane. Katapos hin duha ka tuig, ginpahataas an iya ranggo ngadto hin asistant-secretary ngadto han Franses nga gobernador. Han 1919 gintagaan hiya han titulo nga Somdeth Chao Ratsaphakhinay, in titulo nga kanan iya amay ngan usa han mga gihataasi nga mga ranggo han nasod. Hadto gihapon nga tuig, hiya an ginhimo nga Direktor han mga Katukiban Indigena (o Director of Indigenous Affairs) han Laos ha ilarom han Franses nga gobernador.
Komo kataposan nga oupahat han nasod, nahimo hiya nga kilado nga tawo han moderno nga Laos. Hiya an nagtukod han sistema han mga ranggo ngan titulo han serbisyo sibil, an promotion ngan pension plan, ngan naghimo hin Lao nga asamblea hin pangunsulta, nag-reorganisa han Conseho hin Pagsagdon han hadi. Hi Phetsarath nagreorganisa han sistema administratiba han kapadi-an nga Buddhist, ngan nagtukod hin sistema hin mga iskwelahan para hin pagtutdo han mga mongha han yinaknan nga Pali. Ginhimo niya an Institute han Balaod ngan Pagdumara agod magtutdo hin mga entry level o mga nagtitikang pala nga mga opisyal (Samien) nga mapadayon hin haruhataas nga ranggo komo Phouxouei, Chao Meuang, ug Chao Khoueng ha pagsunod. Nagtukod hi Phetsarath hin mga surundon hin mga pagpremyo, pag-reassign, ngan pagpadukwag hin mga angay nga mga sibil nga mga empleado, ngan naghimo hiya han sistema judicial, upod an mga kodigo sibil ug kodigo penal. Hi Phetsarath nagkamay-ada hin dominante nga papel ha politika han Lao ugsa ngan katapos han pag-okupar han mga Hapon. Hiya an namuno han movimiento nga Lao Issara, ug damo an iya ginhimo agod ma-modernisar an Laos.
Kinmadto hiya ha Thailand han 1946 agod mamuno han Lao Issara nga gobyerno-ha-exile. Han Marso 1957, binmalik hiya ha Vientiane nga diin nakakarawat hiya hin malipayon nga pagpa-uswag. Han Abril 10 1957, kinmadto hiya ha Luang Prabang pinaagi hin kotse ngan ginpa-uswag hiya hin damo nga katawhan hin mga ordinaryo nga tawo, mga opisyales han gobyerno, ug mga miyembro han pulis ug kasundalohan. Han Abril 16 binmisita hiya kan Hadi Sisavang Vong ug ginbalik ha iya an iya una nga titulo nga oupahat han Ginhadi-an han Laos. Han Disyembre 1957 binmisita hiya ha Samneua ngan Phongsaly nga diin hi Souphanouvong ha simbolo naghalad han pag-uli han mga duha nga probinsya han Pathet Lao balik ngadto han Ginhadi-an han Laos.
Iginhatag ha iya in opisyal nga urukyan han gobyerno ha Vientiane, pero nagpili hiya nga didto umukoy han iya villa, haXieng Keo, ha Luang Phrabang upod han iya Thai nga kapadis, nga hi Mom Aphiphorn. Ha mga una nga parte han Oktubre 1959 an Gobyerno Phoui Sananikone nagdesidir paggamit han opisyal nga urukyan ni Phetsarath ha Vientiane nga amo an bag-o nga opisina han primer ministro. Ira gin-vacate an edifisyo ngan ginpadara an mga butang niya pinaagi hin barko ngadto ha Luang Prabang, nga tungod hini nahiubos hiya hin duro. Han Oktubre 14 1959 hi Phetsarath gindara nga masakit ngadto han hospital, tungod hin duro nga brain hemmorage. Gin-operahan hiya hin Franses nga doktor, pero urhi o atrasado na nga daan. Waray na hi Phetsarath magmata ngan namatay hiya ha idad nga 69.
Tungod kay popular hiya ngan tungod kay may pagtuo nga mayda niya gahom nga saksit--damo nga mga Lao nambubutang han litrato ni Phetsarath ha ira mga balay.


text:
Martin Van Buren
Hi Martin Van Buren (Disyembre 5, 1782 – Hulyo 24, 1862) amo an ikawalo nga Mangulo han Estados Unidos (1837 - 1841). Hiya gihapon an ika-walo nga Sugbong-Mangulo han Estados Unidos (1833-1837) ngan ika-napulo nga Maghirilom han Estado ha ilarom ni Andrew Jackson. Hiya an syahan nga mangulo nga diri-Britaniko (Ingles, Eskosya, Wales) an katulinan--an iya katulinan Nederlandes. Hiya an syahan nga mangulo tikang ha New York ngan an syahan nga mangulo nga diri Ininglis and tuminongnong nga yinaknan--nagtubo hiya nga Inolandes and iya yinaknan.


text:
François Hollande
Hi François Gérard Georges Nicolas Hollande (Frinanses nga pagluwas: [fʁɑ̃swa ʔɔlɑ̃d]; natawo 12 han Agosto 1954) amo an ika-24 ngan yanâ nga Mangulo han Fransya ngan ex-officio nga Igkasi-Prinsipe han Andorra tikang han 15 han Mayo 2012. Nag-alagad anay hiya nga Syahan nga Maghirilom han Partido Sosyalista Franses tikang han 1997 kutob 2008 ngan komo Deputado han Katitirok Nasodnon han Fransya para han Syahan nga Constituency han Corrèze tikang 1988 tubtob 1993 ngan dida na liwat tiakng han 1997 tubtob 2012. Nag-alagad gihapon hiya nga Alkalde han Tulle, ngan han Mangulo han Konseho nga Kasahiran han Corrèze.
Api hi Hollande han Partido Sosyalista Franses. Napili hiya nga Mangulo han Fransya dida han 6 han Mayo 2012, nga diin ginlupig niya hi Nicolas Sarkozy, ngan gin-inagurar hiya dida han 15 han Mayo.[1][2] Hiya an syahan nga Sosyalista nga Mangulo han Ikalima nga Republika Fransesa tikang kan François Mitterrand.
[igliwat] Mga kasarigan
- ↑ Socialist Hollande triumphs in French presidential poll – FRENCH ELECTIONS 2012. FRANCE 24. Ginkità dida han 6 May 2012.
- ↑ Francois Hollande, the new French President. RookPost. Ginkità dida han 6 May 2012.
- Mga natawo han 1954
- Mga búhì nga tawo
- Mga taga-Rouen
- Lycée Pasteur nga alumni
- Alumni han HEC School of Management
- Alumni han Sciences Po
- Alumni han École Nationale d'Administration
- Mga kandidto para han pinili-ay hin pagkamangulo Franses, 2012
- Mangulo han Partido Sosyalista (Fransya)
- Mga yana nga namuno hin nasod
- Mga abogado nga Franses
- François Hollande
- Kagamhanan han Andorra
- Mga alkalde hin mga lugar ha Fransya
- Mga mangulo han Fransya
- Mga naghahadi nga monarka
- Mga politiko han Partido Sosyalista (Fransya)
- Grand Croix han Légion d'honneur
- Grand Croix han Ordre national du Mérite


text:
Sosyolohiya
An sosyolohiya o sosyolehiya[1] (tikang ha Linatin: socitus, "kaupod"; ngan an pagdugtong-ha-kataposan -olohiya, "an pag-aram han", tikang han Griyego λόYoς, lógos, "kaaram") amo an sistematiko ngan siyentipiko nga pag-aram han sosyudad ngan pamatasan han sosyudad. An research ha sosyolohiya naglalakip tikang han pag-analisar hin magdali nga mga pagkita hin mga diri-magkilala nga mga tawo ha dalan ngadto han pag-aram han pankalibotan nga mga sosyal nga proseso. Dadamo nga mga larangan ha sakob hini nga disiplina nanginginlabot han mga paki-ana han unan-o ngan kay-ano in mga tawo naha-organisa ha sosyudad, komo mga indibidwal o mga api hin mga katig-uban, mga grupo, ngan mga institusyon. Komo akademiko nga disiplina, it sosyolohiya ginkikita nga usa nga sanga hin siyensya sosyal.
[igliwat] Mga kasarigan
- ↑ Abuyen, Tomas A. Diksyunaryo Waray-Waray [Visaya] English-Tagalog. Kalayaan Press Mktg. Ent., Inc. Quezon City. Tuig 2000. ISBN 971-08-6050-X. Pakli Ihap 345.


text:
Dagat han Kabisay-an
An Dagat han Kabisay-an usa nga dagat ha Pilipinas, nga napapalibotan han mga puro han Visayas, Sinirangan nga Kabisay-an ngan Katundan nga Kabisay-an nga mabibilngan ha sinirangan ngan katundan, ngan an Butnga nga Kabisay-an nga mabibilngan ha salatan. May mga katubtuban ini ha puro han Masbate ha amihanan, Leyte ha sinirangan, Cebu ngan Negros ha salatan ngan Panay ha katundan.
Ini nga dagat ginkakasumpayan han Dagat Sibuyan ha amihanan-katundan pinaagi han Kanal han Jintotolo, an Dagat Samar ha amihanan-sinirangan, an Dagat Camotes ha salatan-sinirangan, an Dagat Bohol ha salatan pinaagi han Estrecho han Tañon ngan an Dagat Sulu pinaagi han Estrecho han Guimaras ngan Golpo han Panay. An gidadakoi nga puro ha sulod hini nga dagat amo an Puro han Bantayan.


text:
Darag nga Dagat
An Darag nga Dagat (puydi gihap Dulaw nga Dagat, Dagat Darag o Dagat Dulaw (Tsinino: 黄海; Iningles:Yellow Sea) ngaran nga ginhatag ha amihanan nga bahin han Sinirangan nga Dagat han Tsina, usa nga marginal nga dagat han Kalawdan Pasipiko. Nahamutang ini ha kabutngaan han puno-nga-katunaan han han Tsina ngan Rawis han Korea. An ngaran iginkuha ha mga napapalid nga baras tikang ha Disyerto han Gobi nga baras-bagyo nga naghahatag hin bulawanon nga dulaw han pagtunod han adlaw nga makikitan kun naglalayag o naglulupad pakatundan. Ha Amihanan nga Korea ngan Salatan nga Korea, an dagat, danay gintatawag nga Dagat Katundan.
An sirusulod nga bahia han Dagat Dulaw amo an gintatawag nga Dagat Bohai. Nangangadto dida an mga awas tikang ha Darag nga Salog (pinaagi han lalawigan han Shandong ngan iya ulohan Jinan) ngan Hai He (pinaagi han Beijing ngan Tianjin.


text:
Kanan Katawhan Republika han Tsina
- Diri ini angay igkalipat han Republika han Tsina
- Para han sibilisasyon kadto ha Tsina
An Kanan Katawhan Republika han Tsina o Tsina (Ininglis: People's Republic of China, Ginyano nga Tsino o Ginyano ng Ininsek: 中华人民共和国, Tradisyonal nga Tsino o Tradisyonal nga Ininsek=中華人民共和國) amo an pinakadako nga nasod ha sinirangan Asya. Amo liwat ito an may pinakadako nga populasyon ha bug-os na kalibutan na mayda sobra 1.3 bilyon ka tawo, nagawas (1/5) katlima han kanan kalibutan populasyon. An kapital hini nga nasod amo an Beijing.
Usa ito nga republika socialista nga gindudumara han partido komunista han tsina ha pamaagi han usa la nga partido nga sistema.
Mayda ito 9.6 milyones kilometro kwadrado nga tuna. Nagawas ika-upat ngadto ha ikatulo na may pinakadako nga teritoryo an Republika nga Popular han Tsina. Ha Amihan han Tsina nakabutang an Mongolya ug Rusia. Ha salatan naman makikita an Vietnam, Laos ngan Myanmar. Ha katundan ada an India nga Butnga nga Asya. Ha Sinirangan ada an Dagat Sinirangan Tsina ngan Dagat Salatan Tsina kun dumiritsu makikita an Korea ngan Hapon.
[igliwat] Mga bahin han pagdumarahan
[igliwat] Mga kasarigan
- ↑ Cite error: Invalid
tag; no text was provided for refs named
imf2
- ↑ CIA World Factbook[Gini rankings]


text:
Dmitri Shostakovich
Hi Dmitri Dmitriyevich Shostakovich (ha Ruso: ДMи́Tpий ДMи́TpиeBич ШocTakóBич, Dmitrij Dmitrievič Šostakovič o Dmitriy Dmitryevich Shostakovich) (Septyembre 25 [D.E. Septyembre 12] 1906 – Agosto 9, 1975) usa nga Ruso nga kompositor han Sovyetika nga panahon.
Komplikado ngan makuri an relasyon ni Shostakovich han gobyerno Sovyetika, ngan nag-antos hiya hin duha nga opisyal nga pagpakaraot han iya musika, dida han tuig 1936 ngan dida han 1948, ngan an masurong nga paghimo nga ilegal han hiya mga sinurat. Ha sugad liwat nga panahon, nakakarawat hiya hin damo nga mga pagkilala ngan premyo tikang han estado ngan nagsirbe hiya dida hanSoviet nga Suprema. Bisan pa han opisyal nga kontrobersya, sikat an mga sinurat ni Shostakovich; ngan sumala han Grove Dictionary of Music and Musicians, hiya daw an gimakarit nga komositor Sovyetika han iya panahon.


text:
Musika
An Musika usa nga forma hin pag-expresar pinaagi ha takna nga nagamit han mga istruktura han mga tingog o mga tunog nga silencio. Ini an paghimo hin mga komplekado nga mga forma ha takna pinaagi hin paghimo hin mga pattern ngan mga kombinasyon hin natural nga stimuli, pinaagi ha tunog o tingog. Komo buruhaton hin katawhan, iton musika puyde gamiton para hin mga artistiko o aestetiko, pagkomunikar, pagli-aw, o pan-seremonyas nga mga paggamit. An mga depinisyon kon ano iton musika nag-iiba depende ha kultura ngan kontexto sosyal.


text:
Enero
An Enero (tikang ha Linatin: ianuarius ngan sinurat ha Kinatsila komo enero) amo an syahan nga bulan han tuig ha Kalendaryo Gregoriano ngan usa han mga pito nga bulan Gregoriano nga mayda katloan kag usa (31) nga mga adlaw. Tinatawag liwat ini nga bulan ha Winaray nga Paniniyahan.
Nagtitikang it Enero (ha astrolohiya) kon an adlaw dida hit senyas han Capricorn ngan natatapos dida hiton senyas han Aquarius. Ha astronomiya, it adlaw natikang dida hit constellation hiton Sagittarius ngan natatapos dida hit constellation hiton Capricornus.
An ngaran nga Enero (tikang ha Linatin: ianuarius) gingaranan tikang kan Jano (o Janus), an diyos Roman hin mga purtahan ug ganghaan.
An orihinal nga kalendaryo Romano mayda napulo (10) ka months (304 nga adlaw). An mga Romano ginlalantaw nira an winter nga waray bulan. Dida han mga harani 700 BC an nagsunod kan Romulo (Romulus), hi Hadi Numa Pompilius, nagdugang han mga bulan han Enero ug Pebrero nga nagresulta han kalendaryo nga mahasugad hin tuig nga nakabase ha bulan o standard lunar year (354 nga adlaw). Tungod hin pagtuo han mga Romano nga nadiri hin mga even number, gindugngan an kalendaryo hin sua pa nga adlaw nga nagresulta hin 355 days. Bisan pa kon Marso amo an orihinal nga syahan nga bulan, ginsalyo-an ini han Enero kay amo ini an bulan han pagpili han mga consul.
It syahan nga adlaw han bulan kinikilala nga Adlaw han Bag-o nga Tuig o New Year's Day ha Iningles.
Upod hiton mga ngaran ha kasaysayan para hiton Enero an orihinal nga ngaran Romano, Ianuarius, an Saxon nga pulong Wulf-monath (buot sidngon wolf month o bulan han wolf o loba) ngan an kan Carlomagno (Charlemagne) pagtawag nga Wintarmanoth (winter / mahagkot nga bulan). Ha daan nga Hinapon nga kalendaryo, an bulan tinatawag nga Mutsuki (睦月). Iton ika-duha nga adlaw han bulan tinatawag nga Hatsuyume (初夢) ngan iton ika-7 nga adlaw Nanakusa (七草). Ha yinaknan nga Finnish, an bulan tinatawag nga tammikuu, nga nanangahulogan "month of the oak" o bulan han roble.
An syahan nga Lunes ha Enero tinatawag nga Handsel Monday ha Scotland ngan amihanan nga Inglaterra (northern England). Ha Inglaterra, an tuig ha pag-uma nagtikang dida han Plough Sunday dida hit Dominggo katapos hit Epiphany.
Iton Coming of age nga adlaw ha Hapon amo an ika-duha nga Lunes han Enero, para han mga nagiging 20 an edad dida hiton bag-o nga tuig kalendaryo. Usa ini nga national holiday. Dida ini nga adlaw tikang han 1948, pero ha pagtikang ginsasaurog ini ha Enero 15 hangtod 1999, nga kon diin ginbalhin ini han gobyerno Hapon tungod hin mga rason ha ekonomiya pinaagi ha paghimo hin durudamo nga holiday nga magsunod.
Dida hiton pagano nga kaliding han tuig, an Enero natatapos dida hiton o harani hiton Imbolc ha amihanan nga hemisferya ug Lughnasadh ha salatan nga hemisferya.


text:
Richard Mentor Johnson
hi Richard Mentor Johnson (Oktubre 17, 1780 o 1781 - Nobyembre 19, 1850) amo an ika-siyam nga Sugbong-Mangulo han Estados Unidos. Nagsirbe hiya ha pagdumara ni Martin Van Buren. Hiya la an sugbong-mangulo nga napili han Senado han Estados Unidos ha ilarom han mga tugon han ika-Napulo-kag-Duha nga Pagliwat han Batakan-Balaod han Estados Unidos. Nagrepresenta gihapon hi Johnson han Kentucky ha Balayan han mga Representante han Estados Unidos ngan ha Senado ngan nagtikang ngan nagtapos hiya han iya karera ha politika ha Balayan han mga Representante han Kentucky.


text:
Charles Curtis
Hi Charles Curtis (Enero 25, 1860 – Pebrero 8, 1936) usa nga Representante han Estados Unidos, Senador han Estados Unidos tikang ha Kansas nga ha urhe ginpili nga Senate Majority Leader han iya mga igkasi-Senador nga Republikano, ngan amo an ika-katloan kag usa nga Sugbong-Mangulo han Estados Unidos. Hiya an syahan nga tawo nga kilalado nga diri-Europeo an katulinan nga nakaabot hin usa han duha nga gihataasi nga mga puwesto han ehekutibo nga sanga han kagamhanan han Estados Unidos. An kadam-an han katulinan ha iya nanay nga bahin Lumadnon-nga-Amerikano, ngan nagtubo hiya nga naukoy upod han iya mga lolo ngan lola ha nanay didto han reserbado nga katunaan han tribo nga Kaw.
Komo abogado, sayo nga sinmulod hi Curtis hin politikanhon nga kinabuhi, nagdinaog hin damo nga mga panahon-hin-pag-alagad, tikang han 1892 komo Republikano ngado han Balayan han mga Representante han Estados Unidos tikang han iya distrito ha Topeka, Kansas. Napili hiya ngadto han Senado han Estados Unidos, syahan han Magbabalaod han Kansas (han 1906 ngan 1914), ngan ha urhe ha pagbotos han katawhan (han 1920 ngan 1926), nga diin nagsirbe hiya hin usa nga unom-ka-tuig nga panahon-hin-pag-alagad tikang han 1907 kutob 1913, ngan sunod an kadam-an hin tulo ka panahon-hin-pag-alagad tikang han 1915 kutob 1929 (nga amo an tuig nga hiya nagin Sugbong-Mangulo). An iya maiha nga kasikat ngan mga pagkanit-kanit ha Kansas ngan ha nasodnon nga politika nakabulig hin pagpakusog ha iya ha liderato han Senado; nakakuha hiya hin suporta nga na-elihir nga Minority Whip han Senado tikang 1915–1924 ngan sunod, komo Majority Leader han Senado tikang 1925-1929. Ha hini nga mga puwesto importante an iya gindara nga papel ha pagdumara hin paghimo hin balaod ngan pakaabot han mga nasodnon nga ungara han Partido Republikano.
Katapos han lampaso nga pagdaog han Republikano nga mga kandidato hin Mangulo ngan Sugbong-Mangulo han 1928, binmiya hi Curtis tikang han Senado agod magin Sugbong-Mangulo ha ilarom ni Mangulo Herbert Hoover.


text:
Amihanan nga Amerika
- Ini nga barasahon mahitungod han kontinente ha Amerika. Para han rehiyon, kadto-a an Kaamihanan nga Amerika
An Amihanan nga Amerika amo an usa ka kontinente ha amihanan nga dapit han kalibutan, nga nakabutang ha sidlangan han Kalawdan Pasipiko, katundan han Kalawdan Atlantiko, salatan han Kalawdan Artiko, ngan amihanan han Salatan nga Amerika. Amo ini an amihanan nga parte han mga Amerika.
[igliwat] Mga kasuratan
- ↑ Ini nga amihanan nga kahuot nga ihap in ginbase ha ngatanan nga kahaulag han katunaan nga 23,090,542 km2 la, mas gutiay han nga tanan nga gintampo nga katunaan ngan katubigan nga kahaluag nga 24,709,000 km².
[igliwat] Mga kasarigan
- ↑ American. Merriam-webster.com. Ginkità dida han 2011-10-31.


text:
Wikipedia:¡Uswag ha mga bag-o nga abot!
An Wikipedya usa nga ensayklopedya nga pintakasi nga ginsurat han iya mga magbarasa. Tinawag ini nga Wiki kay bisan hin-o, pati IKAW NGAHAW, maka-edit han haros bisan ano nga artikulo yana ngahaw pinaagi hiton pag-klik hiton #igliwat nga sumpay nga aada hiton igbaw hini nga pahina. Pero, ugsa ka magbuhat hito, bangin karuyag mo anay magbasa hini nga pahina
[igliwat] Pagdalikyat Ha Wikipedia
An Wikipedya mayda damo ug magkadirudilain nga impormasyon--tikang ha politika, siyensya, kaagi ngan kasaysayan, musika, relihiyon, popular nga kultura, paugnat-ha-kusog, ug tubtob ha ngatan ngan bisan ano man nga nahihisakop ha mga hini. Sarihi pagdalikyat ha mga magkadirudilain nga mga kategorya ha ubos
Kultura | Heyograpiya | Kaagi ngan Kasaysayan | Kinabuhi | Matematika | Siyensya | Sosyudad | Teknolohiya
Dalikyati an Wikipedia · Pansubay hin mga artikulo · Tudlokan_nga_Alpabetiko · Iba_nga_mga_Tudlokan
Pwede ka gihapon magbiling hin mga sinurat ha sakob hit mga artikulo. Kadto la iton "search" field ha imo wala, ibutang iton imo pulong nga karuyag bilngon ngan ig-klik iton "search" . Tigamni nga iton ada-na-nga-daan nga search function bangin diri dumara kon mayda server overload; kon masugad igkakadto ka hin kanan-Google nga search hiton Wikipedya nga database. Mayda liwat iba nga mga paagi pagbiling ha Wikipedya.
Pananglitan, mayda ka nabasahan ka naruyagan mo, pwede ka magbilin hin mensahe ha talk page han artikulo. Agod mahingato ka ha talk page, syahan, pili-a iton discussion nga sumpay (makikit-an mo iton dida hiton mga tab nga ada ha igbaw hiton pahina). Katapos, pili-a iton edit this page dida ha talk page, o ig-klik iton + ha tuo hiton edit this page para pagdugang la hin bag-o nga komentaryo. Naruruyag kami han mga mag-upay nga mga balos tikang ha iyo.
Kon mayda butang nga diri namon mahilakip, o kondi man nakukurian ka pagbiling hiton imo ginbibiniling, pakianha la ha reference desk o igdugang iton topic ha amon lista han mga iginhangyo nga artikulo. Pagbiling hin iba nga paagi pagsudoy ha Wikipedya o kondi man...pagsurat ikaw mismo hin artikulo.
[igliwat] Pag-Edit o Pag-Liwat
Bisan hin-o maka-edit hin mga pahina ha Wikipedia:--bisan ini nga pahina! Ig-klik la iton edit this page nga sumpay ha igbaw hit bisan ano nga pahina (labot la hiton igin-protektahan nga mga pahina) kon ha imo paghunahuna nakinahanglan hin pagpaopay o bag-o nga impormasyon. Waray ginkikinahanglan nga butang nga ispesyal: diri ka ngani kinahanglan mag-log-in. Kon karuyag mo anay mag-eksperimento nga diri magwasak hin aktuwal nga artikulo, kadto ha sandbox, nga kon diin ikaw puwede makagpatakas hit pagprinaktis. Para pagpraktis hin pag-editar hin daan-na-nahatukod nga pahina sugad hini, i-copy and paste ngadto ha sandbox tikang hiton edit page hit artikulo. Kon karuyag ka nga maghibaro pa, kadto hiton Tutorial Wikipedya agod mahibaroan iton batikan nga hibaroan o basic info nga angay mo masabtan komo miembro han amon proyekto.
Bangin ka maalang hini nga pamaagi, kita-a iton mga baton han agsob nga mga pagtipa basi ka masayod kon kay-ano nagpapadayon iton sistema.
[igliwat] Mga Patakaran Ha Wikipedia
Mayda namon mga patakaran ngan surundon nga angay nimo hibaroan. An pinaka-importante nga mga prinsipyo amo an NPOV, GFDL, ngan pagrespetohay. Ano iton karuyag sidngon hini?
1. NPOV o neutral point of view (Ininglis para hiton "waray dinadapigan") nangangahulogan nga iton mga artikulo patas an pagpahayag han mga magkadirudilain nga mga panlantaw ngan waray kinikilingan.
2. Ngatanan nga mga kontribusyon ha Wikipedya iginpagawas nga sakop han GNU Free Documentation License (GFDL) o GNU nga Lisensya han Gawasnon nga Dokumentasyon. Sinisiguro hini nga iton Wikipedya magigin abre ngan libre bisan san-o pa man. Ayaw pagsumite hin mga sinurat nga gintatag-iyahan hin iba (copyrighted) nga waray katugotan han tag-iya. (Kitaa iton Mga Copyright para han kadugangan nga impormasyon).
3. Pagrespetohay. Nagpapadayon iton Wikipedya matungod han pagburoblig hiton mga miyembro, asya nga angay magparerurespeto kita, likayi ta an mga pan-insulto ngan higugmaon an aton mga igkasi dinhi ha Wiki. Ayaw pagmaraota kon diri ka nauyon o natipa ka bisan kan kanay, kalma la ikaw ngan paghimangraw hin maupay ngan ayaw pan-insulto. Maupay nga buruhaton a maghatag hin edit summary kun diin nipapahayag an imo mga liniwat. An edit summary nakakabulig nga malamragan iton pagkulaw iton iba ngan ha pagkarawat hiton imo mga liniwat. Kon masabtan mo nga an imo mga inedit kinuha o binalyoan, hulathulat anay ugsa mo igbalik. Kitaa anay iton "page history" , an imo "talk page" ,o an " talk page" han artikulo agod mahimangrawan. Kitaa gihapon an Wikiquette.
[igliwat] Ayaw Kahulop
Kon igkadilito ka dida hiton imo syahan nga pagsari pag-edit hin usa nga artikulo, ayaw kahulop. Natural ini ha mga pintakasi nga mga proyekto nga sugad hini. Kitaa an mga ginsusunod hiton mga manunurat ha pakig-asdang, upod na gihapon iton iba nga mga artikulo ha tutorial nga dapit ha ubos. Gamita ini agod mabuligan ka pagsolbar han mga problema ngan mabaro magin aktibo ug produktibo nga kontribyutor.
[igliwat] ¿Karuyag Mo Bumulig?
May higayon an bisan hin-o hin pag-edit, pero mayda mga bentaha kon maghimo ka hin account kon karuyag mo pirme nga mag-amot. Para makaapi, '''paghimo hin account''' ngan igpakilala an imo kalugaringon ha komunidad ha '''new user log''' .
[igliwat] Kitaa Gihapon Ha
[igliwat] Tanan nga Impormasyon, Mga Giya ngan Pangaro hin Bulig
- Mahitungod han proyekto
- Mga pahina bahin hin pangaro hin bulig--pagbulig hiton pag-edit, pagtikang hin mga bag-o nga artikulo, ngan iba pa nga mga himangrawon
- Wikipedia FAQs -- mga kasagaran nga ginpapakiana mahitungod hiton site
- Glossary -- usa nga agsob gamiton nga mga pulong Wikipedya
- Ano an Wikipedya
- Ano an diri Wikipedya.
- Mga Patakaran ngan Surundon para hit mga kontribyutor
- Manwal hin Estilo
[igliwat] Wikicivics
[igliwat] Tutorial nga bahin
- Wikiquette
- Waray Dinadapigan
- Mga surundon han mga manunurat -- pagresolbar hit mga diri pakigsabot
- Mga angay likayan
[igliwat] Departamento hin Hiruhilarom nga mga Paki-ana
[igliwat] An Wikipedya nga Komunidad
- Pagkontak ha amon
- Mga taga-Wikipedya --dirudilain nga mga listahan han mga talagsaon nga mga kontribyutor, pwede ka magdugang han imo kalugaringon kon karuyag mo.
- Wikifun
[igliwat] Mailing list
- Pwede liwat kamo bumulig hit Yahoo mailing list para hini nga Wikipedia ha http://asia.groups.yahoo.com/group/winaraywiki


text:
Kasaysayan
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An kasaysayan o kaagi amo an pag-aram han naglabay, mahitungod han pagbuhat hin katawhan nga tubtob han yana nga adlaw. Ini nga pag-aram uusa la nga pulong ha iba nga yinaknan sugad pananglitan ha Iningles nga iton pulong history; ha Kinatsila historia ngan ha Tinag-alog kasaysayan. Pero ini nga konsepto duha iton kahubad ha Winaray: kaagi ngan kasaysayan. Ha Winaray, an pulong nga kasaysayan naghahatag hin enfasis han pagsaysay han panhinabo samtang an pulong nga kaagi naghahatag hin enfasis han mga panhinabo mismo.


text:
Initalyano
An Italyano nga pinulongan o Italyano nga yinaknan o Initalyano (lumad ngan tuminongnong nga ngaran: Italiano o lingua italiana) usa nga Romanse nga yinaknan. Mga 60 ka ribo o milyon ka tawo an nayakan hin Initalyano ha Italya ngan 61.5 ka ribo o milyon ha iba nga dapit han kalibutan. [1] Ha Swiza, it Initalyano, usa han upat nga mga opisyal nga yinaknan. Amo gihapon ini an opisyal nga yinaknan han San Marino, ngan amo gihapon an nangunguna nga pinulongan ha Syudad han Vaticano.[2]
[igliwat] Mga kasarigan
- ↑ Ethnologue report for language code:ita (Italy) - Gordon, Raymond G., Jr. (ed.), 2005. Ethnologue: Languages of the World, Fifteenth edition. Dallas, Tex.: SIL International. Onlayn nga bersyon
- ↑ Legge sulle fonti del diritto han 7 han Hunyo 1929, mga balaod ngan mga lagda ginmamantala ha Initalyano nga mga Supplemento per le leggi e disposizioni dello Stato della Città del Vaticano nga nahadugtong han Acta Apostolicae Sedis. Kitaa gihapon Mga yinaknan han Syudad han Vaticano


text:
Arté
An arté[1] amo an tawag hin dirudilain nga mga buruhaton ngan mga butang, ngan puyde ini gamiton pagtawag hin bisan ano o ngatanan han mga sinisiring nga the arts o mga arte, upod an musika, literatura ngan iba pa nga mga porma. Agsob ini nga pulong gamiton ha pagtawag han sinisiring nga mga arte visual, upod han mga media han pintura, iskultura, ngan paghimmo hin mga print. An aestetiko amo an sanga ha pilosopiya nga nananunugod hiton arte.
Ha kasahiran, an arte usa nga produkto han buruhaton han katawhan, nga ginhihimo agod ma-stimulate an mga panhunahuna ngan pag-abat; pinaagi hin pagpahayag hin mga pinamati ngan/o kondi man mga idea. Gawas hini nga pamahayag, waray ginkakasabot nga kahubad han arte, kay mahin-iya an pagdelinear han mga katubtuban han "arte".
[igliwat] Mga kasarigan
- ↑ Abuyen, Tomas A. Diksyunaryo Waray-Waray [Visaya] English-Tagalog. Kalayaan Press Mktg. Ent., Inc. Quezon City. Tuig 2000. ISBN 971-08-6050-X. Pakli Ihap 18.


text:
Sanghiran san Binisaya
An Sanghiran san Binisaya ha Samar ug Leyte usa nga katig-uban o akademya (ha Winaray:sanghiran) nga nagbandilyo ngan nagdudumara han pag-intelektwalisar han Winaray nga yinaknan. Gintukod ini han 1909 ni Norberto Romuáldez, Sr.. Inin sanghiran nagmantala hin mga lagda o surundon han pagsurat ngan gramatika han Winaray o Binisaya ha Samar ug Leyte. Upod han mga api nga unob hini mga manunurat sugad kanda Iluminado Lucente, Eduardo Makabenta, ngan Vicente I. de Veyra.
Yana diri na aktibo ini nga sanghiran.


text:
JudasTrese wrote:
salamat, padi. diri ak higara han pagyiyinakan hini nga waray pero nakakasabot ak. an akun mga kag-anak ay taga dida ha calbiga pero didto na kami ha pasig dumako. karuwag ko nga higara han pagwaray-waray kay ito man han atun pinagbuhatan.
huh, hirap
. kailangan ko sigurong mapadalas ang pagtambay dito para matuto ako. bro life, paki correct nalang ha. salamat (ano ba sa waray ang salamat?)
Maupay nga gab-i padi!
It winaray han salamat? amola gihap salamat! Maupay nga nag-hihingyap ka nga mabaro pagyinakan hin winaray...Nagpapamatuod la nga diri ka nangangalimot it im gin-tikangan...
Ayaw la kaawod pag-bisita didi ha waray-waray forum..Open ak pagtutdo ha imo hin winaray nga yinaknan..


text:
Chiang Kai-shek
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Hi Chiang Kai-shek (nahig-araan nga Tsinino: 蔣中正 / 蔣介石; ginyano nga Tsinino: 蒋中正 / 蒋介石; pinyin: Jiǎng Jièshí) (Oktubre 31, 1887 – Abril 5, 1975) amo an Intsek nga namuno ha militar ngan politika nga amo an nagin lider o namuno han Kuomintang (KMT) katapos han kamatay ni Sun Yat-sen han 1925. Hiya an namuno han gobyerno han nasod han Republika han Tsina tikang han 1928 tubtob han iya kamatayan han 1975.
Hi Chiang an namuno han Amihanan nga Expedisyon agod mahiusa an Tsina patok han mga warlord ngan nagdaog hiya dida han 1928 nga amo an namuno han Republika han Tsina. Ginpamunoan ni Chiang an Tsina dida han Ika-Duha nga Intsek-Hapon nga Gyera, nga diin an pagkita kan Chiang ha Tsina linmuya, pero an iya pagkaprominente ha langyaw dinmukwag. Dida han Intsek nga Gyera Sibil (1927–1949), naningkamot hi Chiang pagpirde han mga Intsek nga komunista, pero ha kataposan waray hiya makahimo hini, ngan napiritan an iya gobyerno han KMT nga kumalagiw ngadto ha Taiwan, nga diin nagpadayon hiya pagsirbe nga Presidente han Republika han Tsina ngan Director-Heneral han KMT han nahabilin nga bahin han iya kinabuhi.


text:
Walter Mondale
Hi Walter Frederick Mondale (natawo Enero 5, 1928) usa nga Amerikano nga politiko ngan kaapi han Partido Demokratiko-Mag-uruma-Trabahante. Hiya an ika-42 nga Sugbong-Mangulo han Estados Unidos (1977–81) ha ilarom ni Mangulo Jimmy Carter, usa nga duha-ka-panahon-hin-pag-alagad nga Senador han Estados Unidos tikang ha Minnesota, ngan an kandidato han Partido Demokrata para han puwesto han mangulo han 1984. Ha urhe, ha ilarom han pagdumara ni Mangulo Bill Clinton, nagsirbe hi Mondale nga amo an Embahador han Estados Unidos ngadto ha Hapon tikang han 1993 tubtob 1996.