text:
Beijing
An Beijing (kaluwas /beɪˈdʒɪŋ/ o /beɪˈʒɪŋ/ han Iningles; Tsinino: 北京; pinyin: Běijīng, IPA: [pèɪtɕíŋ] ; Wade-Giles: Pei3ching1 o Pei3-ching1) (ginkikilala gihapon ha ngaran nga Peking (/piːˈkɪŋ/ o /peɪˈkɪŋ/) ngan agsob ginsusurat gihapon nga Pekin) amo in uska metropolis ha Amihanan Tsina ngan amo an ulohan han Kanan Katawhan Republika han Tsina. Gindudumara komo uska munisipyo ha ilarom han direkta nga pamumuno han sentro nga kagamhanan, an Beijing in ginsasapitan han lalawigan han Hebei ha amihanan, katundan ngan salatan ngan gutiay nga bahin ha sinirangan, ngan ginsasapitan liwat han munisipyo han Tianjin ha salatan-sinirangan. An Beijing in usa ha uupat nga hinungdanon nga hadton-ulohan han Tsina.
An Beijing in ginbahin ngadto ha 16 nga urbano ngan suburbano nga mga distrito ngan duha nga rural nga mga condado. Ini in sentro han panakayan, ngan dosedosena nga mga riles, dalan ngan agianan hin mga awto in naagi ha syudad. Ini liwat an karadtoan han dirudilain nga mga langyawanon nga nanlulupad nga mga sarakyan nga naabot ha Tsina. An Beijing ginkikilala nga sentro han politika, pag-aram ngan kultura han Kanan Katawhan Republika han Tsina, samtang an Shanghai ngan Hong Kong liwat an nangunguna ha ekonomiya. Ini nga dakonbungto in nagpamulay han 2008 Pauyag Olimpiko.
Gutiay la nga mga syudad ha kalibutan labot la han Beijing in nahimo komo sentro han politika ngan kultura han lugar nga sugad kadako han Tsina, nga sugad kahilaba nga panahon. An Encyclopædia Britannica in nag-asoy ha Iningles nga ini in "uska giuupayi nga syudad han kalibutan" ngan nag-asoy nga an syudad in kalakip han kasaysayan han Tsina ha linmabay nga mga siglo; gutiayay la nga mga dagko nga balay o istruktura ha Beijing an waray bisan guti nga nasodnon nga pakahinongdanon. An Beijing in ginkikilala han iya mga palasyo, mga templo, ngan dagko nga mga bato nga bungbong ngan ganghaan. An iya mga bahandi nga arte ngan mga unibersidad in naghihimo ha syudad nga sentro han kultura ngan arte ha Tsina.
Sulod
Mga Ngaran[igliwat | igliwat an pinagtikangan]
It "Beijing" may kasirigngon nga "Ulohan ha Amihanan", nga amo gihapon an nahigaraan ha Sinirangan Asya kun diin an mga ulohan nga syudad in gintatawag ha sugad nga pagngaran. Sugad liwat an pagngaran ha syudad han "Nanjing, Tsina", nga may kasirigngon nga "ulohan ha salatan"; Tokyo, Hapon, ngan Đông Kinh, nga ha pagkayana amo an Hanoi, Vietnam na, ini nga duha may kasirigngon nga "ulohan ha sinirangan"; sugad liwat han Kyoto, Hapon, ngan Gyeongseong (京城; nga ha pagkayana amo an Seoul, Korea, nga duha may pagkayano nga kasirigngon nga "ulohan".
Peking an ngaran han syudad sumala han romanisasyon han mapa han kanan Tsina dangatan han surat , ngan amo gihap ini an nahigaraan nga ngaran han Beijing ha Iningles. An pulong nga Peking in nagtikang ha mga Franses nga mga misyonaryo han lumabay nga upat ka gatos nga tuig ngan nagpabilin nga kadaan nga kaluwas san-o ginliwan an tunog ha Minandarin tikang ha [kʲ] pakadto ha [tɕ] (An [tɕ] in ginsusurat ha pinyin nga j, sugad han Beijing). Gingagamit la gihap ini nga pulong ha damo nga mga yinaknan.
An kaluwas nga "Peking" in mas harani gihapon ha Finujian nga kayakan hit Amoy o Min Nan nga ginluluwas ha syudad han Xiamen, uska duungan kun diin an mga Europeo syahan nga tinmamak ha 16th siglo, samtang an "Beijing" mas harani ngan mas alagidagid ha kaluwas nga Minandarin nga yinaknan.
An syudad in makadamo kaliwani hin ngaran. Han panahon han Dinastiya Jin, an syudad in ginkilala nga Zhongdu (中都, ngan ha ilarom han Yuan Dinastiya han Mongol, gintawag ini nga Dadu (大都) ha Tsinino ngan Daidu han mga Mongol (ginngaran liwat ini nga Cambuluc ni Marco Polo sumala han mga karig-onan). Makaduha ha kasaysayan han syudad, an ngaran in ginbalyo tikang ha Beijing (Peking) ngadto Beiping (Peiping) (北平 Pinyin: Beiping; Wade-Giles: Pei-p'ing), pinulong nga may kasirigngon nga "Amihanan nga Kalinawan". Nahitabo ini syahan ha ilarom ni Emperador Hongwu han Dinastiya Ming, ngan nautro liwat han tuig 1928 ha ilarom han kagamhanan Kuomintang (KMT) han Republika han Tsina. Ha kada pagbalyo han ngaran, nga gintanggal an bahin nga may kasirigngon nga "ulohan (jing o king, Tsinino: 京) in may buot igpasabot nga an nasodnon nga ulohan in ginbalhin ngadto ha Nanjing, ha lalawigan han Jiangsu.
Yanjing (燕京; Pinyin: Yānjīng; Wade-Giles: Yen-ching) in gingagamit liwat nga impormal nga ngaran ha pagtawag han Beijing, pagpakita nga han hadton estado han Yan in aadi nahimutang han hadto nga kapanahonan han Dinastiya Zhou. Ini nga ngaran ginsubad han ngaran han Yanjing Ber sugad liwat han Unibersidad han Yenching, uska insituto han mas hitaas nga kaaradman nga gintampo ngadto ha Unibersidad han Peking.
Kasaysayan[igliwat | igliwat an pinagtikangan]
Unhan nga kasaysayan[igliwat | igliwat an pinagtikangan]
An uruunhan nga mga nabilin nga ginbayaan han pagukoy han mga tawo ha munisipyo han Beijing in nabilngan ha mga lungib han bukidbukid han Tul-an han Dragon harani ha baryo han Zhoukoudian ha distrito han Fangshan, kun diin nag-ukoy an mga Tawo-Peking. An mga baya han Homo erectus tikang ha mga lungib in nagpapakita nga mayda 230,000 ngadto 250,000 nga katuigan na an naglabay. An mga Paleoliticohon nga mga homo sapien in nag-ukoy didto nga mayda ginbabanabanahan nga 27,000 nga mga tuig an naglabay. May-ada na mga syudad ha palibot han Beijing han syahan nga milenyo BC, ngan an ulohan han Estado han Yan, usa ha mga kusog han Panahon han Nag-aaragway nga mga estado (473-221 BC), Ji (薊/蓟), in gintukod ha pagkayana nga Beijing.
Kahuman natumba an Yan, an sinmunod nga mga Dinastiya Qin, Han, ngan Jin in nagtukod hin mga lokal nga mga prefectura ngada nga dapit. Hadtonpanahon han pagkatumba han Han, ini in naging lingkuran han pinuno nga gerero na hi Gongsun Zan. Ha panahon han Dinastiya Tang, ini in naging ulohan ni Fanyang jiedushi, an namumunomuno nga gobernador militar ha pagkayana nga Amihanan nga Hebei nga dapit. Dinhi gintikangan an An Shi Rebelyon han tuig AD 755.
Butnga nga Panahon[igliwat | igliwat an pinagtikangan]
Han tuig 936, an mas urhi nga Dinastiya Jin (936-947) han amihanan Tsina in ginhatag an dako nga bahin han iya amihanan nga katunaan, lakip hini an yana nga Beijing, nga ginhatag ha Dinastiya Khitan Liao. Han tuig 936, an Dinastiya Liao in nagtukod hin ikaduha nga ulohan nga ha pagkayana amo ini an Beijing, ngan gintawag ini nga Nanjing (an "Salatan nga Ulohan"). Han tuig 1125, an dinastiya Jurchen Jin in ginsakop an Liao, ngan han tuig 1153 ginbalhin an ira ulohan ngadto kan Liao Nanjing, ngan gintawag ini nga Zhongdu (中都), an "butnga nga ulohan." Nahamutang an Zhongdu ha pagkayana nga lugar nga pinamumutngaan han Tianningsi, tipakadto ha salatan-natondan han butnga nga Beijing. An iba nga mga gidadaani nga ginbayaan ha Beijing, sugad han Templo han Tianning, in tikang ha kapanahonan han Liao.
Ginsunog an Zhongdu han mga Mongol han tuig 1215 nga kun tawagon yana nga Aragway han Beijing. Kahuman ha tuig 1264, han pag-andam han pagsakop han ngatanan nga Tsina para makatukod han Dinastiya Yuan, hi Kublai Khan in nagdesider nga utrohon pagayad ini uruamihanan ha butnga han ulohan han Jin, ngan han tuig 1272, iya ginhimo ini nga syudad nga iya ulohan ha ngaran nga Dadu (大都, Tsinino han "dako nga ulohan"), o Daidu para han mga Mongol, nga ginbaybay nga Cambaluc o Cambuluc ha mga kasuratan ni Marco Polo. Natima pag-ayad an Dadu han tuig 1293. An pagbuot ni Kublai Khan in nagpaupay an kahimtang han syudad nga nahamutang ha amihanan nga dapit han Tsina. An kabutngaan han Dadu in nahamutang ha amihanan nga dapit han kabag-ohan nga butnga han Beijing. Mayda mga nagpabilin nga mga panahon han Yuan nga mga bungbong nga ha pagkayana natindog la gihapon, ngan ginkikiala hira nga Tucheng (土城 literal nga kasirigngon, an 'tuna nga bungbong').
Kapanahonan han Ming ngan Qing[igliwat | igliwat an pinagtikangan]
Ha tuig 1368, hi Zhu Yuanzhang, kahuman pag-asoy nga hiya an syahan nga emperador han Dinastiya Ming, in nagpadara hin kasundalohan ha Dadu, nga ginkakaptan la gihapon han mga Yuan. An giuurhii nga emperador han Yuan in pumalagiw paamihanan ha Shangdu, ngan ginruba ni Zhu an mga palasyo ni Yuan ha Dadu. An syudad in ginngaran nga Beiping (北平) ha kapareho nga tuig,[23] ngan an prefectura han Shuntian (順天) in gintukod ha dapit nga palibot han syudad. Han tuig 1403, an bag-o (ngan ikatulo) nga emperador Ming - Emperador Yongle - in ginngaranan liwat ini nga syudad nga 'Beijing', ngan gindesigner an Beijing nga usa ha duduha nga mga ulohan nga na kalingit nga ha pagkahadto nga panahon nga ulohan nga Nanjing. An Beijing in napamutnga ha dako nga pag-ayad nga proyekto para han bag-o nga urokyan han Imperyo, an gindidiri nga syudad nga nahuman harani han 15 ka tuig (1406 ngadto ha 1420). Han nahuman an palasyo, hi Emperador Yongle in nagukoy didto. Tikang 1421 ngan sinmunod nga mga panahon, an Beijing, nga ginkikilala gihap nga Jingshi (京师), in naging "opisyal" nga ulohan han Dinastiya Ming, samtang, an Nanjing, naging "panduha" nala nga ulohan. Ini nga pasikaran han duduha nga ulohan (nga an Beijing mas mahinungdan), nagpadayon ha sakob han Dinastiya Ming. Napulo kag-tulo ha Napulo kag-unom nga mga emperador Ming in ginlubong ha mga maghusay nga mga lubnganan harani ha Beijing.
Han ika 15 siglo, an Beijing in nahihimo na ha pagkayana nga hitsura, ngan an panahon han Ming nga bungbong han syudad in nagserbi komo bungbong han syudad han Beijing kutob ha kabag-ohan nga panahon, kun diin ginruba ini ngan an gintukod ha pagsaliwan an ikaduha nga Dalan Libot. Gintotoohan nga an Beijing in gidadakoi nga syudad han kalibutan tikang 1425 hangtod 1650 ngan tikang 1710 ngadto ha 1825. An iba nga nakakaaghat nga mga balay nga gintukod han kapanahon han Ming amo an Templo han Kalangitan (gintindog ha 1420). Tiananmen,nga ha pagkayana amo an tigaman han estado han Kanan Katawhan Republika han Tsina ngan ginpapakita han iya tigaman, in syahan nga gintukod ha 1420, ngan makapira nga inutro pag-ayad kahuman. An kwadrado han Tiananmen, in gintukod ha 1651 ngan ginpadako han 1958. An mga heswita nahuman pag-ayad an syahan nga dapit-han-Beijing nga Singbahan Romano Katoliko ha 1652 ha Ganghaan Xuanwu, kun diin inmukoy an Italyano nga Heswita nga hi Matteo Ricci (1552-1610); an kabag-ohan nga Nantang (南堂, Salatan nga Katedral) in gintukod ha lugar nga gintindogan han orihinal nga katedral.
Natima an Ming ha tuig 1644, nga kahuman han 40 ka adlaw, kan Li Zicheng kasundalohan nga mga kablasanon, in nakuha an Beijing ngan napatalsik an goberno Ming. Han tikaharani an makusog nga kasundalohan han Manchu ha syudad, hi Li ngan iya mga sumurunod in ginbaya an syudad, ngan an resulta, an kusog han Manchu ha ilarom ni Prinsipe Dorgon, in nakuha an Beijing nga waray aragway.
Hi Prinsipe Dorgon in nagtukod han Dinastiya Qing nga naging direkta nga sumunod han Ming, ngan an Beijing in nagpabilin la gihap nga ulohan han Tsina. An mga emperador han Qing in ginpaupay an balay imperyal, pero ha kadamoan, an mga balay han Ming ngan an panngatanan nga pagkaayos in nagpabilin nga waray pagbag-o. An Beijing hinin nga panahon in ginkikilala ha ngaran nga Jingshi, nga igkasiringon nga Gemun Hecen han Manchu, an klasiko nga Tsinino nga nobela Inop han Pula nga Kwarto in nagpapadayag nga aada ha Beijing han unhan nga mga tuig han pamumuno han Qing (kataposan han mga 1600 nga katuigan).
Han ikaduha nga gyera Opyo, an mga kusog han Inglatera ngan Fransya in nakuha an syudad, ginkawatan ngan ginsunog an Palasyo han Katpaso ngan Daan nga Palasyo han Katpaso ha 1860. Ha ilarom han Ginsarabutan han Peking nga nagpatima han gyera, an mga kusog han Katundan in nagkamayda katungod hin pagtukod hin diplomatiko nga presensya ha Beijing Legation Quarter. Han tuig 1900, an Beijing in ginsudlan naliwat han mga langyawanon nga kusog para humanon an Rebelyn Boxer. An pipira nag mahinungdan nga mga balay imperyo han syudad in naruba han aragway, upod an Akademiya Hanlin ngan Palasyo han Katpaso.
Panahon han Republika[igliwat | igliwat an pinagtikangan]
An Rebolusyon Xinhai han tuig 1911, nga may panuyuan nga ginsaliwan an pamumuno Qing hin uska republika, in may orihinal nga panuyuan nga pagtukod han iya ulohan ha Nanjing. Kahuman an uska hataas nga ranggo nga opisyal han Qing nga hi Yuan Shikai igpirit igpagbaya an emperador Qing ha Beijing ngan ginpasigurado an pagkadaog han rebolusyon, ginkarawat han mga rebolusyonaryo ha Nanjing hi Yuan nga maging mangulo han bag-o nga Republika han Tsina, pero namatay hiya pagkahuman han waray pa maguska tuig ha pamumuno. Kinmusog an mga rehiyonal nga pinuno-guerrero ngan an mga magkusog nga hugpo in sige la paginaragway (an gyera Zhili-Anhui, an syahan nga gyera Zhili-Fengtian, an ikaduha nga gyera Zhili-Fengtian) para makuha an ulohan ha Beijing. Kahuman han pagdaog han kanan Kuomintang (KMT) Paguswag paamihanan, nga nagpugong han mga gerero-inuno ha amihanan, an Nanjing in opisyal nga naging ulohan han Republika han Rsina ha tuig 1928, ngan an Beijing in ginliwan an ngaran nga naging Beiping (Peip'ing) (北平) ha 28 Hunyo han tuig, nga may kasirigngon nga "amihanan nga kalinawan". Han ikaduha nga gyera han Tsina ngan Hapon , an Beiping in ginsakop han Hapon han 29 Hulyo 1937, ngan ginhimo nga lingkuran han goberno probisyonal han Republika han Tsina, uska sunod-sunoran nga estado nga namumuno han mga tuminongnong nga mga Tsino ha dapit han ginsakopan han mga Hapones nga amihanan Tsina; an goberno ha kaurhian in gintampo ha masdurudako nga Wang Jingwei nga goberno nga nakabase ha Nanjing.
Kanan Katawhan Republika[igliwat | igliwat an pinagtikangan]
Han 31 Enero 1949, hadton panahon han Gera Sibil han Tsina, an kusog han komunista in sinmulod ha Beijing hin waray inmato. Han 1 Oktubre han pareho nga tuig, an Partido komunista han Tsina, ha ilarom han liderato ni Mao Zedong, in nag-asoy ha Tiananmen an pagkahimo han Kanan Katawhan Republika han Tsina ngan ginbalik pagngaran an syudad ngadto ha Beijing. Han pipira nga adlaw nga nahiuna, an Chinese People;s Political Consultative Conference in nagdesider nga an Beijing in magiging ulohan han bag-o nga goberno.
Han panahon han pagtukod han Kanan Katawhan Republika, an munisipyo han Beijing in lakip la an iya kasawangan ngan mga hagrani nga dapit. An kasawangan in ginbahinbahin ngadto ha damo nga gudti nga distrito ha sulod nga ha yana amo an ikaduha nga libot nga dalan. An bungbong han Syudad han Beijing in ginruba para makaayad han ikaduha nga libot nga dalan, nga nahuman ha 1981 han pagsunod han 1982 nga plano han syudad. Adto nga dalan in syahan ha mga sagunson nga mga bag-o nga libot nga dalan nga maypanuyuan magpaagi han mga sarakayan kaysa ha mga bisikleta.
Ha pagsunod han reporma panekonomiya ni Deng Xiaoping, an mga kasawangan han Beijing in mas humaluag. An hadto nga aada ha sulod han ikaduha nga libot nga dalan ngan ikatulo nga libot nga dalan, an kasawangan han Beijing in dinmuso tubtog ha pagtukod pala nga ikalima nga libot nga dalan ngan ikaunom nga libot nga dalam, nga an damo nga dapit nga anay hagna in nahimo hin distrito han mga panimalay ngan pannegosyohan. Sumala han 2005 nga sumat han peryodiko, an kadako han pinauswag pala nga katunaan han Beijing, in usa ngan katunga nga mas halapad kaysa ha mga katunaaan han daan nga Beijing ha sulod han ikaduha nga libot nga dalan. An Wangfujing ngan Xidan in nahimo nga labi nga mauswagon nga distrito han mga papliton, samtang an Zhongguancun in naging dako nga sentro han electronika ha Tsina. Ha mga yana nga katuigan, an paguswag han Beijing in naghatag hin mga problema han urbanisasyon, sugad han mabug-at nga trapiko, malain nga kalidad han hangin, an pagkawara han makasaysayan nga mga magkaaranyaw nga distrito, an damo nga pagsulod han mga migrante tikang ha dirudilain nga rehiyon han nasod labi na kahoronan.
Han 13 Hulyo 2001, an kanasoran nga komite han Olimpiko in ginpili an Beijing, nga magpamulay han 2008 Katpaso nga Olimpiko.
Pinanbasaran[igliwat | igliwat an pinagtikangan]
Dugang nga barasahon[igliwat | igliwat an pinagtikangan]
- Cotterell, Arthur. (2007). The Imperial Capitals of China: An Inside View of the Celestial Empire. London: Pimlico. pp. 304 pages.. ISBN 978-1-84595-009-5.
- Elliott, Mark C. (2001). The Manchu Way: The Eight Banners and Ethnic Identity in Late Imperial China. Palo Alto, California, United States: Stanford University Press. ISBN 0-8047-4684-2. http://books.google.com/?id=_qtgoTIAiKUC&printsec=frontcover. Ginkúhà dida han 22 July 2009.
- Li, Lillian; Dray-Novey, Alison; Kong, Haili (2007). Beijing: From Imperial Capital to Olympic City. New York City, United States: Palgrave Macmillan. ISBN 1-4039-6473-4.
- Cammelli, Stefano Storia di Pechino e di come divenne capitale della Cina, Bologna, Il Mulino, 2004. ISBN 978-88-15-09910-5
- Chen, Gaohua: The Capital of the Yuan Dynasty. [Dadu or Khanbaliq]. Silkroad Press, 2015. ISBN 978-981-4332-44-6 (Print); ISBN 978-981-4339-55-1 (eBook)
- Harper, Damian, Beijing: City Guide, 7th Edition, Oakland, California: Lonely Planet Publications, 2007.
- Harper, Damian, Beijing: City Guide, 6th Edition, Oakland, California : Lonely Planet Publications, 2005. ISBN 1-74059-782-6.
- MacKerras, Colin; Yorke, Amanda (1991). The Cambridge Handbook of Contemporary China. Cambridge, England, United Kingdom: Cambridge University Press. ISBN 0-521-38755-8. http://books.google.com/?id=yiq_f71uXboC&printsec=frontcover&dq=beiping+beijing. Ginkúhà dida han 22 July 2009.
Mga sumpay ha gawas[igliwat | igliwat an pinagtikangan]
- Websayt han Goberno han Beijing (Tsinino) ngan (Ingles)
- Beijing pagtugway hit paglakat tikang ha Wikivoyage
- Pangilal-an han Ekonomiya han Beijing ha HKTDC


c: text/html

text:
Kaarangay:Mga natawo han 0 nga dekada UC
Mga tawo nga natawo han 0 nga dekada UC.
Kitaa gihapon: Mga namatay han 0 nga dekada UC.
Mga ubos-nga-kaarangay
Ini nga kaarangay mayda han mga nasunod nga 10 nga mga ubos-nga-kaarangay, tikang hin 10 nga kabug-osan.
#
- ► Mga natawo han 1 UC (waray sulod)
- ► Mga natawo han 2 UC (waray sulod)
- ► Mga natawo han 3 UC (waray sulod)
- ► Mga natawo han 4 UC (1 P)
- ► Mga natawo han 5 UC (waray sulod)
- ► Mga natawo han 6 UC (waray sulod)
- ► Mga natawo han 7 UC (waray sulod)
- ► Mga natawo han 8 UC (waray sulod)
- ► Mga natawo han 9 UC (waray sulod)
M
- ► Mga natawo han 0 UC nga dekada (waray sulod)
Mga pakli ha kaarangay nga "Mga natawo han 0 nga dekada UC"
An mga nasunod nga 2 ka mga pakli aada hini nga kaarangay, tikang hin 2 nga kabug-osan.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Baracoa
An Baracoa nga tinatawag liwat nga Ciudad Primada (o Syudad nga Pansyahan), mabiblingan ha lalawigan han Guantánamo han (Cuba).
An prinsipal nga mga produkto han rehiyon amo an saging, lubí ngan cacao.
Gintukod an syudad dida han 1511 ha ngaran nga Nuestra Señora de la Asunción de Baracoa. Gintukod ini han conquistador Espanyol nga hi Diego Velázquez de Cuéllar nga ha diri maiha nga panahon nakakuha han titulo nga Adelantado. An Baracoa amo an pinakamaiha na nga gin-ukyan han mga Espanyol dida han Isla han Cuba katapos han ira pag-ulpot ngan tungod hini amo nga gin-agnayan an Baracoa nga Ciudad Primada. Han 1518 nakakuha ini han pagtawag nga nga ciudad. Amo ini an syahan nga kapital ngan an syahan nga obispado o nagkaaada hin obispo nga syudad han Isla.


text:
Pandan, Antique
An Pandan usa nga ika-upat nga klase nga bungto ha lalawigan han Antique ha Katundan nga Kabisay-an nga rehiyon han Kabisay-an ha Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 27,647 nga tawo ha 5,534 nga panimalay.
Mga Baranggay[igliwat | igliwat an pinagtikangan]
An Pandan ginbahin ngadto hin katloan kag upat (34) nga baranggay.
Mga Sumpay ha Gawas[igliwat | igliwat an pinagtikangan]
- Pandan.gov.ph - Opisyal nga Websayt han Bungto han Pandan, Antique, Philippines
- PANDAN.PH - Pandan Antique Philippines
- Philippine Standard Geographic Code
- 2000 Philippine Census Information


text:
Frantz Fanon
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Hi Frantz Fanon (Hulyo 20, 1925 – Disyembre 6, 1961) usa nga manunurat tikang ha Martinique, ensayista, psikoanalista, ngan rebolusyonaryo. Hiya adâ an pinakapreeminente nga teoretista han ika-20 nga siglo han himangrawon han dekolonyalisasyon ngan han psikopatolohiya han kolonisasyon. An iya mga sinurat nag-aghat hin mga anti-kolonyal nga mga movimiento hin liberasyon ha sobra upat ka dekada.[1]
Mga reperensya[igliwat | igliwat an pinagtikangan]
- ↑ Benjamin Graves. Frantz Fanon: an Introduction. Political Discourse - Theories of Colonialism and Postcolonialism. National University of Singapore. Retrieved on 2007-02-14.


text:
Tabuk
An Tabuk sarong primera klaseng banwaan kan probinsya nin Kalinga, Filipinas. Susog sa senso kan 2007, igwang 87,912 na katawo na nageerok igdi.
An Tabuk nagin saro kutang syudad kan maratificar kan mga botante an Akta Rep. Nu. 9404. Alagad, an Korte Suprema pigpawaran saysay an pagkasyudad kaini. Pignulo ini kan Nob. 19, 2008 ta an estado niya dai naotob an mga karaiphanon susog sa mandato kan Konstitusyon.[1]
Mga Barangay[liwaton | liwaton an gikanan]
An Tabuk nababanga sa 42 barangay.
Mga mageerok igdi[liwaton | liwaton an gikanan]
An populasyon kan Tabuk saralak na, alagad an ginagamit na tataramon sa saod Ilokano. Iyo ini an sentro nin komersyo. An mga negosyanteng harale pang Pangasinan igdi na natipon sa pagnegosyo asin saindang kadaklan pigbabakal iyo an bagas na mayor na produkto sa Kalinga.
Mga panluwas na takod[liwaton | liwaton an gikanan]
Plantilya:Philippine Provincial Capitals
Coordinates: 17°27′00″N 121°27′30″E / 17.45000°N 121.45833°E


text:
Biliran
- Ini nga artikulo mahitungod han probinsya. Para han bungto, kitaa an Biliran, Biliran.
An Biliran usa han mga gigutiayi nga mga probinsya o lalawigan han Pilipinas. Nahamutangan ini ha Sinirangan nga Kabisay-an nga rehiyon. It Biliran usa nga isla-nga-probinsya ngan nahamutangan la hin mga pira ka kilometros ha amihanan han isla han Leyte. Naval an kapital han Biliran. Han una, an Biliran kabahin han lalawigan han Leyte hangtod naging lain nga lalawigan an Biliran han tuig 1992.
Sulod
Mga Tawo ngan Kultura
Demograpiko
Sumala han Mayo 2000 nga census, an Biliran mayda populasyon nga 140,274, amo nga an probinsya, ika-lima nga giguti-ayi han katawhan nga probinsya han nasod, ngan gigamayi ha bug-os nga rehiyon. Mayda mga 27,907 nga panimalay han lalawigan nga an average nga kadako nga 5.02 ka tawo, hiruhitaasay la han nasodnon nga average nga 4.99.
Mga Yinaknan
An mga taga-Biliran nayakan han Sinugboanon o Cebuano ngan Winaray. An Cebuano nga yinaknan, ginagamit hin mga 57.79% han populasyon ngan an kasagaran ha ira aadto han kalondan nga bahin han isla nga naatubang han Sugbo, samtang an Winaray ginagamit hin 40.80% nga aada han sidlangan nga bahin han lalawigan ngan ha isla han Maripipi.
Ekonomiya
An masurung nga pagpakabuhi han lalawigan amo an panagat o pangisda. Kaurugan han mga bungto, labi na an Naval ngan Biliran, mag-upay an mga daungan hin mga sakayan. Mayda 95 nga hectares of brackish water fishponds which produce prawns, pasayan ngan bangus. Mayda liwat 30 ka hektaryas hin seawater mga maupay gamiton para hin seaweed farming ngan 10 pa ka hektaryas para hin fishcage culture.
Tungod kay damo hin bukid an isla, an Biliran nakasuporta hin dirudilain nga mga taramnan ha agrikultura. An mga mapaso-ay nga kapatagan puyde igtanom hin humay ngan iba pa nga mga taramnan nga tropikal. An mahagkotay nga kabugkiran puyde tamnan hin mga hagtaas-in-balor nga mga taramnan sugad hin cutflower ngan mga dirudilain nga mga utanon nga gintatanom ha Syudad han Baguio o ha Syudad han Tagaytay.
An mga nangungukoy dida mayda gihapon industriya hin hunting, pangahoy, ngan manufacturing. An prinsipal nga raw material nga ginhihimo amo an luget ngan lana hin lubi. Lakip han mga proseso nga goods an white clay ceramics, bulad, raw gulaman, ngan citronella oil.
Lakip han waray pa kagamit nga mga natural resource han isla amo an geothermal power ngan an damo nga sulfur ngan gypsum nga deposito.
Heyograpiya
Politikal
An Biliran ginbahinbahin hin mga walo (8) nga munisipalidad o bungto. Labot la han Maripipi, ngatanan han mga bungto ada ha Isla han Biliran samtang an Maripipi isla-nga-bungto nga nahamutangan ha kanawayan o amihanan-nga-katundan. An gidako-i nga bungto amo an Naval, an kapital. Maripipi an giguti-ayi nga bungto.
Mga Bungto
Pisikal
An Biliran mayda kabug-osan nga kahaluag hin 555.4 ka kwadrado nga kilometros, nga amo ini nga an Biliran an ika-upat nga giguti-ayi nga probinsya ha Pilipinas. An duha nga dagko nga isla amo an Isla han Biliran ngan an Isla han Maripipi.
Nahimutang an Isla han Biliran Island ha amihanan nga kaladwan tikang han Isla han Leyte tabok han Estrecho han Biliran. Ha timugan (o salatan-sinirangan) amo an Baybayon han Carigara, ha dumagsaan (o amihanan-sinirangan) amo an Dagat Samar, ngan padayon pa, an Isla han Samar. Ha katundan amo an Dagat Bisaya ngan an Masbate nahimutang hin mga 30 ka km ha kanawayon o amihanan-katundan.
An main nga isla han Biliran bukidon ngan mayda hagli-ot nga mga kahaluag ha may baybayon.
Iton mga bungto han Naval ngan Caibiran la an mayda haglu-ag nga patag nga maupay tamnan hin agrikultura. An Bukid Suiro, nga mayda kahataas hin 1,300 ka metros amo an gihataasi nga punto dida han isla.
Kaagi ngan Kasaysayan
Han temprano nga bahin han panahon han Esyanol, an yana-tinatawag nga Isla han Biliran gintawag nga Isla de Panamao (kun ha Winaray Purô han Pan-amaw). Ini nga pulong nahahanungod hin klase nga etniko nga pukot. An ngaran yana nga Biliran gintutuohan nga ginpili dida han mga namumutnga nga panahon han urhi nga mga 1600s ngan han temprano nga bahin han mga 1700. Sumala hin pipira nga ginmantala, an ngaran nagtíkang hin usa nga klase nga banwa nga an tawag borobiliran nga han una masurong dida han kapatagan han isla. Mayda liwat alternatibo nga teorya nga nasiring nga an ngaran tinmikang han pulong nga bilir, nga gintagan hin kahubaran hin daan nga Bisaya nga pagpurulongan o diksyunaryo nga amo an “pag-ultan o ligid hin sakayan, vase o bisan ano nga nalabaw, sugad hin ugat, o an agi mga ginhihimo han arado.” An diksyunaryo naghahatag gihapon han pulong nga biliran komo alternatibo nga kasurat han bilir. Ini nga teorya mayda suporta ha kaagi nga an Biliran amo an syahan nga dagko-nga-scale nga hirimoan hin sakayan nga ginhimo dida han mga 1600. Mga galleon ginhimo pagsuporta han Galleon nga Negosyo han Manila ngan Acapulco ha Mexico.
An syahan nga bungto, nga an ngaran Biliran, gintukod han 1712. Hini nga panahon, an isla kabahin han probinsya han Sugbo o Cebu. An Biliran, upod han mga isla han Samar ngan Leyte ginhimo nga lain nga probinsya dida han 1735. Ha pagtika-iha, han pagbulag han Samar ngan Leyte ngadto hin duha nga probinsya han 1768, an Biliran nahimo nga bahin han Leyte.
Dida han Gyera Pankalibotan II, an Biliran mayda kalugaringon nga mga puwersa gerilya ha ilarom han Leyte nga pamuno ni Coronel Ruperto Kangleon. An mga gerilya nga operasyon nakabulig hin dako han malinamposon nga paglugsong han mga puwersa liberasyon han mga Americano ha Palo, Leyte, han Oktubre 20, 1944 ugsa han Pakig-away ha Leyte Gulf.
Han Abril 8, 1959 ginpirma ngan nahimo nga balaod an Republic Act No. 2141 nga naghimo han Biliran nga sub-probinsya han Leyte. An isla nahimo la nga iya kalugaringon nga probinsya dida han Mayo 11, 1992 pinaagi han Republic Act No. 7160 ngan hin plebesito, ug yana an Biliran amo an usa han mga gibag-ohi nga mga probinsya.
Kitaa Gihapon
Mga Sumpay ha Gawas
- Opisyal nga Websayt han Gobierno han Probinsya han Biliran
- Biliran Island - Undiscovered Paradise
(No. 1 portal entry han Biliran ngan naghahatag hin mga impormasyon mahitungod hit pagbisita ha Biliran)
- My Biliran Island Picture Gallery
(dadamo nga mga litrato han Biliran)
- Biliran Forum
(Message Board para han mga Biliranon ngan ira mga kasangkayan ha bug-os nga kalibutan)
- Biliran Province
(Websayt han historiador nga hi Dr. Rolando Borrinaga mahitungod han Biliran. Damo nga impormasyon mahitungod han politika ngan kasaysayan han lalawigan)
- Websayt Mahitungod han Isla han Biliran
Mga Reperensya
- Borrinaga, Rolando O. “Lost meanings in Biliran.” [1]
- Borrinaga, Rolando O. “How Biliran got its name.” [2]
- Biliran. “About Biliran.” [3]


text:
Michael Collins (astronot)
Hi Michael Collins (natawo Oktubre 31, 1930) usa nga kasanhi nga Amerikano nga astronot ngan test nga piloto. Napili hiya nga api han ikatulo nga grupo hin napulo kag upat nga mga astronot han 1963, nakaduha hiya linmupad ngadto ha kalarakan. An iya syahan nga paglupad ha kalarakan dida han Gemini 10, nga diin hiya ngan an command nga piloto nga hi John Young nagbuhat hin duha nga rendezvous hin magkadilain nga mga sarakyan pankalarakan ngan hi Collins nagprobar hin duha nga EVA (extra-vehicular activity o gawas-han-sarakyan nga buruhaton). An iya ikaduha nga paglupad ha kalarakan amo an diin hiya an piloto han command nga module han Apollo 11. Samtang nag-orbit hiya han Bulan, hira Neil Armstrong ngan Buzz Aldrin amo an nagbuhat han syahan nga ginmanehar nga paglugsong dida han bulan. Hiya in usa han 24 ka tawo nga nakalupad ngadto han Bulan.
Ugsa magin-astronot hiya, nag-iskwela hiya didto ha United States Military Academy, ngan tikang didto, inmapi hiya han United States Air Force ngan naglupad hiya hin mga F-86 ha Chambley-Bussieres Air Base, Fransya. Ginkarawat hiya ngadto han USAF Experimental Flight Test Pilot School ha Edwards Air Force Base han 1960. Nag-aplikar hiya para han ikaduha nga grupo hin mga astronot pero waray hiya magmalinamposon. Ginkarawat hiya dida han ikatulo nga grupo.
Katapos han pagretiro tikang ha NASA han 1970 kinmuha hiya hin trabaho dida han Departamento han Estado komo Assistant nga Maghirilom han Estado para han mga Buruhaton Publiko. Katapos hin usa ka tuig, hiya an nagin direkor han National Air and Space Museum. Dinhi hiya nga puwesto tubtob 1978 han iya pagbiya basi magin ubos-nga-maghirilom han Smithsonian Institution. Han 1980 kinmuha hiya han trabaho komo Sugbong-Mangulo han LTV Aerospace. Nagbiya hiya hini han 1985 basi magtukod han iya kalugaringon nga negosyo.
Nag-asawa hiya kan Patricia Collins, ngan mayda nira tulo nga anak: Kate, Ann, ngan Michael.
Mga kasarigan[igliwat | igliwat an pinagtikangan]
- ↑ Michael Collins (BGEN, USAF, Ret.). NASA. Retrieved on 29 Enero 2011.


text:
Melaka
An Melaka (nga agsob liwat ginsusurat nga Malacca ha Iningles ngan Malaca ha Kinatsila; nga gin-agnayan nga An Estado ha Kaagi o Negeri Bersejarah han mga lokal) amo an ikatulo nga giguti-ayi nga estado han Malaysia, sunod han Perlis ngan Penang. Nahamutang ini ha salatan nga rehiyon han Peninsula han Malaya, ha Mga Estrecho han Malacca. Ginsasapitan ini han Negeri Sembilan ha amihanan ngan han estado han Johor ha salatan. An kapital han estado amo an Bandar Melaka. An sentro ha kaagi hinin nga syudad ginlista nga usa nga prominente nga Patrimonio de la Humanidad o World Heritage Site han UNESCO tikang han Hulyo 7, 2008.
Bisan mgan kon an Melaka amo an usa han mga gimaiha-i nga mga sultanato nga Malay, waray na Sultan an negeri yana. Lugod, an mangulo han estado amo an Yang di-Pertua Negeri o Gobernador.


text:
Mati
An Syudad han Mati usa nga syudad ha lalawigan han Davao Oriental ha Pilipinas. Amo ini an kapital nga syudad han Davao Oriental. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 105,908 ka tawo ha 21,293 nga panimalay.
Nahimo nga syudad an Mati dida han tuig 2007. Nahimo nga balaod an Buhat han Republika No. 9408 o Republic Act No. 9408 nga nagbalhin han Mati tikang hin bungto ngadto hin syudad. Ginratipika ini han mga bungtohanon han Mati dida hin plebisito nga ginbuhat han Hunyo 18, 2007.
Mga baranggay[igliwat | igliwat an pinagtikangan]
An Syudad han Mati ginbahin ngadto hin karuhaan kag unom (26) nga mga baranggay.


text:
1Ngunyan, mga tugang, boot kong ipagiromdom saindo an Marahay na Bareta na ipinaghulit ko saindo, na inako nindo saka pinatugmadan kan saindong pagtubod. 2Ililigtas kamo huli kan Marahay na Baretang ini kun matibay an panarig nindo diyan; kun bako, sayang an pagtubod nindo. 3Ipinaghulit ko saindo an pinakamahalagang katukdoan na inako ko: na si Cristo nagadan huli kan satong mga kasalan, siring sa nasasabi sa mga Kasuratan; 4na ilinubong siya saka binuhay liwat sa ikatolong aldaw, siring sa nasasabi sa mga Kasuratan; 5na nagpahiling siya ki Pedro, dangan sa doseng apostol. 6Pakatapos, nagpahiling siya sa sobra sa limang gatos niyang katugangan, na an kadaklan sainda buhay pa, alagad an iba gadan na. 7Nagpahiling man siya ki Santiago, dangan sa gabos na apostol. 8Sa kahuri-hurihi nagpahiling man siya sako—maski ako siring sa sarong aking namundag na sala sa panahon. 9Huli ta ako an pinakasadit sa gabos na apostol—dai ngani ako maninigong apodon apostol, huli ta pinasakitan ko an simbahan nin Dios. 10Alagad huli kan biyaya nin Dios sako nagin siring ako kaini ngunyan, asin an biyaya niya sako dai nasayang. Sa katotoohan, nagtrabaho ako nin mas maigot ki sa ibang mga apostol, maski ngani bako mananggad ako an naggigibo, kundi an biyaya nin Dios na nasa sako. 11Kaya maski ako o sinda an naghuhulit, iyo iyan an ipinaghuhulit mi asin iyo iyan an tinutubod nindo. 12Ngunyan, kun si Cristo ipinaghuhulit na binuhay liwat, paanong makapagsabi an iba saindo na mayo nin pagkabuhay-liwat an mga gadan? 13Kun mayo nin pagkabuhay liwat an mga gadan, si Cristo dai man binuhay liwat. 14Kun si Cristo dai binuhay liwat, sayang an samong paghulit asin sayang an saindong pagtubod. 15Labi pa kaiyan, magigin pa kaming putikon na parahulit nin Dios, huli ta sinabi mi na binuhay liwat nin Dios si Cristo. Kun bakong totoo na an mga gadan binubuhay liwat, bako man totoo na binuhay liwat nin Dios si Cristo. 16Kun an mga gadan dai binubuhay liwat, si Cristo dai man binuhay liwat. 17Kun dai binuhay liwat si Cristo, sayang an saindong pagtubod, asin yaon pa kamo ngunyan sa saindong kasalan. 18Kun siring, napahamak an mga nagadan diyan ki Cristo. 19Kun para sana sa buhay na ini an satong paglaom ki Cristo, kita na an makaheherak sa gabos na tawo. 20Alagad an totoo, si Cristo binuhay liwat sa mga gadan bilang patotoo na bubuhayon liwat an mga gadan. 21Huli ta siring na an kagadanan nag-abot dahel sa sarong tawo, siring man, an pagkabuhay liwat nag-abot dahel sa saro man na tawo. 22Ki Adan, an gabos na tawo nagadan; siring man, ki Cristo, an gabos mabubuhay liwat. 23Bubuhayon an lambang saro sa sadiring panahon na talaan saiya: si Cristo an enot sa gabos, dangan an mga tawong sadiri ni Cristo, sa pagdatong niya. 24Dangan maabot an kataposan; dadaogon ni Cristo an gabos na kagsakop, an gabos na awtoridad asin kapangyarihan na nasa kalangitan, saka itatao niya sa Dios na Ama an paghahade. 25Huli ta dapat maghade si Cristo sagkod na an gabos niyang kaiwal ibugtak nin Dios sa irarom kan saiyang mga bitis. 26An huring kaiwal na dadaogon iyo an kagadanan. 27Huli ta nasasabi sa kasuratan, “An gabos na bagay ibinugtak nin Dios sa irarom kan saiyang mga bitis.” Alagad kan magsabi an kasuratan na “an gabos na bagay,” malinaw na dai kaiba diyan an Dios, huli ta siya mismo an nagbugtak kan gabos na bagay sa irarom ni Cristo. 28Kun an gabos na bagay nasasakopan na ni Cristo, si Cristo mismo, na Aki, iyo naman an mapasakop sa Dios, na iyo an nagbugtak kan gabos na bagay sa irarom niya, tanganing an Dios iyo an magin kagsakop kan gabos. 29Ngunyan, ano an kahulogan kan pagpabunyag para sa mga gadan? Kun an mga gadan dai binubuhay liwat, tadaw ta an mga tawo nagpapabunyag para sa mga gadan? 30Tadaw ta ako nasa pag-alaman sa gabos na oras? 31Mga tugang, inaatubang ko an kagadanan aroaldaw! Sinasabi ko ini dahel ta ipinag-oorgulyo ko kamo huli kan satong buhay ki Jesu-Cristo na satong Kagurangnan. 32Ano an papakinabangon ko kun nakipaglaban man ako sa maisog na kaiwal digdi sa Efeso para sana sa mga katuyohan na sa tawo? Kun dai binubuhay liwat an gadan, mas marahay pang, “Magkakan kita saka mag-inom, ta sa aga magagadan kita.” 33Dai kamo magpadaya: “An mga maraot na kairiba, nakakaraot kan marahay na ugale.” 34Magtoltol kamo saka dai na magkasala. An iba saindo dai nakakamidbid sa Dios. Sinasabi ko ini nganing masopog kamo. 35May mahapot, “Paano mabubuhay liwat an mga gadan? Anong klaseng hawak an mapapasainda?” 36Lolong! Kun minatanom ka nin banhi dai iyan minatalubo kun dai ngona iyan magadan. 37An itinatanom mo bako an dakula nang poon nin tanom, kundi banhi sana, magin iyan tipasi nin trigo, o iba pang banhi. 38Nagkakaigwa nin hawak an banhi kun ano an boot nin Dios. An lambang banhi tinatawan niya nin sadiring hawak. 39Bakong parareho an gabos na hawak: iba an hawak nin tawo, iba an sa hayop, iba an sa gamgam, iba man an sa sira. 40May langitnon na mga hawak saka may daganon na mga hawak. Iba man an gayon kan langitnon na hawak sa gayon kan daganon na hawak. 41May sadiring gayon an aldaw, iba an gayon kan bulan, saka iba an gayon kan mga bitoon; dawa an mga bitoon igwa nin manlaen-laen na gayon. 42Magigin siring kaini an mga gadan sa pagkabuhay liwat. An hawak na ilinubong nalalapa; alagad an hawak sa pagkabuhay liwat, dai malalapa sagkod pa man. 43Kan ilinubong an hawak, makanos iyan saka maluya; alagad sa pagbuhay liwat kaiyan, magigin magayon iyan saka makosog. 44An ilinulubong hawak na pisikal, alagad an binubuhay liwat hawak na espiritwal. Kun igwa nin hawak na pisikal igwa man nin hawak na espiritwal. 45Nasasabi sa kasuratan, “Si Adan, an enot na tawo, linalang na tinawan nin buhay”; alagad an huring Adan, sarong Espiritu na nagtatao nin buhay. 46Bakong espiritwal an enot na minaabot kundi an pisikal, dangan na an espiritwal. 47An enot na Adan hale sa daga, linalang sa alpog; an ikaduwang Adan hale sa langit. 48An mga daganon arog sa tawo na hale sa daga; an mga langitnon arog man duman sa tawong hale sa langit. 49Kun paanong kabaing kita kan tawo na hale sa daga, siring man, makakabaing kita kan Tawo na hale sa langit. 50Ini an boot kong sabihon, mga tugang: an hale sa laman saka sa dugo dai magmamana kan Kahadean nin Dios; an malalapaon dai magmamana kan bakong malalapaon. 51Alagad boot kong maaraman nindo an misteryong ini: dai kita gabos magagadan, alagad kita gabos maliliwat 52sa panali—sa sarong pagpirok nin mata—sa pagtanog kan huring trompeta. Huli ta sa pagtanog kan huring trompeta, an mga gadan bubuhayon liwat asin dai na magagadan; kita gabos maliliwat, 53huli ta an malalapaon dapat na masanglean kan bakong malalapaon. An magagadanon dapat na masanglean kan bakong magagadanon. 54Kun an malalapaon masanglean na kan bakong malalapaon, asin kun an magagadanon, masanglean na kan bakong magagadanon, maootob an kasuratan na nagsasabi: “Nadaog na an kagadanan; lubos na an kapangganahan!” 55”O Kagadanan, haen an kapangganahan mo? O Kagadanan, haen na an saimong kapangyarihan sa pagkulog?” 56An kapangyarihan kan kagadanan sa pagkulog, iyo an kasalan; asin an kapangyarihan kan kasalan iyo an Katogonan. 57Alagad salamat sa Dios na iyo an nagtatao sato nin kapangganahan huli ki Jesu-Cristo na satong Kagurangnan! 58Kaya ngani, namomotan kong mga tugang, magin pusog kamo saka masarig. Magdanay kamong mahigos sa trabaho nindo para sa Kagurangnan, huli ta aram nindo na bakong sayang an anoman na paglingkod nindo sa Kagurangnan.
Copyright
Learn More


text:
San Fernando, La Union
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An Syudad han San Fernando (ha Ilokano: Ciudad ti San Fernando) usa nga syahan nga klase nga syudad ha lalawigan han La Union, Pilipinas. Amo ini an kapital nga syudad han La Union ngan sentro han rehiyon han Ilocos nga Rehiyon (Rehiyon I). Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 115,650 ka tawo ha 20,755 nga mga panimalay.
An Syudad han San Fernando amo an sentro hin pangwarta, industriya, ngan politika han lalawigan, ngan lakip han mga buruhaton dinhe han pag-uma, aquakultura, pagpanagat ha paggamit han daungan han San Fernando, ngan iba pa nga mga sektor hin industriya. An kadam-an nga mga katawhan dinhe Ilocano ngan Katoliko Romano.
An San Fernando lakip han kongresyonal nga Distrito 1 ha lalawigan han La Union.
Mga baranggay[igliwat | igliwat an pinagtikangan]
An Syudad han San Fernando ginbahin ngadto hin kalim-an kag siyam (59) nga mga baranggay.


text:
Minalayo
- Diri ini angay igkalipat han Minalaynon nga pinulongan, nga usa nga Binisaya nga pinulongan ha Katundan nga Kabisay-an
An Minalayo in uska yinakanan ha banay Austronesyano. Ini in usa ha upat nga buhatanon nga yinakanan ha Singapura, ngan uska panbuhat nga yinaknan ha Sinirangan Timor, nahitabo tungod han pagdumara han Indonesya ha sulod han labaw han karuhaan ka tuig. Ini in tuminongnong nga ginyayaknan han 40 milyones nga katawhan ha sulod han estrecho han Malacca, lakip han mga baybayon han Rawis Malay han Malaysia ngan salatan nga Thailandya, lalawigan han Riau, an sinirangan nga baybayon han Sumatra ngan an Kapuropod-an Riau ha Indonesya, nga naging tuminongnong nga yaraknon han Jakarta ngan bahin han katundan nga baybayon nga Sarawak ngan Kalimantan ha Borneo.


text:
Antônio Carlos Jobim
Hi Antônio Carlos Brasileiro de Almeida Jobim, (natawo han Enero 25, 1927 ha Rio de Janeiro – Disyembre 8, 1994 ha New York City), tinatawag gihapon nga Tom Jobim, amo in Brasilenyo nga kompositor, tig-arreglo hin musik, magkaranta, pianista ngan usa han mga nakigbisog han paghimo han bossa nova ngan han kasikat hini ha bug-os nga kalibutan.
An mga komposisyon ni Jobim, nga kilalado han ira mga maghusay nga mga tunog ngan harmonia, ginpasundayag hin damo nga mga sikat nga mga artista ha Brasil ngan ha langyaw. Lakip han mga ginkaupod ngan nag-interpreta han musika ni Jobim amo hira João Gilberto, (nga ginsisiring nga upod kan Jobim nga igkasi-naghimo han bossa nova), Elis Regina, Sergio Mendes, Astrud Gilberto, Stan Getz ngan Frank Sinatra.
Biyograpiya[igliwat | igliwat an pinagtikangan]
An mga pagtikang han musika ni Jobim dida han mga buhat ni Pixinguinha, usa nga sikat nga musikero ngan kompositor, nga, dida han dekada han 1930, nagtikang han pagpadukwag han moderno nga musika Brasilenyo. Na-impluwensya gihapon hiya han musika han Franses nga kompositor nga hi Claude Debussy ngan han jazz.
Hi Jobim naginprominente han pag-upod niya han manunurat ngan maniniday nga hi Vinicius de Moraes ha paghatag hin bahin han musika para han drama nga Orfeu de Carnaval (1956), nga ha pagtika-iha naginsikat dida han salida ha pelikula nga Orfeo Negro. An mga letra para han iya pinakasikat nga mga kanta ginsurat ni de Moraes.
An mga Americano nga jazz nga nanganganta nga hira Ella Fitzgerald ngan Frank Sinatra nagbandilyo hin prominente han mga kanta ni Jobim dida han ira mga album nga Ella Abraça Jobim (1981) ngan Francis Albert Sinatra & Antonio Carlos Jobim (1967), ha tagsa-tagsa.
Hi Jobim kilalado ha bug-os nga kalibutan komo usa han mga impluwensyal nga mga kompositor han ika-20 nga siglo.
Namatay hi Jobim dida han 1994 ngan ginlubung hiya ha Cemitério São João Batista ha Rio de Janeiro. An Aeropuerto Internasyonal han Rio de Janeiro ginngarananan na yana ha iya dungog.
Mga Pinili nga Komposisyon[igliwat | igliwat an pinagtikangan]
- "Garota de Ipanema" (ginpagawas ha Iningles nga "The Girl from Ipanema")("An Daraga han Ipanema")
- "Wave"
- "Chovendo na Roseira" (ginpagawas ha Iningles nga "Children's Games"/aka "Double Rainbow")("Mulay han Kabataan"/tinatawag gihapon nga "Doble nga Balangaw")
- "Samba de Uma Nota Só" (ginpagawas ha Iningles nga "One Note Samba")("Samba hin Usa ka Nota")
- "Corcovado" (ginpagawas ha Iningles nga "Quiet Nights of Quiet Stars")
- "Insensatez" (ginpagawas ha Iningles nga "How Insensitive")
- "Desafinado" (ginpagawas ha Iningles nga "Off-key")("Yabag")
- "Chega de Saudade" (ginpagawas ha Iningles nga "No More Blues")
- "Triste"
- "Fotografia"
- "Águas de Março" (ginpagawas ha Iningles nga "Waters of March")("Katubigan han Marso")
- "Samba do Avião" (ginpagawas ha Iningles nga "Jet Samba")("Samba hin Idro")
- "Amparo"
- "Matita Perê"
- "Passarim"
- "Borzeguim"
Diskograpiya[igliwat | igliwat an pinagtikangan]
- Meus Primeiros Passos E Compassos
- Orfeo Negro (Soundtrack) (1959)
- Um encontro no Au bon gourmet (1962)
- Getz/Gilberto (1963)
- Getz/Gilberto Vol. 2 (1964)
- The Composer of Desafinado, Plays (1963)
- The Wonderful World of Antonio Carlos Jobim (1964)
- The Swinger From Rio (1965) (Sergio Mendes)
- Love, Strings and Jobim (1966)
- A Certain Mr. Jobim (1967)
- Francis Albert Sinatra & Antonio Carlos Jobim (1967)
- Wave (1967)
- Tide (1970)
- Sinatra & Company (1971)
- Stone Flower (1972)
- Jobim (1973)
- Elis & Tom (1974)
- Urubu (1976)
- Sinatra-Jobim Sessions (1979)
- Terra Brasilis (1980)
- Edu & Tom (1981)
- Gabriela (1983)
- Passarim (1987)
- Tom Canta Vinicius: Ao Vivo (1990/2000)
- Antonio Carlos Jobim and Friends (1993)
- Miúcha e Tom Jobim (1994)
- Duets II (1994)
- Antonio Brasileiro (1994)
Reperensya[igliwat | igliwat an pinagtikangan]
- McGowan, Chris and Pessanha, Ricardo. "The Brazilian Sound: Samba, Bossa Nova and the Popular Music of Brazil." 1998. 2nd edition. Temple University Press. ISBN 1-56639-545-3


text:
Bisaya
- Ini nga artikulo mahitungod han mga Bisaya nga katawhan ha Pilipinas. Para han mga Bisaya nga katawhan han Borneo, alayon pagkita hiton Bisaya (Borneo).
An mga Bisaya usa nga grupo hin mga katawhan tikang ha Pilipinas. An kadam-an ha ira nangungukoy ha Kabisay-an ngan amihanan-sidlangan o dumagsaon nga Mindanao pero mayda liwat mga iba nga namalhin ha iba nga mga dapit ha Pilipinas. Damo nga mga katawhan ha Pilipinas mga Bisaya an katulinan ngan yinaknan. An gidagkoi hini nga mga katawhan amo an mga nayakan hin Sinugboanon, Hiligaynon ngan Winaray. Ini nga mga yinaknan mga ginklasipika nga mga Austronesyano, bisan kon diri magkakaintindihan ini nga mga yinaknan ha tagsa usa. Labaw hin 40% hin mga Pilipino mayda Bisaya nga katulinan.
It mga Bisaya nagtatawag hit ira kalugaringon nga Bisaya pinaagi ha yinaknan o katulinan. Pananglitan, in Sugboanon nga mayda Intsek o Espanyol nga katulinan matawag ha iya kalugaringon nga Bisaya tungod kay an iya yinaknan nga Binisaya nga Sinugboanon, usa nga Binisaya nga yinaknan. Mayda liwat iba nga Bisaya it ira pagkita hit ira kalugaringon tungod hin katulinan; usa nga taga-Manila pananglitan matawag hit iya kalugaringon nga Bisaya bisan kon diri maaram magbinisaya kay tungod it iya katulinan Bisaya. Iton katulinan usa gihapon nga paagi nga nakasiring nga damo an mga Binisaya nga yinaknan. Tikang hini nga paglantaw, usa diri Bisaya tungod kay nakayakan hiya hin Binisya kundi Binisaya it iya yinaknan kay Bisaya hiya. Amo nga damo nga mga katawhan puyde makatawag hit ira yinaknan nga Binisaya kay hira ngatanan Bisaya.
Binisaya[igliwat | igliwat an pinagtikangan]
It mga Bisaya natawag hit ira mga tagsatagsa nga mga yinaknan nga Binisaya. Iton pulong nga "Binisaya" nangangahulogan nga "paagi han Bisaya" ngan ginagamit gihapon ini hin Bisaya nga paagi hin pagluto ngan panambal diri la ha yinaknan. Iton kalipong hiton kagamit ngan kahulogan han mga pulong nga "Bisaya" ngan "Binisaya" tungod han kakulangan han Iningles ngan Tinag-alog nga mga yinaknan nga amo la an mga yinaknan nga mayda opisyal nga status ha nasod. Ha Iningles iton mga pulong nga "Bisaya" ngan "Binisaya" ginhuhubad hin parehas ha Iningles nga "Visayan" ngan ha Tinag-alog nga "Bisaya".
Ini nga lista ha ubos naglilista han mga Pilipinhon nga mga yinaknan nga tinatawag nga Bisayan o Binisaya han Summer Institute of Linguistics. Bisan man kon ngatanan hini lakip han amo la gihaon nga pamilya hin yinaknan nga Binisaya, diri ngatanan nga mga nagamit hini natawag hit ira kalugaringon nga Bisaya. Iton mga Tausug pananglitan, nagamit la han ngaran nga "Bisaya" pagtawag hin mga Kristyano nga mga Bisaya.
Kabisay-an[igliwat | igliwat an pinagtikangan]
Ha mga Binisaya, iton Kabisay-an nahahanungod han mga Bisaya nga katawhan ngan han mga katunaan o lugar nga ira gintatag-iyahan o gin-uukyan. Pero an kahubad ha Iningles nga "Visayas" gingagamit la ha pagtawag han mga lugar. Tikang hin geopolitikal nga paglantaw, an rehiyon han Kabisay-an amo an mga nasunod nga mga kapuropod-an: Panay, Romblon, Guimaras, Negros, Sugbo (Cebu), Bohol, Siquijor, Leyte, Biliran ngan Samar.


text:
Organismo
Ha biyolohiya, an organismo amo an sistema han biskan ano nga may kinabuhi (sugad han hayop, tanom, fungus, o micro-organismo).
Organisasyon[igliwat | igliwat an pinagtikangan]
Ginkaklasipika an natanan na organismo ilarum san siyensya san alpha taxonomy ngadto sa taxa o clade.
An Taxa amo an mga may rango na grupo san mga organismo, tikang san general (domain) pakadto sa specific (specie). An pagkasunodsunod san rangao amo an masunod:
Struktura[igliwat | igliwat an pinagtikangan]
Natanan na organismo may'ada monomeric unit na gintatawag na cells; An iba na organismo may'ada usa la na cell (unicellular) ngan an iba naman may'ada daramo na cells (multicellular).
Cell[igliwat | igliwat an pinagtikangan]
May'ada duha na klase an cells; an eukaryotic ngan prokaryotic. An Prokaryotic cell makiimud sa mga unicellular, ngan an eukaryotic cell naman mahihiagian sa mga multicellular na organismo. Wara nuclear membrane an prokaryotic cell sanglit diri nakakulong an DNA sa sulod san cell; An eukaryotic cell may ada nuclear membrane.


text:
Tiananmen
An Tiananmen o Tian'anmen (Yinano nga Tsinino: 天安门; Minat-an nga Tsinino: 天安門; pinyin: Tiān'ānmén), nga nangangahulogan hin literal nga "Ganghaan hin Langitnon nga Kamurayaw" amo in kilalado nga monumento ha Beijing, an kapital han Kanan Katawhan Republika han Tsina. Agsob gamiton ini nga nasodnon nga tigaman. Gintukod ánay ini han Dinastiya Ming ha 1420, an Tian'anmen agsob nga tinatawag nga amo an atubangan nga ganghaan ngadto han Syudad Prohibida. Kundi an Ganghaan Meridian (午门) amo an syahan nga ganghaan ngadto han Syudad Prohibida mismo, samtang an Tiananmen amo an ganghaan hin pagsakob ngadto han Imperyal nga Syudad nga diin nahimutang an Syudad Prohibida. Nahamutang an Tian'anmen ha amihanan nga dapit han Plaza han Tiananmen (Tiananmen Square).


text:
San Manuel, Pangasinan
An San Manuel usa nga ika-upat nga klase nga bungto ha lalawigan han Pangasinan, Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 41,206 ka tawo ha 8,644 nga mga panimalay.
Mga baranggay[igliwat | igliwat an pinagtikangan]
An San Manuel ginbahin ngadto hin napulo kag upat (14) nga mga baranggay.
- San Antonio-Arzadon
- Cabacaraan
- Cabaritan
- Flores
- Guiset Norte (Pob.)
- Guiset Sur (Pob.)
- Lapalo
- Nagsaag
- Narra
- San Bonifacio
- San Juan
- San Roque
- San Vicente
- Santo Domingo


text:
Don Victoriano Chiongbian
An Don Victoriano Chiongbian usa nga ikalima nga klase nga bungto ha lalawigan o probinsya han Misamis Occidental ha Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 9,319 ka tawo ha 1,815 nga panimalay.
Mga Baranggay[igliwat | igliwat an pinagtikangan]
An Don Victoriano Chiongbian ginbahin ngadto hin napulo kag usa (11) nga mga baranggay.
- Bagong Clarin
- Gandawan
- Lake Duminagat
- Lalud
- Lampasan
- Liboron
- Maramara
- Napangan
- Nueva Vista (Masawan)
- Petianan
- Tuno


text:
Mariza
Hi Mariza Nunes, nga kilalado han iya ngaran-ha-entablado nga Mariza (natawo han Disyembre 16, 1973 ha Mozambique) usa nga magkaranta/manunurat-hin-kanta hin fado ha World Connection nga label. Binmalhin hiya ha Portugal dida han tulo pala an iya edad, ngan nagtubo hiya ha usa han mga tradisyonal nga bahin han Lisbon, Mouraria - Alfama, nga diin hiya nahibaro pagkanta hin fado. Mayda niya Portuges nga amay pero an iya nanay taga-Mozambique (An kanta niya nga 'Transparente' usa nga dungog han iya lola nga Africana).
Para han Olympico nga mga Uyag han Atenas 2004 mayda niya duet upod kan Sting dida han kanta nga A thousand years, nga ginpagawas dida han opisyal nga pop album han Atenas nga Olympics Unity, nga diin an fado ginkakanta ha Iningles ngan Portuges.
Hi Mariza sinisiring nga kurukontemporaryo nga nasunod kan Amália Rodrigues.
Han 2003 hiya an nahimo nga "Nagdaog ha Europa nga kategorya", BBC[1]
Tikang han mga Abril 2005, hi Mariza nagtatrabaho ha Brasil agod makahimo hin bag-o nga album.
Diskograpiya[igliwat | igliwat an pinagtikangan]
- Fado em Mim (2002)
- Fado Curvo (2003)
- Mariza Live in London (2004)
- Transparente (2005)
- Mariza Concerto em Lisboa (DVD 2006)
- Mariza Concerto em Lisboa (CD 2006)
Singles[igliwat | igliwat an pinagtikangan]
- Ó gente da minha terra
- Cavaleiro monge
- Meu fado meu


text:
Monarkyá
An monarkyá[1] amo an usa ka klase nga gobyerno kun diin an monarka, usa ka namamanahan nga namumuno, amo an mangulo han estado. An mga monarka agsob namumuno kutob ha ira kamatayan o abdikasyon.
Pinanbasaran[igliwat | igliwat an pinagtikangan]
- ↑ Abuyen, Tomas A. Diksyunaryo Waray-Waray [Visaya] English-Tagalog. Kalayaan Press Mktg. Ent., Inc. Quezon City. Tuig 2000. ISBN 971-08-6050-X. Pakli Ihap 239.
Mga sumpay ha gawas[igliwat | igliwat an pinagtikangan]
Wiktionary, an gawasnon nga pagpurulongan o diksyunaryu.


text:
Dominica
- Diri ini angay iglipat han Republika Dominicana
An Dominica (Frinanses: Dominique), nga an opisyal nga pagtawag Komunwelt han Dominica o Mankomunidad han Dominica (Ininglis: Commonwealth of Dominica; Kinatsila: Mancomunidad de Dominica; Frinanses: Communauté de la Dominique) usa nga isla-nga-nasod ha Dagat Caribe. Ha amihanan ngan kanawayan nahamutang an Guadeloupe, ha timugan nahamutang an Martinique. An kadako hini mga 754 ka kwadrado nga kilometro (291 ka kwadrado nga milya) ngan an gihataasi nga punto han nasod amo an Morne Diablotins, nga mayda ka-igbawan nga 1,447 ka metro (4,750 ka pie). An Mankomunidad han Dominica mayda ginbanabana nga populasyon nga 72,500. An kapital hini nga nasod amo an Roseau.
Mga parokya han Dominica[igliwat | igliwat an pinagtikangan]
An Dominica ginbahin ngadto hin mga napulo nga mga parokya (parish kon ha Ininglis).


text:
Apayao
An Apayao ewan komag isip ka nga rin wag ka mag search na!!!! sana pogi ung taong nagedit n yan
Sulod
Katawhan ngan Kultura[igliwat | igliwat an pinagtikangan]
wala naman
Ekonomiya[igliwat | igliwat an pinagtikangan]
Heyograpiya[igliwat | igliwat an pinagtikangan]
Politikal[igliwat | igliwat an pinagtikangan]
An Apayao ginbahin ngadto hin pito (7) nga mga bungto.
Mga Bungto[igliwat | igliwat an pinagtikangan]
Pisikal[igliwat | igliwat an pinagtikangan]
Mga Sumpay ha Gawas[igliwat | igliwat an pinagtikangan]
- An Opisyal nga Websayt han Gobyerno han Lalawigan han Apayao
- Ilocano nga Websayt ni Andel Barroga, Usa nga Manunurat nga Natawo-ha-Apayao, ngan Bannawag Magazine nga Naamot
- Philippine Trivia Online nga Sayt ni R. Barroga-Balboa, usa nga Natawo-ha-Apayao ngan Kasanhi nga Luna Municipal High School Graduating Class Valedictorian


text:
Vila Real (distrito)
An Distrito han Vila Real (Pinortuges nga pagluwas: [ˈvilɐ ʁiˈaɫ]) usa nga distrito ha amihanan nga Portugal. Mayda ini kahaluag nga 4,239 ka km², ngan nahamutang ini nga distrito ha katundan han syudad han Porto ngan amihanan han Salog Douro. An Vila Real lakip han lalawigan-ha-kaagi han Tras-os-Montes. Mga 230,000 an populasyon sumala han 2001 nga ihap.
Mga munisipyo[igliwat | igliwat an pinagtikangan]
An distrito mayda napulo kag upat (14) nga mga munisipyo:
- Alijó
- Boticas
- Chaves
- Mesão Frio
- Mondim de Basto
- Montalegre
- Murça
- Peso da Régua
- Ribeira de Pena
- Sabrosa
- Santa Marta de Penaguião
- Valpaços
- Vila Pouca de Aguiar
- Vila Real


text:
1Amo gihapon an nahinabo didto ha Iconio: kinmadto hira Pablo ug Bernabe ha sinagoga han mga Judiyo. Tungod han maupay nira nga pagwali, damo nga mga Judiyo ngan mga Hentil in tinmoo. 2Kundi an mga Hentil gintukso han mga Judiyo nga diri natoo, sanglit nasina hira han mga magtinuohon. 3Nagpabilin didto hin maiha an mga apostoles. Nagwali hira hin madasigon mahitungod han Ginoo, nga nagpamatuod nga an ira mensahe mahitungod han iya grasya matuod gud, pinaagi hin paghatag ha ira han gahom hin pagbuhat hin mga milagro ngan mga orosahon. 4Nabahin an mga tawo han syudad: may inmugop han mga Judiyo ngan may-ada man liwat inmugop han mga apostoles. 5Niyan nagkauroyon in pira han mga Hentil ngan han mga Judiyo, upod an ira mga pangulo, hin pagdarahog han mga apostoles ngan hin pagbato ha ira. 6Han paghibaro hini han mga apostoles, nangalagiw hira ngadto ha Listra ngan ha Derbe nga mga syudad ha Licaonia, ngan ngadto han kahigrani nga katunaan. 7Didto iginwali nira an Maupay nga Sumat. 8Didto ha Listra may-ada tawo nga lulid nga piay tikang han iya katawo ngan waray gud hiya makalakat. 9Nalingkod hiya didto pamati han mga pulong ni Pablo. Hinkit-an ni Pablo nga natoo hiya ngan mahihimo hin kaupay, sanglit tinutokan niya an lulid, 10ngan ginsiring ha dako nga tingog, “Tadong hin pagtindog!” Linmukso an tawo ngan naglinakatlakat. 11Han pakakita han mga tawo han ginbuhat ni Pablo, naggogliat hira ha ira yinaknan nga Licaonyanhon, “An kadiyosan nahimo nga pareho hin mga tawo ngan linmusad nganhi ha aton!” 12Ginngaranan nira hin Seus hi Bernabe ngan Herme hi Pablo, kay hiya man an parayakan. 13An padi ni Seus nga dyos nagdara hin mga baka ngan hin mga bukad ngadto han portahan, kanay templo nakadto ha gawas la han bungto. Karuyag niya ngan han mga tawo nga maghalad hini ngadto han mga apostoles. 14Han paghibaro nira Bernabe ug Pablo han ira karuyag pagbuhaton, ginggisi nira an ira mga panapton. Nagdadlagan hira ngadto ha butnga han mga tawo ngan naggoliat, 15“Mga tawo, kay ano nga ginbubuhat niyo ini? Mga tawo la kami pareho ha iyo! Kinmanhi kami hin pagpasangyaw han Maupay nga Sumat basi talikdan niyo ini nga waray pulos nga mga butang, ngan bumalik kamo sa Dyos nga naghimo han langit, han tuna, han dagat, ngan han ngatanan nga aada ha ira. 16Hadto nga mga panahon pinasagdan la niya an ngatanan nga mga katawhan hin pagtuman han ira karuyag. 17Kundi pirme hiya nagpapamatuod hiunong han iya kalugaringon pinaagi han magupay nga mga butang nga iya ginbubuhat: nahatag hiya ha iyo hin uran tikang ha langit ngan mga abot han tuna ha igo nga panahon; nahatag hiya ha iyo hin pagkaon ngan ginpupuno pa hin kalipay an iyo mga kasingkasing.” 18Kundi bisan pa kahuman nira pamulong, nagkuri la gihapon an mga apostoles hin pagpugong han mga tawo hin pagdara hin mga halad ngadto ha ira. 19Inmabot in mga Judiyo nga tikang ha Antioquia ha Pisidia ngan tikang ha Iconio. Nakabig nira an mga tawo, ginbato nira hi Pablo ngan gindanas nira ha gawas han bungto, kay naghunahuna hira nga patay na hiya. 20Kundi han pag-alirongi ha iya han mga magtinuohon, binmuhat hiya ngan binmalik ngadto ha bungto. Han pagkabuwas hiya ngan hi Bernabe kinmadto ha Derbe. 21Iginwali nira Pablo ug Bernabe an Maupay nga Sumat didto ha Derbe, ngan damo an ira nakabig. Niyan binmalik hira ngadto ha Listra ug Iconio ngan nagpadayon ngadto ha Antioquia ha Pisidia. 22Ginparig-on nira an mga magtinuohon ngan gindasig nira nga magpadayon hira han ira pagtoo. Nagtutdo hira, “Kinahanglan mag-agi kita hin damo nga mga kakurian hin pagsulod han Ginhadian han Dyos.” 23Ha kada singbahan nagtudlok hira hin mga katigurangan, ngan upod an mga pag-ampo ngan pagpuasa, igintubyan hira ngadto han Ginoo nga ira sinasarigan. 24Kahuman nira maglatas han katunaan han Pisidia, inmabot hira ha Pamfilya. 25Iginwali nira an mensahe didto ha Perga, ngan katapos linmugsong hira ngadto ha Atalia. 26Tikang didto nagsakay hira pagbalik ngadto ha Antioquia, diin didto igintubyan hira ngadto han mahigugmaon nga pagmangno han grasya han Dyos para han buruhaton nga yana ira na natuman. 27Han pag-abot nira ha Antioquia, gintirok nira an mga sakop han singbahan ngan iginsumat nira ha ira an ngatanan nga ginbuhat han Dyos pinaagi ha ira ngan kon ginpaunan-o niya basi kabuksan an dalan ngan tumoo an mga Hentil. 28Didto nagpabilin hira hin maiha upod han mga magtinuohon.
Copyright
Learn More


text:
Tipo-Tipo
An Tipo-tipo usa nga ikatulo nga klase nga bungto ha lalawigan han Basilan ha Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 48,284 ka tawo ha 8,786 nga panimalay.
Dida han tuig 2006, ginhimo an mga bungto han Al-Barka ngan Ungkaya Pukan tikang han Tipo-Tipo, ngan naibanan an mga baranggay han Tipo-Tipo tikang hin katloan kag siyam (39) ngadto hin napulo kag usa (11).
Mga baranggay[igliwat | igliwat an pinagtikangan]
An Tipo-tipo ginbahin ngadto hin napulo kag usa (11) nga mga baranggay.
- Badja
- Bohebaca
- Bohelebung
- Lagayas
- Limbo-Upas
- Tipo-tipo Proper (Pob.)
- Baguindan
- Banah
- Bohe-Tambak
- Silangkum
- Bangcuang


text:
1Sanglit yana diri na paghuhukman ha karat-an adton mga nahiusa na kan Cristo Jesus, 2kay an balaod han Espiritu nga nahatag ha aton hin kinabuhi dida ha pakig-usa kan Cristo Jesus, amo an nagtalwas ha akon han balaod han sala ug kamatayon. 3An waray mahimo han Balaod tungod han kamaluya han aton kinaiya ginbuhat han Dyos. Ginhukman niya ha karat-an an sala ha aton lawasnon nga kinaiya pinaagi hin pagpadara han iya kalugaringon nga Anak; nga kinmanhi nga may kinaiya nga sugad han kinaiya hin salaan nga tawo, basi pagpuohon an sala. 4Ginbuhat ini han Dyos basi an matadong nga mga turumanon han Balaod matuman dinhe ha aton nga nabubuhi sumala han Espiritu, diri sumala han lawasnon nga kinaiya. 5Adton nabubuhi sumala han gintututdo han ira lawasnon nga kinaiya, dayuday naghuhunahuna bahin hin mga butang nga lawasnon, kundi adton nabubuhi sumala han gintututdo han Espiritu, dayuday naghuhunahuna hira bahin han mga butang nga espirituhanon. 6Adton dayuday naghuhunahuna han mga butang nga lawasnon, an ira sangpotanan amo an kamatayon; kundi adton dayuday naghuhunahuna han mga butang nga espirituhanon, an ira sangpotanan amo an kinabuhi ngan an kamurayaw. 7Sanglit nagigin kaaway han Dyos an tawo nga lawasnon la an iya panhunahuna; kay diri hiya nasugot han Balaod han Dyos, ngan ha pagkatinuod, diri gud hiya makakahimo hin pagsugot. 8Diri nakakalipay han Dyos an nagsusugot han ira lawasnon nga kinaiya. 9Kundi diri na kamo nabubuhi sumala han mando han iyo lawasnon nga kinaiya, kundi han espirituhanon—kon ha tinuod nag-uokoy dida ha iyo an Espiritu han Dyos. Adton waray Espiritu ni Cristo, diri sakop ni Cristo. 10Kundi kon nag-uukoy hi Cristo dida ha iyo, an Espiritu amo an iyo kinabuhi bisan kon an iyo mga lawas mamatay tungod han sala, kay ginpakamatadong na kamo han Dyos. 11Kon naguukoy dida ha iyo an Espiritu han Dyos nga nagbanhaw kan Jesus, hiya nga nagbanhaw kan Cristo mahatag hin kinabuhi ha iyo mga lawas nga may kamatayon pinaagi han iya Espiritu nga aada ha iyo. 12Sanglit, kabugtoan ko, may-ada naton katungdanan nga mabuhi kita diri ha pagsunod han karuyag han aton lawasnon nga kinaiya. 13Kay kon mabuhi kamo sumala han iyo lawasnon nga kinaiya, mapatay kamo, kundi mabubuhi kamo kon patayon niyo an iyo salaan nga mga binuhatan pinaagi han Espiritu. 14Mga anak han Dyos an ginmamandoan han Espiritu han Dyos. 15Kay an Espiritu nga iginhatag han Dyos ha iyo diri mag-ooripon ha iyo ngan diri maghahadlok ha iyo; lugod hihimoon kamo han Espiritu nga mga anak han Dyos, ngan pinaagi han gahom han Espiritu matawag kita han Dyos, “Amay ko!” 16An Espiritu han Dyos nakikig-usa han aton espiritu hin pagpamatuod nga mga anak kita han Dyos. 17Kay mga anak man kita niya, makakaangkon kita han mga kaupayan nga iginggahin para han iya mga tawo, ngan makakaangkon man liwat kita upod kan Cristo, han iginggahin han Dyos para ha iya; kay kon naangbit kita han mga pag-antos ni Cristo, maangbit man liwat kita han iya himaya. 18Gin-isip ko nga an mga gin-aantos naton hini nga panahon diri gud sadang mahitanding han himaya nga ipadadayag ha aton. 19An ngatanan nga mga binuhat naghuhulat upod in malaomon nga paghingyap nga igpapadayag han Dyos an iya mga anak. 20Kay ginhukman ha karat-an nga mawaray hinungdan an ngatanan nga mga binuhat, diri ha ira kalugaringon nga karuyag, kundi tungod nga pagbuot ini han Dyos. Kundi nagpabilin an paglaom: 21nga may adlaw nga matatalwas an mga binuhat ngahaw tikang han ira pagkaoripon hin pagkadunot ngan makakaangbit han mahimayaon nga kagawasan han mga anak han Dyos. 22Kay maaram kita nga ngada yana nga panahon nag-aaraba hin kasakit an ngatanan nga mga binuhat, sugad hin babaye nga tipag-aranak. 23Kundi diri an mga binuhat la; pati kita nga kinmarawat na han Espiritu sugad nga syahan han mga hatag han Dyos, nag-aaraba liwat ha aton kalugaringon samtang naghuhulat kita kon san-o kita hihimoa han Dyos nga iya mga anak, ngan kon san-o liwat an aton hingpit nga katalwasan. 24Kay natalwas kita pinaagi hin paglaom; kundi kon nakita na kita han aton ginlalaoman, diri na ito tinuod nga paglaom. Kay hin-o in naglalaom pa han kinikita na niya? 25Kundi kon naglalaom kita han diri naton nakikita, nagpapaabot kita hito hin mailobon. 26Ha amo nga paagi, an Espiritu nabulig liwat ha aton dida han aton kamaluya. Kay diri kita maaram kon uunanhon naton an pag-ampo; kundi an Espiritu ngahaw an nanginginyupo han Dyos para ha aton pinaagi hin mga pangaraba nga makuri ipagawas ha mga pulong. 27Ngan an Dyos nga nakita han mga kasingkasing han tawo maaram han ginhuhunahuna han Espiritu; kay an Espiritu han Dyos nanginginyupo para han iya mga tawo, ngan sumala han iya kaburut-on. 28Maaram kita nga ha ngatanan nga mga butang nagbubuhat an Dyos para hin kaupayan ngadto hadton mga nahigugma ha iya; nga gintawag niya sumala han iya tuyo. 29Ginggahin liwat han Dyos adton mga ginpili na niya nga magin ladawan han iya Anak, basi mahimo nga suhag an iya Anak hin damo nga kabugtoan. 30Sanglit gintawag han Dyos adton iya mga ginggahin; ngan ginpakamatadong liwat niya adton mga gintawag niya; ngan ginpaangbit liwat niya han iya himaya adton mga ginpakamatadong niya. 31Ano pa man an aton masisiring mahitungod hini ngatanan? Kon naugop ha aton an Dyos, hin-o pa man in matipa ha aton? 32Waray ngani niya pugngi an iya kalugaringon nga Anak, kundi iginhalad hiya niya para ha aton ngatanan! Iginhatag ngani niya ha aton an iya Anak—diri ba niya liwat ihahatag ha aton an ngatanan nga mga butang? 33Hin-o man in masumbong kontra han pinili nga mga tawo han Dyos? An Dyos ngahaw an naghukom nga diri hira salaan! 34Hin-o man ngay-an an maghuhukom ha ira ha karat-an? Diri hi Cristo Jesus nga namatay, nga ginbanhaw, ngan aadto na ha tuo han Dyos. Nanginginyupo hiya han Dyos para ha aton! 35Niyan, hin-o man in makakapabulag ha aton tikang han gugma ni Cristo? Makakahimo ba an kagul-anan, o an kakurian, o an pagpakurii, o an kagutom, o an kakablasan, o an kataragman, o an kamatayon? 36Sumala han siring han Kasuratan: “Tungod ha iyo aada kami ha kataragman hin kamatayon ha bug-os nga adlaw; ginpareho kami hin mga karnero nga irihawon.” 37Diri, ha butnga hini ngatanan may-ada kita hingpit nga pagdarag-an pinaagi ha iya nga naghigugma ha aton! 38Kay maaram ako nga waray gud bisan ano nga makakapabulag ha aton han iya gugma: bisan pa an kamatayon o an kinabuhi; bisan pa an mga anghel o an iba nga kagamhanan; bisan pa an panahon yana o an tiarabot; 39bisan pa an mga kahitas-an o an mga kahiladman—waray gud bisan ano ha ngatanan nga mga binuhat nga makakapabulag ha aton han gugma han Dyos pinaagi kan Cristo Jesus nga aton Ginoo.
Copyright
Learn More


text:
1Katapos namon makapanamilit ha ira, ginmikan kami. Ha amon pagsakay ginrumbo namon an Cos; han pagkabuwas inmabot kami ha Rodas, ngan tikang didto dinmuong kami ha Patara. 2Nakakita kami didto hin sakayan nga tipakadto ha Fenicia, sanglit sinmakay kami ngan nagpadayon. 3Han pag-abot namon ha dapit diin natatan-aw na an Cipre, nagpadayon kami tipatimogan hini ngadto ha Siria. Hinmaw-as kami ha Tiro diin nagdiskarga an sakayan han mga kargamento. 4Iginkakita kami didto hin mga magtinuohon ngan nagpabilin kami upod ha ira hin usa ka semana. Pinaagi han pag-agda han Espiritu, ginsiring nira hi Pablo nga diri hiya kumadto ha Jerusalem. 5Kundi han katapos han amon pakigkaupod ha ira, ginmikan kami ngan nagpadayon han amon pagsakay. Igindul-ong kami nira ngatanan, upod an ira mga asawa ngan mga anak tubtob ha gawas han bungto. Nanluhod kami ngatanan ha baybayon ngan nag-ampo. 6Ngan han pakapanamilit na namon ngatanan, sinmakay kami han sakayan ngan nangoli hira. 7Tikang ha Tiro nagpadayon an amon pagsakay ngadto ha Tolemaida diin nakigkita kami han mga magtinuohon didto ngan nagpabilin kami upod ha ira hin usa ka adlaw. 8Han pagkabuwas ginmikan kami ngan inmabot kami ha Cesarea. Kinmadto kami ha balay ni Felipe nga ebanghelista, nga usa han pito nga mga tawo nga ginpili nga kabulig han singbahan didto ha Jerusalem. Linmungon kami ha iya. 9May-ada niya upat nga mga anak nga kababayen-an nga mga manaragna. 10Samtang nakadto kami hin mga pira na ka adlaw, inmabot tikang ha Judea in usa nga manaragna nga hi Agabo. 11Dinmaop hiya ha amon, kinuha an paha ni Pablo, ginggapos niya an iya mga tiil ngan mga kamot, ngan sumiring, “Amo ini an siring han Espiritu Santo: ‘An tag-iya hini nga paha paggagaposon han mga Judiyo didto ha Jerusalem hin sugad hini nga kagapos, ngan igtutubyan hiya nira ngadto han mga Hentil.’ ” 12Han pakabati namon hini, kami ngan an iba nga mga tawo naghangyo kan Pablo nga diri hiya kumadto ha Jerusalem. 13Kundi binmaton hiya, “Kay ano nga nananangis kamo ngan ginbibido man niyo an akon kasingkasing? Andam ako diri la hin paggaposa didto ha Jerusalem, kundi bisan pa hin pagpakamatay didto tungod han Ginoo nga Jesus.” 14Waray gud kami makawaring han iya panhunahuna, sanglit inmukoy na la kami ngan magsiring, “Matuman unta an kaburot-on han Ginoo.” 15Katapos hin pira ka adlaw didto, nag-andam kami han amon mga darad-on ngan kinmadto kami ha Jerusalem. 16Inmupod ha amon in mga tinun-an nga taga-Cesarea ngan gindara kami ngadto han balay ni Mnason nga amon sasak-an. Taga-Cipre hi Mnason ngan usa hiya han mga una nga mga magtinuohon. 17Han pag-abot namon ha Jerusalem, nagkarawat ha amon hin malipayon an mga magtinuohon. 18Han pagkabuwas binmunyog hi Pablo ha amon pakigkita kan Santiago, ngan nakadto liwat an ngatanan nga mga katigurangan han singbahan. 19Pinangumosta hira ni Pablo ngan iginsaysay ha ira hin tukib an ngatanan nga ginbuhat han Dyos ha mga Hentil pinaagi ha iya. 20Katapos nira mamati ha iya, gindayaw nira an Dyos. Ngan nagsiring hira, “Maaram ka, Pablo nga amon bugto, may-ada pira ka yukot nga mga Judiyo nga nagin magtinuohon, ngan matinumanon gud hira han Balaod. 21Ginsumatan hira mahitungod ha imo nga nagtutdo ka kuno han ngatanan nga mga Judiyo nga nag-uukoy didto han mga nasod han mga Hentil, nga isalikway nira an Balaod ni Moises, kay nagsiring ka ha ira nga diri na hira magtori han ira kabataan o magsunod han batasan han mga Judiyo. 22Mahibabaro gud hira nga hahani ka na. Sanglit ano man an angay pagbuhaton? 23Buhata an amon isisiring ha imo. May-ada dinhe upat ka tawo nga may-ada mga panaad. 24Updi hira ngan tampo han ira seremonyas han paglinis sumala han ginkikinahanglan han Balaod, ngan baydi an ira magasto; ngan makakagpakiskis na hira han ira mga ulo. Dida hini mahibabaroan han ngatanan nga an ira hinbatian mahitungod ha imo waray kamatuoran, kundi nga nagtutuman ka han Balaod ni Moises. 25Kundi mahitungod han mga Hentil nga nagin mga magtinuohon, ginpadad-an na namon hira hin surat hin pagsumat ha ira nga sumala han amon ginkasarabotan kinahanglan diri hira kumaon hin bisan ano nga mga pagkaon nga iginhalad ngadto han mga diyosdiyos, o han dugo, o bisan ano nga gintilo nga hayop, ngan kinahanglan diri hira makighilawas.” 26Sanglit gindara ni Pablo an mga tawo, ngan han pagkabuwas ginbuhat niya an seremonyas han paglinis upod ha ira. Sinmulod hiya han Templo hin pagpahibaro ha ira kon san-o katatapos an igintalaan nga panahon han paglinis, basi maghalad an tagsatagsa ha ira. 27Han diri na maiha matapos an pito ka adlaw, may-ada mga Judiyo nga tikang han lalawigan han Asia nga nakakita kan Pablo didto ha Templo. Gintukso nira an kadam-an nga mga tawo, gindakop nira hi Pablo, 28ngan naggogliat, “Mga taga-Israel, bulig kamo! Amo ini an tawo nga pinmakadto ha ngatanan nga mga dapit hin pagtutdo kontra han mga Judiyo, han Balaod ni Moises, ngan hini nga Templo. Ngan yana gindara pa niya in mga Hentil nganhi ha Templo ngan ginhugawan niya ini nga baraan nga dapit!” ( 29Iginyakan nira ini kay hinkit-an nira hi Trofimo nga taga-Efeso nga upod ni Pablo dida ha syudad, ngan naghunahuna hira nga gindara hiya ni Pablo ngadto han Templo.) 30Narigumok an bug-os nga syudad ngan nagdurungan pagdasmag kan Pablo an mga tawo, gindakop hiya, ngan gindanas ha gawas han Templo, ngan ginsadhan dayon an mga porta han Templo. 31Gin-iiparatay na hi Pablo han mga tawo, kundi nasumatan an kapitan han mga sondalo nga Romano nga nariribok an bug-os nga Jerusalem. 32Nagdara dayon an kapitan hin mga opisyal ngan mga sondalo ngan nagdali hira hin pagkadto han mga tawo. Han pakakita han mga tawo ha iya upod an mga sondalo, inmundang hira hin pagkastigo kan Pablo. 33Dinmaop kan Pablo an kapitan, gindakop hiya, ngan iginpagapos hiya hin duha nga kadena. Niyan nagpakiana an kapitan, “Hin-o ini nga tawo, ngan ano an iya ginbuhat?” 34Ibaiba an baton han mga tawo. Tungod han kasamok hin duro, waray mahibaro an kapitan kon ano gud an nahinabo; sanglit ginsugo niya an iya mga tawo nga dad-on hi Pablo ngadto han kwartel. 35Inmabot hira tubtob la ha may hagdanan, kundi napirit hira hin pagpas-an ha iya kay duro na gud an kasamok han mga tawo. 36Ginsusunod hiya han mga tawo nga naggogoliat, “Pataya hiya!” 37Han gindadara na nira hi Pablo ha sulod han kwartel, nagyakan hiya ngadto han kapitan, “Makahimo ba ako hin paghimangraw ha imo?” Nagpakiana an kapitan, “Maaram ka ba hin Griego? 38Kon sugad diri ka ngay-an amo an taga-Ehipto nga ha diri pa la maiha nagtikang hin kasamok ngan nagdara ngadto han kamingawan hin upat ka yukot nga armado nga mga rebelde?” 39Nagbaton hi Pablo, “Usa ako nga Judiyo nga natawo ha Tarso han Cilicia, nga tuminungnong hin dako nga syudad. Tugoti ako hin pagyakan ngadto han mga tawo.” 40Tinugotan hiya han kapitan, sanglit tinmindog hi Pablo dida han hagdanan ngan nagsenyas han iya kamot hin pagpamingaw han mga tawo. Han pagmingaw na nira, nagyakan hi Pablo ha pinulongan nga Hebreo:
Copyright
Learn More


text:
Isabela, Basilan
An Syudad han Isabela usa nga ikalima nga klase nga syudad ngan amo ini an kapital han lalawigan han Basilan ha Pilipinas. Nahamutang an syudad ha amihanan nga labnasan han Basilan. Tabok han Estrecho han Basilan ha amihanan amo an Syudad han Zamboanga. Sumala han census han tuig 2000, an Syudad han Isabela mayda populasyon nga 73,032 ka tawo ha 13,753 nga panimalay.
Samtang ha administrasyon an isla-nga-probinsya han Basilan kabahin han Autonomo nga Rehiyon ha Muslim Mindanao (ARMM), an Syudad han Isabela mismo diri kabahin hini nga rehiyon ngan nahasakop ini han Peninsula han Zamboanga nga rehiyon.
An Syudad han Isabela, sugad han iba nga parte han probinsya, amo in lugar hin mga pipira nga pinakamakusog nga pag-away han mga kasundalohan han gobyerno ngan han Abu Sayyaf, usa nga Islamiko nga separatista nga grupo.
Mga Baranggay[igliwat | igliwat an pinagtikangan]
An Syudad han Isabela ginbahin ngadto hin kap-atan kag lima (45) nga mga baranggay.


text:
Lapu-Lapu, Pilipinas
An Syudad han Lapu-Lapu usa nga syahan nga klase nga syudad ha lalawigan o probinsya han Sugbo ha Butnga nga Kabisay-an nga rehiyon han Kabisay-an ha Pilipinas. An kahalugan han syudad naglalakip han kadam-an nga bahin han Isla han Mactan, nga nahamutang hin usa ka kilometro ha timugan o salatan-sidlangan tikang han isla han Sugbo, ngan naglalakip gihapon an Syudad han Lapu-Lapu an bug-os nga Isla han Olango nga nahamutang hin lima ka kilometro ha timugan ngan pipira pa nga mga puro. An Syudad han Lapu-Lapu kabahin han darudako nga Metropolitano nga Kahaluag han Cebu o Metro Cebu nga nahasentro ha Syudad han Sugbo.
Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 217,019 ka tawo ha 44,439 nga mga panimalay.
Nahasumpay an Syudad han Lapu-Lapu ha Syudad han Mandaue han Isla han Sugbo pinaagi hin duha nga tulay: an Tulay Mandaue-Mactan ngan an Tulay Marcelo Fernan. Tikang ha Mandaue, an kapital han probinsya nga amo an Syudad han Sugbo mga lima ka kilometro la an distancia.
An kahaluag han yana nga syudad gintawag nga Mactan ugsa han pag-ulpot han mga Espanyol. An mga Agustiniano nagtukod han bungto han Opon han tuig 1730 ngan amo ini an ngaran han bungto hangtod han tuig 1961 nga diin ini ginhimo nga syudad ngan ginbalyo-an an ngaran ha dungog ni Lapu-Lapu, an sinisiring nga syahan nga Pilipino nga bayani nga dida han 1521, nagdaog patok han Portugues nga hi Fernando de Magallanes.
An Mactan-Cebu International Airport (o Aeropuerto Panglangyaw han Mactan-Cebu kun ha Winaray) nahamutang ha Syudad han Lapu-Lapu ngan amo ini an ikaduha nga dako in buhat nga aeropuerto han nasod.
Sulod
Mga Baranggay (Mga Barrio)[igliwat | igliwat an pinagtikangan]
An Syudad han Lapu-Lapu ginbahin ngadto hin katloan (30) nga mga baranggay.
Mga Kiritaon[igliwat | igliwat an pinagtikangan]
- Mactan Export Processing Zone (I & II)
- Cebu Light Industrial Park
- Marcelo Fernan Bridge Park
- Vanno Beach
- Plantation Bay Resort & Spa
- Maribago Blue Waters
- Waterfront Airport Hotel
- Shangri-La's Mactan Island Resort and Spa
- Cebu Hilton Resort and Towers
- Punta Engaño (Mga Monumento kan Lapu-Lapu ngan Magallanes)
- SDR Serviced Apartments
- Marina Mall
- Mactan Coral Golf Club
- Cebu Yacht Club (on Mactan Island)
- Mactan Shrine
- Scuba Diving off the Mactan Coast
Mga Litrato[igliwat | igliwat an pinagtikangan]
Cebu Hilton Resort and Towers, Lapu-lapu City, Metro Cebu
Shangri-La's Mactan Island Resort and Spa, Lapu-lapu City, Metro Cebu
Kitaa Gihapon[igliwat | igliwat an pinagtikangan]
Mga Sumpay ha Gawas[igliwat | igliwat an pinagtikangan]
- Opisyal nga Websayt han Gobyerno han Syudad
- Philippine Standard Geographic Code
- 2000 Philippine Census Information
- Independiente nga Giya han Huronan ha Sugbo
- Ganghaan hin mga Websayt hin Panbiyahe mahitungod han Sugbo
- Sutukil: Lab-as o Presko nga mga karaonon hin pagkaon tikang ha dagat ha Syudad han Lapu-Lapu, Isla han Mactan


text:
1Katapos ni Jesus maghimangraw hini, hinmangad hiya ha langit ngan nagsiring, “Amay ko, inmabot na an takna. Paghimayaa an imo Anak, basi paghimayaon ka man han imo Anak. 2Kay gintagan mo man hiya hin gahom hin pagmando han ngatanan nga mga tawo basi humatag hiya han dayon nga kinabuhi ngadto han ngatanan nga igintubyan mo ha iya. 3Ngan amo ini an dayon nga kinabuhi; nga kumilala ha imo an mga tawo, nga ikaw la an matuod nga Dyos, ngan kumilala kan Jesu-Cristo nga imo ginsugo. 4Iginpakita ko ha tuna an imo himaya; ginhuman ko na an iginpabuhat mo ha akon. 5Amay ko, himayaa ako yana ha imo atubangan sugad han himaya nga akon hadto han kaupod pa ako nimo, han waray pa himoa an kalibutan. 6“Iginpakilala ko ikaw han mga tawo nga imo ginkuha ha kalibutan. Imo hira, ngan gintubyan mo hira ha akon. Gintuman nira an imo pulong, 7ngan yana maaram hira nga tikang ha imo an ngatanan nga iginhatag mo ha akon. 8Igintutdo ko ha ira an mensahe nga iginhatag mo ha akon, ngan ginkarawat ini hira. Maaram hira nga tikang ako ha imo, ngan natoo hira nga ikaw an nagsugo ha akon. 9“Nag-aampo ako para ha ira. Diri ako nag-aampo para han kalibutan, kundi para han mga tawo nga igintubyan mo ha akon, kay imo man hira. 10Imo an ngatanan nga akon, ngan akon man an ngatanan nga imo; ngan napapasidunggan ako tungod ha ira. 11Yana makada na ako ha imo; mabaya na ako han kalibutan, kundi hahani pa hira ha kalibutan. Baraan nga Amay, panalipdi hira pinaagi han gahom han imo ngaran, an ngaran nga ihinatag mo ha akon, basi magkaurosa hira sugad nga uusa la kita. 12Ginpanalipdan ko hira pinaagi han gahom han imo ngaran nga ihinatag mo ha akon, samtang kaupod pa ako nira. Ginbantayan ko hira, ngan waray usa ha ira nga nawara, labot han tawo nga kinahanglan mawara, basi matuman an kasuratan. 13Kundi yana makada na ako ha imo, ngan ginhihimangraw ko ini nga mga butang dinhe ha kalibutan, basi matugob gud hira han akon kalipayan. 14Iginhatag ko ha ira an imo mensahe ngan nagdumot ha ira an kalibutan, kay diri man hira kanan kalibutan, sugad gud nga diri man ako kanan kalibutan. 15Diri ako nahangyo nga kuhaon mo hira ha kalibutan, kundi nga panalipdan mo hira han Yawa. 16Diri hira kanan kalibutan, sugad gud nga diri man ako kanan kalibutan. 17Ihalad hira ngada ha imo pinaagi han kamatuoran; an imo pulong amo an kamatuoran. 18Ginpadara ko hira nganhi ha kalibutan sugad han pagsugoa mo ha akon nganhi ha kalibutan. 19Ngan tungod ha ira ihinahalad ko ha imo an akon kalugaringon, basi hira liwat magin tinuod man nga iginhalad ha imo. 20“Nag-aampo ako diri para la ha ira, kundi para liwat hadton mga matoo ha akon tungod han ira mensahe. 21Nag-aampo ako nga magkaurosa unta hira ngatanan. Amay, mahiusa unta hira ha aton, sugad gud nga aadi ka ha akon ngan aada ako ha imo, basi tumoo an kalibutan nga ikaw an nagsugo ha akon. 22Gintagan ko hira han amo nga himaya nga ihinatag mo ha akon, basi magkaurosa hira sugad nga uusa la kita; 23ako dida ha ira ngan ikaw didi ha akon, basi magkaurosa unta hira hin hingpit, basi makasabot unta an kalibutan nga ikaw an nagsugo ha akon, ngan nahigugma ka ha ira sugad han imo paghigugma ha akon. 24“Amay, igintubyan mo hira ha akon, ngan karuyag ko nga hira mahiusa ha akon bisan kon hain ako, basi hikit-an nira an akon himaya, an himaya nga ihinatag mo ha akon; kay ginhigugma mo ako han waray pa hihimoa an kalibutan. 25Matadong nga Amay, diri nakilala ha imo an kalibutan, kundi nakilala ako ha imo, ngan maaram ini hira nga ikaw an nagsugo ha akon. 26Iginpakilala ko ikaw ha ira, ngan ipadadayon ko hin pagpakilala ha imo, basi maangkon man nira an gugma mo para ha akon, ngan mag-ukoy man ako dida ha ira.”
Copyright
Learn More


text:
Coron, Palawan
An Coron usa nga ikaduha nga klase nga bungto ha lalawigan o probinsya han Palawan ha Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 32,243 ka tawo ha 6,264 nga mga panimalay.
An bungto naglalakip hin bahin han Isla han Busuanga ngan an bug-os han harani nga Isla han Coron. Ini nga duha nga isla kabahin han Kapuropod-an han Calamian ha amihanan nga Palawan. An importante nga mga industriya han Coron amo an panagat ngan turismo, ngan ini usa nga sikat nga lugar hin panlurop.
Mga Baranggay[igliwat | igliwat an pinagtikangan]
An Coron ginbahin ngadto hin karuhaan kag tulo (23) nga mga baranggay.


text:
1Paglabay hin pira ka adlaw, binmalik hi Jesus ha Capernaum ngan nahibantog nga inmoli na hiya. 2Damo in mga tawo nga kinmadto, sanglit napuno an balay, bisan pa ngani an bungsaran ha atubangan han portahan. Han nagwawali hi Jesus ha ira, 3gindara ngada ha iya in usa nga lulid nga ginpasag hin upat ka tawo. 4Tungod han kadamo han mga tawo, waray hira makahirani kan Jesus. Sanglit gin-ukban nira an atop nga tungod ni Jesus. Ira gintonton tikang ha atop an lulid nga nakada ha iya higdaan. 5Nakasabot hi Jesus han ira dako nga pagtoo, ngan ginsiring niya an lulid, “Anak, ginpasaylo na an imo mga sala.” 6May-ada mga magturutdo han Balaod nga nagkakalingkod didto nga nagsiring ha ira ngahaw, 7“Kay ano nga ginmahom man hiya pagyakan hin sugad hini? Usa ini nga pagpanamastamas han Dyos? Waray tawo nga makakapasaylo hin sala; an Dyos la in makakahimo.” 8Nakasabot dayon hi Jesus han ira mga ginhuhunahuna. Sanglit nagsiring hiya ha ira, “Kay ano nga nakahunahuna man kamo hin sugad?” 9Hain in masarosayon: an pagsiring ngada hini nga lulid, ‘An imo sala ginpasaylo,’ kon an pagsiring, ‘Buhat, dad-a an imo higdaan ngan lakat?’ 10Ipapakita ko ha iyo nga may gahom dinhe ha tuna an Anak han Tawo hin pagpasaylo han mga sala.” Sanglit ginsiring niya an lulid, 11“Nasiring ako ha imo, buhat, dad-a an imo higdaan ngan uli ha iyo balay!” 12Ha atubangan han mga tawo, binmuhat an lulid, gindara an iya higdaan, ngan linmakat dayon. Nahipausa hira ngatanan, ngan nagdayaw hira han Dyos hin pagsiring, “Waray pa kami kumita hin sugad hini nga hinabo!” 13Binmalik hi Jesus ngadto ha baybayon han Lanaw Galilea. Dinmaop in mga tawo ha iya ngan nagtikang hiya hin pagtutdo ha ira. 14Samtang naglalakat hiya, nakita niya in usa nga parasukot hin buhis, hi Levi, nga anak ni Alfeo, nga nalingkod didto han iya buhatan. Nagsiring hi Jesus ha iya, “Sunod ha akon.” Binmuhat hi Levi nga sinmunod kan Jesus. 15Tinmangka hi Jesus hin pagkaon didto han balay ni Levi. Damo an mga parasukot hin buhis ngan mga tinamay nga nagsunodsunod kan Jesus. Damo ha ira in nakigsaro ha iya ngan han iya mga tinun-an. 16Pinmakiana hira han mga tinun-an ni Jesus, “Kay ano nga nakikigsaro man hiya han mga parasukot hin buhis ngan han mga tinamay?” 17Nakabati hi Jesus ha ira ngan ginbaton hira niya, “Diri nagkikinahanglan hin magtarambal an waray sakit nga tawo, kundi adton may-ada la sakit. Waray ako makanhi hin pagtawag hadton mga magtadong, kundi hadton mga magpakasasala.” 18Ha usa ka higayon, nagpuasa an mga tinun-an ni Juan nga Parabunyag ngan an mga Parisiyo. May-ada mga tawo nga kinmadto kan Jesus ngan pinmakiana ha iya, “Kay ano nga nagpupuasa an mga tinun-an ni Juan nga Parabunyag ngan an mga Parisiyo, kundi diri man an imo mga tinun-an?” 19Nagbaton hi Jesus, “Matugot ba kamo nga diri mangaon an mga dinapit ngadto hin pakasal? Maaram ako nga diri kamo matugot. Samtang nga upod pa an kinasal ha ira, mangangaon manta hira. 20Kundi maabot an panahon nga mabaya ha ira an kinasal; ngan amo na an ira diri pagkaon. 21“Waray tawo nga nagamit hin bag-o nga dugnit hin pagtangkop hin daan nga bado. Kay kon iya ini buhaton, magigisi an dumog nga bado ngan mahiluag an tarangkopan. 22Waray liwat naipis hin bag-o nga bino ngada hin daan na nga anit nga surudlan. Kon iya ini buhaton, mabuburit an surudlan kay magigisi an anit ngan makakarag an bino.” 23Nahinabo nga naglatas hi Jesus ha kaumhan hin trigo ha Adlaw nga Iparahuway. Samtang naglalakat hira,nangutos hin mga uhay an mga tinun-an nga upod niya. 24Nagsiring an mga Parisiyo kan Jesus, “Diri tugot han aton Balaod nga mangutos an imo mga tinun-an ha Adlaw nga Iparahuway.” 25Binmaton hi Jesus, “Waray ba kamo makabati han ginbuhat ni David han nagkikinahanglan hiya hin pagkaon? Ginutom hi David ngan an iya mga sakop; 26sanglit, sinmulod hiya han balay han Dyos ngan kinmaon han tinapay nga iginhalad ha Dyos. Nahinabo ini ha panahon nga hi Abiatar amo an Labaw nga padi. Subay han aton Balaod, an makakakaon la hini nga tinapay amo an mga padi, kundi kinmaon hi David ngan tinagan niya an iya mga sakop.” 27Nagsiring hi Jesus, “Ginhimo an Adlaw nga Iparahuway tungod han tawo; diri an tawo tungod han Adlaw nga Iparahuway. 28Sanglit an Anak han Tawo Ginoo bisan han Adlaw nga Iparahuway.”
Copyright
Learn More


text:
Mga munisipalidad han Pilipinas
An munisipalidad, munisipyo o bungto, (Espanyol: pueblo) usa ka lokal nga pan-gobyernuhan han Pilipinas. An mga lalawigan o probinsya ginbubug-os hin mga syudad ug mga bungto. An mga bungto ginbubug-os hin mga baranggay.
Klasipikasyon han Pagpakabuhi[igliwat | igliwat an pinagtikangan]
An mga bungto ginklaspika hin mga klasipikasyon han pagpakabuhi o income classes sumala han ira average nga kada tuig nga income han naglabay pa la nga tulo nga tuig ha kalendaryo:
Batakan:Mga pobinsya han Pilipinas
See also[igliwat | igliwat an pinagtikangan]
- Sangguniang Bayan
- Lista hin mga syudad ngan bungto ha Pilipinas
- Lista han mga ginbag-ohan ngaran nga syudad ug bungto han Pilipinas


text:
Katungtungan Salatan
Mga koordinado: 90°S 0°W / 90°S -0°E
An South Pole o Katungtungan Salatan, gintatawag gihapon ha Ingles nga Geographic South Pole, Celestial South Pole, o Terrestrial South Pole) in usa ha duha nga punto kun diin an kanan Kalibutan axis hit pagtuyok in natapo ha iya bawbaw. Ini an gisasalatani nga punto ha bawbaw han Kalibutan ngan namumutang ha kalingit nga banda han Kalibutan tikang ha North Pole.
Namumutang ha kontinente han Antarctica, ini in kahihimutangan han United States Amundsen-Scott South Pole Station, nga gintukod han 1956 ngan permamente nga may tawo tikang hadton nga tuig.
Sulod
Heyograpiya[igliwat | igliwat an pinagtikangan]
Para han kadak-an nga panuyuan, an Heyograpiko Katungtungan Salatan in may karuyag signgon nga salatan nga punto han duha nga puntos kun diin it kanan Kalibutan axis hit pagtuyok it nagtatapo ha iya bawbaw (an lingit amo an Heyograpiko Katungtungan Amihanan). Pero, an kanan Kalibutan axis hit pagtuyok in nababantad hit talagudti, tungod hini diri gud ini sadang para han tut-on gud nga buhat.
An heyograpiko koordinatos han Katungtungan Salatan in agsob simple nga ginhahatag la na 90°S, tungod han iya longitude ha heyometriya in waray hinongdan. Kun kinahanglan gud nga may-ada longitude, ini in puyde ighatag nga 0°. Ha Katungtungan Salatan, ngatanan nga direksyon in nalingi ha amihanan. Tungod hini, an mga direksyon hini nga Katungtungan in ginhahatag relatibo ha "grid north", kun natudlok paamihanan han prime meridian.[1]
Eksplorasyon[igliwat | igliwat an pinagtikangan]
Ugsa mag-1900[igliwat | igliwat an pinagtikangan]
Han 1820, pipira nga mga ekspedisyon in nangankon nga hira an syahan nakakita han Antarctica, nga an gisyasyahani amo an Ruso nga expedisyon nga pinangunahan ni Faddey Bellingshausen ngan Mikhail Lazarev.[2] An syahan nga pagtungtong in posible nahitabo lahos la kahuman hin usa ka tuig han an Amerikano nga hi Kapitan John Davis, usa nga nananakop hin seal, in tinmamak ha nyebe.[3]
An heyograpiya han baybayon han Antarctic in diri sayod tubtob han kabutngaan ngadto ha kaurhian han ika-19 gatostuig. An Amerikano nga opisyal han hukbo pandagat nga hi Charles Wilkes in nagangkon nga an Antarctica in usa nga bag-o nga kontinente base han iya eksplorasyon ha 1839–40[4], samatang hi James Clark Ross, han iya ekspedisyon han 1839–43, naglaum nga bangin hiya makalayag pakadto ha Katungtungan Salatan (waray ini kadayon).[5]
1900–1950[igliwat | igliwat an pinagtikangan]
An syahan nga pagbiling hin ruta tikang ha Antarctica nga baybayon pakadto ha Katungtungan Salatan in ginbuhat han Briton nga explorador nga hi Robert Falcon Scott han Discovery Expedition han 1901-04. Ugaring la waray ini nagin malinamposon. Hi Scott, gin-updan ni Ernest Shackleton ngan Edward Wilson, nagbiyahe nga may panuyuan nga mangadto ha gisasalatani nga mahihimo, ngan an 31 Disyembre 1902, inmabot ha 82°16′ S.[6] Hi Shackleton in binmalik liwat ha Antartica komo mangulo han Briton nga Antarctica nga Expedisyon (Ekspedisyon Nimrod) nga may panuyuan makaabot ha Katungtungan Salatan. Han Enero 9, 1909, nga may tulo nga kaupod, hiya in inmabot ha 88°23' S – 112 statute milya tikang ha Katungtungan Salatan – san-o hiya mapiritan diri magpadayon ngan bumalik.[7]
An syahan nga katawhan nga inmabot ha Heyograpiko Katungtungan Salatan in hira Norwego Roald Amundsen ngan iya partido han Disyembre 14, 1911. Hi Amundsen nag-ngaran han iya kampo nga Polheim ngan an bug-os nga plateau nga nagpapalibot nga Polonya nga Hadi Haakon VII Vidde ha pagsidungog kan Hadi Haakon VII han Norwega.
Hi Robert Falcon Scott in binmalik ha Antarctica upod an iya ikaduha nga ekspedisyon, an Ekspedisyon Terra Nova, ha syahan diri hiya maaram han kan Amundsen sinikreto nga ekspedisyon. Hi Scott ngan iba pa nga upat nga tawo in inmabot ha Katungtungan Salatan han Enero 17, 1912, katloan kag upat kaadlaw kahuman kan Amundsen. Han biyahe nira pabalik, hi Scott ngan iya upat nga kaupod in namatay ha pagkagutom ngan labi nga kahagkot.
Han 1914, an kan Ernest Shackleton Ekspedisyon Trans-Antarctic Imperyal in naglayag nga makatabok han Antarctica pinaagi ha Salatan Katungtungan, pero an iya barko, an Endurance, in nagbagtik ha nyebe ngan nalunod kahuman han 11 ka bulan. An biyahe ha bawbaw han tuna in waray kahimo.
An Amerikano nga hi Admiral Richard Everlyn, nga ginbuligan han iya syahan nga piloto Bernt Balchen, in nagin syahan nga tawo nga nakalupad ha bawbaw han Katungtungan Salatan han Nobyembre 29, 1928.
1950–yana[igliwat | igliwat an pinagtikangan]
Klima ngan adlaw ngan gab-i[igliwat | igliwat an pinagtikangan]
Oras[igliwat | igliwat an pinagtikangan]
Ha kadak-an nga mga lugar han Kalibutan, iton local nga oras in nakukuha tikang ha longitude, sugad nga it oras had adlaw in nahari ha posisyon han adlaw ha langit (pananglitan, iton katunga hit adlaw an adlaw aada ha iya ginhahataasi. Ini nga linya hit pagrason in pakyas dida ha Katungtungan Salatan, kun diin it adlaw nasirang ngan natunod la usa kada tuig, ngan an ngatanan nga kalinyahan han longitude, ngan tungod hini ngatanan nga sona hin oras in nagtatampo. Waray ini a priori nga rason hit paghatag ha Katungtungan Salatan hin partikular nga sona hin oras, pero para han praktikal nga konsiderasyon, an Amundsen-Scott South Pole Station in nagamit hin Oras han New Zealand. Ini tungod nga an Estados Unidos in nagpapadara hin suplay nga misyon ("Operation Deep Freeze") tikang ha McMurdo Station, nga nagsusuplay tikang ha Christchurch, New Zealand.
Flora ngan Fauna[igliwat | igliwat an pinagtikangan]
Tungod han iya makalilisang nga klima, waray tuminongnong nga residente nga tanaman ngan hayop dida ha Katungtungan Salatan. Danay lugod, may ada naagi nga mga snow petrel nga makikit-an didto.[8]
Han 2000, nasumat nga may-ada mga mikrobyo nga nasabtan nga naukoy dida ha nyebe han Katungtungan Salatan, ugaring la an mga sayantista in naghuhunahuna nga waray ito nag-evolve ha Antarctica.[9]
Han Agosto 2014, an mga sayantista in nagpasabot han ira nabilgnan nga may-ada mil-mil nga durudilain nga klase hin mikroorganismo ha Lake Whillans, usa nga dako nga lawas hin katubigan nga nakalubong 800 m (2,600 ft) ha ilarom han Antarctica nga nyebe.[10][11][12]
Pinanbasaran[igliwat | igliwat an pinagtikangan]
- ↑ "Moving the South Pole", NASA Quest
- ↑ Armstrong, Terence (1971). "Bellingshausen and the discovery of Antarctica". Polar Record 15 (99): 887–889. doi:10.1017/S0032247400062112.
- ↑ General Information. Hurtigruten. Retrieved on 2014-10-23.
- ↑ Van Doren, Charles Lincoln; McHenry, Robert (1971). Webster's Guide to American History: A Chronological, Geographical, and Biographical Survey and Compendium. Merriam-Webster. p. 1326. ISBN 978-0-87779-081-5. http://books.google.com/books?id=MVU6DS6Re8gC&pg=PA1326+.
- ↑ Berkman, Paul Arthur (2002). Science Into Policy: Global Lessons from Antarctica. Academic Press. p. 35. ISBN 978-0-12-091560-6. http://books.google.com/books?id=LDiGTYXZ9X4C&pg=PA35+.
- ↑ Berkman, Paul Arthur (2002). Science Into Policy: Global Lessons from Antarctica. Academic Press. p. 37. ISBN 978-0-12-091560-6. http://books.google.com/books?id=LDiGTYXZ9X4C&pg=PA37.
- ↑ Simpson-Housley, Paul (2002). Antarctica: Exploration, Perception and Metaphor. Taylor & Francis. p. 24. ISBN 978-0-203-03602-0. http://books.google.com/books?id=M1ql3mx8xYgC&pg=PA24.
- ↑ Mark Sabbatini, "Non-human life form seen at Pole", The Antarctic Sun, 5 January 2003.
- ↑ "Snow microbes found at South Pole", BBC News, 10 July 2000
- ↑ Fox, Douglas (20 August 2014). "Lakes under the ice: Antarctica's secret garden". Nature 512 (7514): 244–246. Bibcode:2014Natur.512..244F. doi:10.1038/512244a.
- ↑ Mack, Eric (20 August 2014). Life Confirmed Under Antarctic Ice; Is Space Next?. Forbes. Retrieved on 21 August 2014.
- ↑ Amos, Jonathan (20 August 2014). Antarctic hides extreme ecosystem. BBC News. Retrieved on 21 August 2014.
Mga sumpay ha gawas[igliwat | igliwat an pinagtikangan]
- Webcam han NOAA ha Katungtungan Salatan
- 360° Mga panlantaw ha Katungtungan Salatan
- An mga ladawan hini nga lokasyon in mabibilngan ha Degree Confluence Project
- Mga ladawan ha Katungtungan Salatan
- Poles han Dibisyon Pan-Antarctico han Australia
- The Antarctic Sun - Aada ha linya nga pinagtikangan han sumat han Taramdam Antarctica han Estados Unidos
- Big Dead Place (Dako nga Patay nga Lugar)
- UK team makes polar trek history - An BBC artikulo hin notisya mahitungod han syahan nga pakadto ha Pole of Inaccessibility nga waray bulig hit makina
- Pamatii an kan Ernest Shackleton paghulagway han iya Ekspedisyon ha South Pole han 1908, ngan dugang nga pagbasa hiunong han recording ha [australianscreen online].
- An recording nga naghuhulagway kan Shackleton Ekspedisyon ha South Pole han 1908 in gidugang ngadto ha kanan National Film and Sound Archive rehistro nga Sounds of Australia ha 2007


text:
Atake ha kasingkasing
An Atake ha kasingkasing o Myocardial infarction (MI o AMI para ha acute myocardial infarction), amo an kamatay han mga selula han kasingkasing, mahitungod diri ini natatagan hin dugo o napupugngan an pag-awas han dugo para ha kasingkasing.
Pinanbasaran[igliwat | igliwat an pinagtikangan]
Mga sumpay ha gawas[igliwat | igliwat an pinagtikangan]
- Cardiac disorders – Open Directory Project
- American Heart Association's Heart Attack web site — Information and resources for preventing, recognizing and treating heart attack.


text:
Mangaldan
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An Mangaldan usa nga syahan nga klase nga bungto ha lalawigan han Pangasinan, Pilipinas. Ada ini han ika-upat nga distrito kongresyonal han Pangasinan. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 82,142 ka tawo ha 15,356 nga mga panimalay.
Mga baranggay[igliwat | igliwat an pinagtikangan]
An Mangaldan ginbahin ngadto hin katloan (30) nga mga baranggay.
Mga sumpay ha gawas[igliwat | igliwat an pinagtikangan]
- Websayt han Bungto han Mangaldan
- Philippine Standard Geographic Code
- 2000 Philippine Census Information
- Rural nga Banco han Mangaldan