text:
Pampanga
- Para han salog nga mayda hini nga ngaran, kitaa an Salog han Pampanga.
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An Pampanga usa nga probinsya han Pilipinas nga nahimutang ha Butnga nga Luzon nga rehiyon. An kapital hini amo an Syudad han San Fernando. An Pampanga ginsasapitan han mga lalawigan han Bataan ngan Zambales ha katundan, han Tarlac ngan Nueva Ecija ha amihanan, ngan han Bulacan ha timugan o salatan-sidlangan. An Pampanga nahimutang gihapon ha amihanan nga labnasan han Bahia han Manila. An ngaran nga "Pampanga" ginngaran han mga Espanyol han lugar, han pakabiling nira han mga nanguna nga mga taga-dida nga naukoy harani han mga pangpang han salog. An ngaran nga "Pampanga" tikang han pulong nga "pangpang". An kahimo han lalawigan dida han 1571 amo iton rason nga ini nga lalawigan usa han mga gimaiha-i nga mga lalawigan han pito nga lalawigan han Butnga nga Luzon. Kilalado gihapon an lalawigan han Pampanga nga amo an Sentro hin Kulinarya o Pagluto han Pilipinas.
Ginsisirbisyo-an an Pampanga han Aeropuerto Panlangyaw han Diosdado Macapagal, nga nahimutang ha Clark Field mga 16 ka kilometro ha amihanan tikang han kapital han lalawigan.
2000 nga census—1,882,730 (10th largest)
Densidad—863 ha tagsa km² (ika-4 nga gihataasi)
Mga Dagko nga Syudad—1
Mga Komponent nga Syudad—1
Mga Bungto—20
Mga Baranggay—537
Mga Distrito ha Kongreso—4
[igliwat] Katawhan ngan Kultura
[igliwat] Ekonomiya
[igliwat] Heyograpiya
[igliwat] Politikal
An Pampanga ginbahin ngadto hin karuhaan (20) nga mga bungto ngan duha (2) nga mga syudad.
[igliwat] Mga Syudad
[igliwat] Mga Bungto
[igliwat] Pisikal
[igliwat] Mga Sumpay ha Gawas
- Gobyerno han Probinsya han Pampanga
- Diosdado Macapagal International Airport (DMIA)
- Pampanga and Philippine News Stories


c: text/html

text:
Cotabato
An Cotabato, nga han una gintawag nga North Cotabato, amo in ginpalibutan-hin-tuna nga lalawigan o probinsya han Pilipinas nga nahamutangan ha SOCCSKSARGEN nga rehiyon ha Mindanao. An kapital hini amo an Syudad han Kidapawan ngan ginsasapitan ini han Lanao del Sur ngan Bukidnon ha amihanan, han Davao del Sur, Syudad han Davao, ngan Sultan Kudarat ha salatan, ngan Maguindanao ha katundan.
2000 nga census—958,643 (ika-26 nga gidako-i)
Densidad—146 ha tagsa km² (ika-26 nga gihamubo-i)
Mga Dagko nga Syudad—0
Mga Komponent nga Syudad—1
Mga Bungto—17
Mga Baranggay—543
Mga Distrito ha Kongreso—2
[igliwat] Katawhan ngan Kultura
[igliwat] Ekonomiya
[igliwat] Heyograpiya
[igliwat] Politikal
An Cotabato ginbahin ngadto hin napulo kag pito (17) nga mga bungto ngan usa (1) nga syudad.
[igliwat] Mga Syudad
[igliwat] Mga Bungto
[igliwat] Pisikal
[igliwat] Kaagi ngan Kasaysayan
An ngaran nga "Cotabato" tikang han Maguindanao nga mga pulong nga kuta wato, nga buot sidngon "bato nga atubangan".
An anay-probinsya han Cotabato han una amo an gidako-i ha Pilipinas. Han 1966, an South Cotabato ginhimo nga bulag nga probinsya. Han Nobyembre 22, 1973, in Dekreto Presidensyal nagbahin han nahabilin nga probinsya ngadto han North Cotabato, Maguindanao, ngan Sultan Kudarat.
An North Cotabato ginbalyo-an hin ngaran ngadto ha Cotabato han Disyembre 19, 1983.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Ilocos Sur
An Ilocos Sur usa nga lalawigan han Pilipinas nga nahimutang ha Ilocos nga Region ha Luzon. An kapital hini amo an Syudad han Vigan ngan ginsasapitan ini han Ilocos Norte ngan Abra ha amihanan, Mountain Province ha sidlangan, ngan La Union ngan Benguet ha salatan. Ha kalondan han Ilocos Sur amo an Dagat Salatan Tsina.
2000 nga census—594,206 (ika-41 nga gidako-i)
Densidad—230 ha tagsa km² (ika-34 nga gihataasi)
Mga Dagko nga Syudad—0
Mga Komponent nga Syudad—2
Mga Bungto—32
Mga Baranggay—768
Mga Distrito ha Kongreso—2
[igliwat] Katawhan ngan Kultura
Ilokano an lumad nga yinaknan ha Ilocos Sur
[igliwat] Ekonomiya
[igliwat] Heyograpiya
[igliwat] Politikal
Ginbahinbahin an Ilocos Sur ngadto hin katloan kag duha (32) nga mga bungto ngan duha (2) nga mga syudad.
[igliwat] Mga Syudad
[igliwat] Mga Bungto
[igliwat] Pisikal
Nahimutang an Ilocos Sur ha ligid han kalondan nga labnasan han Amihanan nga Luzon. Ginsasapitan ini han lalawigan han Ilocos Norte ha amihanan, han Abra ha dumagsaon o amihanan-sidlangan, han Mountain Province ha sidlangan, han Benguet ha habagatan o salatan-katundan, han La Union ha salatan, ngan han Dagat Salatan Tsina ha katundan. An kahaluag hini nga 2,579.58 ka kwadrado nga kilometro mga 20.11% han bug-os nga kahaluag hin katunaan han Rehiyon 1.
[igliwat] Kaagi
An Ilocos Sur gintukod han Espanyol nga conquistador, nga hi Juan de Salcedo han 1572.


text:
Southern Leyte
An Southern Leyte (Winaray: Habagatan nga Leyte o Salatan nga Leyte) usa nga lalawigan o probinsya han Pilipinas nga nahimutangan ha Sinirangan nga Kabisay-an nga rehiyon. An kapital hini amo an Syudad han Maasin ngan nahimutangan an probinsya ha habagatan nga ika-upat nga dapit han isla han Leyte. Ha amihanan han lalawigan mabibilngan an probinsya han Leyte an Estrecho han Surigao ha sidlangan. An Dagat Bohol ada ha habagatan, ngan an Canigao Channel, nga tubtob ha Bohol, ha katundan.
Salatan nga Leyte
2000 nga census—360,160 (ika-18 nga giguti-ayi)
Densidad—208 ha tagsa km² (ika-42 nga gihataasi)
Mga Dagko nga Syudad—0
Mga Komponent nga Syudad—1
Mga Bungto—18
Mga Baranggay—500
Mga Distrito ha Kongreso—1
Iton Southern Leyte usa nga importante nga kabahin han sistema hin transportasyon han mga isla han nasod, nga mayda mga ferry nga nandadara hin mga tawo ug karga tikang ha Liloan ngadto ha Surigao del Norte ha Mindanao ngan balik.
Ha pagtikang, an Southern Leyte kabahin han Probinsya han Leyte. Tungod hin mga kakurian hin pagdumarah han bug-os nga isla tikang ha Tacloban, an kapital han Leyte, igin-suhestyon nga igbulag an isla ngadto hin duha nga probinsya. Han 1959 gin-aprobahan in balaod nga naghimo han probinsya han Southern Leyte ug an probinsya gin-inagurar dida han 1960.
Iton Limasawa, usa nga isla-nga-bungto ha habagatan gintutuohan nga amo an lugar kon diin ginsaurog an syahan nga misa Katolika han nasod, han pag-abot dida ni Fernando Magallanes han 1521. Pero mayda natuo nga didto ini ginbuhat ha Butuan.
[igliwat] Katawhan ngan Kultura
Sinugboanon an lumad nga yinaknan han Southern Leyte.
[igliwat] Ekonomiya
[igliwat] Heyograpiya
[igliwat] Politikal
An Southern Leyte mayda napulo kag walo (18) nga bungto ngan usa (1) nga syudad.
[igliwat] Syudad
[igliwat] Mga Bungto
[igliwat] Pisikal
[igliwat] Kasaysayan
Ginhimo nga lain nga probinsya pinaagi han Republic Act 2227.
[igliwat] Kitaa Gihapon
[igliwat] Mga Sumpay ha Gawas
- Opisyal nga Websayt han Southern Leyte
- Philippine Information Agency nga webpage mahitungod han Southern Leyte
- Southern Leyte Online


text:
Cagayan
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
2000 nga census—993,580 (ika-25 nga gidako-i)
Densidad—110 ha tagsa km² (ika-16 nga gihamobo-i)
Mga Dagko nga Syudad—0
Mga Komponent nga Syudad—1
Mga Bungto—28
Mga Baranggay—820
Mga Distrito ha Kongreso—3
An Cagayan usa nga probinsya han Pilipinas ha Siong han Cagayan nga rehiyon ha Luzon. An kapital hini amo an Syudad han Tuguegarao ngan nahimutang ini ha dumagsaon o amihanan-sidlangan nga pag-ultan han isla han Luzon. Lakip gihapon han Cagayan an Kapuropod-an Babuyan ha amihanan. An lalawigan ginsasapitan han Ilocos Norte ngan Apayao ha katundan, ngan han Kalinga ngan Isabela ha salatan. An lalawigan han Cagayan iba tikang han syudad ha Mindanao nga an ngaran Cagayan de Oro, ngan hirayo ini tikang han Kapuropod-an Cagayan han Palawan.
An mga yana nga historiador nasiring nga an ngaran nga Cagayan tikang daw han pulong nga “tagay,” usa nga klase hin tanom nga damo dida han amihanan nga bahin han probinsya. Amo nga an pulong nga “Catagayan” nga buot sidngon usa nga lugar nga diin damo an tagay ginpahalipot ngadto hin “Cagayan,” nga amo an ngaran yana han probinsya.
[igliwat] Demograpiko
An kadam-an han mga tawo ha Cagayan mga Ilokano an katulinan, kasagaran tikang hin mga namalhin ngada tikang han Ilocos nga Rehiyon. Han syahan, an pinakadamo nga mga tawo amo an mga Ybanag (o Ibanag), nga syahan nabilingan han mga Espanyol nga mga explorador ngan ginkonvertir anay ini nga mga tawo ngadto hin Katolisismo han mga misyonero. Amo ini nga ugsa han pag-abot han mga Ilocano, an Ibanag nga yinaknan amo an gingagamit han lugar.
Gawas han mga Ilokano ngan mga Ibanag, an mga Malauegs, mga Itawit, mga Gaddang, mga grupo hin mga nagbabalhibalhin nga mga Aetas, ngan mga pamilya hin Ivatan nga na-assimilado ngadto han Ybanag-Ilocano nga kultura nangungukoy ha Cagayan.
[igliwat] Heyograpiya
[igliwat] Politikal
An Cagayan mayda karuhaan kag walo (28) nga mga bungto ngan usa nga syudad ngan ginbahin ini ngadto hin tulo nga distrito ha Kongreso.. Mayda ini 816 ka baranggay. An Syudad han Tuguegarao (tikang han Disyembre 18, 1999) amo an kapital han lalawigan, sentro han rehiyon, ngan sentro hin negosyo, komersyo, ngan edukasyon. Mayda ini kahaluag hin katunaan nga 144.80 ka kwadrado nga kilometro ngan populasyon nga 120,645 tikang han 2000.
[igliwat] Syudad
[igliwat] Mga Bungto
[igliwat] Pisikal
Ginsasapitan an lalawigan han Kalawdan Pacifico ha sidlangan; ha salatan han lalawigan han Isabela; ha katundan han Cordillera nga kabugkiran; ngan ha amihanan han Balintang Channel ngan han Babuyan nga Kapuropod-an. Mga duha ka kilometro tikang ha dumagsaon o amihanan-sidlangan nga punto han lalawigan amo an isla han Palaui; nga pira ka kilometro ha katundan amo an Isla han Fuga. An Babuyan nga Kapuropod-an, nga naglalakip han Calayan, Dalupiri, Camiguin, ngan Babuyan Claro, mga 60 ka nautical nga milyas ha amihanan tikang ha Luzon.
An lalawigan mayda bug-os nga kahaluag hin katunaan nga 9,002.70 ka kwadrado nga kiloemtro, nga amo in tulo ka porsyento han bug-os nga kahaluag han nasod, ngan amo ini nga an lalawigan an ikaduha nga gidako-i nga lalawigan hini nga rehiyon.


text:
Batangas
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
- Ini nga artikulo mahitungod han probinsya. Para han syudad, kitaa an Syudad han Batangas.
- Para han bahia, kitaa an Bahia han Batangas.
- Para han kutsilyo, kitaa an Balisong (kutsilyo).
An Batangas usa nga probinsya han Pilipinas nga nahamutang ha habagatan o salatan-katundan nga bahin han Luzon ha rehiyon han CALABARZON. An kapital hini amo an Syudad han Batangas. Ginsasapitan ini han mga lalawigan han Cavite ngan Laguna ha amihanan, ngan han Quezon ha sidlangan. Tabok han Verde Island Passage o Agi-anan han Isla Verde ha salatan amo an isla han Mindoro ngan ha katundan nahamutang an Dagat Tsina Salatan.
2000 nga census—1,905,348 (ika-9 nga gidako-i)
Densidad—602 ha tagsa km² (ika-7 nga gihataasi)
Mga Dagko nga Syudad—0
Mga Komponent nga Syudad—3
Mga Bungto—31
Mga Baranggay—1,078
Mga Distrito ha Kongreso—4
An Batangas usa han mga sikat nga mga karadto-an hin mga turista nga harani ha Metro Manila. It lalawigan mayda damo nga mga baybayon ngan kilalado tungod han mag-upay nga mga lugar hin panlurop nga pira la ka oras nga kaharayo tikang ha Manila. Lakip han mga kilalado nga mga lugar hin panulurop amo an Anilao ha Bungto han Mabini, Matabungkay ngan Punta Fuego ha Bungto han Nasugbu, an Bungto han Calatagan ngan an Laiya ha Bungto han San Juan. Ini nga mga lugar hin panlurop maupay nga paagi hin panlantaw hin kinabuhi ha ilarom han dagat, ngan maupay para hini macro nga panlitrato. .
Didto gihapon ha Batangas nahimutang an Bulkan Taal, usa han mga Dekada nga mga Bulkan. Ini nga bulkan mayda napuno-hin-tubig nga crater ngan nahimutang ini hin isla ha butnga han Danaw Taal, nga gintotoohan han mga heyolohista nga maiha na nga caldera.
It bungto han Taal kilalado tungod han mga embroidery hini nga kinamot an pagtahi, mga kutsilyo (o balisong), ngan mga salchicha; ngan usa ini han mga lugar nga napreserva in kultura han panahon kolonyal han Espanyol ha Pilipinas.
[igliwat] Heyograpiya
[igliwat] Politikal
An Batangas ginbahin ngadto hin katloag kag usa (31) nga mga bungt ngan tulo (3) nga syudad.


text:
Lanao del Norte
An Lanao del Norte usa nga probinsya han Pilipinas nga nahamutangan han Amihanan nga Mindanao nga rehiyon. An kapital hini amo an Tubod. An probinsya ginsasapitan han Lanao del Sur ha salatan, han Zamboanga del Sur ha katundan, Misamis Oriental ha dumagsaan o amihanan-sidlangan, Bukidnon ha sidlangan, ngan nahibulag tikang han Misamis Occidental pinaagi han Baybayon han Iligan.
2000 nga census—758,123 (ika-30 nga gidako-i)
Densidad—245 ha tagsa km² (ika-31 nga gihataasi)
Mga Dagko nga Syudad—1
Mga Komponent nga Syudad—0
Mga Bungto—22
Mga Baranggay—506
Mga Distrito ha Kongreso—2
[igliwat] Katawhan ngan Kultura
[igliwat] Ekonomiya
[igliwat] Heyograpiya
[igliwat] Politikal
An Lanao del Norte ginbahin ngadto hin karuhaan kag duha (22) ka mga bungto ngan usa (1) nga syudad.


text:
Davao Oriental
An Davao Oriental amo ini usa nga probinsya han Pilipinas nga nahamutang ha Davao nga Rehiyon ha Mindanao. An Syudad han Mati amo an kapital hini, ngan ginsasapitan an lalawigan han Compostela Valley ha katundan, ngan Agusan del Sur ngan Surigao del Sur ha amihanan. An Davao Oriental amo an pinakasinirangan nga lalawigan han nasod ngan an Punto Pusan amo an pinakasidlangan nga lugar. An Dagat Pilipinhon, nga kabahin han Kalawdan Pacifico, naatubang han Davao Oriental ha sinirangan. Mayda bahin han probinsya nga nahamutang hin waray-pa-ngarani nga katarman o peninsula nga nagtatak-op han Golfo han Davao ha katundan.
2000 nga census—446,191 (ika-23 nga giguti-ayi)
Densidad—86 ha tagsa km² (ika-12 nga gihamobo-i)
Mga Dagko nga Syudad—0
Mga Komponent nga Syudad—1
Mga Bungto—10
Mga Baranggay—183
Mga Distrito ha Kongreso—2
[igliwat] Katawhan ngan Kultura
[igliwat] Ekonomiya
[igliwat] Heyograpiya
[igliwat] Politikal
An Davao Oriental ginbahin ngadto hin usa (1) nga syudad ngan napulo (10) nga mga bungto.


text:
Batanes
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An Lalawigan han Batanes amo an pinaka-amihanan ngan giguti-ayi nga probinsya han Pilipinas, ha populasyon ngan ha kahaluag hin katunaan. An kapital han lalawigan amo an Basco.
An probinsya nahabug-os hin napulo ka isla (nga tinatawag nga Kapuropod-an Batanes) nga nahamutang hin mga 162 ka km ha amihanan tikang han Luzon didto han Estrecho han Luzon ngan an lalawigan lakip han Siong han Cagayan nga rehiyon ha Luzon. Tikang hini nga kapuropod-an, an gidako-i ngan pinaka-importante ha ekonomiya nga mga isla amo an Itbayat, Batan and Sabtang.
Probinsya han Batanes
2000 nga census—16,467 (giguti-ayi)
Densidad—79 ha tagsa km² (ika-11 nga gihamubo-i)
Mga Dagko nga Syudad—0
Mga Komponent nga Syudad—0
Mga Bungto—6
Mga Baranggay—29
Mga Distrito ha Kongreso—2
An Kapuropod-an Batanes nahabulag tikang han Kapuropod-an Babuyan han Cagayan nga lalawigan han Balintang Channel ngan nahabulag gihapon tikang ha Taiwan han Bashi Channel.
An pinakaamihanan nga isla o puro han lalawigan ngan han Pilipinas amo an Isla han Mavudis (Yami). An iba nga mga isla amo an Misanga, Ditarem, Siayan, Itbayat, Dinem, Batan, Sabtang, Ivuhos, ngan Diadekey.
An gin-uukyan la nga mga isla amo an Itbayat, Batan, ngan Sabtang. An Batanes mga 190 ka kilometro ha salatan han Taiwan.
[igliwat] Katawhan ngan Kultura
An mga lumad nga tawo han Batanes tinatawag nga mga Ivatan ngan mayda hira mga ginsasaro-an nga kultural ngan panyinaknan nga mga pagkasugad upod han mga Tao mga katawhan han Isla han Orchid. Gawas la hin mga katulinan nga Espanyol nga nahi-api han Ivatan hin pira nga mga siglo, an mga Ivatan ngan Tao nga mga katawhan parehos.
Ini nga kabulag hin nasod amo an dangat han pagsalakay han Dutch o Olandes han tuig 1642. An amihanan nga bahin han gin-uukyan han mga Ivatan, Formosa ngan Isla han Orchid nga hadí kabahin han Virreinato han Nueva Espanya, nakuha han mga Olandes ngan ini liwat hira ginpa-iwas han tuig 1662 hin mga puwersa han Intsek nga Ming nga Dinastiya, nga pinamunoan han Intsek nga pirata nga hi Koxinga nga nagtukod han iya kalugaringon nga Hadi han Taiwan.
An salatan nga bahin han gin-uukyan han mga Ivatan, an mga isla o kapuropod-an han Batanes, ginreesforzar ngan ginpakusgan hin mga refugee nga mga Espanyol tikang ha Formosa ugsa hira gin-api hin formal dida han ika-18 nga siglo han gobyerno Espanyol ha Manila.
An mga ginagamit nga mga yinaknan ha Batanes amo an Ivatan, nga ginagamit ha mga isla han Batan ug Sabtang, ngan an Ichbayaten, nga ginagamit ha isla han Itbayat .
[igliwat] Heyograpiya
[igliwat] Politikal
An Batanes ginbahin ngadto hin unom (6) nga mga bungto.
[igliwat] Mga Bungto
[igliwat] Pisikal
An Batanes nahamutang hin grupo hin mga isla o kapuropod-an nga tinatawag nga Kapuropod-an Batanes ngan amo ini an pinakaamihanan nga mga isla han Pilipinas. Nahimutang ini ha butnga han Kapuropod-an Babuyan (nga lakip han Lalawigan han Cagayan) ngan han Taiwan. An mga isla guti-ay la an mga nangungukoy ngan mayda pagkamasurong hin mga bagyo.
An tulo nga mga gidako-i nga mga isla amo an Itbayat, Batan, ngan Sabtang. An pinakaamihanan amo an Isla han Mavudis.


text:
Quirino
- Para han iba nga kagamit, kitaa Quirino (pansayod).
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
2000 nga census—148,575 (ika-8 nga giguti-ayi)
Densidad—49 ha tagsa km² (ika-2 nga gihamobo-i)
Mga Dagko nga Syudad—0
Mga Komponent nga Syudad—0
Mga Bungto—6
Mga Baranggay—132
Mga Distrito ha Kongreso—1
An Quirino usa nga probinsya han Pilipinas ha Siong han Cagayan nga rehiyon ha Luzon. An kapital hini amo an Cabarroguis ngan an lalawigan ginngaranan ha dungog ni Elpidio Quirino, an ika-unom nga Presidente han Pilipinas. An lalawigan ginsasapitan han Aurora ha timugan o salatan-sidlangan, han Nueva Vizcaya ha katundan, ngan han Isabela ha amihanan. An Quirino kabahin han una han lalawigan han Nueva Vizcaya, hangtod han pagbulaga hini dida han 1966.
[igliwat] Demograpiko
An populasyon han probinsya sumala han census han tuig 2000, mga 148,575 ka tawo, ngan mayda densidad nga mga 49 ka tawo ha tagsa kwadrado nga kilometro hin tuna. An mga gin-gagamit hin duro nga yinaknan amo an Ilokano, nga gin-gagamit ha mga kapatagan hin mga 71.46 ka porsyento han bug-os nga populasyon. An Ifugao gin-gagamit ha kabugkiran. An iba nga mga yinaknan amo an Bugkalot, Pangasinense, ngan Kankanai.
[igliwat] Ekonomiya
[igliwat] Heyograpiya
[igliwat] Politikal
An Quirino ginbahin ngadto hin unom (6) nga mga bungto.
[igliwat] Pisikal
[igliwat] Kaagi
Ugsa han pormal nga kahimo hini nga lalawigan, an tuna nga yana amo an Quirino amo an in rehiyon nga kagurangan han lalawigan han Nueva Vizcaya, nga gin-uukyan han mga grupo nga tribo nga tinatawag nga mga Agta o Negrito. Nagbabalhinbalhin hira ngan an ira mga gin-uukyan didto han sulod han kagurangan.
An Quirino, nga ginngaranan ha dungog han tinmalikod an nga presidente nga hi Elpidio Quirino, ginhimo nga sub-probinsya han Nueva Vizcaya han 1966. Nahimo ini nga bug-os nga probinsya han 1971.


text:
Syudad han Davao
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An Syudad han Davao usa han mga pinaka-importante nga mga syudad ha Pilipinas ngan amo an sinisiring nga de facto nga kapital han isla han Mindanao. Amo gihapon ini an gidako-i nga syudad ha Philippines kon ha kahaluag hin katua-an an paghihisgutan. An aeropuerto internasyonal hini ngan an daungan han mga barko amo an usa han mga gidamo-i hin aktibidad nga cargo hub ha Salatan nga Pilipinas. An Syudad han Davao usa gihapon han mga pipira nga mga syudad ha Pilipinas nga naglulugaring tikang hin bis ano nga probinsya bisan pa man kon ginlalakip ini ha Davao del Sur para hin mga estadistika nga paggamit. An syudad amo gihapon an sentro han rehiyon para han Davao nga Rehiyon (Rehiyon XI). Usa ini han mga gidako-i nga syudad han kalibutan kon an kahaluag hin katunaan an paghihisgutan, nga naglalakip hin sobra 2,400 ka kwadrado nga kilometro. An Syudad han Davao City mayda populasyon hin mga nangungukoy nga an kadamo 1.3 ka ribo o milyon, ngan mga 2 ka milyon o ribo nga tawo aada kon ha adlaw nga mga takna.
Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 1,147,116 ka tawo ha 240,057 nga panimalay.
[igliwat] Mga Sumpay ha Gawas
- Opisyal nga Websayt hang Gobyerno han Syudad
- Davao City 2002
- Philippine Standard Geographic Code
- Davao City Photos and Travel Guide
- Satellite nga litrato han Google Maps
- Opisyal nga Sayt han Kadayawan Festival
- Mutya ng Davao
- Davao Turismo
- Davao Guide
- The Wild Tribes of Davao District, Mindanao, ni Fay-Cooper Cole, 1913, tikang ha Project Gutenberg


text:
Ignacio Zaragoza
Hi Ignacio Seguín Zaragoza (Marso 24, 1829 – Septyembre 8, 1862) usa nga heneral han Mehikano nga Armada, nga kilalado han iya 1862 nga pagpirde han mga invasor nga Franses nga mga puwersa dida han Pag-awayan ha Puebla han Mayo 5 (an Cinco de Mayo).
Hi Zaragoza natawo didto han bungto han Presidio de la Bahía del Espíritu Santo nga nahamutang han kasanhi nga Mehikano nga estado han Coahuila y Tejas, nga yana amo an syudad han Goliad, Texas, han Estados Unidos. An pamilya Zaragoza binmalhin ngadto ha Matamoros han 1834 ngan ha sunod ngadto ha Monterrey han 1844, nga diin an batan-on nga Ignacio nag-entra han seminaryo.
Dida han kasamok politikal han dekada 1850 ha Mehiko, inmapi hi Zaragoza han army nga nagsuporta han causa han Partido Liberal han Mehiko, nga nagtipa kan diktador Antonio López de Santa Anna. Namuno hi Zaragoza hin army hin mga boluntaryo han 1855 nga nagpirde kan Santa Anna ngan nagresulta han pagreestableser hin konstitusyonal nga gobyerno demokratiko ha Mehiko.
Hi Zaragoza nagsirbe komo Secretarya hin Gyera tikang han Abril tubtob Oktubre 1861 dida han kabinete ni Presidente Benito Juárez. Nagresignar hiya agod mamuno han Mehikano nga Army ha Sinirangan patok han mga nagsulong nga mga Europeo.
Han pagsulong ha Mehiko han mga Franses nga mga puwersa ni Napoleon III, hi Zaragoza nag-away patok ha ira, syahan ha pagkig-away han Franses ha Acultzingo han Abril 28, 1862, nga diin napiritan hiya pag-atras. Hi Zaragoza maaram han maupay nga posisyon depensiba ha gawas han syudad han Puebla, nga diin, upod hin puwersa nga guruguti-ay ngan diri-kaupay an ka-armas sugad han mga Franses, ginpirde niya an mga burubalik-balik nga mga pag-atake han Franses dida han Mayo 5. Inmatras an mga Franses ngadto ha Orizaba.
Waray la mag-iha katapos han iya pagdaog, nagkasakit hiya hin typhus, nga amo an ginkamatyan niya ha edad han 33.
An iya sikat nga darahonon Las armas nacionales se han cubierto de gloria (buot sidngon "An mga armas nasyonal gintabonan hin himaya" o "An mga armas nasyonal natabonan hin himaya") gin-gagamit paghinumdom han pakig-away, ngan aada, upod han litrato ni Zaragoza, han yana nga MXN $500 banknote. An darahonon nga Las armas nacionales se han cubierto de gloria tikang han surat nga iya ginpadara ngadto han mga namumuno ha iya (hi Presidente Benito Juárez) nga pagsumat ha ira han pagdaog patok han mga Franses.
[igliwat] Kitaa Gihapon
[igliwat] Reperensya
- "Zaragoza, Ignacio Seguín". The Handbook of Texas Online. Ginkuha dida han Hulyo 1, 2005.


text:
Marso
An Marso amo an ikatulo nga bulan han tuig ha Gregoryano nga Kalendaryo ngan usa han pito nga Gregoryano nga bulan nga mayda katloan kag usa (31) nga adlaw. Ha Winaray, tinatawag gihapon ini nga bulan nga Karayapanhon.
Natikang iton Marso (ha astrolohiya, diri-sidereal) nga iton adlaw ada hiton sinyas han Pisces ngan natapos dida hiton sinyas han Aries. Ha astronomiya, iton adlaw natikang dida hiton kabitun-an han Aquarius ngan natapos dida hit kabitun-an han Pisces.
Ha daan nga Roma, an Marso tinatawag nga Martius, ginngaranan tikang han Romano nga diyos han pan-gubat o pan-gyera ngan an bulan ginkikita nga buynasan nga takna pagtikang hin gyera. Tikang dinhe an ngaran ng Martius amo an nagin marzo ha Kinatsila, ngan marso ha Winaray.
An March ha pagtikang amo an syahan nga bulan han Romano nga kalendaryo tungod kay an mga tighagkot o invierno nga mga bulan han Enero ngan Pebrero diri angay hin pan-gyera, nga amo an esensya hin bisan ano nga estado Italiko. An reporma han kalendaryo ni Julio Cesar han 45 u.k. (45 BC/BCE) amo an nagtikang han tuig nga dida han Enero 1. An tradisyon nga pagtikang han tuig ha Marso nagpadayon ha iba nga mga nasod hin maiha. An Enero 1 ginhimo la nga Adlaw han Bag-o nga Tuig ha Fransya han 1564. Gran Bretanya ngan an iya mga kolonya nagpadayon paggamit han March 25 tubtob han 1752, an tuig mismo nga nagpili hira han Gregoryano nga kalendaryo.
Ha kinadaan nga Helleniko nga sibilisasyon, an Marso tinatawag nga Anthesterion. Ha daan nga Hinapon nga kalendaryo, tinatawag an bulan nga Yayoi (弥生). Ha Finnish, tinatawag an bulan nga maaliskuu, nga diri nasasabtan kon tikang ini diin.
Ha kasaysayan, lakip ha mga ngaran han Marso an Saxon nga pulong Lenctmonat, ginngaranan tungod han equinox ngan han pagtitikahalaba han mga adlaw ngan an nagin kasugad-in-ngaran han Lent. An mga Saxon natawag gihapon hanMarso nga Rhed-monat (tikang han ira diyosa nga hi Rhedam); an mga hadto nga Briton nagtawag han bulan nga hyld-monath (buot sidnong matunog o mabagyo).
[igliwat] Mga Panhinabo han Marso
- Mardi Gras (Dida hiton nahahamutnga tikang hiton Pebrero 3 tubto Marso 9 ha diri-leap year o Pebrero 4 tubtob Marso 9 kon leap years)
- Marso 7 - National Wag Day (Australya)
- Abohon nga Miyerkoles (Dida hiton panahon tikang han Pebrero 4 tubtob Marso 10)
- Adlaw ni San David (Marso 1)
- Adlaw ni San Patricio (St. Patrick's Day) (Marso 17)
- An equinox nga tinatawag nga vernal o primavera nga equinox ha amihanan nga hemisfero ngan an otonyo nga equinox ha salatan nga hemisfera nanhihinabo hin mga petsa nga nalain tikang hiton Marso 19 tubtob Marso 21 (ha UTC).
- Biyernes Santo (Dida hiton usa nga petsa tikang hit Marso 20 tubtob Abril 23)
- Dominggo han Pagkabanhaw (Dida hiton usa nga petsa tikang hit March 22 tubtob April 25)
[igliwat] Trivia
- Iton Marso natikang hiton amo la gihapon nga adlaw han semana sugad han Pebrero labot la hiton leap year, an hiton sugad liwat nga adlaw han semana han Nobyembre ha tagsa tuig.


text:
PANAWAGAN: Para malikayan an Dengue H-Fever ug Uro-Uro
Guinpapasabot an mga Catbaloganon nga may-ada kita mga kaso hin Dengue H-Fever ngan uro-uro han iba-iba na barangay ha Ciudad han Catbalogan. Para mapugngan naton an pagkamay-ada hini na mga sakit, buhaton naton an mga masunod:
- Para han Dengue H-Fever, amo ini an aton dapat himuon:
- Ayaw pagtipig hin ano nga butang nga pwede matirukan hin tubig ug mabunayan hin namok sugad hin lata, botelya, kaliding hin sarakyan ha sakob o gawas ha panimalay.
- Hugasi hin maupay an plorera ug iba pa nga surodlan hin tubig usa ka beses ha kada simana.
- Takpi an surodlan hin tubig agud malikayan an pagsulod ug pamunay han mga namok.
- Kita-a ngan limpyohi an mga saruyong hin tubig ha balay para malikayan an pagbi-aw ngan pagtirok dida han uran nga tubig.
- Gumamit hin mosquitero ha pagkaturog kun kaya butangan hin screen an bintana ug purtahan han panimalay.
- Ayaw paghatag hin aspirin ha usa ka tawo nga guindududahan nga may sakit nga Dengue H-Fever.
- Butangi an binibi-awan nga lugar han iyo libong hin binolyas han paglaba o diri ngani, butangi hin asin an tubig o tubig nga tikang ha dagat.
- Ipasabot layon ha gihaharani-e nga sentro han panlawas kun may-ada gindududahan hini nga sakit nga Dengue H-Fever.
- Gin aaghat an mga opisyales han tagsa-tagsa nga barangay nga maghimo hin pitad pinaagi hin paglimpyo (Search and Destroy) ha kada barangay aber mapudngan an paglarab hini nga nakamamatay nga sakit nga Dengue H-Fever.
- Para han uro-uro, amo ini liwat an aton angay buhaton:
- Pakaladkari an inumon na tubig sakub hin kinse ngadto ha trenta minutes tikang pagkaladkad san-o inumon.
- Kun diri lasuon an tubig, gamit hin chlorine para han inumon na tubig pero kumonsulta anay ha sanitary ug health workers para han isakto na timpla han chlorine.
- Ayaw pagkaon han mga diri ginluluto na pagkaon.
- Regular na maghugas han kamot hin sabon ug tubig san-o ug kahuman kaon ngan kahuman gumamit hin kasilyas.
- Himusa hin maupay ug takpi an sobra na pagkaon para diri daupon hin langaw ug mga insekto.
Ha kadugangan nga impormasyon, bumisita ha pinakaharani nga Health Center o Hospital ha iyo lugar.
An nagpapasabot amo an opisina han Mayor han Catbalogan pinaagi kan HON. STEPHANY UY-TAN, Sangguniang Panlungsod Committee Chair on Health, Social and Related Services.


text:
Indya
An Indya o India (ha Devanagari: भारत > Bhārat), nga an opisyal nga pagtawag Republika han Indya (Bhārata Gaṇarājya), usa nga nasod ha Salatan nga Asya. Amo ini an ikapito nga gidako-i nga nasod ha kahaluag hin heyograpiya, an ikaduha nga gidamo-i hin populasyon nga nasod, ngan an gidamo-i hin populasyon nga liberal nga demokrasya ha kalibutan. An India mayda lapyahan hin labaw hin pito ka yukot ka kilometro, nga gindelimitar han Kalawdan Indiano ha salatan, han Dagat Arabo ha katundan, ngan han Bahia han Bengal ha sidlangan. Ginsasapitan an India han Pakistan ha kalondan; han Tsina, Nepal ngan Butan ha dumagsaan o amihanan-sidlangan; ngan han Bangladesh ngan Myanmar ha sidlangan. Ha Kalawdan Indiano, an Indya harani han Sri Lanka, Maldivas ngan Indonesya.
[igliwat] Mga estado ngan teritoryo han union
[igliwat] Mga reperensya
- ↑ State Emblem -Inscription. National Informatics Centre(NIC). Ginkità dida han 2007-06-17.
- ↑ 2.0 2.1 2.2 2.3 India. International Monetary Fund. Ginkità dida han 2008-10-09.


text:
Telebisyon
An telebisyon o television (nga ginpapahalipot nga TV, T.V., o tv) usa nga agsob gamiton nga sistema hin telekomunikasyon para hin pagpasamwak ngan pagkarawat hin mga nakiwa nga mga litrato ngan tunog ha kahirayo. An pulong puyde gihapon gamiton pagtawag hin telebisyon nga set, programa hin telebisyo o pagtransmitir ha telebisyon. An pulong tikang hin mga Linatin ngan Griyego nga kinuhaan, nga nangangahulogan nga "harayo nga kita": an Griyego nga tele (tῆλe), nga nangangahulugoan "harayo", ngan an Linatin vision, kita (tikang han video, vis- pagkita, o paglantaw ha syahan nga persona).


text:
Tokugawa Ieyasu
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Hi Tokugawa Ieyasu (nga puyde liwat igsurat nga Iyeyasu); 徳川 家康 (Enero 31, 1543 – Hunyo 1, 1616) amo an nagtukod ngan syahan nga shogun han Tokugawa nga shogunato han Hapon nga namuno tikang han Pakig-away ha Sekigahara han 1600 hangtod han Meiji nga Pagbalik han 1868. Hi Ieyasu kinmuha hin poder dida han 1600, nakakarawat hin pagpapuwesto nga shogun han 1603, binmiya han iya puwesto dida han 1605, pero nagpabilin ha poder hangtod han iya kamatayon han tuig 1616.


text:
Autonomo nga Rehiyon ha Muslim Mindanao
An Autonomo nga Rehiyon ha Muslim Mindanao (kon ha literal nga Winaray: Naglulugaring nga Rehiyon ha Muslim nga Mindanao; ha Iningles:Autonomous Region in Muslim Mindanao o ARMM) han Pilipinas amo in lima nga probinsya ngan usa nga syudad nga amo an: Basilan, Lanao del Sur, Maguindanao, Shariff Kabunsuan, Sulu, Tawi-Tawi ngan an Syudad han Marawi. An Syudad han Cotabato amo an sentro han rehiyon ngan lingkoranan han gobyerno rehiyonal han ARMM, pero iton syudad mismo kabahin han Rehiyon XII.
An Executive Order No. 36 nagbalhin han Basilan tikang ha Rehiyon IX ngan an Syudad han Marawi tikang han Rehiyon XII.
[igliwat] Kaagi ngan Kasaysayan
Ginhimo anay an rehiyon dida han Agosto 1, 1989 pinaagi han Republic Act No. 6734 nga tinatawag gihapon nga Organic Act. Gin-opisyal nga pag-inagurar an ARMM han Nobyembre 6, 1990 ha Syudad han Cotabato.
[igliwat] Politika
An rehiyon pinangungulohan hin Rehiyonal nga Gobernador. An Rehiyonal nga Gobernador ngan ah Rehiyonal Bise-Gobernador gin-eelihir ha direkta nga pagbutos ngan pinaagi hin block nga butos sugad han Presidente han Estados Unidos (gawas la hiton Kolehiyo Elektoral). An mga ordinansa rehiyonal ginpapasa han Asamblea Rehiyonal nga an mga miyembro hini mga Asembleyista nga pinili gihapon hin direkta nga pagbutos. An mga rehiyonal nga pinili-ay ginbubuhat ha kaurogan mga usa ka tuig katapos hiton heneral nga pinili-ay (nasyonal ngan lokal) depende kon ano an naipasa nga balaodnon han Kongreso Pilipinhon. An mga rehiyonal nga opisyales mayda term hin tulo ka tuig; puyde ini igpauru-iha pinaagi han balaod.
Tikang han Septyembre 30, 2005, hira Zaldy Ampatuan ngan Hooky Alonto Adiong amo an gobernador ngan bise-gobernador.


text:
Distrito Capital han Venezuela
An Distrito Capital han Venezuela usa nga distrito federal nga nakoresponde han kapital nga syudad han Caracas. Ha sakob han sistema federal parehos an ranggo hini han mga estado han Venezuela. Mayda ini kahaluag nga 433 ka km² ngan uusa la an munisipyo hini, an munisipyo han, *Libertador, nga diin nahamutang an syudad han Caracas. An populasyon hini han tuig 2004 mga 2,073,768. An Distrito sapit han mga estado han Vargas ngan Miranda.
Han una mayda ini kalugaringon nga gobyerno lokal nga pinamunoan hin gobernador pero an pagreporma han konstitusyon dida han 1999 nagtanggal han gobyerno han distrito ngan naghimo lugod han Distrito Metropolitano han Caracas, nga mayda jurisdiksyon o yakan-balaod han teritoryo han Distrito ngan han upat nga magsaragpt nga mga munisipyo (Baruta, Chacao, el Hatillo ngan Sucre) ha Miranda.


text:
An fayl in tikang ha Wikimedia Commons ngan puydi mahigamitan para han iba nga mga proyekto.
An paglaladawan han iya fayl han paglaladawan nga pakli didto in ginpapakita ha sirong.
[igliwat] Dalikyat nga pulong
[igliwat] Palilisensya:
Kaagi han paypay
Pidlita an adlaw/oras para makit-an an fayl nga naggawas hito nga oras.
Mga Sumpay
An mga nasunod nga mga pakli nasumpay hini nga paypay:
Global file usage
The following other wikis use this file:
- Usage on ar.wikipedia.org
- Usage on bar.wikipedia.org
- Usage on bg.wikipedia.org
- Usage on da.wikipedia.org
- Usage on de.wikipedia.org
- Usage on de.wikinews.org
- Usage on de.wiktionary.org
- Usage on el.wikipedia.org
- Usage on en.wikipedia.org
- Usage on es.wikipedia.org
- Usage on eu.wikipedia.org
- Usage on gd.wikipedia.org
- Usage on gl.wikipedia.org
- Usage on he.wikipedia.org
- Usage on hr.wikipedia.org
- Usage on hu.wikipedia.org
- Usage on ja.wikipedia.org
- Usage on ku.wikipedia.org
- Usage on kw.wikipedia.org
- Usage on lv.wikipedia.org
- Usage on nn.wikipedia.org
- Usage on no.wikipedia.org
- Usage on oc.wikipedia.org
- Usage on pl.wikipedia.org
- Usage on pl.wiktionary.org
- Usage on pt.wikipedia.org
- Usage on ro.wikipedia.org
- Usage on sk.wikipedia.org
- Usage on sl.wikipedia.org
- Usage on sv.wikipedia.org
- Usage on tg.wikipedia.org
- Usage on tr.wikipedia.org
- Usage on uk.wikipedia.org
- Usage on vi.wikipedia.org
- Usage on zh-min-nan.wikipedia.org
- Usage on zh.wikipedia.org
Iní nga paypay mayda dugang nga pagpasabot, nga bangin gindugáng tikang han digital nga camera o iskaner nga gin-gamit paghimo o pag-digitar hini.
Kon an paypay ginliwat tikang han orihinal nga kamutangan, mayda mga detalye nga bangin diri magpakita han ginliwat nga paypay


text:
Papa Juan XXIII
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
- Ini nga artikulo mahitungod han papa han ika-2o nga siglo. Para han antipapa han ika-14 nga siglo, kitaa iton Antipapa Juan XXIII
Hi Papa Juan XXIII (ha Linatin: Ioannes PP. XXIII), natawo nga Angelo Giuseppe Roncalli (Nobyembre 25, 1881 – Hunyo 3, 1963), naghadi komo ika-261 nga Papa han Simbahan Katoliko ngan soberano han Syudad han Vaticano tikang han Oktubre 28, 1958 tubtob han iya kamatay 1963.
[igliwat] Mga sumpay ha gawas


text:
Baranggay
Iton baranggay (puyde liwat igsurat nga barangay) amo an giguti-ayi nga yunit han gobyerno lokal ha Pilipinas ug baga hin puroparehos hin barrio o village. Iton mga bungto ug mga syudad nahimo pinaagi hin pagkatitirok hin mga baranggay.
An kada tagsa nga baranggay ginpamunoan hin barangay captain (baranggay kapitan) nga namumuno hiton barangay council (barangay konseho) nga iton mga miyembro barangay councilor (baranggay tanod). It kada baranggay mayda liwat Youth Council ("Sangguniang Kabataan" or "SK") nga amo an SK President o Chairman ngan mga SK Councilor (o SK nga Konsehal), ngan iton SK amo iton nagdudumara hiton mga buruhaton hiton mga batan-on sugad hiton mga liga hit basketball, dida hiton baranggay.
Ha kasaysayan, an baranggay baga guti-ay la nga komunidad nga mga 50 tubtob 100 nga mga banay o panimalay. Kaurugan nga mga barrio o village mayda la mga katloan tubtob usa ka gatos nga mga balay ngan iton populasyon nag-iiba-iba tikang hin usa ka gatos ngadto hin lima ka gatos nga tawo. Sumala kan Legazpi, nabilngan niya in mga komunidad nga mayda mga karuhaan tubtob katloan la nga mga tawo. Damo nga mga barrio ha daplin han kadagatan ha Kabisay-an nga rehiyon nga mga walo tubtob napulo la an mga balay. An pulong mismo tikang hin daan nga sakayan nga Malay nga tinatawag nga balangay. Ini nga pagdugtong han komunidad ug sakayan nasuporta hin mga pipira nga mga teorya mahitungod han kasaysayan han pre-kolonyal nga Pilipinas, ha espesipiko, nga an tagsa nga mga orihinal nga ha kadagatan nga “baranggay” nahimo tungod han mga pag-abot hin mga umurukoy nga nangada pinaagi hin mga sakayan tikang ha iba nga mga lugar ha Habagatan-sidlangan nga Asya.
Kaurugan hit mga komunidad dida ha daplin han kadagatan o ha mga salog ngan sapa. Ini kay tungod nga an urog nga kinukuhaan hin protein tikang ha mga kadagatan ug mga salog, ngan kaurugan han mga tawo dida ha panagat o pangisda kinukuha an ira pagka-on. An mga tawo liwat ha sakayan an ira mga panakayan. An pagbalhin han populasyon pangadto ha iraya ug pangadto ha kadagatan ngan ha daplin han mga kadagatan, mga aragi-an ha tuna nasunod han mga sistema han salog. An mga salog importante gihapon nga kuruhaon hin tubig para han pangarigos, panhugas, pagbunak, ngan pag-inom. Ug an mga baryo ha daplin han kadagatan madurudali mangadto-an hin mga negosyante nga kon diin mga buruhaton han ekonomiya nagdukwag.. An negosyo nangahulogan nga mayda kontak ha mga iba nga mga kultura ug mga sibilisasyon sugad han mga Intsek, Indian, ug Arabo. Amo nga an mga komunidad ha daplin ha dagat sugad han Manila, Sugbo, Jolo, ug Butuan naka-abot hin hataas nga level kultural.
Mayda katig-uban hin mga baranggays ha Pilipinas: an Liga ng mga Barangay. Na-representa ini hin mga 41,392 ka baranggay, ug amo ini an gidako-i nga grassroots nga katig-uban o organisasyon ha Pilipinas. Iton presidenti hini ha yana hi James Marty Lim.
[igliwat] Mga Reference
- Constantino, Renato. (1975) The Philippines: A Past Revisited (volume 1). ISBN 971-8958-00-2


text:
Emilio Aguinaldo
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Hi Emilio Aguinaldo y Famy (Marso 22, 1869 – Pebrero 6, 1964) usa nga Pilipino nga heneral, politiko, ngan namuno para hin independensya. Usa hiya han mga importante nga tawo han independensya han Pilipinas dida han Rebolusyon Pilipinhon patok han Espanya ngan dida han Gyera Pilipinhon-Amerikano nga nag-away patok han pag-okupar han mga Amerikano. Ha urhe nga panahon nagsumitir hiya han gobyerno han Estados Unidos.
Ha Pilipinas, hi Aguinaldo an sinisiring nga syahan ngan gibatan-on nga Mangulo han Pilipinas, bisan man kon an iya gobyerno waray kilal-i han mga gobyerno ha langyaw.


text:
Hua Guofeng
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Hi Su Zhu (ginyano nga Tsinino: 苏铸; nahig-araan nga Tsinino: 蘇鑄; pinyin: Sū Zhù) (16 Pebrero 1921 – 20 Agosto 2008), nga mas kilalado ha nom de guerre nga Hua Guofeng (ginyano nga Tsinino: 华国锋; nahig-araan nga Tsinino: 華國鋒; pinyin: Huà Guófēng; Wade-Giles: Hua Kuo-feng), amo an ginpili ni Mao Zedong nga masunod ha iya nga labaw nga manguna han Partido Komunista han Tsina ngan han Kanan Katawhan Republika han Tsina. Han kamatay ni Zhou Enlai han 1976, nagsunod hi Hua kan Zhou nga ikaduha nga Premier han Kanan Katawhan Republika han Tsina. Katapos hin pira ka bulan, namatay hi Mao ngan sinmunod hi Hua kan Mao nga Chairman o Mangulo han Partido Komunista han Tsina, nga diin nahiusa ngan nahiubos hi Jiang Qing ngan an mga iba nga kaapi han sinisiring nga Gang hin Upat. Gintapos ni Hua an Rebolusyon Kultural ngan nagpaiwas han Gang hin Upat tikang ha poder, kundi tungod han iya pag-insistir han pagpadayon han Maoista nga linya, hiya ngahaw nalupig hin maneobra katapos hin pira ka tuig ni Deng Xiaoping, nga nakapirit kan Hua nga magretiro hin sayó.. Gin-agnayan hi Hua Guofeng nga "para-ihaw han Hunan" o "parapamatay han Hunan" tungod han iya paggamit han PLA ha pagsuprimir han mga Pula nga Gwardya han 1968, nga nagdangat hin labaw hin 140,000 nga mga namatay.


text:
Kalimantan
An Kalimantan in agsob natudlok ha kanan Indonesis bahin ha puro han Borneo, kun diin liwat ha Indonesia, an pulong in "Kalimantan", in natudlok ha bug-os nga puro han Borneo. An teritoryo han Indonesia in nasakop ha 73 porsyento han puro ha kahaluag, ngan 70 porsyento ha popyulasyon. An diri Indonsia nga mga bahin han Borneo amo an Brunei ngan Sinirangan Malaysia. An rehiyon in ginkikilala gihapon nga Indonesia nga Borneo. An kabug-osan nga kahaluag han Kalimantan in 582,593 sq2 (224,940 mi2)
An Kalimantan in ginbabahin ha upat nga mga lalawigan:


text:
Viana do Castelo (distrito)
An Distrito han Viana do Castelo (Pinortuges nga pagluwas: [viˈɐnɐ du kɐʃˈtɛlu]) nahamutang ha kanawayan han Portugal, ginsasapitan han Espanya ha amihanan, ngan han distrito han Braga ha salatan. Mayda ini kahaluag nga 2,255 ka km² ngan hin katawhan nga 252,011 (2006), ha densidad nga 111.8 nga nangungukoy/km². An ulohan han distrito amo an syudad han Viana do Castelo.
An distrito mayda napulo (10) nga mga munisipyo:
- Arcos de Valdevez
- Caminha
- Melgaço
- Monção
- Paredes de Coura
- Ponte da Barca
- Ponte de Lima
- Valença
- Viana do Castelo
- Vila Nova de Cerveira


text:
Braga (distrito)
An Distrito han Braga nahamutang ha kanawayan nga dapit han Portugal. An Kapital han Distrito amo an syudad han Braga. Ginsasapitan in han distrito han Viana do Castelo ha amihanan, han distrito han Vila Real ha sidlangan ngan han distrito han Porto ha salatan. An kahaluag hini 2673 ka km² ngan mayda ini populasyon nga 831,368.
An distrito nahimo hin napulo kag upat (14) nga mga bungto:
- Amares
- Barcelos
- Braga
- Cabeceiras de Basto
- Celorico de Basto
- Esposende
- Fafe
- Guimarães
- Póvoa de Lanhoso
- Terras de Bouro
- Vieira do Minho
- Vila Nova de Famalicão
- Vila Verde
- Vizela


text:
Castelo Branco (distrito)
An Distrito han Castelo Branco nahamutang ha Butnga nga Portugal. An Kapital nga Distrito amo an Castelo Branco, nga ha yana amo an gidamo-i hin tawo nga syudad, bisan man kon han una an syudad han Covilhã amo an gidako-i nga syudad ha kahadto.
Mayda hini kahaluag nga 6675 ka km² (ika-4 nga gidako-i ha Portugal), ngan hin populasyon nga 208,069 ka molupyo.
An distrito nahimo hin napulo kag usa (11) nga mga munisipyo:
- Belmonte
- Castelo Branco
- Covilhã
- Fundão
- Idanha-a-Nova
- Oleiros
- Penamacor
- Proença-a-Nova
- Sertã
- Vila de Rei
- Vila Velha de Ródão


text:
Zhu Rongji
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Hi Zhu Rongji (ginyano nga Tsinino: 朱镕基; nahig-araan nga Tsinino: 朱鎔基[1]; pinyin: Zhū Róngjī; Wade-Giles: Chu Jung-chi; natawo Oktubre 1, 1928 ha Changsha, Hunan) usa nga prominente nga Tsino nga politiko nga nag-alagad nga Alkalde ngan hefe han Partido ha Shanghai ha mga namumutnga han 1987 ngan 1991, ugsa hiya mag-alagad nga Sugbong-Premier ngan ha sunod an ikalima nga Premier han Kanan Katawhan Republika han Tsina tikang han Marso 1998 tubtob 2003.
[igliwat] Mga kasarigan
- ↑ Tungod hin mga limitasyon han GB2312 nga set hin karakter, an iya ngaran agsob nga ginmawas nga 朱熔基. Diri nauyon hi Zhu hini ngan an iya ginpipili an sakto nga bersyon, 朱镕基.


text:
Baracoa
An Baracoa nga tinatawag liwat nga Ciudad Primada (o Syudad nga Pansyahan), mabiblingan ha lalawigan han Guantánamo han (Cuba).
An prinsipal nga mga produkto han rehiyon amo an saging, lubí ngan cacao.
Gintukod an syudad dida han 1511 ha ngaran nga Nuestra Señora de la Asunción de Baracoa. Gintukod ini han conquistador Espanyol nga hi Diego Velázquez de Cuéllar nga ha diri maiha nga panahon nakakuha han titulo nga Adelantado. An Baracoa amo an pinakamaiha na nga gin-ukyan han mga Espanyol dida han Isla han Cuba katapos han ira pag-ulpot ngan tungod hini amo nga gin-agnayan an Baracoa nga Ciudad Primada. Han 1518 nakakuha ini han pagtawag nga nga ciudad. Amo ini an syahan nga kapital ngan an syahan nga obispado o nagkaaada hin obispo nga syudad han Isla.


text:
Abakadahan
An abakadahan[1][2] o alpabeto amo in katitirok nga gin-areglo hin mga agi.
[igliwat] Mga kasarigan
- ↑ Vicente I. de Veyra "Ortograpiya Han Binisaya". Bahin nga kinuha tikang han Mga Lagda Han Pagsurat Han Aton Pinulongan ni Vicente I. de Veyra nga ginmantala dida han Kandabao: Essays of Waray Language, Literature and Culture. Tacloban City:Divine Word University Publications. Gin-editar ni Gregorio Luangco.
- ↑ Agustin El O'Mora "Kasurat diri Sinukol". Ginmantala dida han Kandabao: Essays of Waray Language, Literature and Culture. Tacloban City:Divine Word University Publications. Gin-editar ni Gregorio Luangco.


text:
Kelantan
An Kelantan usa nga estado o negeri han Malaysia. An kapital ngan lingkoranan-hadi-anon amo an Kota Bharu. An Arabo nga ngaran ha pahidungog amo an Darul Naim, ("An Malipayon nga Puy-anan").
Nahamutang an Kelantan ha dumagsaan han Peninsular nga Malaysia. Ginsasapitan ini han lalawigan han Narathiwat han Thailand ha amihanan, han Terengganu ha timugan, han Perak ha katundan, ngan han Pahang ha salatan. Ha dumagsaan han Kelantan amo an Dagat Salatan Tsina.
Nahamutang an Kelantan ha dumagsaan nga pag-ultan han peninsula. An Kelantan, nga usa han mga teorya mahitungod han ngaran amo an "Tuna hin Kidlat" (kitaa an mga alternatibo nga mga teorya ha ubos), usa nga agrario nga estado nga damo in mga humayan, mga barrio hin panagat ngan puno hin casuarina nga mga baybayon. An Kelantan amo an lugar han pinaka-hadto nga mga nabilngan ha arkeolohiya ha Malaysia, pati in pira nga mga prehistoriko nga mga urukyan hin lumad.
An Parti Islam Se-Malaysia (PAS) amo an dida ha poder han estado hin damo na ka tuig ngan an Kelantan usa gihapon han pinaka-konserbador ngan Islamico nga estado.


text:
Fisika
Iton físika, pisika, pesiká[1] o pisiká[2] (tikang han Griyego, φύσις (phúsis), "nature" ngan φuσιkός (phusikós), "natural"), an pinaka-fundamental nga siyensya natural, nanginginlabot hiton mga batikan nga mga prinsipyo han Universo. Iton Físika nanginginlabot hiton mga elementarya nga nakahimo han natural nga kalibutan (e.g. matter, enerhiya, espasyo, ngan takna) ngan an ira mga interaksyon, pati gihapon han pag-analisar han mga sistema nga naipapahayag hin klaro ha pamulong hinin nga mga prinsipyo.
[igliwat] Mga kasarigan
- ↑ Abuyen, Tomas A. Diksyunaryo Waray-Waray [Visaya] English-Tagalog. Kalayaan Press Mktg. Ent., Inc. Quezon City. Tuig 2000. ISBN 971-08-6050-X. Pakli Ihap 283.
- ↑ Abuyen, Tomas A. Diksyunaryo Waray-Waray [Visaya] English-Tagalog. Kalayaan Press Mktg. Ent., Inc. Quezon City. Tuig 2000. ISBN 971-08-6050-X. Pakli Ihap 288.


text:
Provincia de Salamanca
An Salamanca usa nga probinsya ha katundan nga Espanya, ha katundan nga bahin han komunidad autonoma han Castilla y León. Ginsasapitan ini han mga probinsya han Zamora, Valladolid, Ávila, ngan Cáceres, ngan han Portugal.
Mga 347,120 ka tawo (2002) naukoy dida hini nga probinsya, ngan 45% hini nangungukoy didto han kapital nga an ngaran gihapon Salamanca. Mayda 362 ka munisipyo an probinsya, ngan labaw hin katunga hini mga barrio nga mayda diri maabot hin 300 ka tawo.
Mayda mga katederal nga Katoliko Romano ha Salamanca ngan ha Ciudad Rodrigo.


text:
Johor
An Johor (nga agsob liwat ginsusurat ha Iningles nga Johore, ha Jawi mga kasurat:جوهر) usa nga estado o negeri han Malaysia ha butnga han 1°20" ha Amihanan ngan 2°35" ha Amihanan. Usa ini han mga nadukwag nga mga negeri ha Malaysia. An kapital nga syudad ngan lingkoranan han hadi han Johor amo an Johor Bahru, nga tinatawag han kasanhi nga Tanjung Puteri (Winaray: Pangpang han Prinsesa). An daan nga kapital han negeri amo an Johor Lama. An Arabo nga pahidungong nga ngaran han estado amo an Darul Ta'zim ("Puy-anan hin Pagtahod'). Ginpalibutan ini han Pahang ha amihanan, Melaka ngan Negeri Sembilan ha kanawayan, ngan han Mga Estrecho han Johor ha salatan nga gintunga han pag-ultan han Malaysia ngan han Republika han Singapur. An Tanjung Piai, ha distrito han Pontian, amo an pinakasalatan nga dapit han mainland nga Asya.
An mga taga-Malaysia ngan taga-Singapur nagamit han pagpahalipot nga JB ha pagtawag han syudad han Johor Bahru.


text:
Wen Jiabao
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Hi Wen Jiabao (ginyano nga Tsinino: 温家宝; nahig-araan nga Tsinino: 溫家寶; pinyin: Wēn Jiābǎo; Wade-Giles: Wen Chia-pao; Pe̍h-ōe-jī: Un Ka-pó) (natawo 15 Septyembre 1942) amo an ika-unom ngan yana nga nalingkod nga Premier han Konseho nga Estadohanon han Kanan Katawhan Republika han Tsina, nga amo an nag-aalagad nga mangulo han kagamhanan han nasod ngan namumuno han gabinete hini. Api gihapon hiya han ika-16 ngan ika-17 nga Komite nga Permanente han Politburo han Partido Komunista han Tsina, an de facto nga labaw nga katig-uban hin gahom han nasod, nga diin hi Wen ginranggo nga ikatulo hin siyam ng api.
Hi Wen usa nga heyolohista ngan inhinyero ha propesyon ngan mayda niya posgrado nga grado tikang han Beijing nga Instituto hin Heyolohiya, nga diin grinmadwar hiya han 1968. Ginpadara hiya ha sunod ngadto ha lalawigan han Gansu para hin trabaho ha heyolohiya, ngan nagpabilin hiya ha kahagnaan nga mga rehiyon han Tsina han iya pagsaka ha burokrasya. Ginbalhin hiya ngadto ha Beijing basi magtrabaho hiya nga manguna han Opisina hin Kasahiran han Partido ha mga butnga han 1986 ngan 1993, ngan inmupod hiya kan Maghirilom nga Kasahiran Zhao Ziyang ngadto ha Plaza Tiananmen dida han 1989 nga mga Protesta ha Plaza han Tiananmen. Han 1998, ginpasaka hiya ngadto han puwesto hin Sugbong Premier ha ilarom ni Zhu Rongji, nga iya mentor, nga diin hi Wen nagkapot han mga portfolio han agrikultura ngan finansya.
Tikang han iya paglingkod ha puwesto nga Premier han Kanan Katawhan Republika han Tsina han 2003, importante nga parte hi Wen han ika-upat nga henerasyon hin manguna han Partido Komunista han Tsina, upod kan Maghirilom nga Kasahiran Hu Jintao. Hi Wen mahinay nga nayakan ngan kilalado han iya mabaskog nga etiko hin pagtrabaho, ngan usa hiya han mga nakikit-an hin duro nga mga api han yana nga administrasyon han Tsina ha sakob han nasod ngan ha langyaw, ngan gintawagan hiya nga "premier han katawhan" han media ha sakob han nasod ngan ha langyaw.[1] An iya populista nga pagkita ha polisiya ngan an pagkita ha iya nga commoner ha publiko nagbubulag ha iya tikang han iba nga mga api han elite ha gahom han Tsina.


text:
fightafighter wrote:
life wrote:
mackievoy wrote:
do you mean, hi failon adto nag-ariglar na maging university? mas maupay man an ngaran nga institute..mas kilala.....
Hiya ito an naghimo hin resolution ha kongreso para magin usa nga unibersidad ngan damo an nagsuporta ito sanglit nadayon gihap an maiha na nga gin hihingyap han LIT community para maging unibersidad.
..kakarit niya padi.... unta gin upod ang holy cross ha carigara...
May ada mga satellite campuses it EVSU sugad ha Ormoc, Carigara, Dulag, Tanuan ngan Burauen.


text:
An Lisboa o Lisbon amo an ulohan o kapital nga syudad ngan gidako-i nga syudad han Portugal nga mayda populasyon nga 547,631 ha sakob han mga adminisratibo nga katubtuban hini[1] hin kahaluag o langyab hin tuna nga 84.8 nga km2 (33 nga kw nga mi). An urbano nga kahaluag han Lisboa nahaabot gawas han administratibo nga katubtoban han syudad nga mayda populyason nga 3 ka ribo o milyon[2] hin kahaluag nga 958 nga km2 (370 nga kw nga mi),[2] nga naghihimo hini nga ika-9 nga gidamo-i hin tawo nga kahaluag nga urbano han Unyon Europeo. Mga 2,831,000[3][4] ka tawo naukoy dida han Metropolitano nga Kahaluag han Lisboa (nga narepresenta hin mga 27% han populasyon han nasod). An Lisboa amo an gi-katundani o pinakakatundan nga nga dako nga syudad nga nahamutang ha Europa, ngan amo gihapon an pinaka-katundan nga ulohan nga syudad ngan amo la an nahamutang ha labnasan han Kalawdan Atlantico. Nahamutang ini ha katundan nga Península Ibérica dida han Kalawdan Atlantico ngan han Salog Tajo.
[igliwat] Mga kasarigan


text:
Boro nga diri organisado, Alaska
An Boro nga diri organisado in kabahin han estado han Alaska han Estados Unidos nga diri lakip ha bisan diin han iya 18 nga organisado nga mga boro. Ini in naglalakip hin labaw katunga han kanan Alaska lugar, 323,440 nga kwadrado nga milyas (837,700 nga km2), uska lugar nga mas dako kaysa ha bisan hain ha iba nga estado han Estados Unidos. Sumala han senso han 2000, ini in may-ada populasyon nga 81,803, 13% han populasyon han estado.
Naiiba ha Estados Unidos, iton Alaska in diri bug-os nga nababahin ha organisado ha kapatas nga condado. para makabulig han pagkuha hin senso ha dako nga diri organisado nga lugar, an United States Census Bureau, nga bulig han estado, in ginbahin an Boro nga diri organisado ngadto ha 11 lugar pansenso tikang han 1970 senso han Estados Unidos. An lista yana han lugar pansenso in nasunod:
- Aleutians West Census Area
- Bethel Census Area
- Dillingham Census Area
- Hoonah-Angoon Census Area
- Nome Census Area
- Petersburg Census Area
- Prince of Wales-Hyder Census Area
- Southeast Fairbanks Census Area
- Valdez-Cordova Census Area
- Wade Hampton Census Area
- Yukon-Koyukuk Census Area


text:
Oda Nobunaga
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Hi Oda Nobunaga (ha Hinapon: 織田 信長 Oda Nobunaga, Hunyo 23, 1534–Hunyo 21, 1582) usa nga importante nga daimyo dida han Sengoku nga panahon han kaagi ngan kasaysayan han Hapon. Anak hiya ni Oda Nobuhide, usa nga menor nga warlord mga mayda gamay nga mga tinatag-iyahan nga katunaan ha Owari nga probinsya. Usa nga kinabuhi hin nagpipinadayon nga conquista militar an kinabuhi ni Nobunaga, nga ha urhe nagresulta han pagconquista han kadam-an nga bahin han Hapon ugsa han iya kamatayon dida han 1582.


text:
Dampog
An dampóg[1] in nakikita nga masa hin gudtiay nga turo nga likido o bagtik nga kristal nga hinimo han tubig ngan/o dirudilain nga mga kimikal nga nalutaw ha atmosfera ha igbaw han bawbaw han usa nga lawas-planeta. Ini in ginkikilala liwat komo mga aerosol. An mga dampog han kanan Kalibutan atmosfera in ginaaram ha nepholohiya o fisika hin dampog nga sanga han meteorolohiya. Duha nga pamaagi, posible dungan it pagkiwa, in nagpapapuno han hangin: an paghagkot han hangin o pagdugan hin hungaw han tubig ha hangin. Ha kasahiran, an presipetasyon in mahulog ha bawbaw; labot la han virga, kun diin mahungaw san-o umabot ha bawbaw.
[igliwat] Mga kasarigan
- ↑ Abuyen, Tomas A. Diksyunaryo Waray-Waray [Visaya] English-Tagalog. Kalayaan Press Mktg. Ent., Inc. Quezon City. Tuig 2000. ISBN 971-08-6050-X. Pakli Ihap 66.


text:
Turismo
An turismo amo in pagbiyahe para hin pagli-aw o paghayahay nga mga buruhaton o an paghatag hin mga serbisyo nga nasuporta hini nga hayahay nga biyahe. An World Tourism Organization naghuhubad han pulong nga turista nga mga tawo nga "nabiyahe ngadto ngan na-istar hin mga lugar ha gawas han ira kalibungan hin diri masobra hin usa nga nasunod nga tuig para hin pagli-aw, negosyo ngan iba nga mga panuyo nga diri nahanunungod han pagbuhat hin buruhuaton nga ginbaydan tikang han lugar nga ginbisita". An turismo nagin sikat nga pagpaliaw nga buruhaton ha kalibutan. Han tuig 2006, mayda mga labaw hin 842 ka ribo (o milyon) nga mga langyawanon nga mga nangabot nga mga turista.[1]
[igliwat] Mga kasarigan
- ↑ UNWTO World Tourism Barometer. World Tourism Organization: (2007).


text:
Porto (distrito)
An Distrito han Porto (agsob liwat tawagon nga Oporto) nahamutang ha kanawayan nga baybayon han Portugal. An ulohan han distrito amo an syudad han Porto, an ikaduha nga gidako-i nga syudad han nasod. Ginsasapitan ini han mga distrito han Aveiro ngan Viseu ha salatan, han distrito han Braga ha amihanan ngan han distrito han Vila Real ha salatan.
An kahaluag hini mga 2395 ka km² ngan an katawhan hini 1,781,826.
An distrito mayda napulo kag walo (18) nga mga munisipyo:
- Amarante [syudad]
- Baião [bungto]
- Felgueiras [city]
- Gondomar [syudad]
- Lousada [bungto]
- Maia [syudad]
- Marco de Canaveses [syudad]
- Matosinhos [syudad]
- Paços de Ferreira [syudad]
- Paredes [syudad]
- Penafiel [syudad]
- Porto [dako nga syudad]
- Póvoa de Varzim [syudad]
- Santo Tirso [syudad]
- Trofa [syudad]
- Valongo [syudad]
- Vila do Conde [syudad]
- Vila Nova de Gaia [syudad], an gidamo-i hin tawo nga munisipyo ngan amo la nga munisipyo ha Distrito han Porto nga nahamutang ha salatan han Salog Douro.
An mga munisipyo ha igbaw nga talaan mga syudad gawas la han Baião ngan Lousada.
Mayda mga munisipyo nga naglalakip hin usa o damo pa nga mga syudad;an munisipyo han Paredes amo an gidamo-i hin syudad nga nahamutang ha sulod hini: Paredes, Gandra, Rebordosa ngan São Salvador de Lordelo. Mga iba pa nga mga syudad ha Distrito han Porto amo an Rio Tinto ngan Valbom (ha munisipyo han Gondomar), Ermesinde (ha muisipyo han Valongo), São Mamede de Infesta (ha munisipyo han Matosinhos), Freamunde (ha munisipyo han Paços de Ferreira) ngan Lixa (ha Felgueiras).
[igliwat] Importante nga lupadan hin idro
Lupadan han Porto /Oporto Int.(OPO) Sá Carneiro ,nga nahamutang ha Pedras Rubras,Moreira,Maia,Grande Porto.
[igliwat] Importante nga daungan hin barko
Leixões ha Matosinhos,Porto.


text:
Mga distrito han Portugal
An Portugal ginbahin-bahin ngadto hin mga 18 nga mga distrito ha kontinental nga Portugal, ngan hin duha nga mga rehiyon nga autonoma (Açores ngan Madeira). An distrito, bisan man kon ini ada na han proseso ha pagwara tungod han mga pagdesentralisar nga mga polisiya han goberyno, nagpapabilin nga nangunguna nga ubos-nga-pagbahin han nasod, nga amo an batikan para hin mga administratibo nga pagbahin-bahin sugad hin mga elektoral nga konstituyente gnan mga distrito hin asosasyon hin futbol.
[igliwat] Talaan
[igliwat] Mga kasanhi nga mga distrito
- Angra do Heroísmo (Azores)
- Funchal (Madeira)
- Horta (Azores)
- Lamego
- Ponta Delgada (Azores)


text:
Papa Pablo VI
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Hi Papa Pablo VI (ha Linatin: Paulus PP. VI), natawo nga Giovanni Battista Enrico Antonio Maria Montini (Septyembre 26, 1897 – Agosto 6, 1978), naghadi komo Papa ngan komo soberano han Syudad han Vaticano tikang 1963 tubtob 1978. Hiya an nagdumara han Simbahan Katoliko Romano dida han kaurugan han Ika-Duha nga Konsilyo Vaticano ngan nagkapot hin importante nga papel han pag-implementa han mga desisyon hini nga konsilyo.


text:
Vila Real (distrito)
An Distrito han Vila Real (Pinortuges nga pagluwas: [ˈvilɐ ʁiˈaɫ]) usa nga distrito ha amihanan nga Portugal. Mayda ini kahaluag nga 4,239 ka km², ngan nahamutang ini nga distrito ha katundan han syudad han Porto ngan amihanan han Salog Douro. An Vila Real lakip han lalawigan-ha-kaagi han Tras-os-Montes. Mga 230,000 an populasyon sumala han 2001 nga ihap.
[igliwat] Mga munisipyo
An distrito mayda napulo kag upat (14) nga mga munisipyo:
- Alijó
- Boticas
- Chaves
- Mesão Frio
- Mondim de Basto
- Montalegre
- Murça
- Peso da Régua
- Ribeira de Pena
- Sabrosa
- Santa Marta de Penaguião
- Valpaços
- Vila Pouca de Aguiar
- Vila Real


text:
Administratibo nga pagbahinbahin han Peru
An mga administratibo nga pagbahinbahin han Peru nagbalihin hin pira na ka beses ha dirudilain nga panahon tikang han pagkaada han nasod hin paglugaring o independensya tikang han Espanya dida han ika-19 nga siglo. An mga daan nga teritoryal nga mga pagbahinbahin ginpantunga o gin-usa tungod hin damo la nga rason, an pinaka-komun amo an panginahanglan hin pagdesentralisar, ngan hin pagdamo hin populasyon, labi na ha Lima.
[igliwat] Kaagi
An Peru ginbahin ngadto hin 24 nga mga departamento (departamentos; kon usa: departamento) tubtob han paghimo han mga rehiyon dida han 2002. Ini nga mga rehiyon pinamunoan hin mga Rehiyonal nga Gobyerno. Damo nga tawo nagamit pa han daan nga pulong nga departamento ha pagtawag han mga yana nga rehiyon han Peru, bisan man kon obsoleto na ini. An mga departamento amo la gihapon han yana nga mga rehiyon, an nag-iiba la in duha nga bag-o nga rehiyon: an (Callao ngan Lima). Ugsa han pagbalhin dida han 2002, an probinsya han Lima (nga amo la gihapon an syudad han Lima) kabahin han departamento han Lima department, ngan an syudad han Callao mayda han ispisyal nga status hin Provincia Constitucional (konstitusyonal nga lalawigan). Han pagpasa han pagrehiyonalisar nga balaod, an rehiyon han Callao ginhimo tikang han kasanhi nga lalawigan konstitusyonal, ngan an lalawigan han Lima ginbulag tikang han departamento han Lima department, ngan an departamento han Lima liwat amo an nagin bag-o nga rehiyon han Lima. Han mga 1980, mayda talinguha nga igbahinbahin an nasod ngadto hin napulo kag duha nga mga autonomo nga rehiyon ha ilarom han gobyerno ni Alan García pero waray ini madayon.
[igliwat] Yana nga pagbahinbahin
An teritoryo han Peru, sumala han Balaod hin Pagrehiyonalisar nga ginpasa dida han Nobyembre 18, 2002, ginbahin ngadto hin 25 nga mga rehiyon (regiones; kon usa: región). Ini nga mga rehiyon ginbahinbahin ngadto hin mga probinsya, ngan ini liwat nahimo tikang hin mga distrito (provincias ngan distritos). Mayda 195 nga probinsya ngan 1833 ka distrito ha Peru[1]. An lalawigan han Lima, nga nahamutang ha butnga nga dapit han nasod, nag-iiba nga diin diri ini kabahin hin bisan hain han mga karuhaan kag lima nga mga rehiyon. An syudad han Lima, nga amo an kapital han nasod, nahamutang dinhi nga probinsya. An Callao mayda kalugaringon nga rehiyon, bisan man kon uusa la an lalawigan hini, an Konstitusyonal nga Lalawigan han Callao.
[igliwat] Mga reperensya
- ↑ (Kinatsila) Sistema Nacional de Estadística


text:
Concepción, Chile
Concepción in us'ka syudad ha Chile, ulohan han lalawigan han Concepción ngan an rehiyon han Biobío o Rehiyon VIII. Durudako nga Concepción (Gran Concepción, lakip an Talcahuano, San Pedro de la Paz, Hualpén, Chiguayante, Penco, Tomé, Lota, Coronel, Hualqui ngan Concepción) in ikaduha nga pinakadako nga conurbasyon han nasod, nga may-ada 889,725 nga mga mangurukoy (2002 senso). Kun tag-usa-usa, ini an ika 11 ha gidadakoi nga comuna han nasod, nga may-ada 212,003 nga katawhan.
-
Centronocheconce.jpg
-
-
-
-
-
-
-

seg_langs: grn_Latn war_Latn unk glg_Latn unk unk unk unk unk unk unk


text:
Gloria Macapagal-Arroyo
Hi Maria Gloria Macaraeg Macapagal-Arroyo amo an ikanapulo kag upat nga Mangulo o Presidente han Pilipinas. Mas kilala hiya ha ngaran nga Gloria Macapagal-Arroyo. Hiya an ikaduha nga babaye nga mangulo han nasod. Anak hiya han anay presidente Diosdado Macapagal. Hi Mike Arroyo it iya bana.
Nagsulod hi Arroyo ha gobyerno komo assistant secretary o bulig-nga-maghirilom ngan undersecretary o ilarom-nga-maghirilom han Departamento han Komersyo ngan Industriya. Nagsirbe anay hi Arroyo komo Senador tikang han 1992 tubtob 1998 ngan Sugbong-Mangulo tikang 1998 kutob 2001.
[igliwat] Mga sumpay ha gawas


text:
Luang Nam Tha (lalawigan)
An Luang Nam Tha o Louang Namtha (ha Lao ຫລວງນໍ້າທາ) usa nga lalawigan han Laos. An kapital han lalawigan Luang Nam Tha gihapon an ngaran. Nahamutang ini ha amihanan nga dapit han nasod. Tikang han 1966 tubtob 1976 ini, upod han yana nga lalawigan han Bokeo, amo an nahimo han lalawigan han Huakhong.
[igliwat] Heyograpiya
An lalawigan ginsasapitan hin iba nga mga lalawigan han Laos: Bokeo ha habagatan, Udomxai ha timugan. Ginsasapitan an Luang Nam Tha han Myanmar ha kanawayan ngan han lalawigan han Yunnan ha Tsina ha dumagsaan ngan an tabokan han linea adto ha Boten. An Salog han Mekong amo an kanawayan nga linea han lalawigan. Tulo nga dagko nga salog nasulog tipa-katundan ngan tipa-salatan ngadto han Mekong: Nam Tha, Nam Fa ngan Nam Long.
[igliwat] Mga adminstratibo nga pagbahinbahin
An lalawigan nahimo han mga nasunod nga mga distrito:
- Long (3-03)
- Nale (3-05)
- Namtha (3-01)
- Sing (3-02)
- Viangphoukha (3-04)
[igliwat] Mga sumpay ha gawas
- Ecoturismo ha Laos
- Mapa han Lalawigan han Luang Nam Tha
- Wildlife Conservation Society - Nam Ha Proyekto han Nasodnon nga Protektado nga Lugar
- Turismo nga Garamiton para hin Pagpadukwag (PDF-nga fayl)


text:
Bernardo O'Higgins
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Kinatsila nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Hi Bernardo O'Higgins Riquelme (Agosto 20, 1778 - Oktubre 24, 1842), usa nga independentista nga namuno ha Salatan nga Amerika ngan usa nga tawo hin estado han Chile. Usa hiya han mga nanguna nga mga tawo han independensya o paglugaring han Chile tikang ha Espanya ngan hiya an namuno han mga puwersa militar nga nakadaog hin independensya. Hiya an syahan nga namuno han estado han Chile komo syahan nga Director Supremo han nasod (1817-1823).
[igliwat] Kitaa gihapon
- Angay ighubad
- Mga turók
- Biyograpiya
- Politika
- Chile
- Mga Director Supremo han Chile
- Mga mangulo hin estado han Chile
- Mga Chileno nga heneral han army
- Mga mersenaryo
- Mga Chileno nga tulin hin Irlandes
- Mga Irlandes-Espanyol
- Mga politiko han Irlandes nga diaspora
- Mga tawo han Chileno nga Gyera hin Independensya
- Mga tawo han mga gyera hin independensya ha Salatan nga Amerika
- Mga tawo tikang ha Chillán
- Mga natawo han 1778
- Mga namatay han 1842


text:
Cleomenes I
Hi Cleomenes (ha Griyego Kλeouέvnς o Kleomenes; ha Kinatsila: Cleómenes), namatay ca. 490 BC) usa han mga Hadi han Sparta dida han ika-unom ngan ikalima nga mga siglo BC. Nahihinumdoman hi Cleomenes tungod han iya nga interes ha mga pagsulong ha langyaw (nga urusahon para hin hadi han Sparta), tungod han iya kontrobersyal nga pakasaka ngadto han trono, ngan an kurukontrobersyal nga pagpa-iwas ha iya, an iya exilio ngan misteryoso nga kamatayon (nga ginsiring nga nag-unay daw hiya pinaagi hin pagsamad han iya kalugaringon). Hiya gihapon an tunga-nga-bugto ngan ugangan han nagsunod ha iya nga hadi nga hi Leonidas I, an Hadi han Sparta nga namatay dida han Pag-awayan ha Thermopylai ngan bana ni Reyna Gorgo.


text:
Kedah
An Kedah (ha Jawi: قدح, populasyon 1,778,188) usa nga estado o negeri han Malaysia, nga nahamutang ha kanawayan nga dapit han Peninsular nga Malaysia. Naglalakip an estado hin bug-os nga kahaluag nga 9,425 ka km², nan an kadam-an hini mga kapatagan nga gintatanom in humay, pati an isla han Langkawi. Gintawag ini nga Syburi (ha Thai nga yinaknan: ไทรบุรี) han Siames han ilarom pa ini han ira impluwensya.
Ha amihanan amo an estado han Perlis ngan an panlangyaw nga pag-ultan upod han Songkhla ngan Yala nga mga lalawigan han Thailand, ha salatan amo an Perak ngan ha habagatan an Penang.
An kapital ngan lingkoranan han hadi han negeri amo an Alor Setar. An iba pa nga mga importante nga mga bungto amo an Sungai Petani, ngan Kulim ha mailand, ngan Kuah ha Pulau Langkawi. An Kedah ginbahin ngadto hin napulo kag duha nga mga distrito:- Baling, Bandar Baharu, Kota Setar, Pokok Sena, Kuala Muda, Kubang Pasu, Kulim, Pulau Langkawi, Padang Terap, Pendang, Sik, nganYan.
An Arabo nga pahidungog nga ngaran para han Kedah amo an Darul Aman nga amo gihapon an kahulugan han ngaran ha pahidungog han Brunei nga Darussalam (Puy-anan hin Kamurayaw).
An populasyon han estado ha etniko nga grupo han 2003 gin-estimar nga: Malay (1,336,352 o 75.5%), Intsik (252,987 o 14.2%), Indianon (122,911 o 6.9%), mga diri-bungtohanon (35,293 o 1.9%), Mga iba (27,532 o 1.5%).
An Danaw han Pedu amo an gidako-i nga hinimo-hin-tawo nga danaw han estado.


text:
Shinjuku, Tokyo
An Shinjuku (ha Hinapon: 新宿区 nga ha Linatin nga kasurat Shinjuku-ku) usa han mga karuhaan kag tulo (23) nga mga ispisyal nga baryo han Tokyo, Hapon. Usa ini nga dako nga sentro hin komersyo ngan administrasyon, ngan anhe an pinakadamo hin buhat nga istasyon hin tren ha kalibutan (Istasyon han Shinjuku), ngan an Edifisyo han Metropolitano nga Gobyerno han Tokyo, an sentro hin administrasyon para han kagamhanan o gobyerno han Tokyo.
Nagpapalibot han Istasyon han Shinjuku in mga tindahan nga almasen, mga tindahan para hin mga ispisyalista hin electronika ngan camera, mga sinehan, mga restaurante ngan mga bar. Damo nga mga internasyonal nga hotel anhi nahamutang.
Dida han 2008, an baryo mayda populasyon nga mga 312,418 ngan densidad hin 17,140 ka tawo ha tagsa km². An bug-os nga kahaluag 18.23 ka km².[1]


text:
Peñón de Vélez de la Gomera
An Peñón de Vélez de la Gomera usa han mga Espanyol nga teritoryo ha Amihanan nga Africa atbang han labnasan han Marruecos (Plazas de soberanía), upod han mga daplin han dagat nga mga enclave han Ceuta ngan Melilla, an isla han Peñón de Alhucemas, Islas Chafarinas ngan an guti-ay nga puro han Isla Perejil.
It Peñón de Vélez de la Gomera nahamutang mga 117 ka km (72.7 mi) ha timugan (salatan-sinirangan) o sureste tikang ha Ceuta, usa nga darudako nga Espanyol nga enclave ha Marruecos. Isla ini han una, pero yana permanente nga nahadugtong han lapyahan han Marrueco pinaagi hin 85 ka milyas (279 feet) nga kahalaba nga estrecho hin baras (usa han mga gihaliputi nga mga linea han kalibutan). Naglalakip ini hin mga 19,000 ka m².
Ginkuha ini han Espanya han 1508 ngan gindumara ha ilarom han Melilla ngan permanente nahailarom han pagkontrola han Espanya tikang han 1564.
Ha yana, gin-ookupahan la ini hin militar nga garrison hin mga 60 ka tawo ngan waray civilian nga populasyon.


text:
Muhammad Ali Jinnah
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Hi Muhammad Ali Jinnah (ha Urdu: محمد على جناح) (Disyembre 25 1876 – Septyembre 11 1948) usa nga Musulman o Muslim nga politiko ngan namuno han All India Muslim League (Liga Musulmana Tanan nga India) nga nagtukod han Pakistan ngan nagsirbe nga syahan nga Gobernador-Heneral. Opisyal hiya nga ginkikilala ha Pakistan nga Quaid-e-Azam (ha Urdu: قائد اعظم — "Dako nga Namumuno") ngan Baba-e-Qaum ("Amay han Nasod"). An iya kaadlawan usa nga nasodnon nga adlaw hin pagsaurog ha Pakistan.


text:
Labaw nga Manguna han Tsina
An Labaw nga Manguna (ginyano nga Tsinino: 党和国家最高领导人; nahig-araan nga Tsinino: 黨和國家最高領導人; pinyin: dǎng hé guójiā zuìgāo lǐngdǎorén) nga ha literal nga kahubad "an gihataasi nga manguna han partido ngan han nasod", ha moderno nga Tsino nga siyensya politika, amo an diri-pormal o diri-opisyal nga pagtawag han manguna nga politikanhon han Kanan Katawhan Republika han Tsina nga nakapot hin waray-pagpugong o absoluto nga impluwensya han kultura, media, o nakontrola han tulo nga sanga han sistema politikanhon nga Tsino (Partido Komunista han Tsina, Namumutnga nga Kagamhanan han Katawhan ngan Ehersito hin Kagawasan han Katawhan) nga nakapot hin tigsad nga gahom. An yanâ nga Labaw nga Manguna han Tsina hi Hu Jintao.
[igliwat] Ha yana
Ha yanâ, an labaw nga manguna agsob nga nagkapot han mga nasunod nga mga puwesto:
- Maghirilom nga Kasahiran han Namumutnga nga Komite han Partido Komunista han Tsina (An gihataasi hin ranggo nga kamutangan ha Partido) (ginyano nga Tsinino: 中国共产党中央委员会总书记; nahig-araan nga Tsinino: 中國共產黨中央委員會總書記; pinyin: zhōngguó gòngchǎn dǎng zhōngyāng wěiyuánhuì zǒng shūjì)
- Mangulo han Kanan Katawhan Republika han Tsina (An ulo han estado - Waray-gahom nga panguna) (ginyano nga Tsinino: 中华人民共和国主席; nahig-araan nga Tsinino: 中華人民共和國主席; pinyin: zhōnghuá rénmín gònghéguó zhǔxí)
- Mangulo han Namumutnga nga Komisyon nga Militar (Komandante-en-hefe han armado nga kakusganan) (ginyano nga Tsinino: 中央军事委员会主席; nahig-araan nga Tsinino: 中央軍事委員會主席; pinyin: zhōngyāng jūnshì wěiyuánhuì zhǔxí)
Kutub han butnga han dekada han 1990, an labaw nga manguna amo an nakapot hin poder nga bisan waray niya opisyal o pormal nga nangunguna nga puwesto ha gobyerno. An pinakakilalado nga pananglitan amo an Tsino nga manguna nga hi Deng Xiaoping nga nagkapot hin supremo nga gahom han Kanan Katawhan Republika han Tsina han mga tikang han 1978 tubtob 1989 nga waray magkapot hin opisyal han mga labaw nga puwesto ha politika. Kundi, ha paggawas han henerasyon han Harayo nga Martsa ngan ha pag-institusyonalisar hin poder ha sakob han Kanan Katawhan nga Republika han Tsina, an gahom nga politikanhon nagdungan hin pagkaangay ha pagkapot hin mga puwesto nga politikanhon. Ha partikular, tikang han pagbalhin hin poder ngadto kan Hu Jintao, an kasanhi nga henerasyon hin mga Tsino nga manguna nga upod hira Jiang Zemin, Li Peng ngan hi Zhu Rongji waray magkaada hin aktibo nga papel ha paghimo-hin-desisyon ha politika.
[igliwat] Kaagi
An pulong nga Labaw nga Manguna agsob nga gin-gamit ha kan Mao Zedong, nga ha pipira nga panahon nangulo hin waray-pagpugóng o absoluto nga gahom, ngan kan Deng Xiaoping, nga amo an pinaka-impluwensyal nga tawo ha KKRT bisan man kon waray hiya magkapot han pinakagamhanan ngan mga puwesto nga opisyal ha politika. Katapos han kamatay ni Deng Xiaoping, panalagsa na la gamiton an pulong nga "Labaw nga Manguna" kay an gahom ginsasaro-an hin mga api han Politburo nga Komite nga Permanente han Partido Komunista han Tsina nga diin an Mangulo amo an syahan ha mga paragtas nga tawo ngan mga dirudilain nga mga grupo nag-aaragaw para hini impluwensya. An mga desisyon hin polisiya ginhuhurobhurob nga ginhihimo pinaagi hin pagbotar han kadam'an han mga api han Permanente nga Komite katapos hin mga hiruhimangraw ha ira-ra.[1]. Pananglitan, bisan man kon hi Jiang Zemin binmiya han Permanente nga Komite han 2002 ngan nagbiya han tanan nga iya puwesto han 2004, an mga api han Shanghai nga clique (nga diin api hi Jiang) mayda pa gihapon in kadam'an ha Permanente nga Komite.
An pagbalhin hin manguna nag-iihá hin pipira ka bulan. Pananglitan ha kaso ni Hu Jintao:
- Maghirilom nga Kasahiran han Partido Komunista han Tsina (Nobyembre 2002)
- Mangulo han Kanan Katawhan Republika han Tsina (Marso 2003)
- Mangulo han Namumutnga nga Komisyon nga Militar (Septyembre 2004)
An puwesto han Mangulo han Namumutnga nga Komisyon nga Militar amo ha agsob an kataposan nga puwesto nga ginbabalhin han kasanhi nga labaw nga manguna, agod magkaada hin politikanhon nga impluwensya ngan pagkaada hin politikanhon nga pagpadayon.
[igliwat] Talaan hin mga Labaw nga Manguna
Kutob ha yana, an "labaw nga manguna" amo an tawag hin lima nga tawo nga Tsino nga tawo hin estado (an mga pitsa bana-bana ngan gindidibatihan):
Syahan nga henerasyon Waray iglakip ha pagsunod hin henerasyon Ika-duha nga henerasyon Ika-tulo nga henerasyon Ika-upat nga henerasyon
[igliwat] Kitaa gihapon
- Talaan hin mga manguna han Partido Komunista han Tsina
- Mangulo han Kanan Katawhan Republika han Tsina
- Premier han Konseho Estadohanon han Kanan Katawhan Republika han Tsina
- Mangulo han Komisyon nga Sentral Militar
- Pagranggo ha politika han Kanan Katawhan Republika kan Tsina
- Talaan hin mga manguna han Tsina


text:
Islas Chafarinas
An Islas Chafarinas o Kapuropod-an Chafarinas usa nga kapuropod-an han Espanya ha Dagat Mediterraneo, nga nahamutang ha atbang han mga baybayon han amihanan han Afrika hin mga 4 ka km hin kahirayo. An Islas Chafarinas usa han mga sinisiring nga plaza de soberanía.
Nahimo ini hin tulo nga prinsipal nga mga isla o puro (upod han ira kahaluag ha hektarya):
- Isla del Congreso 25.6 ka hektarya
- Isla Isabel II 15.3 ka hektarya (upod hin naha-estasyon nga militar)
- Isla del Rey 11.6 ka hektarya
Ginpanalipdan ini nga mga isla komo Reserva Nacional. Nahailarom ini nga mga isla han pagdumara han Espanya tikang han 1847. Mayda 190 ka tawo nga estasyon militar ha Isla Isabel II, nga amo la an naha-estableser nga populasyon ha kapuropod-an, nga ubos tikang hin 426 ka tawo han 1900 ngan 736 ka tawo han 1910.


text:
Mapa nga nagpapakita kon hain nahamutangan an Probinsya han Barcelona
An Barcelona usa nga probinsya han Espanya, ha sentral nga bahin han komunidad autonoma han Cataluña. Ginsasapitan ini han mga probinsya han Tarragona, Lérida, ngan Gerona, ngan han Dagat Mediterraneo.
An kapital hini amo an syudad han Barcelona. An probinsya mayda populasyon nga 5,218,554 ka tawo (2005), ngan tikang hini, mga haros ikatulo nga bahin naukoy ha kapital. Mayda ini kahaluag nga 7,719 ka kwadrado nga km².
[igliwat] Kitaa Gihapon


text:
Spiro Agnew
Hi Spiro Theodore Agnew (Nobyemre 9, 1918 - Septyembre 17, 1996) amo an ika-39 nga Sugbong-Mangulo han Estados Unidos (ngan syahan nga Griyego-Amerikano nga nagsirbe hini nga puwesto), ha ilarom ni Mangulo Richard Nixon, ngan hiya liwat an ika-55 nga Gobernador han Maryland. Hiya gihapon an syahan nga Griyego Amerikano nga gobernador ha kaagi han Estados Unidos.
Han iya ika-lima nga tuig komo Sugbong-Mangulo, han urhe nga verano han 1973, gin-imbestiga hi Agnew han ofisyo han Manlalalaban han Estados Unidos ha Baltimore, Maryland, hin mga kiha hin extorsyon, panlimbong ha buwis, pangurakot nga bayad ngan kriminal nga pakigsabot o conspiracy. Han Oktubre, formal hiya nga gintahapan nga kinmarawat hin kurakot nga bayad nga nalabaw hin $100,000, samtanga nakapot hiya hin puwesto komo Ehekutibo han Kondado ha Baltimore, Gobernador han Maryland, ngan Sugbong-Mangulo han Estados Unidos. Han Oktubre 10, 1973, gintugotan hi Agnew ngan mag-entra ha korte hin yakan nga nolo contendere hin usa nga pagtahap nga waray niya ginpahayag hin $29,500 nga ganansya nga nakarawat han 1967, upod han kondisyon nga bumiya hiya han puwesto han Sugbong-Mangulo.
Hi Agnew la an Sugbong-Manuglo ha kaagi han Estaod Unidos nga binmiya tungod hin pagtahap hin kriminal ngan an ikaduha nga nagbiya han puwesto. Mga napulo ka tuig katapos hin pagbiya han puwesto, han Enero 1983, binmayad hi Agnew ngadto han estado han Maryland hin haros $270,000 komo resulta hin sibil nga pagkiha nga ginmawas tikang han mga pagtahap hin binaydan.


text:
Provincia de León
An León usa nga probinsya ha kanawayon o amihanan-katundan nga Espanya, ha kanawayon o amihanan-katundan nga bahin hankomunidad autonoma han Castilla y León. Ginsasapita ini han mga probinsya han Zamora, Orense, Lugo, Asturias, Cantabria, Palencia, ngan Valladolid.
Mga usa nga ika-upat nga bahin han populasyon han probinsya nga 496,655 (2002) naukoy dida han kapital, León.
Mayda movimiento nga natuo nga iton León angay mahimo nga iya kalugaringon nga komunidad autonoma.
Nasaro an probinsya han Parque Nacional Picos de Europa (ha may Picos de Europa nga kabugkiran) upod han Cantabria ngan Asturias.
[igliwat] Heyograpiya
Para han lista han mga munisipyo han León kitaa iton
[igliwat] Mga Comarca
- El Bierzo
- El Páramo
- Laciana
- Maragatería
- Babia
- La Cepeda
- La Valduerna
- Ribera del Órbigo
- La Cabrera
- La Valdería
- Tierra de la Reina
- La Vega del Esla
- La Sobarriba
- Tierra de Campos
- Omaña
- Luna
- Los Argüellos
- Ordás
- La Ribera del Órbigo
- Curueño
[igliwat] Kitaa Gihapon


text:
Provincia de Almería
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Kinatsila nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An Almería usa nga probinsya o lalawigan han komunidad autonoma han Andalucía ha Espanya. Nahamutang ini ha dumagsaaan nga dapit han Espanya. Ginsasapitan ini han mga lalawigan han Granada ngan Murcia. An kapital han lalawigan amo an syudad han Almería, nga nahamutang ha daplin han butnga han bahia han Almería.
An gobyerno o kagamhanan ngan pagdumara han lalawigan nahabutang han Diputación Provincial de Almería.
[igliwat] Kitaa gihapon
[igliwat] Mga sumpay ha gawas
- Mga Ritrato han Almería ni Dleiva
- Mga mapa han Almería
- (Kinatsila) Diputación Provincial de Almería (Kagamhanan han lalawigan)
- (Kinatsila) Cabo de Gata - Níjar Natural Park
- (Kinatsila) Sierra María - Los Vélez Natural Park
- (Kinatsila) Sierra Nevada Natural Park
- Symbol of Almería


text:
Provincia de Ciudad Real
An Ciudad Real usa nga probinsya ha butnga nga Espanya, ha habagatan o salatan-katundan nga bahin han komunidad autonoma han Castilla-La Mancha. Ginsapapitan ini han mga probinsya han Cuenca, Albacete, Jaén, Córdoba, Badajoz, ngan Toledo.
An kapital hini amo an Ciudad Real. An probinsya mayda populasyon nga 484,338 (2002), ngan mga ika-walo nga bahin han populasyon naukoy didto han kapital.
Kitaa an Lista han mga munisipyo ha Ciudad Real.
An Parque Nacional de las Tablas de Daimiel nahamutang ha Ciudad Real, ngan an probinsya nasaro gihapon han Parque Nacional de Cabañeros upod han probinsya han Toledo.


text:
Provincia de Burgos
An Burgos usa nga probinsya o lalawigan han Espanya nga kabahin han komunidad autonoma han Castilla y León. Nahamutang ini ha amihanan han Península Ibérica.
An kapital hini amo an syudad han Burgos. An katubtuban hini ha amihanan amo an mga bukid-bukid ha sinirangan han Cordillera Cantábrica, nga amo an nagbubulag han mga komunidad autonoma han Cantabria ngan han País Vasco; ha sinirangan, an katubtuban amo an igbaw nga katubtuban han Cordillera Ibérica nga nagbubulag han komunidad autonoma han La Rioja ngan han lalawigan han Soria; ha salatan, an katubtuban amo an lalawigan han Segovia; ngan ha katundan amo an mga lalawigan han Valladolid ngan Palencia.
Gintatawag ini nga lalawigan nga Cabeza de Castilla (Ulo han Castilla) kay dinhi igintukod an Ginhadi-an han Castilla. An kapital hini, mayda importante nga patrimonio ha kaagi ngan ha arte ngan upod hini amo an catedral. Gawas han syudad han Burgos, may-ada duha nga importante nga nukleo hin industriya: amo an kanan Aranda de Duero ngan an kanan Miranda de Ebro, ngan an ikaduha hini amo an ikaduha nga pinaka-importante han lalawigan sunod han kapital.


text:
Castel Gandolfo
An Castel Gandolfo (Initalyano nga kaluwas: [kaˈstɛl ɡanˈdɔlfo],[1] Linatin: Castrum Gandulphi, nga tinatawag hin inagnay nga Castello ha Castelli Romani nga mga diyalekto) usa nga gutiay nga Italyano nga bungto o comune ha Lazio nga nahamutang hin usa nga kahitas-an nga diin nakikit-an tikang ha igbaw an Danaw Albano mga 15 ka milyas ha timugan tikang ha Roma, dida han Kapungtodan Albano. Kilalado ini nga amo an balay ha katsirak o verano han Santo Papa. Usa ini nga Italyano nga bungto nga mayda katawhan nga 8834. Ginpili an bungto nga usa han mga gimahusayi nga bungto ha Italya.[2]
An resort nga komunidad naglalakip han haros an bug-os nga labnasan han Danaw Albano nga ginpapalibutan hin mga urukyan-ha-katsirak o uruykan ha verano, mga villa ngan mga payag-payag nga ginhimo dida han ika-17 nga siglo. Anhi an Stadio Olimpico nga diin ginbuhat an mga pagremo nga buruhaton dida han Roma nga Olimpico.
Mayda liwat mga pipira nga lugar in mga interes ha arkeyolohiya, upod an Emissario del Lago Albano ngan an mga nahabilin han Villa ni Domitian. An lugar nahalakip han mga katubtuban han Parco Regionale dei Castelli Romani (Rehiyonal nga Parke han Castelli Romani). Mayda liwat mga lugar hin interes ha arte, sugad han Kolehiya nga Singbanan ni Santo Tomas han Villanova, nga gindisenyo ni Gian Lorenzo Bernini.
[igliwat] Mga kasarigan
- ↑ Migliorini, Bruno; Tagliavini, Carlo; Fiorelli, Piero; Bórri, Tommaso Francesco (31 January 2008). Castel Gandolfo (ha Italiano). Dizionario d'ortografia e di pronunzia (DOP). Rai Eri. Ginkità dida han 26 Pebrero 2010.
- ↑ I borghi più belli d'Italia: Castel Gandolfo


text:
Papa Juan Pablo I
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Hi Papa Juan Pablo I (ha Latin Ioannes Paulus PP. I), natawo nga Albino Luciani (Oktubre 17, 1912 – Septyembre 28, 1978), naghadi komo papa ngan soberano han Syudad han Vaticano tikang han Agosto 26, 1978 tubtob Septyembre 28, 1978. An iya 33-nga-adlaw nga papado amo an usa han mga gimadali-i nga paghadi han kaagi han mga papa, ngan nagresulta han Tuig han Tulo nga Papa. Namatay hiya ugsa hiya makahimo hin legacy komo papa, ginhihinumdoman hiya tungod han iya pakisangkayon ngan pagkamahiyom, nga naikompara ini kan "Buutan nga Papa Juan", an popular nga Papa Juan XXIII.
Hiya amo an syahan nga papa pagpili hin doble nga ngaran ngan iya ini ginbuhat ha dungog han mga duha nga nag-una pa la ha iya nga mga papa, hira Papa Juan XXIII ngan Papa Pablo VI. Hiya liwat an syahan (ngan ha yana hiya pa gud la) nga papa nga nag-gamit han "nga syahan" han iya ngaran ha paghadi.


text:
Natondan nga Aleman
An Sinirangan nga Alemanya (Inaleman: Westdeutschland) amo an impormal nga natondanan nga ngaran han Republika Pederal han Alemanya (Inaleman: Bundesrepublik Deutschland) ha panahon han kabutngaan han iya pagtukod ha Mayo 1949 kutob ha Utro nga Pag-urusa han Alemanya han Oktubre 1990, kun diin natumba an Sinirangan nga Alemanya ngan an lilima nga mga estado han teritoryo binmulig ha Republika Pederal han Alemanya, ginhumanan an labaw ha 40-ka-tuig nga pagburublag han Alemanya ngan Berlin.


text:
Bayamo
An Bayamo usa nga syudad ngan munisipyo han lalawigan han Granma han Cuba. Amo ini an kapital han Lalawigan han Granma. ngan usa ini han mga gidako-i nga mga syudad ha Oriente nga rehiyon.
An komunidad han Bayamo nahamutang hin patag nga tapad han Salog han Bayamo. Naaapektohan ini han makusog nga Bayamo nga hangin.
An munisipyo ginbahin ngadto han mga barrio of Arroyo Blanco, Barrancas, Bueycito, Cauto, Cayamas, Cristo, Dátil, Guamo, Guisa, Hornos, Julia, Laguna Blanca, La Sal, San Juan ngan Veguita.[1]
[igliwat] Mga reperensya
- ↑ Guije.com. Bayamo. Ginkità dida han 2007-10-06. (Kinatsila)


text:
Wikipedia:Tamboan
An tamboan sarong halìputon na artikulo, normalmente sarong talodtod sana o mas halìpot pa na nangangaipo nin atensyon halì sa mga taga-ambag kan Wikipidya. Ginibo an mga ini alagad dai pa sapar an impormasyon tangarig magin sarong totoong artikulo. Minatobod an komunidad na kun tatawan sana ini nin atensyon makokompleto asin magigin may kamanongdanan an mga tamboan. Ini an enot na tangga tangarig magin kompletong artikulo an sarong topic na makakatabang sa pagpaorog kan laog kan Wikipidia, an Talingkas na Ensayklopidya.


text:
Butuan
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An Syudad han Butuan usa nga syahan nga klase ngan urbanisado hin duro nga syudad ngan sentro han rehiyon han Caraga nga Rehiyon ha Pilipinas. Nahamutangan ini ha dumagsaan o amihanan-sidlangan nga bahin han Siong han Agusan ha amihanan nga Mindanao, nga an kahaluag hini natabok han Salog han Agusan. Ginsasapitan ini ha amihanan, katundan, ngan salatan han Agusan del Norte, ha sinirangan han Agusan del Sur ngan ha kanawayon o amihanan-katundan han Baybayon han Butuan. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 267,279 ka tawo ha 50,273 nga panimalay.
An ngaran nga "Butuan" gintutuohan nga nagtikang han maaslom nga bunga nga "Batuan". An iba nga mga ginkuhaan hin etimolohiya nasiring nga tikang daw ini hin usa nga datu nga hi "Datu Buntuan", usa nga namuno han una hini nga lugar.
[igliwat] Mga Sumpay ha Gawas
- e-Butuan
- Syudad han Butuan ni Gerard Piepenbrock
- Philippine Standard Geographic Code
- 2000 Philippine Census Information


text:
Kabisay-an
An Kabisay-an (o Kabisaya-an; ha ortograpiya han Sanghiran san Binisaya: Kabisay'an o Kabisayaan; Kinatsila: Bisayas; Ininglis: Visayas) ngaran han mga rehiyon nga nahamutangan ha butnga o sentral nga bahin han Pilipinas. Inin nga rehiyon ginngaranan nga Kabisay-an o mga Bisaya kay an mga kultura ngan yinaknan han mga taga-dinhe, sinisiring nga Bisaya. Iton Iningles nga pulong nga Visayas nangangahulogan la nga mga rehiyon ug isla han Kabisay-an samtang an pulong nga Kabisay-an ha Binisaya, nangangahulogan gihapon han mga tawo ug kultura han mga Bisaya. An mga lumad nga yinaknan han Kabisay-an tinatawag nga mga Binisaya.
An mga gidagko-i nga isla o puro ha Kabisay-an amo an:
[igliwat] Mga Rehiyon Politikal
Tulo an rehiyon nga mabibilngan ha Kabisay-an. Amo ini an mga probinsya o lalawigan nga sakop hiton mga rehiyon ha Kabisay-an.
[igliwat] Katundan nga Kabisay-an (Rehiyon VI)
[igliwat] Butnga nga Kabisay-an (Rehiyon VII)
[igliwat] Sinirangan nga Kabisay-an (Rehiyon VIII)
[igliwat] Mga Bisaya nga Lalawigan ngan Rehiyon nga Gawas han Kabisay-an
[igliwat] Mga Lalawigan ha Luzon nga Binisaya an yinaknan
Inin nga mga lalawigan api han Luzon ha politika kondi an ira mga kultura ngan yinaknan Bisaya.
Dugang pa hini, an mga yinaknan han Sorsogon kuno mga Binisaya gihapon nga yinaknan. Kondi mayda mga lingguwista nga an ira pagtratar han mga yinaknan nga Sorsoganon nga mga Bisakol (sagol han Binisaya ngan Bikol)
[igliwat] Mga Lalawigan ha Mindanao nga Binisaya an mga yinaknan
[igliwat] Mga Binisaya
Damo an mga yinaknan nga Binisaya. Mayda mga Binisaya nga amo iton yakan ha Kabisay-an ngan mayda mga Binisaya nga lumad nga yinaknan ha gawas han Kabisay-an. Diri pa ini kumpleto nga lista
[igliwat] Mga Binisaya ha Kabisay-an
- Akeanon (Aklanon)
- Caluyanon
- Cuyonon
- Malaynon
- Hiligaynon
- Kinaray-a
- Onhan
- Poroanon
- Sinugboanon (Cebuano)
- Winaray
[igliwat] Mga Binisaya ha gawas han Kabisay-an
Ini nga mga yinaknan o pinulongan, lumad ha gawas han Kabisay-an kondi mga Binisaya nga yinaknan gihapon ini.
†An yinaknan nga Tausug ginklasipika nga Binisaya nga yinaknan kondi an mga Tausug diri hira natawag hit ira kalugaringon nga mga Bisaya.
[igliwat] Kasaysayan han Kabisay-an
[igliwat] Ekonomiya han Kabisay-an


text:
Mangulo han Kagamhanan han Espanya
An Mangulo han Kagamhanan han Espanya nga kilalado ha Espanyol nga politika nga Presidente han Gobyerno han Espanya (Kinatsila: Presidente del Gobierno de España),[1] amo an nangunguna han Kagamhanan han Espanya. An titulo puyde gihapon tawagon nga Primer Ministro han Espanya (ngan an opisyal nga pagtawag hini ha Iningles Prime Minister of Spain) [2]. An yana nga puwesto gintukod ha ilarom han Konstitusyon han 1978. An Hadi han Espanya nagnonominar hin kandidato para han pagkamangulo nga naatubang han Kongreso han mga Delegado para hin Pagbotos hin Kompyansa hin proseso nga tinatawag nga Kongresyonal nga Investiture, nga ha aktwal nga pagbuhat, usa nga diri-direkta nga piniliay han nangungulo han kagamhanan han mga napili nga delegado.
Hi Mariano Rajoy Brey han Partido Popular amo an mangulo han kagamhanan tikang han ma-hurar hiya dida han Disyembre 21, 2011, katapos han pagdaog han 2011 nga piniliay nga kasahiran.
[igliwat] Opisyal nga titulo
An nangungulo han kagamhanan ha Espanya tinatawag ha Kinatsila nga Presidente del Gobierno de España. Kon igwinaray ini, an titulo magawas nga "Presidente han Gobyerno han Espanya" o "Mangulo han Kagamhanan han Espanya" (ha Iningles: President of the Government of Spain) [3] o puyde gihapon "Chairman han Kagamhanan" o "Chairman han Gobyerno" (Chairman of the Government ha Iningles),[4] kundi bisan pa an nakapot han pwesto agsob tinatawag nga primer ministro nga amo an agsob nga pagtawag han nangunguna han kagamhanan hin sistema parlamentarya. Pero ha Kinatsila, an pagtawag nga primer ministro ginagamit gihapon; amo nga, pananglitan, an Primer Ministro han Reino Unido tinatawag nga Primer Ministro del Reino Unido, diri Presidente del Gobierno.
Ha Espanya an nangungulo han kagamhanan agsob tinatawag la nga Presidente. Ha mga nasod nga nayakan hin Iningles ini kakalipong kay an pulong nga "presidente" o "mangulo" amo an tawag han nangungulo hin kagamhanan dida hin republika; an kasanhi nga gobernador ha Florida nga hi Jeb Bush han una nagsayop nga nagtawag han "President of the Republic of Spain" (Presidente han Republika han Espanya).[5] An kustombre han pagtawag han nangunguna han kagamhanan nga "Presidente" nagtikang ha paghadi ni Hada o Reyna Isabel II han Espanya, nga diin an opisyal nga titulo Presidente del Consejo de Ministros ("Presidente han Konseho han mga Ministro" o "Mangulo han Konseho han mga Ministro"). Ugsa han 1833 tinatawag an opisyal nga Secretario de Estado ("Sekretaryo han Estado" o "Maghirilom han Estado"), ngan ini nga pagtawag ginagamit hin mga ubos nga mga ministro.
[igliwat] Mga Uru-urhe nga mga Mangulo han Kagamhanan
Ini in talaan han mga tawo nga nagkapot han puwesto han Mangulo han Kagamhanan han Espanya tikang han Espanyol nga pagbalhin ngadto hin demokrasya. Para han hingpit nga talaan tikang han mga nanguna nga puwesto han Maghirilom han Unibersal nga Bureau gintukod dida han (1705), kitaa an Talaan han mga Mangulo han Kagamhanan han Espanya.
[igliwat] Mga Mangulo han Kagamhanan ha ilarom ni Juan Carlos I (1975 – yana)
[igliwat] Mga kasarigan
- ↑ Secretary of State for Communications of the Ministry of the Presidency. President of the Government. Ministry of the Presidency of Spain. Ginkità dida han 16 Hulyo 2011.
- ↑ [1] An English Style Guide (Fifth edition: 2005 Revised: March 2009) nga ginmantala han European Commission Directorate-General for Translation nasiring han sunod: 19.29 Spain. Full name: Kingdom of Spain. The 17 political/administrative units into which Spain is divided are called Autonomous Communities in English. Translate Presidente del Gobierno as Prime Minister (of Spain).
(Winaray: 19.29 Espanya. Bug-os nga ngaran: Ginhadi-an han Espanya. An 17 nga politikal/administratibo nga pagbahin nga diin ginbahinbahin an Espanya tinatawag nga Autonomous Communities (Komunidad Autonoma) ha Iningles. Ighubad an Presidente del Gobierno nga Prime Minister (of Spain) [Primer Ministro han Espanya].
- ↑ Official web site of La Moncloa, the Spanish Prime Minister's Office Accessed 2009-03-05
- ↑ The Oxford Spanish Dictionary and Grammar, ed. C.Lea et al., 2nd ed.(2001)
- ↑ El País 18/02/2003. "Jeb Bush Thanks the support of the "President of the Spanish Republic"


text:
Provincia de Toledo
An Toledo usa nga probinsya han butnga nga Espanya, ha katundan nga bahin han komunidad autonoma han Castilla-La Mancha.
Ginsasapitan ini han mga probinsya han Madrid, Cuenca, Ciudad Real, Badajoz, Cáceres, ngan Ávila.
Han populasyon hini nga 546,538 ka tawo (2002), mga 1/9 la iton naukoy dida han kapital, Toledo, nga amo gihapon an kapital han komunidad autonoma.
An probinsya mayda 204 ka munisipyo. An giguti-ayi nga munisipyo ha Espanya, Illán de Vacas, nga mayda populasyon nga 5, ada ha probinsya han Toledo. Kitaa an Lista han mga munisipyo han Toledo.
An probinsya nagsasaro han Parque Nacional de Cabañeros upod han probinsya han Ciudad Real.


text:
Kapuropod-an Balear
An Kapuropod-an Balear o Kapuropod-an Baleares (ha Kinatsila ngan alternatibo nga pagtawag nga Winaray: Islas Baleares o Baleares; ha Kinatalan ngan opisyal nga pagtawag: Illes Balears[1]) usa nga komunidad autonoma han Espanya nga nahimo han mga puro o isla han kapuropod-an balear, nga nahamutang ha Dagat Mediterraneo, tapad han sinirangan nga baybayon han Peninsula Iberika. An kapital hini amo an Palma de Mallorca.
[igliwat] Pag-ngaran
- Kapuropod-an Balear an ngaran hini nga lugar ha pormal nga Winaray.
- Kapuropod-an Baleares usa nga alternatibo nga pagtawag hini nga lugar ha Winaray.
- Islas Baleares an ngaran ha Kinatsila ngan agsob gamiton han mga nagamit hin Kinatsila. Ini nga porma agsob gihapon nga ginagamit ha Winaray.
- Illes Balears an ngaran ha Kinatalan ngan sumala han balaod amo an opisyal nga ngaran.
[igliwat] An kapuropod-an
An kapuropod-an nahimo hin duha nga grupo hin mga isla ngan damolaay nga mga islote:
- An mga Gimnesias: Menorca, Mallorca ngan Cabrera ngan pira nga mga hagrani nga isla o puro (sugad han Dragonera, Conejera o an Isla del Aire).
- An mga Pitiusas: Ibiza (Eivissa en Kinatalan) ngan Formentera ngan mga distinto nga mga islahay nga nagpapalibot hini.
[igliwat] Mga reperensya
- ↑ Estatuto de Autonomía de las Islas Baleares. Ginkita dida han 5 han Septyembre han 2007.


text:
Demaratus
Hi Demaratus (puyde liwat Demaratos, ha Kinatsila: Demarato) usa nga hadi han Sparta tikang han 515 tubtob 491 BC, han Eurypontida nga linea, nagsunod han iya amay nga hi Ariston. Komo hadi, kilalado hiya tungod han iya pagkadilito han iya igkasi-Hadi han Sparta nga hi Cleomenes I.
Hi Cleomenes naningkamot nga maghimo kan Isagoras nga tirano ha Atenas, ngan hi Demaratus naningkamot liwat nga ini nga mga plano diri magmalinamposon. Han 501 BC, an Aegina usa han mga estado nga naghatag han mga tigaman hin pagpahiilarom (tuna ngan tubig) ngadto han Persia. An Atenas dayon nangaro hin bulig ha Sparta nga igsirot ini nga buhat hin medismo, ngan hi Cleomenes I tinmabok ngadto han isla agod dakpon an mga nagbuhat hini. An iya syahan nga paningkamot waray magmalinamposon tungod han pagsamok tikang kan Demaratus, nga nagbuhat han iya mahihimo nga hi Cleomenes mawarayan hin suporta ha ira.
Ha pagbulos, hi Cleomenes nag-aghat kan Leotychidas, usa nga urupod ngan kaaway ni Demaratus, nga mag-angkon han trono ha rason nga hi Demaratus diri amo an anak ni Ariston, kondi anak ni Agetus, an syahan nga bana han iya nanay. Ginbaydan ni Cleomenes an orakulo han Delphi, nga maghatag hin maupay nga pulong para kan Leotychidas, nga amo an nagin hadi han 491 BC.
Katapos han pagpaiwas kan Demaratus, binmalik hi Cleomenes han isla han Aegina, upod han iya bag-o nga igkasi-hadi nga hi Leotychidas, gindakop in napulo han mga namumuno nga mga bungtohanon ngan gindara hira ngadto ha Atenas nga mga bihag.
Napiritan pagkalagiw hi Demaratus han pagpa-iwas ha iya tikang han trono. Kinmadto hiya han Persiano nga hadi nga hi Darius I, nga naghatag ha iya han mga syudad han Pergamum, Teuthrania ngan Halisarna, nga diin an mga nagsunod ha iya amo pa gihapon an namumuno ha pagtikang han ika-upat nga siglo.
Inmupod hiya kan Xerxes I dida han pagsalakay ni Xerxes han Gresya han 480 BC ngan ginsiring nga nagsagdon daw hiya kan Xerxes nga diri igbaliwaray an abilidad han mga Spartano ugsa han Pag-awayan han Thermopylai.
Han salida nga The 300 Spartans, hi Ivan Triesault an nagpaka-Demaratus.
[igliwat] Kitaa gihapon
[igliwat] Mga reperensya
- Xenophon Anabasis, ii. j. 3, vii. 8. 17; Hellenica, iii. I. 6
- Athenaeus i. 29 f
- Herodotus v. 75, vi. 50-70, vii ;
- Pausanias iii. 4, 3-5, 7, 7-8;
- Diodorus xi. 6;
- Polyaenus ii. 20;
- Seneca nga Manghod, De benefici-is, Vi. 31, 4-12