text:
A message from City Mayor Stephany Uy-Tan
2017 State of the City Address (SOCA)
Barangay Rama, Sierra Islands, Catbalogan City
Katalahuran an akon guinpapadangat ngadto han aton mga barangay officials, mga mulopyo han Sierra Islands, mga bisita ngan mga heads han magkadurudilain nga mga ahensya han gobyerno, organisasyon ngan private sector.
Ha iyo ngatanan, maupay nga aga!
An pinakaurhe nga State of the City Address nanabo didan August 1, 2016. Hadto an sentro han aton report nakada han pagpadayon han natikangan nga paghimo hin dumagko nga mga pitad para han kauswagan han Ciudad han Catbalogan.
Pagkatapos hin haros usa ka tuig, ine nga mga pitad nakag-aghat hin kooperasyon ngan pakig-usa tikang ha mga Catbaloganons nga nagduduso hin sugad nga mainuswagon nga Syudad han Catbalogan. Amo ine nga punto an makalilipay, nga nakikita naton kun gaano guin tatagan hin importansya an mga pitad nga guinbubuhat han gobyerno. Tinood dire masayon pagtikang hin dagko nga proyekto, pero mas makuri iimplementar. Kun an pagplano nag-iiha hin pera ka tuig, mas labaw pa kaiha an aktwal nga pag implementar hine, labi na gud kun an aton guinkikita dire la nga naimplementar ine, kundi maupay ngan tama an kaimplementar. Pero pareho man hin ano man nga institusyon han gobyerno, mga tawo or organisasyon nga andam magserbisyo ha katawhan, dire tanan malilipay, labi na gud an may mga negosyo ngan personal ngan intereses nga matatamakan o ma-iigo han aton dagko nga tiarabot nga proyekto. Masoson, ug masoson gud an mga sugad nga mga tawo ngan paninigurohan nga dire madayon an aton mga plano, para padayon hira han ira mga hakog nga binuhatan.
An SOCA yana nga tuig matutunga ha tulo ka bahin:
- Updates han mga dumagko nga mga proyekto, initiatibo ngan programa nga guinpahamtang han naglabay nga State of the City Address
- Pagpahamtang han mga nakab-utan, o accomplishments han naglabay nga mga bulan han magkadurudilain nga mga regular programa ngan proyekto han ciudad labi na gud an aton guinkokosiderar nga flagship programs nga STEP
- Kadugangan nga mga pagpahamtang han mga dagko nga mga nakab-utan han Ciudad han naglabay nga tuig
- SOCA UPDATES
Han naglabay nga tuig may mga guinplastar kita nga mga proyekto ngan programa, siguro kaangayan nga bisitahon ngan kitaon naton kun nakab-utan ba an mga guinsaysay naton han una.
- An Catbalogan Airport nga proyekto in nakakuha na han atensyon han Administrasyon ni Presidente Duterte.
Update:
- Nahingadayan na ine nga proyekto ha Regional Development Council Meeting kun diin guintagan ine hin attention han Presidential Management Staff nga taga Catbalogan mismo, hi Ferdinand Cui nga amo mismo an nag indorso hine nga proyekto ha Secretary han Department of Transportation, Sec. Arthur Tugade.
- Nagkamay-ada na kita sunod sunod nga meeting han Airasia kaupod an an aton maabtik nga City Investment and Promotions Officer, Mr. Raulito Reyes para amo an maghatag han kinikinahanglan nga Airline Services kun mahimugso ngan matapos na an pagpakaupay han aton Buri Airport.
- Nagkamay-ada na liwat kita sunod sunod nga meetings han mga tag-iya han mga tuna ha Buri nga Airport ngan han mga nangungukoy ngadto. Dako an aton pagpasalamat ngadto han mga bumulig hine nga mga meetings, sugad ngadto han mga Barangay Captains han San Roque, Cabugawan, ngan Estaka, ngan labi nah an bumulig paglocate ngan pag-imbitar han mga tag-iya han mga tuna, ha panguna han an head han JIT, Mr. Antonio Yulo.
An mga masunod nga pitad:
- Makikig set kita appointment han Secretary han DOTr ngan mga lideres han admisnistrasyon Duterte para mapahuruhataas an budget nga ihatag pagpaayos han Airport.
- Prince Warehouse in Canlapwas set to start construction
Update: Actually, nagstart na an construction. Umapi na ngane an nasabi nga kompanya han aton Job Fair nga guinbuhat dida han June 15, kun diin mayda hira 1500 nga bakante nga mga pede pagtrabahoan. Para ngadto han nagbibiling pa hin trabaho, pede kamo dumaop han ira opisina.
- Primark Properties to develop the central public market of the City located at Poblacion 11
Update:
- Napirmahan na an contrata han Joint Venture agreement han City ngan Primark.
- Nagtikang na gihapon an pag ayos han mga relocation sites para han maapektuhan han development. Kun mabibista niyo ha Pier 1, mayda na ngadto mga makeshifts nga mga tindahan, didto marerelocate an mga taga Pier 1 nga magtirinda, kay an pwesto han mga taga Pier 1, an buildings 1, 2 ngan 3, nga ruba na yana amo an mahihimo nga relocation area han mga taga Merkado. Dako gud an aton pagpasalamat han Primark, kay labot la han central public market nga pag-ayos, mahi-aapi gihap an pier han pag-ayos nga waray masyado nga gasto ha Ciudad.
- Sunod sunod na gihap an aton mga meetings han maapektuhan han development. Nagpapasalamat kita hine nga mga tawo nga apisar nga may mga tawo nga sige it pagsinuksok hin maglain nga mga impormasyon ha ira, nakigkita nga nakig-istorya hira ha aton para masayuran. Ibabalik naton, an aton administrasyon dire naghihingyap hin karat-an ha iyo or kun hino man nga mga grupo or mulopyo han Catbalogan.
Mga Kasayuran ngan Pagklaro:
Dire la Savemore an mahingangadto ha merkado, it Primark usa nga market development company kun diin guintetempo an concepto han mall ngan merkado. Karuyag sidngon, an aton mga taga merkado, specially adton mga tangkod magbayad ngan mag-upay o bootan nga mga occupants mahibabalik han ira mga pwesto nga mas magiging maupay ngan malimpyo pa. Tungod kay infusion hin Mall ngan Mekado, may maibubutang gihap nga department store, dako nga grocery, mga kaunan, ngan iba iba pa.
- Construction of Bahay Pag-asa, Evacuation centers ngan an iba pa nga infrastructures nga mahihimutang ha STEP Northern Center
Update:
- Guinbuligan kita han DPWH ngan han DILG para makatindog hin mas dudrudako nga evacuation center. Guintagan kita matotal Php 36 million para hine nga project.
- Mabulig gihapon ha aton an NHA pag develop han lugar.
- Sky City
Update: Nagkaproblema kita han usa nga landowner or usa nga pamilya nga owner hin dako nga portion han guinplaplanuhan nga Sky City. Ha kamatuuran la amo ine an nakaulang nga mapadali an proyekto. Pero apisar hine, dire pede nga dire madayon an project. Kay siring pa ngane, an Sky City amo an future han Catbalogan. Bisan ano pa nga problema an agihan hine imposible nga dire ine madayon. Waray na kasi kita mahingangadtoan pa nga lugar, kundi tipaigbaw nagud. Ngan usa pa, ine nga proyekto subra na kadako ngan kaharayo an nangadtoan, this is already a big project that has already marked and made significant buzz in the investment arena. Investors ngan locaters masyado na ka-interesado, waray semana or bulan nga dire kita guinbibisita nganhe pagmakiana ngan pagklaro han kun ano an aadto ha Sky City. Tungod hine naging mas hirot kita pakig-engage ngan pakiistorya dire la ha mga investors kundi pati na an mga landowners. Nagbibiling kita hin magiging partners han aton investors nga may kasing kasing para ha Ciudad ngan han kabubuwason hine. Dire naton masyado tatagan hin lugar an mga oportunista nga amo an mahiuna makatagamtam han sugad kadako nga development. Mas damo na an mga nagcommit nga investors, dire la local kundi pati na international, pero dire la anay naton ine ipapagawas yana nga panahon. Guinsisiguro naton nga an mga deserving nga landowners nga nakikig-kooperar ha aton amo in makabiling hin partner nga investor nga may kasing kasing para han proyekto ngan han aton Ciudad. Uutrohon namon, dire ungod nga dire na dayon an Sky City. Lugod padayon naton ine nga guinduduso ngan ha dire maiha nga panahon, iplaplastar na naton ine hin maupay ha ngatanan.
- Catbalogan City Agro Industrial School
Update: Nag kamay-ada na kita Inuaguaration nga actually nag start na an aton klase ngadto hine nga nasabi nga eskwelahan nga nahimumutang ha San Vicente.
- Infirmary Facility ha Barangay Silanga
Update: Natikangan na naton pag-ayos an tuna para hine, kaupod gihapon hine amo an pagbutang naton hin Health Facility ha San Andres. An pamilya han maalakbatan han tuna nag paabot na ha aton hin interes han padonar han tuna nga magkakaistorya kami yana nga Agosto hit ira pagbakasyon nganhe ha aton Ciudad. Mayda na guihapon hine mga nakabantay nga mga pondo para hit kun ano man nga implementasyon. Dako an aton pagpasalamat han department of Health hine nga butang.
- Low Cost Housing ha Payao
Update: May nakaistorya na kita nga developer. Nahipresentar ta na gihap an proposed designs han magiging mga units ngadto. Aayoson ta la an tuna ngadto, karuyag signgon magkakamay-ada la kita land developments para mapatag an Tuna ngan makakagtikang na kita han project.
- Privatization han Solid Waste Collection and Management ha City
Update:
- Ada na an metrowaste nagkokolekta na han mga Basura
- Nabulig gihap hira han pagsara han aton dumpsite ngan han pag establisar han Sanitary Land Fill
- Kaupod an City ENRO ha panguna ni Sir Edgar Guya, nakabulig gihap hira nga finally maapprovan an aton 10 year Solid Waste Management Plan
- Tungod hine waray mahi-api an Catbalogan han kakasuhan han Environmental Ombudsman parti han pagtalapas han ESWM Act of 2001.
- Nagbibiling na kita tuna nga bubutangan naton han aton Sanitary Landfill ngan han plano naton nga solid waste processing and converting facility nga mahimo an basura nga source hin kuryente. An Quantum International an mabulig ha aton para marealisar ine nga programa
Mga pamulong parte han problema han Basura:
Tikang han maprivitize an pangolekta, specially han mga primero nga bulan han implemtasyon hine nakita naton an pag improve han kalimpyo han Catbalogan, pero han gumawas na an dako nga istorya nga privatized na ine, masyado liwat umabusar ngan naging subra an pagtapod han mga tawo, barangay ngan establishments kutob han dire na mismo nasusug han uras han pagkolekta an paglalabog han basura or pagtatambak hine. Sanglit medyo bumalik an sakit han aton ulo parti hine. Siguro kinahanglan na pakurukusgon an tango han aton balaud parti han basura. Igpapaduso ko ha konseho an masunod:
- Pag pahuruhataas han penalidad han paglalabog basura tikang ha Php 100 ha first offense ngada ha Php 500; Php 300 ngada ha Php 1000 an third offense.
- Ig api han mumultahan, an mga balay ngan mga barangay nga kun diin ha ira libong may nakalat nga basura. Libong mo, Limpyo mo!
- Igdeputize an mga 4Ps or parent leaders para hira an manticket han mga maghugaw nga kalibungan ngan kun hno man nga manlalabog mga basura.
- Maghahatag kita award han pinakamalimpyo ngan pinakamahugaw nga barangay.
- Parti han Floating Swimming Pool
Update: Guin open na naton ine, upod pa naton han inauguration an aton Regional Director han DepEd Ramir Uytico. Pede na ine magamit para han training han aton mga Atletes or swimmers nga guinpapadara ha EVRAA, ngan Palarong Pambansa.
Gawas hine nga aton mga guinpahamtang han nakalabay nga tuig nga SOCA, mas damo pa an aton mga nakab-utan. Kaupod na hine an masunod:
- Katapos han pagpakaupay han Pier/Fish Port ha Pier Dos
- Nagkamay-ada na gihap kita collaboration han Philippine Reclamation Authority para han aton 330 hectare nga reclamation ha Barangay Maulong, mayda na gihap kita investor nga bumisita nga magpopondo han nasabi nga project.
- Mayda na mga investor nga nag-interes pagbulig ha aton pag-put-up han Central ngan Grand Terminal.
- STEP ACCOMPLISHMENTS
Sugad man han mga nauna naton nga mga SOCA, an paghulagway han tinood nga kahimtang han aton Ciudad ngan mga katawhan makuri gud duro hunahunaon ngan danay masakit pag pinsaron. Dire tanan nga mga datos nga nagawas tikang han aton mga guin iimplementar nga mga proyekto, nakasusog han aton guinhihingyap nga makakadtoan nga mga resulta. Pero apisar hine, kinahanglan an gobyerno magpadayon. Kinahanglan niya bag-ohon kun may kinahanglan man bag-ohon. Natural ine para ha gobyerno o bisan hino man nga organisasyon, para maging responsive, ngan relevant an ano man nga program, proyekto ngan actibidades nga iya/ira pagbubuhaton.
An akon SOCA yana masubay la gihapon han aton mga panguna nga guindadara nga mga programa, STEP:
- Serbisyo panlawas papakusgon
- Turismo tatagan doon
- Edukasyon ngan Ekonomiya paparig-unon
- Progreso han Catbalogan magpapadayon
Serbisyo panlawas
Tungod han aktibo nga paghatag hin serbisyo han aton City Health Office ha panguna han aton maabtik nga City Health Officer, Dr. Gerarda Tizon kaupod an iya mga kasugbong nga mga staff, nurses ngan iba pa nga health personnel, nakapagmarka hin pinakahataas nga numero han natagan hin serbisyo an city health office han naglabay nga tuig han 2016.
Maupay ngan hataas gihapon an aton facility based deliveries, 93.49 percent ine hiya. Hagtaas gihap an aton data han natag serbisyo parti han pagkontra han Diabetes, Tubercolosis, Schistosomiasis, ngan iba pa nga mga serbisyo parti han maternal and child health care nga matotal harane 80,000 han aton population.
Hataas gihapon an aton record han aton health information sessions ngan family planning and reproductive health orientations ha mga barangays.
Kaupod gihapon an city Engineering Office, ha panguna han City Engineer Rico Macabare nakatindog kita hin haros 500 nga mga sanitary toilets ha aton mga molupyo han Catbalogan.
Pero dire karuyag sidngon nga tungod kay mayda kita sugad hine nga numero, magiging kampante na kita. Mayda mas durudamo nga mga Catbaloganon nga nanginginahanglan hin serbisyo medical o serbisyo panlawas. Tungod hine padayon la gihapon an aton paniguro nga makag establisar hin mga health centers o kun magkakamay-ada pa kita hin igo nga pondo, infirmary clinics or hospital. Pero mientras waray pa kapas an gobyerno hine nga mga butang, guin aaghat ngan hul-os nga susuportahan naton kun ano man an mayda maibubulig an private sector. Ha pagkayana, duwa na nga grupo o investor an nagbisita ha aton opisina nga nagpaabat han ira interes magtindog hin hospital.
Actually, an usa nagtitikang na han ira land development para mahitindog an ira hospital ha may diversion road. Kukuhaon naton ine nga opportunidad kun matindog na an ira hospital pinage hin pagbutang o pag alutaga hin igo nga pondo kun diin kun may mahohospital ngane nga Catbaloganon dire na hiya mababaraka kay may gidaan na kita nga ayuda nga nakaandam nga makakabulig ha iya. An usa liwat nga pamaage, amo an paghimo hin Memorandum of Agreement han mga nasabi nga hospital nga pede nira trataron an bisan hino nga pasyente han syudad ngan paggawas nira ngan Makita na an balance amo la an pagsulod han syudad pagpuno han ano man nga kabaraydan.
Turismo
Usa liwat nga dako nga nakab-utan han syudad han naglabay nga tuig an manilangpuson nga pag selebrar han Quadri Centennial nga kahimogso han Catbalogan kumo mission center ngan Isla han Samar. Dako gud an nahihatag nga benepisyo ha syudad han nasabi nga selebrasyon. Pinaage han Local Culture and Arts Council special mention ngadto han Co-Chairperson hine nga hi Ms. Charo Nabong Cabardo ha pag assister han City Tourism, Culture, Arts and Information Office, naporma o nabug-os an history han Ciudad. Labot pa hine, nadocumentar ngan naipakita ha katawhan an nasabi nga history dida han August pinaage han mga mag-upay ngan nakakapanindog barahibo nga pag-interpretar ngan performances han aton mga studyante ngan magturutdo han City Division, Department of Education. Dako gud nga salamat ngadto han DEPED ha panguna han aton maabtik nga Schools Division Superintendent Cristito Eco.
Tikang liwat mahimugso an opisina han Tourism Office o tinatawag nga Captivating Catbalogan Center nga nahimumutang ha 2nd Floor han Consesa Building, o 2nd floor han Asia United Bank, kun diin naging panigamnan ine nga an syudad komitado ngan seryoso para mahiayos an programa ngan mga proyekto para turismo, mas naging bug-os ngan plastar an pag undong han syudad kumo usa nga maupay nga destinasyon han Tourismo ha isla han Samar o ha bug-os nga rehiyon han Eastern Visayas. An pipira han mga naging maupay nga mga proyekto han Tourism office amo an masunod:
- pagpaupay han Pieta Park
- pagpaupay han Lighthouse ha may Brgy. Mercedes
- paghimo hin usa nga tour package ha sulod han Ciudad, tinatawag nga trisikol tour, para han interesado hine nga tour, alayon pagbisita nala ha Toursim office
- pag-api han magkadurudilain nga tourism fairs ha Manila kun diin naipasikat naton an kultura, pagkaon ngan mga produkto han Catbalogan.
- Pag api han syudad ha ikatulo nga higayon ha Sinulog ngan Aliwan Festival kun diin api la gihapon an Catbalogan han mga hagtaas nga mga premyo.
Usa nga maupay nga pangilal-an nga naging manilangpuson an aton mga programa ha tourismo amo an paghataas han aton record han aton mga turista nga kumanhe ha Catbalogan. Labot la hine an pagpakita han hul-os nga suporta ngan pakig-cooperar han mga local nga mga businessmen ngan investors para mas padurudamoon pa ngan pauruupayon pa an mga hotels ngan services dinhe ha Catbalogan. May bag-o kita nga mga nag-abre nga mga hotels dinhe ha Catbalogan, amo ine an M Grand Royale ngan an Alegro Hotel. Para ngadto han mga tag-iya hine nga mga hotels, Ms. Myla Cinco ngan Engr. Alegro damo nga salamat han iyo pagtapod ngan pagtoo han Ciudad han Catbalogan.
Edukasyon
Usa nga harigi han akon administrasyon an pag-undong nga maging mas maupay an kalidad han edukasyon. Ine nga akon hingyap, guin-abuyonan hin maupay han panahon pinaage han kahi-assign ha City Division han makarit nga Schools Division Superintendent Cristito Eco. An iya kakaiba nga panlantaw ngan waray kagul-anan nga pagserbisyo naggiya nga makab-utan naton an pipira nga milestones han aton pangobyernohan mahitungod ha edukasyon. Hataas an aton fund utilization ngan diverse ngan efficient an aton paggamit han pondo han Special Education Fund. Nakabulig ine para makapaupay kita hin pipira nga mga school buildings ha Catbalogan api na hine an ha Barangay Old Mahayag, pagtindog han floating swimming pool dinhe ha Sierra, nag uusahan la ha rehiyon Otso ngan ikaduwa ha bug-os nga Pilipinas, nakabulig liwat ine para maging mas maupay an pag-api han aton mga Atleta ngadto ha EVRAA ngan ha Palarong Pambansa.
Tagan naton mapaso nga palakpakan, an aton mga bronze medalist han Chess, Vinz Lapura ngan Table Tennis, Martin Anthony Orbong, ngan Aldren Gacho han natatapos pala nga Palarong Pambansa ha Antique.
Kaparti pa guihapon han edukasyon, nagpapasalamat kami han Standard Chartered Bank ngan PBSP han ira bulig han mga pamilya han aton mga pupils nga students dinhe ha Sierra pinaage han panhatag nira hin mga fiber-glass motorboats nga amo an nagiging sarakyan han aton mga Studyante ngan Pupils ngade ha ira mga tagsa tagsa nga eskuwelahan ngan amo gihap an guingagamit nga sarakyan han ira mga kag-anak para han ira pangisda o panagat.
Usa liwat nga dako naton nga nakab-utan han parti han edukasyon an pagdurudako han mga recepients naton han aton Educational Assistance 1400 han School Year 2015-2016 ngada han maging 1620 han School Year 2016-2017 ngan pati gihapon an pagmentenar han kadamo han mga kabataan nga kaparti han SPES, 2015-600; 2016-600. Kita la gihapon an may pinakadamo nga recipient hine nga programa ha probinsya han Samar.
Importante gud kaduro nga an tawo may igo nga hibaro. Pero labaw han pagkamay-ada hibaro, an tawo gihapon kinahanglan may tama nga pamatasan, maaram umintindi, ngan maaram magtimbang kun ano an mas maupay ngan ano an dire, kun anon tama ngan kun anon mali. Ha iba nga pamulong, kun pag-iistoryahan an kabug-osan han Ciudad mas maupay kun an mga katawhan hine labot la nga nakag-aram ngan may mga aram, importante liwat nga mag-upay an ira pamatasan. Labi na gud an mga pamatasan nga makakabulig mahi-ursa an ciudad. Pangiging tangkod, patas, nakooperar, nabulig nga maipakita o maipahibaro an kamatuoran. Kun ine matutuman, mayda kita tinatawag nga empowered and responsible citizens.
Yana nga panahon han akon pag-lingkod ka Mayor, usa han makuri nga guin aagian namon amo an pipira kunuhay nga mga tawo o pamilya nga may mga hibaro, medyo mayaman, o sidngon ta pa may kaya, ngan mayda impluensya. Hira unta ine an makakabulig mahi-ursa an ciudad, makontribwer mahiduso an pagpaupay han Catbalogan pero ano? hira an mga tawo nga nabungkag han kamurayaw ngan kaupayan hine. Guingagamit nira an ira inadman, gahom ngan kawarta dire la ha pagtalumpigos han mga katawhan kundi api na pangobyernohan han ciudad han Catbalogan. May usa ngane nganhe nga local nga negosyante nga nagkwekwestyon han usa han aton revenue generation ordinance ngan indirectly magkwekwestyon gihapon han existence han usa naton nga pasilidad, nga kuno illegal, pero pagpak-lia han istorya naagi man ngadto han aton pasilidad. Nakakatagamtam man gihap han benipesyo han pasilidad nga ira guinkwekwestyon. An masakit pa hine han kitaon namon an records ha Treasurer’s Office, bisan pa nagawas nga hira an leading provider hito nga services, an ira buwis nga guinhahatag han ciudad kaguguti uraura. Guinlosot losotan nira an balaod para makalimbog hira hine–sugad kahakog ngan kaadbantehoso ine nga mga tawo. Amo gihap ine hira an nagtake advantage han panahon han kakurian han panahon han Yolanda kun diin ira guintalumpigos an kun hino man nga ira magiging costumer. Mas masaklap pa kay kun makag-istorya ngan makapasamwak hira ha gawas baga na gud hira han mga perpekto, mga santo, ngan santa, nga waray hira mga sala, nga tadong tadongan hira.
Mayda gihapon kita mga kilala nga bakay nakakapot hin gadget o cellphone ngan kaya makagpost ha social media, nga an iba ngane natago pa ha iba nga mga dummy accounts, labi na gud ha Facebook kun diin madali dali magtago it mga tawo ha iba nga mga ngaran, duro an pakaraot ngan pagpasamwak nga maaram hira. Kun may problema ha ciudad diretso ha FB magsusumat ngada han dire lugod masolusyonan an mga problema kay moon idaop an problema ha mga natutungdan didto ha facebok nagpopost. Maupay man kun nabisita o nagpapakiana han aton mga official FB pages, a kay dire. Sasakyan liwat han iba nga mga kuno dati, ngan mag-aram, dugang nga nasolbar an problema. An amon pangamuyo han aton katawhan ngan pirme ine guinbabalik balik namon, abrido an amon mga opisina para han iya mga concerns ngan problema. Ugsa niyo ipasamwak ha mga tawo nga maaram kamo waray mahihimo kay waray ha ira linya han trabaho, ikadi gad anay niyo unta ha mga natutungdan nga mga opisina. Pinaagi hine mas magiging klaro ngan hapsay an paghatag solusyon han iya guin aatubang nga mga problema.
Ekonomiya
Dako gihap an aton nakab-utan ha kaparti han economiya han Ciudad. Usa nga indikasyon han maupay nga kahimtang han ekonomiya han syudad labi na gud an pangobyernohan han ciudad an padayon nga paghataas han aton income tikang ha local sources. Kun han 2015, mayda kita harus 51M, an naglabay nga tuig mayda kita haros 66M nga kita. Yana nga tuig an data nga aton nakuha tikang January ngada han Mayo pala 44M na guidaan. Dako hine nga kita nagtikang han aton mga kalugaringong nga Economic Enterprises sugad han Fishport nga bago pala nga guin-aayad ngan an aton terminal nga guinpapaupay pa naton an systema han koleksyon. Salamat han aktibo nga panguna han aton treasurer, Elizabeth Lim, City Assessor, Romeo Tuzaon, JIT, Mano Tony Yulo, CEEPUO, Vic Pagarao ngan an ira mga staff.
Mas naging maribhung gihap an aton ekonomiya basi ha datos han BPLO, pinangungunahan ni Sir Arden Cuenco. An aton mga registered business extablishments, humitaas tikang 2015 ngada 2017; 2015-1,319, 2016-1,424 yana nga 2017 datos tobtob May pala, mayda na kita 1,380. In terms hit capitalization naman, sge la an paghataas, panilal-an nga mas damo pa nga mga mamuruhunan an natapod han potential han syudad as business center, 2015-2.1B, 2016-2.7B, yana nga tuig datos tubtob pala May-2.9B na.
Mayda pa tiulpot nga duwa nga banko nga magtitindog han ira branch dinhe ha Catbalogan, amo ine an BPI ngan an BSP mismo. Usa in nga pagpamatood nga kita an sentro han ekonomiya han Probinsya. An pinakalatest nga datos nga aton nakuha naton tikang BSP, nagpapakita nga kita an may pinakadako nga numero han Deposit Accounts ha isla han Samar nga mayda 57,006 accounts, compared to second-Catarman (51,151), Borongan (45,754), Calbayog (44,433) and Guiuan (12,171). Of the total Deposit Liabilities ha Samar province amounting to Php 8,826,494,000.00, more than half are in Catbalogan Banks amounting to Php 5,272,242,000.00. Dako gihap an aton pagpasalamat han aton kasugbong ha negosyo, an SCCI ngan Banker’s Club han Catbalogan.
Padyon gihapon an aton pag-aghat han mga mamuruhunan ha Catbalogan, para mas maging maribhong ngan makag-aghat hin mas damo nga trabaho ha Catbalogan. Oo maupay nga mayda ha gawas nasulod nga bag-o nga tagnegosyo, pero mas nalilipay gihapon kita nga may tikang ha Catbalogan mismo nga mamuruhonan nga nagtitindog han ira negosyo. Nga kaya makipagsabayan han mga national nga kakuntra hine. Locally, mas damo an nagtitidog hin Coffee Shops, Hardware stores, mga kaunan, mga paralitan bado ngan kun ano ano pa. Dako gud an amon pagpasalamat ha iya ngatanan hine.
Usa liwat nga kakaiba ha Catbalogan, ngan masisiring naton nga kita an nangunguna hine nga field amo an pag aghat nga magpakatrabaho an mga Catbaloganons, upod pa an mga kahagrane hine nga mga kumunidad. An Catbalogan la an regular nga nagkakamay-ada Job Fair. Dako nga pagpasalamat an aton guin hahatag ngadto han aton PESO Manager upod an iya mga staff ngan mga GIPs nga nabulig maging manilangpuson an mga Job Fairs nga guinbubuhat. Han 2015 han magkamay-ada kita Job fair mayda kita 3,198 nga vacancies nga nahi-offer han aton mga katawhan nga karuyag magpakatrabaho, 333 hine amo in nasudlan ngan nagpakatrabaho, han 2016, mayda kita 9,076 (triple) nga mga vacancies nga naaro ha magkaibaiba nga mga kompanya ha sulod man han nasod ngan ha gawas, 730 hine an nasudlan o nahire. Yana nga tuig, mayda kita harus 16,468 nga nasolicit nga mga Job Vacancies, 2217 hine an nasudlan.
Open pa gihapon ine nga mga opportunidad hangtod yana, kun hino man an gusto makatrabaho, bisita la ha Mayor’ss office ngan kikitaon naton kun may mamatch han imo qualification ngan kapas ha mga trabaho nga available ha magkadurudilain nga kompanya ha Catbalogan, Nasod ngan ha Lanyaw man.
Progreso
Dire maikakalirong nga progresibo na gud an Catbalogan. Padayon an aton pag uswag, padayon nga nagpapabilin nga an syudad amo an sentro han commersyo, ekonomiya, pag-aradman, ngan pangobyernohan han Isla han Samar. Pero dako pa an kinahanglan buhaton, sanglit padayon an aton pagduso han aton mga expansion projects, sugad han Sky City, Reclamation ha Maulong, Buri Island Eco Tourism Zone ngan iba pa. Padayon guihapon an pagpaupay naton han aton mga lugar nga guintatag-iyahan or guin ookuparan, api guinhapon hine an mga lugar nga bisan dire aton guintugutan kita pagpaupay, sugad han Pieta Park, Lighthouse, Antiao River, City Hall, Merkado, Pier, and Terminal. Hinayhinayon ta ine. Dire kay karuyag sdngon nga guinyakan naton yana nga buwas mananabo dayon. Proseso it guin aaguihan han kun ano man nga plano nga mayda kita. Ha pagkayana, an sigurado la kita nga mahihimoan pamaage kay sigurado nga may pondo pinaage han IRA, amo an aton mga magkadurudilain nga mga proyekto imprastraktura ha mga barangays, mga kalsada han syudad upod an drainage ngan iba pa.
Han tuig 2016, harus 3 kilometros hin kakalsadahan, pathways, drainage ngan canals an aton napaayad ha magkadurudilain nga mga barangays. Dako nga pagpasalamat an aton guinhahatag ngadto han aton mga barangay kapitanes para han iyo bulig pag-identify han kun ano gud an kinikinahanglan han iyo mga barangay. Kun dire tungod ha iyo dire mapapahuruharane ha katawhan an pangobyernohan han Ciudad, ngan dire aabaton han katawhan nga may gobyerno nga aada andam magserbisyo para ha ira. Kamo, mga hinigugma ko nga mga kapetanes, an nagiging boses han kun ano man nga ungara han mga taga barangay.
- OTHER ACCOMPLISHMENTS
An aton paniguro ngan paningkamot nga maghikaupay an Catbalogan nagbunga pinaage hin mga pag-recognisar ngan pagkilala tikang ha magkadurudilain nga mga organisasyon ngan ahensya, mapalocal man, regional ngan national. Una na dinhe an paghuruhataas han ranking han Catbalogan han National Competitiveness Council’s Cities and Municipalities Competitiveness Index tikang ha rank 104 last year ngada ha rank 46 out of more than a hundred participating component cities in the Philippines. Ine nga ranking han Catbalogan nagpapakita liwat nga ha parti han good governance, ika 17 kita ha bug-os nga Pilipinas, regionally ngan in comparison han mga component cities, an Catbalogan ikaduwa ha Ormoc, namumutang an Catbalogan an pinakacompetitive nga LGU ha Isla han Samar ngan ikatulo ha rehiyon after han Tacloban ngan Ormoc.
Ikaduwa nga dako nga nakab-utan han Ciudad amo an paggawas han naglabay nga tuig han resulta ha 2015 nga Seal of Good Local Governance kun diin an Catbalogan nahiapi han pipira la nga LGU nga nakapasar han nasabi nga pagkilala. Damo nga Salamat Department of Interior and local Government para han maupay nga paggiya han syudad nga maging mas maupay pa an paghatag naton serbisyo ha katawhan. Kakulop la, guin sendan kita hin mensahe han aton maabtik nga bago nga Local Government Operations Officer (LGOO) Sir Zino Llarinas, nga ha para 2016 nga Good Governance Assessment, pumasar kita han Seal of Good Financial Housekeeping. Tagan naton mapaso nga palakpakan an aton mga kalugaringon.
Padayon o nagpabilin la gihapon an Catbalogan komo pinakaaktibo o sidgon ta nala nga pinakamakarit nga syudad ha parti han pagpasuporta han mga Cooperatiba pinaage han aton pagiging Top 5 Nationwide han kanan Cooperative Development Authority Gawad Parangal 2016. Para ngadto han aton City Cooperative Officer, Vevencio Esplopor, damo nga salamat ngan Congratulations.
Ha promotion naman han turismo, padayon an paghakot naton han awards pinaage han Tribu Katabalaugan ha naglabay nga Sinulog ha Cebu, 1st placer han street dance, 1st runner up han ritual presentation ngan top 5 han musicality. Ha aliwan naman, 3rd placer an Tribu Katbalaugan. Tagan naton mapaso gihap nga magrecognisar ngan pagpasalamat ngadto han aton Tourism Officer, Ador L. Hurtado ngan an iya staff para hine nga kalampusan.
Padayon la gihap nga guinkikilala an Ciudad nga mayda pinakaactibo nga CDRRM unit, naresponde dre la ha Catbalogan kundi upod an iba pa nga lugar han Probinsya han Samar. Tagan naton mapaso nga palakakan, Mr. Eliot Lopez, an aton waray kapagal nga CDRRM Officer.
An syudad gihapon in guinkilala han Department of Social Welfare and Development kumo usa han mga qualifiers han Seal of Child Friendly Governance.
Ngan last week la, nakakarawat kita surat tikang ha Commission on Audit, naghatag hira hin qualified opinion han aton mga transaction ha gobyerno. Karuyag sidngon malimpyo an aton mga transaction ngan for the record, an naglabay nga tuig kita may pinakahamobo nga Audit Observation Memorandum, lima la ine kabug-os. Damo nga salamat han tanan naton nga Financial Managers specially ngadto han aton accountant, Ms. Peachy Daguman, Budget Office, Zenaida Dilao, City Planning and Development Coordinator, Engr. Arnaldo Aroza, ngan City Treasurer, Ms. Elizabeth Lim han paggiya nga maging maupay ngan malimpyo an aton mga transaction ha syudad. Dako gihap an ako pagpasalamat han staff han Bids and Awards Committee pinaage han ira Charman, Engr. Rico Macabare, kun diin nakabulig hira pagbaton han pipira nga mga observations han COA.
Dako gihap nga nakab-utan naton han naglabay nga 12 ka bulan, an paghost han Ciudad han primero nga session o meeting ngan conference han UCLG ASPAC Executive Bureau. History an panhinabu kumo pinakauna ga international conference ha bug-os nga rehiyon han Eastern Visayas. More than 100 nga mga mayors, governors ngan executive officers tikang ha Asia Pacific region an kumanhe ha Catbalogan para magmeeting nga uru-istoryahan an mga magupay nga plano, programa, proyekto ngan stratehiya han sustainable nga pangukoy or development. Guinrecognisar na naton adton mga bumulig han nasabi nga conference, pero dire pa tapos an aton pagpasalamat hine ngatanan.
Para naman han aton Cityhall at your doorstep program, kaupod an Local Civil Registrar ha panguna ni Ms. Ofelia Royandoyan kun diin nakag-aghat hin masubra kumulang 800 nga benefeciaries han libre nga birth ngan mass wedding para han mulopyo han Catbalogan.
An City Vet naman nakamarka han ira pinakadamo ngan pinakahaluag nga nacover nga areas han ira mga serbisyo han registration, vaccination ngan ano pa nga mga services nga umabot hit 5,000 nga mga beneficiaries. Salamat ngadto kan Dr. Antonio Cinco han mabtik ngan malaksi nga paghatag hin serbisyo. Hira Dr. Cinco guihapon upod an CEEPUO, Mr. Vic Pagarao ngan GSO, Engr. Zerlin Delgra ngan Engineering Office, Engr. Rico Macabare amo an naging instrument para marealizar naton an katindog han double A standard nga Slaughter House ha Diversion. Nag uusahan la ha bug-os nga Isla han Samar. Dako liwat nga accomplishment han City Veterenary office an katukod han Goat Breeding Center.
An City Social Welfare and Development Office ha panguna ni CSWD Officer Ma’am Nida Aroza, waray guihapon kapagal han ira paghatag serbisyo, para ha mga kabataan, PWDs, kababayen-an ngan senior citizens. Maabot 100,000 nga mga beneficiaries (guincocomponer hin mga households, pamilya, kababayen-an, mga kabataan, senior citizens, mga tatay) an ira natagan serbisyo han naglabay nga tuig. Tikang han panhatag bugas para han hunger mitigation, paghatag cash assistance han aton mga centenarian, mga lolo ngan lola nga lumahos nan edad ha 100.
Kaupod liwat hine amo an mga programa para han youth, pingungunahan han City Youth Development Officer, Dennis Cosmod nga nakalibot ha isla han Sierra para ha Sierra Island Youth Summit han bulan han October 2016, hira gihapon in nakabulig han pagbuhaton an Samar island Tri-Provincial Youth Summit han naglabay nga Hunyo kun diin maabot 1200 nga kabataan ha mga probinsya han Samar, Eastern Samar ngan Northern Samar an umatender hine ng actibidades.
An Gender and Development programs guihapon dire mapaurhe, pinage han mag guinpakusog pa naton nga GAD Focal Point System ngan ha coordinasyon han magkadurudilain nga mga GAD Focal persons han iba iba nga ahensya han gobyerno, nakabuhat kita han masunod nga mga programa:
- Pagselebrar han Women’s Month
- Pagpakusog han mga Barangay anti VAW desks
- Pagfacilitate han International Women’s Forum dida han April
- PWD in sports pinaagi han Paralympics
- Pag establisar han GAD Corner
- Sunod sunod nga pagbuhat han Men Opposed to Violence Everywhere (MOVE) nga mga seminar ha aton mga kalalakin-an nga mga empleyaho ngan opisyal
Damo nga salamat ngadto han aton GAD Focal person, Mr. Percival Cuenco, CHRM Officer ngan han maupay nga pag-assister ni Ms. Myra Tambor an aton maabtik nga CSO representative para mabuhat naton ine nga mag-upay nga mga mga programa parti han Gender and Development.
Dako gihap nga accomplishment han Ciudad an kanan City Agriculture Office mga programa ngan proyekto sugad han farmer’s field school, fisherfolk livelihood assistance, rootcrops production, an mas pinakurukusog nga implementasyon han balaud kontra iligal nga panagat ngan damo pa nga iba. Damo nga salamat ngadto han aton City Agriculturist Daniel Daguman ngan han iya mga staff.
An aton guinhapon PNP kinahanglan tagan hin mapaso nga pagpasalamat tungod han ira malaksi, comprehensibo ngan matatapuran nga gios nga maging mahimyang an Ciudad han Catbalogan. Base ha datos nga guinpresentar ha City peace and order council, dako an paghamubo han crime rate ha Catbalogan. Base han ira pagkita kaupod an CSWDO bisan an mga krimen parti ha pag-abuso han kababayen-an, humamobo gihapon. Contributing factor gihap hine base han ira pag analysar an makusog nga kampanya kontra druga kun diin nalilimpyo naton an mga barangay tikang ha illegal nga druga. Ha pagkayana, may barangay na kita nga nadeklara nga Drug Free, amo ine an Barangay Payao. Papaniguruhan naton nga mas durudamo pa nga barangay an masusugad hine para han mahimyang nga Catbalogan. Comprehensibo an mga programa nga aton pagbubuhaton kontra han druga kaupod na hine an pagkamay-ada han community based rehabilitation program kun diin an Catbalogan an nahiuna han Region VIII pagkamay-ada training. Ha utro damo nga salamat, Chief Edwin Barbosa han imo maupay nga pagpangulo han City Police office, kaupod an iya mga kausa ha pulisya. Kaupod han pulisya, an aton mga volunteer groups nga nabulig mamentenar an kahimyang han Ciudad.
Dako gihap nga aton dapat pasalamatan ngan tagan pagkilala an City Fire Station, pinaage han City Fire Marshall Inspector Jay-R Guillano han ira malaksi pagresponde ha mga sunog ngan han ira sunod sunod nga pagbuhat hin mga fire drills. Sanglit tungod hine papanigurohan naton nga magkamay-ada hira huruhaluag nga stasyon ngan makaestablisar hin mga substation ha strategic nga lugar sugar ha Silanga.
Dako gihap an aton pagpasalamat ngan pagrecognisar han acctibo nga participasyon han aton mga programa han BJMP or City Jail pinaage kan Inspector Toreno. Hira an aton kasugbong yana para han manilamson nga programa kuntra krimen ngan druga. Sanglit mayda kita mas maupay nga plano ha ira ha maabot nga mga panahon labot la han padayon naton nga pagsuporta ha ira han ira mga kinahanglan nga structures ngan kun ano paman.
Ha pankatapusan, hine dinhe nga kalibutan nga damo an mga problema nga guin aatubang, mga pagbabag-o, mga challenges ngan tests, kinahanglan nga an gobyerno maabtik ngan katatapuran, kaya mahibaro han mga tutdo han experyensya ngan panahon. Dire dapat madali panluyahan kun mayda man aagihan nga kakurian, kapakyasan ngan mga mabalabag. Pareho hit at pangobyernohan, dire nga dire gud naton mapapalipay an tanan nga mga Catbaloganon hit aton mga programa ngan proyekto, pero dire karuyag sidngon nga kinahanglan na kita manluya ngan umundang. Titigamnan naton ine nga mga panhitabo ngan himuon nga oportunidad para maihatag naton an mas epektibo nga mga programa ngan mga proyekto.
Dire ba an Catbalogan in dire la ha amon nga mga opisyales han Ciudad?
Deri ba dapat nga an pagpakaupay han aton syudad in ginkakaurusahan naton ngatanan?
Deri ba responsabilidad naton ngatanan an pag-uswag han aton hinigugma nga syudad?
Kamo nga nagpaangbit ha akon hini nga opportunidad hin pagserbisyo in makakatapod ngan makakalaum nga padayun nga maniningkamot kasugbong niyo ha pagpauswag ngada hit umabot it panahon nga maging realidad an aton guinhingyap nga mas progresibo nga Ciudad han Catbalogan. Kaupod an aton aktibo nga Vice Mayor Art Sherwin Gabon, an aton mga naugop nga mga konsehales an akon kinasingkasing nga pasasalamat han ira hul-os nga suporta.
Akon liwat kuhaon ine nga oportunidad pagpasalamat ngadto han aton makagarahum nga Diyos para han iya giya, kusog ngan maupay nga panlawas nga guinhahatag niya ha akon ngan han aton mga opisyales, empleyado ngan mantratrabaho han syudad. Ngadto han akon pamilya, Papa, Mama, mga anak Star ngan Sky, mga relatives ngan kasangakayan, han pagtindog ngan pakig-usa ha akon ha mga guin aagihan naton nga mga challenges.
Damo nga salamat para han akon mga community organizers, nga tikang han katikang, hira gud an nagserbi nga tiil ngan kamot han City Government para masiguro nga mahiaabot ha mga barangay ngan matatagamtaman han mga tawo an aton serbisyo.
Sugad man ha akon mga staff, nga waray kagul-anan ha pagtrabaho para matuman an mga hingyap ngan mga plano para ha aton siyudad, ha luyo han mga kakurian nga dara han pag-atender ha bisan gugudtiay nga detalye para mas perpekto an pagdangat han serbisyo ha katawhan.
Salamat gihapon ha akon Department Heads ngan ira staff para han malaksi nga pagpalusad han mga programa han aton administrasyon. Para han mga Barangay Kapitan ngan Opisyales han Barangay, han iyo makusog nga pagsuporta. Sugad man han akon mga supporters han iyo pag-intindi ngan han hilaba nga pasensya nga an iyo mayor diri la mayor han pipira kundi mayor han ngatanan, diri la nanay han pipira kundi nanay han ngatanan.
Para ngadto han waray pa makukunteto han aton guinhahatag nga serbisyo, salamat nga dako kaduro ha iyo, kay kun dire tungod ha iyo waray rason nga maniguro pa kami.
Sanglit makakatapod kamo nga padayon ako nga mamamati ngan mag-aatender han iyo mga problema diri la komo mayor kundi komo nanay han nga tanan nga Catbaloganon.
An iyo kinasing-kasing nga suporta ngan pagbulig asya an akon inspirasyon nga magpursigi. Because you are the wind beneath my wings. So as we take flight to greater heights, LET US HOLD HANDS TOGETHER AND STEP FORWARD TOGETHER
Thank you and God bless.
Damo nga Salamat.
DILG deadline for new SK officials
Today, May 16, 2018 is the deadline for our newly-elected Sangguniang Kabataan (SK) officials to visit the DILG Provincial/City/Municipal Offices for the SK Mandatory Training.
(Photo by DILG Philippines)
#catbalogancity #bske2018 #sangguniangkabataan #halalan2018 #sk#kasugbongkatbalogan #captivatingcatbalogan
Barangay and Sangguniang Kabataan Elections 2018
Buwas, (Lunes) May 14, 2018 pagbubuhaton an 2018 Barangay & Sangguniang Kabataan Elections ha bug-os nga nasod Pilipinas.
Ayaw kahingalimot pagbutos buwas kay katungod mo iton ug imo butos an makakapabag-o han kada tagsa naton nga mga barangay!
(Photo by DILG Philippines)
Zero Casualty reported after the fire incident at Barangay 06
As reflected in the report issued by the Catbalogan Central Fire Station, there were NO CASUALTIES, FATALITIES or INJURIES reported relative to the fire incident that started at around 02:37 AM and was declared fire out by 05:54 AM with an estimated damage of more or less P6,000,000.00 involving residents of Barangay 06 Poblacion at pier uno area.
Fire incident displaces nearly 300 families at Barangay 06
In an emergency meeting this morning, City Mayor Stephany Uy-Tan convened a joint meeting of the Catbalogan City Disaster Risk Reduction & ManagementCouncil (CDRRMC) and the City Peace and Order Council (CPOC) to discuss the intervention to be made regarding the early morning fire incident at Barangay 06 Pier Uno.
No casualties, fatalities and injuries were reported and nearly 300 families were affected by the said incident wherein some 58 families are currently temporarily relocated at identified evacuation centers in the city.
The city government are facilitating the immediate release of assistance to affected families and individuals while partner agencies and groups are generating support and donations for the said cause.
For more information, you inquire at the Office of the City Mayor at (055) 543-8000 or visit the internal command post positioning now at the Sangguniang Panlungsod Session Hall, 2nd floor of city hall building.
Catbalogan celebrates 2018 Heritage Month
The City Government of Catbalogan joins the nation in celebrating the whole month of May as National Heritage Month (NHM).
The annual conduct of NHM is pursuant to Presidential Proclamation No. 439 s. 2003, in recognition of the need to create among the people a consciousness, respect, and love for the legacies of Filipino cultural history.
This year’s theme is “Pambansang Pagkakaisa Para sa Pamana” (National Unity for Heritage), which is geared towards highlight the unifying force of a common heritage as a nation and underscore the need for national unity to ensure that such heritage is preserved for the enjoyment of future generations.
In connection, LGU-Catbalogan City through the City Tourism, Culture, Arts and Information Office (CTCAIO) is set to convene the Local Culture and Arts Council (LCAC) in preparation for the upcoming Charter Month on June and the Manaragat Festival on August.
Traysikol or tricycle as Catbalogan City’s main transportation is set to be launched as a mini-festival in June to promote eco-mobility as a sustainable means of getting around and most especially to instill awareness and appreciation among Catbaloganons of traysikol as a source of cultural identity and resilience.
This is Catbalogan’s contribution to heritage preservation in ensuring that current generation respects local culture while future generation gets to enjoy it as a source of pride and identity.
(Photo by National Commission for Culture and the Arts; Article by Ador Hurtado)
#catbalogancity #nhm2018 #parasapamana #may2018#tagapangalagangpamana #captivatingcatbalogan #kulturakatbalogan#teamtourism #stepforwardcatbalogan
Catbalogan celebrates Philippines’ Month of the Ocean (MOO) 2018
May is celebrated annually in the Philippines as the Month of the Ocean (MOO) by virtue of Presidential Proclamation No. 57 issued in 1999.
The observance of the MOO aims to highlight the importance and significance of conservation, protection, and sustainable management of Philippine coastal and marine resources.
This year’s theme, “STAND UP, SAVE OUR REEFS” emphasizes the cause and effect relationship of our actions towards the environment and the ecosystem services and goods that the oceans provide to create a flourishing community.
In light of the current issues in our coral reefs, we are also highlighting the need to make a stand and save our front line barriers against coastal calamities.
Moreover, this 2018 is celebrated as the International Year of the Reef (IYOR), which aims to increase awareness and understanding of coral reefs, and to further conserve and manage valuable coral reefs and associated ecosystems.
(Photos by the Official Gazette of the Office of the President of the Republic of the Philippines and DENR)
http://ncr.denr.gov.ph/…/87-regional-articles-defa…/300-moto
#MOO #MOO2018 #monthoftheocean #may2018 #catbalogancity#stepforwardcatbalogan #captivatingcatbalogan #manaragat#kasugbongkatbalogan #IYOR2018Ph #IYOR2018 #TogetherForOurReefs
Catbalogan opens Eco Park prior to Earth Day 2018 celebration
As a prelude to the 2018 Earth Day celebration, the City Government of Catbalogan held its soft launching of the Cabugawan Eco Park at Barangay Cabugawan, Buri Island, this City last Saturday, April 21, 2018.
Led by no less than City Mayor Stephany Uy-Tan during the said soft launching, the eco park highlights the 3-hectare mangrove area made accessible through the 350-meter-boardwalk that stretches around the protected area with three gazebos, which will serve as a pitstop during eco-educational tours inside the park to be coordinated by the City Environment and Natural Resources Office.
The said eco park in Barangay Cabugawan will be managed by the barangay government and is part of the ecotourism program of the city through its Sustainable Tourism and Ecological Protection (STEP) Program under the Office of the City Tourism, Culture, Arts and Information.
The said program covers the whole island of Buri as included in the Buri Island Development Plan made in partnership with the Samar State University (SSU).
According to World Wide Fund for Nature (WWF), mangroves and their ecosystem is important because they are home to a variety of marine life including plant species as well as a primary coastal protection for communities.
According to WWF, more than 35% of the world’s mangroves are already gone, which figures is as high as 50% in countries such as India, the Philippines, and Vietnam, while in the Americas they are being cleared at a rate faster than tropical rainforests.
With this effort of the city government to not just protect the mangroves but to emphasize and highlight its importance, the eco park will also be a source of livelihood and employment for residents of Barangay Cabugawan through this social enterprise.
(Photos from City Mayor’s FB Page; Article by Ador Hurtado)
#catbalogancity #buriisland #cabugawanecopark #earthday2018#captivatingcatbalogan #kauswagkatbalogan #teamtourism#stepforwardcatbalogan
Mayor Stephany featured on 2017 UCLG annual report
Our very own City Mayor Stephany Uy-Tan was featured in the annual report for 2017 of the UCLG ASPAC – United Cities and Local Governments Asia-Pacific under its highlights section for the topic “Women Leadership”.
Catbalogan City, being an active member of the network and after hosting the Executive Bureau (ExBu) Meeting and Asia Pacific Conference in Catbalogan City last April 2017, Mayor Step was elected as the Co-Chair for the Standing Committee of UCLG ASPAC.
UCLG is a worldwide association, and the only local government organization recognized by the United Nations. It nominates 10 out of 20 members of the United Nations Advisory Committee of Local Authorities (UNACLA), the first formal advisory body of local authorities affiliated with the UN.
The Asia and Pacific region is the biggest of the Regional Sections in UCLG with linkages to more than 7,000 local governments. It represents well over 3.76 billion people- making up more than half of the world’s population– and incorporates economically fast developing countries such as China, India, and Indonesia.
(Report by Ador Hurtado)
#uclgaspac #catbalogancity #stepforwardcatbalogan #captivatingcatbalogan#kauswagkatbalogan #kadungganankatbalogan
Catbalogan to celebrate 2018 Earth Day with Climate Reality Project Philippines
The City Government of Catbalogan in partnership with the Climate Change Commission PH and The Climate Reality Project Philippines is celebrating the 2018 Earth Day on April 22, 2018 with the following activities:
– Jog-Bike-Walk for Earth (05:30 AM at City Plaza)
– Earth Bus: Biyaheng Kalikasan (06:00 AM onwards at City Plaza)
– Climate Reality Connectors Training (01:00 PM onwards at Lucas Wharf)
– Campus Corps Program (01:00 PM onwards at SP Session Hall)
– Public Film Showing of “Inconvenient Sequel: Truth to Power” (06:30 PM onwards at City Plaza)
And on April 21, 2018 (Sunday) will be the Soft Launching of Mangrove Boardwalk and School-Based Solid Waste Management at Barangay Cabugawan, Buri Island.
This year’s Earth Day theme is “End Plastic Pollution”, which emphasizes the call to change human attitude and behavior about plastics that threatens the survival of of our planet and humanity as a whole.
Join us in the fight against plastic pollution!
(Article by Ador Hurtado)
#catbalogancity #earthday #endplasticpollution #earthday2018#stepforwardcatbalogan #captivatingcatbalogan #kasugbongkatbalogan


c: text/html

text:
Marol
An marol[1] (alternatibo nga kasurat maról[2]) usa nga klase hin bukad. An siyentipiko nga ngaran hini Jasminum sambac (syn. Nyctanthes sambac) ngan ini usa nga espesye hin hasmin nga lumad o tuminongnong ha salatan nga Asya, ha Indya, Pilipinas, Myanmar ngan Sri Lanka. Tinatawag liwat ini ha iba nga dapit han Pilipinas nga sampaguita.
Ini in usa ha tulo nga nasodnon nga bukad ha Indonesya, kun diin kilala gihapon ini komo melati putih.
Ha Sri Lanka ini in mas kilala ha ngaran nga "Pichcha" or "Geta pichcha". An mga bukad in gingagamit ha mga templo Buddhista. An ngaran nga Sithapushpa in gingamit liwat para ha "pichha" ngan "Katarolu" liwat ha mga kadaan nga mga kasurat.
Sulod
Taksonomiya ngan mga ngaran[igliwat | Igliwat an wikitext]
An Jasminum sambac in klasipikado ha ilaraom han genus Jasminum ha ilarom han tribu Jasmineae. Ini in nahihilakip ha banay Oleaceae. Bisan an ngaran ha Ingles in "Arabian jasmine", an Jasminum sambac in diri orihinal nga tuminongnong ha Arabia.
Panhulagway[igliwat | Igliwat an wikitext]
Kahinungdanon[igliwat | Igliwat an wikitext]
Pilipinas[igliwat | Igliwat an wikitext]
Indonesya[igliwat | Igliwat an wikitext]
Cambodya[igliwat | Igliwat an wikitext]
Tsina[igliwat | Igliwat an wikitext]
Hawaii[igliwat | Igliwat an wikitext]
Indya ngan Butnga Sinirangan[igliwat | Igliwat an wikitext]
Kitaa gihapon[igliwat | Igliwat an wikitext]
Mga kasarigan[igliwat | Igliwat an wikitext]
- ↑ Makabenta, Eduardo A. Sr. Pagpurulungan nga Binisaya (Waray) ha Leyte ug Samar (Binisaya-English English-Binisaya Dictionary) (ika-2 nga edisyon). Adbox Book Distributors and Eduardo A. Makabenta Sr. Foundation. Quezon City Tuig 2004. ISBN 971-92875-1-9 (clothbound) ISBN 971-92875-0-0. Syahan nga pagmantala Quezon City:Emandzsons 1979. Ikaduha nga edisyon gin-editar ni Eduardo T. Makabenta Jr. pakli 88
- ↑ Tramp, George Dewey Jr. Waray-English Dictionary Dunwoody Press Kensington, Maryland USA 1995 pakli 264

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Waray-Waray News: PGMA pipirmahan an Credit Information System Act
By Alice Nicart
Borongan City (23 October) -- Nakatalaan pirmahan ni President Gloria Macapagal-Arroyo ha dire maiha an iginproponer nga Credit Information System Act (CISA) nga gintutohan makakaupay han hin -aaaraan yana nga pagpapautang bisan pa daw nga magamit ine komo marig-on nga pitad ha pagsustener han nagtutubo nga ekonomiya.
Sumala kan House Speaker Prospero Nograles, an CISA nga balaudnon in linalauman mapipirmahan yana nga bulan ug iya daw gintagusya an mga nagduso hine tungod han madagmit nga proseso; amo ine hira Manila Congressman Jaime Lopez ug han iya mga kaugropod ha komitiba.
Nagsering pa daw hi Nogralels, nga an maraot nga ginawian ha pagpapautang ha mga banko han Amerika an gintikangan han ira yana pagproblema ha panalapi o financial crisis; ngan kun naghihimakure man ngani in usa nga Amerika nga progresibo na ug poderoso, asya pa ba it Pilipinas nga ura-ura hin kamakure ha panalapi?. Salit, nagsering pa daw hi Nogralels, angay magin lesyon naton, ug bisan pa han iba nga nasud an kinamutangan yana hit Amerika. Ug usa na hine nga pitad an pagsurata hine nga balaudnon nga CISA nga may panuyo mahiduso in aktibo nga ginawian ha pautang ngan masusteneran an pagtubo han ekonomiya. (PIA) [top]


text:
Pangasinan
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An Pangasinan, ha opisyal nga pagtawag Lalawigan han Pangasinan (ha Pangasinense: Luyag na Pangasinan), usa han mga probinsya han Pilipinas. An kapital han lalawigan amo an Lingayen. Nahamutang it Pangasinan ha katundan nga butnga nga bahin han isla han Luzon ha daplin han Golfo han Lingayen. An bug-os nga kahaluag hin katunaan han Pangasinan mga 5,368.82 ka kwadrado nga kilometro. Sumala han census han tuig 2000, an Pangasinan mayda populasyon nga 2,434,086. An Pangasinense nga yinaknan amo an lumad nga yinaknan han kadam-an nga Pangasinense, pero gingagamit gihapon dinhe an Ilokano nga yinaknan ngan han Bolinao nga yinaknan. An populasyon han mga nagamit han Pangasinense nga yinaknan ha lalawigan han Pangasinan mga 1.5 ka milyon o ribo.
An ngaran nga Pangasinan nangangahulogan nga "lugar hin asin" o "lugar hin paghimo hin asin"; tikang ini han pulong nga asin ha Pangasinense nga yinaknan.
Sulod
Heyograpiya[igliwat | Igliwat an wikitext]
Politikal[igliwat | Igliwat an wikitext]
An lalawigan han Pangasinan ginbahin ngadto hin kap-atan kag upat (44) nga mga bungto, upat (4) nga mga syudad, mga 1,364 ka baranggay ngan unom (6) nga mga distrito kongresyonal.
Mga Syudad[igliwat | Igliwat an wikitext]
Mga Bungto[igliwat | Igliwat an wikitext]
Pisikal[igliwat | Igliwat an wikitext]
Nahamutang an Pangasinan ha kalondan nga butnga nga lugar han isla han Luzon ha Pilipinas. Ginsasapitan an Pangasinan han La Union ngan Benguet ha amihanan, han Nueva Vizcaya ngan Nueva Ecija ha sidlangan, ngan han Zambales ngan Tarlac ha salatan. Ha katundan han Pangasinan amo an Dagat Salatan Tsina ngan an probinsya nagpapalibot han Golfo han Lingayen.
It kahaluag han katunaan han Pangasinan mga 3,368.82 ka kwadrado nga kilometro. It Pangasinan mga 170 ka kilometro ha amihanan han Manila, 50 ka kilometro ha salatan tikang ha Syudad han Baguio, 115 ka kilometro ha amihanan tikang ha Subic International Airport and Seaport, ngan 80 ka kilometro ha amihanan tikang ha Clark International Airport.
Mga Sumpay ha Gawas[igliwat | Igliwat an wikitext]
- Opisyal nga Websayt han Gobyerno han Lalawigan han Pangasinan
- Pangasinan: Preservation and Revitalization of the Pangasinan Language and Literature


text:
José Gautier Benítez
Hi José Gautier Benitez, (Nobyember 12, 1851 - Enero 1880) usa nga Puertorriqueño nga manunurat. Natawo hiya han Nobyembre 12 han tuig 1851 ha Caguas. Nag-aram hiya hin ha España nga diin nakakuha hiya han iya grado. Inmuli hiya ha Puerto Rico ngan naghatag hiya han iya kalugaringon ha literatura ngan periodismo.. Gintukod niya an "Revista Puertorriqueña" han 1878. Hiya an sinisiring nga syahan nga persona ha romantisismo nga pagsiday ha Puerto Rico. An iya mga siday nga A Puerto Rico ausencia ngan A Puerto Rico regreso nagin kilalado. Namatay hiya hin tuberculosis dida han Enero han 1880.


text:
Comunidad Valenciana
An Comunidad Valenciana (opisyal nga ngaran ha Kinatsila; alternatibo nga kasurat ha Winaray: Komunidad Valenciana) o Comunitat Valenciana (opisyal nga ngaran ha Vinalensya) usa nga komunidad autonoma han Espanya nga nahamutang ha sidlangan han Península Ibérica. Nahamutang ini ha daplin han Dagat Mediterraneo, ngan nahimo ini han mga lalawigan o probinsya han Alicante, Castellón, ngan Valencia. Ginsasapitan ini ha amihanan han Cataluña ngan Aragón, han Castilla-La Mancha ngan Aragón ha katundan, ngan ginsasapitan ini ha salatan han Región de Murcia.
An teritoryo hini nahanunungod hin dako nga parte han teritoryo ha kaagi han Reino de Valencia (Ginhadi-an han Valencia), ngan gintawag ini hin damo nga mga ngaran ha paglabay hin panahon: sugad man ha kataposan han siglo XIX kilalado ini komo Región Valenciana ngan han paglabay han mga dekada han 1960 gintawag ini han diri-opisyal nga porma nga País Valenciano. Gin-gamit liwat an mga pagtawag nga antiguo Reino de Valencia (daan nga Ginhadi-an han Valencia) ngan ha pagpahalipot, Valencia, bisan man kon ini nga ngaran puyde magdara hin pagkalipat han syudad han Valencia o han probinsya han Valencia (kitaa an barasahon mahitungod han mga pagtawag han Comunidad Valenciana). An estatuto hin autonomiya dida han syahan nga artikulo, naghahatag han kahulogan han Comunidad Valenciana komo nacionalidad histórica.[1]
Mga kasarigan[igliwat | Igliwat an wikitext]
- ↑ Artículo 1 del Estatuto de autonomía de la Comunidad Valenciana.


text:
Yoyoy Villame
Hi Roman Tesorio Villame, nga kilalado nga ngaran nga Yoyoy Villame, (natawo han Nobyembre 18, 1932 ngan namatay han Mayo 18, 2007) usa nga Bol-anon nga magkaranta. Kilalado hiya tungod hin mga pataraw-an nga mga kanta. Damo han iya mga kanta, an mga laray o lirika la an kinumposo nga nagamit hin mga sikat nga mga tunog, pero mayda gihapon niya mga orihinal nga komposisyon. Nagkanta na hiya ha Sinugboanon, Iningles ngan Tinag-alog.
Diskograpiya[igliwat | Igliwat an wikitext]
Diri ini nga lista kumpleto
Mga Kanta[igliwat | Igliwat an wikitext]
- Magellan
- Dagohoy
- Philippine Geography
- Sion, 'Tion
- Mag-Exercise Tayo
- Butse Kik
- Nasaan Ka Darling?
- Tarzan at Barok
- Sabi Barok Lab Ko Dabyana
- Bungalo
- Nasalisihan
- Hayop na Kombo
- Da Da Da (Tsimis)
- Granada
- Huwag Yan (ha Sinugboanon: Ayaw Na)
- Unang Panunuod Ng Sine
- Diklamasyon
- The Bible
- Gusot Na Rin
- Mr. Robotbot-bot
- My Country, Philippines
- The Teacher and the Pupils
- Kaming Mga Waiter
- Exercise Boogie
- Trapik
- ABC Song
- Happy Birthday Song
- Wise (Lies)
- Laban, Bawi (Tagalog ngan Sinugboanon nga mga bersyon)
- Tigas (ha Sinugboanon Gahi)
- Naloloka
- Umuwi Ka Sa Iyong Hasban
- Luoy
- Kudeta ni Bonifacio
Mga Album[igliwat | Igliwat an wikitext]
- Threat Bomb
- Y.O.Y.O.Y.
- Magellan Philippine Geography
- Butse Kik Mag-exercise Tayo
- Kudeta Ni Bonifacio
- Kaming Mga Bol-anon
- MacArthur Ug Si Dagohoy


text:
Thor Heyerdahl
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Hi Thor Heyerdahl (Oktubre 6, 1914 ha Larvik, Noruega–Abril 18, 2002 ha Colla Micheri, Italya) amo in sikat-ha-kalibutan nga Norwego nga marine nga biyolohista nga may dako-in-interes ha antropolohiya, nga nakilalado tungod han Kon-Tiki nga Expedisyon nga diin nagbiyahe hiya pinaagi hin raft hin mga 4,300 ka milyas tikang ha Salatan nga America ngadto ha Tuamotu nga Kapurupod'an. Namatay hiya han Abril 18, 2002, tikang hin kanser ha utok.
Mga Dekorasyon ngan honoraryo nga degree[igliwat | Igliwat an wikitext]
- Miyembro, Norwego nga Sanghiran han mga Siyensya (1958)
- Fellow, New York Academy of Science (1960)
- Honorary doctorate, Universidad han Oslo (1961)
- Honorary doctorate, Sanghiran Sovietika hin mga Siyensya (1962)
- Honorary doctorate of humane letters, Unibersidad Luterano Pacifico (1996)
Kitaa Gihapon[igliwat | Igliwat an wikitext]
- Asteroid 2473 Heyerdahl gingaranan ha dungod han explorador
- Fatu Hiva: Back to Nature
- M/S Thor Heyerdahl, usa nga ferry nga ginngaran ha iya dungog (Yana M/S Vana Tallinn)
Mga Sumpay ha Gawas[igliwat | Igliwat an wikitext]
- Kon-Tiki Museo
- Research, mga sinurat ngan in litrato
- Mga expedisyon ni Thor Heyerdahl
- An 'Tigris' nga expedisyon, upod an kan Heyerdahl protesta kontra han gyera
- Pagsaysay ni Bjornar Storfjell: Usa nga reperensya han iya kataposan nga proyekto Jakten på Odin
- Maal og minne 1, 2002 a scientific critique of his Odin project, in English
- National Geographic nga biyograpiya


text:
Themistokles
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Hi Themistokles (ha Griyego: Θeuισtokλῆς; ha Linatin: Themistocles; ha Kinatsila: Temístocles; c. 524–459 UkK[1]) usa nga namuno dida han Atenanhon nga demokrasya dida han Persyano nga mga Gyera. Nagpabor hiya han pagpadukwag han puwersa kadagatan agod maatubang an peligro tikang ha Persya ngan ginkombinse niya an mga Ateniense nga iggasto an sobra nga ganansya nga nahalin han ira mga mina hin salapi ha paghimo hin mga bag-o nga mga sakayan - an Atenianhon nga puwersa panagat nagdamo tikang hin 70 ngadto hin 200 ka mga barko.
Hi Themistokles anak ni Neocles, usa nga Atenianhon nga diri kilalado ngan igo-igo an pagpakabuhi, an iya nanay usa nga taga-Caria o kondi man usa nga Thracian, o Abrotonum ha pira nga mga sumat. Diri gud damo it nahisabtan han mga panahon han syahan nga bahin han iya kinabuhi, pero damo nga mga manunurat an nagsurat han mito nga istorya nga maraot an batasan niya han bata pa hiya ngan ginbiyaan hiya han iya amay (e.g. Libanius Declamasyon 9 ngan 10; Aelian; Cornelius Nepos "Themistocles"). Posible hi Themistokes amo an strategos han iya tribo didto ha Marathon ngan ginsisiring nga naawa daw hiya han mga pagdaog ni Miltiades, ngan nagyinakan hiya ha iya kalugaringon, "Diri ak ginpapakaturog hit daog ni Miltiades" (ha Griyego: Oὐk ἐᾷ ue kaθeύδeιv tὸ toῦ Mιλtιάδou tpόπaιov).
Hi Themistokles amo an namuno han puwersa panagat han mga Griyego dida han Pag-awayan ha Atemisium ngan dida han Pag-awayan ha Salamis. Didto ha Salamis niya ginpirde an mga Jack is Life
Ha popular nga kultura[igliwat | Igliwat an wikitext]
- Dida han salida nga The
Mga reperensya[igliwat | Igliwat an wikitext]
- ↑ Hornblower and Spawforth (1998) s.v. Themistocles. Mga sekondarya nga mga ginkuhaan nagiiba han mga pitsa han katawo ngan kamatay. Iba nga mga pitsa ginhaatag amo an 525/523 - 460 BC.


text:
Douglas MacArthur
Hi Douglas MacArthur (26 Enero 1880 – 5 Abril 1964) in us'ka Amerikano nga five-star (lima ka bituon) nga Heneral ngan Field Marshal han Pilipinas. Hiya an Chief of Staff of the United States Army dida han mga 1930 ngan nagdara hiya hin dako nga papel dida han Pacifico nga frente han Gyera Pankalibotan II. Nakakarawat hiya han Medal of Honor tungod han iya serbisyo ha kampanya ha Pilipinas, nga naghimo ha iya ngan han iya amay nga hi Arthur MacArthur, Jr., an syahan nga mag-amay ngan anak nga ginpremyohan han medalya. Hiya in usa hin lima la nga mga tawo nga nakasaka ngadto han ranggo hin pagka Heneral han Army dida han Army han Estados Unidos, ngan amo la hiya an tawo nga nagin field marshal ha Army han Pilipinas.
Nagtubo hiya hin militar nga pamilya didto han Daan nga Katundan ha Amerika. Hi MacArthur amo an valedictorian ha West Texas Military Academy, ngan an Syahan nga Kapitan ha United States Military Academy ha West Point, nga diin grinmadwar hiya nga igbaw han klase han 1903.. Dida han 1914 nga pag-okupar han Estados Unidos han Veracruz, nagbuhat hiya hin misyon hin rekonosimyento, ngan tungod hini ginnomiar hiya para han Medal of Honor. Han 1917, ginpasaka hiya tikang hin major ngadto hin koronel ngan nagin chief of staff han ika-42 nga (Rainbow) nga Division. Ha pag-awayan ha Katundan nga Frente han Gyera Pankalibotan I, inmabot hiya han ranggo hin brigadier nga heneral ngan ginnominar otro hin Medal of Honor ngan ginpremyohan han Distinguished Service Cross hin makaduha ngan han Silver Star hin makapito.
Tikang han 1919 tubtob 1922, nagsirbe hi MacArthur nga Superintendent han U.S. Military Academy ha West Point, nga diin nagprobar hiya hin pipira nga mga reporma. An iya sunod nga buruhaton didto ha Pilipinas, nga diin han 1924 hiya an responsable han paghunong han Motin han Philippine Scout. Han 1925, hiya nagin major-heneral ngan amo an gimanghuri nga major-heneral han Army. Nagsirbe hiya dida han korte-militar ni Brigadier-Heneral Billy Mitchell ngan hiya an mangulo han American Olympic Committee han 1928 nga Summer Olympics ha Amsterdam. Han 1930, hiya an nagin Chief of Staff of the United States Army. Hini nga papel, nahabulig hiya han pagpa-iwas han Bonus Army nga mga na-protesta tikang ha Washington, D.C. han 1932, ngan han pagtukod ngan pag-organisa han Civilian Conservation Corps. Nagretiro hiya tikang han U.S. Army han 1937 ngan nagin Paragsagdon nga Militar han Gobyerno han Mankomunidad han Pilipinas.
Ginpabalik hin aktibo nga duty hi MacArthur han 1941 komo kumander han United States Army Forces in the Far East. In magsunod-sunod nga mga desastre inmabot, pagtikang han kabungkag han ira puwersa ha kalangitan han 8 Disyembre 1941 ngan han pagsalakay ha Pilipinas han mga Hapones. An mga puwersa ni MacArthur napiritan pag-atras ngadto ha Bataan, nga diin nagpabilin hira tubtob han Abril 1942. Han Marso 1942, hi MacArthur, an iya pamilya ngan an iya staff binmiya han harani nga Purô han Corregidor hin mga PT boat ngan nagkalagiw ngadto ha Australia, nga diin hi MacArthur amo an nagin Supreme Commander, Southwest Pacific Area. Tungod han iya depensa han Pilipinas, ginpremyohan hiya han Medal of Honor. Katapos hin labaw duha ka tuig hin pag-awayan ha Pacifico, natuman niya in saad nga bumalik ha Pilipinas. Iya pormal nga ginkarawat an pagsurender han Hapon han 2 Septyembre 1945, didto han USS Missouri nga naka-ankla ha Tokoy Bay, ngan iya gindumara an pag-okupa han Hapon tikang 1945 tubtob 1951. Komo nagdudumara han Hapon, igindumara niya hin dago nga mga pagbag-o ha ekonomiya, politika ngan sosyudad. Namuno hiya han United Nations Command han Gyera ha Korea tubtob han pagtanggala ha iya tikang ha pagmando ni Mangulo Harry S. Truman han 11 Abril 1951. Ha urhe hiya an nagin Mangulo han Board han Remington Rand.


text:
Plaza de soberanía
An mga plaza de soberanía amo an pulong nga ha kaagi (mga siglo XIX ngan XX) iginhatag ha mga teritoryo espanyol ha amihanan han Africa (ha kontraposisyon nga nahimo han protectorado español ha Marruecos). Ha yana, an pagtawag waray na mahigamiti, bisan man kon ha talagsaon ginagamit ini nga pagtawag hin impormal han mga teritoryo Espanyol ha amihanan nga Afrika.
Kahulogan[igliwat | Igliwat an wikitext]
Lilima an mga plazas de soberanía, nga ginbahin ngadto han mga plazas mayor ngan han mga plazas menor. An mga plaza mayor amo an yana nga mga syudad autonoma han Ceuta ngan Melilla, ngan an mga plaza menor amo an mga islas Chafarinas, an Peñón de Alhucemas ngan an Peñón de Vélez de la Gomera. Gawas han mga ini, an isla de Perejil, usa nga guti-ay nga islote nga waray may naukoy nahamutang harani han syudad han Ceuta, mga pira ka metros tikang han labnasan han Marruekos, nga nagin obheto hin usa nga konfrontasyon han Espanya ngan Marruekos han 2002. An Isla de Perejil agsob nga tinatawag nga usa nga plaza de soberanía. Diri udog ini ha kaagi, kundi usa nga "tuna hin waray". Ha sugad gihapon nga porma, an isla de Alborán tinatawag liwat nga agsob nga plaza de soberanía, kundi diri liwat udog ini ha kaagi, kundi ha pagdumara, kabahin ini han termino munisipal han Almería.
Kahamutang[igliwat | Igliwat an wikitext]
An mga plazas de soberanía nahamutang ha amihanan han Afrika, ha Dagat Mediterraneo. Mayda pira hini (an Ceuta ngan Melilla) nga mayda frontera upod han Marruecos. Mahitungod han kaso han Peñón de Vélez de la Gomera, ha pagtikang usa ini nga isla, kundi tungod hin linog han tuig 1930, an islote nahimo nga yana nahadugtong han dig-on nga tuna o tierra firme o mainland.
Estatus yana[igliwat | Igliwat an wikitext]
An mga plazas mayor, Ceuta ngan Melilla, nabalhin han 1995 ngadto hin mga syudad autonoma (baga hin sugad han mga komunidad autonoma), nga mayda mga labaw nga katungdanan kaysa hin munisipyo (puyde ini hira maghimo hin mga regulasyon ehekutiba, upod hin mga labaw pa nga mga katungdanan kaysa hin munispyo) kundi ubos iton ira kamutang kaysa hin komunidad autonoma (waray hira mga kalugaringon nga mga kamara lehislatiba). Ha yana, an pulong nga "plazas de soberanía" talagsaon ginagamit ha pagtawag haan duha nga mga syudad autonoma.
An mga plaza menor mga gudti nga mga puro o islote nga nahamutang tapad han labnasan amihanan han Marruecos. Waray ini sibil nga populasyon kundi mayda nira mga nahamutang nga mga militar. Tungod hin kawaray populasyon ngan kagudti-ay hin kadako, ini direkta nga gindudumara han Gobyerno han Espanya, ngan ini hira usa nga nalain nga kaso han nasod nga diin an mga nasabi nga islote diri gintatag-iyahan hin bisan ano nga lalawigan (gawas han Alborán, nga gintatag-iyahan han lalawigan han Almería), ngan diri liwat ini nanhilakip ha Ceuta o han Melilla, kundi mayda hira mga ispisyal nga istatus.
Mga sumpay ha gawas[igliwat | Igliwat an wikitext]
- Mga Isla ngan Peñon ha Amihanan nga Afrika, ha web han Ingenieros Militares de España.
- An mga plaza menores de soberanía: Chafarinas, Vélez ngan Alhucemas


text:
Concepcion, Tarlac
An Concepcion usa nga syahan nga klase nga bungto han lalawigan han Tarlac, Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 115,171 ka tawo ha 20,851 nga mga panimalay.
Mga baranggay[igliwat | Igliwat an wikitext]
An Concepcion ginbahin ngadto hin kap-atan kag lima (45) nga mga baranggay.
Mga sumpay ha gawas[igliwat | Igliwat an wikitext]
- Concepciontarlac.com
- Pasyalan Tarlac
- Philippine Standard Geographic Code
- 2000 Philippine Census Information
- Tarlac Directory


text:
CALUBIAN, Leyte – Ginpamumusil han anak an iya tatay kasangkulop han kulop ha Barangay Guadalupe, Calubian, Leyte.
Ginkilala an biktima nga hi Julito Montes Dillo, 55 anyos, may asawa, usa nga parag-uma.
Ginkilala naman liwat an suspek nga iya anak nga hi Jurney Dillo, 25 anyos, usa nga habal-habal driver ngan pareho nga residente ha nasabi nga lugar.
Ha interview han RMN kan PSInsp. Henry Avila, Chief Of Police han Calubian Leyte, nagawas ha ira inisyal nga imbistigasyon nga nabuhat han suspek an krimen tungod nga ginkikinastigo hiya ngan an iya nanay han ira amay.
“Ini nga suspek ngan an nanay ginkikinastigo daw pirmi han iya tatay ngada umabot an punto nga waray na hiya hingailob napusil niya.”
Gamit an tinatawag nga sumpak, naangkon han biktima an igo ha pira nga parte han iya lawas.
Nabaruan pa han RMN nga ginpipinamiling ngayan han mga kapulisan an biktima nga amay tungod nga may standing warrant of arrest ini nga Anti – Violence Against Women And Their Children (VAWC).
Samtang, gindara naman ha hospital an biktima.
Maatubang naman an anak nga suspek hin kaso nga frustrated parriside ngan an tatay hini in aatubangon an VAWC nga kaso.
Duha hira nga magtala-amay in pareho nga mapepreso.


text:
Sumerya
An Sumerya senesering nga gi-maiha-i nga sibilisasyon ha makasaysayan nga rehiyon han salatan Mesopotamia, yana nga salatan Iraq, ha panahon han Cobre ngan Temprano nga Bronze, ngan masesering nga syahan nga sibilisasyon ha kalibutan lakip an Hadin Ehipto ngan an Kapatagan Indus. Namumuhi ha kapatagan han Tigris ngan Euphrates, an mga mag-uruma nga Sumeryano in nakapagpatubo hin damo nga makakaon nga tanaman, nga tungod hin may mga sobra hini, hira in nakapag-ukoy ha usa la ka lugar ngan diri napapamurubalhin balhin.


text:
Adam Stefan Sapieha
An Iya Eminencia nga hi Prinsipe Adam Stefan Stanisław Bonifacy Józef Sapieha (Mayo 14, 1867 – Hulyo 23, 1951) amo in usa nga Polako nga Arzobispo han Simbahan Katolika Romana ngan amo an sinisiring han iba, nga nagmaestro kan Papa Juan Pablo II.
Hi Sapieha natawo han Mayo han 1867 ha kastilyo han Krasiczyn ngadto hin pamilya hin nobilidad. Hiya an putó han pito nga mga anak ni Prinsipe Adam Stanisław Sapieha-Kodenski ngan Prinsesa Jadwiga Klementyna Sanguszko-Lubartowicza.
Nag-iskwela hiya han Pontificio nga Gregoriano nga Unibersidad ha Roma, ngan diin didto gihapon hiya gin-ordinar nga padi han Oktubre 1, 1893. An nag-ordinar ha iya amo an hadí nga Obispo han Krakovia nga hi Jan Kardinal Puzyna de Kosielsko. Hi Padre Sapieha nagtrabaho anay komo pastor dida han diosesis han Lemberg, nga diin liwat nagsirbe hiya didto han seminaryo komo miyembro han fakultad hin upat ka tuig hangtod han kahimo niya nga rector hinin seminaryo.
Ginhimo hiya nga obispo han diosesis han Krakovia han Nobyembre 24, 1911, ngan ginkonsagrar hiya ni Papa Pío X han Disyembre 17 hadto gihapon nga tuig. Dida han pagpasaka han kan Sapieha diosesis ngadto hin yakan-balaod hin arsodiosesis han 1925, hi Sapieha amo an nahimo nga syahan nga Arzobispo han Krakovia han siyam-ka-gatos nga kaagi hini. Ginpremyohan hi Sapieha han 1936 han Busag nga Ágila nga Orden.
Han Agosto 1944, napiritan hi Arzobispo Sapieha pagpadalagan han iya seminaryo ha sekreto tungod han pagsalakay ngan pag-okupar han mga Nazi han Krakovia; ginbalhin niya an iya mga seminarista (upod an magigin Papa Juan Pablo II nga hi Karol Wojtyła) ngadto han iya balay han obispo agod matapos an ira pagtuón. Ginhimo hi Sapieha nga Kardinal nga Presbitero, han titulo nga S. Maria Nuova, han Pebrero 18, 1946, nga amo gihapon nga tuig nga iya gin-ordenar hi Karol Wojtyła, ngadto han pagka-padi Katoliko ha kapilya han iya pan-obispo nga urukyan. Maaram hi Sapieha nga hi Wojtyła magigin padi han batan-on pa ini dida han paghatag ni Wojtyła hin pag-uswag nga yaraknon dida han okasyon han pagbisita han arsobispo han iya iskwelahan.
Namatay hi Sapieha han Hulyo 23, 1951, ha edad nga 84. Hi Kardinal Sapieha ginlubong ha kastilyo han Wawel (ha Krakovia).


text:
Saldang
An Saldang iyo an bituon sa sentro kan Sistema Solar. Minalibot digdi an Kinàban asin iba pang mga planeta, mga bulalakaw sagkod kometa. Ini an pinakaimportanteng hinahalean kan enerhiya na nagsusuporta asin nagmamantenir kan buhay sa kinaban. An Saldang haros perpektong talidong na plasma na mainit nanggad. An diametro kaini 109ng beses pagkadakula sa tamanyo kan kinaban asin may masa ini nin 330,000 na beses sobra sa masa kan kinaban. An kumposisyon kemikal kaini magkabaranga sa tulong parte kan masa hidrogeno, asin an haros tada binibilog nin helium saka igwang mas dikit na mga kantidad nin mga elementong mas magagabat siring kan oxigeno, karbon, neon asin iron.[1]
Mga panluwas na takod[liwaton | liwaton an gikanan]
- [1] Sun:Facts and Figures. Kinua 25-03-15
Toltolan[liwaton | liwaton an gikanan]
- ↑ http://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/factsheet/sunfact.html Kinua 25-03-15


text:
Syudad han Sugbo
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An Syudad han Sugbo (o Syudad han Cebu, ha Sinugboanon: Dakbayan sa Sugbo) usa nga syahan nga klase nga syudad ha lalawigan o probinsya han Sugbo ha Butnga nga Kabisay-an nga rehiyon han Kabisay-an ha Pilipinas. Amo ini an kapital han Lalawigan han Sugbo ngan amo ini an ikaduha nga pinakaimportante nga metropolitano nga sentro han nasod. Nahamutang an syudad ha sidlangan nga dapit han Isla han Sugbo ngan amo ini an gimaihai nga syudad han nasod. Amo ini an main nga pag-ultan hin pamarko han nasod ngan base hin labaw hin 80% han mga kompanyiya hin panbarko han nasod. An Syudad han Sugbo amo gihapon an main nga pag-ultan, ha gawas han Manila, hin mga panlangyaw nga mga pagbiyahe hin idro han nasod ngan amo an pinakaimportante nga sentro hin komersyo, pannegosyo, ngan industriya han Kabisay-an ngan Mindanao, an mga salatan nga bahin han nasod. Tungod hini ngan iba pa nga mga aspeto nga an Cebu gin-agnayan nga amo an Hada nga Syudad han Salatan o Reyna nga Syudad han Salatan. Sumala han census han tuig 2000, mayda an Mandaue in populasyon nga 718,821 ka tawo ha 147,600 nga mga panimalay.
An Syudad han Sugbo amo an sentro hin metropolitano nga kahaluag nga tinatawag nga Metro Cebu, nga naglalakip han mga syudad han Mandaue, Lapu-Lapu, ngan Talisay. It Metro Cebu mayda populasyon nga sobra 2 ka milyon (o ribo) nga mga tawo. An Aeropuerto Panlangyaw han Mactan-Cebu, nga nahamutang ha Syudad han Lapu-Lapu mga karuhaan o baynte ka minuto nga pagbiyahe hin kotse tikang ha Syudad han Sugbo. Ha dumagsaan o amihanan-sidlangan han syudad amo an Syudad han Mandaue ngan an bungto han Consolacion, ha katundan amo an Syudad han Toledo, an mga bungto han Balamban, ngan Asturias, ha salatan amo an Syudad han Talisay ngan an bungto han Minglanilla. Tabok han Estrecho han Mactan ha sidlangan amo an Isla han Mactan nga diin nahamutang an Syudad han Lapu-Lapu.
Mga Sumpay ha Gawas[igliwat | Igliwat an wikitext]
- Opisyal nga Websayt han Gobyerno han Syudad han Sugbo
- Sun.Star Cebu
- Cebu Hotel
- Madali nga Giya hin mga Bisita ha Sugbo - Ano it Buruhaton, Ano it Kaka-onon, Ano it Kirita-on, Hain it Hurunan
- Mga Listahan ha Cebu - Lokal nga mga pasamwak para hin mga panhinabo, trabaho, serbisyo, pamalay/real estate, ngan komunidad.


text:
San Pascual, Batangas
An San Pascual usa nga syahan nga klase nga bungto ha lalawigan han Batangas, Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 49,041 ka tawo ha 9,744 nga mga panimalay.
An San Pascual mayda kahaluag nga 38.22 ka kilometro nga kwadrado.
Mga baranggay[igliwat | Igliwat an wikitext]
An San Pascual ginbahin ngadto hin karuhaan kag siyam (29) nga mga baranggay.
Mga sumpay ha gawas[igliwat | Igliwat an wikitext]
- Philippine Standard Geographic Code
- 2000 Philippine Census Information
- Website of the Municipality of San Pascual


text:
Papa Benedicto XV
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Hi Papa Benedicto XV (ha Linatin: Benedictus PP. XV), natawo nga Giacomo Paolo Giovanni Battista della Chiesa (Nobyembre 21, 1854 – Enero 22, 1922), naghadi komo Papa han Simbahan Katolika tikang han Septyembre 3, 1914 tubtob Enero 22, 1922. An iya pagin-Papa baga hin nahisalipdan han Syahan nga Gyera Pankalibotan ngan han mga dinangat ha politika, katilingban ngan katawhan ha Europa.
Mga sumpay ha gawas[igliwat | Igliwat an wikitext]
- Papa Benedicto XVI. (Inaleman)
- Vaticano nga websayt: Benedict XV; mga texto hin mga encyclico
- Lubnganan ni Benedicto XV – Vaticano nga mga Grotto


text:
Palauig
An Palauig usa nga ikatulo nga klase nga bungto ha lalawigan han Zambales, Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 29,983 ka tawo ha 5,945 nga mga panimalay.
An bungto han Palauig amo an giharani-i nga tuna han gin-angkon han Pilipinas nga EEZ, Scarborough Shoal (Panatag Shoal). Ginsisiring nga ini kabahin han bungto..
Mga baranggay[igliwat | Igliwat an wikitext]
An Palauig ginbahin ngadto hin napulo kag siyam (19) nga mga baranggay.
Mga sumpay ha gawas[igliwat | Igliwat an wikitext]
- Philippine Standard Geographic Code
- 2000 Philippine Census Information
- Barangay Level Classifieds for Palauig


text:
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An Dumangas usa nga ikatulo nga klase nga bungto ha lalawigan o probinsya han Iloilo ha Katundan nga Kabisay-an nga rehiyon han Kabisay-an ha Pilipinas. Nahamutang an bungto ha dumagsaan o amihanan-sinirangan han Syudad han Iloilo ha Isla han Panay. Sumala han 2000 nga census, mayda ini populasyon nga 56,291 ka tawo ha 11,262 nga mga panimalay.
An Dumangas ginbahin ngadto hin kap-atan kag lima (45) nga mga baranggay.


text:
Adlai Stevenson I
Hi Adlai Ewing Stevenson I (Oktubre 23, 1835 – Hunyo 14, 1914) usa nga Kongresista tikang ha Illinois. Hiya an Assistant Postmaster General han Estados Unidos han syahan nga pagdumara ni Grover Cleveland ngan an ika-karuhaan-kag-tulo nga Sugbong-Mangulo han Estados Unidos han ikaduha nga pagdumara ni Cleveland. Han 1900, hiya an waray magdaog nga kandidato han Partido Demokrata para han pagka-Sugbong-Mangulo han nga kaupod han kandidatura ni William Jennings Bryan ha pagka-mangulo.


text:
Cabucgayan
An Cabucgayan usa nga ikalima nga klase nga bungto han lalawigan han Biliran ha Sinirangan nga Kabisay-an ha Pilipinas. Sumala han 2000 census, an bungto mayda populasyon nga 17,691 ka tawo ha 3,372 nga mga panimalay.
An ngaran nga Cabucgayan ginkuha tikang han pulong nga bukgay tungod han kadamo nga bukgay dida hini nga lugar.
Mga Baranggay[igliwat | Igliwat an wikitext]
An Cabucgayan mayda napulo kag tulo (13) nga baranggay.
- Balaquid
- Baso
- Bunga
- Caanibongan
- Casiawan
- Esperanza (Pob.)
- Langgao
- Libertad
- Looc
- Magbangon (Pob.)
- Pawikan
- Salawad
- Talibong
Mga Sumpay ha Gawas[igliwat | Igliwat an wikitext]


text:
An Pilipinas nga tinatawag ha opisyal nga Republika han Pilipinas (Iningles: Republic of the Philippines o The Philippines, Espanyol: República de Filipinas), usa nga nasod ha Timugan o Habagatan-Sidlangan nga Asya. Mga 1,210 ka km (750 ka mi) tikang han kontinente mismo han Asya ngan ini 7,107 nga mga isla o puro nga kabahin han Kapuropod'an Malay.
An ngaran han nasod nagtikang kan Ruy López de Villalobos nga nagngaran han mga isla han Samar ug Leyte, Las Islas Felipinas ha dungog ni Hadi Felipe II han Espanya dida han iya ekspedisyon hadton 1543. An kapuropod'an ginngaran hin damo nga mga ngaran sugad han Spanish East Indies, Bag-o nga Kastilya (Nueva Castilla), Kalondan nga mga Isla (Islas del Poniente), Kapuropod'an ni San Lazaro (Islas de San Lázaro) ngan iba pa. Ha kataposan, Filipinas an ginngaran han bug-os nga kapuropod'an.


text:
Pagpaumento ha sweldo han mga magturutdo, iginpanawagan durante han World Teachers Day celebration
Samtang suspendido an mga klase ha kadam-an nga mga elementary ngan secondary schools ha Sinirangan Bisayas, utro naman nga iginpanawagan han Alliance of Concerned Teachers – Eastern Visayas an maiha na gin-aaro nga pagpaumento han sweldo han mga magturutdo.
Ha pahayag ni ACT Eastern Visayas spokesperson ngan public school teacher-leader Jonathan Urmeneta, lakip an mga magturutdo ha public schools ha mga propesyunal nga guti nala an nahi-ti-takehoom nga sweldo tungod pala han mga kabaraydan ha buhis.
Pero iba naman an nagin pahayag ni Department of Education o DepEd Secretary Leonor Briones han nagsiring ini nga sadang na an yana nga sweldo han mga teachers ngan di na daw angay dugngan an mga allowances han mga magturutdo.
Mahibabaruan tikang ha datos han DepEd nga an entry-level nga teacher in nakakakarawat hin porlomenos baynte-kwatro-mil-tres-cientos-nobenta-y-nuybe (24,399.00) pesos kada bulan nga lakip an ira basic pay, Personal Economic Relief Allowance ngan personal benefit contributions ha GSIS, Philhealth, PAG-IBIG ngan damo pa.
Pero ha pag-aram han ACT, haranis deci-sais-mil (16,000.00) pesos o mas guti pa an nakakarawat han mga magturutdo, waray pa hini an mga loans kun diin kasagaran nabibiktima an mga teachers han loan sharks.
Yana naman nga World Teachers Day, naghihingyap an Alliance of Concerned Teachers nga babatunon han gobyerno an ira panawagan nga umento kun diin ginduduso yana han ACT Teachers Partylist ha Konggreso an House Bill 56. Gin-uunod han HB 56 an baynte-singko-mil (25,000.00) pesos nga pasweldo ha entry-level teachers samtang deci-sais-mil (16,000.00) naman nga minimum ha non-teaching nga empleyado han DepEd.


text:
Maluku (lalawigan)
An Maluku usa ka lalawigan han Indonesya. Naglalakip hini han sentro ngan salatan nga mga rehiyon han Kapurupod-an Maluku. An panguna nga syudad ngan ulohan han probinsya han Maluku amo an Ambon ha gutiay nga Isla Ambon. Ini nga probinsya may-ada populasyon nga 1,533,506 sumala han senso han 2010, ngan an kaurhian nga pagbanabana (para han Enero 2014) kay 1,708,190.
Ngatanan nga parte han Kapurupod-an Maluku anay bahin han uusa nga probinsya tikang 1950 tubtob 1999. Han 1999, an norte nga dapit han Maluku (anay naglalakip han Rehensya Maluku Utara, an Rehensya Halmahera Tengah ngan an Syduad han Ternate) in ginbulag para makahimo hin lain nga probinsya han Norte han Maluku (Pinulongan Indonesya: Maluku Utara)


text:
TACLOBAN CITY – Natuod an mga parag-uma ha rehiyon-8 nga an panmatay han mga parag-uma ha Hacienda Luisita usa nga hilarum nga basaranan nga an usa nga lider waray kapas magdara han tinuod nga interes han kablas nga katawhan ngan nagpapakita han waray kakayahan solbaron an sugad nga samwak nga panhitabo ha aton katilingban.
Magngangarat ini nga panhitabo diin man mahingadto an dulaw nga presidentiable labi na tungod kay ha siyam (9) ka-anyos hini nga pagka-kongresista han Tarlac, diin nahitabo an massacre, waray ini maghatag hin solusyon lugod nagpabor han grabe nga paghuthot ngan paniniyupi han mga dagko nga agaron maytuna sugad han Cojuangco-Aquino.
“Kinahanglan ibalik an tuna han mga parag-uma ha Hacienda Luisita kay gin-agaw ini han mga Cojuangco-Aquino ha mga parag-uma, ngani an pakautang ha bangko han mga Cojuangco-Aquino in mayda kasarabutan nga papautangon hira ha basaranan nga ipanhahatag na an tuna ha mga organisado nga parag-uma” pahayag ni Nestor Libeco, Secretary-General han SAGUPA-SB.
Nakikita pa ngani han mga parag-uma nga an nagpapaluyo han dulaw nga presidentiable in mga kontra-parag-uma labi na an tinatawag nira nga “Big Man ha Senado” kay hiya mismo ini an naghimo han DOJ Opinion 44 han panahon ni anay pangulo Cory Aquino nga naglelegalisa han hagluag nga kumbersyon han agrikultural nga katunaan ha bug-os nga Pilipinas.
“Diri na masuber ha mga parag-uma an islogan han dulaw nga presidentiable nga diri hiya mangangawat kay maiha na hira nga nangawat ha kusog pagtrabaho han mga parag-uma para magriko an mga Cojuangco-Aquino, pati ngani kinabuhi in gin-kawat pa nira” dugang pa ni Libeco.
Ini nga panhitabo in waray duda nga mahihimo pa niya kun magpapabilin hiya nga malingkod ha gobyerno sugad nala han panhitabo dinhe aton nga dapit han Leyte Saba Basin nga lugar diin mismo an aada nalingkod ha poder han gobyerno an nagmalahimo nga mangagaw hin tuna ha mga kablas nga parag-uma.
Mahinunumdoman nga nangunguna ha surbey an dulaw nga presidentiable ha iya propaganda nga “matadong nga dalan ngan diri mangangawat ha katawhan”, nga tarehas han iya iginpakita ha eksperyensya ngan kakayahan.
TACLOBAN CITY – Disperado nga nahurak na liwat labi yana nga pira nala kaadlaw an tiarabot nga piniliay, an mga mag-iha na ngan pautro-otro nga psywar han militar ngan mga ahente han gobyerno para dauton an mga progresibo nga kandidato ngan partylist ha aton rehiyon.
Ginpakita han militar ngan mga galamay hini an mahugaw ngan malisyoso nga pagsumpay han legal ngan diri armado nga mga indibidwal ngan progesibo nga grupo han aton sosyedad, ha mga armado nga grupo sugad nala han NPA ha mga pagpipintura hini ha mga campaign materials ngan surat nga naghahadlok ha mga progresibo nga grupo ngan indibidwal ha mga nakalabay nga semana yana nga bulan.
“An panurat ha mga kapitan nga diri botosan an mga progresibo nga partylist ngan indibidwal nga target han estado in diri la yana nga panahon ngan diri la dinhe ha aton rehiyon kundi samwak ini nga maaraot nga taktika han militar ha Luzon, Visayas ngan Mindanao para hadlukon an katawhan” pahayag ni Frank Falguera, Secretary-General han ANAKPAWIS-EV.
Nahisamwak pala ha diri maiha nga panahon an usa nga panarhog nga surat han legal council han mga parag-uma nga hi Atty. Katrina Castillo ngan yana mismo ha bug-os nga mga kapitan ha Norte han Samar nga nagwa-warning ha mga kapitanes nga kun bumutos ha mga progresibo partylist ngan indibidwal in suspek nga NPA.
“Diri mapupugngan an tinuod nga boses han katawhan han mga naghahadi ngan hakug ha aton katilingban, napamatud-an na ini bisan ha panahon nga waray tagi hin pondo an mga progresibo nga partylist ha kongreso sugad han ANAKPAWIS, pagpreso ngan pagpatay han mga lider hini han rehimen US-Arroyo, lugod nagpapabilin an kadig-on ngan determinasyon para tumindog ngan atuhan an mapaniyupi nga sistema ngan balaud ha katilingban” dugang pa ni Falguera.
Mahinunumdoman nga ha kada panahon han eleksyon dako an kahadlok han mga agaron maytuna ngan burukrata kapitalista ha kongreso, senado ngan malakanyang nga umungbaw an tinuod nga interes han katawhan sanglit desperado ini nga nagmamalahimo nga dauton an mga progresibo nga hugpo.
TACLOBAN CITY – Klarado ka upay an mga pahayag han mga militar ha rehiyon-8 nga bisan-o san-o waray interes nga magdara han tinuod nga reporma ha tuna ngan kauswagan han katawhan labi na an mga kablas nga parag-uma ha aton rehiyon.
Ha pahayag ha mga media ha nakalabay nga sabado ngan domingo, lantaran nga ginkukontra han mga tagapagyakan han militar labi na hi Roberto Gacuma an maiha na nga ginhihingyap nga magkamay-ada kalugaringon tuna ngan kauwagan an mga kablas nga parag-uma ha rehiyon.
“Imbes nga suportahan han gobyerno ngan militar hini, ginpapakaraot pa lugod an mga lihitimo nga ungara han katawhan han mga lihitimo nga organisasyon han mga parag-uma ha aton rehiyon ngan sugad man han natindog nga legal council han mga parag-uma nga hi Atty Catrina Castillo” pahayag ni Nestor Lebico, Secretary General han SAGUPA-SB.
An sustinido nga pagpahayag han mga problema ha tuna, kagutom ngan grabe nga kakablasan han mga parag-uma ha rehiyon in lihitimo nga katungod labi na nga ginhahambog han gobyerno nga nag-uswag an kabutang han katawhan Pilipino ha pagdumara han US-Arroyo nga rehimen.
Mismo an mga datos han diri pala maiha nga survey han SWS in aada ha 43% han mga pamilya nga Pilipino an kalugaringon nga nagpahayag nga hira in pobre, mas grabe pa ini ha aton rehiyon diin naigo han pan-ekonomiya nga krisis, kalamidad ngan grabe nga militarisasyon ha kabaryuhan.
“Diri ginbabaton han gobyerno labi an militar an mga isyu nga gin-aaraba han katawhan lugod ira gin-iiba an storya nga ini nga mga lihitimo nga organisasyon nga nagdedemanda han tinuod nga kauswagan in ginpapaluyoan han NPA, Terorista ngan iba pa nga pakaraot para diri tagan hin tinuod nga solusyon an nasabe nga ungara han mga kablas” pagtatapos ni Lebico.
TACLOBAN CITY – Humubas an tubig ha uma, naggugtak an hagna, waray tumubo ngan namunga hin tuhay an mga pananom nga humay, an mga namunga nasunog ngan nangitom an mga uhay. Ha sugad nga kahimtang lumuros hin 65% an ira ani. Amo ini an mga makikita nga epekto han El Niño ha mga hagna nga waray irigasyon. An daan hamubo na nira nga produksyon, mas ginpahamubo pa han El Niño.
Basar han pag-aram nga ginhimo han Samahan han Gudti nga Parag-uma ha Sinirangan Bisayas (SAGUPA-SB) ha Calbayog City, ini nga uma masobra usa la ka kilometro an kahirayuon tikang ha syudad han Calbayog. Pero han pagtikang han waray uran-uran dida han Pebrero, waray pa hira mabisita han ahensya han gobyerno nga unta manginginano ha ira. Man ngani, tikang han una haros waray hira ayuda nga nakukuha o bisan naman la pagbisita han mga natutungdan nga ahensya han gobyerno.
“An ira abereyds nga ani naabot la hin 17 ka sako ha ¾ ka ektarya, nag-aantos nala hira kay waray man papaibhan. Sanglit ha yana nga naatake an El Nino ha kaumahan, dako gud an distroso ha ira pananum. Han yana nga kat-ani, 5 nala ka sako nga humay an ira naani. Dako nga kalugian ha ira parte kay mabahin pa hira ngadto han tag-iya han tuna ngan kulang pa hin duro an ira ani para makasapar han ira gastos ha pagtanom” pahayag pa ni Nestor Levico – Secretary-General han SAGUPA-SB.
Sanglit, gutom an ira mga pamilya yana kay waray na hira humay, waray gihap hira iparalit hin sura.
“Diri la hira biktima han kawaray kalugaringon tuna nga gin-uuma, biktima hira han pyudal nga sistema han produksyon, biktima hira han El Niño nga durot han climate change nga hinimuan han mga agro-kemikal ngan dagko nga mga kumpanya ha manupaktura nga kaudgan mga pananag-iya han mga imperyalista ngan land conversion sugad han Diversion Road Project ngan NAPOCOR. Klaro hira nga biktima han pagpasibaya han gobyerno han ira responsibilidad ngadto ha sektor han agrikultura. An calamity fund han gobyerno nahingangain daw la? Dugang ni Levico.
Kon mahinunumduman, grabe nga nakaapekto an El Niño ha bisan diin nga dapit ha bug-os nga Pilipinas ngan nagin prinsipal nga biktima hini an mga parag-uma. Dugangan pa an pagigin iresponsable han gobyerno han waray aksyon nga ginhimo para makasolbar porlo menos han gin-aabat yana nga kagutom ngan kakablasan han mga parag-uma.
TACLOBAN CITY – Ginhihinumdom naton an ika-64 ka anyos han Bataan Day yana nga Abril 9, 2010 diin yukot-yukot nga kinabuhi an naghalad han aton mga bayani nga Pilipino para pirdehon an mga mapaniyupi ngan mananakop nga langyaw.
Ginpapakita an kadig-on ngan determinasyon han katawhan Pilipino ha paglulugaring agud umuswag, ngan diri ini bulag kundi haum nga panawagan yana nga panahon nga kinahanglan magka-urusa an kablas nga katawhan para ipatuman an tinuod nga demokrasya ngan kauswagan.
“Ha damo nala nga mga anomaliya nga ginhimo han mga Tradisyunal nga Politiko ha aton gobyerno ginbabaliwaray la an nahimo nga kabayanihan han aton mga ninuno para han tinuod nga pagserbe han aton nasud” pahayag ni Frank Falguera, Secretary General han ANAKPAWIS-EV.
Damo na an naglabay nga mga rehimen kahuman han Bataan Day pero mas lugod nga nagtikakure an kabutang han katawhan Pilipino ngan mas nahimutang ini ha paniniyupi, kontrol ngan pangangawat han karikuhan han nasud Pilipinas han mga langyaw nga kapitalista.
“Ginpakita han ANAKPAWIS nga mga representante nga waray ini hira magpariko, umato ha mga anomalya han gobyerno ngan sabwatan hini ha mga langyaw ngan naghimo hin mga balaudnon ngan balaud para ha interes han katawhan” pagtatapos ni Falguera.
Mahinunumdoman nga an Araw ng Kagitingan in kada tuig nga ginhihinumdom para mag-giya ha aton han tinuod nga pagserbe ha katawhan ngan tama la nga igpadayon ini nga spirito ug kawsa para han tinuod nga pagbabag-o.
TACLOBAN CITY – Usa nga panmadalian nga solusyon han kagutom ngan kakablasan an yana pala nga pinahiluag nga programa han gobyerno nga 4P’s (Pantawid Panpamilyang Pilipino Program) ha aton rehiyon.
Diri masosolbar han 4P’s an maiha na nga ugat han kakurian, an kawarayan tuna han mga parag-uma tungod han buwa nga programa ha agrikultura han gobyerno ngan kawaray pagtagad han seguridad ha pagkaon diin numero uno la gihap kita nga importer hin bugas ha bug-os nga kalibutan.
“An 4P’s in baga la hin pagtugway paglakat hin tulo (3) ka-dupa ha maabot tulo (3) ka kilometro nga San Juanico Bridge” pahayag ni Nestor Lebico, Sekretaryo Heneral han SAGUPA-SB.
Tikang dumuso an 4P’s nga programa damo na an mga reklamo nga umabot para hini, an pinakapresko an pag-gamita hini han mga politiko para han ira kandidatura nga diin diri gintatagan an diri nabutos han usa nga ma-impluwensya nga politiko nga aada ha poder ngan an mas masaklap pa an diri tuod nga paghahatag han igsakto nga kantidad nga kada ika-3 pa kada bulan an paghatag imbes kada bulan ini.
Labot han limitado nga ihap han natatagan hini diri supesyente an nakakarawat nga P1,400 kada bulan han usa nga pamilya nga mayda maximum nga tulo (3) anak nga benepesyaryo, tungod ini nga mas nagtitikamahal an aton mga papliton ngan lubong ha utang labi na an mga kablas nga parag-uma tungod han plete ha tuna ngan damo nga mga kagarastusan ha pag-uma.
“Kun seryuso an gobyerno ha pagbulig han kablas nga katawhan kinahanglan niya tagan duon an tinuod nga reporma ha agraryo nga kadungan magsosolbar han seguridad ha pagkaon ngan tinuod nga mga serbisyo sosyal diri lugod pagkurakot ha mga pondo hini” dugang pa ni Lebico.
Mahinunumduman nga yana pala nga bulan iginlakip na han 4P’s nga programa an mga sentro nga syudad ngan bungto ha aton rehiyon kaupod na an Tacloban kumo solusyon han kakurian nga ginsubad ha nasud Africa han aton gobyerno.
TACLOBAN CITY – Ha diri pala maiha nga panahon haros hul-os na nga gintatag-iya han mga pribado nga kompanya an aton surok han aton kuryente ha aton rehiyon ngan mismo hul-os na nga pananag-iya an transmisyon hini. Nagpapakita ini han diri kaseryuso han gobyerno nga tagan hin solusyon an maiha na krisis han sektor kay dako nga ehimplo na an nahitabo nga pribatisasyon ha Luzon nga mas nagpahataas pa lugod han sukot ha kabaraydan ha kuryente.
Labot han gin-aantom nga paghataas pa han mahal na kupay nga kuryente ha aton dapit, iginkapa-usa ini han molopyo ha bug-os nga rehiyon-8 nga ha panahon han hul-os nga pagkotrola han mga kapitalista han aton kuryente ha aton rehiyon amo lugod an panahon han tigda la nga pagkaada black-out pira pala ka-adlaw an naglabay.
“Imbes nga himuon nga batakan nga panginahanglan an kuryente ha katawhan nga proprotektahan kunta han gobyerno, baligya na ini nga kontrolado han mga linta nga kapitalista” pahayag ni Frank Falguera, Secretary General han ANAKPAWIS-EV.
Nahibuyagyag ha puliko nga aada na ha 67% nga pananag-iya han Lopez ngan Aboitez an power generation ha aton rehiyon nga diin nagkakantidad hin 58 bilyon pesos an kapalit han EDC han mga Lopez nga babaydan sakob hin 20 ka tuig.
“Ini nga mga senaryo nga ginpapakita pala nga aga pa han mga kapitalista ha kuryente ha aton rehiyon in segurado na liwat nga mahihimo nga tungtungan han paghataas han kabaraydan ha kuryente ngan klarodo nga kartel an nakikita ta hini nga industriya” dugang pa ni Falguera.
Mahinunumduman nga tikang han marso hini nga tuig in hul-os nga nagkaada hin krisis ha kuryente ha bug-os nga Pilipinas ngan dako nga higayon han mga kapitalista nga singabuton an krisis para dagko pa nga tubo an makuha hini tikang ha mga kablas nga katawhan.


text:
Singbahan Katoliko
An Singbahan Katoliko Romano amo an gidadako-i nga singbahan han kalibutan Kristiyanismo, nga an mga nagtotoo mayda katunga han ngatanan nga singbahan nga Kristiyano ngan kat-unom (1/6) han popyulasyon han katawhan. An gihahataasi nga katuna-on nga tagboot ha butang han pagsarig, moralidad ngan tagdumara han singbahan amo an Santo Papa, yana hi Papa Benedicto XVI, nga nagkakapot han gihahataasi nga otoridad, kaupod an kolehiyo han mga obispo, nga hiya liwat an ulohan.
Pinanbasaran[igliwat | Igliwat an wikitext]
Mga sumpay ha gawas[igliwat | Igliwat an wikitext]
- Vatican.va – Opisyal nga website han Santa Seda
- News.va – Opisyal nga website han mga sumat
- Vatican YouTube – opisyal pasalida ha YouTube