text:
Batanes
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An Lalawigan han Batanes amo an pinaka-amihanan ngan giguti-ayi nga probinsya han Pilipinas, ha populasyon ngan ha kahaluag hin katunaan. An kapital han lalawigan amo an Basco.
An probinsya nahabug-os hin napulo ka isla (nga tinatawag nga Kapuropod-an Batanes) nga nahamutang hin mga 162 ka km ha amihanan tikang han Luzon didto han Estrecho han Luzon ngan an lalawigan lakip han Siong han Cagayan nga rehiyon ha Luzon. Tikang hini nga kapuropod-an, an gidako-i ngan pinaka-importante ha ekonomiya nga mga isla amo an Itbayat, Batan and Sabtang.
An Kapuropod-an Batanes nahabulag tikang han Kapuropod-an Babuyan han Cagayan nga lalawigan han Balintang Channel ngan nahabulag gihapon tikang ha Taiwan han Bashi Channel.
An pinakaamihanan nga isla o puro han lalawigan ngan han Pilipinas amo an Isla han Mavudis (Yami). An iba nga mga isla amo an Misanga, Ditarem, Siayan, Itbayat, Dinem, Batan, Sabtang, Ivuhos, ngan Diadekey.
An gin-uukyan la nga mga isla amo an Itbayat, Batan, ngan Sabtang. An Batanes mga 190 ka kilometro ha salatan han Taiwan.
Sulod
Katawhan ngan Kultura[igliwat | edit source]
An mga lumad nga tawo han Batanes tinatawag nga mga Ivatan ngan mayda hira mga ginsasaro-an nga kultural ngan panyinaknan nga mga pagkasugad upod han mga Tao mga katawhan han Isla han Orchid. Gawas la hin mga katulinan nga Espanyol nga nahi-api han Ivatan hin pira nga mga siglo, an mga Ivatan ngan Tao nga mga katawhan parehos.
Ini nga kabulag hin nasod amo an dangat han pagsalakay han Dutch o Olandes han tuig 1642. An amihanan nga bahin han gin-uukyan han mga Ivatan, Formosa ngan Isla han Orchid nga hadí kabahin han Virreinato han Nueva Espanya, nakuha han mga Olandes ngan ini liwat hira ginpa-iwas han tuig 1662 hin mga puwersa han Intsek nga Ming nga Dinastiya, nga pinamunoan han Intsek nga pirata nga hi Koxinga nga nagtukod han iya kalugaringon nga Hadi han Taiwan.
An salatan nga bahin han gin-uukyan han mga Ivatan, an mga isla o kapuropod-an han Batanes, ginreesforzar ngan ginpakusgan hin mga refugee nga mga Espanyol tikang ha Formosa ugsa hira gin-api hin formal dida han ika-18 nga siglo han gobyerno Espanyol ha Manila.
An mga ginagamit nga mga yinaknan ha Batanes amo an Ivatan, nga ginagamit ha mga isla han Batan ug Sabtang, ngan an Ichbayaten, nga ginagamit ha isla han Itbayat .
Heyograpiya[igliwat | edit source]
Politikal[igliwat | edit source]
An Batanes ginbahin ngadto hin unom (6) nga mga bungto.
Mga Bungto[igliwat | edit source]
Pisikal[igliwat | edit source]
An Batanes nahamutang hin grupo hin mga isla o kapuropod-an nga tinatawag nga Kapuropod-an Batanes ngan amo ini an pinakaamihanan nga mga isla han Pilipinas. Nahimutang ini ha butnga han Kapuropod-an Babuyan (nga lakip han Lalawigan han Cagayan) ngan han Taiwan. An mga isla guti-ay la an mga nangungukoy ngan mayda pagkamasurong hin mga bagyo.
An tulo nga mga gidako-i nga mga isla amo an Itbayat, Batan, ngan Sabtang. An pinakaamihanan amo an Isla han Mavudis.


c: text/html

text:
Pagsirot hin kamatayon
An pagsirot hin kamatayon (Ingles: Capital punishment o death penalty) in usa ka legal nga pamaagi kun diin it usa ka tawo in ginpapapatay han estado komo usa nga pagsirot han usa ka krimen. An judicial decree nga it usa ka tawo in ginsisirotan hini nga pamaagi in usa ka sentensya hin kamatayon, samtang an pagbuhat gud hini in usa nga execution. An mga krimen nga nagreresulta hin pagsirot hin kamatayon in ginkikilala komo capital crimes o capital offenses. An termino nga capital in nagtikang ha Latin nga capitalis, nga may kasirigngon "hiunong han ulo" (natudlok ha pagbitay hin pagpugot).[1]
An pagsirot hit kamatayon, ha mga naglabay, in ginbubuhat han kadam-an nga sosyudad, komo usa ka pagsirot hit mga kriminal, ngan mga disidente han politika o relihiyon. Ha kasaysayan, an pagbuhat hit sentensya hin kamatayon in agsob may lakip nga pagkastigo, ngan it pagbitay in agsob ginbubuhat ha publiko.[2]
Ha pagkayana, may-ada 58 nga mga nasud in aktibo nga nagbubuhat hin pagsirot hin kamatayon, 98 nga mga nasod in de jure nga diri na ginpapatuman para han ngatanan nga mga krimen, 7 an diri na ginpapatuman para han mga yano nga krimen la (ginpapadayon la liwat para hit mga pinaurog nga mga sala sugad hin krimen ha gyera), ngan 35 an de facto nga waray na nagpatuman (waray gumamit hini ha diri maubos hit napulo ka mga tuig ngan/o nagpapailarom ha moratoryum).[3] An Amnesty International in nag-aasoy nga kadam-an nga mga nasud in mga abolisyonista; ha ngatanan, ini nga katig-uban in nag-aasoy nga 140 ka mga nasod in abolisyonista ha balaod o pagpatuman.[3] Ginbabanabanahan nga 90% han ngatanan nga pagbitay ha kalibutan in nahihitabo ha Asya.[4]
Haros ngatanan nga mga nasod ha kalibutan in gindidire an pagbitay hit mga indibiduwal kun an edad in diri pa naabot hit 18 anyos ha takna han pagbuhat han ira mga krimen; tikang 2009, Iran, Saudi Arabia ngan Sudan la an nagpapabilin nga nagbubuhat hiton nga mga pagbitay.[5] Iton nga klase hiton pagbitay in gindidire ha ilarom han balaodnon pankanasoran.[5]
Iton pagsirot hin kamatayon in nagdadara hin aktibo nga kontrobersya ha durudilain nga mga nasod ngan mga estado, ngan an mga posisyon hinin in puyde magkakadurudilaindain bisan ha sakob hin usa nga ideolohiya politikal o rehiyon kultural. Ha sakob han Unyon Europeo nga mga api nga estado, an Artikulo 2 han Charter of Fundamental Rights of the European Union in gindidiri an paggamit hit pagsirot hin kamatayon.[6] An Konseho han Europa, nga may-ada 47 nga mga api nga estado, in gindidire liwat an paggamit hin pagsirot hin kamatayon han ira mga miyembro.
An United Nations General Assembly in nagpadig-on, ha mga tuig 2007, 2008 ngan 2010, hin diri-nagkakahigotan nga mga resolusyon nga nagtatawag para han usa ka kalibutanon moratoryum hin mga pagbitay, nga may-ada panlantaw hin kadayunan nga abolisyon.[7] Bisan damo na mga nasod in diri na nagpapatuman hin pagsirot hin kamatayon, labaw hit 60% han kanan kalibutan katawhan in molupyo ha mga nasod kun diin it mga pagbitay in nanhihitabo, sugad han Kanan Katawhan Republika han Tsina, Indya, Estados Unidos han Amerika ngan Indonesia, upat ha may gidadamoi nga katawhan nga mga nasod ha kalibutan, nga nagpapadayon la gihapon hin paggamit hit pagsirot hin kamatayon (pero ha India, Indonesia ngan ha damo nga mga estado han Estados Unidos, ini in talagsaon la nga ginbubuhat). Ngatanan ini nga upat nga mga nasud in nagbotos kontra han mga resolusyon han General Assembly.[8][9][10][11][12][13][14][15][16]
Sulod
Kasaysayan[igliwat | edit source]
An pagbitay hin mga kriminal ngan kaaway pulitka in gingamit han haros ngatanan nga mga sosyudad- para han pagsirot han krimen ngan pagpugong hin pan-ato ha pulitika. Ha kadam-an ng amga nasod nga nagbubuhat hin pagsirot hin kamatayon ginrereserba ini para han pagpatay, pagespiya, treason, o kalakip hin hustisya militar. Ha pipira nga mga nasod han krimen seksuwal, sugad hin rape, pangangaliwa, incest ngan sodomy, in nagdadara hin pagsirot hin kamatayon, sugad liwat han mga krimen panrelihiyon sugad han apostasy ha mga nasod Islamiko (an pormal nga paglikay han relihiyon han estado). Ha kadam-an nga mga nasod nga nagamit hin pagsirot hin kamatayon, an drug trafficking in usa liwat nga capital offense. Ha Tsina, an human trafficking ngan mga seryoso nga kaso hin korapsyon in ginsisirotan hin pagsirot hin kamatayon. Ha mga militar palibot ha kalibutan, an mga court martial in nagpapataw hin pagsirot hin kamatayon para han mga sala sugad han pagkakagaon, pagbaya, insubordination ngan mutiny.[17]
An paggamit hin pormal nga pagbitay hin nagtikang pa han katikangan han sinurat nga kasaysayan. Kadam-an han makasaysayan nga mga record ngan durudilain nga primitibo nga binuhatan han mga tribo in nagpapakita nga an pagsirot hin kamatayon in bahin han ira sistema panhustisya. An mga pagsirot han komunidad para han nagkasala in agsob naglalakip hin pagbayad han nakasala, paglamba, pag-iwas ha pag-atubang, pagpalayas ngan pagbitay. Agsob, iton pagbayad ngan pag-iwas ha pag-atubang in puydi na para han ira hustisya.[18] An pagbaton han krimen nga ginbuhat han sapit ng amga tribo o kumunidad in agsob naglalakip hin pormal nga pag-aro hin pasaylo, pagbayad o madugo nga bulos-bulosay.
Iton madugo nga bulos-bulosay in nahihitabo kun an pag-aayos ha butnga han mga banay o tribo napakyas o waray didto an sistema hin pag-aayos. Ini nga porma hin hustisya in agsob nabubuhat san-o an pagkamayda hin sistema hin pag-aayos nga nakabase ha estado o organisado nga relihiyon. Ini in puyde magresulta tikang ha krimen, diri pagkakaarasya ha tuna, o usa ka kodigo hin dungog. "Iton mga pagbuhat hin pagbulos in nagpapakita hin kapas han katawhan han sosyudad nga lugaring nga makaato ngan magpakita ha mga kaaway (sugad liwat han mga bangin magin batos sunod) nga an pagpakasala han mga butang, mga katungod o ha tawo in diri magpapabilin nga waray pag-sirot."[19] Pero, an nahihitabo, agsob makuri masabtan kun ini in usa ka gera hin pagbulos ngan kun ini in usa ka konkista.
Pipira nga makasaysayan nga penalidad in naglalakip han breaking wheel, pagpakaladkad kutob ha kamatayon, pagpapanit, hinay hinay nga pagtiros, pagtanggal han organo pansulod, krusipiksyon, pagtusok o pagbuno, pagpisa (lakip han pagpisa han elepante), pagbatak hin bato, pagsunog, pagtatanggal han bahin han lawas, pagsurotso, pagpugot, escafismo, pagkwekwentas hin nasusunog nga goma o pagpabuto sapit han ganggang han kanyon.
Pinanbasaran[igliwat | edit source]
- ↑ Kronenwetter 2001, p. 202
- ↑ Readings - History Of The Death Penalty | The Execution | FRONTLINE. PBS. Ginkità dida han 11 February 2014.
- ↑ 3.0 3.1 Abolitionist and retentionist countries. Amnesty International. Ginkità dida han 23 August 2010.
- ↑ University of Oslo Calls World Universities against Death Penalty - The Nordic Page - Panorama. Tnp.no: (5 December 2011). Ginkità dida han 11 February 2014.
- ↑ 5.0 5.1 Iran, Saudi Arabia, Sudan: End Juvenile Death Penalty | Human Rights Watch. Hrw.org: (9 October 2010). Ginkità dida han 11 February 2014.
- ↑ Charter of Fundamental Rights of the European Union. (PDF) Ginkità dida han 23 August 2010.
- ↑ moratorium on the death penalty. United Nations: (15 November 2007). Ginkità dida han 23 August 2010.
- ↑ Asia Times Online – The best news coverage from South Asia. Asia Times. (13 August 2004). Ginkità dida han 23 August 2010.
- ↑ Coalition mondiale contre la peine de mort – Indonesian activists face upward death penalty trend – Asia – Pacific – Actualités. Worldcoalition.org. Ginkità dida han 23 August 2010.
- ↑ No serious chance of repeal in those states that are actually using the death penalty. Egovmonitor.com: (25 March 2009). Ginkità dida han 23 August 2010.
- ↑ AG Brown says he'll follow law on death penalty
- ↑ "Lawmakers Cite Economic Crisis in Effort to Ban Death Penalty". Fox News Channel. 7 April 2010. http://www.foxnews.com/politics/2009/02/24/lawmakers-cite-economic-crisis-effort-ban-death-penalty/. Ginkúhà dida han 23 August 2010.
- ↑ death penalty is not likely to end soon in US. International Herald Tribune. (29 March 2009). Ginkità dida han 23 August 2010.
- ↑ Death penalty repeal unlikely says anti-death penalty activist. Axisoflogic.com. Ginkità dida han 23 August 2010.
- ↑ A new Texas? Ohio's death penalty examined – Campus. Media.www.thelantern.com. Ginkità dida han 23 August 2010.
- ↑ THE DEATH PENALTY IN JAPAN-FIDH > Human Rights for All / Les Droits de l'Homme pour Tous. Fidh.org. Ginkità dida han 23 August 2010.
- ↑ Shot at Dawn, campaign for pardons for British and Commonwealth soldiers executed in World War I. Shot at Dawn Pardons Campaign. Ginkità dida han 20 July 2006.
- ↑ So common was the practice of compensation that the word murder is derived from the French word mordre (bite) a reference to the heavy compensation one must pay for causing an unjust death. The "bite" one had to pay was used as a term for the crime itself: "Mordre wol out; that se we day by day." – Geoffrey Chaucer (1340–1400), The Canterbury Tales, The Nun's Priest's Tale, l. 4242 (1387–1400), repr. In The Works of Geoffrey Chaucer, ed. Alfred W. Pollard, et al. (1898).
- ↑ Translated from Waldmann, op.cit., p. 147.
Dugang nga barasahon[igliwat | edit source]
- Curry, Tim. "Cutting the Hangman’s Noose: African Initiatives to Abolish the Death Penalty." (Archive) American University Washington College of Law.
- Gaie, Joseph B. R (2004). The ethics of medical involvement in capital punishment : a philosophical discussion. Kluwer Academic. ISBN 1-4020-1764-2. http://books.google.ca/books?id=FaUNdNuVjJYC&lpg=PP1&dq=Capital%20punishment&pg=PP1#v=onepage&q&f=true.
- Johnson, David T.; Zimring, Franklin E. (2009). The Next Frontier: National Development, Political Change, and the Death Penalty in Asia. Oxford University Press. ISBN 978-0-19-533740-2. http://books.google.co.th/books/about/The_next_frontier.html?id=nZY8E6n-JAAC&redir_esc=y.
- Kronenwetter, Michael (2001). Capital punishment: a reference handbook (2nd ed.). ABC-CLIO. ISBN 1-57607-432-3. http://books.google.ca/books?id=SOiuzOv061EC&lpg=PP1&dq=Capital%20punishment&pg=PP1#v=onepage&q&f=true.
- MacLean, Colonel French L. The Fifth Field: The Story of the 96 American Soldiers Sentenced to Death and Executed in Europe and North Africa in World War II, 2013, Schiffer Publishing, ISBN 9780764345777.
- McCafferty, James A (2010). Capital Punishment. AldineTransaction. ISBN 978-0-202-36328-8. http://books.google.ca/books?id=n8P0BYf62wAC&lpg=PP1&dq=Capital%20punishment&pg=PP1#v=onepage&q&f=true.
- Mandery, Evan J (2005). Capital punishment: a balanced examination. Jones and Bartlett Publishers. ISBN 0-7637-3308-3. http://books.google.ca/books?id=KPIf6dPJ_jQC&lpg=PP1&dq=Capital%20punishment&pg=PP1#v=onepage&q&f=true.
- Marzilli, Alan (2008). Capital Punishment – Point-counterpoint (2nd ed.). Chelsea House. ISBN 978-0-7910-9796-0. http://books.google.ca/books?id=nlOU4fUaiV8C&lpg=PP1&dq=Capital%20punishment&pg=PP1#v=onepage&q&f=true.
- Woolf, Alex (2004). World issues – Capital Punishment. Chrysalis Education. ISBN 1-59389-155-5. http://books.google.ca/books?id=U3McAciWdWYC&lpg=PA1&dq=Capital%20punishment&pg=PA1#v=onepage&q&f=true.
- Simon, Rita (2007). A comparative analysis of capital punishment : statutes, policies, frequencies, and public attitudes the world over. Lexington Books. ISBN 0-7391-2091-3. http://books.google.ca/books?id=tpmQDVdv3UgC&lpg=PP1&dq=Capital%20punishment&pg=PP1#v=onepage&q&f=true.
Mga sumpay ha gawas[igliwat | edit source]
- About.com's Pros & Cons of the Death Penalty and Capital Punishment
- 1000+ Death Penalty links all in one place
- Updates on the death penalty generally and capital punishment law specifically
- Texas Department of Criminal Justice: list of executed offenders and their last statements
- Death Penalty Worldwide: Akademyahon panhalikwat nga database han mga balaod, iginbubuhat, ngan mga estadistika han pagsirot hin kamatayon para han kada pagsirot hin kamatayon ha kalibutan.
- Answers.com entry on capital punishment
- "How to Kill a Human Being", BBC Horizon Dokyumentaryo nga taramdan ha TV, 2008
- U.S. and 50 State death penalty/capital punishment law and other relevant links Megalaw
- Duha nga dokyumentaryo audio hiunong han pagbitay ha Estados Unidos: Witness to an Execution The Execution Tapes
Nantitipa[igliwat | edit source]
- World Coalition Against the Death Penalty
- Death Watch International Hugpo hin nangangampanya kontra Pagsirot hin Kamatayon
- Campaign to End the Death Penalty
- Anti-Death Penalty Information: naglalakip hin binulan nga lista para han tiarabot nga mga pagbitay ngan estadistika hin pagsirot hin kamatayon para han Estados Unidos.
- The Death Penalty Information Center: Impormasyon ngan mga pag-aram hiunong han Estadistika
- Amnesty International – Abolish the death penalty Campaign: Organisasyon hin Katungod Pantawo
- European Union: Impormasyon han mga polisiya han kontra pagsirot hin kamatayon
- IPS Inter Press Service Kanasoran sumat hin Pagsirot hin kamatayon
- Death Penalty Focus: Hugpo hin Amerikano nga nanginginkamot mapawara an pagsirot hin kamatayon
- Reprieve.org: United States based volunteer program for foreign lawyers, students, and others to work at death penalty defense offices
- American Civil Liberties Union: Nagdedemanda hin Moratoryum para han Pagsirot hin Kamatayon
- National Coalition to Abolish the Death Penalty
- NSW Council for Civil Liberties: usa ka Australiano nga organisasyon nga natipa han Pagsirot hin Kamatayon ha rehiyon Asya
- Winning a war on terror: eliminating the death penalty
- Electric Chair at Sing Sing, usa ka litrato kinuha ha tuig 1900 ni William M. Vander Weyde, may lakip nga siday ni Jared Carter.
Nan-uuyon[igliwat | edit source]
- The REAL Death Penalty in the US: A Review
- Studies showing the death penalty saves lives
- Criminal Justice Legal Foundation
- Keep life without parole and death penalty intact
- Why the death penalty is needed
- Pro Death Penalty.com
- Pro Death Penalty Resource Page
- 119 Pro DP Links
- The Death Penalty is Constitutional
- The Paradoxes of a Death Penalty Stance ni Charles Lane han Washington Post
- Clark County, Indiana, Prosecutor's Page on capital punishment
- In Favor of Capital Punishment – Sikat nga mga darahonon nga nagsusuporta han Pagsirot hin Kamatayon
- Studies spur new death penalty debate
Mga panlantaw hit relihiyon[igliwat | edit source]
- The Dalai Lama – Mensahe hin pagsusuporta hit moratoryum han pagsirot hin kamatayon
- Buddhism & Capital Punishment tikang ha The Engaged Zen Society
- Orthodox Union website: Rabbi Yosef Edelstein: Parshat Beha'alotcha: A Few Reflections on Capital Punishment
- Priests for Life – Mga listahan hin pipira nga mga sumpay kanan Katoliko
- The Death Penalty: Why the Church Speaks a Countercultural Message ni Kenneth R. Overberg, S.J., tikang ha AmericanCatholic.org
- Wrestling with the Death Penalty ni Andy Prince, tikang ha Youth Update han AmericanCatholic.org
- "Capital Punishment". Catholic Encyclopedia. New York: Robert Appleton Company. 1913.
- Catholics Against Capital Punishment: nahatag hin kanan Katoliko panlantaw ngan nahatag hin mga garamiton ngan mga sumpay
- Kashif Shahzada 2010: Kay ano iton pagsirot hin kamatayon in diri-Islamiko?

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Luís Vaz de Camões
Hi Luís Vaz de Camões (Pinortuges nga pagluwas: [luˈiʃ vaʃ dɨ kaˈmõĩʃ]; nga agsob tawagon nga Camoens) (c. 1524–10 han Hunyo, 1580) amo an ginkikitâ nga gimakarit nga paragsiday han Portugal ngan ha Pinortuges nga pinulongan. An iya kamakarit ha garay ginkumpara ha kan Shakespeare, Homeros, Virgilio ngan Dante. Nagsurat hiya hin damolaay nga laraynon nga siday (ha Pinortuges ngan ha Kinatsila) ngan hin drama kundi an ginhihinumdoman ha iya amo an iya epiko nga ginsurat nga Os Lusíadas.[1] An iya tinirok nga siday nga An Parnasum ni Luís de Camões nawarâ ha iya kinabuhì.


text:
Alabel
An Alabel usa nga ikaduha nga klase nga bungto ha lalawigan han Sarangani ha Pilipinas. Amo ini an kapital nga bungto han Sarangani. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 60,779 ka tawo ha 12,312 nga panimalay.
Ekonomiya[igliwat | edit source]
An ekonomiya han Alabel nahabase ha kaurugan ha pag-uma ngan mayda hataas nga level hin pagpagawas hin luget. An pagmangno hin mga kahayupan amo an ikaduha nga gidako-i nga pagpakabuhi, labi na an pagkaada hin mga rancho hin kabakahan. Iton iba nga mga produkto hin pag-uma o agrikultura amo an lubi, mais, tubo, saging, pinya, mangga; karne hin baboy, bunay, karne hin baka; isda.
Naglaksi hin pag-uswag an ekonomiya han naglabay nga dekada pinaagi hin mga bag-o nga pagkaabot ha teknolohiya hin global nga komunikasyon ngan han pagkakumpleto hin moderno nga karsada nga nakaupay hin dako in pannegosyo ngan panakayan.
Mga Baranggay[igliwat | edit source]
An Alabel ginbahin ngadto hin napulo kag duha (12) nga mga baranggay.
- Alegria
- Bagacay
- Baluntay
- Datal Anggas
- Domolok
- Kawas
- Maribulan
- Pag-Asa
- Paraiso
- Poblacion (Alabel)
- Spring
- Tokawal


text:
Kobe Bryant
Hi Kobe Bean Bryant[1] (natawo Agosto 23, 1978) usa nga Amerikano nga All-Star nga shooting guard nga namulay para han Los Angeles Lakers dida han National Basketball Association (NBA). Mayda malinamposon nga karera ha basketbol ha haiskul o iskwela sekundariya hi Bryant katapos nakilala hiya han iya pagpili nga umapi han NBA katapos hin pag-gradwar. Ginpili hiya nga ika-13 nga overall pick han 1996 NBA Draft han Charlotte Hornets, katapos ginbalhin ngadto han Los Angeles Lakers. Hi Bryant ngan an iya hadto nga igkasi-Laker nga hi Shaquille O'Neal amo an nagdara han Lakers ngadto hin tulo nga sunod-suinod nga NBA nga championship tikang han 2000 tubtob 2002. Katapos han pag-iwas ni O'Neal katapos han 2003–04 season, hi Bryant amo an nagin basehan ha Lakers franchise. Nanguna hiya ha NBA hin paghimo hin puntos dida han 2005–06 ngan 2006–07 nga mga season. Han 2006, hi Bryant nakahimo hin 81 nga punto dida hin mulay nga an kabangga han Lakers an Toronto Raptors, nga amo an gihataasi han karera niya ngan an ikaduha nga gihataasi hin kadamo hin puntos nga nahimo hin usa nga mulay ha kaagi han NBA,[2]. Ikaduha la ini han kan Wilt Chamberlain 100 ka punto nga pagmulay. Nagdaog hi Bryant han iya ika-upat nga NBA nga championship han 2009, han iya pagdara han Lakers ngadto han ira ikanapulo-kag-lima nga titulo. Nakadaog gihapon hiya han iya syahan nga Finals MVP nga pasidungog.
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ Pachter, Thomas S. (N.D.). Biography of Kobe Bryant. Pennsylvania Center for a Book. Ginkità dida han 2008-08-05.
- ↑ NBA Staff.. Watch All of Kobe's 81 Points in 3 Minutes ha YouTube<. NBA.


text:
Danao, Sugbo
- Para han bungto ha Bohol, kitaa iton Danao, Bohol.
An Syudad han Danao usa nga ikatulo nga klase nga syudad ha lalawigan o probinsya han Sugbo ha Butnga nga Kabisay-an nga rehiyon han Kabisay-an ha Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 98,781 ka tawo ha 19,411 nga panimalay.
Han 2005, an katubtuban han Metro Cebu ginpahaluag nga maglakip han Syudad han Danao ha amihanan ngan han mga bungto han San Fernando ngan Carcar ha salatan [1].
Mga Baranggay[igliwat | edit source]
An Syudad han Danao ginbahin ngadto hin kap-atan kag duha (42) nga baranggay.


text:
Casiguran, Sorsogon
An Casiguran usa nga ika-upat nga klase nga bungto sa lalawigan san Sorsogon sa Pilipinas. Ini nga bungto ada san daplin san Bahia san Sorsogon. Sumala san census san tuig 2000, mayda ini populasyon nga 28,057 ka tawo sa 5,381 nga mga panimalay.
Mga Baranggay[igliwat | edit source]
An Casiguran ginbahin ngadto sin karuhaan kag lima (25) nga mga baranggay.
Kaagi[igliwat | edit source]
Gintukod san tuig 1600 an Castiguran ngan amo ini an syahan nga misionero Katoliko nga parokya san Sorsogon. Pag-abot san mga Espanyol dinhe nga dapit san Luzon san mga dekada 1570, an Casiguran amo an ira pinakasentro san Kabikolan.
San 1583, an mga Franciscano nga misyonero nagsaliwan san pag-ebanghelisar nga buhat san mga Agustiniano.
An ngaran nga Casiguran gintutuohan nga tikang san Bicol nga pamulong nga casi gurang, nga buot sidngon, haros mga kalagsan, tungod kay amo ini an syahan nga parokya ngan ginsisiring nga gin-ukyan sin mga kalagsan nga mga mangurukoy.


text:
Pag-awayan ha Puebla
An Pag-awayan ha Puebla nahinabo dida han Mayo 5, 1862 harani ha syudad han Puebla, Mehiko, dida han Franses nga intervention ha Mehiko. Ini usa nga dako nga pagdaog han Mehikano, ngan ginsasaurog ini ha tagsa tuig komo Cinco de Mayo.
Mga kaagi nga nagpauna[igliwat | edit source]
Han urhe nga bahin han 1861, hi Napoleon III han Fransya nagpadara han iya mga kasundalohan ha Mehiko, kuntalosay pagkuha hin bayad han mga utang hin kasanhi nga gobyerno han Mehiko. Hi Presidente Benito Juárez uyon nga baydon inin mga utang, pero ha mga installment la. An tinuod nga panuyo ni Napoleon III amo in pagbungkag han Gobyerno Konstitusyonal han Mehiko, magtukod hin monarkiya nga ugop han Fransya, ngan padukwagon an iya pagkontrol tubtob ha Butnga ngan Salatan nga Amerika (Súdamerica).
An mga kasundalohan ni Napoleon III nag-okupar han syudad han Veracruz han Disyembre 8, 1861. An tuod nga panuyo han ekspedisyon nasabtan dayon.
An Pag-awayan[igliwat | edit source]
An mga paso nga tipangadto ha Puebla ginsasalipdan han mga Fuerza (Fort) Guadalupe ngan Loreto. Hi Zaragoza nagsumpay han mga fort pinaagi hin mga depensiba nga mga kanal nga ginbuho tabok han dalan.
An panahon nagpabor han mga Mehikano. An pag-inuran han panahon naghimo han tuna nga lapok, nga nakahinay han pag-abante han artilyeriya Franses.
Tungod kay nakatamay hiya han mga Mehikano nga kasundalohan, an Franses nga heneral nga hi Heneral Lorencez naghunahuna nga an mga Mehikano mangangatras tikang hin makusog nga pakig-away. Dida han udto, gindirekta niya an iya syahan nga pagsalakay ha butnga nga posisyon han mga Mehikano. An mga Mehikano waray magpabantad ngan ira ginpaatras an mga Franses. An Franses nag-regroup ngan naglansar hin duha pa nga mga pagsalakay, nga mga nagkapipirde.
Sinmalakay hin pagbalos an mga Mehikano. Usa nga puwersa hin mga Zacapoaxtla ngan Xochiapulco nga mga lumad, nga an damo ini ha ira armado la hin mga sundang, nakapirde hin bahin han mga Franses. Hi Porfirio Díaz (nga magigin Presidente han Mehiko) namuno hin disiplinado nga kompanyiya hin Mehikano nga nangangabayo nga inmataki ha flank han mga Franses. Natapos an pakig-away han 4:30 p.m.
Han pagsirom na, inmatras an mga Franses hin pira ka distansya. Naghulat hi Heneral Lorencez hin duha ka adlaw para hin Mehikano nga kontra-opensiba, pero hi Zaragoza diri karuyag umatake han Franses ha abre nga patag, nga diin mawawara an iya depensiba nga bentaha. Tungod kay diri hiya karuyag maghimo hin usa pa nga pagsalakay ngan tungod kay diri maupay an panahon nga nag-upod hin pag-uran hin granizo o hail, ginpa-atras ni Lorencez an iya mga puwersa ngadto ha Orizaba.
Katapos[igliwat | edit source]
Han Mayo 10, 1862, gindeklara ni Presidente Juárez nga an anibersaryo han Pakig-away ha Puebla magigin nasudnon nga adlaw hin pagsaurog, nga tinatawag nga "Pakig-away ha Puebla nga Adlaw" o Cinco de Mayo. Bisan kon ginkikilala ini nga adlaw hin pagsaurog, ha yana diri ini federal nga adlaw-hin-pagsaurog o holiday ha Mehiko, ngan depende la kon iton mga tawo mayda bakasyon tikang ha iskwela o trabaho.
An mga Franses nakasabot nga an ira puwersa ekspedisyonaryo kulang hin kusog han ira panuyo-on, amo nga ira ini gindugngan hin mga 30,000 pa nga mga kasundalohan. Han 1863, an mga Franses nagmarcha naliwat tipangadto ha Syudad han Mehiko, pero hini nga panahon, ginlaktaw nira an Puebla. Pagkatapos han ira malinamposon nga pagkuha han kapital, ira gin-installar an puppet nga rehimen ni Emperador Maximiliano.
Bisan kon an Pakig-away ha Puebla waray makapugong han Franses nga pagkontrol han Mehiko, importante pa gihapon ini nga pagdaog para han mga Mehikano. Amo ini an nagpahataas han ira morale ngan nag-aghat han ira determinasyon pagtipa han invasion. Naghatag ini han gobyerno ni Juárez hin dako nga kinahanglanon nga oras. Bisan man kon napiritan hira pagbiya han Syudad han Mehiko ngan umatras ngadto ha amihanan, nagmantener pa gihapon hira hin gobyerno nga ginkilala hin damo nga mga nasod. Han 1867, ginpirde nira hi Maximiliano ngan an iya mga batos.
An Pakig-away han Puebla mayda gihapon importansya ha kaagi nga amo ini an nakapatay han mga paglaom ni Napoleon III nga madali an pagkontrola han Mehiko, nga iya plano gamiton komo base pagbulig han mga Confederate dida han Americano nga Gyera Sibil


text:
Sagada
An Sagada usa nga ikalima nga klase nga bungto ha lalawigan han Mountain Province, Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 10,575 ka tawo ha 2,158 nga mga panimalay.
Nahimutang an Sagada hin mga 275 ka km. ha amihanan tikang ha Manila, 100 ka km. tikang ha Baguio, ngan sapit ini han Bontoc, an kapital han lalawigan.
Kilalado an Sagada tungod han mga "namimitay nga nga lungon" hini. Usa ini nga tradisyonal nga paagi hin paglubong hin mga tawo nga diri na ginagamit yana. Diri bisan hin-o la an puyde iglubong hini; kinahanglan nga an minatay usa nga inasaw-an ngan mayda mga apo.
Mga baranggay[igliwat | edit source]
An Sagada ginbahin ngadto hin napulo kag siyam (19) nga mga baranggay.
Mga sumpay ha gawas ngan mga reperensya[igliwat | edit source]
- AENET Sagada
- Philippine Standard Geographic Code
- 2000 Philippine Census Information
- Personal nga Websayt hin Sagada nga Igorot
- Mga Litrato han Sagada ngan mga Namimitay nga mga Lungon


text: 1Ipinahiling pa sako kan anghel an salog kan tubig nin buhay, nagkikintab siring sa kristal, na nagbubulos hale sa trono kan Dios asin kan Kordero, 2sagkod sa tahaw kan tinampo kan syudad. Sa mag-ibong na pangpang kan salog idtoon an kahoy nin buhay, na minabunga doseng beses sa taon, sarong beses lambang bulan. An mga dahon kaiyan ginagamit na pambulong sa mga nasyon. 3Mayo nin mahihiling na anoman na minaldisyon nin Dios sa laog kan syudad. An trono nin Dios asin kan Kordero mamumugtak sa laog kan syudad na iyan; an saiyang mga sorogoon magsasamba saiya. 4Mahihiling ninda an saiyang lalawogon dangan isusurat sa saindang mga angog an saiyang ngaran. 5Mayo na nin banggi, kaya dai na sinda mangangaipo nin ilaw o liwanag kan aldaw, huli ta an Kagurangnan na Dios iyo an magigin ilaw ninda, asin maghahade sinda sagkod pa man. 6Dangan nagsabi sako an anghel, “An mga tataramon na ini totoo asin masasarigan. An Kagurangnan na Dios, na iyo an nagtao kan saiyang Espiritu sa mga propeta, iyo man an nagsugo kan saiyang anghel tanganing ipahiling sa saiyang mga sorogoon an mga bagay na madali nang mangyari.” 7”Paghinanyog kamo!” an sabi ni Jesus. “Madali na akong mag-abot! Paladan an mga nagkukuyog kan mga propesiya sa librong ini!” 8Ako, si Juan, an nakadangog saka nakahiling kan mga bagay na ini. Pakatapos kong madangog asin mahiling an mga ini, nagdapa ako sa pamitisan kan anghel na nagpahiling sako kan mga bagay na ini, tanganing sambahon siya. 9Alagad sinaway niya ako, “Dai mo iyan paggibohon! Sorogoon man akong arog saimo asin kan saimong mga tugang na propeta saka kan gabos na nagkukuyog kan mga tataramon sa librong ini. Sambahon mo an Dios!” 10Nagsabi pa siya sako, “Dai mo paghilomon an mga propesiya sa librong ini, huli ta madali nang maotob ini. 11Pabayae sanang magpadagos sa gibong maraot an mga tawong maraot; sa gibong maati an mga maati; an marahay, magpadagos sa gibong marahay; asin an banal, sa gibong banal.” 12”Hinanyoga ako!” an sabi ni Jesus. “Madali na akong umabot! Dara ko an mga premyo na itatao ko sa lambang saro sosog sa saiyang ginibo. 13Ako an Alfa asin Omega, an enot asin an huri, an kapinonan saka an kataposan.” 14Paladan an mga naglinig kan saindang mga gubing, huli ta tatawan sinda nin deretsong magkakan kan bunga kan kahoy nin buhay, saka maglaog sa mga trangkahan kan syudad. 15Alagad mawawalat sa luwas kan syudad an mga maati an gibo, an mga salamangkero, mga marigsok, mga paragadan, mga parasamba sa dios-dios saka mga putikon sa tataramon sagkod sa gibo. 16”Ako, si Jesus, an nagsugo kan sakong anghel na magpahayag kan mga bagay na ini saindo sa mga simbahan. Gikan ako sa pamilya ni David; ako an maliwanag na bitoon na makaaga.” 17”Madya!” an sabi kan Espiritu asin kan Nobya. An makadangog kaini dapat man magsabi, “Madya!” Magdolok an siisay man na napapaha; an nagmamawot, mayong bayad na makakakua kan tubig nin buhay. 18Ako, si Juan, nagpapatanid sa gabos na nakakadangog kan mga propesiya sa librong ini: sa kiisay man na magdagdag nin anoman sa mga propesiya sa librong ini, idadagdag nin Dios saiya an mga peste na isinurat sa librong ini. 19An siisay man na mag-ina nin anoman sa mga propesiya sa librong ini, hahalean man nin Dios kan saiyang kahirasan sa bunga kan kahoy nin buhay asin sa Banal na Syudad na isinurat sa librong ini. 20An nagsasaksi kan gabos na ini nagsasabi, “Totoo nanggad! Madali na akong umabot!” Mangyari logod iyan. Madya na, Kagurangnan na Jesus! 21Mapasagabos logod an biyaya ni Jesus na Kagurangnan.


text: 1Karuyag ko nga tugotan ako niyo bisan kon usahay may-ada ko gutiay nga kalurongan. Tugoti ako kon mahihimo! 2Maabugho ako ha iyo sugad nga an Dyos maabugho ha iyo. Sugad kamo hin uray nga daraga nga iginsaad ko pagpakasal ngadto hin usa la nga lalake nga amo hi Cristo. 3Nahahadlok ako nga mahiloan an iyo mga panhunahuna ngan bayaan niyo an iyo tim-os nga paghigugma kan Cristo—sugad kan Eva nga nalimbongan han mga limbong han halas. 4Kay nalilipay la kamo pagtugot hin bisan hin-o nga nakada ha iyo ngan nagwawali hin lain nga Jesus, nga iba han amon iginwali. Ngan kinakarawat niyo in espiritu ug in maupay nga sumat nga lain kaupay han Espiritu ngan han Maupay nga Sumat nga kinarawat niyo ha amon! 5Pamati ko diri gad ako ubos han gimaupayi niyo nga mga “apostoles”! 6Bangin diri ako maupay mamulong, kundi diri ako lulupigan hin hibaro. Iginpahayag namon ini ha iyo ha ngatanan nga panahon ngan ha ngatanan nga kahimtang. 7Waray ako magpabayad ha iyo hin bisan ano han pagwali ko han Maupay nga Sumat han Dyos ngada ha iyo. Nagpaubos ako basi pagpahitas-on kamo. Sayop ko ba ini? 8Samtang nag-alagad ako ha iyo, iba nga mga singbahan an nagsuhol ha akon. Daw sugad hin ginkawatan ko hira basi la makabulig ako ha iyo. 9Ngan han panahon nga nakada ako ha iyo, waray ako magsamok pangaro han iyo bulig han nagkikinahanglan ako hin kwarta. Gindad-an ako han kabugtoan nga inmabot tikang ha Macedonia han ngatanan nga akon ginkinahanglan. Sugad han nag-agi na, amo man liwat han tidaraon pa: Diri gud ako magigin problema niyo! 10Tungod han kamatuoran ni Cristo nga aanhi ha akon, nagsasaad ako nga diri mahihilom ini nga akon pagparayaw bisan diin ha bug-os nga Acaya. 11Kay ano in pagsiring ko hini? Tungod ba nga diri ako nahigugma ha iyo? Maaram an Dyos nga hinihigugma ko kamo! 12Magpapadayon ako han akon ginbubuhat yana basi adton iba nga mga “apostoles” diri na makaparayaw ngan makasiring nga nagbubuhat hira hin sugad nga paagi han amon ginbubuhat. 13Adto nga mga tawo diri matuod nga mga apostoles. Buwaon hira nga mga apostoles nga nagbubuwa mahitungod han ira buruhaton, ngan maaram hira maglipatlipat basi makita hira sugad hin tinuod nga mga apostoles ni Cristo. 14Diri ini orosahon! Kay bisan ngani hi Satanas nakakahimo hin pagpakita ha iya ngahaw sugad hin anghel han kapawa! 15Sanglit diri liwat orosahon kon an mga surugoon niya magpakita sugad hin mga surugoon han katadongan. Ha kataposan kakarawton nira an angay gud han ira ginbubuhat. 16Binabalik ko pagsiring: ayaw kamo pakasiring nga lurong ako. Kundi kon amo man an paghunahuna niyo, karawata ako niyo sugad hin lurong basi makaparayaw ako bisan na man la gutiay. 17Matuod an ginyayakan ko yana diri amo ini an karuyag han Ginoo. Bahin hini nga pagparayaw, nagyayakan manggud ako sugad hin lurong. 18Kundi tungod nga damo man in naparayaw hin kanan tawo la nga mga panuyo, bubuhaton ko man in sugad. 19Mga makinaadmananon gud man kamo, sanglit malipayon la kamo pagtugot hin mga lurong! 20Tinutugotan niyo in bisan hin-o nga nasugo ha iyo, o nasingabot ha iyo, o nagbibitik ha iyo, o nagtatamay ha iyo, o nagtatampalo ha iyo. 21Naaawod ako hin pagtug-an nga naghihialang kami hin pagbuhat hito nga mga butang! Kundi kon may-ada lugaring nangangahas hin pagparayaw hin bisan ano, mangangahas man ako hin pagparayaw. Nagyayakan ako sugad hin lurong. 22Mga Hebreo ba hira? Sugad man ako. Mga Israelita ba hira? Sugad man ako. Mga tulin ba hira ni Abraham? Sugad man ako. 23Mga surugoon ba hira ni Cristo? Daw lurong ako nga nagyayakan hini—kundi mauruupay pa ako nga surugoon kay ha ira! Labaw pa an akon pagginuol, nakadamo ako mapriso, nakadamo ako paghampaka, ngan agsob ako mag-ikamaratay. 24Nakalima ako kumarawat han tag traynta y nuybe nga mga hampak han mga Judiyo; 25nakatulo ako paglatigoha han mga Romano, ngan nakausa ako pagbatoha. Inagian ko an kalunod makatulo, ngan nakausa nga naglutaw-lutaw ako ha dagat sulod hin baynte kuatro ka oras. 26Ha akon damo nga paglakaton, nahingada ako ha kataragman hin mga baha, hin mga tikasan, ha kataragman hin akon mga igkasi Judiyo ngan hin mga Hentil. May mga kataragman ako ha mga syudad, mga kataragman ha kagurangan, mga kataragman ha kadagatan, ngan mga kataragman hin mabudhion nga kasangkayan. 27Nagtrabaho ngan nagbudlay ako ngan kasagaran waray ko pagkaturog. Ginutom ngan inuhaw ako, ngan agsob nga waray ko igo nga pagkaon, urokyan o panapton. 28Ngan waray labot han iba pa nga mga butang, nag-antos ako adlaw-adlaw hin kabaraka para han ngatanan nga mga singbahan. 29Kon may-ada maluya, naabat man ako hin kamaluya; kon may-ada nakakasala, napupuno ako hin kabidoan. 30Kon kinahanglan ako pumarayaw, ipaparayaw ko an mga butang nga nagpapakita han akon kamaluya. 31Maaram an Dyos nga Amay han Ginoo nga Jesus nga diri ako nagbubuwa. Dayawon ha kadayonan an iya ngaran! 32Han nakadto ako ha Damasco ginpabantayan han gobernador nga nasasakop ni Hadi Aretas an mga portahan han syudad basi ipadakop ako. 33Kundi gintunton ako sulod hin basket pinaagi hin buho dida han pader, ngan nakakalagiw ako.


text:
Taft, Eastern Samar
An Taft usa nga ika-upat nga klase nga bungto ha probinsya han Eastern Samar ha Sinirangan nga Kabisay-an nga rehiyon han Pilipinas. Sumala han 2000 census, mayda ini populasyon nga 16,435 ka tawo ha 3,186 nga panimalay. An bungto ginngaranan tikang han ngaran han una nga gobernador-heneral han Pilipinas ngan Presidente han Estados Unidos nga hi William Howard Taft.
Mga Baranggay[igliwat | edit source]
An Taft mayda karuhaan kag upat (24) nga baranggay.
Mga Sumpay ha Gawas[igliwat | edit source]
- Opisyal nga Websayt han Taft, Eastern Samar
- Philippine Standard Geographic Code
- 2000 Philippine Census Information


text:
Archibasílika ni San Juan de Letrán
An Archibasílika Papal ni San Juan de Letrán (puyde gihapon Archibasílika Papal ni San Juan ha Letrán; Initalyano: Arcibasilica Papale di San Giovanni in Laterano; Kinatsila: Archibasílica Papal de San Juan de Letrán; Iningles: Papal Archbasilica of St. John Lateran) nga kilalado gihapon hin halipot nga Archibasílica ni San Juan de Letrán, Basílika ni San Juan de Letrán, Basílica Letrán o Basílica Laterano in katedral nga singbahan han Diyosesis han Roma ngan amo an opisyal nga lingkoranan pansingbahan han Obispo han Roma nga amo an Katoliko nga Santo Papa.
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ An basílika, nga gintatag-iyahan han Santa Sede (artikulo 13 han Tratado han Letrán), "naghihimo nga bahin han teritoryo han Estado Italyano (kundi) mayda mga immunity nga ginhatag han Balaod Panlangyaw han lingkoranan hin mga diplomatiko nga mga ahente hin langyawanon nga mga Estado" (artikulo 15 han Tratado han Letrán).


text: 1Anak han Dyos adton natoo nga hi Jesus amo an Mesiyas; ngan adton nahigugma hin usa nga amay nahigugma man liwat han anak hini nga amay. 2Sugad hini an pagsabot naton nga nahigugma kita han mga anak han Dyos: kon nahigugma kita han Dyos ngan nagtutuman kita han iya mga sugo. 3Kay an aton paghigugma han Dyos hisasabtan dida han aton pagtuman han iya mga sugo. Ngan diri gud makuri para ha aton an pagtuman han iya mga sugo, 4kay an tagsa nga anak han Dyos makakahimo hin pakadaog han kalibutan. Nakadaog kita han kalibutan pinaagi han aton pagtoo. 5Hin-o ba an makakadaog han kalibutan? Adton natoo la nga hi Jesus amo an Anak han Dyos. 6Hi Jesu-Cristo amo an kinmanhi, ngan kinmanhi hiya dara an tubig hin pagbunyag ha iya ngan an dugo han iya pagkamatay. Kinmanhi hiya diri la dara an tubig, kundi dara an tubig ngan an dugo. Ngan nagpapamatuod hini an Espiritu ngahaw, kay kamatuoran man an Espiritu. 7May-ada tulo nga mga saksi: 8an Espiritu, an tubig, ngan an dugo; ngan nagkakauruyon ini nga tulo ha ira pagkasaksi. 9Kon natuod kita han pagsaksi han mga tawo, labi pa nga matuod kita han pagsaksi han mga tawo, labi pa nga matuod kita han pagsaksi han Dyos, ngan amo ini an pagsaksi nga iginhatag han Dyos mahitungod han iya Anak. 10Sanglit adton natoo han Anak han Dyos may-ada hini nga pagsaksi ha iya kasingkasing; kundi adton diri natoo han Dyos buwaon hiya, kay waray man hiya tumuod han iginsiring han Dyos mahitungod han iya Anak. 11Sanglit amo ini an pagsaksi: naghatag an Dyos ha aton han waray kataposan nga kinabuhi, ngan aada han iya Anak ini nga kinabuhi. 12May-ada hini nga kinabuhi adton anuokyan han Anak, ngan waray hini nga kinabuhi adton diri inuokyan han Anak han Dyos. 13Nagsusurat ako ha iyo hini basi hibaroan niyo nga may-ada niyo kinabuhi nga waray kataposan—kamo nga natoo han ngaran han Anak han Dyos. 14Madasigon kita ha atubangan han Dyos kay maaram man kita nga namamati hiya kon nangangaro kita ha iya hin bisan ano nga uyon han iya kaburot-on. 15Tungod nga maaram kita nga namamati hiya kon nangangaro kita ha iya, maaram liwat kita nga nahatag hiya han aton pinangangaro ha iya. 16Kon may nakita han iya bugto nga nagbubuhat hin sala nga diri makakamatay ha iya, kinahanglan ig-ampo niyo sa Dyos nga mahatag ha iya hin kinabuhi. Para la ini hadton nagbuhat hin mga sala nga diri makakamatay. Kundi may-ada sala nga makakamatay, ngan diri ako nasiring nga mag-ampo kamo sa Dyos mahitungod hini. 17Sala an ngatanan nga maraot nga buhat, kundi may-ada sala nga diri nakakamatay. 18Maaram kita nga waray anak han Dyos nga nagpapadayon hin pagpinakasala, kay pinananalipdan hiya han Anak han Dyos, sanglit diri makakadaog ha iya an Yawa. 19Maaram kita nga kanan Dyos na kita bisan kon ginahahadian han Yawa an bug-os nga kalibutan. 20Maaram kita nga kinmanhi na an Anak han Dyos ngan naghatag ha aton hin sarabotan basi kumilala kita han matuod nga Dyos. Nag-uokoy na kita dida hin paghiusa han matuod nga Dyos, dida hin paghiusa han iya Anak nga hi Jesu-Cristo. Amo hiya an matuod nga Dyos, ngan amo ini an kinabuhi nga waray kataposan. 21Mga anak, paglikay kamo han mga diri matuod nga kadiyosan.


text:
Jamaica
An Jamaica usa nga isla-nga-nasod han Antillas Mayores, nga 234 ka km (145 ka mi) hin kahalaba ngan mga 80 ka kilometro (50 ka milya) hin kahaluag nga nahamutang ha Dagat Caribe. Ini mga 145 ka kilometro (90 ka milya) ha salatan tikang ha Cuba, ngan 190 ka kilometro (120 ka milya) tikang han isla han La Espanyola (La Española) o Hispaniola, nga diin an Haiti ngan an Republika Dominicana nahamutang. An mga lumad o tuminongnong nga mga nayakan-hin-Arawakan nga Taíno nga nmga molupyo nagngaran han isla nga Xaymaca, nga nangangahulogan nga "Tuna hin Kahoy ngan Tubig", o "Tuna hin mga Burabod". Usa ini nga kasanhi nga gintatag-iyahan han Espanya nga an ngaran Santiago, nga nagin kolonya han Jamaica han Korona han Britanya. Ini amo an ikatulo nga gidamoi hin tawo nga nasod nga nayakan hin Iningles ha Amihanan nga Amerika sunod han Estados Unidos ngan Kanada. Nagpapabilin ini nga ginhadi-an han Mankomunidad.
An Kingston amo an kapital han Jamaica.
Mga parokya[igliwat | edit source]
An Jamaica ginbahin ngadto hin napulo kag upat (14) nga mga parokya (Iningles parish), nga gintitirok ngadto hin tulo nga mga kondado ha kaagi nga waray panginlabot ha pagdumara.


text:
Turismo
An turismo amo in pagbiyahe para hin pagli-aw o paghayahay nga mga buruhaton o an paghatag hin mga serbisyo nga nasuporta hini nga hayahay nga biyahe. An World Tourism Organization naghuhubad han pulong nga turista nga mga tawo nga "nabiyahe ngadto ngan na-istar hin mga lugar ha gawas han ira kalibungan hin diri masobra hin usa nga nasunod nga tuig para hin pagli-aw, negosyo ngan iba nga mga panuyo nga diri nahanunungod han pagbuhat hin buruhuaton nga ginbaydan tikang han lugar nga ginbisita". An turismo nagin sikat nga pagpaliaw nga buruhaton ha kalibutan. Han tuig 2006, mayda mga labaw hin 842 ka ribo (o milyon) nga mga langyawanon nga mga nangabot nga mga turista.[1]
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ UNWTO World Tourism Barometer. World Tourism Organization: (2007).


text:
Santa Maria, Bulacan
An Santa Maria usa nga syahan nga klase nga urban nga bungto ha lalawigan han Bulacan, Pilipinas. An bungto han of Sta. Maria nahamutang hin 32 ka kilometro ha dumagsaan o amihanan-sidlangan tikang ha Manila ngan nahamutang ha sinirangan nga dapit han Bulacan. Ginsasapitan it bungto ha amihanan han mga bungto han Angat ngan Pandi, parti han Syudad han San Jose del Monte ha salatan; Norzagaray ngan iba nga dapit han Syudad han San Jose del Monte ha sidlangan; ngan han mg bungto han Marilao ngan Bocaue ha katundan nga dapit.
Sumala han census han tuig 2007, mayda ini populasyon nga 205,258 ka tawo ha densidad hin populasyon nga 2,258 ka tawo ha tagsa kilometro nga kwadrado.
Mga baranggay[igliwat | edit source]
An Santa Maria ginbahin ngadto hin karuhaan kag upat (24) nga mga baranggay.
Mga sumpay ha gawas[igliwat | edit source]
- Opisyal nga Websayt han Bungto han Santa Maria, Bulacan
- Santa Maria, My Kind of Town
- Philippine Standard Geographic Code
- 2000 Philippine Census Information


text:
Bislig
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An Syudad han Bislig usa nga ika-upat nga klase nga syudad ha lalawigan han Surigao del Sur ha Pilipinas. An Bislig mga 208 ka kilometro ha dumagsaon tikang ha Syudad han Davao, 152 ka kilometro ha salatan tikang han Tandag (an kapital han probinsya) ngan 158 ka kilometro ha timugan o salatan-sinirangan tikang ha Syudad han Butuan. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 97,860 ka tawo ha 18,269 nga panimalay.
Han 2000, an Bislig ginhimo tikang hin bungto nga syudad.[1]
Mga Baranggay[igliwat | edit source]
An Syudad han Bislig ginbahin ngadto hin karuhaan kag upat (24) nga mga baranggay.
Mga Reperensya[igliwat | edit source]
- ↑ NSCB - 2001 Factsheet - 12 New Cities Created, Hulyo-Disyembre 2000.
Mga Sumpay ha Gawas[igliwat | edit source]
- Philippine Standard Geographic Code
- 2000 Philippine Census Information
- Google Map nga Hulagway han Syudad han Bislig


text:
Comunidad de Madrid
An Comunidad de Madrid o Komunidad han Madrid usa nga komunidad autonoma han Espanya nga nahamutang dida han butnga han Península Ibérica ngan, ha sakob hini, ha butnga han Meseta Central. Ginsasapitan ini han mga lalawigan han Guadalajara, Cuenca, Toledo (Castilla-La Mancha), Ávila ngan Segovia (Castilla y León). An Comunidad de Madrid uusa la an lalawigan--an Probinsya han Madrid. An kapital hini amo an Madrid, nga amo gihapon an kapital han Espanya. An mga tawo hini ginbanabana nga mga 6,271,638 ka molupyo (INE 2008), ngan an kadam-an hini kaurugan nahatirok didto han area metropolitana han Madrid.
Ini nga komunidad, nga kabahin han teritoryo ha kaagi han rehiyon han Castilla, mayda kabutngaan nga kabutang ha pagkakani-kanit hin mga paagi hin panakayan ha Espanya. Mayda ini usa han mga ekonomiya nga pinaka-importante han nasod, nga an dako nga rason tungod han pagin-balayan ini han kapital han nasod.[1] Sugad man, mayda ini manggad nga patrimonyo artistiko ngan natural.
An paghimo han yana nga komunidad autonoma gin-unahan hin makusug nga lantugi ha politika ha kontexto ugsa-han-autonomiya ha mga kataposa nga tuig han dekada han mga 1970. Ha pagtikang, ginpahayag anay an posibilidad nga an lalawigan magin parte han komunidad han Castilla-La Mancha, nga diin mayda ini estatuto nga espesyal, nga ighahatag tungod han ispisyal nga kamutangan hini komo lingkoranan han kapitalidad han estado. Han tuig 1981,[2] ginpili ha kataposan an pagkabulag hini tikang han nasabi nga rehiyon, nga sinmunod han daan nga Castilla la Nueva, nga diin kabahin an Madrid tikang han siglo XIX; ngan, dida han 1983, nahimo an yana nga komunidad autonoma.
An Villa de Madrid napili nga kapital han rehiyon, bisan man kon mayda mga ginproponer nga iba nga syudad amo an himoon nga lingkoranan han kapitalidad. Upod hini nga mga ginproponer amo an Alcalá de Henares, nga nagpresenta hin opisyal an kandidatura hini dida han mga syahan nga mga tuig han dekada 1980 ngan ha dipala naiha, an Getafe, nga dida han 2006 nagpasamwak han ira ungara nga ini nga syudad amo an magkaada han titulo han kapital han komunidad.[3]
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
Kitaa gihapon[igliwat | edit source]


text:
Ivan IV han Rusya
Hi Ivan IV Vasilevich (Rinuso: ИBáH Bacи́лbeBич, tr. Ivan Vasilevich; 25 Agosto 1530 – 28 Marso [D.E. 18 Marso] 1584),[1] ginngaranan gihap nga Ivan el Terrible o kundi man Ivan nga Maisog (Rinuso: ИBáH ГpóзHый (bulig·info), Ivan Grozny), amo an Gran Prinsipe han Moscow tikang han 1533 kutob 1547 ngan Tsar han Tanan nga mga Rusya tikang 1547 kutob han iya kamatayan. Puyde liwat hiya tawagon nga Juan IV han Rusya. An iya maiha nga pag-hadi nagpakita han pagsakop han mga Khanato han Kazan, Astrakhan, ngan Siberia, nga diin nabag-o an Rusya ngadto hin usa nga damo-hin-ethniko ngan damo-hin-pagtuo nga estado nga an kahaluag haros usa ka yukot ka ribo nga akre, nga mga 4,046,856 ka km2 (1,562,500 ka kwadrado nga milya).[2] Nakadumara hi Ivan hin damo nga mga pagbag-o han pagpadukwag tikang hin medieval nga estado ngadto hin imperyo ngan tigawas nga gahom ha rehiyon, ngan amo an nagin syahan nga namuno nga ginkorona nga Tsar han Tanan nga mga Rusya.
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ 28 Marso: Ini nga Pitsa ha Kaagi. Webcitation.org. Ginkúhà 2011-12-07
- ↑ Russia: Land of the Czars, History Channel


text:
Mindanao
An Mindanao amo an ika-duha nga gidako-i nga isla ha Pilipinas ngan usa han mga tulo nga pag-grupo han isla han nasod, ngan an Luzon ug Visayas amo an duha pa. An rehiyon syahan nagkamay-ada hin kontak han Espanya dida han urhi nga bahin han ika-16 nga siglo tubtob han temprano nga bahin han ika-17 nga siglo pinaagi hin mga kasundalohan nga Espanyol ug mga frayle nga nagtikang pagkolonisar hini dida han 1622.
Ha yana nga mga adlaw, an rehiyon amo an urukyan han mga Muslim o mga Moro nga mga populasyon han nasod, ngan ini mga dirudilain nga mga grupo etniko sugad han mga Maranao ug an Tausug, ngan an mga pagtitirok hin mga tribu nga tinatawag mga Lumad. Diri ngatanan nga bahin han Mindanao nahisakop han mga Muslim. Ha kamatuoran, an kaurugan han mga tawo ha amihanan nga Mindanao, labi na an mga taga-Butuan, mga animista ugsa hira magbalhin ngadto ha Kristianidad.
Komo usa nga isla ha salatan nga bahin han nasod, iton Mindanao amo an ika-duha nga gidako-i nga mayda 94,630 ka kwadrado nga kilometros, mga 10,000 ka km² la nga guruguti-ay kaysa han Luzon. Bukidon iton isla, ngan adto didto an Bukid Apo, an gihataasi nga bukid han nasod. Ha katundan han isla han Mindanao amo an Dagat Sulu, ha sinirangan amo an Dagat Pilipinhon, ngan ha salatan amo an Dagat Celebes.
An grupo-hin-isla han Mindanao naglalakip han isla han Mindanao mismo, upod an Kapurupod'an Sulu ha habagatan o habagatan-katundan. Ini nga grupo-hin-isla ginbabahinbahin hin unom nga mga rehiyon, ngan ini liwat ginbabahinbahin ngadto hin karuhaan kag lima (25) nga mga lalawigan o probinsya.
Kitaa Gihapon[igliwat | edit source]
- Mga Rehiyon han Pilipinas
- Mga Lalawigan han Pilipinas
- Luzon
- Kabisay-an
- Filipino Muslim
- Lumad
- Sultanate of Sulu


text:
Dagat Pilipinas
An Dagat Pilipinas usa nga dagat marginal ha sinirangan ngan amihanan han Pilipinas nga may kahaluag nga 2 Milyones mi² (5 Milyones km²) ha katundan nga bahin han Amihanan Kalawdan Pasipiko. Napapalibotan hini han kapuropod-an Pilipinas (Luzon, Samar, Leyte ngan Mindanao) ha salatan-katundan; Palau, Yap, ngan Ulithi ha salatan-sinirangan; an Marianas, lakip an Guam, Saipan, ngan Tinian, ha sinirangan; an Bonin ngan Iwo Jima ha amihanan-sinirangan; an mga puro han Hapon nga Honshu, Shikoku, ngan Kyūshū ha amihanan; an kapuropod-an Ryukyu (Okinawa, Miyako, ngan Yaeyama) ha amihanan-katundan; ngan Taiwan ha harayo nga katundan.


text:
Autonomo nga Rehiyon ha Muslim Mindanao
An Autonomo nga Rehiyon ha Muslim Mindanao (kon ha literal nga Winaray: Naglulugaring nga Rehiyon ha Muslim nga Mindanao; ha Iningles:Autonomous Region in Muslim Mindanao o ARMM) han Pilipinas amo in lima nga probinsya ngan usa nga syudad nga amo an: Basilan, Lanao del Sur, Maguindanao, Shariff Kabunsuan, Sulu, Tawi-Tawi ngan an Syudad han Marawi. An Syudad han Cotabato amo an sentro han rehiyon ngan lingkoranan han gobyerno rehiyonal han ARMM, pero iton syudad mismo kabahin han Rehiyon XII.
An Executive Order No. 36 nagbalhin han Basilan tikang ha Rehiyon IX ngan an Syudad han Marawi tikang han Rehiyon XII.
Kaagi ngan Kasaysayan[igliwat | edit source]
Ginhimo anay an rehiyon dida han Agosto 1, 1989 pinaagi han Republic Act No. 6734 nga tinatawag gihapon nga Organic Act. Gin-opisyal nga pag-inagurar an ARMM han Nobyembre 6, 1990 ha Syudad han Cotabato.
Politika[igliwat | edit source]
An rehiyon pinangungulohan hin Rehiyonal nga Gobernador. An Rehiyonal nga Gobernador ngan ah Rehiyonal Bise-Gobernador gin-eelihir ha direkta nga pagbutos ngan pinaagi hin block nga butos sugad han Presidente han Estados Unidos (gawas la hiton Kolehiyo Elektoral). An mga ordinansa rehiyonal ginpapasa han Asamblea Rehiyonal nga an mga miyembro hini mga Asembleyista nga pinili gihapon hin direkta nga pagbutos. An mga rehiyonal nga pinili-ay ginbubuhat ha kaurogan mga usa ka tuig katapos hiton heneral nga pinili-ay (nasyonal ngan lokal) depende kon ano an naipasa nga balaodnon han Kongreso Pilipinhon. An mga rehiyonal nga opisyales mayda term hin tulo ka tuig; puyde ini igpauru-iha pinaagi han balaod.
Tikang han Septyembre 30, 2005, hira Zaldy Ampatuan ngan Hooky Alonto Adiong amo an gobernador ngan bise-gobernador.


text:
Castilla-La Mancha
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Kinatsila nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An Castilla-La Mancha usa nga komunidad autonoma han Espanya. Nahimo ini tikang han mga lalawigan o probinsya han Albacete, Ciudad Real, Cuenca, Guadalajara ngan Toledo. Ginsasapitan ini han Castilla y León, Comunidad de Madrid, Aragón, Comunidad Valenciana, Región de Murcia, Andalucía ngan Extremadura.
Amo ini an heredera o nagsunod han rehiyon ha kaagi han Castilla la Nueva, gawas la han probinsya han Madrid, nga nagpili nga maghimo hin kalugaringon nga komunidad autonoma nga uusa la hin probinsya nga bulag tikang han Castilla-La Mancha nga waray referendum sugad han kaso ha iba nga mga komunidad. Ha pagsunod han teritoryal nga pagbahinbahin han Espanya katapos han pagpromulgar han Konstitusyon han 1978, naglakip ini han bug-os han La Mancha, ha paglakip han lalawigan han Albacete (nga kabahin han una han Murcia).[1]


text:
Máximo Gómez
Hi Máximo Gómez y Báez usa nga heneral dida han Napulo ka Tuig nga Gyera ngan amo an komander militar han Cuba dida hadton Cubano ng Gyera han Independensya (urhe nga bahin han ika-19 nga siglo).
Hi Gómez natawo ha Republica Dominicana ha probinsya han Peravia ha bungto han Baní ngan kinmadto anay ha Cuba komo opisyal nga kabalyero han Army nga Espanyol. Nagretiro hiya tikang han militia pero inmugop han mga rebelde dida han 1868 ngan nagbulig pagbalhin han ira taktiko militar.. Hiya an naghatag han Cubano nga mambises an ira pinakamakaradlok nga taktika: an machete nga pagsalakay o pagsalakay han mga sundang. Hadlok an army nga Espanyol hini nga mga pagsalakay kay kadam-an han ira mga tropa, kaurugan mga konskripto, nauubos han mga sundang. Tungod kay an mga Cubano kulang hin mga bala, an ira kasagaran nga taktika ha panggubat amo an pagpusil hin maka-usa ngan pagkatapos salakay.
Hi Gómez inmabot han ranggo nga Generalísimo han mga pwersa Cubana, tungod han iya maurupay nga pamuno militar. Napusil hiya ha liog han 1875 samtang natabok hiya han trocha tikang ha Júcaro ha salatan ngadto ha Morón ha amihanan. Katapos hadton, pirme na hiya nasul-ot hin panyo ha iya li-og. An iya ikaduhan nga kataposan nga samad dida han 1896 samtang nakig-away hiya ha mga rural nga larangan ha gawas han Havana. Nakaduha la hiya masamari hin mga 15 ka tuig hin panggubat gerilya patok hin kaaway nga darudako ha katawhan ngan logistiko. Ha pagkumpara, an iya pinakatinapuran nga opisyal, hi Antonio Maceo, napusil hin mga 27 ka beses han amo la gihapon nga kaiha hin panahon, ug an ika-26 amo an samad nga nakamatay ha iya. Ha iba liwat nga bahin, an anak ni Gómez, nga hi Francisco "Panchito" Gómez Toro namatay samtang naningkamot pagkuha han patay nga lawas ni Maceo, dida ha kombate han Disyembre 7, 1896. Ha pagtapos han Cubano nga Gyera hin Independensya han 1898 nagretiro hiya ngadto hin villa ha gawas han Havana. Waray hiya kinmarawat han nominasyon dida han syahan nga pinili-ay han presidente ha Cuba han 1901, tungod kay nadiri hiya han politika ngan bisan paman kon nag-ukoy na hiya hin 40 ka tuig ha Cuba, natuod hiya nga tungod kay Dominicano an iya pagkatawo nga diri hiya angay mamuno han Cuba. Namatay hi Gómez ha iya villa han 1905.
An Maximo Gomez Park, usa nga parke ha Miami, Florida, Estados Unidos, – kilalado nga Domino Park – ginngaran ha iya dungog.
It litrato ni Gómez ada hiton Cubano nga salapi dida hiton 10-pesos.


text:
Lapu-Lapu, Pilipinas
An Syudad han Lapu-Lapu usa nga syahan nga klase nga syudad ha lalawigan o probinsya han Sugbo ha Butnga nga Kabisay-an nga rehiyon han Kabisay-an ha Pilipinas. An kahalugan han syudad naglalakip han kadam-an nga bahin han Isla han Mactan, nga nahamutang hin usa ka kilometro ha timugan o salatan-sidlangan tikang han isla han Sugbo, ngan naglalakip gihapon an Syudad han Lapu-Lapu an bug-os nga Isla han Olango nga nahamutang hin lima ka kilometro ha timugan ngan pipira pa nga mga puro. An Syudad han Lapu-Lapu kabahin han darudako nga Metropolitano nga Kahaluag han Cebu o Metro Cebu nga nahasentro ha Syudad han Sugbo.
Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 217,019 ka tawo ha 44,439 nga mga panimalay.
Nahasumpay an Syudad han Lapu-Lapu ha Syudad han Mandaue han Isla han Sugbo pinaagi hin duha nga tulay: an Tulay Mandaue-Mactan ngan an Tulay Marcelo Fernan. Tikang ha Mandaue, an kapital han probinsya nga amo an Syudad han Sugbo mga lima ka kilometro la an distancia.
An kahaluag han yana nga syudad gintawag nga Mactan ugsa han pag-ulpot han mga Espanyol. An mga Agustiniano nagtukod han bungto han Opon han tuig 1730 ngan amo ini an ngaran han bungto hangtod han tuig 1961 nga diin ini ginhimo nga syudad ngan ginbalyo-an an ngaran ha dungog ni Lapu-Lapu, an sinisiring nga syahan nga Pilipino nga bayani nga dida han 1521, nagdaog patok han Portugues nga hi Fernando de Magallanes.
An Mactan-Cebu International Airport (o Aeropuerto Panglangyaw han Mactan-Cebu kun ha Winaray) nahamutang ha Syudad han Lapu-Lapu ngan amo ini an ikaduha nga dako in buhat nga aeropuerto han nasod.
Sulod
Mga Baranggay (Mga Barrio)[igliwat | edit source]
An Syudad han Lapu-Lapu ginbahin ngadto hin katloan (30) nga mga baranggay.
Mga Kiritaon[igliwat | edit source]
- Mactan Export Processing Zone (I & II)
- Cebu Light Industrial Park
- Marcelo Fernan Bridge Park
- Vanno Beach
- Plantation Bay Resort & Spa
- Maribago Blue Waters
- Waterfront Airport Hotel
- Shangri-La's Mactan Island Resort and Spa
- Cebu Hilton Resort and Towers
- Punta Engaño (Mga Monumento kan Lapu-Lapu ngan Magallanes)
- SDR Serviced Apartments
- Marina Mall
- Mactan Coral Golf Club
- Cebu Yacht Club (on Mactan Island)
- Mactan Shrine
- Scuba Diving off the Mactan Coast
Mga Litrato[igliwat | edit source]
Cebu Hilton Resort and Towers, Lapu-lapu City, Metro Cebu
Shangri-La's Mactan Island Resort and Spa, Lapu-lapu City, Metro Cebu
Kitaa Gihapon[igliwat | edit source]
Mga Sumpay ha Gawas[igliwat | edit source]
- Opisyal nga Websayt han Gobyerno han Syudad
- Philippine Standard Geographic Code
- 2000 Philippine Census Information
- Independiente nga Giya han Huronan ha Sugbo
- Ganghaan hin mga Websayt hin Panbiyahe mahitungod han Sugbo
- Sutukil: Lab-as o Presko nga mga karaonon hin pagkaon tikang ha dagat ha Syudad han Lapu-Lapu, Isla han Mactan


text:
Iloilo
An Iloilo usa nga probinsya o lalawigan han Pilipinas nga nahamutangan ha Katundan nga Kabisay-an nga rehiyon. An kapital hini amo an Syudad han Iloilo nga nahamutangan an lalawigan ha timugan o habagatan-sinirangan nga dapit han isla han Panay, ginsasapitan han probinsya han Antique ha katundan ug han Capiz ha amihanan. Diri la hirayo tikang han timugan nga dapit amo an isla-nga-probinsya han Guimaras ug tabok han Kalawdan han Panay o Golfo han Panay ug Estrecho han Guimaras amo an probinsya han Negros Occidental.
2000 nga census—1,925,002 (ika-7 nga gidako-i)
Densidad—408 ha tagsa km² (ika-11 nga gihataasi)
Mga Dagko nga Syudad—1
Mga Komponent nga Syudad—1
Mga Bungto—42
Mga Baranggay—1,901
Mga Distrito ha Kongreso—6†
Sulod
Katawhan ngan Kultura[igliwat | edit source]
An mga taga-Iloilo tinatawag nga mga Ilonggo (ginsusurat gihapon nga Ilongo) ug an ira yinaknan tinatawag nga Ilonggo, nga kinikilala ha formal nga ngaran nga Hiligaynon. Iton mga taga-Capiz nayakan gihapon hin Hiligaynon. Iton Hiligaynon sinisiring nga usa nga yinaknan nga mahusay pamati-on.
Tungod han kasaysayan hini komo usa nga importante nga puerto, damo nga mga Ilonggo mga mestizo, o mga tawo nga mayda sagol nga dugo Espanyol.
An distrito han Jaro ha Syudad han Iloilo kilalado tungod hiton marisyo hini nga fiesta.
Ekonomiya[igliwat | edit source]
Heyograpiya[igliwat | edit source]
Politikal[igliwat | edit source]
An Iloilo mayda kap-atan kag duha (42) nga bungto ngan duha (2) nga syudad.
Mga Syudad[igliwat | edit source]
Mga Bungto[igliwat | edit source]
Pisikal[igliwat | edit source]
Kasaysayan[igliwat | edit source]
(Ini nga impormasyon naglalakip hin mga kinuha tikang han Opisyal nga Websayt han Syudad han Iloilo)
An ngaran nga Irong-irong nahamutang dida han Maragtas, usa nga grupo hin mga tinirok nga dokumento nga nag-istorya mahitungod hin mga leyendo han kadaan nga Panay. An Maragtas gintirok ni Pedro Monteclaro ngan an ginhihisugtan hini mahitungod han pag-abot han napulo nga mga datu nga tikang ha Borneo ngadto ha Panay nga nakigbalyo hin bulawan para han mga kapatagan han isla tikang hin lokla nga Ati nga datu o hefe.
Sumala han Maragtas, hi Datu Puti ngan han iya mga igkasi-Datu, upod han ira mga pamilya (banay ngan panimalay), mga mangugubat (o kasundalohan) ngan mga uripon, nangagkalagiw tikang han tiraniya ni Sultan Makatunao han Borneo, ngan inmabot dida han lugar nga yana amo an bungto han San Joaquin. Hini nga panahon, an Panay gin-ukyan hin mga lumad nga mga katawhan nga mga hagmubo ngan magsirom an panit nga tinatawag mga "Ati" nga ginpamunoan ni Hadi Marikudo ngan Reyna Maniwangtiwang. Ginbaligya ni Hadi Marikudo an kapatagan han Panay ha presyo hin bulawan nga saduk, usa nga halaba nga kwentas (manangyad) ngan iba pa nga mga dirudilain nga mga butang. Katapos han pagbaligya, an mga Atis kinmadto han mga kabugkiran ngan an mga bag-o nga nangabot dida na nag-ukoy.
Usa hini nga mga taga-Borneo nga datu nga hi Datu Paiburong, gintagaan daw han teritoyro han Irong-Irong (nga yana amo an Iloilo). Sumala han opisyal nga kasaysayan, mga 300 ka tuig ugsa han pag-abot han mga Katsila, an mga taga-Panay nag-ukoy hin mainuswagon ngan ha kamurayaw ha ilarom hin gobyerno ngan mga balaod. Usa daw hini nga mga balaod an sinisiring nga Kodigo ni Kalantiaw.
Han mga 1960, nasabtan han iskolar nga hi William Henry Scott nga an Kodigo ni Kalantiaw, hinimo-himo la ni Jose Marco. An Maragtas gihapon nga sinurat ni Pedro Monteclaro, sumala hin mga research hin pipira nga mga iskolar sugad kan Scott nasabtan nga mga tinirok la nga mga leyendo (legend) la.
Han 1566, an mga Katsila o Espanyol nga pinamunoan ni Miguel Lopez de Legaspi kinmada ha Panay ngan nagtukod hin mga urukyan ha Ogtong (nga yana amo an Oton, Iloilo). Ginpili niya hi Gonzalo Ronquillo nga amo an deputy nga encomiendero. Hi Ronquillo dida han 1581 amo an nagbalhin han puesto han poder Espanyol ngadto ha La Villa de Arevalo, usa nga sitio nga ginngaranan ha dungog han iya gintikangan nga bungto ha Avila, ha Espanya. Han 1700 tungod han mga binalikbalik nga pagsalakay han mga Moro nga pirata, mga Dutch ngan Ingles nga privateer, an mga Katsila namalhin ngadto han baranngay han Irong-Irong nga harani han ganghaan han salog, nagtukod hira han Fuerza San Pedro (o Fort San Pedro).
An Irong-Irong o Ilong-Ilong ginpahalipot han mga Katsila ngadto hin "Iloilo" nga ini amo ha pagtika-iha naging kapital han probinsya.
Kitaa Gihapon[igliwat | edit source]
Mga Sumpay ha Gawas[igliwat | edit source]
- http://www.iloiloonline.tk - An Pinaka-Extensibo nga Ganghaan han Iloilo - Sumat, Info, Mga Litrato, eMap, Forum, ug mga Sumpay.
- http://www.meanwebmachine.com/index.php - Para hin dugang nga mga barasahon mahitungod han Iloilo ug Kultura Ilonggo
- Opisyal nga Websayt han Syudad han Iloilo
- http://www.wowphilippines.com.ph/explore_phil/place_details.asp?content=thingstodo&province=34#634


text:
Claveria, Cagayan
An Claveria usa nga ika-upat nga klase nga bungto ha lalawigan han Cagayan, Pilipinas. Amo ini an ginkikita nga pinaka-amihanan nga dapit ha Isla han Luzon.
Nahamutang an Claveria ha kanawayan o amihanan-katundan nga bahin han lalawigan han Cagayan. Tikang han Syudad han Tuguegarao nga amo an sentro han lalawigan ngan han rehiyon han Siong han Cagayan, mga 185.3 ka kilometro an kahirayo han Claveria. Tikang ha Manila nga maagi ha Ilocos nga Rehiyon, mga 613.0 ka kilometro an kahirayo han Claveria. Ginsasapitan an bungto ha amihanan han Babuyan Channel, ha sidlangan han buingto han Sanchez-Mira; ha salatan han lalawigan han Apayao ngan ha katundan han bungto han Santa Praxedes.
Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 29,277 ka tawo ha 5,767 nga mga panimalay.
Mga baranggay[igliwat | edit source]
An Claveria ginbahin ngadto hin kap-atan kag usa (41) nga mga baranggay.
Mga sumpay ha gawas[igliwat | edit source]
- Claveria, Cagayan mga litrato
- Philippine Standard Geographic Code
- 2000 Philippine Census Information
- Syahan nga diri-opisyal nga websayt han Claveria, Cagayan


text:
El Greco
Hi El Greco, nga natawo ha ngaran nga Aouήvιkoς Θeotokόπouλoς (Doménikos Theotokópoulos), (1541 – 7 Abril 1614) usa nga pintor, iskultor ngan arkitekto han Espanyol nga Renasimyento. An ngaran nga "El Greco" (An Griyego) usa nga agnay,[a][b] nga nahanungod han iya etniko nga Griyego nga pagtikang, ngan an artista agsob nga napirma han iya mga ginpintar han iya bug-os nga ngaran ha Griniyego nga mga agi, "Aouήvιkoς Θeotokόπouλoς" (Doménikos Theotokópoulos), ngan agsob liwat gindudgang an pulong nga Kpής (Krēs, "taga-Crete").
Natawo hi El Greco ha Crete, nga hadto nga panahon kabahin han Republika han Venesya, ngan sentro han Post-Byzantino nga arte. Nag-aram hiya ngan nagin maestro dinhi nga tradisyon ugsa hiya linmakat ha edad nga 26 ngadto ha Venesya, sugad han ginbuhat hin iba nga mga Griyego nga artista.[1] Han 1570 binmalhin hiya ha Roma, nga diin nag-abre hiya hin trabaho-an ngan nagbuhat hiya hin serye nga mga binuhat. Didto han iya pag-ukoy ha Italya, ginparabong ni El Greco an iya estilo upod hin mga elemento hin Mannerismo ngan han Venesyano nga Renasimyento. Han 1577, binmalhin hiya ngadto ha Toledo, Espanya, nga diin didto hiya nag-ukoy ngan nagtrabaho tubtob han iya kamatay. Ha Toledo, nakakuha hi El Greco hin pira nga dagko nga mga komisyon ngan nagbuhat hiya han iya mga pinaka-sikat nga mga pintor.
An dramatiko ngan espresyonistiko nga estilo ni El Greco ginhiusaan han iya mga igkasi-panahon kundi ini ginkilala dida han ika-20 nga siglo. Ginkikita hi El Greco nga nahauna han Expressionismo ngan Cubismo, samtang an iya pagkatawo ngan iya mga buhat gin-gamit nga inspirasyon para hin mga paragsiday ngan paragsurat sugad nira Rainer Maria Rilke ngan Nikos Kazantzakis. Ginkita hi El Greco han mga modero nga iskolar nga usa nga artista nga indibidwal gud hin duro nga waray nahahanungod nga iskwela nga kombensyonal hin arte.[2] Kilalado hiya hin mga ginpahalaba nga mga tawo ngan agsob nga mga fantastiko o phantasmagorical pigmentation, nga diin ginpadis an Byzantino nga mga tradisyon ngan han Katundan nga pagpintor.[3]
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
Mga sumpay ha gawas[igliwat | edit source]
- El Greco – Biograpiya, Estilo ngan Buhat-ha-arte
- El Greco – An Hingpit nga mga Buhat ha Fundasyon El Greco Foundation
- Tour: El Greco (Spanish, 1541–1614) ha Galeriya Nasodnon hin Arte
- El Greco (c.1541 – 1614) ha Galeriya ni Olga
- El Greco
- Biyograpiya
- Mga natawo han 1541
- Mga namatay han 1614
- Mga Griyego nga tawo han ika-16 nga siglo
- Mga Griyego nga tawo han ika-17 nga siglo
- Mga Espanyol nga tawo han ika-16 nga siglo
- Mga Espanyol nga tawo han ika-17 nga siglo
- Arte
- Mga pintor han ika-16 nga siglo
- Mga pintor han ika-17 nga siglo
- Mga Espanyol nga pintor han Renasimyento
- Mga Creto nga pintor han Renasimyento
- Mga pintor nga Mannerista
- Mga pintor han Singbahan Katolika Romana
- Mga Espanyol nga pintor
- Mga Griyeog nga pintor
- Members of the Rome Guild of Saint Luke
- Mga Espanyol nga Katoliko Romano
- Mga Griyego nga Katoliko Romano
- Mga nagbalhin ngadto ha Katolisismo Romano tikang han Sidlangan nga Ortodoxiya
- Mga Espanyol nga tawo nga Griyego an katulinan
- Mga tawo nga taga-Heraklion


text:
Gandara, Samar
An Gandara uska Ikaduha nga pag-klasipikar nga Munisipyo ha probinsiya han Samar, Nasud han Pilipinas. Sumala han 2010 Senso han Pilipinas, mayda ini populasyon o umuukoy nga 31,943. Ini nga bungto in anay guin ngangaranan nga Bangahon, pero an mga umuukoy hini nahibalhin ha yana presente nga lokasyon hadtun Setyembre 29, 1902. Pagkatapos makabalhin han yana nga lokasyon o dapit an ngaran guinhatag nga honor ngadtu han paghinumdum han anay Gobernador Heneral han Pilipinas hi José de la Gándara y Navarro.
Sulod
Mga Barrio[igliwat | edit source]
An Gandara mayda kaunuman kag siyam (69) nga baranggay.
Kasaysayan[igliwat | edit source]
An kadaan nga nasakop nga Gandara in mahihinumduman han uska tore, an mga Prayle bumalik pagkatapos pag-uli pagpataya kan Magellan tikang Espanya, nga umukoy ha usa ka dapit nga lugar nga an ngaran Dapdap nagtindug hin "Shrine" guintawag nga Tinago hadtun 1596 kay hira nahadluk sanglit natago hira, naporma hin 'Cabecera' u butnganga ngan guin tawag nga Catbalogan, ngan an simbahan han Bangahon, an mga nahibilin han simbahan nga mga arte ngan bato. An mga bungtohanon nag ukad ngan nag apad hin mga bato tikang ha lugar han napalisan nga bangin nga bato ngan an kababtuan ha baybay guin dara ngadtu Tinago ngan naghimu hin simbahan ha Bangahon gamit an galut nga pan pilit han bato. Guin ngaranan nga Bangahon tungud han iya lokasyon ha salug han Gandara kay "Guin babanga han wala ug too nga salug". An libro Conquestas de las Islas Filipinas ni San Agustin nga an Bangahon in usa na nga Pueblo o bungto hadtun 1729, ngan guin himu nga parokya han Espanyol Jesuits Missionaries ngan hi St. Michael the Archangel an santo patrono.
An Ika-Napulu kag walo nga siglo in nahuman nga an Bangahon aada han pnaka-hitaas nga patakas ngan mainuswagun nga lugar kumu usa nag butnga han baralyuanay hin produkto dara han iya matambok ug mayaman nga katutunaan ngan damu nga ani kada anyu. Pero han an barko de giyera han Amerika dumoong ha Calbayog hadtun February 9, 1900, an mga opisyales han gobyerno amu in guin sunog an Bangahon para diri hira hidakupan han mga sundalo nga Amerikano. An problema kun diin igtitindug an bag-o nga bungto in solusyunan han huruhimangraw hadtun July 25, 1901, ha barrio han San Pelayo nga kun diin an barrio Dumalo-ong ansya an napili tungud han iya maupay nga lokasyon nga nahihibutnga han wala ngan tuu nga salug ngan an mga baryo. Labi na, nahihibutnga han Calbayog ngan Catbalogan. An anibersaryo pag pundar han Gandara in kada Pebrero Kaduhaan kag Siyam.
Nahimutang hadtun tuig Usa ka yukut ngan siyam ka gatus ug duha nga guin ngaranan para kan Gobernor-Heneral han Pilipinas José de la Gándara y Navarro, ngan an una nga kapitan ansya in hi Jose Dionesio Mendiola, nga namatay han pag-usu han sakit nga kulira ngan guin balyuan ni Jose Delima Piczon hadtun Hunyo 15, 1902, nanginanu tubtub June 15, 1903. Guin sundan ni Ramon Mendiola (1903–1906) nga nahihinumduman han pag-patrun ha pitsa September 29, 1903. Tikang han tuig 1907, an ispisyal nga Gandareno guin tatawag nga Presidente. Hadtun ikaduha nga giyera han kalibutan, mayda duha nga mayor hini nga bungtolity, Filadelfo Aliman para han Gobyerno han Hapon ngan Teodoro Bisnar para han gobyerno han Pilipinas nga guin tatawag pulahanes.
An bag-o nga poblacion ansya in natindug hin napulu kag duha ka tigkapatan nga umahan ni Martino Reyes ini in iya guin hatag para han Gandara. An donasyon in guin parig-on hadtun Enero Napulu kag duha 1909. An yungud han eskwelahan pina-agi han titulo numero Kasiyaman kag Lima (95) pinitsahan Kaduhaan han Hulyo Tuig 1912, ngan an parokya ha ilarum han lote numero 146-CAD-444D pinitsahan August 31, 1976, guinsuportahan pa han pag hatag han tuna petsa Marso 20, 1908.
Article 960 pinitsahan October 23, 1903, guin balhin an pan-gubyirnuhan han baryo Bangon, Buenas Aires, Calanyugan, Cambaye, San Luis, Pangi ngan Pagsanghan ngadtu ha bungto han Tarangnan.
The Matuguinao and San Jose de Buan were named as a municipal district of Gandara in 1948 to 1960 and were converted into a municipalities in 1965 and 1969 respectively.
B.P. Blg 11 petsa Disyembre 6, 1978, an San Jorge guinhimu nga bag-o nga munisipyo gawas han Gandara bumulag ha gobyirno han Gandara pero an Villaleona (Senibaran) wara kahiupod ini in nabubutnga han San Jorge.
Heyograpiya[igliwat | edit source]
Gamit nga Tona:
- Agrikultural
- Guin-uuma: 7,356.15 Hectares (14.8%)
- Diri Guin uuma: 16,193.33 Hectares (32.75%)
- Inu-ukyan: 1,607.06 Hectares (3.25%)
- Kabanwaan: 4,142.00 Hectares (8.38%)
Gamit nga Ilarum han Tona:
- Sona han pagmina nga waray prsusisuhan u pabrika[kinahanglan hin kasarigan]
Gamit han Katubigan:
- Danaw-danaw: 1,013.87 Hectares (2.05%)
- Kadagatan ngan mga Salug
An Salug han Gandara ansya an mayor nga slug nga naawas ha bungto munispyo han Gandara upod an kadagatan han Napalisan.
Demograpiya[igliwat | edit source]
Hadtun 2006 nga inihapay, an kabug-osan nga umuokoy o populasyon in 32,508, an lalaki in 16,658 ngan an babayi in 15,850. An ihap han panimalay ansya in 6,283, an talimutnga han kadaku han mga panimalay in 5.17 persona o katawo ngan an densidad nga kunuman kag unum kada kilometro kuwadrado. Han 2010, an populasyon in umiban ngadtu 31,943 ngan an ihap han panimalay ansya in 6,342.
Yana nga 2014 an umuokoy in 33,264, an lalaki in 17,046 ngan an babayi in 16,218. Nga may talimutnga nga paghitaas han populasyon kada tuig hin 1.1271 porsiyento. An ihap han panimalay ansya in 6,653, an talimutnga han kadaku han mga panimalay in 4.87 katawo ngan an densidad kada kilometro kuwadrado ansya in 68 (Kaunuman kag walu)
Ekonomiya[igliwat | edit source]
Kita:
- Pinakadako nga Kita han Panimalay : Php 22,552.16 kada bulan
- Pinakaguti nga Kita han Panimalay : Php 1,436.50 kada bulan
- Talimutnga nga Kita han Panimalay : Php 5,366.25 kada bulan
- ATalimutnga nga Kita han ha Uma nga Panimalay : Php 2,159.30 kada bulan
- Kakurian nga kinahanglanun : Php 8,484.68 kada bulan
- Nanginginahanglan nga makuri nga nahihitabu : 94.21%
Pangimpleyo:
- Employment Rate: 470 per 1,000 Population
- Major Fields of Employment
- Agriculture and Forestry: 21.06%
- Mining and Quarrying: 0.06%
- Manufacturing: 2.47%
- Construction: 1.10%
- Electrical, Gas and Water: 0.07%
- Transportation, Etc.: 1.24%
- Trade: 12.05%
- Finance, Dwelling and Real Estate: 0.07%
- Community, Social and Personal: 4.97%
- Other not adequately defined: 4.92%
An Internal Revenue Allotment Han Gandara ansya in anay PHP 28,202,218 hadtun 2006.
Pag-uma (Agrikultura)[igliwat | edit source]
Arte ngan Karisyuhan[igliwat | edit source]
An bungto han Gandara in nakikilala han iya mga Kiseo, Kalinayan, Tableya, Pulahanes, Lingganay, Bangahon Church Ruins, the Wacthtower.
An karisyuhan han Karabaw usa ka importante nga piyesta upod an poag-sayaw ha kalsada ngan an gamit han importante kadako han Karabaw ha Uma han mga Gandareno nga mga saop ug manguruma bisan an pulung u yakan nga Gandara tikang han ira "Coat of Arms" usa nga Gander "uska pato". An mga lideres didi ha Gandara in nangingimaluuy han mga may apelyidu nga GANDARA kun hain man hira ha kalibutan pina-agi hini nga pakli.
Ini an panimalay han katoliko San Miguel an Arkanghel paghatag katalahuran hann mga espnyol nga nakasakop ha atun, an santo npatrono han bungtuhanon.
Mga urosahon ngan Pag-aradman[igliwat | edit source]
The sub-River Rock formation or SCREE of Gandarenos called Correche Beach is somewhat the called mystical and if you are a Historian or a Geographer you will be challenged with the flow of the river origins how would it be formed.[5]
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ Municipalities. Department of the Interior and Local Government. Ginkità dida han 14 May 2013.
- ↑ Province: Samar (Western Samar). PSGC Interactive. National Statistical Coordination Board. Ginkità dida han 14 May 2013.
- ↑ 3.0 3.1 Total Population by Province, City, Municipality and Barangay: as of May 1, 2010. 2010 Census of Population and Housing. National Statistics Office. Ginkità dida han 14 May 2013.
- ↑ Province of Western Samar. Municipality Population Data. LWUA Research Division. Ginkità dida han 21 August 2013.
- ↑ https://drive.google.com/file/d/0BwZByOnqXPIaRE9oMGdNN1BTVGc/edit?usp=sharing
Mga sumpay ha gawas[igliwat | edit source]
- Mga koordinado ha Wikidata
- Tanan nga mga barasahon nga waray-masabtan kon diin ginkuha nga mga yakan
- Mga barasahon nga waray-masabtan kon diin ginkuha nga mga yakan from September 2014
- Articles with invalid date parameter in template
- Mga turók
- Mga Waraynon nga bungto
- Bungto hin Kalondan nga Samar
- Bungto hin Sinirangan nga Kabisay-an
- Bungto hin Kabisay-an
- Bungto hin Pilipinas


text:
Kurow
An Kurow usa nga bungto ha Siong Waitaki ha South Island han New Zealand. Ada ini ha Otago nga rehiyon, mga 55 ka kilometro nga sulod o irayá tikang ha Oamaru. An Kurow nahamutang harani hin pipira nga mga importante nga hydroelektriko nga mga proyekto.
Mga pananglitan o ehemplo hin ugsa-Europeo nga Maori nga mga pintura ha lungib mabibilngan hin mga pira ka kilometros tikang ha Kurow, harani han gamay nga lugar nga urukyan nga an ngaran Duntroon.
Mayda kontrobersya kon diin nagtíkang an ngaran. An lokal nga Maori ngan damo nga mga nangungukoy nga kasanhi-nga-nangungukoy nasiring nga gin-Ininglis ini nga forma han ngaran han harani nga bukid-bukid Te Kahurau, pero mayda mga katulinan hin mga mangurukoy tikang ha Europa (ngan labi na an mga tikang ha Polonya) nga nasiring nga an ngaran tikang han lugar nga Kurów ha Polonya. Ini nga ikaduha nga teorya ginsisiring nga baga diri posible, tungod hin kakulangan hin mga nahisaysay nga mga nangukoy han una o yana nga an katulinan Polako dida han bungto.
An katuna-an palibot han Kurow naglalakip hin mga summerfruit nga orchard, ngan nagtitikadamo nga mga Pinot Noir gintatanom dida hit mga limestone nga katuna-an.


text:
Mga rehiyon han Pilipinas
It rehiyon usa nga administratibo nga subdivision ha Philippines. Tikang ha 2002, mayda napulo kag pito (17) nga rehiyon ngan inin mga rehiyon ginbahinbahin ngadto hin kapitoan kag siyam 79 nga mga probinsya o lalawigan. Iton mga rehiyon gin-organisa agod igtirok an mga probinsya nga mayda puruparehos an mga kultura ug etnolohikal nga mga karakteristik.
An mga probinsya iton tinuod nga primary nga subdivision politikal. Igingugrupo la hira ngadto hin mga rehiyon para la madurudali an pag-administrar. Kaurugan nga mga opisina han gobyerno mayda mga opisina rehiyonal imbes nga mayda mga opisina ha tagsa-tagsa nga mga probinsya. Ug ini nga mga rehiyonal nga opisina adto hiton syudad nga gin-designar nga kapital o sentro han rehiyon.
Iton mga rehiyon waray bulag nga gobyerno lokal, labot la hiton Autonomo nga Rehiyon ha Muslim Mindanao, mga mayda elehido nga asemblea rehiyonal ug gobernador. An Administratibo nga Rehiyon han Cordillera ginplano han una nga mahimo nga mayda autonomiya nga (Cordillera Autonomous Region), pero mga pagtipa tikang ha Kongreso nagresulta nga nahimo la ini nga regular nga rehiyon administrativo.
An Mga Rehiyon[igliwat | edit source]
Tikang ha 2002, an Pilipinas mayda napulo kag pito (17) nga rehiyon. An mga rehiyon gintirok pinaagi ha heyograpiya ngadto hin tulo nga mga grupo hin isla nga amo an Luzon, Kabisay-an, ug Mindanao. Ha ubos in lista han mga rehiyon ha ira mga isla-nga-kagrupo. Agod makagsubay hin impormasyon mahitungod han mga rehiyon, kitaa an mga nahanunungod nga artikulo han mga isla-nga-kagrupo.
An mga ngaran nga CALABARZON, MIMAROPA ug SOCCSKSARGEN ginsurat ha bahol nga mga agi o letra kay ini hira mga acronyms nga na-indicar han mga nalalakip nga mga probinsya o syudad nira.
Luzon[igliwat | edit source]
- Ilocos nga Rehiyon (Rehiyon I)
- Siong han Cagayan (Rehiyon II)
- Butnga nga Luzon (Rehiyon III)
- CALABARZON (Rehiyon IV-A)
- MIMARO (Rehiyon IV-B)
- Bicol nga Rehiyon (Rehiyon V)
- Rehiyon Administratibo han Cordillera (CAR)
- National Capital Region (NCR) (Metro Manila)
Kabisay-an[igliwat | edit source]
- Katundan nga Kabisay-an (Rehiyon VI)
- Butnga nga Kabisay-an (Rehiyon VII)
- Sinirangan nga Kabisay-an (Rehiyon VIII)
Mindanao[igliwat | edit source]
- Peninsula han Zamboanga (Rehiyon IX)
- Amihanan nga Mindanao (Rehiyon X)
- Davao nga Rehiyon (Rehiyon XI)
- SOCCSKSARGEN (Rehiyon XII)
- Caraga (Rehiyon XIII)
- Autonomo nga Rehiyon ha Muslim Mindanao (ARMM)
Kasaysayan[igliwat | edit source]
- Septyembre 24, 1972 - An mga probinsya han Pilipinas gin-organisar ngadto hin napulo kag usa (11) nga mga rehiyon.
- Hulyo 7, 1975 - Ginhimo an Rehiyon XII ug nagkamay-ada hin guti-ay nga pagreorganisar hin pipira nga mga rehiyon ha Mindanao.
- Agosto 21, 1975 - Rehiyon IX gintunga ngadto han Sub-Rehiyon IX-A' ug Sub-Rehiyon IX-B. Mayda guti-ay nga pagreorganisar hin pipira nga mga rehiyon ha Mindanao.
- Nobyembre 7, 1975 - Ginhimo an National Capital Region.
- Agosto 1, 1989 - Autonomous Region in Muslim Mindanao ginhimo.
- Oktubre 23, 1989 - Cordillera Administrative Region ginhimo.
- Oktubre 12, 1990 - Ginpagawas in Executive Order agod magreorganisar hin mga rehiyon ha Mindanao pero waray ini madayon (posible tungod kay kulang an pundo han gobyerno).
- Pebrero 23, 1995 - Rehiyon XIII (Caraga) ginhimo ngan nagkamay-ada guti-ay nga pagreorganisar hin pipira nga mga rehiyon ha Mindanao.
- 1997 - Guti-ay nga pagreorganisar hin mga rehiyon ha Mindanao.
- Septyembre 19, 2001 - Kaurugan han mga rehiyon ha Mindanao ginreorganisar ug an iba pinamalyuan hin ngaran.
- Mayo 17, 2002 - Rehiyon IV-A (CALABARZON) ngan Rehiyon IV-B (MIMAROPA) ginhimo tikang han una nga Rehiyon IV (Salatan nga Tagalog nga rehiyon).
- Mayo 23, 2005 - Guti-ay nga pagreorganisar hin mga rehiyon ha Luzon.


text: 1Niyan nagsiring hi Jesus ha mga tawo ngan ha iya mga tinun-an, 2“An mga magturutdo han Balaod ngan an mga Parisiyo amo an tinagan hin gahom hin paghubad han balaod ni Moises. 3Sanglit, kinahanglan tumanon ngan sundon niyo an ngatanan nga iginpapabuhat nira ha iyo; kundi ayaw pagsubda an ira mga buhat, kay diri nira ginbubuhat an ira iginwawali. 4Nagbubutok hira hin magbug-at nga mga darad-on, ngan ira ini iginpapapas-an han mga tawo, kundi diri ngani nagamit bisan na man la usa han ira tudlo hin pagdara hito nga mga darad-on. 5Ginbubuhat nira an ngatanan basi la hikit-an hira han mga tawo. Kitaa hin kahalapad nga mga banda diin aada in mga sinurat nga bersikulo han kasuratan nga ibinutang ha ira mga agtang ngan mga butkon! Ngan kitaa hin kahiglaba han mga lagwas han ira mga panapton! 6Karuyag nira an gimauupayi nga mga lingkoran ha mga kombite ngan an linain nga mga lingkoran ha mga sinagoga; 7karuyag nira nga yumukbo ha ira an mga tawo didto ha mga taboan, ngan tawgon hira nga ‘Magturutdo.’ 8Diri kinahanglan tawgon kamo nga ‘Magturutdo,’ kay magburugto la kamo ngatanan, ngan uusa la an iyo Magturutdo. 9Ngan diri kinahanglan tawgon niyo nga ‘Amay’ an bisan hin-o dinhe ha tuna, kay uusa la an Amay niyo ha langit. 10Ayaw kamo pagpatawag nga ‘Pangulo,’ kay an Mesiyas la an iyo pangulo. 11Kinahanglan mahimo nga iyo surugoon an gilalabawi ha iyo. 12Adton magpahitaas han iya kalugaringon, pauubson; ngan adton magpapaubos, pagpapahitas-on. 13“Kamakaharadlok para ha iyo, mga magturutdo han Balaod ngan mga Parisiyo! Mga salingkapaw! Ginsasadhan niyo an porta ngadto han Ginhadian han langit ha atubangan han mga tawo, kundi diri kamo ngahaw nasulod, ngan gindidid-an pa niyo an mga tawo hin pagsulod! [ 14“Kamakaharadlok para ha iyo, mga magturutdo han Balaod ngan mga Parisiyo! Mga salingkapaw! Nasingabot kamo han mga balo nga kababayen-an ngan nagtitikas kamo han ira mga puroy-anan, ngan katapos, nagpasangil kamo pamatbat hin higlaba nga mga pangadion. Tungod hini, makalilisang an ihahatag nga sirot ha iyo!”] 15“Kamakaharadlok para ha iyo, mga magturutdo han Balaod ngan mga Parisiyo! Mga salingkapaw! Ginsasakay niyo an kadagatan ngan ginlalatas an katunaan pagkabig hin usa la ka tawo. Ngan kon nakakabig na niyo, ginhihimo niyo nga labi hin ka takos han impyerno kay ha iyo ngahaw! 16“Kamakaharadlok para ha iyo, mga buta nga magturugway! Igintututdo niyo, ‘Kon magsumpa in tawo pinaagi han Templo, diri hiya mapipirit hin pagtuman han iya saad; kundi kon magsumpa hiya pinaagi han bulawan nga aada han Templo, mapipirit hiya hin pagtuman.’ 17Mga buta ngan mga lurong! Hain labaw ka importante, an bulawan, o an Templo ba nga nagsasantos han bulawan? 18Igintututdo liwat niyo, ‘Kon magsumpa in tawo pinaagi han altar diri hiya mapipirit pagtuman han iya saad; kundi kon magsumpa hiya pinaagi han halad nga aada ha altar, kinahanglan magtuman hiya.’ 19Pagkabuta gud niyo! Hain in labaw ka importante, an halad, o an altar ba nga naguuray han halad? 20Sanglit kon nagsusumpa in tawo pinaagi han altar, nagsusumpa hiya pinaagi hini, ngan pinaagi han ngatanan nga halad nga aada hini nga altar; 21ngan kon nagsusumpa in tawo pinaagi han Templo, nagsusumpa hiya pinaagi hito ngan pinaagi han Dyos nga nag-uokoy dida han Templo; 22ngan kon nagsusumpa in tawo pinaagi han langit, nagsusumpa hiya pinaagi han trono han Dyos ngan pinaagi ha iya nga nalingkod dida hini nga trono. 23“Kamakaharadlok para ha iyo, mga magturutdo han Balaod ngan mga Parisiyo! Mga salingkapaw! Ihinahatag niyo sa Dyos an ikanapulo nga bahin bisan han mga panakot, sugad han herbabuyna, han anis ngan han kanila, kundi ginpapabay-an niyo an labaw pa ka importante nga mga pagturon-an han Balaod, sugad han katadongan, pagkalooy ngan pagkatangkod. Angay niyo pagbuhata ini ngan diri pagpasibay-an an iba. 24Buta nga mga magturugway! Ginsasara niyo an langaw tikang han iyo irimnon kundi gintutulon niyo in kamelyo! 25“Kamakaharadlok para ha iyo, mga magturutdo han Balaod ngan mga Parisiyo! Mga salingkapaw! Ginlilinisan niyo an gawas han iyo tasa ug plato, samtang mga puno ini han mga butang nga iyo naagaw pinaagi hin panlupig ngan kahalot. 26Mga buta nga Parisiyo! Linisi anay an sulod han tasa, ngan magmamalinis liwat an gawas! 27“Kamakaharadlok para ha iyo, mga magturutdo han Balaod ngan mga Parisiyo! Mga salingkapaw! Sugad kamo hin mga lubnganan nga pinintaran hin busag, nga maupay pagkit-on ha gawas, kundi puno hin tul-an hin mga patay ngan hin dunot nga mga lawas ha sulod. 28Ha amo man nga paagi, nakikita han ngatanan nga maupay kamo ha gawas, kundi puno kamo hin mga pagkamalabyaw ngan mga sala ha sakob. 29“Kamakaharadlok para ha iyo, mga magturutdo han Balaod ngan mga Parisiyo! Mga salingkapaw! Naghihimo kamo hin makaruruyag nga mga lubnganan para han mga manaragna, ngan gin-aadornohan pa niyo an mga munomento hadton mga mag-upay an kinabuhi, 30ngan nasiring kamo, ‘Kon kami an nabuhi han panahon han amon mga kaapoy-apoyan, diri unta namon ginbubuhat an ginbuhat nira hin pagpatay han mga manaragna.’ 31Ha pagyakan niyo hini, inuuyonan niyo nga kamo mga tulin hadton nagpatay han mga manaragna. 32Sanglit padayona ngan taposa niyo an gintikangan han iyo mga kaapoy-apoyan! 33Mga halas, ngan mga anak hin mga halas! Uunanhon niyo pakalikay han sirot han impyerno? 34Sanglit nasiring ako ha iyo: ipadadara ko ha iyo in mga manaragna, mga makinaadmananon, ngan mga magturutdo; pagpapatayon niyo an iba ha ira, igraraysang ha kros an iba; paglalatobon ha iyo mga sinagoga an iba, ngan pagbubukoron niyo hira tikang ha usa nga bungto ngadto han iba. 35Tungod hini, mahingangada ha iyo an sirot han pagpatay han ngatanan nga mga tawo nga waray sala, tikang han pagpatay kan Abel nga waray sala ngadto kan Zacarias nga anak ni Baraquias nga ginpatay niyo didto ha butnga han altar han Templo. 36Nasiring ako ha iyo: an sirot tungod hini ngatanan nga pamatay mahingangada han mga tawo hini yana nga panahon. 37“Jerusalem, Jerusalem! Ginpatay mo an mga manaragna, ngan ginbato mo an mga sinugo nga iginpadara han Dyos ngada ha imo! Pagkadamo na nga higayon nga karuyag ko hin paggakos han ngatanan nga imo mga tawo, sugad han pagtirok hin ugang han iya mga piso ha ilarom han iya mga pako, kundi waray ka tumogot ha akon! 38Yana babayaan an ngatanan han imo Templo ngan waray masasalin. 39Nasiring ako ha imo: tikang yana diri ka makakakita ha akon tubtob nga masiring ka, ‘Paglipayon han Dyos hiya nga nakanhi ha ngaran han Ginoo!’ ”


text:
Marinduque
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An Marinduque usa nga isla-nga-probinsya han Pilipinas nga nahamutangan ha MIMARO nga rehiyon ha Luzon. An kapital hini amo an Boac. Nahamutang an Marinduque ha butnga han Bahia han Tayabas ha amihanan ngan han Dagat Sibuyan ha salatan. Nahamutang ini ha salatan ngan katundan han Quezon, ha sinirangan tikang ha Mindoro, ngan ha amihanan han Romblon.
An Marinduque usa nga isla nga an kahimo baga-hin-kasingkasing nga nahamutang hin mga napulo kag usa ka milyas tikang han isla han Luzon. Ini mga 370 ka kwadrado nga milya, ngan ini amo an ika-napulo-kag-tulo (o ika-trese) nga gidako-i nga isla han Kapuropod-an Pilipinhon.[1]
Kilalado an Marinduque tungod han tinuig nga Moriones Festival hini.
Sulod
Heyograpiya[igliwat | edit source]
Politikal[igliwat | edit source]
An Marinduque ginbahin ngadto hin unom (6) nga mga bungto.
Mga Bungto[igliwat | edit source]
Pisikal[igliwat | edit source]
An Marinduque usa nga isla nga an kahimo baga-hin-kasingkasing nga nahamutang ha butnga han Bahia han Tayabas ha amihanan ngan han Dagat Sibuyan ha salatan. Nahabulag ini tikang han Peninsula han Bondoc ha Quezon han Paso han Mompog. In mga pira han mga gudti-gudti nga mga isla ha dumagsaon o amihanan-sidlangan amo an Isla han Maniuayan, Isla han Santa Cruz, ngan an Isla han Mompog. An gihataasi nga punto ha Marinduque amo an Bukid Malindig (nga han una amo an Bukid Marlanga), usa nga posible nga aktibo nga bulkan nga an kahataas mga 1157 ka metro.
An isla mayda duha nga mga panahon--an taghuraw (Nobyembre tubtob Pebrero) ngan an tag-uran (Hunyo tubtob Oktubre), nga mayda pagbalhin nga panahon ha butnga hini. [1]
Kaagi ngan Kasaysayan[igliwat | edit source]
Mga Sumpay ha Gawas[igliwat | edit source]
- Gobyerno han Lalawigan han Marinduque
- Ang Aking Pugad: Kultura ngan Katawhan han Marinduque
- Marinduque Society of Texas and the Gulf States
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ 1.0 1.1 Birtle, Andrew J. (April 1997). "The U.S. Army's Pacification of Marinduque, Philippine Islands, April 1900-April 1901". The Journal of Military History 61: 255. Jessup, Philip Caryl (1938). Elihu Root. Dodd, Mead, & Co./Reprint Services Corp. ISBN 0-7812-4908-2.