text:
Castilla-La Mancha
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Kinatsila nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An Castilla-La Mancha usa nga komunidad autonoma han Espanya. Nahimo ini tikang han mga lalawigan o probinsya han Albacete, Ciudad Real, Cuenca, Guadalajara ngan Toledo. Ginsasapitan ini han Castilla y León, Comunidad de Madrid, Aragón, Comunidad Valenciana, Región de Murcia, Andalucía ngan Extremadura.
Amo ini an heredera o nagsunod han rehiyon ha kaagi han Castilla la Nueva, gawas la han probinsya han Madrid, nga nagpili nga maghimo hin kalugaringon nga komunidad autonoma nga uusa la hin probinsya nga bulag tikang han Castilla-La Mancha nga waray referendum sugad han kaso ha iba nga mga komunidad. Ha pagsunod han teritoryal nga pagbahinbahin han Espanya katapos han pagpromulgar han Konstitusyon han 1978, naglakip ini han bug-os han La Mancha, ha paglakip han lalawigan han Albacete (nga kabahin han una han Murcia).[1]
Mga reperensya[igliwat | edit source]


c: text/html

text:
Michael Collins (astronot)
Hi Michael Collins (natawo Oktubre 31, 1930) usa nga kasanhi nga Amerikano nga astronot ngan test nga piloto. Napili hiya nga api han ikatulo nga grupo hin napulo kag upat nga mga astronot han 1963, nakaduha hiya linmupad ngadto ha kalarakan. An iya syahan nga paglupad ha kalarakan dida han Gemini 10, nga diin hiya ngan an command nga piloto nga hi John Young nagbuhat hin duha nga rendezvous hin magkadilain nga mga sarakyan pankalarakan ngan hi Collins nagprobar hin duha nga EVA (extra-vehicular activity o gawas-han-sarakyan nga buruhaton). An iya ikaduha nga paglupad ha kalarakan amo an diin hiya an piloto han command nga module han Apollo 11. Samtang nag-orbit hiya han Bulan, hira Neil Armstrong ngan Buzz Aldrin amo an nagbuhat han syahan nga ginmanehar nga paglugsong dida han bulan. Hiya in usa han 24 ka tawo nga nakalupad ngadto han Bulan.
Ugsa magin-astronot hiya, nag-iskwela hiya didto ha United States Military Academy, ngan tikang didto, inmapi hiya han United States Air Force ngan naglupad hiya hin mga F-86 ha Chambley-Bussieres Air Base, Fransya. Ginkarawat hiya ngadto han USAF Experimental Flight Test Pilot School ha Edwards Air Force Base han 1960. Nag-aplikar hiya para han ikaduha nga grupo hin mga astronot pero waray hiya magmalinamposon. Ginkarawat hiya dida han ikatulo nga grupo.
Katapos han pagretiro tikang ha NASA han 1970 kinmuha hiya hin trabaho dida han Departamento han Estado komo Assistant nga Maghirilom han Estado para han mga Buruhaton Publiko. Katapos hin usa ka tuig, hiya an nagin direkor han National Air and Space Museum. Dinhi hiya nga puwesto tubtob 1978 han iya pagbiya basi magin ubos-nga-maghirilom han Smithsonian Institution. Han 1980 kinmuha hiya han trabaho komo Sugbong-Mangulo han LTV Aerospace. Nagbiya hiya hini han 1985 basi magtukod han iya kalugaringon nga negosyo.
Nag-asawa hiya kan Patricia Collins, ngan mayda nira tulo nga anak: Kate, Ann, ngan Michael.
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ Michael Collins (BGEN, USAF, Ret.). NASA. Ginkità dida han 29 Enero 2011.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Andalucía
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Kinatsila nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An Andalucía (puyde liwat igsurat ha Winaray nga Andalusiya; ha Iningles: Andalusia) usa nga komunidad autonoma han Espanya nga nahimot tikang han mga lalawigan han Almería, Cádiz, Córdoba, Granada, Huelva, Jaén, Málaga ngan Sevilla, nga diin nahamutang an kapital nga dida an lingkoranan han Junta de Andalucía. Didto ha syudad han Granada an lingkoranan han Tribunal Superior de Justicia de la comunidad.
Amo ini an komunidad autonoma nga gidako-i hin populasyon ha Espanya (8,202,220 nga molupyo han 2008)[1] ngan an ikaduha nga gihaluagi, nga nahiusa han iya kaagi ngan kultura nga naghatag hin dako nga impluwensya han kahimo hini nga bahin han Espanya. Nahamutang ini ha habagatan o salatan-katundan han Europa, nga ginsasapitan ha katundan han Republika han Portugal, han Kalawdan Atlantico, han Dagat Mediterraneo ngan han gawas nga teritoryo Britaniko han Gibraltar ha salatan, han Extremadura ha amihanan ngan han Castilla-La Mancha ngan han Región de Murcia ha sidlangan.
Teritoryal nga pag-organisar[igliwat | edit source]
- Mga Probinsya
An Andalucía ginbahin ngadto hin walo nga mga probinsya, nga nahimo ni Javier de Burgos pinaagi han Real Decreto de 30 de noviembre de 1833, nga amo an mga sunod:[2]
Mga reperensya[igliwat | edit source]
- ↑ Cifras de población referidas al 01/01/2008 Real Decreto 2124/2008, de 26 de diciembre. Resumen por Comunidades Autónomas. Instituto Nacional de Estadística. España. Consultado el 2 de febrero de 2009.
- ↑ Junta de Andalucía. Consejería de Gobernación. Directorio de Entidades Locales. Ginkità dida han 8 han Oktubre han 2008.


text:
Karlsruhe
An Karlsruhe amo in uska syudad ha salatan-katundan han Alemanya, ha estado han Baden-Württemberg nga nahamutang harani ha mga katubtuban han Fransya ngan Alemanya.
An Karlsruhe in gintukod ha 1715 komo Palasyo Karlsruhe, ha panahon nga an Alemanya in sagunson nga mga syudad-estado. An bungto nga nagpapalibot han Palasyo in nahimo nga lingkuran han duha ha gihahataasi nga hukmanan ha Alemanya, an Federal nga Hukmanan han Batakan Balaod han Alemanya (Bundesverfassungsgericht) nga an pagbuot in mayda kusog han balaod, ngan an Federal nga Hukmanan han Katadungan han Alemanya (Bundesgerichtshof), an gihahataasi nga hukmanan han pamalandong ha mga butang han balaod sibil ngan balaod kriminal.


text:
Bolivia
An Bolivia (nga an opisyal nga pagtawag Plurinasyonal nga Estado han Bolivia[12][13] (Quechua: Bulivya Mamallaqta, Kinatsila: Estado Plurinacional de Bolivia, IPA: [esˈtaðo pluɾinasjoˈnal de BoˈliBja] Aymara: "Wuliwya Suyu"), usa nga ginpalibutan hin tuna nga nasod ha butnga nga Salatan nga America. Amo ini an gipobrihi o gikablasi nga nasod ha Salatan nga Amerika. Ginsasapitan ini han Brasil ha amihanan ngan ha sinirangan, han Paraguay ngan Argentina ha salatan, han Chile ha habagatan o salatan-katundan, ngan han Peru ha katundan.
Ugsa han Europeo nga pagkolonisar, an Andeano nga rehiyon han Bolivia kabahin han Imperyo Inca – an gidako-i nga estado han Ugsa-kan-Colon nga Amerika. An Imperyo Espanyol naglupig han rehiyon dida han ika-16 nga siglo. Han dako nga bahin han panahon han pagkolonisar han Espanyol, ini nga teritoryo gintawag nga Igbaw nga Peru ngan ilarom ini han Virreinato han Peru, nga naglakip han kadam-an han mga kolonya han Espanya ha Salatan nga Amerika. Katapos han pagpasamwak hin paglugaring han 1809, nagsunod in 16 ka tuig hin panggubat o gyera ugsa han pagtukod han Republika, nga ginngaran ha dungog ni Simón Bolívar, han 6 han Agosto 1825. Nag-agi an Bolivia hin mga panahon hin instabilidad ha politika, mga diktadura ngan mga kakurian ha ekonomiya.
An Bolivia usa nga demokratiko nga republika nga ginbahin ngadto hin siyam nga mga departamento. An heyograpiya hini nagkakadirudilain tikang han mga bugkid han Andes ha Katundan, ngadto han Sinirangan nga mga Ubos-nga-Katunaan, nga nahamutang ha Amazon nga Basin. Usa ini nga nagpapadukwag nga nasod, nga mayda Namumutnga nga Human Development Index nga score, ngan hin nivel hin pagkakablas nga mga 60%. An dagko nga mga buruhaton ha ekonomiya hini naglakakip han pag-uma, forestry, panagat, pagmina, ngan paghimo hin mga butang sugad hin mga textile, mga panapton, mga gin-refine nga mga metal, ngan hin refined petroleum. Damo hin mineral an Bolivia, labi na ha tin.
An populasyon han Bolivia, nga ginbanabana ha 10 ka milyon o 10 ka ribo, multietniko, nga naglakakip hin mga Amerindyo, Mestizo, Europeo, ngan mga Afrikano. An pinulongan nga ginagamit hin kasagaran Kinatsila, bisan man kon an Aymara ngan an Quechua nga mga pinulongan agsob gihapon gamiton ngan ini nga tulo, pati in 34 nga iba pa nga mga tuminongnong nga pinulongan opisyal. An damo nga ihap in dirudilain nga mga kultura ha sakob han Bolivia nagpadako ha pagkadirudilain ha arte, panluto, literatura ngan musika.
Etimolohiya[igliwat | edit source]
Ginngaranan an Bolivia ha dungog ni Simón Bolívar, usa nga manguna dida han Espanyol nga Amerika nga mga gyera hin panlugaring.[14] Hi Antonio José de Sucre ginpapili ni Bolívar nga mag-angkon han Igbaw nga Peru (an yana-nga-adlaw nga Bolivia) ha ilarom han bag-o nga Republika han Peru, o kundi man paghiusa han Naghiusa nga mga Lalawigan han Rio de la Plata, o pagdeklara nga formal hin paglugaring tikang han Virreinato han Peru nga nagdominar han dako nga bahin han rehiyon. Pinmili hi Sucre nga maghimo hin bag-o nga nasod, ngan, ha pagbulig han mga lokal nga katawhan, ginngaranan ini ha dungog ni Simón Bolívar.[15]
Kundi, an orihinal nga ngaran han bag-o nga nasod Republika han Bolívar. An ngaran waray anay magbalhin ngadto hin Bolivia tubtob hin pira ka adlaw ha urhe nga diin hi konggresista Manuel Martín Cruz nagproponer: "Kon tikang kan Romulus an Roma, tikang kan Bolívar an Bolivia" (Kinatsila: Si de Rómulo Roma, de Bolívar Bolivia). Kinmagat an ngaran ngan gin-aprobahan ini han Republika dida han 3 han Oktubre 1825.[16]
Han 2009, in bag-o nga konstitusyon nagbalhin han ngaran han nasod tikang han "Republic of Bolivia" ngadto han "Plurinasyonal nga Estado han Bolivia" ha pagkilala han multi-etniko nga kinaiha han nasod ngan han ginpahitaas nga kamutang han mga tuminongnong ngan lumad nga katawhan han Bolivia ha ilarom han bag-o nga konstitusyon.[17][18][19]
Teritoryal nga pag-organisa[igliwat | edit source]
An Bolivia ginbahin ngadto hin 9 nga mga departamento, 112 nga mga probinsya, 327 nga mga munisipyo ngan 1,384 nga mga kanton (cantón), nga nakakuha hin dako nga autonomiya ha ilarom han Balaod hin Desentralisasyon (ha Kinasila: Ley de Descentralización Administrativa) han 1995.
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ An Artikulo 6, seksyon II han bag-o nga konstitusyon han Bolivian constitution nagtukod han Wiphala nga amo an nasodnon nga tigaman han Bolivia (upod han bandera, nasodnon nga awit ngan eskudo). Kitaa an "Bandera indígena boliviana es incluida como símbolo patrio en nueva Constitución", Oktubre 21, 2008, United Press International.
- ↑ "Artículo 6. I. Sucre es la Capital de Bolivia." (Article 6. I. An Sucre amo an ulohan han Bolivia.) Constitution of Bolivia
- ↑ CIA - The World Factbook
- ↑ CIA - The World Factbook
- ↑ Bolivian Constitution, Article 5-I: Son idiomas oficiales del Estado el castellano y todos los idiomas de las naciones y pueblos indígena originario campesinos, que son el aymara, araona, baure, bésiro, canichana, cavineño, cayubaba, chácobo, chimán, ese ejja, Guaraní, guarasu'we, guarayu, itonama, leco, machajuyai-kallawaya, machineri, maropa, mojeño-trinitario, mojeño-ignaciano, moré, mosetén, movima, pacawara, puquina, quechua, sirionó, tacana, tapieté, toromona, uru-chipaya, weenhayek, yawanawa, yuki, yuracaré y zamuco.
- ↑ Kids Encyclopedia. Kids.britannica.com: (8 February 2009). Ginkità dida han 30 han Agosto 2010.
- ↑ The World Factbook – Bolivia. CIA. Ginkità dida han 30 han Marso 2010.
- ↑ Bolivia. World Gazetteer. ginhipos tikang ha an orihinal dida han 19 January 2013 Ginkità dida han 7 January 2010.
- ↑ 9.0 9.1 9.2 9.3 Bolivia. International Monetary Fund. Ginkità dida han 21 han Abril 2011.
- ↑ Distribution of family income – Gini index. The World Factbook. CIA. Ginkità dida han 1 han Septyembre 2009.
- ↑ Human Development Report 2010. United Nations: (2010). Ginkità dida han 5 han Nobyembre 2010.
- ↑ WHO | Bolivia (Plurinational State of). Who.int: (11 han Mayo 2010). Ginkità dida han 30 han Agosto 2010.
- ↑ UNdata | country profile | Bolivia (Plurinational State of). United Nations: (14 han Nobyembre 1945). Ginkità dida han 30 han agosto 2010.
- ↑ Simón Bolívar Salem Press
- ↑ 6 de Agosto: Independencia de Bolivia
- ↑ [1] What countries are named after individuals or families?
- ↑ Morales highly favoured for re-election in Bolivia Truth Out/Associated Press 6 December [2009
- ↑ Can Bolivia’s indigenous groups dance in harmony? BBC 10 June 2010
- ↑ Bolivia poll won’t end opposition BBC 24 January 2009


text:
Knéset
An Knéset (puyde liwat Kneset o Knesset הַכְּנֶסֶת [haˈkneset] ( pamati-a); ha literal an pagtirok o an katitirok o kun ha Iningles the gathering[1] o assembly; Inarabo: الكنيست Al-Kinīsat) amo an unicameral nga balay hin magbabalaod han Israel. Amo ini an lehislatura nga sanga o sanga hin magbabalaod han Israeli nga kagamhanan. An Knéset amo an napasa han tanan nga mga balaod, napili han Mangulo ngan Primer Ministro (bisan kun an urhi ginpipili ha seremonyas han Mangulo), na-aproba han gabinet, ngan nagsusubay han buhat han kagamhanan. Dugang pa, nagrerekomenda gihapon ini hin kandidato para han Comptroller Estatal o Auditor han Estado ngadto han Mangulo, nga napili hin tawo ngada ngapuwesto. Mayda gihapon ini gahom pag-waive o bale-waray han immunity han mga api hini, pagtanggal han Mangulo ngan han Comptroller Estatal tikang ha puwesto, pagtanggal hin Primer Ministro nga nabilngan hin pagtalapas nga nahahanungond hin moral turpitude, ngan pag-dissolve o paghunong hiton katitirok ngan pagtawag hin bag-o nga pinili-ay. An Primer Ministro puyde mag-dissolve o maghunong han Knéset. Bisan pa, kutob matapos an pinili-ay, nagpapabilin an katungdanan han Knéset hiton kahimo hiton dida nga panahon.[2] Nahamutang an Knéset ha Givat Ram, Jerusalem.
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ The Oxford Dictionary of English, Oxford University Press, 2005
- ↑ The Knesset. Jewishvirtuallibrary.org. Ginkuhà Septyembre 8, 2011.


text:
Spiro Agnew
Hi Spiro Theodore Agnew (Nobyemre 9, 1918 - Septyembre 17, 1996) amo an ika-39 nga Sugbong-Mangulo han Estados Unidos (ngan syahan nga Griyego-Amerikano nga nagsirbe hini nga puwesto), ha ilarom ni Mangulo Richard Nixon, ngan hiya liwat an ika-55 nga Gobernador han Maryland. Hiya gihapon an syahan nga Griyego Amerikano nga gobernador ha kaagi han Estados Unidos.
Han iya ika-lima nga tuig komo Sugbong-Mangulo, han urhe nga verano han 1973, gin-imbestiga hi Agnew han ofisyo han Manlalalaban han Estados Unidos ha Baltimore, Maryland, hin mga kiha hin extorsyon, panlimbong ha buwis, pangurakot nga bayad ngan kriminal nga pakigsabot o conspiracy. Han Oktubre, formal hiya nga gintahapan nga kinmarawat hin kurakot nga bayad nga nalabaw hin $100,000, samtanga nakapot hiya hin puwesto komo Ehekutibo han Kondado ha Baltimore, Gobernador han Maryland, ngan Sugbong-Mangulo han Estados Unidos. Han Oktubre 10, 1973, gintugotan hi Agnew ngan mag-entra ha korte hin yakan nga nolo contendere hin usa nga pagtahap nga waray niya ginpahayag hin $29,500 nga ganansya nga nakarawat han 1967, upod han kondisyon nga bumiya hiya han puwesto han Sugbong-Mangulo.
Hi Agnew la an Sugbong-Manuglo ha kaagi han Estaod Unidos nga binmiya tungod hin pagtahap hin kriminal ngan an ikaduha nga nagbiya han puwesto. Mga napulo ka tuig katapos hin pagbiya han puwesto, han Enero 1983, binmayad hi Agnew ngadto han estado han Maryland hin haros $270,000 komo resulta hin sibil nga pagkiha nga ginmawas tikang han mga pagtahap hin binaydan.


text:
Venezuela
An Venezuela, nga an opisyal nga pagtawag an Republika Bolivaryana han Venezuela (ha Kinatsila: República Bolivariana de Venezuela), usa nga nasod ha amihanan nga labnasan han Salatan nga Amerika.
An nasod amo in kontinental nga mainland ngan damola-ay nga mga isla o puro nga nahamutang tikang han labnasan han Venezuela ha Dagat Caribe. An nasod ginsasapitan han Guyana ha sidlangan, han Brasil ha salatan, ngan han Colombia ha katundan. An Trinidad ngan Tobago, Grenada, St. Lucia, Barbados, Curaçao, Bonaire, Aruba, San Vicente ngan an Grenadinas ngan an Leeward Antilles nahamutang ha amihanan, ha lawod tikang han Venezolano nga labnasan. An kadako hini 916,445 ka km² nga mayda populasyon hin mga 28,200,000. An kapital hini amo an Caracas. Nahamutang ini ha tropika ngan harani han ekuator ha Amihanan nga Hemisfero.
An Venezuela usa nga kasanhi nga kolonya Espanyola, nga naglugaring tikang han 1821. Mayda ini ginkakaagawan han Guyana nga teritoryo, ngan an kaurog hini nahanungod han Essequibo nga lugar, ngan ginkakaagan liwat an Venezuela han Colombia mahitungod han Golfo han Venezuela. Han 1895, katapos han pagkabaton han linea upod han Guyana, ginsumite ini hin waray gindadapigan nga komisyon, nga dida han 1899 naghimo hin desisyon nga kaurogan nahaupay han Guyana.[4] An Venezuela sinisirng nga usa han mga 17 nga mga pinaka-biodiverso nga mga nasod.[5]
An Venezuela upod han mga pinakaurbanisado nga mga nasod ha Latinoamerica;[6][7] an kadam-an han mga Venezolano naukoy dida han mga syudad ha amihanan, labi na dida ha Caracas an kapital nga syudad nga amo liwat an gidako-i nga syudad han nasod. Mga iba nga dagko nga mga syudad amo an Maracaibo, Valencia, Maracay, Barquisimeto ngan Syudad Guayana. An Venezuela amo liwat in mabiblingan hin magkadirudilain nga kamananapan ha dirudilain nga protektado nga mga habitat.
Mga pagbahinbahin[igliwat | edit source]
An Venezuela ginbahin ngadto hin mga karuhaan kag tulo (23) nga mga estado, usa nga distrito hin kapital (distrito capital) nga naglalakip han syudad han Caracas, an mga Dependensya Federal (Dependencia Federal kon ha Kinatsila, usa nga ispisyal nga teritoryo), ngan an Guayana Esequiba (nga ginkakaagawan upod han Guyana). An Venezuela ginbahinbahin pa ngadto hin 335 nga mga munisipyo (municipio); ini liwat ginbahinbahin ngadto hin sobra usa ka yukot nga mga parokya (parroquia). An mga estado gintirok ngadto hin siyam nga mga admininistratiba nga rehiyon (region administrativa), nga gin-establecer hin decreto hin mangulo. Ha kaagi, an Venezuela nag-angkon liwat han tanan nga teritoryo han Guyana nga katundan han Salog Essequibo; ini nga 159,500 ka kwadrado nga kilometro (61,583 nga kwadrado ng milyas) nga katunaan gintawag nga Guyana Esequiba o an Zona en Reclamación (an "zona nga ginbabawi").[8]
- Mga Estado
- Mga Dependensya
- Mga Administratibo nga rehiyon
Mga reperensya[igliwat | edit source]
- ↑ 1.0 1.1 1.2 1.3 Venezuela. International Monetary Fund. Ginkità dida han 1 October 2009.
- ↑ Cite error: Invalid
tag; no text was provided for refs named
CIA
- ↑ Human Development Report 2009. The United Nations. Retrieved 5 October 2009
- ↑ Venezuela Boundary Dispute, 1895–1899.
- ↑ "South America Banks on Regional Strategy to Safeguard Quarter of Earth's Biodiversity". Conservation International. http://www.conservation.org/xp/news/press_releases/2003/091603_andean_eng.xml. Ginkúhà dida han 2007-06-29.
- ↑ South America. Encarta. Ginkità dida han 2007-03-13.
- ↑ Annex tables. (pdf) World Urbanization Prospects: The 1999 Revision. United Nations. Ginkità dida han 2007-03-13.
- ↑ El acuerdo de Ginebra del 17 Feb 1996. Ministerio del Poder Popular para Relaciones Exteriores. Ginkità dida han 2007-12-01.(Kinatsila)


text:
Bernardo O'Higgins
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Kinatsila nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Hi Bernardo O'Higgins Riquelme (Agosto 20, 1778 - Oktubre 24, 1842), usa nga independentista nga namuno ha Salatan nga Amerika ngan usa nga tawo hin estado han Chile. Usa hiya han mga nanguna nga mga tawo han independensya o paglugaring han Chile tikang ha Espanya ngan hiya an namuno han mga puwersa militar nga nakadaog hin independensya. Hiya an syahan nga namuno han estado han Chile komo syahan nga Director Supremo han nasod (1817-1823).
Kitaa gihapon[igliwat | edit source]
- Angay ighubad
- Mga turók
- Biyograpiya
- Politika
- Chile
- Mga Director Supremo han Chile
- Mga mangulo hin estado han Chile
- Mga Chileno nga heneral han army
- Mga mersenaryo
- Mga Chileno nga tulin hin Irlandes
- Mga Irlandes-Espanyol
- Mga politiko han Irlandes nga diaspora
- Mga tawo han Chileno nga Gyera hin Independensya
- Mga tawo han mga gyera hin independensya ha Salatan nga Amerika
- Mga tawo tikang ha Chillán
- Mga natawo han 1778
- Mga namatay han 1842


text:
Marikina
An Marikina o Siyudad han Marikina amo in syudad ha Pilipinas. Amo ini an kasanhi nga kapital han lalawigan han Manila han pagdeklara han Paglugaring han Pilipinas. during the declaration of Philippine Independence. Nahamutang ini ha isla han Luzon, ngan usa ini han mga syudad ngan bungto nga nahimo han Metropolitano nga Area han Manila, an Nasodnon nga Kapital nga Rehiyon han Pilipinas. Nahilakip liwat ini han Sinirangan nga Distrito han Manila han upat nga distrito han Metro Manila.
An Syudad han Marikina nahamutang dida han sidlangan nga linea han Metro Manila; ginsasapitan ini ha katundan han Syudad han Quezon, han Syudad han Pasig ngan Cainta, Rizal ha salatan, han Syudad han Antipolo (an kapital han Rizal) ha sidlangan, ngan han San Mateo ha amihanan (nga lakip gihapon han Rizal). Mga 21 ka kilometro an kahirayo hini tikang han Manila.
An Marikina gintawag nga "Kapital hin Sapatos han Pilipinas" tungod han kilalado nga industriya hin paghimo hin sapatos didto.
Mga baranggay[igliwat | edit source]
An Marikina ginbahin ngadto hin napulo kag unom nga mga baranggay.


text:
San Fernando, Pampanga
- Para han syudad ha La Union, kitaa an Syudad han San Fernando, La Union.
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An Syudad han San Fernando, (ha Kapampangan: Lakanbalen ning San Fernando/Ciudad ning San Fernando) usa nga ikaduha nga klase nga syudad ha lalawigan han Pampanga, Pilipinas. Amo ini an kapital nga syudad han Pampanga ngan sentro han rehiyon han Butnga nga Luzon (Rehiyon III). Kilalado an syudad tungod han mga dagko nga parol hini ngan tinatawag liwat ini nga "Kapital hin Pasko han Pilipinas." Ha tagsa Disyembre, mayda Festival hin Dako nga Parol dida hini nga syudad.
Sumala han census han 2000, mayda ini populasyon nga 221,857 ka tawo ha 43,649 nga mga panimalay. Nahamutang ini hin 67 ka kilometro ha amihanan tikang ha Manila, mga 50 ka kilometro ha sidlangan tikang ha Bahia han Subic ha Zambales, ngan mga 16 ka kilometro ha salatan tikang han Clark Field ha Syudad han Angeles. Nahamutang an syudad dida han pag-ultan han Butnga nga Luzon. Ginngaranan an syudad ha dungog ni Fernando VI ngan ginbutang ini han patronahe ni San Fernando, Hadi han Castilla y León, nga iton fiesta hini ginsasarog dida hit Mayo 30.
Mga baranggay[igliwat | edit source]
An Syudad han San Fernando ginbahin ngadto hin katloan kag lima (35) nga mga baranggay.
Mga sumpay ha gawas[igliwat | edit source]
- Opisyal nga websayt han Syudad han San Fernando
- Philippine Standard Geographic Code
- 2000 Philippine Census Information
- Opisyal nga Websayt han Philippine Tourism Authority
- Profile of Mayor Oscar Rodriguez
- eK! - electronic Kabalen: a Pampanga-based Kapampangan journal of ideas


text:
Muhammad Ali Jinnah
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Hi Muhammad Ali Jinnah (ha Urdu: محمد على جناح) (Disyembre 25 1876 – Septyembre 11 1948) usa nga Musulman o Muslim nga politiko ngan namuno han All India Muslim League (Liga Musulmana Tanan nga India) nga nagtukod han Pakistan ngan nagsirbe nga syahan nga Gobernador-Heneral. Opisyal hiya nga ginkikilala ha Pakistan nga Quaid-e-Azam (ha Urdu: قائد اعظم — "Dako nga Namumuno") ngan Baba-e-Qaum ("Amay han Nasod"). An iya kaadlawan usa nga nasodnon nga adlaw hin pagsaurog ha Pakistan.


text:
El Greco
Hi El Greco, nga natawo ha ngaran nga Aouήvιkoς Θeotokόπouλoς (Doménikos Theotokópoulos), (1541 – 7 Abril 1614) usa nga pintor, iskultor ngan arkitekto han Espanyol nga Renasimyento. An ngaran nga "El Greco" (An Griyego) usa nga agnay,[a][b] nga nahanungod han iya etniko nga Griyego nga pagtikang, ngan an artista agsob nga napirma han iya mga ginpintar han iya bug-os nga ngaran ha Griniyego nga mga agi, "Aouήvιkoς Θeotokόπouλoς" (Doménikos Theotokópoulos), ngan agsob liwat gindudgang an pulong nga Kpής (Krēs, "taga-Crete").
Natawo hi El Greco ha Crete, nga hadto nga panahon kabahin han Republika han Venesya, ngan sentro han Post-Byzantino nga arte. Nag-aram hiya ngan nagin maestro dinhi nga tradisyon ugsa hiya linmakat ha edad nga 26 ngadto ha Venesya, sugad han ginbuhat hin iba nga mga Griyego nga artista.[1] Han 1570 binmalhin hiya ha Roma, nga diin nag-abre hiya hin trabaho-an ngan nagbuhat hiya hin serye nga mga binuhat. Didto han iya pag-ukoy ha Italya, ginparabong ni El Greco an iya estilo upod hin mga elemento hin Mannerismo ngan han Venesyano nga Renasimyento. Han 1577, binmalhin hiya ngadto ha Toledo, Espanya, nga diin didto hiya nag-ukoy ngan nagtrabaho tubtob han iya kamatay. Ha Toledo, nakakuha hi El Greco hin pira nga dagko nga mga komisyon ngan nagbuhat hiya han iya mga pinaka-sikat nga mga pintor.
An dramatiko ngan espresyonistiko nga estilo ni El Greco ginhiusaan han iya mga igkasi-panahon kundi ini ginkilala dida han ika-20 nga siglo. Ginkikita hi El Greco nga nahauna han Expressionismo ngan Cubismo, samtang an iya pagkatawo ngan iya mga buhat gin-gamit nga inspirasyon para hin mga paragsiday ngan paragsurat sugad nira Rainer Maria Rilke ngan Nikos Kazantzakis. Ginkita hi El Greco han mga modero nga iskolar nga usa nga artista nga indibidwal gud hin duro nga waray nahahanungod nga iskwela nga kombensyonal hin arte.[2] Kilalado hiya hin mga ginpahalaba nga mga tawo ngan agsob nga mga fantastiko o phantasmagorical pigmentation, nga diin ginpadis an Byzantino nga mga tradisyon ngan han Katundan nga pagpintor.[3]
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
Mga sumpay ha gawas[igliwat | edit source]
- El Greco – Biograpiya, Estilo ngan Buhat-ha-arte
- El Greco – An Hingpit nga mga Buhat ha Fundasyon El Greco Foundation
- Tour: El Greco (Spanish, 1541–1614) ha Galeriya Nasodnon hin Arte
- El Greco (c.1541 – 1614) ha Galeriya ni Olga
- El Greco
- Biyograpiya
- Mga natawo han 1541
- Mga namatay han 1614
- Mga Griyego nga tawo han ika-16 nga siglo
- Mga Griyego nga tawo han ika-17 nga siglo
- Mga Espanyol nga tawo han ika-16 nga siglo
- Mga Espanyol nga tawo han ika-17 nga siglo
- Arte
- Mga pintor han ika-16 nga siglo
- Mga pintor han ika-17 nga siglo
- Mga Espanyol nga pintor han Renasimyento
- Mga Creto nga pintor han Renasimyento
- Mga pintor nga Mannerista
- Mga pintor han Singbahan Katolika Romana
- Mga Espanyol nga pintor
- Mga Griyeog nga pintor
- Members of the Rome Guild of Saint Luke
- Mga Espanyol nga Katoliko Romano
- Mga Griyego nga Katoliko Romano
- Mga nagbalhin ngadto ha Katolisismo Romano tikang han Sidlangan nga Ortodoxiya
- Mga Espanyol nga tawo nga Griyego an katulinan
- Mga tawo nga taga-Heraklion


text:
Himalaya
An Himalaya an mga kabukiran ha Asya. Ada hira ha amihanan ha may Pakistan ngan Jammu ngan Kashmir, ngadto ha kanan Indya nga mnga estado nga Himachal Pradesh ngan Uttaranchal, Nasod han Nepal, ngan mga ginhadian han Sikkim, ngan Butan; pakadto ha Salatan han Tibet. An napulo kag-lima (15) nga gihahataasi nga bukid ha kalibutan aada ha mga Himalaya nga an mga nangunguna amo an Bukid Everest, K2, Annapurna, ngan Nanga Parbat. An Bukid Everest amo an gihahataasi nga bukid ha nawong han kalibutannga mayda 8,849 metro nga kahataas.


text:
Portugal
An Portugal (nga ha opisyal nga pagtawag Republika Portugesa; ha Kinatsila ngan Pinortuges: República Portuguesa) usa nga nasod nga nahamutang ha habagatan o salatan-katundan nga Europa dida han Peninsula Ibérica, ngan amo ini an gikatundani o pinakakatundan nga nasod ha mainland nga Europa. Ginsasapitan an Portugal han Espanya ha amihanan ngan sidlangan ngan han Kalawdan Atlantico ha katundan ngan salatan. An Atlantico nga mga kapuropod'an han Azores ngan Madeira lakip gihapon han Portugal.
Administratiba nga pagbahinbahin[igliwat | edit source]
An prinsipal nga administratiba nga pagbahinbahin han Portugal amo in 18 nga mga distrito ha kontinente ngan duha nga mga autonoma nga rehiyon han Azores ngan Madeira, ngan ini liwat ginbahin ngadto hin 308 nga mga munisipyo (concelho) ngan 4,257 nga parokya (freguesia).[4] An mga distrito nagpapabilin nga amo an pinaka-importante nga pagbahinbahin han nasod, nga ginagamit nga base para hin damo nga mga gamit ha administrasyon sugad ha mga elektoral nga mga distrito.
An mga distrito ighihinay-hinay nga sasaliwanan hin mga rehiyon nga amo iton magigin bag-o nga administratibo nga pagbahin-bahin han Portugal.
Ugsa han 1976, an duha nga kapuropod-an ha Atlantico mga lakip liwat han heneral nga estruktura hin mga distrito portuges nga mayda la pagka-iba nga estruktura administratiba nga nahabutang dida han Estatuto han Mga Distrito Autonomo han Saragpit nga Mga Puro (Estatuto dos Distritos Autónomos das Ilhas Adjacentes),[5] nga naghatag han mga Junta General (Juntas Gerais) hin kalugaringon nga mga gahom. Mayda tulo nga distrito autonomo han Azores ngan ha Madeira:
- Azores — an Distrito han Angra do Heroísmo, an Distrito han Horta ngan an Distrito han Ponta Delgada.
- Madeira — an Distrito han Funchal.
Katapos han 1976, an Azores ngan an Madeira nagkaada hin mga Estatuto hin Autonoma nga Rehiyon, nga nagwara han pagbahinbahin hin mga distrito, ngan nagkaada hin estatudo politiko-administratibo ngan mga organo hin kalugaringon nga kagamhanan o gobyernos.[6] An yana nga pagbahinbahin ha administratiba nahabutang han tabula ha ubos.
Mga reperensya[igliwat | edit source]
- ↑ Cite error: Invalid
tag; no text was provided for refs named
ine.pt
- ↑ 2.0 2.1 2.2 2.3 Portugal. International Monetary Fund. Ginkità dida han 2009-10-01.
- ↑ The Euromosaic study, Mirandese in Portugal, europa.eu – European Commission website. Ginkuha Enero 2007.
- ↑ Portugal no Veraki.
- ↑ Decreto-Lei n.º 36453, han 4 han Agosto han 1947
- ↑ Artigo 6.º, parágrafo 2, da Constituição da República Portuguesa.
- ↑ Distritos de Portugal.


text:
Kímika
It Kímika (tikang han alkimiya) amo an siyensya hin matter han atomiko ngadto han molecular nga iskala, nga nanginginlabot han mga pagtitirok han mga atom (sugad hin mga molecule, mga crystal, ngan mga metal).
Iton Kimika nanginginlabot hiton kahimo ngan istadistikal nga mga panag-iyahan hinin nga mga istruktura, pat gihapon han mga pagbalyo ngan mga interaksyon hin nga nahihimo han mga materyales nga nabibilngan ha adlaw-adlaw nga panginabuhi. Sumala han moderno nga kímika, iton pisikal nga mga panag-iyahan hin mga materyales gindiditermina hiton hira istruktura ha atomiko nga iskala nga gindiditermina hiton mga panag-iyahan ngan mga enerhiya han mga interaksyon.


text:
Website Analysis
Yandex TCY
Title:
Hi5 - Imagenes para Hi5 - Comentarios para Hi5 - Mensajes para Hi5Description:
Hi5 - Imagenes para Hi5 - Comentarios para Hi5 - Mensajes para Hi5 - Cursores para Hi5 - Imagenenes Animados Hi5- Comentarios Animados Hi5 - Mensajes Animdados Hi5 - Todo para Hi5Keywords:
hi5 - imagenes para hi5 - comentarios para hi5 - cursores para hi5 - mensajes para hi5 - animadas para hi5Hi5 - Imagenes para Hi5 - Comentarios para Hi5 - Mensajes para Hi5 - Cursores para Hi5 - Imagenenes Animados Hi5- Comentarios Animados Hi5 - Mensajes Animdados Hi5 - Todo para Hi5


text:
Isda
An Isda amo an usa ka hayop nga ugsob mabilngan ha dagat ug ha matab-ang nga tubig, may butaktok, may hasang, ngan hingbis. May ada lahos 32,000 na species an isda.
Daramo na klase sin isda an mahihiagian sa palibot sa Pilipinas. An mga masunod amo an mga kilala na isda; bangus, tarukitok, pating, tambantamban, lahing, karpa, kipot, tangigi, unas, pantat, haruan, matambaka, buraw, sagision, iito, tilapia, bangkulis, iliw, malasugi, sapsap, baraka, bakoko, balanak ngan galunggong .
Ebolusyon[igliwat | edit source]
Una na ginuwas an isda sadton Cambrian explosion, mga 530 milyon katuig an nakalabay. An mga una na isda sigun san mga fossil record amo in digto, waray sulang, ngan armored, ngan gintatawag na ostracoderms. Extinct na haros an linya san mga waray sulang na isda. Sayo na extant clade, an lampreys an napareho san mga sadton wara sulang na isda. Sa Placoderm fossils an una mga sulang san isda ginuwas, san panahon sa Silurian. Ngan ginsundan na ini san pagkaguwas ngan pagdaramo san mga pating.
Taxonomiya[igliwat | edit source]
Ginbabahin sa tulo na extant class ngan an extinct danay sakob san tulo na extant og may kalugaringun na class sa traditional na klasipikasyon san mga isda:[1][2]
- Class Agnatha (jawless fish)
- Subclass Cyclostomata (hagfish ngan lamprey)
- Subclass Ostracodermi (armoured jawless fish) †
- Class Chondrichthyes (cartilaginous fish)
- Subclass Elasmobranchii (mga pating ngan pagi)
- Subclass Holocephali (chimaeras ngan extinct relatives)
- Class Placodermi (armoured fish) †
- Class Acanthodii ("spiny sharks", danay sakob san bony fishes)†
- Class Osteichthyes (bony fish)
- Subclass Actinopterygii (ray finned fishes)
- Subclass Sarcopterygii (fleshy finned fishes, ninuno san tetrapods)
Anatomiya[igliwat | edit source]
Hasang[igliwat | edit source]
Kadam'an san isda nakuha hangin pinaagi san hasang na ada sa ligid sa ngala-ngala san isda. May'ada mga mali-ulang na struktura an hasang na tinatawag na filaments. An kada filament may'ada capillary network na may darako na surface area para san pagsalyo oxygen sa carbon dioxide. Nakuha an isda hangin pinaagi sa pahigop tubig na mayaman sa oxygen ngan ibubuga pagawas sa hasang. Sa iba na isda, an agos san dugo baliktad na direksyon san agos san ginhigop na tubig, an countercurrent exchange. Ginbubuga san hasang an oxygen-poor na tubig pagawas. An isda sugad san pating ngan lamprey, mayada daramon na gawasan an hasang. An bony fish o tonukon na isda may'ada la sayo na gawasan an hasang na natatakpan san operculum.
An bata pa na bichir may'ada hasang na nakagawas, napareho ini san larva na ampibyan.
Kasing-kasing[igliwat | edit source]
May'ada closed-loop circulatory system an isda. Ginbobomba an dugo sa kasing-kasing sa bug'os na lawas. An kadam'an sa isda may kasing-kasing na may upat na parte, kaupod an duha na chambers ngan an suluran ngan guwaan.[3] An una na parte amo an sinus venosus, usa na manipis na sac na kolekta san dugo tikang sa mga ugat antis ipaagus ngadto sa ikaduha na parte, an atrium, na usa na darako na chamber o kwarto. Nagseserbi an atrium na one-way na antechamber, nagdadara san dugo pakadto san ikatulo na parte, an ventricle. An ventricle amo in usa na thick-walled, ngan maskulado na kwarto ngan nagbobomba san dugo pakadto sa ikaupat na parte, an bulbus arteriosus, usa na dako na tubo, ngan paguwas san kasing-kasing. An bulbus arteriosus nagkokonekta sa aorta, kun diin naagi an dugo pakadto sa hasang para sa oxygenation.
Hingbis[igliwat | edit source]
An hingbis san isda nagtitikang sa mesoderm (panit); pareho sini an struktura sa tango.
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ Romer, A.S. & T.S. Parsons. 1977. The Vertebrate Body. 5th ed. Saunders, Philadelphia. (6th ed. 1985)
- ↑ Benton, M. J. (1998) The quality of the fossil record of vertebrates. Pp. 269–303, in Donovan, S. K. and Paul, C. R. C. (eds), The adequacy of the fossil record, Fig. 2. Wiley, New York, 312 pp.
- ↑ Setaro, John F. (1999). Circulatory System. Microsoft Encarta 99.


text:
Lisboa
An Lisboa o Lisbon amo an ulohan o kapital nga syudad ngan gidako-i nga syudad han Portugal nga mayda populasyon nga 547,631 ha sakob han mga adminisratibo nga katubtuban hini[1] hin kahaluag o langyab hin tuna nga 84.8 nga km2 (33 nga kw nga mi). An urbano nga kahaluag han Lisboa nahaabot gawas han administratibo nga katubtoban han syudad nga mayda populyason nga 3 ka ribo o milyon[2] hin kahaluag nga 958 nga km2 (370 nga kw nga mi),[2] nga naghihimo hini nga ika-9 nga gidamo-i hin tawo nga kahaluag nga urbano han Unyon Europeo. Mga 2,831,000[3][4] ka tawo naukoy dida han Metropolitano nga Kahaluag han Lisboa (nga narepresenta hin mga 27% han populasyon han nasod). An Lisboa amo an gi-katundani o pinakakatundan nga nga dako nga syudad nga nahamutang ha Europa, ngan amo gihapon an pinaka-katundan nga ulohan nga syudad ngan amo la an nahamutang ha labnasan han Kalawdan Atlantico. Nahamutang ini ha katundan nga Península Ibérica dida han Kalawdan Atlantico ngan han Salog Tajo.
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ Censos 2011 – Resultados Preliminares
- ↑ 2.0 2.1 Demographia: World Urban Areas, March 2010
- ↑ United Nations Department of Economic and Social Affairs, World Urbanization Prospects (2009 revision), (United Nations, 2010), Table A.12. Data for 2007.
- ↑ ITDS, Rui Campos, Pedro Senos (2009-06-30). Statistics Portugal. Ine.pt. Ginkità dida han 2009-07-08.


text:
MANILA, Pebrero 6 – An mga Pilipino nga mga medical professionals nga nakabasi ha Estados Unidos dida han Martes en bumisita ngadto kan Pangulo Benigno Aquino III ha Malacanang Palace para pasalamatan hiya han iya suporta nga ginhatag ngadto han era medical mission.
An Philippine Medical Association of Chicago en naghatag gihapon ngadto han Pangulo hin pasidungog ngan usa nga memento mahitungod han iya suporta ngadto han era medical mission ha iba-iba nga mga lugar kaupod adton naigo han Bagyo Yolanda (Haiyan).
An mga meyembro han asosasyon en nagdadahum gihapon nga padayon nga makakabisita han Pilipinas para mabuligan an mga Pilipino nga nanginginahanglan hin bulig parti panlawas.
“Nagdadahum ako nga ha diri maiha nga panahon padayon naton eni nga pagdudumaraon mahitungod nga amo eni an aton karuyag, amo eni an aton kinasingkasing nga gusto pagdumaraon. Ginhihigugma naton an aton nasud ngan gusto naton nga pagserbihan an aton nasud,” sering han kanan asosasyon pangulo nga hi Nida Blankas-Hernaez dida han paghatag hin kurteseya didto ha Heroes Hall han Malacanang.
Dida han era pag-ukoy ha Pilipinas, an mga delegado han asosasyon en nagdumara hin mga medical missions ngan disaster relief didto han mga lugar nga naigo han Yolanda, kun diin upod an Tacloban ngan han Leyte.
Era gihapon ginbuligan en pipira nga mga katawhan dida han unom nga mga bungto han lalawigan han Marinduque, sering niya.
“Hini, seguro nakahatag kami hin bulig ngadto hin masobra 1,000 nga mga nanginginahanglan …. Para la hini mga panuyo, nakagasto kami hin 300,000 ka dolyares. Nagka-ada kami hin damo nga mga donasyon,” sering niyan.
“Mga buenas kami kay nakagserbi kami han Pilipinas, ngan gusto gud namon pagkanhi ha Pilipinas,” dugang pa niya. (Trans. by maa/PIA8) http://pcoo.gov.ph/today.htm#Philippine_Medical_Association


text:
Poro, Sugbo
An Poro usa nga ikalima ka klase nga bungto ha lalawigan o probinsya han Sugbo ha Butnga nga Kabisay-an nga rehiyon han Kabisay-an ha Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 21,397 ka tawo ha 4,430 nga panimalay.
An ngaran han bungto ginkuha daw tikang han Winaray nga pulong nga puro nga amo an daan nga pulong para hin isla.
An patron nga fiesta han Poro ginsasaurog ha tagsa tuig dida hiton ika-tulo nga Biyernes han Enero.
Mga Baranggay[igliwat | edit source]
An Poro mayda kahaluag hin tuna nga 63,887 ka hektarya. Ini ginbahin ha politika ngadto hin napulo kag pito (17) nga baranggay.
Mga Sumpay ha Gawas[igliwat | edit source]
- Opisyal nga kanan-gobyerno nga websayt han Poro
- Philippine Standard Geographic Code
- 2000 Philippine Census Information


text:
Dagat Camotes
An Dagat Camotes usa nga guti nga dagat ha sulod han kapuropod-an Pilipinas, nga nagpapabutngan han Sinirangan nga Kabisay-an ngan Butnga nga Kabisay-an. Napapalibutan hini han mga puro han Leyte ha amihanan ngan sinirangan, Bohol ha salatan, ngan Cebu ha katundan. An dagat ginsusumpayan han Dagat Kabisay-an ha amihanan-katundan, ngan an Dagat Bohol ha salatan pinaagi han Kanal Canigao ngan Estrecho han Cebu. Nahimutang dinhi an kapuropod-an Camotes ngan puro han Mactan.
An dagko nga syudad nga harani hini nga dagat amo an syudad han Ormoc ngan Baybay ha lalawigan han Leyte, ngan syudad han Cebu.


text:
An optika amo an sanga hin fisika nga nanginginlabot hin kinaiya han lamrag, lakip an interaksyon ha materya ngan an paghimo hin mga instrumento nga nagamit o nakakaabat hini.
KasaysayanEdit
Nagtikang an seyensya san Optika san paghimua san linti san mga sinauna na mga Egyptian ngan mga Mesopotamyan. An nahihibaruan na pinakauna na mga linti nagtikang sadton 700 BC gikan sa Assyria ngan titawag na Layard o Nimrud lens.[1]
Klasikal na optikaEdit
An klasikal na optika ginbabahin ngadto sin duha na sanga: geometrikal ngan pisikal na optika. Sa geometrikal, o kilala liwat na ray optics, ginkukunsidira an lamrag o suna na nakiwa sin tadung na linya, ngan sa pisikal, o kilala liwat na wave optics, an ginkukunsidira an lamrag na electromagnetic wave.
Moderno na optikaEdit
Ginsasakop sa Moderno na optika an optical science ngan engineering na popyular sa 20th century. Sakob sini an Quantum optics, na hiunung san mekanikal na kinaiya han suna, ngan ginkukunsidira an suna na nadaloy na eneriya o quantazied photons. produkto sa Quantum optics an laser, light detectors, LED, ngan photovoltaic cells.
Mga KasariganEdit
- ↑ "World's oldest telescope?". BBC News. July 1, 1999. http://news.bbc.co.uk/1/hi/sci/tech/380186.stm. Ginkúhà dida han Jan 3, 2010.


text:
Agrikultura
An pag-uma o agrikultura amo an paghimo hin pagkaon, tubong, paybiru ngan iba pa nga mga butang ha sistematiko nga pagbuhî hin kahayupan ngan pagpatubo hin mga tanum. An pulong nga agrikultura tikang han Linatin nga agri o ager nga nangangahulugan hagna ngan cultura nga nangangahulugan pagmangno. An literal nga kahubad han pulong amo an pagmangno han tuna hin hagna. Ha yana nga kagamit, an pulung nga agrikultura naglalakip han ngatangan nga buruhaton nga nanginginlabot han paghimo hin pagkaon/tubong/fiber, pati an mga tekniko hin pagbuhî ngan "pagproseso" hin kahayopan. An agrikultura amo gihapon an halipot nga pamulong han pag-aram han pagbuhat han agrikultura — nga kilalado ha pormal nga siyensya hin agrikultura.
(Bug-os 1 (ihap)) amo in (2 (ihap) ka tigkapatan)
(Tungga 1/2 (ihap) amo in ([[1 (ihap) ka tigkapatan)
(Tungga han tungga) amo in ([[1/4 (ihap) sikupat)
(Tungga han tungga han tunga) amo in ([[1/8 (ihap) sikwalu)
An paghimu hit Sukul
Kun yaun ka tona yaun ka pirmi takin, kun usa an imu takin ngan karuyag niyu mag-sukul san iyu tona, gamita an iyu mga palad an dangaw, dugtunga an iyu tagsa nga dangaw, ma-himu nga dangaw mu dugngan iya dangaw, sunud tunga-a ha duha kay duha man la kam, ansya an iyu pag-titikangan pag sukul-sukul.
Kun duha an imu takin, dugtung-dugtunga an iyu tulu nga dangawan, usa la nga kamut, usa nga dangaw han kada tagsa, mahi-himu niyu nga tulu ka dangaw, tunga-tunga ha tulu an iyu nahimu nga dangaw nga gin-durudugtung. Ibutang ha tona an iyu mga kamut dugtung-dugtunga an dangaw ngan butangi marka, itun nga marka ha tinikangan mawala u matuu ngan matuu man u mawala, ma-isti man u ma-wisti, ma-nurti man u ma-sur, pirmi may tubtuban, tikang ha tinikangan ngadtu han tubtuban tunga-a hin tulu ka iksaktu nga sukul, diri niyu ini mahihimu hin dali-dali la kinahangalan utruhun niyu kanan napulu ka utru ngadtu kamu maging siguradu na.
Kun tulu an imu takin, dugtung-dugtunga niyu nga upat an iyu mga dangaw ngan tunga-a ha upat nga iksaktu nga sukul, ini an iyu taramdan pag sukul.
Kun upat an imu takin, dugtung-dugtunga niyu nga lima an iyu tagsa-tagsa nga dangaw ha usa nga kamut ngan tunga-tunga-a hin lima nga iksaktu nga sukul.
Kun lima an imu takin, dugtung-dugtunga niyu nga unum an iyu tagsa-tagsa nga dangaw ha usa nga kamut ngan tunga-tunga-a hin unum nga iksaktu nga sukul.
Kun unum, durugtunga an dangaw han tagsa nga usa nga kamut ngan tunga-a iksaktu hin pitu ka sukul.
Kun pitu, durugtunga ngan tunga-tunga-un hin walu nga iksaktu nga sukul. Ini nga sukul nga nakuha niyu han pagtunga-tunga ansya in iyu taramdan nga walu.
Kun an imu takin yaun liwat takin nga diri mu takin, hira nga duha an magdudugtung dugtung an dangaw han ira kada tagsa nga usa nga kamut ngan tunga-tunga-un nira hin duha, diri ka api hira la kay adtu nga takin han takin mu diri mu naman takin.
Kun an takin mu may takin ngan an takin han takin mu may takin, an ikatulu ngan ika-upat nga katunga-an an mag-susukulay, diri na kam api nga magtakin.
An TUBU
Guin uutud an punu/tanum nga tubu diri dara an iya ugat para pagkusug han túbu nala han tanum, ha dapit ha igbaw han tubu ngaran durhu/patdan ansya an gin-uutud dara an dahon, kinahanglan yaun dahon para ma-itanum utru.


text:
An Asya (puyde liwat igsurat nga Asia) asyá in gidakoi nga gidamoi nga tawo nga kontinente, panguna nga namumutang ha sinirangan ngan amihanan nga mga hemisfero. Natabon ini hin 8.7% han kanan Kalibutan ngatanan nga babaw ngan katunaan ( o 30% han ngatanan nga kahaluag hin katunaan hini) nga may-ada ginbabanahan nga 3.879 bilyon nga sugad it kadamo hin katawhan, ini in puy-anan han 60% han ngatanan nga katawhan nga populasyon ha pagkayana. Han ika-20 gatostuig, an populasyon han Asya in pinmilo hin makaupat.
Iton Asya in ginhatag kasirigngon sumala han mga hagrani nga mga definisyon han Encyclopædia Britannica ngan an National Geographic Society komo 4/5 han katunaan han Eurasia - kun diin an katundan nga bahin han urhi in nahingadto ha Europe - namumutang ha sinirangan han Kanal Suez, sinirangan han Kabugkiran Ural ngan salatan han Kabugkiran Caucaso (o an Depresyon nga Kuma-Manych) ngan an mga Dagat Caspio ngan Itom. Han iya pagkadako ngan an pagkadirudilain, Asya - in toponimo nga ginpetsahan pabalik ha kadaan nga klasiko - "in sugad sugad nga konsepto kultural" nga naglalakip hin dirudilain nga mga rehiyon ngan mga katawhan, imbes hin uusa nga homoheno nga pisikal nga entidad. An asya in nagkakaduridilain ha sakob han iya mga rehiyon maphugpo etniko, mga kultura, mga kalikopan, mga ekonomiya, sumpay-sumpay han kaagi o sitema hin pumuan.
Mga kasariganEdit
- ↑ National Geographic Family Reference Atlas of the World. Washington, D.C.: National Geographic Society (U.S.). 2006. p. 264.
- ↑ Continents of the World. The List. Worldatlas.com. Ginkità dida han 25 July 2011.


text:
Iluminado Lucente
Hi Iluminado Lucente (Mayo 14, 1883 ,Palo, Leyte[1] - Pebrero 14, 1960) usa nga Waraynon nga manunurat ug an kaurugan han iya mga sinurat mga siday ug mga drama. Ha pagkita han kadam'an, hi Lucente an gimakarit han mga manunurat ha Winaray.
Hi Lucente api han Sanghiran San Binisaya ha Samar ug Leyte. An iya pinakasikat nga sinurat amo an siday nga An Iroy nga Tuna. Hiya an pinakasyahan nga editor han winaray nga peryodiko han rehimen Amerikano. Usa gihap hiya nga politiko.[2]
Mga Sinurat[igliwat | edit source]
Ini amo an mga sinurat ni Iluminado Lucente. Diri kumpleto ini nga lista.
Siday[igliwat | edit source]
- An Iroy nga Tuna
- Baga Durogas Ngan Baga Tinuod (1939)
- Hangin Gad La (1960)
- Pilipinas
- Gugma
- Panhayhay (Ginsa-aran)
Drama[igliwat | edit source]
- Abugho
- An Duha nga Sportsmen
- Diri Daraga, Diri Balo, Diri Inasaw-an
- Up Limit Pati An Gugma


text:
TACLOBAN CITY - Nagdig-on an iguinrereklamo nga Department of Social Welfare and Development Brgy Volunteer nga guinsusunod la niya an
kamandu-an han DSWD ha pandistribwer hin mga relief goods ha barangay 68, Anibong, Tacloban City.
Guinklaro ni Erlinda Jackson, usa nga brgy volunter han DSWD nga an budget han tunga kasako hin bugas, in para la ha mga house owners ngan
renter.
Sumala pa kan Erlinda, nakaka-kilala hiya kun hira hin-o an mga 312 house owners ha ira barangay ngan kun hin-o an napliti.
Manunumduman nga dumangop ha Bombo Radyo Tacloban hi Romeo Gitigan, agud eriklamo an mao nga brgy volunteer tungod deri guintatagan hin
relief goods an iya duha nga anak nga nakiki-ukoy ha iya ha pagkayana ha luyo nga may ada guihapon green cards an mga ini.


text:
Ano Daw La an Mahitatabo ha Tidaraon?
An kahimtang ba han aton kalibotan . . .
diri magbabag-o?
magtitikaraot?
magtitikaopay?
KON ANO AN GINSISIRING HAN BIBLIA
‘Papahiron han Dios an mga luha ha ira mga mata, ngan mawawara na an kamatayon, pati an kabido, pagtangis, ngan kasakit. An daan nga mga butang naglabay na.’—Pahayag 21:3, 4, Bag-o nga Kalibotan nga Hubad han Kristiano Griego nga Kasuratan.
KON ANO AN KAPULSANAN HITO HA IMO
Magkakaada ka mapulsanon ngan makalilipay nga trabaho.—Isaias 65:21-23.
Diri ka na magkakasakit ngan mag-aantos.—Isaias 25:8; 33:24.
Magkakaada ka malipayon ngan waray kataposan nga kinabuhi upod han imo pamilya ngan kasangkayan.—Salmo 37:11, 29.
MASASARIGAN GUD BA NATON AN GINSISIRING HAN BIBLIA?
Oo, ha diri maminos duha nga hinungdan:
May gahum an Dios ha pagtuman han iya saad. Ha Biblia, hi Jehova nga Dios gud la an gintatawag nga “Makagarahum-ha-ngatanan” tungod kay waray tubtoban an iya gahum. (Pahayag 15:3) Salit matutuman gud niya an iya saad nga magigin maopay an kahimtang han kalibotan. Sugad han ginsisiring han Biblia, “ha Dios an ngatanan posible.”—Mateo 19:26.
Karuyag gud han Dios nga tumanon an iya saad. Pananglitan, hi Jehova namimingaw ha mga tawo nga namatay ngan karuyag gud niya nga banhawon hira.—Job 14:14, 15.
Iginpapakita liwat han Biblia nga an Anak han Dios nga hi Jesus nagtambal hin mga may sakit. Kay ano nga ginbuhat niya ito? Tungod kay karuyag niya. (Marcos 1:40, 41) Pariho han iya Amay, karuyag gud ni Jesus nga buligan an mga nanginginahanglan.—Juan 5:19.
Salit makakasiguro kita nga karuyag gud ni Jehova ngan ni Jesus nga magkaada kita malipayon nga kabubuwason! —Salmo 72:12-14; 145:16; 2 Pedro 3:9.
ALAYON HUNAHUNAA INI
Ano an bubuhaton han Dios basi magin maopay an kahimtang han kalibotan?
Ginbabaton ito han Biblia ha MATEO 6:9, 10 ngan DANIEL 2:44.


text:
Alsace
An Alsace (kaluwas ha Frinanses: al-zas; Alsaciano ngan Aleman: Elsass, kasurat ha Aleman ugsa han 1996: Elsaß; Linatin: Alsatia; Kinatsila ngan daan nga Winaray: Alsacia; alternatibo nga kasurat ha Winaray: Alsasya) amo an ikaupat ha giguguti-ayi ha karuhaan kag unom (26) nga rehiyon han Fransya. Mayda ini kahaluag nga 8,280 km2. Ini nga rehiyon amo an may gigugutiayi nga katunaan ha Metropolitana Fransya. Amo gihap ini an gisusuoki ha Fransya (ika tulo ha gihuhuro-oti ha metropolitana Fransya) nga may 222 munopyo kada kilometro kwadrado (Ihap han popyulasyon ha Enero 2008: 1,836,000). An Alsace nahamutang ha sidlangan Fransya ha may katundan salog han Rhine, nga sapit han Alemanya ngan Switzerland. An kapital han politika, ekonomiya ngan kahiaraan (kultura) ngan an gidadako-i nga syudad amo an Strasbourg. An syudad amo an linkuran han dose-dosena nga mga katig-uban ngan kalawasan han kanasoran. Ha larangan politika, an Alsace amo an usa ha pinakaimportante nga rehiyon ha bug-os nga Unyon Europeo.
An ngaran nga "Alsace" tikan ha yinaknan Aleman nga "Ell-sass", kasirigngon, "nakalingkod ha Ill". An Ill amo an usa nga salog ha Alsace. An rehiyon kaupod han mga inagian han Baraan nga Imperyo Romano. Ginhinay-hinay ini pag-agaw han Fransya ha ika-17 siglo ha ilarom nira Hadi Louis XIII ngan Hadi Louis XIV. Ha ira pamumuno nahimo ini nga usa ka lalawigan han Fransya. Agsob bati-on nga an Alsace nadudugtong ha Lorraine tungod an Aleman ginkaptan an mga kaparte hini nga duha nga rehiyon. Gintawag han mga Aleman an ira ginkaptan nga tuna nga lalawigan han Reichsland Elsaß-Lothringen (1871–1918), nga ginpag-aaragawan ha butnga han ika 19 ngan ika 20 siglo han duha ka nasod. Hinin nga mga panahon, upat ka beses nga an Alsace, nagburubalhin ha kamot han Fransya ngan Aleman ha sulod han kapitoan kag liwa (75) ka tuig.
Biskan an Alsace usa ka rehiyon nga dati nagamit han yinakanan Aleman, yana an mga taga Alsace nayakan na hin Frinanses o Fransesa nga yinkanan, nga amo an nasodnon nga yinaknan han nasod Fransya, nga kaparte hira ha umagi nga tulo (3) ka siglo. Mga 39% han lokal nga popyulasyon han kadagko-an ngan posible ubos ha 10% han kabatan-an, an nahibilin nga mag-upay manyakan hin Alsaciano nga yinaknan.
Inagihan[igliwat | edit source]
Alsace Romano[igliwat | edit source]
Ha panahon nga waray pa nasusurat nga mga inagihan, an Alsace ginsisinudoyan na han mga parapanganop nga mga nomado. Pero han 1500 BC, an mga Celta na an nagukoy dida ha Alsace. Nanhawan ngan gintam-nan nira an mga katunaan. Han 58 BC, an mga Romano naman an umabot ngan ginsulong an Alsace. Kahuman nira agawi, ginhimo nira an lugar nga sentro han paghimo han irimnon nga vino. Tungod nga gusto nira maprotektaran an maupay mira nga pakabuhi, an mga Romano ginpadig-on an depensa ngan nagtindog hin kampo militar ha paligid. Nahimo ini nga mga komunidad nga hasta yana ada la gihap napadayon. Han kaparte pa han Imperyo Romano, nahiupod an Alsace ha Germania Superior.
Alsace Franko[igliwat | edit source]
Han nagluya an Imperyo Romano, naging kaparte an Alsace ha teritoryo han Alamanni. Mag-uruma an mga Alamanni. An ira yinaknan amo an naging basehan ha yana nga yinakan han taga Alsace. Ginpirdi an Alamanni han mga Clovis ngan mga Franko han ika-5 siglo nga nagtapos ha Aragway ha Tolbiac. Kahuman, an Alsace naging kaparte na ha kahadian han Austrasia. Ha ubos han pamamalakad han mga Merovingian han Clovis, naging kristiyano an mga molupyo hini nga lugar. An Alsace nahibilin ha ilarom han puder han mga Franko kutob an Kahadian han Franko, pagkatapos han Pagsaad han Strasbourg han 842, pormal nga nawara ha pagkamayda han Tratado han Verdun. An mga kaapo-apohan ni Charlemagne, nga kinilala nga nagtindog han Kahadian Franko, an nagtunga han rehiyon ngadto ha tulo ka parte. An Alsace naging upod han Butnga Francia, nga ginhahadian han pinakabata nga apo na hi Lothar I. Pagkatapos namatay hi Lothar han timprano nga 855, an iya kahadian, ginbahin liwat ha tulo ka parte. An parte nga tinatawag nga Lotharingia o Lorraine amo an ginhatag ngadto ha anak nga lalaki ni Lothar. An salin ginturunga ha duha nga bugto ni Lothar, na hira Charles an Kalbo (an naghahadi han Katundan Kahadian Franko), ngan hi Ludwig an Aleman (nga naghahadi ha Sidlangan Kahadian Franko). Waray la nag-iha an Kahadian han Lotharingia. Pero an rehiyon, nga uruurhi naging Alsace, nahulog ha kamot han Baraan Imperyo Romano ha sulod han sakop han Duke han Swabia, ha pamaagi han Tratado han Meerson ha tuig 870.
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ Insee - Résultats du recensement de la population - 2006 - Alsace (ha (Frinanses)). Recensement.insee.fr. Ginkità dida han 2010-04-16.


text:
Tsina
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Kinatsila nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
- Ini nga barasahon mahiunong han sibilisasyon han Tsina. Para han estado nga tinatawag nga Tsina, kitaa an Kanan Katawhan Republika han Tsina. Para han estado nga tinatawag nga Taiwan, kitaa an Republika han Tsina. Para hin iba pa nga mga paggamit kitaa an Tsina (pansayod)
An Tsina usa nga maiha na nga sibilisasyon nga an mga katubtuban ada hin dako nga dapit ha Sinirangan nga Asya.
Han 1949, ha katapos hin dako nga pag-away dida han Gyera Sibil han Tsina, duha nga politikal nga mga entidad an ginmawas nga mayda "Tsina" ha ira mga ngaran:
- An Kanan Katawhan Republika han Tsina, nga gintukod han 1949, nga kilalado hin halipot nga China, nga amo an kagamhanan ha kontinental nga Tsina ngan an naglulugaring-hin-pagdumara nga mga teritoryo han Hong Kong (tikang han 1997) ngan Macau (tikang han 1999).
- An Republika han Tsina nga gintukod han 1911 ha kontinental nga Tsina, nga yana tinatawag nga Taiwan, nga an kagamhanan naglalakip han mga kapurupod-an han Taiwan, Penghu, Kinmen, ngan Matsu.
An Tsina amo an usa han mga gimaiha-i nga nagpapadayon nga mga sibilisasyon han kalibutan[1] ngan ha dako nga bahin han naglabay ka duha nga mga yukot nga tuig usa han mga gidako-i ngan mga abansado o nahauna nga mga sibilisasyon ha kalibutan, tubtob han dekada han 1850 nga diin waray ini makaabot han industryal nga rebolusyon. Ha pagsunod hini, an imperyalismo, mga panggubat o mga gyera ngan mga gyera sibil nakaguba han nasod ngan han ekonomiya tubtob han kataposan han gyera sibil han 1949. Han mga 1950 nga dekada, an pagbalhin ha mga polisiya hin ekonomiya ha Republika han Tsina (Taiwan) nagbalhin han purô ngadto hin madukwag nga ekonomiya nga industryalisado nga oriented ha teknolohiya. Ini nahimo nga usa han mga sinisiring nga Upat nga Asyano nga mga Tigre upod han Hong Kong, Salatan nga Korea ngan Singapura. Ha kontinental nga Tsina, han mga 1970 nga dekada, an mga reporma nga kilalado nga Upat nga Pagmodernisar nagmodernisar han pag-uma, han industriya, han teknolohiya, ngan defensa, nga ha urhe naghimo han Kanan Katawhan Republika ngadto hin usa han mga dagko nga kagamhanan.[2][3][4][5][6] An Tsina ginkikita nga tinikangan hin damo nga dagko nga mga imbento.[7] Ini gihapon mayda han usa han mga gimaihai nga paagi hin pagsurat.
Ha kaagi, an kultural nga impluwensya han Tsina inmabot han bug-os nga Sinirangan nga Asya, nga diin an Tsino nga relihiyon, mga pamatasan, ngan mga paagi hin pagsurat gin-gamit ha dirudilain nga mga katubtoban han mga hagrani nga nasod sugad han Hapon, Korea ngan Vietnam.
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ What Is a Culture ?
- ↑ CIA – The World Factbook – China. Accessed November 26, 2009.
- ↑ Professor M.D. Nalapat. Ensuring China's "Peaceful Rise". Accessed January 30, 2008.
- ↑ Dahlman, Carl J; Aubert, Jean-Eric. China and the Knowledge Economy: Seizing the 21st Century, WBI Development Studies. World Bank Publications. Accessed January 30, 2008.
- ↑ The Real Great Leap Forward. The Economist. Sept 30, 2004
- ↑ Chris Patten. Comment & Analysis: "Why Europe is getting China so wrong", Financial Times. Accessed January 30, 2008.
- ↑ Haggett, Peter. [2001] (2001). Encyclopedia of World Geography, Volume 23. Edition 2, illustrated. Marshall Cavendish publishing. ISBN 0-7614-7289-4, 9780761472896. p 37. p 2836.


text:
Sisep
An sisip[1] o sisep[2] ( ’ o ' ) usa nga tigaman hin pagsurat, ngan ha agsob, usa nga kugit, ha mga yinaknan nga nagamit han Linatin nga abakadahan o ha lain nga mga abakadahan. Ha Ininglis tinatawag ini nga apostrophe ngan ha Kinatsila apóstrofo.
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ Agustin El O'Mora "Kasurat diri Sinukol". Ginmantala dida han Kandabao: Essays of Waray Language, Literature and Culture. Tacloban City:Divine Word University Publications. Gin-editar ni Gregorio Luangco.
- ↑ Vicente I. de Veyra "Ortograpiya Han Binisaya". Bahin nga kinuha tikang han Mga Lagda Han Pagsurat Han Aton Pinulongan ni Vicente I. de Veyra nga ginmantala dida han Kandabao: Essays of Waray Language, Literature and Culture. Tacloban City:Divine Word University Publications. Gin-editar ni Gregorio Luangco.


text:
Binisaya
Iton Binisaya amo iton tawag hiton mga butang han mga Bisaya. Iton literal nga pangahulogan hini amo an paagi han Bisaya. Ginagamit gihapon ini pagtawag han mga yinaknan han mga Bisaya.
Binisaya nga mga Yinaknan[igliwat | edit source]
An Binisaya nga mga yinaknan o Binisaya nga mga pinulongan han Pilipinas, upod han Tinag-alog ngan Bikol, kabahin han Butnga nga Pilipinhon nga banay hin mga yinaknan. Kadam-an han mga Binisaya nga mga yinaknan gingagamit ha Kabisay-an nga mga rehiyon pero gingagamit gihapon ini nga mga yinaknan ha Bicol nga Rehiyon (labi na ha Sorsogon ngan Masbate), mga isla ha salatan han Luzon sugad han mga kapuropod-an nga nagbubug-os han Romblon, an amihanan nga katundan nga mga dapit han Mindanao, ngan ha probinsya han Sulu nga nahamutang ha habagatan o salatan-katundan han Mindanao.
Mayda mga katloan o sobra katloan nga mga yinaknan nga lakip han grupo han mga Binisaya nga yinaknan. An Binisaya nga yinaknan nga gidamoi an mga nagamit amo an Sinugboanon nga Binisaya, nga gingagamit hin mga 20 ka milyon (o ribo) nga mga tawo nga ira kalugaringon yinaknan ha Butnga nga Kabisay-an, amihanan ngan sidlangan nga bahin han Mindanao. Duha pa nga mga kilalado nga mga Binisaya nga yinaknan amo an Hiligaynon, nga ginagamit hin mga 7 ka milyon o ribo ha Katundan nga Kabisay-an ngan an Winaray nga ginagamit hin 3 ka milyon o ribo ha Sinirangan nga Kabisay-an.
Diri la uusa nga yinaknan it Binisaya[igliwat | edit source]
An mga lumad nga mga nagbibinisaya, labi na an mga nagamit hin Binisaya nga Sinugboanon, Binisaya nga Hiligaynon, ngan Binisaya nga Winaray diri la natawag hit ira yinaknan han lokal nga ngaran, pero tinatawag gihapon nira an ira tagsa yinaknan nga Bisaya o Binisaya, nga buot sidngon Binisaya nga yinaknan.
It mga Bisaya natawag hit ira mga tagsatagsa nga mga yinaknan nga Binisaya. Iton pulong nga "Binisaya" nangangahulogan nga "paagi han Bisaya" ngan ginagamit gihapon ini hin Bisaya nga paagi hin pagluto ngan panambal diri la ha yinaknan. Iton kalipong hiton kagamit ngan kahulogan han mga pulong nga "Bisaya" ngan "Binisaya" tungod han kakulangan han Iningles ngan Tinag-alog nga mga yinaknan nga amo la an mga yinaknan nga mayda opisyal nga status ha nasod. Ha Iningles iton mga pulong nga "Bisaya" ngan "Binisaya" ginhuhubad hin parehas ha Iningles nga "Visayan" ngan ha Tinag-alog nga "Bisaya".
Ini nga lista ha ubos naglilista han mga Pilipinhon nga mga yinaknan nga tinatawag nga Bisayan o Binisaya han Summer Institute of Linguistics. Bisan man kon ngatanan hini lakip han amo la gihaon nga pamilya hin yinaknan nga Binisaya, diri ngatanan nga mga nagamit hini natawag hit ira kalugaringon nga Bisaya. Iton mga Tausug pananglitan, nagamit la han ngaran nga "Bisaya" pagtawag hin mga Kristyano nga mga Bisaya.
An Tausug diri nagkikilala ha ira kalugaringon nga mga Bisaya hira. It ira yinaknan ginklasipika hin mga linggwista nga api han mga Binisaya nga yinaknan, pero it mga Tausug diri natawag hit ira kalugaringon nga mga Bisaya.


text:
Taft, Eastern Samar
An Taft usa nga ika-upat nga klase nga bungto ha probinsya han Eastern Samar ha Sinirangan nga Kabisay-an nga rehiyon han Pilipinas. Sumala han 2000 census, mayda ini populasyon nga 16,435 ka tawo ha 3,186 nga panimalay. An bungto ginngaranan tikang han ngaran han una nga gobernador-heneral han Pilipinas ngan Presidente han Estados Unidos nga hi William Howard Taft.
Mga Baranggay[igliwat | edit source]
An Taft mayda karuhaan kag upat (24) nga baranggay.
Mga Sumpay ha Gawas[igliwat | edit source]
- Opisyal nga Websayt han Taft, Eastern Samar
- Philippine Standard Geographic Code
- 2000 Philippine Census Information


text:
Tubig
It tubig (Iningles:(HO2) Hydrogen DI(two)Oxide (Bonded Oxygen) or Dihydrogen Oxide H2O) (Pambansa:Tubig) in uska sustansya kimikal nga may-ada kimikal nga pormula nga H2O. It uska molekula hit tubig in nagsusulod hin duha nga oksiheno ngan uska hidroheno nga mga atomo nga ginsusumpay pinaagi hin mga pagdukot cobalento. Iton in likidu ha mga timpiratura ha igbaw han 0 °C (273.15 K, 26 °C) ha dagat nga katupngan, pero ini in agsob aada ha Kalibutan nga naka-sulidu nga estadu, yilo, ngan ayri nga estadu.
Tubig: Irinumun
Salug (Iningles:River) (Pambansa:Ilog) ; Sapa (Iningles:Creek) (Pambansa:Batis) ; Burabud (Iningles:Spring) (Pambansa:Bukal) ; Atabay (Iningles:Water Well) (Pambansa:Balon)
"Sapa" an pinakapunu han tubig nga naawas tipakadtu ha salug
/Sulidu “yilu”, Nakaladkad/Sukub, Tubig Dagat, Dampug/
Ha estadu sulidu o yilu, An molekula han tubig nga nakaguum sin atomo hidroheno napurma H2OH, Hidroheno “H” natikangha mahagkut nga atmuspira ,labi na an guti nga pakita san atomo Nitroheno ha atmuspira, an Hidroheno puydi liwat gamitun nga parapahagkut pina-agi hin makina
Ha estadu nakaladkad, an molekula han tubig “H2O” nakaguum sin Nitroheno nga atomo napurma H2ON, an Nitroheno tikang ha mapasu nga atmuspira labi na an kalayu nga wara gud hagkut niya. natikang an Nitroheno ha adlaw. An Electronegativity(:usa nga kina-iya han Nitroheno nga may-ada ihap) han Nitroheno labi na tikang 1 to 1.4 (usa puntus upat) nigatibu kargadu iliktrunu nadikit ha H2O tikang baga tikaladkad ngadtu nasukub. Ha libil nga 1 Electronegativity an H2O molekula diri na batun , pagabut libil nga 1.41 (usa puntus kap'atán ug usa) electronegativity an H2O molekula nga nasukub naibapura ngan nawawara an atomo Oksiheno , ha ihap 3 electronegativity han Nitroheno naging dampug na S/Hiya.
Ha estadu nga tubig-dagat, An molekula han tubig “H2O” nga may-ada napilit nga Sodyumu Clurindu Sodium Chloride (Chloride:Chlorine bond to) molekula (NaCl), ini nga estadu nahihimu ha pa-agi han osmosahi han . An Tubig-dagat may-ada istruktura atomiko nga H2ONaCl.
Ha estadu nga dampug,an tubig "H2O" molekula in nawawara-an hin uska Hidroheno naging "HO" nala , an "H" ginagamit han adlaw , nahitabu ini kay napilit an usa (1) nga Nitroheno Ha 1.41 ngadtu 3 Electronegativity. Ha kahitaasun nga wara siguru nga sukul an "HO" o dampug amo in napurma.
Pagsulud han timpiratura ha Tubig:
Mapasu : 29 Silsyu diri pa puydi inum
Malurulanhud : 28 Silsyu puydi guti inum
Malanhud : 27 Silsyu pudi na Inum
Mga Sumpay ha Gawas[igliwat | edit source]


text:
Papa Juan XXIII
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
- Ini nga artikulo mahitungod han papa han ika-2o nga siglo. Para han antipapa han ika-14 nga siglo, kitaa iton Antipapa Juan XXIII
Hi Papa Juan XXIII (ha Linatin: Ioannes PP. XXIII), natawo nga Angelo Giuseppe Roncalli (Nobyembre 25, 1881 – Hunyo 3, 1963), naghadi komo ika-261 nga Papa han Singbahan Katoliko ngan soberano han Syudad han Vaticano tikang han Oktubre 28, 1958 tubtob han iya kamatay 1963. Hiya an nagpatawag han ika-Duha nga Konsilyo ha Vaticano nga nahinabo tikang han 1962 kutob 1965. Waray hiya makakita han pagkatapos hini tungod han iya kamatay dida han 1963. Ginbeatificar hiya ni Papa Juan Pablo II dida han Septyembre 3, 2000.
Mga sumpay ha gawas[igliwat | edit source]


text:
Santiago de Cuba
An Santiago de Cuba amo an ikaduha nga importante nga syudad ha Cuba ngan nahamutang ini ha lalawigan han Santiago de Cuba han isla-nga-nasod. Amo liwat ini an kapital han nasabi nga lalawigan. Gintukod ini han 1515 han Espanyol nga conquistador nga hi Diego Velázquez de Cuéllar, upod han syahan nga pito nga mga villa han Cuba. An conquistador nga hi Hernán Cortés amo an syahan nga alkalde han syudad ngan tikang dinhe hiya linmakat pangadto ha Mehiko para han pagsakop hini. Tikang liwat ha Santiago an pagbiyahe han conquistador ngan explorador nga hi Pánfilo de Narváez nga mayda titulo hin Adelantado ngan labot pa hini, naglibot han mga labnasan han Florida han iya biyahe nga exploratoryo nga diin namatay hiya.
Amo ini an kapital han kolonya Cuba sunod han Baracoa tungod hin mga mag-upay nga kondisyon ha heyograpiya.


text:
Dinagat Islands
An Dinagat Islands (kon ha Winaray: Dinagat nga Kapuropod-an) usa nga kapuropod-an nga probinsya ha Pillipinas, nga nahamutang ha salatan nga dapit han Golfo han Leyte harani han lalawigan han Surigao del Norte. An Isla han Leyte nahamutang ha katundan, tabok han Estrecho han Surigao, ngan an Mindanao nahamutang ha salatan. It Dinagat mga 60 ka km tikang ha amihanan tubtob salatan. Pero, han Pebrero 11, 2010, an Korte Suprema han Pilipinas nagdeklara nga waray pagtalab an pagtukod han lalawigan han Dinagat Islands kay kulang han kinahanglanon nga lugar ngan popyulasyon nga ginmamando han Kodigo han lokal nga pangobyernohan para makatukod han lalawigan.[1]
Politikal nga pagbahinbahin[igliwat | edit source]
An Dinagat Islands ginbahin ngadto hin pito (7) nga mga bungto.
Mga Sumpay ha Gawas[igliwat | edit source]
Mga Kasarigan[igliwat | edit source]
- Charter han Lalawigan han Dinagat Islands (Republic Act No. 9355)
- Dinagat isles land provincehood status


text:
GUIUAN E. Samar- Magpapaayad hin bag-o nga simbahan ha Guiuan Eastern Samar samtang igrerehabilitar naman an 17th century Our Lady of Immaculate Conception church.
Sumala kan Monsignor Lope Robredillo nga an bag-o nga simbahan in magigin-madig-on na pag-abot hin mga kalamidad sugad hiton bagyo.
Maabot 25 milyones de pesos an kinahanglanon nga kwarta para makapatindog hin bag-o nga simbahan pinaagi hin mga donasyon.
Dugang ni Monsignor Robredillo nga igtitindog an bag-o nga simbahan atubangan la mismo han historic church samtang guinrerehabilitar an daan na simbahan.
Kasumpay hine an National Museum an maghahatag hin pondo para marehabilitar an mao nga simbahan. Iguindeklara naman han National Center for Culture and the Arts (NCAA) an Guiuan Church na heritage site mahitungod nga kadaan na ini ngan damu an mga antik nga imahe ha sakob.
Mahihinumduman nga nakaduha na guinlasurbo hin makusog nga bagyo an guiuan church dida han 1800's ngan dida han Nobyembre 8, 2013.


text:
Aurora (lalawigan)
An Aurora usa nga lalawigan o probinsya han Pilipinas nga nahamutang ha Butnga nga Luzon nga rehiyon. An kapital hini amo an Baler ngan ginsasapitan ini, tipatuo tikang ha salatan, han mga lalawigan han Quezon, Bulacan, Nueva Ecija, Nueva Vizcaya, Quirino, ngan Isabela. Ha sinirangan han Aurora amo an Dagat Pilipinhon.
2000 nga census—173,797 (ika-10 nga giguti-ayi)
Densidad—54 ha tagsa km² (ika-5 nga gihamobo-i)
Mga Dagko nga Syudad—0
Mga Komponent nga Syudad—0
Mga Bungto—8
Mga Baranggay—151
Mga Distrito ha Kongreso—1
Ugsa han 1979, an Aurora kabahin han lalawigan han Quezon. An lalawigan han Aurora ginngaranan ha dungog ni Aurora A. Quezon, an asawa ni Presidente Manuel L. Quezon, an presidente han Mankomunidad Pilipinhon o Philippine Commonwealth, nga amo an ginkuhaan han ngaran han gintikangan nga probinsya.
Sulod
Katawhan ngan Kultura[igliwat | edit source]
Ekonomiya[igliwat | edit source]
Heyograpiya[igliwat | edit source]
Politikal[igliwat | edit source]
An Aurora ginbahin ngadto hin walo (8) nga mga bungto.
Mga Bungto[igliwat | edit source]
Pisikal[igliwat | edit source]
Kaagi[igliwat | edit source]
An Aurora han una usa nga sub-probinsya han Quezon, ngan an Quezon liwat an ngaran han una Tayabas.


text:
Lapu-Lapu
- Ginkuha tikang ha ngaran han bayani, an Lapu-Lapu usa gihapon ka ngaran hin usa ka klase hin isda ha Pilipinas.
Hi Lapu-Lapu (c.1491 – 1547) an pinakauna nga Bisaya nga pinuno ngan datu han Mactan ha Pilipinas. NaKilala hiya komo pinakasyahan nga katutubo han kapurupod-an nga umato ha pananakop han Espanya. Ginkikilala hiya yana nga Pinakasyahan nga Bayani han nasud Pilipinas.
Dida han Abril 27, 1521, hi Lapu-Lapu ngan han mga taga-Mactan inmatubang ha pakig-away han mga mananakop (Espanyol) nga pinamuno-an han Portuges nga manunuhid nga hi Fernando de Magallanes. Kinikilala adto nga pag-awayan yana komo Pag-awayan ha Mactan nga nagresulta han kamatay ni Magallanes.
An mga Sugboanon nagtukod hin monumento ha iya dungog ngan an bungto han Opon ginbalhin an ngaran ngadto hin Lapu-Lapu nga yana amo an Syudad han Lapu-Lapu ha isla han Mactan.


text:
APENDISE
An Katotoohan Manongod sa Ama, sa Aki, Asin sa Banal na Espiritu
AN MGA naniniwala sa katokdoan nin Trinidad nagsasabi na an Dios kompuesto nin tolong persona—an Ama, an Aki, asin an Banal na Espiritu. An balang saro sa tolong personang ini sinasabing kapantay kan iba, makakamhan sa gabos, asin mayo nin kapinonan. Kun siring, segun sa doktrina nin Trinidad, an Ama Dios, an Aki Dios, asin an Banal na Espiritu Dios, alagad ta saro sana an Dios.
Inaadmitir kan dakol na naniniwala sa Trinidad na dai ninda kayang ipaliwanag an katokdoan na ini. Pero, nagsasaboot sinda na itinotokdo iyan sa Biblia. Mahalagang mangnohon na an terminong “Trinidad” dai noarin man minalataw sa Biblia. Alagad makukua daw dian an ideya nin Trinidad? Tanganing masimbag an hapot na ini, helingon niato an sarong teksto na sa parate sinisitar nin mga parasuportar tanganing surogon an Trinidad.
“AN TATARAMON DIOS”
An Juan 1:1 nagsasabi: “Sa kapinonan iyo an Tataramon, asin an Tataramon nasa kaibanan nin Dios, patin an Tataramon Dios.” (King James Version) Sa huri sa iyo man sanang kapitulo, ipinapaheling nin malinaw ni apostol Juan na “an Tataramon” iyo si Jesus. (Juan 1:14) Minsan siring, huling an Tataramon inapod na Dios, nagkonklusyon an iba na an Aki asin an Ama siertong kabtang kan iyo man sanang Dios.
Girumdomon na an kabtang na ini kan Biblia sa orihinal isinurat sa Griego. Kan huri, trinadusir nin mga paratradusir an Griegong teksto sa ibang mga lenguahe. Pero, an dakol na paratradusir kan Biblia dai naggamit kan fraseng “an Tataramon Dios.” Taano ta dai? Basado sa saindang kaaraman sa Griego na ginamit sa pagsurat kan Biblia, an mga paratradusir na idto nagkonklusyon na an fraseng “an Tataramon Dios” maninigong tradusiron sa ibang paagi. Paano? Uya an nagkapirang halimbawa: “An Logos [Tataramon] divino.” (A New Translation of the Bible) “An Tataramon sarong dios.” (The New Testament in an Improved Version) “An Tataramon nasa kaibanan nin Dios asin kapareho nia an naturalesa.” (The Translator’s New Testament) Segun sa mga traduksion na ini, an Tataramon bako mismo an Dios.* Imbes, huli sa saiyang halangkaw na posisyon sa tahaw kan mga linalang ni Jehova, an Tataramon inaapod na “sarong dios.” Digdi an terminong “dios” nangangahulogan “makakamhan.”
KUMUA NIN DUGANG PANG IMPORMASYON
An kadaklan na tawo dai nakakaaram kan Griegong ginamit sa pagsurat kan Biblia. Kaya paano nindo maaaraman kun ano talaga an boot sabihon ni apostol Juan? Isipon an halimbawang ini: Ipinaliwanag nin sarong maestro an sarong tema sa saiyang mga estudyante. Pagkatapos, laen-laen an opinyon kan mga estudyante sa kun paano sasaboton an paliwanag. Paano iyan reresolberan kan mga estudyante? Puede sindang maghagad nin dagdag na impormasyon sa maestro. Daing duwa-duwa, an pagkua nin dagdag na impormasyon matabang sa sainda na mas masabotan an temang iyan. Kaagid kaiyan, tanganing masabotan an kahulogan kan Juan 1:1, puede kamong maghanap nin dagdag na impormasyon sa Ebanghelyo ni Juan manongod sa posisyon ni Jesus. An pakakua nin dagdag na impormasyon sa temang ini makakatabang sa saindo na makaabot sa tamang konklusyon.
Halimbawa, estudyare an dagdag na isinurat ni Juan sa kapitulo 1, bersikulo 18: “Mayo nin tawong nakaheling sa [Makakamhan sa Gabos na] Dios kasuarin man.” Minsan siring, naheling kan mga tawo si Jesus, an Aki, huling si Juan nagsabi: “An Tataramon [si Jesus] ginibong laman, asin nag-erok sa tahaw niato, patin naheling niato an saiyang kamurawayan.” (Juan 1:14, KJ) Kun siring, paanong an Aki magigin kabtang kan Makakamhan sa Gabos na Dios? Sinabi man ni Juan na an Tataramon “nasa kaibanan nin Dios.” Alagad paanong an sarong indibiduwal nasa kaibanan nin sarong persona asin kadungan kaiyan iyo man sana an personang iyan? Dugang pa, siring kan nakasurat sa Juan 17:3, lininaw ni Jesus an kalaenan nia sa saiyang langitnon na Ama. Inapod nia an saiyang Ama na “iyo sanang tunay na Dios.” Asin sa pagtatapos kan saiyang Ebanghelyo, sinumaryo ni Juan an mga bagay-bagay paagi sa pagsabi: “An mga ini isinurat tanganing kamo magturubod na si Jesus iyo an Cristo na Aki nin Dios.” (Juan 20:31) Mangnohon na bakong Dios an apod ki Jesus kundi Aki nin Dios. An dagdag na impormasyon na ini sa Ebanghelyo ni Juan nagpapaheling kun paano maninigong saboton an Juan 1:1. Si Jesus, an Tataramon, “sarong dios” sa sentido na sia may halangkaw na posisyon alagad bakong an Makakamhan sa Gabos na Dios.
KOMPIRMARON AN IMPORMASYON
Isipon giraray an manongod sa halimbawa kan maestro asin kan mga estudyante. Imahinaron na nagduduwaduwa pa man giraray an iba, dawa pakatapos na maghinanyog sa dagdag na paliwanag kan maestro. Ano an puede nindang gibohon? Puede sindang maghapot sa saro pang maestro para sa dagdag na impormasyon manongod sa iyo man sanang tema. Kun kompirmaron kan ikaduwang maestro an paliwanag kan enot na maestro, tibaad mawara na an mga pagduwaduwa kan kadaklan na estudyante. Kaagid kaiyan, kun dai nindo segurado kun ano talaga an sinasabi kan kagsurat kan Biblia na si Juan manongod sa relasyon ni Jesus asin kan Makakamhan sa Gabos na Dios, puede kamong magkonsulta sa saro pang kagsurat kan Biblia para sa dagdag na impormasyon. Halimbawa, estudyare an isinurat ni Mateo. Mapadapit sa katapusan kan sistemang ini nin mga bagay, kinotar nia si Jesus na nagsasabi: “May labot sa aldaw asin oras na iyan mayo nin siisay man na nakakaaram, ni an mga anghel kan kalangitan ni an Aki, kundi an Ama sana.” (Mateo 24:36) Paano kinokompirmar kan mga tataramon na ini na si Jesus bakong an Makakamhan sa Gabos na Dios?
Si Jesus nagsasabi na mas dakol an aram kan Ama kisa sa Aki. Minsan siring, kun si Jesus kabtang kan Makakamhan sa Gabos na Dios, aram nia kutana an mga detalye na aram kan saiyang Ama. Kaya, kun siring, an Aki asin an Ama dai puedeng magkapantay. Pero, tibaad may mga magsabi: ‘Si Jesus may duwang naturalesa. Digdi nagtataram sia bilang tawo.’ Alagad dawa pa siring, kumusta an banal na espiritu? Kun iyan kabtang kan sarong Dios siring kan Ama, taano ta dai sinabi ni Jesus na aram kaiyan an aram kan Ama?
Mientras na nagpapadagos kamo sa saindong pag-adal sa Biblia, magigin pamilyar kamo sa dakol pang teksto sa Biblia na may sinasabi manongod sa temang ini. Kinokompirmar kan mga iyan an katotoohan manongod sa Ama, sa Aki, asin sa banal na espiritu.—Salmo 90:2; Gibo 7:55; Colosas 1:15.
* Para sa pagtokar kan mga reglamento sa gramatikang Griego na aplikado sa Juan 1:1, helingon an pahina 26-9 kan brosyur na Should You Believe in the Trinity? na ipinublikar kan Mga Saksi ni Jehova.


text:
Politika
An politiká[1] (Iningles:Politics) (Pambansa:Pulitika) amo an proseso nga diin mga grupo hin mga tawo naghihimo hin mga desisyon danay an konseho nga gin-botos han tawo an nahimu disisyun danay liwat pag-lugi han tawo pina-agi han laway nga libak. Bisan kon ini nga pulong ginagamit ha kasahiran ha mga buruhaton ha sakob hin mga gobyerno sibil, iton politika nakikit-an gihapon ha ngatanan nga mga buruhaton hin katawhan, upod ha mga institusyon hin korporasyon, akademiko, ngan panrelihiyon.
An politika amo an "mga sosyal nga relasyon nga nahanunugod hin pamuno o gahum"[2] ngan nahanunungod ini han pagdumara hin unit ha politika,[3] ngan ha mga paagi ngan mga taktika nga ginagamit paghimo ngan pag-aplika hin polisiya.[4]
An siyensya hin politika (o mga estudyo ha politika) amo an pag-aram hin pamatasan ha politka ngan nagkikita ini han pagkuha ngan pag-aplika hin gahum. Upod han mga larangan hin pag-aram nga harani han siyensya hin politika amo an pilosopiya hin politika, nga namimiling hin rationale para hin politika ngan in etiko hin pamatasan publiko, ngan administrasyon publika o pagdumara hin publika nga nanginginlabot han mga pamatasan han pan-gobyernohan.
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ Abuyen, Tomas A. Diksyunaryo Waray-Waray [Visaya] English-Tagalog. Kalayaan Press Mktg. Ent., Inc. Quezon City. Tuig 2000. ISBN 971-08-6050-X. Pakli Ihap 290.
- ↑ Definition of politics from die.net
- ↑ http://everything2.com/index.pl?node_id=303454
- ↑ Definition of politics from "The Free Dictionary"


text:
Aubagne
Mga koordinado: 43°17′27″N 5°34′15″E / 43.2908333333°N 5.57083333333°E
An Aubagne amo in usa ka komyun ha departamento han Bouches-du-Rhône ngan ha rehiyon han Provence-Alpes-Côte d'Azur ha nasod han Fransya. Nahamutang ini hin mga 17 km ([convert: unknown unit]) ha sidlangan tikang ha Marseille
Dinhi nga komyun nahamutang an kwartel-heneral han Legion Panlangyaw nga Fransesa. Waray bayad an panakayan nga kanan publiko ha paggamit tikang han tuig 2000.
Sulod
Heyograpiya[igliwat | edit source]
Nahamutang ini ha siong han Huveaune ngan ginpapalibotan ini han kabugkiran han Garlaban, ngan Sainte-Baume ha amihanan ngan han Douard ha salatan. Amo ini an syahan nga komyun ha Fransya nga ginpalibotan hin mga autoroute.
Mga dirudilain nga impormasyon[igliwat | edit source]
Mga tuminongnong han Aubagne[igliwat | edit source]
- François-Marie, marquis de Barthélemy (1747–1830), Direktor han Syahan nga Republika Fransesa
- Alain Bernard (natawo 1983), paraglangoy
- François-Urbain Domergue (1745–1810), gramatiko nga peryodista
- Marcel Pagnol (1895–1974), nobelista, dramaturgo ngan maghihimo-hin-pelikula.
Ha kultura han katawhan[igliwat | edit source]
Masurong ginmensyonar an Aubagne dida han pelikula nga Manon des Sources.
Mga sumpay ha gawass[igliwat | edit source]
- (Frinanses) http://www.aubagne.com/


text:
Hil-ot
An mga Tigaman Panakob[1] o Hil-ot[2] (( )), ([ ]), ({ }), ( ) amo an mga tigaman ha panurat nga papradis pirmi it paggamit.
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ Abuyen, Tomas A. Diksyunaryo Waray-Waray [Visaya] English-Tagalog. Kalayaan Press Mktg. Ent., Inc. Quezon City. Tuig 2000. ISBN 971-08-6050-X. Pakli Ihap 441.
- ↑ Vicente I. de Veyra "Ortograpiya Han Binisaya". Bahin nga kinuha tikang han Mga Lagda Han Pagsurat Han Aton Pinulongan ni Vicente I. de Veyra nga ginmantala dida han Kandabao: Essays of Waray Language, Literature and Culture. Tacloban City:Divine Word University Publications. Gin-editar ni Gregorio Luangco.


text:
Camilo Benso, Konde han Cavour
Hi Camillo Paolo Filippo Giulio Benso, Konde han Cavour, Konde han Isolabella ngan Leri (Agosto 10 1810 – Hunyo 7 1861) usa nga nangunguna nga tawo dida han pakigbisog para hanpaghiusa han Italya. Hiya an nagtukod han orihinal nga Partido Liberal Italyano ngan Primer Ministro han Ginhadi-an han Piedmont-Sardinia, ngan hiya an nagdumara hini durante han Ikaduha nga Gyera hin Paglugaring han Italya ngan han mga kampanya ni Garibaldi para han paghiusa han Italya (gawas hin unom-ka-bulan nga pagbiya tikang han pwesto). Namatay hi Cavour mga tulo ka bulan katapos han pagdeklara hin nahiusa nga Ginhadi-an han Italya, ngan sugad man, waray hiya mahiabot han paglakip han Venecia o Roma dida han ginhadi-an.


text:
Kasadya Ning Taknaa
An Kasadya Ning Taknaa (o Kasadya ning Taknaa) usa nga popular nga kanta ha Pasko ha mga dapit han Pilipinas nga diin an ginagamit nga yinaknan amo an Binisaya nga Sinugboanon. An musika hini nga kanta ginkomposo ni Vicente Rubi (mas nailhan isip Noy Inting Rubi), usa nga kilalado nga kompositor hin mga awit nga Binisaya. An mga pulong o teksto han kanta ginsurat ni Mariano Vestil.
Ini nga kanta nagin-popular ngan ginhimoan hin iba nga mga bersyon ha iba nga mga yinaknan, sugad han Tinagalog.
Teksto han kanta[igliwat | edit source]
Sinugboanon[igliwat | edit source]
Adi an bug-os nga teksto han kanta ha orihinal nga Sinugboanon:
Kasadya ning táknaa
Dapit sa kahimayaan.
Mao ray among nakita,
Ang panagway nga masanagon.
Buláhan ug buláhan
Ang tagbaláy nga giawitan.
Awit nga halandumon,
Ug sa tanang pasko magmalípayon.
Bag-ong tuig, bág-ong kinabúhì.
Duyog sa átong mga pagbati.
Atong awiton ug atong laylayon
Aron magmalípayon.


text:
Etiká
An etiká[1] (danay liwat igtawag nga pilosopiya moral) amo an sanga han pilosopiya nga nabibiling baton mahitungod han moralidad. Amo ini an bahin han pilosopiya nga ginhiruhimangrawan mahitungod han kaupayan ngan karaotan. An etiko innabiling hin baton ha mga pakianan sugad han:
- Ano it mga buruhaton it maupay? Ano it mga kiwa it malain?
- Ginpapaano makakasabot it ira pagkakaiba?
- It kaupayan ngan karaotan parehas ba para ha ngatanan?
- Ginpapaano ba paghimo hin desisyon nga puydi makabulig o makaraot ha iba nga tawo?
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ Abuyen, Tomas A. DICTIONARY English Waray-Waray/Tagalog. National Book Store. Mandaluyong City. ISBN 971-08-6529-3 Pakli Ihap 111.


text:
Vo Nguyen Giap
Hi Heneral Vo Nguyen Giap (Vinyetnames: Võ Nguyên Giáp) (natawo Agosto 25, 1911) usa nga nagretiro nga Vietnames nga opisyal militar ha Kasundalohan han Katawhan han Vietnam ngan politiko. Usa hiya nga nangunguna nga namuno ha militar ha duha nga gyera: Syahan nga Indotsina nga Gyera (1946–1954) ngan Gyera ha Vietnam (1960–1975). Nagtambong hiya ha mga nasunod nga mga importante nga pag-awayan ha kaagi: Lang Son (1950); Hoa Binh (1951–1952); Dien Bien Phu (1954); an Pagsalakay nga Tet (1968); an Nguyen Hue nga Pagsalakay (nga tinatawag ha Katundan nga Pagsalakay ha Dominggo han Pagkabanhaw) (1972); ngan an kataposan nga Kampanya nga Ho Chi Minh (1975). Usa gihapon hiya nga peryodista, usa nga ministro ha interior han Viet Minh nga gobyerno ni Mangulo Ho Chi Minh, an namumuno nga miltar han Viet Minh, an namuno han Kanan Katawhan nga Kasundalohan han Vietnam (KKKVN), ngan ministro ha pagpanalipod. Nagsirbe gihapon hiya nga api han Politburo han Partido Lao Dong.
Hi Vo Nguyen Giap amo an pinakakilalado nga namumuno ha militar gawas kan Ho Chi Minh dida han gyera ngan hiya an responsable para han mga dagko nga operasyon ngan pagpamuno tubtob han kataposan han gyera.
Kilalado liwat hi Giap nga waray pa mamatay kaysa han mga Mangulo han Estados Unidos ngan han ngatanan nga mga opisyales ngan mga heneral nga nagtambong dida han Gyera ha Vietnam han nga duha nga bahin.


text:
Pinersyano
An Pinersyano (پارسی) in uska Iniran nga yinaknan ha sulod han Inindo-Iniran nga sanga han Inindo-Yinoropeo nga mga yinaknan ngan amo la nga Sur-Katundan nga Iniran nga yinaknan. Ini in panguna nga yinaknan ha Iran (Persia), nga sapit nga Afghanistan (ha pagkabuhatanon in ginkikilala komo Dari tikang 1958 tungod han mga panpolitika nga mga rason, Tajikistan (ha pagkabuhatanon ginkikilala komo Tinajiki nga Pinesyano tikang ha Sobyet nga panahon tungod gihapon hin mga rason panpolitika, ngan pipira nga iba nga mga rehiyon nga may pagkahisumpay ha kasaysayan nga nagpailarom ha impluwensya han mga Persyano. An Pinersyano in ginklaklasipika komo uska nagpapadayon nga Butnga nga Pinersyano, an buhatonon nga panrelihiyon ngan panliterarya nga yinaknan han Sassanid nga Persia, ito liwat ngahaw in nagpapadayon han Kadaan nga Pinersyano, an yinaknan han Achaemaid nga Imperyo Persyano. An Pinersyano in uska plurisentriko nga yinaknan, ngan an iya gramatiko in pareho han damo nga kontemporaryo nga mga yinaknan Yinoropeo. An Pinersyano in gintatawag liwat hito nga ngaran tungod nagtikang ini ha ulohan han Imperyo Achaemenid, Persis (Fars o Pars), amo nga Pinersyano (Finarsi o Pinarsi).
Ginbabanabanahan nga may-ada 110 milyon nga nagyayakan hin Pinersyano ha bug-os nga kalibutan, nga may-ada an yinakanan nga ginkakaptan nga buhatanon nga kahimtang ha Iran, Afghanistan ngan Tajikistan. Ha mga gatostuig an Pinersyano in nagin prestihiyoso nga yinakanan pankultura han Butnga nga Asya, Sur nga Asya, ngan Katundan nga Asya. An Pinersyano in gingagamit liwat nga yinaknan panliturhiya han Islam, diri la ha Iran, Afghanistan ngan Tajikistan, kun diri liwat ha ha Pakistan ngan Norte nga India.


text:
Jim Elliot
Hi Philip James Elliot (Oktubre 8, 1927 – Enero 8, 1956) usa nga Kristohanon nga misyonero ha Ecuador, nga diin hiya ginpatay hin mga Huaorani.
Hi Elliot natawo ha Portland, Oregon, kan Fred ngan Clara Elliot, ngan nagin Kristohanon han bata pa nga pangidaron. Nag-gradwar hiya tikang ha Wheaton College han 1949, hin degree hin Griyego. Inmabot hiya ha Ecuador han Pebrero 21, 1952, agod mag-ebanghelisar han mga Quechua han Ecuador. Han Oktubre 8, 1953, nag-asawa hiya kan Elisabeth Howard usa nga igjkasi-alumna ha Wheaton ngan misyonarya ha Quito, Ecuador. An ira amo la nga anak nga hi Valerie, natawo han Pebrero 27, 1955. Samtang didto hiya nagtrabaho han mga Quechua, hi Elliot nag-andam pagkadto han violente nga tribo han Huaorani nga tinatawag hadto nga mga Auca. Hi Elliot ngan in upat nga mga iba nga misyonaryo, hira Ed McCully, Roger Youderian, Peter Fleming ngan an ira piloto nga hi Nate Saint, naghimo hin kontak tikang han ira idro ngadto han mga Huaorani pinaagi hin loudspeaker ngan hin basket paghatag hin mga hatag. Katapos hin pira ka bulan, an mga tawo nagdesidir paghimo hin base nga lugar nga harani la nga distansya tikang han mga Huaorani, dida han ligid han Salog Curaray. Didto ginharani hira hin grupo hin mga Huaorani, ngan ira pa ngani ginpasakay ha idro in usa nga Huaorani nga ira gin-agnayan nga "George" (an iya tinuod nga ngaran Naenkiwi). Tungod kay maupay an senyas an ira pagtapo han mga Huaorani, naghimo hira hin mga plano pagbisita han mga Huaorani, pero an ira mga plano waray kadayon kay may inmabot nga darudako nga grupo hin Huaorani nga amo an nagpatay kan Elliot ngan han iya upat nga upod dida han Enero 8, 1956. An lawas ni Elliot natad-an nga naanod ha unhan han salog, upod an iba nga mga tawo, labot la han lawas ni Ed McCully.
Hi Elliot ngan an iya mga sangkay nakikala dayon ha bug-os nga kalibutan nga mga martir, ngan an Life Magazine nagmantala hin napulo-nga-pakli nga barasahon mahitungod han ira misyon ngan an ira kamatayan. Hira nga lima, amo an sinisiring nga nag-aghat hin interes ha mga Kristohanon nga misyon ha mga batan-on han ira panahon, ngan tubtob ha yana usa nga dako nga pag-aghat han mga misyonaryo nga Kristohanon nga nagtatrabaho ha bug-os nga kalibutan. Katapos han kamatay han iya bana, hi Elisabeth Elliot ngan iba nga mga misyonaryo nagtikang pagtrabaho didto han mga Huaorani, nga diin nagkaada hira hin impact ngan damo an nagkaada hin conversion. Hi Elisabeth Elliot nagmantala hin duha nga libro, Shadow of the Almighty: The Life and Testament of Jim Elliot ngan Through Gates of Splendor, nga mahitungod han kinabuhi ngan kamatayon han iya bana.
Han 2005, usa nga dokumentaryo mahitungod han istorya nira ginpagawas ha ngaran nga Beyond the Gates of Splendor. Ha 2006, usa nga sine, End of the Spear, mahitungod hini nga istorya ginpagawas.


text:
San Francisco (pansayod)
An San Francisco ngaran hin pira nga tawo ngan lugar.
Sulod
Mga Tawo[igliwat | edit source]
- San Francisco han Assisi an nagtukod han Orden han mga Franciscano, santo han Simbahan Katolika, Festividad 4 han Oktubre.
- San Francisco de Borja
Mga lugar[igliwat | edit source]
Colombia[igliwat | edit source]
Ecuador[igliwat | edit source]
- San Francisco de Quito - pormal nga ngaran han syudad
Estados Unidos[igliwat | edit source]
- San Francisco, California usa nga syudad ha amihanan nga dapit han California
Pilipinas[igliwat | edit source]
- San Francisco, Agusan del Sur
- San Francisco, Cebu
- San Francisco, Quezon
- San Francisco, Southern Leyte usa nga bungto ha lalawigan han Southern Leyte.
- San Francisco, Surigao del Norte


text: An Inesperanto o Esperanto amo an usa ka yinaknan nga hinimo ni Ludwik Lejzer Zamenhof, para han masayon mabaroan nga yinaknan para han ngatanan. An pulong nga Esperanto may kasirigngon nga "an usa nga naghihingyap" ha yinaknan inesperanto. An pulong nga Esperanto tikang ha "Doktoro Esperanto", agnay ni Zamenhof para ha iya kalugaringon, ha iya siyahan barasahon para ini nga yinakan. Ini nga libro may ngaran nga "Lingvo internacia. Antaŭparolo kaj plena lernolibro" ("An Lingwahe kanasoran -Pagtikang ngan Waray Kulang nga Teksbook) nga ginpagawas ha tuig 1887.


text:
Córdoba
Iton Córdoba in poyde tinmudlok ha:
- Argentina
- Córdoba, Argentina, kapital han Lalawigan han Córdoba
- Provincia de Córdoba, lalawigan han nasod han Argentina.
- Colombia
- Córdoba, Bolívar, bungto ngan munisipalidad ha departamento han Bolívar
- Córdoba, Quindío, bungto ngan munisipalidad ha departamento han Quindío
- Espanya
- Córdoba, Espanya, bungto ha Provincia de Córdoba, Cataluña, Espanya.
- Provincia de Córdoba, probinsya ha sidlangan nga Espanya.
- Mehiko
- Córdoba, Veracruz, syudad ha nasod han Mehiko.


text:
Braga (distrito)
An Distrito han Braga nahamutang ha kanawayan nga dapit han Portugal. An Kapital han Distrito amo an syudad han Braga. Ginsasapitan in han distrito han Viana do Castelo ha amihanan, han distrito han Vila Real ha sidlangan ngan han distrito han Porto ha salatan. An kahaluag hini 2673 ka km² ngan mayda ini populasyon nga 831,368.
An distrito nahimo hin napulo kag upat (14) nga mga bungto:
- Amares
- Barcelos
- Braga
- Cabeceiras de Basto
- Celorico de Basto
- Esposende
- Fafe
- Guimarães
- Póvoa de Lanhoso
- Terras de Bouro
- Vieira do Minho
- Vila Nova de Famalicão
- Vila Verde
- Vizela


text:
Lisboa, Portugal
An Lisboa (Ingles: Lisbon, IPA: [liʒ'boɐ]) )iyo an kapitolyo asin pinakadakulang ciudad kan Portugal. Iyo man ini an sentro kan distrito kan Lisboa asin kapitolyo kan rehiyon nin Lisboa. An inaapod na munisipyo kaini, na kaagid sa sentro kan syudad, dai kaiba an kahiwasan kan pagtaraid, igwang populasyon na 564,477 sa laog kan hiwas niyang 84.8 km² (33 sq mi) manta an Lisbon Metropolitan Area igwa nin kag-erok na naabot 2.8 milyon katawo, orawang sa pagkakorompol kan inaapod na Lisbon Metropolitan Region, na kaayon na igdi an mga ciudad kan Leiria abot Setúbal, igwang kag-erok na 3.34 milyon na katawo.
An rehiyon Lisboa iyo an pinakamayaman sa Portugal. Nagpropoducir ini nin 45% kan enterong Gross Domestic Product (GDP) kan nasabing nasyon, asin ini man an sentro kan gobyerno asin erokan kan pamayo kan Portugal.
Uusipon[liwatón | liwaton an gikanan]
An Lisboa sakop kan mga Romano poon kan 205 B.C., mala ta si Julius Caesar ginibo ining municipium na inapod niyang Felictas Julia. Poon ika-5 Siglo, iba-ibang mga mga tribung Aleman an nagsakop kan lugar asin pagtongtong ika-8 siglo, mga Moro an nagsakop naman kaini. Kan taon 1147, an mga Cruzado sa pamamayo ni Afonso Henriques nabawi an lugar para sa mga Kristiyano. Poon kadto abot ngonyan, nagin an Lisboa saro sa sentro pulitikal, ekonomiko asin kultural na lugar kan Portugal. sinasabi na an pagka-kapitolyo kan Lisboa dai man konpirmado opisyalmente, magin man sa dekreto o sa surat.
An Lisboa pinatutukaw an magkapirang ahensya kan Bunyog Europa: an European Maritime Safety Agency (EMSA), asin an European Monitoring Centre for Drugs and Drugs Addiction(EMCDDA).
An alkalde kan Lisboa ngonyan iyo si Alfonso Costa. elegido kan Partido Sosyalista asin an kapyestahan kaini natama sa Hunyo 13, Aldaw ni San Antonio.
Panluwas na Takod[liwatón | liwaton an gikanan]
1. Ingles Wikipedia [1]


text:
Perú
An Peru (ha Kinatsila ngan pormal nga Winaray; Perú; ha Quechua ngan Aymara: Piruw) nga an opisyal nga pagtawag Republika han Peru (ha Kinatsila: República del Perú) usa nga nasod ha katundan nga Salatan nga Amerika. An syudad han Lima an kapital han nasod. Ginsasapitan ini ha amihanan han Ecuador ngan Colombia, han Brasil ha sidlangan, han Bolivia ha timugan, han Chile ha salatan, ngan han Kalawdan Pacifico ha katundan. Mayda ini komplehado nga heyograpiya tikang han kahitasan han Cordillera de los Andes ngan han mga sulog han Pacífico, nga nagdangat hin mga klima ngan kiritaon nga magdirudilain sugad han desierto nga mga dapit, an mga kahitas-an han Andes o an selva tropical han katubigan amazónica, nga naghahatag han nasod hin teritoryo nga dako hin pagkadirudilain hin mga natural nga katig-ayunan.
An teritoryo Peruano amo an lugar han Norte Chico mga sibilisasyon, usa han gima-ihai ha kalibutan, ngan han Imperyo Inca, an gidako-i nga estado ha Pre-Columbina nga Amerika. An Imperyo Espanyol nagsakop han rehiyon dida han ika-16 nga siglo ngan an nagtukod hin virreinato, nga naglakip han kadam-an han mga kolonya Espanyola ha Salatan nga Amerika. Katapos han pagkaada hin independensya dida han 1821, an Peru nagkaada hin mga panahon hin kasamokan ha politika ngan ha finansya pati gihapon hin mga panahon hin estabilidad ngan pagdukwag han ekonomiya.
An populasyon han Peru gin-estimar nga 28 ka milyon ngan ini multi-etniko nga naglalakip hin mga Tuminongnong o Lumad, mga Europeo hin katulinan, mga Asyan ngbp. Bisan man kon Kinatsila an opisyal nga yinaknan, damo nga mga tawo nayakan hin Quechua, Aymara o iba pa nga mga lumadnon nga mga yinaknan.
Sulod
Administratibo nga pagbahinbahin[igliwat | edit source]
An Peru ginbahin ngadto hin mga 25 ka rehiyon ngan an probinsya han Lima. An tagsa rehiyon mayda na-elehido nga gobyerno nga mayda mangulo ngan konseho nga nasirbe hin upat-ka-tuig.[1] An mga yana nga rehiyon han Peru amo an mga han una tinatawag nga departamento ngan agsob pa gamiton an daan nga pagtawag kondi an opisyal nga designasyon ha ira mga rehiyon ngan mayda hira mga gobierno regional. Ini kabahin han proseso hin pagdesentralisar ngan pagrehiyonalisar han Peru.
An mga gobyerno rehiyonal naplano han pagpadukwag han rehiyon, nagbubuhat hin mga proyekto hin public investment ngan nagpapanguna hin mga buruhaton ha ekonomya ngan nagdudumara han tinatag-iyahan han publiko.[2] An probinsya han Lima gindudumara hin konseho hin syudad.[3]
Mga rehiyon[igliwat | edit source]
Mga lalawigan ha Peru[igliwat | edit source]
Mga probinsya nga mayda ispisyal nga status[igliwat | edit source]
Mga reperensya[igliwat | edit source]


text:
Ilocos Norte
An Ilocos Norte (literal nga Winaray: Amihan nga Ilocos) usa nga probinsya han Pilipinas nga nahamutangan ha Ilocos nga Rehiyon ha Luzon. An kapital hini amo an Syudad han Laoag ngan nahamutangan ini ha kanawayon o amihanan-katundan nga pag-ultan han isla han Luzon, nasapit han Cagayan ngan Apayao ha sinirangan, ngan Abra ngan Ilocos Sur ha salatan. An Ilocos Norte naatubang han Dagat Salatan Tsina ha katundan ngan an Estrecho han Luzon ha amihanan.
An Ilocos Norte kilalado nga amo an lugar nga natawhan ni kasanhi-nga-Presidente Ferdinand E. Marcos, nga namuno hin awtoritaryan nga pamuno han nasod dida han urhe nga katunga han iya pagka-presidente. An pamilya Marcos mayda popularidad dida han probinsya. An Ilocos Norte kilalado gihapon nga karadtuan hin turista ha amihanan, nga dinhe nahamutangan an Fort Ilocandia, usa nga kanan labaw-nga-klase nga beach resort nga sikat ha mga langyawanon, ngan Pagudpud.
Sulod
Katawhan ngan Kultura[igliwat | edit source]
Ekonomiya[igliwat | edit source]
Heyograpiya[igliwat | edit source]
Politikal[igliwat | edit source]
An Ilocos Norte ginbahin ngadto hin karuhaan kag usa (21) nga mga bungto ngan duha (2) nga syudad.
Mga syudad[igliwat | edit source]
Mga bungto[igliwat | edit source]
Pisikal[igliwat | edit source]
Kaagi ngan Kasaysayan[igliwat | edit source]
An Ilocos Norte amo an lugar nga natawhan ni presidente Ferdinand Marcos.


text:
Ruhollah Khomeini
Hi Sayyid Ruhollah Mostafavi Musavi Khomeini (Pinersa سید روحاللّه مصطفوی موسوی خمینی, Pinersa nga pagluwas: [ruːholˈlɑːhe muːsæˈviːje xomeiˈniː], o kundi man Ruhollah Jomeini 24 Setyembre 1902 – 3 Hunyo 1989) amo an usa ka ulohan relihiyoso han Iran ngan politiko, ngan lider han 1979 Rebolusyon ha Iran nga nagpatalsik kan Mohammad Reza Pahlavi, an katapusan nga Shah han Iran. Kahuman han rebolusyon ngan nasodnon nga referendum, hi Khomeini amo an naging supremo lider han nasod, posisyon nga ginbutang ha batakan-balaud nga gihahataasi nga ranggo politikal ngan otoridad relihiyoso han nasod, kutob ha iya kamatay.


text:
Provincia de Ciudad Real
An Ciudad Real usa nga probinsya ha butnga nga Espanya, ha habagatan o salatan-katundan nga bahin han komunidad autonoma han Castilla-La Mancha. Ginsapapitan ini han mga probinsya han Cuenca, Albacete, Jaén, Córdoba, Badajoz, ngan Toledo.
An kapital hini amo an Ciudad Real. An probinsya mayda populasyon nga 484,338 (2002), ngan mga ika-walo nga bahin han populasyon naukoy didto han kapital.
Kitaa an Lista han mga munisipyo ha Ciudad Real.
An Parque Nacional de las Tablas de Daimiel nahamutang ha Ciudad Real, ngan an probinsya nasaro gihapon han Parque Nacional de Cabañeros upod han probinsya han Toledo.