text:
- Ini nga barasahon mahitungod han Repulika han Irlanda. Para han isla, kadto-a an Irlanda
An Republika han Irlanda (ha Ininglis: Republic of Ireland; ha Irlandes nga Gaelic: Poblacht na h'Eireann) usa nga nasod ha Europa.
Mga kondadoEdit
An estado han Irlanda nahimo hin karuhaan kag unom (26) nga tradisyonal nga mga kondado (Iningles: county) nga ginagamit pa ha kultural ngan pan-isports nga kontexto, ngan ha postal nga kagamit. Ini diri pirme parehas han mga administratibo nga pagbahinbahin. Pira nga mga tradisyonal nga kondado gin-restruktura ngadto hin mga bag-o nga administratiba nga mga pagbahinbahin. An Kondado Dublin ginbahin ngadto hin tulo nga bulag nga administratibo nga kondado dida han dekada han mga 1990 ngan an Kondado Tipperary ginbahin ngadto hin duha dida han mga dekada han 1890. Ini naghahatag ha yana hin karuhaan kag siyam nga administratibo nga kondado ngan lima nga syudad. An lima nga syudad — Dublin, Cork, Limerick, Galway, ngan Waterford — lain an pagdumara tikang han iba nga dapit han ira tagsa-tagsa nga mga kondado. Lima nga munisipyo (Iningles: borough) — Clonmel, Drogheda, Kilkenny, Sligo ngan Wexford — mayda autonomiya ha sulod han kondado. Samtang an Kilkenny usa nga munisipyo, nagpabilin dinhi an katungod ha balaod nga magtawag hit kalugaringon nga syudad.[7]
An mga konstituyente o distrito elektoral han Dáil sumala han balaod kinahanglan magsunod han mga linea han kondado, tubtob han mahimo. Amo nga an mga kondado nga darudamo hin populasyon daro damo in mga distrito elektoral (e.g. Limerick Sidlangan/Katundan) ngan mayda mga distrito elektoral nga nahimo tikang hin sobra usa nga kondado (e.g. Sligo-North Leitrim), kondi, diri tinatabok an mga linea han kondado.
An mga kondado gintampo ngadto hin mga rehiyon para hin estadistika nga mga gamit.
Mga kasariganEdit
- ↑ Official Languages Act 2003. Office of the Attorney-General. Ginkità dida han 18 Pebrero 2012.
- ↑ Cite error: Invalid
tag; no text was provided for refs named
CIA
- ↑ CSO 2006 Census – Volume 5 – Ethnic or Cultural Background (including the Irish Traveller Community). (PDF) (2006). Ginkità dida han 9 Hulyo 2009.
- ↑ Cite error: Invalid
tag; no text was provided for refs named
pop2011
- ↑ 5.0 5.1 5.2 5.3 Ireland. International Monetary Fund. Ginkità dida han 18 Abril 2012.
- ↑ Human Development Report 2011. United Nations. Ginkità dida han 2 Nobyembre 2011.
- ↑ Kitaa an section 10(7) han Local Government Act 2001
Cite error:
tags exist for a group named "note", but no corresponding
tag was found, or a closing
is missing


c: text/html

text:
Sasmuan
An Sasmuan (nga han una ginsurat ha pormal nga Sexmoan ha Espanyol nga ortograpiya) usa nga bungto ha lalawigan han Pampanga, Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 23,359 ka tawo ha 4,343 nga mga panimalay.
Mga baranggay[igliwat | edit source]
An Sasmuan ginbahin ngadto hin napulo kag duha (12) nga mga baranggay.
- Batang 1st
- Batang 2nd
- Mabuanbuan
- Malusac
- Santa Lucia (Pob.)
- San Antonio
- San Nicolas 1st
- San Nicolas 2nd
- San Pedro
- Santa Monica
- Santo Tomas
- Sebitanan

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Katig-uban han mga Nasod ha Salatan-Sinirangan Asya
An Katig-uban han mga Nasod ha Salatan-Sinirangan Asya o Katig-uban han mga Nasod ha Timugan nga Asya (ha Iningles: Association of Southeast Asian Nations o ASEAN) amo nga usa ka katig-uban heopolitikal, ekonomikal ngan kultural han mga nasod ha Saltan-Sidlangan Asya. Tinukod an ASEAN han Indonesia, Malaysia, Pilipinas, Singgapura, ngan Taylandya han Agosto 8, 1967.
Mga Sumpay ha Gawas[igliwat | edit source]
- Websayt han Buhatan (Iningles)
- ASEAN Foundation (Iningles)


text:
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An teknolohiya usa nga konsepto nga nahanungod hiton paggamit ngan kinaadman hin mga garamiton ngan mga pagbuhat ngan tiunan-o an paka-apekto hini han abilidad hin paggamit ngan pagkaangay hiton kalibungan. Ha sosyudad han katawhan, amo ini an dangat han siyensya ngan inhenyeriya, bisan man kon in pira nga mga pagpadukwag ha teknolohiya nahiuna hini nga duha nga konsepto. Iton teknolohiya usa nga pulong nga an katinikangan tikang han Griyego nga pulong "technologia", "texvoλoYίa" — "techne", "tέxvn" ("paagi") ngan "logia", "λoYίa" ("pulong").[1] Kondi, diri masayon iton limitado nga kahubad hini nga pulong; an pulong nga "teknolohiya" nanginginlabot gihapon hiton mga butang nga may gamit han katawhan sugad han makina, hardware o mga garamiton, pero puyde gihapon maglakip hin mga darudako nga mga tema, sugad hiton mga sistema, paagi hin pag-areglo, ngan mga technique. Iton pulong puyde gihapon gamiton ha luob, o ha mga ispisipiko nga mga larangan: sugad hini nga mga pananglitan han "teknolohiya ha paghimo", "teknolohiya ha medisina".
Mga kasariganEdit
- ↑ Definition of technology. Merriam-Webster. Ginkità dida han 2007-02-16.


text:
Temistokles Adlawan
Hi Temistokles Adlawan usa nga kontemporaneo nga Sugboanon nga maniniday nga ha panalagsa-on nagsusurat hin waray pag-alang hin pagtipa nga kapataraw-an nga ha kasagaran nahanunugod han Sugboanon nga katawhan. Mayda han iya mga sinurat nga nagpapakita hin darudako nga pagkasensitibo hin mga butang hin gender.
Api hiya han Bathalan-ong Halad sa Dagang o BATHALAD ngan maabtik hiya ha mga workshop hin mga manunurat nga gin-isponsor han Women in Literary Arts (WILA), BATHALAD, ngan han Cebuano Studies Center han University of San Carlos ha Syudad han Sugbo.
Mga Siday[igliwat | edit source]
- Lili (Peep), 1987.


text:
Tunga, Leyte
An Tunga usa nga ika-unom nga klase nga bungto ha lalawigan han Leyte ha Sinirangan nga Kabisay-an nga rehiyon ha Pilipinas. Sumala han 2000 census, mayda ini populasyon nga 6,111 ka tawo ha 1,172 nga panimalay.
Sulod
Kasaysayan[igliwat | edit source]
Han Marso 4, 1948, gin-organisa an "Pag-urosa han mga Tunga-on", nga amo an katig-uban nga namuno han kampanya nga himuon an Tunga nga bungto. An mga napili nga mga liderato hini amo hira Domingo A. Ponferrada, komo Presidente; Martino Ariza, Syahan-nga-Bise-Presidente; Blas Uribe, an Ika-Duha-nga-Bise-Presidente; Vicente Catenza, nga Ika-Tulo-nga-Bise-Presidente; Primitivo Geraldo, Secretarya; Norberto Quintana, treasurer; hira Ramón Santillan, Sr (nga ha 2004 nagkaada hin 100 ka tuig an pangidaron) ngan Juan Avila, an mga auditors; Paulo Cotoner, Magno Buñales ngan Arsenio Carit, mga Sergeants-at-Arms.
Ini nga mga liderato nag-imbitar ngan ginsumatan hi Atilano R. Cinco, an Kongresista han ika-5 nga Distrito han Leyte, mahitungod han ungara han Tunga nga mahimo nga bungto. Hi Kongresista Cinco nagsaad pagpasa hin bill ha kongreso kon ngatanan nga nasuporta nga papeles andam na. Amo nga mayda ginhimo nga a committee nga mabiling hin consensus. Hi Martino Ariza napili nga chairman; ug an mga miyembro mga pipira nga istudyante han Tunga Institute.
Hi Presidente Elpidio Quirino nagpagawas han Executive Order No. 266, ha pitsa han Septyembre 24, 1949, nga naghimo han Tunga nga bungto, pero an mga ginpili nga mga opisyales lokales kinahanglan magkapot han ira mga puwesto mga pira ka adlaw katapos han mga pinili-ay.
Ha Nobyembre 15, 1949, hi Provincial Board Secretary Ricardo Collantes, komo representante ni Gobernador Catalino Landia han Leyte, nagproklama han Bungto han Tunga ha atubangan hin mga maglipayon nga Tunga-on ngan mga bisita.
Katawhan nga Kultura[igliwat | edit source]
Binisaya nga Winaray an lumad nga yinaknan han Tunga. An kadam'an han katawhan mga Katoliko Romano. An santo patron han Tunga hi San Antonio de Padua ngan ginsasa-urog an fiesta han bungto ha Agosto 13
Mga Baranggay[igliwat | edit source]
An Tunga mayda walo (8) nga baranggay.
- San Antonio
- Sto. Nino
- San Pedro
- Astorga
- San Vicente
- Banawang
- San Roque
- Balire
Mga Opisyales han Tunga (yana)[igliwat | edit source]
Mga napili nga opisyales han Tunga para han panuingon nga 2013-2016
Mayor o Alkalde han Tunga: AGDA, CATALINA (LP) LIBERAL PARTY
Vice-Mayor o Bise-Alkalde han Tunga: URIBE, JOSE CAPOPORO (TL) TINGOG LEYTENHON
Mga konsehal han Tunga:
- PAMAT, PORTIA (TL) TINGOG LEYTENHON 2596 9.19%
- COSTELO, BENJAMIN (TL) TINGOG LEYTENHON 2277 8.06%
- ERGINA, REX (TL) TINGOG LEYTENHON 2010 7.12%
- COSTELO, REINBERT (LP) LIBERAL PARTY 1996 7.07%
- FALLORINA, JUANITO JR. (LP) LIBERAL PARTY 1966 6.96%
- AVILA, MA. EVELYN (LP) LIBERAL PARTY 1905 6.75%
- ESQUIBEL, SANTI (TL) TINGOG LEYTENHON 1903 6.74%
- ONGBIT, SAMUEL (TL) TINGOG LEYTENHON 1844 6.53%


text:
Panhitabo nga meteor ha Rusya hadton 2013
An panhitabo nga meteor ha Rusya hadton 2013 in nahitabo han aga hadton 15 Pebrero 2013 ha bawbaw han Salatan nga Ural, Rusya, han mga 09:15 lokal nga oras (03:15 UTC). May-ada diri maubos ha usa nga butang nga linmabay ha aga nga langit nga may-ada kalaksi nga diri maubos hin 54,000 km per ora ngan nabuak ha bawbaw han syudad han Chelyabinsk. An pinakadako nga butang in baga nakaigo ha Danaw Chebarkul. An Rinuso nga ahensya hin notisya RIA Novosti in nagyakan nga an mga opisyales in nakasabot hin butnga-nga-kahanginan nga pabuto nga may-ada altitud nga mga 10,000 metros. An Rusyano Akademya hin mga Syensya in nagbanabana nga an meteor in may-ada kabug-atan nga mga 10 tonelada.
Syahan nga mga sumat[igliwat | edit source]
An mga lokal nga molupyo in nagsering nga nakasaksi hira hin masilaw kaduro nga nasusunog nga mga butang ha langin han Chelyabinsk, Sverdlovsk, ngan mga rehiyon Orenburg mgam sapit nga mga rehiyon ha Kazakhstan. An mga amateur video in nagpapakita nga baga bola nga kalayo nga naglalabay ha langit ngan may-ada uska makusog nga sonic boom kahuman. May-ada oras nga an butang in malamrag hin duro nga naghatag ini hin mga lambong. Diri maubos hin 20 nga mga kabataan an nasamad han nagbuto an mga bintana han uska eskoylahan ngan kindergarten. Sumala han Associated Press, nabatian nira nga nagsering an tigbaba han ministro han interyor nga ginbabanabanahan 600 m² han atop han usa nga pabrika hin zinc in narumpag hini nga panhitabo.
Ha Kazakhstan, an mga opisyales in nagsering nga namimiling hira hin posible duha nga mga waray-kasasabti nga mga butang nga puydi nagpatuna ha Lalawigna han Aktobe, sapit han apektado nga mga rehiyon han Rusya.
Hi Dmitry Medvedev, an Primo Ministro han Rusya, in nagkompirma nga uska meteor an inmigo ha Rusya ngan nagsering nga pruweba nga an "bug-os nga planeta" in natatablan hin mga meteor ngan uska sistema in kinahanglan para mapanalipod an planeta han kaparehas nga mga panhitabo ha sunod nga panahon. Ini nga panhitabo in ginsesering komo pabuto ha kahanginan (uska pagbuto hin uska meteor han paglabay ha atmospero.
Mga nasamad[igliwat | edit source]
Han 15 Pebrero 2013, lapos hin 700 nga mga tawo in nag-aro hin atensyon medikal ha Chelyabinsk Oblast, nga naglalakip hin 159 ka mga kabataan. An mga opisyales han kaupayan hin panlawas in nagsering nga 112 nga mga tawo in na-ospital, nga may-ada duha nga nahisumat nga ginsesering han mga opisyales nga grabe in kahimtang. Kadam-an nga mga tawo nga nasamad in tungod han nagkabubuong nga mga bildo.


text:
Moscow
An Moscow (Iniggles nga kaluwas: /ˈmɒskaʊ/ o /ˈmɒskoʊ/; Rinuso: MockBá, tr. Moskva, IPA: [mɐˈskva] in ulohan, gidamoi popyulasyon nga syudad, gidamoi nga popyulasyon ha suhito federal han Rusya. An syudad in usa ka dagko nga pagkabutnga hin politika, ekonomika, kultura, syentifica, relihiyosa, pananalapian, pag-aram ngan panakayan ha Rusya ngan han kontinente. Moscow in giaamihani nga syudad han Kalibutan nga may-ada popyulasyon nga labaw han 10,000,000, an gidamoi nga popyulasyon nga syudad ha kontinente han Europa, nga ika unom nga gidakoi nga sawang han syudad ha kalibutan. An iya popyulasyon sumala han pahiuna nga resulta han 2010 nga senso in 11,514,300. Sumala han Forbes 2011, an Moscow in may-ada 79 nga mga bilyonaryo, nga ginsaliwanan an New York komo an syudad nga may-ada gidamoi nga ihap hin mga bilyonaryo.


text:
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An estadistiká[1] usa nga siyensya matematika nga nanginginlabot hiton pagtirok, pag-analisar, pag-interpretar o pagpahayag, ngan pagpamulong hiton data. Ginagamit ini hin damo nga kalain nga disiplina akademika, tikang han pisikal ngan sosyal nga mga siyensya ngadto han humanities. Iton estadistika gin-gagamit gihapon hin paghimo hin mga desisyon.
Mga kasariganEdit
- ↑ Abuyen, Tomas A. Diksyunaryo Waray-Waray [Visaya] English-Tagalog. Kalayaan Press Mktg. Ent., Inc. Quezon City. Tuig 2000. ISBN 971-08-6050-X. Pakli Ihap 91.


text:
Pag-aram
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Kinatsila nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An edukasyon o pag-aram nanginginlabot han pagtutdo ngan pagtuon hin mga ispisipiko nga mga abilidad ngan pati gihapon an pagpasa hin kinaadman, maupay nga pagdesisyon ngan maupay nga pagkadukwag nga kaaram. Iton pulong nga edukasyon tikang han Kinatsila nga educación nga tikang liwat han Linatin nga educere "paggiya, pagdara" o educare "paghimo, pagtutdu". An pag-aram mayda komo usa han mga aspeto hini an pagpasa hin kultura tikang hin henerasyon ngadto hin henerasyon. "Idukasyun" o Edukasyon (Iningles:Education/Knowledge) parihu la ; aram ; kina-iya ; buut ; sulud han utok


text:
Termodinamika
Ha pisika, an Termodinamika (tikang ha Griniyego nga θepu-<θepuόtnς, therme, kasirigngon "paso" ngan δuvauις, dynamis, kasirigngon "puwersa, kusog") usa nga pag-aram ha pagbalhin han enerhiya para mahimo nga trabaho ngan paso ngan iya relasyon ha makroskopiko nga mga variable sugad han temperatura ngan presyon.
Kasaysayan[igliwat | edit source]
An Termodinamika bilang seyensya nagtikang kan Otto von Guericke na nagdesenyo ngan naghimo han giuunahi nga vaccum pump sadto 1650. ngan gindemonstrar an vacuum gamit an iya Magdeburg hemispheres. Ginhimo ni Guericke an vacuum para pahimuwaan an pagtuo ni Aristotle na nature abhors a vacuum. Naaraman han physicist-chemist na si Robert Boyle an desenyo ni Guericke's ngan ha 1656, sa bulig ni Robert Hooke, ginhimo an air pump. Gamit an air pump, nadiskubre nira Boyle ngan Hooke relasyon ha pressure, temperatura, ngan volume. Kasunod sini, nahimo an Boyle's Law, na nagsisiring na an gas sa constant na temperatura, an iya pressure ngan volume ano in inversely proportional.


text:
Medisina
An medisina amo an siyensya ngan "arte" han pagmantener ngan/o pagbalik han pamati han kalawasan han katawhan pinaagi han pag-aram, diagnosis, ngan pagtambal han pasyente. An pulong tikang han Linatin nga ars medicina nga nangangahulogan an arte han pagtambal o pag-upáy.[1][2]
An yana nga pagtrabaho ha medisina nahihinabo ha mga damo nga mga pag-ultan han arte han pag-upáy ngan mga dirudilain nga mga siyensya. Direktado nga nahasumpay an medisina ha mga siyensya han health ngan biomedicine. Ha haluag nga pagyakan, an pulong nga 'medisina' ha yana nahanunungod han mga larangan han clinical nga medisina, medical research ngan pag-opera, nga diin naglalakip ini han mga aratupagon han sakit ngan kasamad.
Mga Sanga san Siyensya sa Medisina[igliwat | edit source]
- Anatomiya an pag'aram san pisikal na struktura san organismo.
- Biochemistry an pag'aram san chemistry san mga organismo, kaupod an struktura ngan kiwa san mga kemikal na sangkap.
- Biomechanics an pag'aram san struktura ngan function san biolohikal na sistema pinaagi han mga methods san Mechanics.
- Biostatistics an aplikasyon san statistics ngadto han biolohikal na larangan.
- Biophysics an siyensya na gininagamit an mga metodohiya san physics ngan physical chemistry para araman an mga biolohikal na sistema.
- Cytology an microscopic na pag'aram han mga biolohikal na cell.
- Embryology an pag'aram san una na development san mga organismo.
- Endocrinology an pag'aram san mga hormones ngan an ira epekto sa bug'os na lawas san mga hayop.
- Epidemiology an pag'aram san demographics san mga sakit ngan epidemya.
- Genetics
- Histology
- Immunology
- Medical physics
- Microbiology
- Molecular biology
- Neuroscience
- Nutrition science
- Pathology as a science an pag'aram san mga sakit.
- Pharmacology an pag'aram san mga bulong
- Photobiology
- Physiology
- Radiobiology
- Toxicology an pa'aram san delikado na epekto san mga bulong.
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ Etymology: Latin: medicina, tikang han ars medicina "an mediko nga arte," tikang han medicus "magtarambal."(Etym.Online) Cf. mederi "pagtambal," etym. "paghibaro han gimaupayi nga surondon para han," tikang ha PIE nga base *med- "pagsukol, paglimitar. Cf. Griyego medos "sagdon, plano," Avestan vi-mad "magtarambal")
- ↑ http://www.etymonline.com/index.php?term=medicine


text:
Kaarangay:Politika
Sulod
An syahan nga Gobyerno[igliwat | edit source]
An una nga gubyirnu, ansya in baga han lidung, an una in butar, an masunod in butar han pagka-sunud sunud han lidung, an una magiging urhi an ikaduha magiging una (Mayur) an ikatulu magiging ikaduha, an ika-upat magiging ika-tulu, an sunud han urhi in ma-abante magiging liyano nga sibilyan hasta maging lidung ini.
Ngatanan nga mulupyu mag-sisirbi ha gubyirnu, parihu han pag-uma, takna takna lidung.
Kuntruladu an pupulasyun.
Pag-purok-purok[igliwat | edit source]
Kitaa an paghimu hit sukul ha pakli agrikultura, yana dupa naman an atun sukulan, tiruka ngatanan nga mulupyu han purok, duru-dugtunga an mga dupa, kun pirra hira ka mulupyu ansya man an pagtunga-tunga han gin-duru-dugtung nga dupa han ngatanan nga kada purok, ini an ira taramdan nga sukul.
Ha atubang nga purok u luyu nga purok, ansya man liwat an pa-agi, an makuha nga sukul nira han ngatanan nga dupa shan mulupyu, tututrungaun man san/han ira kadamu u kaguti ka-bu-ok, ansya man an ira ma-hihimu nga taramdan.
An taramdan nga sukul han una nga purok ngan taramdan man liwat nga sukul han ikaduha nga purok in pag-dudugtungun ngan tutungaun ha duha kay duha man la hira nga purok.
Pag-Bara-Baranggay/Pag-Ati-atigbang[igliwat | edit source]
Sugad man han una, an istandarti nga sukul han tagsa ka purok, ansya in ginduduru-dugtung nga gin tututrunga ha ira tagsa nga ihap, an ihap han ngatanan nga purok. An mahimu nga sukul nga kumon nga dupa ansya an sukul han baranggay / atigbang.
Pag-Gi-ansya ha pangumahan[igliwat | edit source]
An Departamento han Pagreporma han Pangumahan (Agraryu)[igliwat | edit source]
An Asimbliya in matudlok hin mga siyahan nga makaput/lingkud han departamento ha sakub han takna nga guinkasarabutan han asimbliya, ini in burubalyu han ngatanan nga mulupyu han guin sakupan han baryo.
Ini an mag-tutuhay han pagtungatunga han pan-hayupan ngan pangumahan. An una nga ma-uma ansya an tag-iya, ngan an duha nga saup an iya kabulig, may-ada hira magtatanum ngan mag-aani. Pagka-tapus han panguma an tag-iya in magiging usa nga saup ngan an saop nga usa magiging tag-iya, an usa nga parapanum ansiya liwat in magiging saup katugbang han anay tag-iya, an lugar han parapananum ansya in susudlan hin bag-o nga masulud han sikulo umhanon.
Kahuman liwat han pangumahan, an parapananum nga naging saop magiging tag-iya, ngan an tag-iya magiging saop tugbang han para pananum nga bag-o nga sulud nga naging saop, an tag-iya nga naging saop magiging para pangani tipagawas han sikulo para maka-sulud naman an ibba.
Kahuman han pangumahan an una nga tag-iya in magawas anay panguma, pagkatapos niya maging para pangani.
An Sentro han baryo.[igliwat | edit source]
Ini ansya an mag-susukul han siyahan nga makaput/malingkud han departamento, an syahan nga ma-lingkud ansya an hilapad an dangaw, daku an dupa, ngan hilaba an rapadapa nga mulupyu. An mga taga sentro nga syahan nga pinamili han asimbliya antis mag-burubalyu ansya an mag-tambuk nga mulupyu.
Mga ubos-nga-kaarangay
Ini nga kaarangay mayda han mga nasunod nga 16 nga mga ubos-nga-kaarangay, tikang hin 16 nga kabug-osan.
Mga pakli ha kaarangay nga "Politika"
An mga nasunod nga 200 ka mga pakli aada hini nga kaarangay, tikang hin 241 nga kabug-osan.(naha-una nga 200) (sunod nga 200)(naha-una nga 200) (sunod nga 200)


text:
Islas Canarias
An Islas Canarias (puyde liwat ha Winaray nga tawagon nga Kapuropod'an Canarias) usa nga kapuropod-an han Ginhadi-an han Espanya. Ini nga kapuropod-an pito nga mga isla nga nagtikang hin bulkan ha Kalawdan Atlantico. Nahimutang ini ha kalawdan tikang ha kanawayan o amihanan-katundan han Africa, Morocco ngan han Katundan nga Sahara. Ini nga kapuropod-an usa nga komunidad autonoma han Espanya.
Ini nga kapuropod-an o archipielago nahimo tikang hin pito nga mga puro o isla: El Hierro, La Gomera, La Palma ngan Tenerife, nga amo an naghihimo han probinsya han Santa Cruz de Tenerife; ngan Fuerteventura, Gran Canaria ngan Lanzarote, nga amo an nahimo han probinsya han Las Palmas.[1] Upod gihapon han Canarias an mga teritoryo hin isla han Archipiélago Chinijo (La Graciosa, Alegranza, Montaña Clara, Roque del Este ngan Roque del Oeste) ngan an Isla de Lobos, nga ini hira kabahin han provincia de Las Palmas.
An pagkakapital o capitalidad han komunidad ginsasaro-an hin duha nga mga prinsipal nga syudad: Santa Cruz de Tenerife ngan Las Palmas de Gran Canaria; an lingkoranan han Mangulo o Presidente han Gobierno autonomo nagbabalhinbalhin hini nga duha hin mga panahon nga lehislatibo, ngan an lingkoranan han Vicepresidentela lain tikang han Presidente. An Parlamento de Canarias ada ha Santa Cruz de Tenerife, samtang an lingkoranan han Delegación del Gobierno nahamutang ha Las Palmas de Gran Canaria, mayda liwat usa nga Subdelegación del Gobierno ha tagsa hini nga duha nga syudad. Amo nga mayda equilibrio han duha nga mga kapital ha mga konseheriya ngan institusyon publika.
Sulod
An Mga Isla[igliwat | edit source]
Ordenada tikang ha katundan ngadto ha sinirangan, an mga las islas Canarias amo an El Hierro, La Palma, La Gomera, Tenerife, Gran Canaria, Fuerteventura ngan Lanzarote. Ha amihanan tikang han Lanzarote mabiblingan an Archipiélago Chinijo. An islote de Lobos mabibilngan ha amihanan han Fuerteventura.
El Hierro[igliwat | edit source]
An isla nga El Hierro nga amo an isla nga pinakakatundan, nga mayda 268.71 ka km² amo an gigamayi han mga dagko nga isla ngan giguti-ayi hin tawo nga mayda 10,753 nga nangungkoy[2] (diri lakip an La Graciosa). An bug-os nga isla gindeklara nga Reserva han Biosfera han 2000.[3] Kilalado ini tungod han mga ehemplar hin sabina nga nahuhuypan han hangin; han daan nga kahoy nga Garoé, han lagarto nga higante o ibid ngan tungod han pag-agi han meridiano 0º kinukuha komo reperensya han Punta de Orchilla,[4] nga nahamutang ha katundan han isla. An kapital han El Hierro amo an Valverde.
La Palma[igliwat | edit source]
An isla nga La Palma, nga mayda 86.528 nga nangunkoy[2] ngan 708.32 ka km² amo in usa nga Reserva han Biosfera.[5] Mayda ini reciente nga aktibidad volkanika nga nakikit-an tikang han bulkan Teneguía, nga an katapusan nga pagbuto dida han 1971.[6] Dugang pa, amo ini an ika duha nga gihataasi han Canarias, upod han Roque de los Muchachos (2.426 ka metro) nga amo an punto nga mas elevado[7]. Ini nga tarimpugayan mabibilngan ha sulod han Parque Nacional de la Caldera de Taburiente, ngan nahamutang ha harani hini an Observatorio del Roque de los Muchachos han Instituto de Astrofísica de Canarias: dida mabibilngan an Gran Telescopio Canarias, nga pinaagi han espejo principal hini nga 10,40 ka m. hin diametro amo in usa han mga gidako-i nga teleskopyo optiko han planeta.[8] Tungod han marabung nga kabanwaan, an La Palma kilalado liwat nga "Isla Bonita".[9] An kapital hini amo an syudad han Santa Cruz de La Palma, nga diin gin-estableser an defensa han katawhan Canario o Diputado del Común.
La Gomera[igliwat | edit source]
An isla han La Gomera mayda kahaluag nga 369.76 ka km2 ngan amo an ikatulo nga isla nga giguti-ayi hin tawo, nga mayda 22,622 nga nangungukoy[2] . Ha heyolohiya, sinisiring ini nga usa han mga gima-ihai nga mga isla. An kapital hini amo an San Sebastián de La Gomera. Mabibilngan ha La Gomera ab Parque Nacional de Garajonay, nga gindeklara han Unesco han 1986 Patrimonio han Katawhan,[10] nga narepresenta hin maupay nga pananglitan hin kagurangan hin laurisilva. An isla amo an kataposan nga teritoryo nga nangadto-an ni Cristóbal Colón ugsa han iya pag-ulpot ha Amerika han iya biyahe hin descubrimiento han 1492: tungod hini tinatawag liwat an La Gomera nga "Isla colombina".
Tenerife[igliwat | edit source]
An Tenerife nga mayda kahaluag nga 2,034.38 ka km², amo an gihaloagi nga isla han Canarias.[11] Dugang pa, an mga 886,033 nga nangungkoy ngan mayda densidad nga 435 nga nangungkoy ha tagsa km²[2] amo nga ini an isla nga gidamo-i hin tawo ha Espanya. Mabiblingan dinhe an duha han mga prinsipal nga syudad han kapuropod-an: Santa Cruz de Tenerife ngan San Cristóbal de La Laguna. An Santa Cruz de Tenerife amo an lingkoranan han Parlamento de Canarias ngan han Cabildo de Tenerife. Amo ini an syudad nga gidamo-i hin tawo han lalawigan ngan kapital han isla, han lalawigan, ngan han Kapuropod-an Canario upod han Las Palmas de Gran Canaria. An La Laguna gindeklara nga Patrimonio han Katawhan han Unesco,[12] ngan dinhe an lingkoranan han Universidad de La Laguna (primera nga unibersidad han Canarias). Napili liwat tungod han ira importansya ha turista, in tulo pa nga mga syudad: Puerto de la Cruz ha amihanan ngan Arona ug Adeje ha salatan. Ada pa an Villa Mariana de Candelaria, nga diin mabilingan an ladawan han Virgen han Candelaria, nga amo an patrona ha isla ngan Patrona General han Canarias.[13] An patrona han Diócesis Nivariense amo an Virgen de los Remedios, ha La Laguna. An Tenerife kilalado tungod han klima hini nga "la isla de la eterna primavera" (an isla han dayon nga primavera).[14] Upod han mga protehido nga espasyo natural an Parque Nacional del Teide, nga gindeklara han UNESCO nga Patrimonio han Katawhan:[15] nga diin mabibilngan an tarimpungayan han Teide, nga mayda altitud nga 3,718 ka metros[7] amo an sinisiring nga atop han Espanya.
Gran Canaria[igliwat | edit source]
An Gran Canaria amo an isla nga gidamo-i hin tawo han lalawigan han Las Palmas, tungod han 829,597 nga nangungukoy dinhe. An kapital hini, an syudad han Las Palmas de Gran Canaria (381,123 nga molupyo[2]), amo liwat an usa han nagsasaro han kapitalidad han Canarias upod han Santa Cruz de Tenerife. An urbe amo an pinakadamo hin tawo han kapuropod-an, sugad han octava han España. Mga iba nga mga lokalidad nga importante amo an Telde, Vecindario, Arucas ngan Gáldar. Ha Teror mabibilngan an ladawan han Virgen del Pino, Patrona han Diosesis han Canarias.[16] An isla, nga mayda 1,560.1 ka km², mayda lidong nga forma nga bugkidon. Ha butnga nga macizo mabibilngan an Roque Nublo (1,813 ka m) ngan an Pico de las Nieves (1,949 m)[7], nga amo an gihataasi nga altura han isla. Mga ika-tulo nga bahin han teritoryo ginkatalogada han Unesco nga Reserva de la Biosfera.[17] An Gran Canaria mayda mga dirudilain nga mga baybayon nga dorada nga fina sugad han baybayon han Maspalomas, Playa del Inglés o Las Canteras. Dida han baybayon o playa han Pozo Izquierdo ginsasaurog hin tinu-ig in usa nga mga prueba han kalibutan hin windsurf han PWA.[18] Tungod han variedad han kiritaon an Gran Canaria tinatawag liwat nga "Un continente en miniatura".[19]
Fuerteventura[igliwat | edit source]
An Fuerteventura mayda kahaluag nga 1,659 ka km² nga amo an ikaduha nga isla nga gidako-i hin kahaluag, ngan an ikaduha nga isla nga pinaka-sidlangan. Han kaiha na hini, mabiblingan dinhi in dako nga pagka-erosionada: an gihataasi nga punto hini amo an Pico de la Zarza, nga mayda 807 ka m hin altura[7]. An istmo nga nagdungtong han península meridional han Jandía upod han iba nga bahin han isla naghimo hini nga baga hin may kahimo hin bota. Ha amihanan an parque natural han Dunas de Corralejo. Ha kataposan nga dekada, tungod hin aumento hin turismo (labi na ha Corralejo ha amihanan ngan an Punta de Jandía ha salatan), an Fuerteventura nagkaada anay hin pagdamo hin populasyon: ha yana, an nangungukoy hini 100,929 nga molupyo.[2] An kapital amo an Puerto del Rosario, nga mayda 35,293 nga molupyo.[2] Mga iba nga poblasyon nga importante amo an Corralejo, Gran Tarajal, Morro Jable ngan Jandía. Mga 2 ka km ha dumgasaan han isla amo an islote han Lobos, nga mayda 4.5 ka km2, nga kabahin han parke natural han Dunas de Corralejo ha Fuerteventura.
Lanzarote[igliwat | edit source]
An Lanzarote amo an isla nga pinaka-sidlangan, ngan usa han mga maiha na han kapuropod-an, bisan mayda bag-o nga aktibidad bulkanika. Mayda ini kahaluag nga 845.94 ka km²,[20] ngan populasyon nga 139.506 ka molupyo. An kapital hini amo an Arrecife, nga mayda 59.040 ka molupyo[2]. Kilalado dinhe an mga bulkan han Timanfaya, nga gintagaan hin ngaran nga Parque Nacional de Timanfaya, produkto hin mga pagbuto nga nahinabo ha panahon tikang han 1730 tubtob 1736. An gihataasi nga punto amo an Peñas del Chache, ha Macizo han Famara, nga mayda 670 ka metros[7]. An bug-os nga isla gindeklara nga Reserva hin Biosfera han 1993.[21] An prinsipal nga buruhaton ha ekonomiya amo an turismo nga nagtikang han pagpadukwag dida han mga tuig 60 ngan 70 han siglo XX. Dinhe nga isla natawo an arkitekto ngan artista nga hi César Manrique, an naghimo upod han iya mga buhat artistiko an Jameos del Agua, an Jardín de Cactus ngan an Mirador del Río.
Archipiélago Chinijo[igliwat | edit source]
An mga puro o isla ngan islote han Archipiélago Chinijo (La Graciosa, Alegranza, Montaña Clara, Roque del Este ngan Roque del Oeste) nahamutang ha amihanan han Lanzarote. Gindudumara ini hra han Cabildo de Lanzarote ngan nadependa hira ha administrasyon han munisipyo han Teguise. An isla han La Graciosa amo an gidako-i nga mayda 29 ka km² ngan amo la an gin-uukyan. An populasyon mga harani 700 nga nangungukoy, amo ini nga nahimo han isla nga giguti-ayi hin populasyon nga isla han Canarias. An kapital insular amo an Caleta de Sebo, nga mayda sobra 600 ka molupyo.
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ Waray mga diputasyon hin probinsya sugad han lain nga dapit han España, kay an tagsa isla gindudumara hin cabildo, gawas han mga isla ngan islote han Archipiélago Chinijo, nga gindudumara han Cabildo han Lanzarote, ngan an Islote de Lobos, nga gindudumara han Cabildo han Fuerteventura
- ↑ 2.0 2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 2.6 2.7 REAL DECRETO 1683/2007 INE.ES 29 de diciembre, 2008
- ↑ Pakli han UNESCO bahin han Reserva han Biosfera han El Hierro. Ha Iningles.
- ↑ Historia de El Hierro página web del Cabildo de El Hierro.
- ↑ Pakli ha web han UNESCO mahitungod han Reserva han Biosfera han La Palma. Ha Iningles.
- ↑ El nacimiento de un volcán Diario de Avisos
- ↑ 7.0 7.1 7.2 7.3 7.4 Altitud máxima y longitud de costas en la página web del ISTAC.
- ↑ Lista hin mga gidako-i nga teleskopyo reflektor. Pakli ni John M. Hill, ha Iningles.
- ↑ Página web de la Consejería de Turismo del Gobierno de Canarias sobre La Palma
- ↑ Impormasyon ha pakli ha web han Unesco ha Iningles
- ↑ Página web del ISTAC, fuente Anuario Estadístico de España 2005, Instituto Nacional de Estadística de España
- ↑ San Cristóbal de La Laguna en web de la Unesco
- ↑ Patrona del archipiélago Canario Página web de las Siervas de los Corazones Traspasados de Jesús y María
- ↑ Turismo de Tenerife
- ↑ Impormasyon ha pahina web han Unesco ha Iningles
- ↑ An jurisdiksyon o yakan-balaod, naglakip han bug-os nga kapuropod-an tubtob han 1819 han paghimo-a han Diosesis Nivariense nga mayda yakan-balaod han provincia de Santa Cruz de Tenerife, nga ginlimitar han yakan-balaod han Diosesis han Canarias ha provincia de Las Palmas
- ↑ Pakli ha web han UNESCO bahin han reserva han Biosfera han Gran Canaria. Ha Ininglés
- ↑ Pakli han edisyon 2007 han [showUid=127&cHash=55293482d4 Gran Canaria PWA Grand Slam] (ha Iningles)
- ↑ Turismo de Gran Canaria
- ↑ Página web del ISTAC
- ↑ Lanzarote, Reserva de la Biosfera. Página del Cabildo Insular.


text: HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! Oh, sweet Jesus I need to take a breath. But it's just so... HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! I mean, did you see Miss Congeniality pretending at grace while squishing Todd's mitt into macaroni? HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! Man, I was looking forward to the Photoshop contests with the White House Christmas cards from Sarah, Todd, Piper, Truck, Shotgun, Brillo, and Twig. HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! William Kristol still gets flipping paid by the New York Times for his intelligent, engaging commentary and insightful predictions. HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! And then as soon as I catch my breath Sherri IMs with "Supreme Court, bay-bee!" Ahh... HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA! HOO! Oh, man. Heh. Hmm.


text:
Naval, Pilipinas
An Naval usa nga ika-upat nga klase nga bungto han lalawigan han Biliran ha Sinirangan nga Kabisay-an nga rehiyon han Kabisay-an ha Pilipinas. Amo ini an kapital nga bungto han Biliran. Upod han Naval an isla han Higatangan. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 37,974 ka tawo ha 7,990 nga panimalay.
Yinaknan[igliwat | edit source]
Binisaya nga Sinugboanon o Cebuano an lumad nga yinaknan ha Naval.
Mga Baranggay[igliwat | edit source]
An Naval ginbahin ngadto hin karuhaan kag unom (26) nga mga baranggay.
Mga Sumpay ha Gawas[igliwat | edit source]
- ELGU nga Websayt han Naval, Biliran
- Philippine Standard Geographic Code
- 2000 Philippine Census Information


text:
An Wikipedya usa nga ensayklopedya nga pintakasi nga ginsurat han iya mga magbarasa. Tinawag ini nga Wiki kay bisan hin-o, pati IKAW NGAHAW, maka-edit han haros bisan ano nga artikulo yana ngahaw pinaagi hiton pag-klik hiton #igliwat nga sumpay nga aada hiton igbaw hini nga pahina. Pero, ugsa ka magbuhat hito, bangin karuyag mo anay magbasa hini nga pahina
Pagdalikyat Ha WikipediaEdit
An Wikipedya mayda damo ug magkadirudilain nga impormasyon--tikang ha politika, siyensya, kaagi ngan kasaysayan, musika, relihiyon, popular nga kultura, paugnat-ha-kusog, ug tubtob ha ngatan ngan bisan ano man nga nahihisakop ha mga hini. Sarihi pagdalikyat ha mga magkadirudilain nga mga kategorya ha ubos
Kultura | Heyograpiya | Kaagi ngan Kasaysayan | Kinabuhi | Matematika | Siyensya | Sosyudad | Teknolohiya
Dalikyati an Wikipedia · Pansubay hin mga artikulo · Tudlokan_nga_Alpabetiko · Iba_nga_mga_Tudlokan
Pwede ka gihapon magbiling hin mga sinurat ha sakob hit mga artikulo. Kadto la iton "search" field ha imo wala, ibutang iton imo pulong nga karuyag bilngon ngan ig-klik iton "search" . Tigamni nga iton ada-na-nga-daan nga search function bangin diri dumara kon mayda server overload; kon masugad igkakadto ka hin kanan-Google nga search hiton Wikipedya nga database. Mayda liwat iba nga mga paagi pagbiling ha Wikipedya.
Pananglitan, mayda ka nabasahan ka naruyagan mo, pwede ka magbilin hin mensahe ha talk page han artikulo. Agod mahingato ka ha talk page, syahan, pili-a iton discussion nga sumpay (makikit-an mo iton dida hiton mga tab nga ada ha igbaw hiton pahina). Katapos, pili-a iton edit this page dida ha talk page, o ig-klik iton + ha tuo hiton edit this page para pagdugang la hin bag-o nga komentaryo. Naruruyag kami han mga mag-upay nga mga balos tikang ha iyo.
Kon mayda butang nga diri namon mahilakip, o kondi man nakukurian ka pagbiling hiton imo ginbibiniling, pakianha la ha reference desk o igdugang iton topic ha amon lista han mga iginhangyo nga artikulo. Pagbiling hin iba nga paagi pagsudoy ha Wikipedya o kondi man...pagsurat ikaw mismo hin artikulo.
Pag-Edit o Pag-LiwatEdit
Bisan hin-o maka-edit hin mga pahina ha Wikipedia:--bisan ini nga pahina! Ig-klik la iton edit this page nga sumpay ha igbaw hit bisan ano nga pahina (labot la hiton igin-protektahan nga mga pahina) kon ha imo paghunahuna nakinahanglan hin pagpaopay o bag-o nga impormasyon. Waray ginkikinahanglan nga butang nga ispesyal: diri ka ngani kinahanglan mag-log-in. Kon karuyag mo anay mag-eksperimento nga diri magwasak hin aktuwal nga artikulo, kadto ha sandbox, nga kon diin ikaw puwede makagpatakas hit pagprinaktis. Para pagpraktis hin pag-editar hin daan-na-nahatukod nga pahina sugad hini, i-copy and paste ngadto ha sandbox tikang hiton edit page hit artikulo. Kon karuyag ka nga maghibaro pa, kadto hiton Tutorial Wikipedya agod mahibaroan iton batikan nga hibaroan o basic info nga angay mo masabtan komo miembro han amon proyekto.
Bangin ka maalang hini nga pamaagi, kita-a iton mga baton han agsob nga mga pagtipa basi ka masayod kon kay-ano nagpapadayon iton sistema.
Mga Patakaran Ha WikipediaEdit
Mayda namon mga patakaran ngan surundon nga angay nimo hibaroan. An pinaka-importante nga mga prinsipyo amo an NPOV, GFDL, ngan pagrespetohay. Ano iton karuyag sidngon hini?
1. NPOV o neutral point of view (Ininglis para hiton "waray dinadapigan") nangangahulogan nga iton mga artikulo patas an pagpahayag han mga magkadirudilain nga mga panlantaw ngan waray kinikilingan.
2. Ngatanan nga mga kontribusyon ha Wikipedya iginpagawas nga sakop han GNU Free Documentation License (GFDL) o GNU nga Lisensya han Gawasnon nga Dokumentasyon. Sinisiguro hini nga iton Wikipedya magigin abre ngan libre bisan san-o pa man. Ayaw pagsumite hin mga sinurat nga gintatag-iyahan hin iba (copyrighted) nga waray katugotan han tag-iya. (Kitaa iton Mga Copyright para han kadugangan nga impormasyon).
3. Pagrespetohay. Nagpapadayon iton Wikipedya matungod han pagburoblig hiton mga miyembro, asya nga angay magparerurespeto kita, likayi ta an mga pan-insulto ngan higugmaon an aton mga igkasi dinhi ha Wiki. Ayaw pagmaraota kon diri ka nauyon o natipa ka bisan kan kanay, kalma la ikaw ngan paghimangraw hin maupay ngan ayaw pan-insulto. Maupay nga buruhaton a maghatag hin edit summary kun diin nipapahayag an imo mga liniwat. An edit summary nakakabulig nga malamragan iton pagkulaw iton iba ngan ha pagkarawat hiton imo mga liniwat. Kon masabtan mo nga an imo mga inedit kinuha o binalyoan, hulathulat anay ugsa mo igbalik. Kitaa anay iton "page history" , an imo "talk page" ,o an " talk page" han artikulo agod mahimangrawan. Kitaa gihapon an Wikiquette.
Ayaw KahulopEdit
Kon igkadilito ka dida hiton imo syahan nga pagsari pag-edit hin usa nga artikulo, ayaw kahulop. Natural ini ha mga pintakasi nga mga proyekto nga sugad hini. Kitaa an mga ginsusunod hiton mga manunurat ha pakig-asdang, upod na gihapon iton iba nga mga artikulo ha tutorial nga dapit ha ubos. Gamita ini agod mabuligan ka pagsolbar han mga problema ngan mabaro magin aktibo ug produktibo nga kontribyutor.
¿Karuyag Mo Bumulig?Edit
May higayon an bisan hin-o hin pag-edit, pero mayda mga bentaha kon maghimo ka hin account kon karuyag mo pirme nga mag-amot. Para makaapi, '''paghimo hin account''' ngan igpakilala an imo kalugaringon ha komunidad ha '''new user log''' .
Kitaa Gihapon HaEdit
Tanan nga Impormasyon, Mga Giya ngan Pangaro hin BuligEdit
- Mahitungod han proyekto
- Mga pahina bahin hin pangaro hin bulig--pagbulig hiton pag-edit, pagtikang hin mga bag-o nga artikulo, ngan iba pa nga mga himangrawon
- Wikipedia FAQs -- mga kasagaran nga ginpapakiana mahitungod hiton site
- Glossary -- usa nga agsob gamiton nga mga pulong Wikipedya
- Ano an Wikipedya
- Ano an diri Wikipedya.
- Mga Patakaran ngan Surundon para hit mga kontribyutor
- Manwal hin Estilo
WikicivicsEdit
Tutorial nga bahinEdit
- Wikiquette
- Waray Dinadapigan
- Mga surundon han mga manunurat -- pagresolbar hit mga diri pakigsabot
- Mga angay likayan
Departamento hin Hiruhilarom nga mga Paki-anaEdit
An Wikipedya nga KomunidadEdit
- Pagkontak ha amon
- Mga taga-Wikipedya --dirudilain nga mga listahan han mga talagsaon nga mga kontribyutor, pwede ka magdugang han imo kalugaringon kon karuyag mo.
- Wikifun
Mailing listEdit
- Pwede liwat kamo bumulig hit Yahoo mailing list para hini nga Wikipedia ha http://asia.groups.yahoo.com/group/winaraywiki


text:
Maasin
- Para han bungto ha Iloilo, kitaa it Maasin, Iloilo.
An Syudad han Maasin usa nga ikalima nga klase nga syudad han lalawigan han Southern Leyte ha Sinirangan nga Kabisay-an ha Pilipinas. Amo ini an kapital han Southern Leyte. Sumala han 2000 census, mayda ini populasyon nga 71,163 ka tawo hin 14,597 nga panimalay.
Mga Baranggay[igliwat | edit source]
An Syudad han Maasin mayda kapitoan (70) nga baranggay.
Mga Sumpay ha Gawas[igliwat | edit source]
- ELGU nga websayt han Syudad han Maasin
- Maasin City Website
- Philippine Standard Geographic Code
- 2000 Philippine Census Information


text:
An disenyo, usa nga pulong nga agsob gamiton ha kontexto han mga aplikado nga mga arte, inheyeriya, arkitektura ngan iba pa nga mga panhimo nga mga panuyo. Amo ini an tawag han proseso han pagtikang ngan pagpadukwag hin plano para hin produkto, istruktura, o komponente. Gin-gagamit liwat ini para han kataposan nga solusyon nga plano (sugad hin proyekto o modelo) o han resulta han pag-implementa hini nga plano (sugad han butang nga ginhimo o proyekto nga gin-implementa). Ha bag-o la nga kagamit, an mga proseso ginkita liwat nga mga resulta hin disenyo ngan ini naghatag hin bag-o nga kahulogan han pulong nga "disenyo hin proseso".
An pagdisenyo nakinalanglan hin disenyador nga magkikita han aestetiko, paggamit ngan iba pa nga mga aspeto hin butang o proseso ngan ini makinahanglan hin research, panhunahuna, pagmodelo, interactive adjustment, ngan pag-otro-hin-disenyo.


text:
Leksyon 12
Paonan-o Ka Magigin Duok ha Dios?
1. Ginpapamatian ba han Dios an ngatanan nga pag-ampo?
Gin-aaghat han Dios an ngatanan nga klase hin mga tawo nga magin duok ha iya pinaagi ha pag-ampo. (Salmo 65:2) Pero diri ngatanan nga pag-ampo ginpapamatian, o ginkakarawat niya. Pananglitan, mahimo diri pamatian an pag-ampo han bana nga maraot an pagtratar ha iya asawa. (1 Pedro 3:7) Dugang pa, han an mga Israelita nagpadayon ha pagbuhat hin maraot, waray pamatii han Dios an ira mga pag-ampo. Kondi, pamamatian han Dios an mga pag-ampo bisan hadton nakahimo hin seryoso nga sala kon magbabasol hira. Matin-aw nga an pag-ampo usa ka pribilehiyo.
2. Paonan-o kita sadang mag-ampo?
An pag-ampo bahin han aton pagsingba, salit sadang la kita mag-ampo ha aton Maglalarang, hi Jehova. (Mateo 4:10; 6:9) Ngan tungod kay diri kita hingpit, sadang kita mag-ampo pinaagi ha ngaran ni Jesus kay namatay hiya para ha aton mga sala. (Juan 14:6) Nadiri hi Jehova ha pauroutro, minimorya, o sinurat nga pag-ampo. Karuyag niya nga mag-ampo kita hin kinasingkasing.
Nababatian han aton Maglalarang bisan an hilom nga pag-ampo. (1 Samuel 1:12, 13) Gin-aaghat kita niya nga mag-ampo ha ngatanan nga higayon
3. Kay ano nga nagkakatirok an mga Kristiano?
An pagin duok ha Dios diri masayon tungod kay napapalibotan kita hin mga tawo nga waray pagtoo ha Dios ngan ha iya saad nga magkakaada kamurayawan dinhi ha tuna. (2 Timoteo 3:1, 4; 2 Pedro 3:3, 13) Salit kinahanglan naton an makapadasig nga pakig-upod han aton mga igkasi-tumuroo, ngan kinahanglan liwat kita nira.
An pakig-upod ha mga tawo nga nahigugma ha Dios nabulig ha aton nga magin duok ha iya. An mga katirok han mga Saksi ni Jehova maopay nga higayon basi maparig-on kita han pagtoo han iba.
4. Paonan-o ka magigin duok ha Dios?
Magigin duok ka kan Jehova pinaagi ha pagpamalandong han imo hinbabaroan ha iya Pulong. Pamalandonga an iya mga ginbuhat, mga sagdon, ngan mga saad. An pag-ampo ngan pagpamalandong nabulig ha aton nga maapresyar an gugma ngan kinaadman han Dios.
Magigin duok ka la ha Dios kon nasarig ngan may pagtoo ka ha iya. Pero an pagtoo mahimo ipariho ha tanom. Kinahanglan padayon ito nga “tubigan” o parig-unon pinaagi ha pagpamalandong han mga basihan han imo gintotoohan.
5. Ano an mga kapulsanan han pagin duok ha Dios?
Hi Jehova nagtatagad ha mga nahigugma ha iya. Mapapanalipdan niya hira ha bisan ano nga mahimo magpaluya han ira pagtoo ngan magwara han ira paglaom nga mabuhi ha waray kataposan. (Salmo 91:1, 2, 7-10) Ginpapahamangnoan kita niya ha mga buhat nga makakadaot han aton kahimsog ngan magwawara han aton kalipay. Gintututdoan kita ni Jehova kon paonan-o magkikinabuhi ha gimaopayi nga paagi.


text:
Khartoum
An Khartoum (Arabe: الخرطوم Al Kharṭūm) iyo an kabesera kan Sudan asin kan estado nin Khartoum. Namomogtak ini sa pagsarapong kan Puting Nile na nagdadalayday paamnyan haleng Danaw Victoria, asin kan Asul na Nile nagdadalihig pasolnopan haleng Etopya. An lugar kun saen nasarapong an duwang Nile inaapod na "al-Mogran".,An kadakulaan na hawak kan tubig Nile nabulos pasiring sa Ehiptoasin nawa'wa' sa Dagat Mediterraneo.
Nabanga kan salog Nile, an Khartoum sarong tripartite na metropolis na ginagaom igwang populasyon na limang milyon katawo, baranga' sa sentrong Khartoum, sinusumpay nin mga tulay sa Khartoum Norte (inapod, al-Khartum Bahri) asin sa Omdurman sa bandang solnopan.
Etimolohiya[liwaton | liwaton an gikanan]
An katagang 'Khartoum' pighuna na hale sa Arabeng Al-kartoūm الخرطوم na boot sabihon "panas kan tingo nin elepante", na seguro pigtotomoy an hayakpit na daga nakahunat sa pag'oltan kan Asul asin Puting Nile.
Agi-agi[liwaton | liwaton an gikanan]
An Khartoum natogdas dai pa man na gayo nahaloy. Tinogdas ini ni Ibrahim Pasha kan 1821, aki kan namoon sa Ehipto na si Muhammad Ali Pasha na an huri sinakop asin isinaro an Sudan sa saiyang kahadean. Dati an Khartoum sarong kwartel na pwera kan Hokbong Ehipto alagad an baro-banwa nagparadakula asin nagin sentro nin negosyo. Nagin man padagos ining sentro kan pagbaro-baro nin mga oripon. Dangan ini nagin sentro administratibo asin kabesera kan Sudan.
An tropang mga agit-agitan ni Mahdi Muhammad Ahmad nagpoon magtalikop kan Khartoum kan Maro 13, 1884 laban sa mga tauhan ni George Gordon, sarong Briton na Heneral. An paglusob nagtapos sa makangirhat na masaker kan mga soldados na yaon sa Anglo-Ehiptong kampo. An grabeng narungkab na kampo nahulog sa kamot kan mga Mahdista kan Enero 26, 1885 asin gabos na habitantes igdi ginaradan.
An Omdurman man nagin lugar kan madugong batalya kan Septyembre 2, 1898 kun kasuarin an pwersang Briton sa pamamayo ni Herbert Kitchener nalupig an pwersa Mahdista na nagkukuta asin nagsusurog sa siyudad na ini.
Kan 1899 an Khartoum nagin kabesera kan Anglo-Ehiptong Sudan. Dakul nagsasabi na an desenyo kan siyudad pig'ayog sa hitsura kan bandera nin Reyna Unido bilang simbolo kan pananakop kan mga Briton. An iba man nagsasabi na inarog kaini ngani an mga machine-gun pwedeng ipaitok sa pagarak'asak sa palibot kaini. Pero mayo man nin tunay na ebidensya na siring an mga tamang paliwanag.
Relasyon kan Amnayan asin Habagatan[liwaton | liwaton an gikanan]
Kan an Sudan nagin independiente taon 1956, an Khartoum nagin kabesera kan nasyon na Sudan. Poon kan an mga Briton nagharale na kan 1956, dai nang katoninongan igdi huli gayod ta naapora an paglito kan nasyon sa mga tagaSudan, bagay na napirit magsararo an Muslim na Norte na ibahon man an kultura sa mga Kristiyanong Sur. Poon kadto, 3.8 milyon katawo na an nagkagaradan, nagkaburungkal sa sadiring eneestaran o kun bako man, naraot na biyo an saindang pamumuhay.


text:
Laguna (lalawigan)
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An Laguna usa nga probinsya han Pilipinas nga nahamutang ha CALABARZON nga rehiyon ha Luzon. An kapital hini amo an Santa Cruz ngan an lalawigan nahamutang ha timugan o salatan-sidlangan tikang ha Metro Manila, ha salatan han lalawigan han Rizal, ha katundan han Quezon, ha amihanan han Batangas ngan ha sidlangan han Cavite. An Laguna hapit nagpapalibot hin kumpleto han Laguna de Bay, an gidako-i nga danaw han nasod. An ngaran nakakuha han ngaran hini tikang han Kinatsila nga pulong laguna, nga buot sidngon danaw.
An Laguna kilalado nga amo an lugar nga natawhan ni José Rizal, an nasodnon nga bayani han Pilipinas. An Laguna kilalado gihapon han mga turista tungod han Busay Pagsanjan, Pila, Laguna Town Plaza, an mga hinimo tikang ha kahoy ngan papier mache nga ginhimo han mga tawo han Paete, an turumba han Pakil, an mga resort hin magpaso nga mga burabod ha Los Baños ha mga kahitaas han Bukid Makiling, ngan an Hidden Valley Springs han Calauan.
Sulod
Heyograpiya[igliwat | edit source]
Politikal[igliwat | edit source]
An Laguna ginbahin ngadto hin karuhaan kag unom (26) nga mga bungto ngan upat (4) nga mga syudad.
Mga Syudad[igliwat | edit source]
Mga Bungto[igliwat | edit source]
Pisikal[igliwat | edit source]
Nahamutang an Laguna ha salatan nga mga labnasan han Laguna de Bay, an gidako-i nga danaw han nasod. Ha salatan nga pag-ultan han lalawigan amo an Bukid Makiling (Maquiling) ngan Bukid Banahaw. Ini nga duha mga bulkan nga mga maiha na nga waray aktibidad, pero ginkukuhaan pa hin enerhiya nga heyotermal. An Bukid Makiling kilalado tungod han mga damo nga mga resort hin magpaso nga mga burabod nga mabibilngan han mga ligid hini. An Busay Pagsanjan, usa nga sikat nga busay nga nahuhulog hin halarom nga gorge ha mga bukid.
An sidlangan nga bahin han Laguna naglalakip han mga pinakasalatan nga mga dapit han mga kabugkiran han Sierra Madre.


text:
Wikispecies
Iton Wikispecies in nakabase-ha-wiki nga aada-ha-linya nga proyekto nga suportado han Wikimedia Foundation. May panuyuan hini nga makahimo hin komprehensibo nga gawasnon nga sulod han taramdan han ngatanan nga species ngan nakadirekta ha mga syentipiko, imbes ha pankasahiran nga publiko. Jimmy Wales—chairman emeritus han Wikimedia Foundation— in nagsering nga an mga magliriwat in diri kinahanglan mag-fax han ira grado akademiko, pero an mga igsusumite in kinahanglan makapasar ha kakutihan han mga teknikal nga magbarasa. An Wikispecies in nagpapailarom han GNU Free Documentation License ngan CC-BY-SA 3.0.
Ha pagtikang han Septyembre 2004, nga an mga biyolohista palibot han kalibutan ginimbitaran nga inmamot, an proyekto in tinmubo hin framework nga naglalakip han Linnaean taxonomy, nga may mga sumpay ha artikulo han Wikipedia han tagsa species han Abril 2005.


text:
Bahol nga agi
An bahol nga agi[1][2] amo an, ha relasyon han gamay, dako ngan ha kasahiran mayda distinta nga porma. Ha abakadahan, iton mga bahol nga agi amo an A, B, C, D ugbp.
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ Vicente I. de Veyra "Ortograpiya Han Binisaya". Bahin nga kinuha tikang han Mga Lagda Han Pagsurat Han Aton Pinulongan ni Vicente I. de Veyra nga ginmantala dida han Kandabao: Essays of Waray Language, Literature and Culture. Tacloban City:Divine Word University Publications. Gin-editar ni Gregorio Luangco.
- ↑ Agustin El O'Mora "Kasurat diri Sinukol". Ginmantala dida han Kandabao: Essays of Waray Language, Literature and Culture. Tacloban City:Divine Word University Publications. Gin-editar ni Gregorio Luangco.


text:
TACLOBAN CITY- Guinpapamulat nala yana an pormal nga turn over han cheke ha guin-aro nga financial assistance tikang ha National Government ipinaagi han Department of Interior and Local Government para ha lokal ngan pan-gobyernuhan han Tacloban.
Ini nga mahuman aprubahan han mao nga ahensya an guinhimo nga program of work.
Ha pakighimangraw han Bombo Radyo Tacloban kan DILG 8 Reg. Dir. Pedro Noval Jr. nabaruan nga maabot ha P230,687,979.22 an matatagamtaman nga bulig han syudad para la ha tulo nga mga infrastructure project han mao nga LGU.
Guinklaro ni Noval nga igrerelease la an mao nga pondo ha lokal nga pan-gobyernuhan han tacloban ha takna nga makompleto na han LGU an ira guin-aaro nga mga rekisitos.
Ha takna nga makompleto an mga major requirments in 80% han kabug-usan nga pondo an igpapagawas samtang an nabibilin in igsusunod ha takna naman nga makompleto an kadugangan pa nga mga rekisitos.
Samtang, personal naman nga ig-aabot ni DILG Sec. Mar Roxas an guin-aprubahan nga pondo para ha rehabilitasyon han pira nga mga Local Government Unit.


text:
Pancho Villa
- Para hin impormasyon mahitungod han Pilipino nga boxingero, pakadto han Francisco Guilledo
Hi José Doroteo Arango Arámbula (Hunyo 5 1878 – Hulyo 23 1923), nga kilalado ha ngaran-ngaran o seudónimo nga Francisco Villa o han hipokorístiko o agnay-agnay hini nga Pancho Villa, usa nga Mexicano nga Rebolusyonaryo nga heneral. Komo kumander han División del Norte (Division han Amihanan), hiya an namuno han amihanan nga Mexicano nga estado han Chihuahua. Tungod han kadako hini nga estado, an karikohan nga mineral hini, ngan kaharani hini han Estados Unidos, hi Villa nagin usa nga importante nga tawo ha politika ngan militar han Rebolusyon. Nagin popular hiya tungod han iya charisma ngan pagka-epektibo, labi na ha Amihanan, ngan hiya an nagpaka Gobernador han Chihuahua han 1913 ngan 1914. An iya biyolensya ngan an iya ambisyon amo an rason nga waray anay hiya karawta nga usa han mga nasodnon nga bayani hangtod hin mga karuhaan ka tuig katapos han iya kamatayon. Ha yana, ginhihinumdom hiya ngan gintagaan hin dungog hin mga Mehikano, ngan dadamo nga mga kakarsadahan ngan mga baranggay ha Mexico ginngaran ha iya dungog. Dida han tuig 1916 ginsalakay niya an Columbus, New Mexico, nga nagresulta han waray-magmalinamposon nga Panbalos nga Expedisyon nga pinamunoan ni Heneral John J. Pershing, nga waray makadakop kan Villa bisan pa man nga nagamit hira han gibag-ohi nga teknolohiya hadto nga panahon ngan usa ka tuig an ira paglinanat.


text:
Końskowola
An Końskowola usa nga barrio ha Timugan o Salatan-Sidlangan nga Polonya. Nahimutang ini ha butnga han Puławy ngan Lublin, harani ha Kurów, dida han Salog Kurówka. Amo ini an kapital hin bulag nga (gmina) ha sulod han Kondado han Puławy ngan han Lublin nga Voivodya. An populasyon hini 2188 nga molupyo (sumala hin impormasyon tikang han 2004).
Ngaran[igliwat | edit source]
It literal nga kahulogan hiton Końskowola amo an Pagbuot hin Kabayo, pero an ngaran hini tikang han Wola - usa nga klase hin baranggay o barrio, ngan han ngaran han tag-iya hini nga hi Jan z Konina (Jan Koniński, o Juan han Konin). An ngaran nga Konińskawola nasabtan nga tikang pa han tuig 1442.


text:
An Nederlandes o Países Bajos (ha Nederlandes: Nederland) usa nga nasod nga sakop han Ginhadi-an han Nederlandes. (ha Nederlandes: Koninkrijk der Nederlanden). Usa ini nga monarkiya konstitusyonal nga parlamentaryo nga demokrasya. Nahamutang an Nederlandes ha Kanawayan nga Europa, ngan ginsasapitan ini han Dagat Amihanan ha amihanan ngan katundan, han Belhika ha salatan, ngan Alemanya ha sinirangan. An kapital han nasod amo an Amsterdam ngan an lingkoranan han gobyerno amo An Haga (ha Nederlandes: Den Haag; Iningles The Hague; Kinatsila: La Haya).
An Netherlands agsob tawagon nga Holanda, pero diri ini ginagamit ha pormal kay an Amihanan ngan Salatan nga Olanda amo in duduha la han napulo kag duha han mga lalawigan hini (kitaan an terminolohiya han "Nederlandes"). An pulong nga Dutch gin-gagamit pagtawag han katawhan, han yinaknan, ngan bisan ano nga nahahanungod han Nederlandes.
An literal nga kahulogan han ngaran nga Nederlandes amo an Ubós nga mga Katunaan o Ubós nga mga Kanasoran.


text:
Metamorphosis
Metamorphosis, usa na biolohikal na proseso kun diin an hayop nagkakayaon pisikal na pagbag'o kahuman sa pag'anaka o pagpusa ngan tigda maliliwat an struktura han lawas pinaagi san pagtubo o pag'iba san cell. May'ada mga manananap, ampibyan, mollusc, crustacean, cnidaria, echinoderm ngan tunicate na nagme-metamorphosis, na nadungan sa pagbag'o san kanya habitat ngan behavior o batasan.
Metamorphosis han mananap[igliwat | edit source]
Natanan na mananap ilarum sa Pterygota nagkakamay'ada pagbag'o ha porma, pamanit ngan pisikal na anyo o metamorphosis, tikang san pagkabata ngadto san kaarug. Ini na mga mananap pwede magkamay'ada hemimetabolous development, ngan maagi san ginsesering na diri tangpus o partial na metamorphosis, ug magkamay'ada naman holometabolous development, na naagi naman san kompleto na metamorphosis, kaapi na an pagiging pupa o resting stage kahuman san pagigiging larva ngan ngadto sa kaarug o adult na porma.[1]
Mga Kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ Gullan, P. J. & Cranston, P. S. 6.2 Life History Patterns and Phases in The Insects: An Outline of Entomology. pp. 143-153. 2005 by Blackwell Publishing


text:
Eduardo Makabenta, Sr.
Hi Eduardo Makabenta (tinawag gihapon nga Eduardo Makabenta, Sr. agod madistinggwir ini hiya tikang han iya anak nga sugad gihapon an ngaran) usa nga manunurat ha Binisaya nga Winaray. Usa hiya nga Kalgaranon.
Naggradwar hiya ha kolehiya tikang ha Liceo de Manila ngan sunod nakatapos hiya hin Balaod ha Leyte Colleges. Kilalado hiya nga sikat nga manunurat ha Winaray nga Binisaya. Api nga unob hiya han Sanghiran san Binisaya ngan ginsurat niya an siday nga Un Dia Sobre El Mar, nga buot sidngon "Usa ka Adlaw ha Kadagatan" ngan ini ginmantala dida han 1920.


text:
Mangarabay
Ha fonetika, an mangarabay[1][2] usa nga tunog ha yakan nga ginluluwas hin bug-os nga pagsira o pagsira-hin-bahin han igbaw nga trakto vocal, nga diin iton igbaw nga trakto vokal amo an kabahin nga igbaw han larynx. Tinatawag ini nga consonante ha Kinatsila ngan consonant ha Iningles.
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ Vicente I. de Veyra "Ortograpiya Han Binisaya". Bahin nga kinuha tikang han Mga Lagda Han Pagsurat Han Aton Pinulongan ni Vicente I. de Veyra nga ginmantala dida han Kandabao: Essays of Waray Language, Literature and Culture. Tacloban City:Divine Word University Publications. Gin-editar ni Gregorio Luangco.
- ↑ Agustin El O'Mora "Kasurat diri Sinukol". Ginmantala dida han Kandabao: Essays of Waray Language, Literature and Culture. Tacloban City:Divine Word University Publications. Gin-editar ni Gregorio Luangco.


text:
Amihanan nga Korea
Iton Amihanan nga Korea o Amihan nga Korea o Corea del Norte, (ha Iningles: North Korea ngan ha Koreano: 조선민주주의인민공화국; hanja: 朝鮮民主主義人民共和國; Chosŏn Minjujuŭi Inmin Konghwaguk) nga ha opisyal nga pagtawag Demokratiko nga Republika han Katawhan han Korea (Koreano: Chosŏn Minjujuŭi Inmin Konghwaguk; hangul: 조선민주주의인민공화국; hanja: 朝鮮民主主義人民共和國), usa nga nasod ha Sidlangan Asia, nga naglalakip hiton amihanan nga tunga han Koreano nga Peninsula. Iton mga Amihanan-nga-Koreano ha kasagaran natawag hit ira nasod nga Pukchosŏn (북조선, "Amihanan nga Chosŏn").
Mga administratibo nga pagbahin-bahin[igliwat | edit source]
Mga dagko nga syudad[igliwat | edit source]


text:
Phetsarath
Hi Prinsipe Phetsarath Rattanavongsa amo an primer ministro han Laos tikang han 1942 tubtob 1945, ngan amo an syahan ngan kataposan nga bise-hadi han Ginhadi-an han Laos.
Hi Phetsarath natawo han Enero 19 1890 ha Louang Phrabang, nga ika-duha nga anak nga lalaki ni Oupahat Bounkhong ngan han iya ika-duha nga asawa, hi Prinsesa Thongsy. Usa han iya mga manghod nga bugto amo hi Souvanna Phouma. An kan Bounkong ika-napulo-kag-usa (o ika-onse) nga asawa amo an nanay ni Souphanouvong. Hi Phetsarath didto nag-aram han kononyal nga Lycee Chasseloup Laubat ha Saigon ngan nagpadayon dida han 1905 ngadto ha Lycee Montaigne ngan ha Ecole des Affaires Coloniales ha Paris. Binmalik hiya ha Laos han 1912, nag-asawa kan Prinsesa Nhin Kham Venne han 1913, ngan nagtikang patrabaho komo manhuhubad o interpreter para han iya amay.
Han 1914, naging clerk hiya didto han Opisya han gobernador Franses ha Vientiane. Katapos hin duha ka tuig, ginpahataas an iya ranggo ngadto hin asistant-secretary ngadto han Franses nga gobernador. Han 1919 gintagaan hiya han titulo nga Somdeth Chao Ratsaphakhinay, in titulo nga kanan iya amay ngan usa han mga gihataasi nga mga ranggo han nasod. Hadto gihapon nga tuig, hiya an ginhimo nga Direktor han mga Katukiban Indigena (o Director of Indigenous Affairs) han Laos ha ilarom han Franses nga gobernador.
Komo kataposan nga oupahat han nasod, nahimo hiya nga kilado nga tawo han moderno nga Laos. Hiya an nagtukod han sistema han mga ranggo ngan titulo han serbisyo sibil, an promotion ngan pension plan, ngan naghimo hin Lao nga asamblea hin pangunsulta, nag-reorganisa han Conseho hin Pagsagdon han hadi. Hi Phetsarath nagreorganisa han sistema administratiba han kapadi-an nga Buddhist, ngan nagtukod hin sistema hin mga iskwelahan para hin pagtutdo han mga mongha han yinaknan nga Pali. Ginhimo niya an Institute han Balaod ngan Pagdumara agod magtutdo hin mga entry level o mga nagtitikang pala nga mga opisyal (Samien) nga mapadayon hin haruhataas nga ranggo komo Phouxouei, Chao Meuang, ug Chao Khoueng ha pagsunod. Nagtukod hi Phetsarath hin mga surundon hin mga pagpremyo, pag-reassign, ngan pagpadukwag hin mga angay nga mga sibil nga mga empleado, ngan naghimo hiya han sistema judicial, upod an mga kodigo sibil ug kodigo penal. Hi Phetsarath nagkamay-ada hin dominante nga papel ha politika han Lao ugsa ngan katapos han pag-okupar han mga Hapon. Hiya an namuno han movimiento nga Lao Issara, ug damo an iya ginhimo agod ma-modernisar an Laos.
Kinmadto hiya ha Thailand han 1946 agod mamuno han Lao Issara nga gobyerno-ha-exile. Han Marso 1957, binmalik hiya ha Vientiane nga diin nakakarawat hiya hin malipayon nga pagpa-uswag. Han Abril 10 1957, kinmadto hiya ha Luang Prabang pinaagi hin kotse ngan ginpa-uswag hiya hin damo nga katawhan hin mga ordinaryo nga tawo, mga opisyales han gobyerno, ug mga miyembro han pulis ug kasundalohan. Han Abril 16 binmisita hiya kan Hadi Sisavang Vong ug ginbalik ha iya an iya una nga titulo nga oupahat han Ginhadi-an han Laos. Han Disyembre 1957 binmisita hiya ha Samneua ngan Phongsaly nga diin hi Souphanouvong ha simbolo naghalad han pag-uli han mga duha nga probinsya han Pathet Lao balik ngadto han Ginhadi-an han Laos.
Iginhatag ha iya in opisyal nga urukyan han gobyerno ha Vientiane, pero nagpili hiya nga didto umukoy han iya villa, haXieng Keo, ha Luang Phrabang upod han iya Thai nga kapadis, nga hi Mom Aphiphorn. Ha mga una nga parte han Oktubre 1959 an Gobyerno Phoui Sananikone nagdesidir paggamit han opisyal nga urukyan ni Phetsarath ha Vientiane nga amo an bag-o nga opisina han primer ministro. Ira gin-vacate an edifisyo ngan ginpadara an mga butang niya pinaagi hin barko ngadto ha Luang Prabang, nga tungod hini nahiubos hiya hin duro. Han Oktubre 14 1959 hi Phetsarath gindara nga masakit ngadto han hospital, tungod hin duro nga brain hemmorage. Gin-operahan hiya hin Franses nga doktor, pero urhi o atrasado na nga daan. Waray na hi Phetsarath magmata ngan namatay hiya ha idad nga 69.
Tungod kay popular hiya ngan tungod kay may pagtuo nga mayda niya gahom nga saksit--damo nga mga Lao nambubutang han litrato ni Phetsarath ha ira mga balay.


text:
Katundan Alemanya
An Katundan Alemanya (Inaleman: Westdeutschland) amo an impormal nga natondanan nga ngaran han Republika Pederal han Alemanya (Inaleman: Bundesrepublik Deutschland) ha panahon han kabutngaan han iya pagtukod ha Mayo 1949 kutob ha Utro nga Pag-urusa han Alemanya han Oktubre 1990, kun diin natumba an Sinirangan nga Alemanya ngan an lilima nga mga estado han teritoryo binmulig ha Republika Pederal han Alemanya, ginhumanan an labaw ha 40-ka-tuig nga pagburublag han Alemanya ngan Berlin.


text:
Alajuela, Alajuela
An Alajuela amo an kapital nga syudad han lalawigan han Alajuela ha Costa Rica. Amo liwat ini an ngaran han distrito nga naglalakip han syudad. An Alajuela amo liwat an kapital para han kanton han Alajuela, nga darudako pa kaysa han distrito. Amo ini an lugar nga natawhan ni Juan Santamaría, an nasodnon nga bayani han Costa Rica. An Luparan Panlangyaw han Juan Santamaría, an main nga aeropuerto o luparan nga nagsisirbe han Costa Rica (IATA: SJO / ICAO: MROC), nahamutang hin mga 3 ka kilomtro ha salatan han syudad.


text:
Oda Nobunaga
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Hi Oda Nobunaga (ha Hinapon: 織田 信長 Oda Nobunaga, Hunyo 23, 1534–Hunyo 21, 1582) usa nga importante nga daimyo dida han Sengoku nga panahon han kaagi ngan kasaysayan han Hapon. Anak hiya ni Oda Nobuhide, usa nga menor nga warlord mga mayda gamay nga mga tinatag-iyahan nga katunaan ha Owari nga probinsya. Usa nga kinabuhi hin nagpipinadayon nga conquista militar an kinabuhi ni Nobunaga, nga ha urhe nagresulta han pagconquista han kadam-an nga bahin han Hapon ugsa han iya kamatayon dida han 1582.


text:
Cataluña
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Kinatsila nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An Catalunya (an ngaran ha Kinatalan) o Cataluña (an ngaran ha Kinatsila) nga ha Aranes Catalonha; Ininglis: Catalonia; nga puyde liwat igsurat ha Winaray nga Katalunya, usa nga komunidad autonoma han Espanya nga nahamutang ha dumagsaan nga dapit han Península Ibérica ngan nahimo ini han mga lalawigan o probinsya han Barcelona, Girona, Lleida ngan Tarragona. Na-okupa ini hin teritoryo nga mga 32,000 km² nga ginsasapitan ini ha amihanan han Francia (Mediodía-Pirineos ngan Languedoc-Rosellón) ngan Andorra, hn Dagat Mediterraneo ha sidlangan nga diin mayda ini labnasan hin mga 580 ka kilometro. Ginsasapitan ini ha salatan han Comunidad Valenciana (Castellón), ngan ha katundan, ginsasapitan ini han Aragón (Zaragoza, Teruel ngan Huesca). Nahamutang an Catalunya hin estratehika nga kamutangan nga naghahatag hin kaupayan nga pagkadugtong han mga teritoryo han natutubigan nga patag han Mediterraneo ngan han kontinental nga Europa. An kapital han Catalunya amo an syudad han Barcelona.
Ha Catalan nga teritoryo mayda naukoy ha yana nga mga 7,364,078 ka persona[1] hin mga 946 ka munisipyo nga diin 63 mayda labaw hin 20,000 ka molupyo (nga diin naukoy in mga 70 ka porsyento han Catalanan nga katawhan). Duha nga ikatulo nga bahin han katawhan naukoy ha Rehiyon Metropolitana han Barcelona. Ini usa nga teritoryo nga denso ngan hataas nga na-industriyalisado, namumuno hini nga sektor ha Espanya tikang han siglo XIX ngan an ekonomiya hini amo an pinaka-importante ha mga komunidad autonoma, nga na-henerar hin 18,7% han PIB/GDP han Espanya,[2] ngan amo an ika-upat ha PIB per cápita, sunod han País Vasco, Navarra ngan Comunidad de Madrid.
An Catalunya dida han Butnga nag Panahon usa han mga prinsipal nga teritoryo han Corona de Aragón. Upod han pag-ubos han Corona nag-ubos liwat an Catalunya, nga diin waray ini makabalik tubtob han pag-industrialisar. An kaagi hini ngan an yinaknan hini gintatagad nga birilhon han mga molupyo hini ngan para hin kadam-an amo an basehan han ira identidad kolektiba.
Mga reperensya[igliwat | edit source]
- ↑ Avance del Padrón Municipal a 1 de enero de 2008, Instituto Nacional de Estadística
- ↑ Instituto Nacional de Estadística, Contabilidad Regional de España (principales resultados) Estructura porcentual del PIB a precios de mercado, según dato a fecha de 2007


text:
TACLOBAN CITY, Leyte, April 23 (PIA) – An kanan gobyerno buhatan han Government Service and Insurance System (GSIS) in naghatag home emergency loan program (HELP) ha mga GSIS members nga na-ukoy kon na-trabaho ha Mahaplag, Leyte ngan Santa Rita, Samar.
An mga miembro han GSIS nga aada han nasabi nga mga lugar in mahihimo na mag apply han programa nga HELP tubtub ika 30 han Abril. An HELP, in usa la nga special loan program, nga makakabulig ha mga GSIS members nga upayon an ira mga balay ha komunidad nga ginduro pagwakay han super-typhoon “Yolanda.”
Ha nasabi nga programa, an maximum loan in depende han kai-iha han ira serbisyo.
Para han mga ubos pa hin lima ka tuig an serbisyo, mahihimo hira humuram hin P30,000; samtang an serbisyo nga umabot na hin lima ka tuig ugaring ubos hin diyes anyos in mahihimo humuram hin P100,000.
An mga miembro nga nagserbisyo na han gobyerno hin diyes anyos kon sobra in mahihihimo na mag huram hin P200,000. An utang in mahihimo bayaran hin 10 anyos nga may interes nga sayes porsyento.
Kinahanglan an pag-approve han kanan ahensya authorized officer (AAO) aber maproseso an loan.
Segun han GSIS an HELP in baton han kanan Presidente mando ha government agencies nga tagan hin igo nga financial support an mga Yolanda victims aber upayon an ira mga balay ngan makapagpadayon han ira pakabuhi ngan iba pa nga pangita.
An HELP in usa han kanan GSIS programa nga mabulig ha Yolanda victims. An iba pa, amo an paghatag hin six-month loan moratorium para han miembro ngan pensioners nga nakadto han duro an epekto; an usa nga enhanced emergency loan nga may higher credit limit hin P40,000 para han miembros nga may outstanding emergency loan balance; ngan para han syahan nga pensioners’ emergency loan nga nakantidad hin P20,000.
Usa nga surok han GSIS in nagsumat han Philippine Information Agency ngan an Board of Trustees in nag-aprubar na han extension han loans moratorium tubtub Nobyembre yana nga tuig, imbes nga unom ka bulan nga una nga ginpasamwak. Mapadara daw hira hin official emails/ notices sunod nga semana. (PIA 8)(trans: PIA 8-Samar/nbq)
http://news.pia.gov.ph/index.php?article=1141398054809


text:
An Polonya (ha Kinatsila: Polonia, ha Iningles: Poland, ha Polako: Polska) usa nga nasod nga nahamutang ha Butnga nga Europa, ha butnga han Alemanya ha katundan, han Republika Tseka ngan Eslovakya ha salatan, Ukranya ngan Bielorrusya ha sinirangan, ngan han Dagat Baltic, Lituanya, ngan Rusya (pinaagi han Kaliningrad Oblast exclave) ha amihanan. Iton Polonya nagsasaro hin katubtoban ha kadagatan upod han Dinamarka ha Dagat Baltic. Warsovya an kapital han nasod. An Polonya nagin api han Unyon Europeo tikang han Mayo 1 2004.
An estado Polako gintukod hin sobra 1,000 ka tuig hadto ha ilarom han Dinastiya Piast, ngan nakaabot han bulawanon nga panahon dida han harani han kataposan han ika-16 nga siglo ha ilarom han Dinastiya Jagielloniano, han panahon nga an Polonya usa han mga gidako-i, girikohi, ngan pinakagamhanan nga mga nasod ha Europa. Han 1791 an Sejm han Polako-Lituano nga Mankomunidad nagpailarom han Batakan-Balaod han Mayo 3 o Konstitusyon han Mayo 3, an syahan nga moderno nga nakodipikar nga konstitusyon, ngan ikaduha ha kalibotan sunod han Konstitusyon han Estados Unidos. Waray la mag-iha nga nagsunod, an nasod nawara katapos han pagbahin-bahin hini han mga hagrani nga nasod nga amo an Rusya, Austrya, ngan Prusya. Nahibalik an paglugaring hini dida han 1918 han pagkatapos han Syahan nga Pankalibotan nga Gyera komo an Ikaduha nga Republika Polaka. Pagkatapos han Ikaduha nga Pankalibotan nga Gyera nahimo ini nga komunista nga satellite nga estado han Unyon Sovietika nga tinatawag nga Republika han Katawhan han Polonya. Han 1989 an syahan nga gawasnon-hin-bahin nga mga pinili-ay han kaagi han Polonya katapos han Gyera Pankalibotan II nagtapos han Solidaridad (Solidarność) nga pakigbisog para hin kagawasan ngan nagresulta han kapirde han mga namumuno nga komunista han Polonya. An yana nga Ikatulo nga Republika Polaka gintukod, ngan ginsundan pagkatapos hin pira ka tuig han pagsurat hin bag-o nga konstitusyon dida han 1997. Han 1999 an Polonya nag-accede ha NATO, ngan han 2004 inmapi ini han Unyon Europeo.
Ha opisyal nga pagtawag, iton nasod kilalado nga Republika han Polonya, ha Polako Rzeczpospolita Polska. An pulong nga Rzeczpospolita amo an ngaran ha kaagi ngan kasaysayan nga padayon an paggamit tikang han ika-16 nga siglo dida han Polako-Lithuanian nga Mancomunidad, nga usa nga pinili-ay nga monarkiya. An pulong nga Rzeczpospolita puyde mangahulogan nga "mancomunidad" o commonwealth o puyde gihapon "republika", samtang an kahubad ngadto ha Polako han pulong nga "republika", republika. Dida han pamuno han komunista tikang han 1952 tubtob 1989 an opisyal nga ngaran han nasod amo an Republika han Katawhan han Polonya (Polska Rzeczpospolita Ludowa), nga amo la an panahon nga waray gamita an opisyal nga pagtawag tikang ha kaagi ngan kasaysayan.
Mga kasariganEdit


text:
Bolivia
An Bolivia (nga an opisyal nga pagtawag Plurinasyonal nga Estado han Bolivia[12][13] (Quechua: Bulivya Mamallaqta, Kinatsila: Estado Plurinacional de Bolivia, IPA: [esˈtaðo pluɾinasjoˈnal de BoˈliBja] Aymara: "Wuliwya Suyu"), usa nga ginpalibutan hin tuna nga nasod ha butnga nga Salatan nga America. Amo ini an gipobrihi o gikablasi nga nasod ha Salatan nga Amerika. Ginsasapitan ini han Brasil ha amihanan ngan ha sinirangan, han Paraguay ngan Argentina ha salatan, han Chile ha habagatan o salatan-katundan, ngan han Peru ha katundan.
Ugsa han Europeo nga pagkolonisar, an Andeano nga rehiyon han Bolivia kabahin han Imperyo Inca – an gidako-i nga estado han Ugsa-kan-Colon nga Amerika. An Imperyo Espanyol naglupig han rehiyon dida han ika-16 nga siglo. Han dako nga bahin han panahon han pagkolonisar han Espanyol, ini nga teritoryo gintawag nga Igbaw nga Peru ngan ilarom ini han Virreinato han Peru, nga naglakip han kadam-an han mga kolonya han Espanya ha Salatan nga Amerika. Katapos han pagpasamwak hin paglugaring han 1809, nagsunod in 16 ka tuig hin panggubat o gyera ugsa han pagtukod han Republika, nga ginngaran ha dungog ni Simón Bolívar, han 6 han Agosto 1825. Nag-agi an Bolivia hin mga panahon hin instabilidad ha politika, mga diktadura ngan mga kakurian ha ekonomiya.
An Bolivia usa nga demokratiko nga republika nga ginbahin ngadto hin siyam nga mga departamento. An heyograpiya hini nagkakadirudilain tikang han mga bugkid han Andes ha Katundan, ngadto han Sinirangan nga mga Ubos-nga-Katunaan, nga nahamutang ha Amazon nga Basin. Usa ini nga nagpapadukwag nga nasod, nga mayda Namumutnga nga Human Development Index nga score, ngan hin nivel hin pagkakablas nga mga 60%. An dagko nga mga buruhaton ha ekonomiya hini naglakakip han pag-uma, forestry, panagat, pagmina, ngan paghimo hin mga butang sugad hin mga textile, mga panapton, mga gin-refine nga mga metal, ngan hin refined petroleum. Damo hin mineral an Bolivia, labi na ha tin.
An populasyon han Bolivia, nga ginbanabana ha 10 ka milyon o 10 ka ribo, multietniko, nga naglakakip hin mga Amerindyo, Mestizo, Europeo, ngan mga Afrikano. An pinulongan nga ginagamit hin kasagaran Kinatsila, bisan man kon an Aymara ngan an Quechua nga mga pinulongan agsob gihapon gamiton ngan ini nga tulo, pati in 34 nga iba pa nga mga tuminongnong nga pinulongan opisyal. An damo nga ihap in dirudilain nga mga kultura ha sakob han Bolivia nagpadako ha pagkadirudilain ha arte, panluto, literatura ngan musika.
Etimolohiya[igliwat | edit source]
Ginngaranan an Bolivia ha dungog ni Simón Bolívar, usa nga manguna dida han Espanyol nga Amerika nga mga gyera hin panlugaring.[14] Hi Antonio José de Sucre ginpapili ni Bolívar nga mag-angkon han Igbaw nga Peru (an yana-nga-adlaw nga Bolivia) ha ilarom han bag-o nga Republika han Peru, o kundi man paghiusa han Naghiusa nga mga Lalawigan han Rio de la Plata, o pagdeklara nga formal hin paglugaring tikang han Virreinato han Peru nga nagdominar han dako nga bahin han rehiyon. Pinmili hi Sucre nga maghimo hin bag-o nga nasod, ngan, ha pagbulig han mga lokal nga katawhan, ginngaranan ini ha dungog ni Simón Bolívar.[15]
Kundi, an orihinal nga ngaran han bag-o nga nasod Republika han Bolívar. An ngaran waray anay magbalhin ngadto hin Bolivia tubtob hin pira ka adlaw ha urhe nga diin hi konggresista Manuel Martín Cruz nagproponer: "Kon tikang kan Romulus an Roma, tikang kan Bolívar an Bolivia" (Kinatsila: Si de Rómulo Roma, de Bolívar Bolivia). Kinmagat an ngaran ngan gin-aprobahan ini han Republika dida han 3 han Oktubre 1825.[16]
Han 2009, in bag-o nga konstitusyon nagbalhin han ngaran han nasod tikang han "Republic of Bolivia" ngadto han "Plurinasyonal nga Estado han Bolivia" ha pagkilala han multi-etniko nga kinaiha han nasod ngan han ginpahitaas nga kamutang han mga tuminongnong ngan lumad nga katawhan han Bolivia ha ilarom han bag-o nga konstitusyon.[17][18][19]
Teritoryal nga pag-organisa[igliwat | edit source]
An Bolivia ginbahin ngadto hin 9 nga mga departamento, 112 nga mga probinsya, 327 nga mga munisipyo ngan 1,384 nga mga kanton (cantón), nga nakakuha hin dako nga autonomiya ha ilarom han Balaod hin Desentralisasyon (ha Kinasila: Ley de Descentralización Administrativa) han 1995.
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ An Artikulo 6, seksyon II han bag-o nga konstitusyon han Bolivian constitution nagtukod han Wiphala nga amo an nasodnon nga tigaman han Bolivia (upod han bandera, nasodnon nga awit ngan eskudo). Kitaa an "Bandera indígena boliviana es incluida como símbolo patrio en nueva Constitución", Oktubre 21, 2008, United Press International.
- ↑ "Artículo 6. I. Sucre es la Capital de Bolivia." (Article 6. I. An Sucre amo an ulohan han Bolivia.) Constitution of Bolivia
- ↑ CIA - The World Factbook
- ↑ CIA - The World Factbook
- ↑ Bolivian Constitution, Article 5-I: Son idiomas oficiales del Estado el castellano y todos los idiomas de las naciones y pueblos indígena originario campesinos, que son el aymara, araona, baure, bésiro, canichana, cavineño, cayubaba, chácobo, chimán, ese ejja, Guaraní, guarasu'we, guarayu, itonama, leco, machajuyai-kallawaya, machineri, maropa, mojeño-trinitario, mojeño-ignaciano, moré, mosetén, movima, pacawara, puquina, quechua, sirionó, tacana, tapieté, toromona, uru-chipaya, weenhayek, yawanawa, yuki, yuracaré y zamuco.
- ↑ Kids Encyclopedia. Kids.britannica.com: (8 February 2009). Ginkità dida han 30 han Agosto 2010.
- ↑ The World Factbook – Bolivia. CIA. Ginkità dida han 30 han Marso 2010.
- ↑ Bolivia. World Gazetteer. ginhipos tikang ha an orihinal dida han 19 January 2013 Ginkità dida han 7 January 2010.
- ↑ 9.0 9.1 9.2 9.3 Bolivia. International Monetary Fund. Ginkità dida han 21 han Abril 2011.
- ↑ Distribution of family income – Gini index. The World Factbook. CIA. Ginkità dida han 1 han Septyembre 2009.
- ↑ Human Development Report 2010. United Nations: (2010). Ginkità dida han 5 han Nobyembre 2010.
- ↑ WHO | Bolivia (Plurinational State of). Who.int: (11 han Mayo 2010). Ginkità dida han 30 han Agosto 2010.
- ↑ UNdata | country profile | Bolivia (Plurinational State of). United Nations: (14 han Nobyembre 1945). Ginkità dida han 30 han agosto 2010.
- ↑ Simón Bolívar Salem Press
- ↑ 6 de Agosto: Independencia de Bolivia
- ↑ [1] What countries are named after individuals or families?
- ↑ Morales highly favoured for re-election in Bolivia Truth Out/Associated Press 6 December [2009
- ↑ Can Bolivia’s indigenous groups dance in harmony? BBC 10 June 2010
- ↑ Bolivia poll won’t end opposition BBC 24 January 2009


text:
Arté
An arté[1] amo an tawag hin dirudilain nga mga buruhaton ngan mga butang, ngan puyde ini gamiton pagtawag hin bisan ano o ngatanan han mga sinisiring nga the arts o mga arte, upod an musika, literatura ngan iba pa nga mga porma. Agsob ini nga pulong gamiton ha pagtawag han sinisiring nga mga arte visual, upod han mga media han pintura, iskultura, ngan paghimmo hin mga print. An aestetiko amo an sanga ha pilosopiya nga nananunugod hiton arte.
Ha kasahiran, an arte usa nga produkto han buruhaton han katawhan, nga ginhihimo agod ma-stimulate an mga panhunahuna ngan pag-abat; pinaagi hin pagpahayag hin mga pinamati ngan/o kondi man mga idea. Gawas hini nga pamahayag, waray ginkakasabot nga kahubad han arte, kay mahin-iya an pagdelinear han mga katubtuban han "arte".
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ Abuyen, Tomas A. Diksyunaryo Waray-Waray [Visaya] English-Tagalog. Kalayaan Press Mktg. Ent., Inc. Quezon City. Tuig 2000. ISBN 971-08-6050-X. Pakli Ihap 18.


text:
Asin
Asin (Iningles:Salt) (Pambansa:Asin) , in uska molekula nga sodium chloride NACl nakukuha ini ha tubig dagat pina-agi hit pag eliminar han tubig, ka eliminar han tubig mapabilin an asin. Ini in kinahanglanon ha kinabuhi han mga hayop ha taragudti nga kadamo, pero nakakaraot ha mga hayup ngan mga tanum kon nasobra. Ini in usa ha gidadaani ngan gingiginamit nga panakot ha pagkaun.
Asin (Iningles:Salt) (Pambansa:Asin) (Cebuano:Asin) uska molekula nga pag-urusa han atomiko Sodyum (Na) ngan Klorin (Cl) (SodyumChloride); diri matam-is, diri maharang, diri maaslum, diri mapait (Pambansa: Maalat). Ini in uska karaonon u guin sasagul ha irimnun u pagkaun


text:
La Union
- It "La Union," nga waray tigaman nga "o," amo an probinsya ha Pilipinas. Para hin mga lugar ha Latin America ngan Espanya, kitaa an La Unión.
An lalawigan han La Union usa nga lalawigan han Pilipinas nga nahimutang ha Ilocos nga Rehiyon ha Luzon. An kapital hini amo an Syudad han San Fernando ngan ginsasapitan ini han Ilocos Sur ha amihanan, han Benguet ha sidlangan, ngan han Pangasinan ha salatan. Ha katundan han La Union amo an Dagat Salatan Tsina.
Sulod
Heyograpiya[igliwat | edit source]
Politikal[igliwat | edit source]
An La Union ginbahin ngadto hin napulo kag siyam (19) nga mga bungto ngan usa (1) nga syudad.
Syudad[igliwat | edit source]
Mga Bungto[igliwat | edit source]
Pisikal[igliwat | edit source]
Sugad han kaurugan nga mga dapit han rehiyon, it lalawigan nahamutnga han Cordillera nga kabugkiran ha sidlangan ngan han Dagat Salatan Tsina ha katundan.
Kaagi[igliwat | edit source]
Nahimo an lalawigan han La Union, (tikang han la unión nga nangangahulogan nga "an paghiusa" o "an nahiusa" ha Kinatsila) han tuig 1850, dida han pagtirok han gobyerno han mga salatan nga bungto han Ilocos Sur, han amihanan nga mga bungto han Pangasinan,ngan han salatan nga bungto han Benguet ha sidlangan.


text:
Kabisay-an
An Kabisay-an (o Kabisaya-an; ha ortograpiya han Sanghiran san Binisaya: Kabisay'an o Kabisayaan; Kinatsila: Bisayas; Ininglis: Visayas) ngaran han mga rehiyon nga nahamutangan ha butnga o sentral nga bahin han Pilipinas. Inin nga rehiyon ginngaranan nga Kabisay-an o mga Bisaya kay an mga kultura ngan yinaknan han mga taga-dinhe, sinisiring nga Bisaya. Iton Iningles nga pulong nga Visayas nangangahulogan la nga mga rehiyon ug isla han Kabisay-an samtang an pulong nga Kabisay-an ha Binisaya, nangangahulogan gihapon han mga tawo ug kultura han mga Bisaya. An mga lumad nga yinaknan han Kabisay-an tinatawag nga mga Binisaya.
An mga gidagko-i nga isla o puro ha Kabisay-an amo an:
Sulod
- 1 Mga Rehiyon Politikal
- 2 Mga Bisaya nga Lalawigan ngan Rehiyon nga Gawas han Kabisay-an
- 3 Mga Binisaya
- 4 Kasaysayan han Kabisay-an
- 5 Ekonomiya han Kabisay-an
Mga Rehiyon Politikal[igliwat | edit source]
Tulo an rehiyon nga mabibilngan ha Kabisay-an. Amo ini an mga probinsya o lalawigan nga sakop hiton mga rehiyon ha Kabisay-an.
Katundan nga Kabisay-an (Rehiyon VI)[igliwat | edit source]
Butnga nga Kabisay-an (Rehiyon VII)[igliwat | edit source]
Sinirangan nga Kabisay-an (Rehiyon VIII)[igliwat | edit source]
Mga Bisaya nga Lalawigan ngan Rehiyon nga Gawas han Kabisay-an[igliwat | edit source]
Mga Lalawigan ha Luzon nga Binisaya an yinaknan[igliwat | edit source]
Inin nga mga lalawigan api han Luzon ha politika kondi an ira mga kultura ngan yinaknan Bisaya.
Dugang pa hini, an mga yinaknan han Sorsogon kuno mga Binisaya gihapon nga yinaknan. Kondi mayda mga lingguwista nga an ira pagtratar han mga yinaknan nga Sorsoganon nga mga Bisakol (sagol han Binisaya ngan Bikol)
Mga Lalawigan ha Mindanao nga Binisaya an mga yinaknan[igliwat | edit source]
Mga Binisaya[igliwat | edit source]
Damo an mga yinaknan nga Binisaya. Mayda mga Binisaya nga amo iton yakan ha Kabisay-an ngan mayda mga Binisaya nga lumad nga yinaknan ha gawas han Kabisay-an. Diri pa ini kumpleto nga lista
Mga Binisaya ha Kabisay-an[igliwat | edit source]
- Akeanon (Aklanon)
- Caluyanon
- Cuyonon
- Malaynon
- Hiligaynon
- Kinaray-a
- Onhan
- Poroanon
- Sinugboanon (Cebuano)
- Winaray
Mga Binisaya ha gawas han Kabisay-an[igliwat | edit source]
Ini nga mga yinaknan o pinulongan, lumad ha gawas han Kabisay-an kondi mga Binisaya nga yinaknan gihapon ini.
†An yinaknan nga Tausug ginklasipika nga Binisaya nga yinaknan kondi an mga Tausug diri hira natawag hit ira kalugaringon nga mga Bisaya.
Kasaysayan han Kabisay-an[igliwat | edit source]
Ekonomiya han Kabisay-an[igliwat | edit source]


text:
Baybay
An Baybay usa nga syudad ha lalawigan han Leyte ha Sinirangan nga Kabisay-an nga rehiyon han Kabisay-an ha Pilipinas. Sumala han 2000 census, mayda ini populasyon nga 95,630 ka tawo ha 19,517 nga panimalay.
Mga baranggay[igliwat | edit source]
An Baybay ginbahin ngadto hin kasiaman kag duha (92) nga baranggay.
Kaagi ngan kasaysayan[igliwat | edit source]
An Baybay nahimo nga syudad dida han tuig 2007. Nahinabo ini katapos han pagkahimo nga balaod han Buhat han Republika No. 9389 o Republic Act No. 9389 nga nagbalhin han Baybay tikang hin bungto ngadto hin syudad. Ginratipika ini han mga bungtohanon han Baybay dida hin plebisito nga ginhimo dida han Hunyo 16, 2007. Kondi, nawara an pagkasyudad hini upod hin 15 nga iba nga mga syudad, katapos han paghatag han Korte Suprema han Pilipinas hin petisyon nga gindara han Liga hin mga Syudad han Pilipinas, ngan nagdeklara nga an balaod nga naghimo hin syudad (RA 9394) nga nagtugot han bungto nga magin syudad, nga natalapas han Batakan-Balaod. An mga nasabi nga syudad, siring han korte, waray kuno makatuman han mga panginahanglanon agod magin syudad ini.[1]


text:
Bohdan Khmelnytsky
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Hi Bohdan Zynovii Mykhailovych Khmel'nyts'kyi (Ukranyano: БorдaH ЗиHoBiй MиxaйлoBич XMeлbHицbkий, nga agsob igsurat ha Linatin nga mga letra nga Khmelnytsky; kilalado ha Polako nga Bohdan Zenobi Chmielnicki; ha Ruso nga БorдáH XMeлbHи́цkий, ginsurat ha Linatin nga letra nga Bogdan Khmelnitsky) (natawo ca. 1595 — namatay Agosto 6, 1657) usa nga hetman han Zaporozhianhon nga Cosaco nga Hetmanado han Ukranya. Hiya an namuno han rebelyon patok han Polako-Lituanyano nga Mancomunidad nga mga magnate (1648 – 1654) nga an panuyo amo an pagtukod hin naglulugaring nga Cosaco nga estado. Han 1654 nakighimo hiya han Tratado han Pereyaslav upod han Tsardom han Russia, nga nagresulta han kawara han soberenya han Ukranya, syahan dida han Ruso nga Imperyo ngan ha sunod dida han Unyon Sovyetika.


text:
Guyane
An Guyane (tawag ha Ininglis: French Guiana; Kinatsila ngan daan nga Winaray: Guyana Francesa; alternatibo nga kasurat ha Winaray: Guyana Fransesa) amo an usa ka departamento ha tabok-han-dagat ngan rehiyon ha nasod han Fransya. An prefektura o kapital hini amo an Cayenne.
An opisyal nga ngaran ha Frinanses Guyane kundi ha kadaan nga kagamit, gindugngan ini han adhetibo nga française. Ini nga daan nga kagamit tikang han kolonyal nga panahon nga diin tulo an lugar nga tinatawag nga Guyana o Guyane kon ha Frinanses. Ini nga tulo nga lugar amo an sinisiring nga Guyana (Guyana Britanika), Surinam (Guyana neerlandesa) ngan an Guyana Fransesa nga amo yana an departamento han Guyane.
Mga pagbahinbahin ha pagdumara[igliwat | edit source]
An Guyane ginbahin ngadto hin 2 ka mga arrondissement, mga 19 ka mga kanton (waray ginpakita dinhe), ngan 22 ka mga komyun:
Mga kasarigan[igliwat | edit source]