text:
Benito Juárez
Hi Benito Juárez (21 Marso 1806 – 18 Hulyo 1872) natawo nga Benito Pablo Juárez García, in uska Mehikano nga abogado ngan politiko nga natikang ha Oaxaca. Hiya in nagserbi hin lima nga termino komo mangulo han Mehiko: 1858-1861 komo interim, ngan ha mga sinmunod: 1861–1865, 1865–1867, 1867–1871 nand 1871–1872. Inmato hiya han pagokupar han mga Franses ha Mehiko, ginpatalsik an Ikaduha nga Imperyo Mehikano, ginbalik an pagigin Republika, ngan gingamit an liberal nga buhat para igmodernisa an nasod.


c: text/html

text:
Papa Pío VIII
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Hi Papa Pío VIII (Nobyembre 20, 1761 – Disyembre 1, 1830), natawo nga Francesco Saverio Castiglioni, amo an Papa han Simbahan Katoliko tikang han 1829 tubtob 1830.
Biyograpiya[igliwat | edit source]
Natawo hiya ha bug-os nga ngaran nga Francesco Saverio Maria Felice Castiglioni Ghisleri (nga agsob ginpapahalipot nga Francesco Saverio Castiglioni) ha Cingoli, Marche. Anak hiya ni Konde Ottavio Castiglioni ngan han iya asawa nga hi Sanzia Ghislieri. Nag-aram hiya han Balaod Canónico ngan han 1800 nagin obispo han Montalto. Tungod kay waray hiya maghurar nga masumite kan Napoleon I han Fransya (1804–14, 1815) gindara hiya hiya ha Fransya kundi katapos han kalupig han Fransya, ginhimo hiya dida han 1816, nga Kardinal-Presbitero han Santa Maria in Traspontina. Nagkapot hiya hin pipira nga mga puwesto, upod hini an puwesto han Penitensyaryo Mayor. Nagin kardinal-obispo hiya han suburbikaryo nga sede han Frascati.
Han kamatay ni Papa León XII (1823–29), napili hi Castiglioni nga papa dida han konklave papal.
Namatay hiya dida han 30 han Nobyembre 1830.
Mga sumpay ha gawas[igliwat | edit source]
- Papal Encyclicals Online
- Catholic Encyclopedia nga barasahon
- Mga ensikliko ngan iba nga mga buhat ni Papa Pío VIII, IntraText Digital Library
- Agostino Chigi nga Diary, IntraText Digital Library (Initalyano)
- Catholic-Hierarchy nga pakli

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Mga munisipalidad han Pilipinas
An munisipalidad, munisipyo o bungto, (Espanyol: pueblo) usa ka lokal nga pan-gobyernuhan han Pilipinas. An mga lalawigan o probinsya ginbubug-os hin mga syudad ug mga bungto. An mga bungto ginbubug-os hin mga baranggay.
Klasipikasyon han Pagpakabuhi[igliwat | edit source]
An mga bungto ginklaspika hin mga klasipikasyon han pagpakabuhi o income classes sumala han ira average nga kada tuig nga income han naglabay pa la nga tulo nga tuig ha kalendaryo:
Batakan:Mga pobinsya han Pilipinas
See also[igliwat | edit source]
- Sangguniang Bayan
- Lista hin mga syudad ngan bungto ha Pilipinas
- Lista han mga ginbag-ohan ngaran nga syudad ug bungto han Pilipinas


text:
Limasawa
An Limasawa usa nga ika-unom nga klase nga munisipalidad o bungto ha lalawigan han Habagatan nga Leyte o Southern Leyte ha Sinirangan nga Kabisay-an ha Pilipinas. Ini nga bungto usa nga isla-nga-bungto kay lakip dinhi an bug-os nga isla o puro han Limasawa. Sumala han 2000 census, mayda ini populasyon nga 5,157 ka tawo ha 1,108 nga panimalay.
Mga Baranggay[igliwat | edit source]
An Limasawa mayda unom (6) nga baranggay.
- Cabulihan
- Lugsongan
- Magallanes
- San Agustin
- San Bernardo
- Triana
Yinaknan[igliwat | edit source]
Binisaya nga Sinugboanon an lumad nga yinaknan ha Limasawa.
Ngaran nga "Limasawa"[igliwat | edit source]
Waray opisyal nga esplikasyon kon kay-ano ginngaranan an bungto nga Limasawa. Mayda mga nasiring nga paghalipot daw ini han pamulong nga "lima asawa" pero diri ini sigurado.
Kasaysayan[igliwat | edit source]
An Limasawa amo an gintutuohan nga lugar kon diin ginsalin-urog an syahan nga Misa Katolika. Pero mayda liwat mga natuo nga an Syahan nga Misa didto ha Butuan ginsalin-urog.
Han una, an Limasawa kabahin han bungto han Padre Burgos, Southern Leyte. Han Hunyo 11, 1978 pinaagi han Decreto Presidensyal 1549 (Presidential Decree 1549), gindeklara ni Presidente Ferdinand Marcos nga bungto an Limasawa. Pero waray ini ma-implementa dayon. Han 1989 hi Presidente Cory Aquino nagmando hin plebiscito ha Padre Burgos kon angay an Limasawa mahimo nga bungto. An resulta pag-aprobar han daan na ginmando ni Presidente Marcos.
Han 1994 an Acta de Republika 7822 (Republic Act 7822) nga nag-deklara nga zona turista an Limasawa gin-pirmahan ni Presidente Fidel Ramos.
Mga Sumpay ha Gawas[igliwat | edit source]
- ELGU nga Websayt mahitungod han Limasawa
- Philippine Standard Geographic Code
- 2000 Philippine Census Information


text:
Ormoc
An Syudad han Ormoc usa nga syahan nga klase nga syudad ha lalawigan han Leyte ha Sinirangan nga Kabisay-an ha Pilipinas. Sinugboanon o Cebuano iton lumad nga yinaknan ha Ormoc. Sumala han 2000 census, mayda ini populasyon nga 154,297 ka tawo ha 31,542 nga panimalay.
An Syudad han Ormoc independent component city (naglulugaring nga kabahin nga syudad) ngan diri ini sakop han mga pamalaod han Gobierno han Probinsya han Leyte. Pero ha pagrepresenta ha Kongreso, iton Ormoc lakip han Ika-Upat nga Distrito han Leyte, upod han mga bungto han Albuera, Kananga, Merida, nga Isabel
Han Nobyembre 1991, an libong han Ormoc ginbaha han Bagyo Tropikal Thelma (o Bagyo Uring kon ha kodigo-nga-pagngaran han Pagasa). Mga baha ngan landslide nakamatay hin mga lima ka yukot (5,000) ka tawo, an kadam-an hini ha Ormoc mismo.
Mga Baranggay[igliwat | edit source]
An Syudad han Ormoc mayda usa ka gatos ngan napulo (110) nga baranggay.
Mga Kirita-on[igliwat | edit source]
- An Leyte Moutain Trail nagtitikang ha Linaw Danao ngan nagpapadayon ngadto han Mahagnao Volcano Natural Park - mga kap-atan (40) nga kilometros.
- Rainforest tour mga linaw o danaw (Mahagnao, Malagsum, Casudsu-Ran ngan Danao), an mga busay Guinaban, mga kagurangan, mga patag ngan mga paglantaw han isla o puro han Samar tikang han nabubutnga nga kabugkiran han Amandiwing, an kadam-an nga tropical nga tanaman ug kahayopan, upod hin mga insekto hin dirudilain nga kolor, mga alibangbang, mga bugsok (deer), mga baboy nga ihalas, mga amô, katamsihan, mga orchids ngan giant fern.
- An Linaw Danao violin-nga-kahimo nga linaw (lake) mga tulo (3) ka km an kahalaba ha elevation hin 2,100 feet ha igbaw han sealevel. An linaw mayda daw giant eel. Puyde mamlite hin mga sakayan. Mayda floating nga ristorante.
- Tongonan Hotsprings National Park usa nga siong hin geothermal power source, nga nakahatag hin elektrisidad han bug-os nga rehiyon. An syahan nga geothermal plant ha Pilipinas.
Mga Sumpay ha Gawas[igliwat | edit source]
- Ganghaan han Syudad han Ormoc
- ELGU nga websayt han Ormoc
- Philippine Standard Geographic Code
- 2000 Philippine Census Information


text:
Kiangan
An Kiangan usa nga ika-upat nga klase nga bungto han lalawigan han Ifugao, Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 14,099 ka tawo ha 2,692 nga gma panimalay.
An Kiangan amo an gimaihai na nga bungto han lalawigan. Ginkuha an ngaran tikang han Kiyyangan, usa nga daan nga baranggay harani han pangpang han Salog Ibulao ha tabok han siong han Lagawe. Hataas an pagkita han ngaran nga Kiyyangan ha mitolohiya han Ifugao ngan amo ini an gintutuohan nga urukyan ni Wigan ngan Bugan, an mga katulinan ha mitolohiya han mga Ifugao.
Didto ha Kiangan nagsurender hi Heneral Tomuyuki Yamashita an namumuno han Fuerza Hapon ha Pilipinas han pagkatapos han Ikaduha nga Gyera Pankalibotan.
Mga baranggay[igliwat | edit source]
An Kiangan ginbahin ngadto hin napulo kag upat (14) nga mga baranggay.
- Ambabag
- Baguinge
- Bolog
- Bokiawan
- Dalligan
- Duit
- Hucab
- Julongan
- Lingay
- Mungayang
- Nagacadan
- Pindongan
- Poblacion
- Tuplac


text:
Barira
An Barira usa nga ikalima nga klase nga bungto ha lalawigan han Maguindanao ha Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 18,296 ka tawo ha 3,326 nga panimalay.
Kabahin an bungto han lalawigan han Shariff Kabunsuan tikang han Oktubre 2006 tubtob han pag-nulifikar hini han Korte Suprema dida han Hulyo 2008.
Mga Baranggay[igliwat | edit source]
An Barira ginbahin ngadto hin napulo kag usa (11) nga mga baranggay.
- Barira (Pob.)
- Bualan
- Gadung
- Liong
- Lipa
- Lipawan
- Marang
- Nabalawag
- Rominimbang
- Togaig
- Minabay


text:
Kalkulador
Iton kalkulador elektronika in uska gutiay, nadadaradara, agsob barato nga gamit elektroniko nga gingagamit hin magbuhat hin panguna nga operasyon hin aritmetika. An pag programa hini basi hin sinyal han kuryinti dara an taramdan kun anu an gumawas nga sinyal han imu pag-pindut (taramdan) ini in gin-papasurat, kun iksampulu, pumindut ka usa ka boltahi plus (an dugang duha ka boltahi) ngan pumindut ka tulu ka boltahi, (1 plus 2 equals 3) tatagan ka tulu ka boltahi nga an numiru (3) tulu. An pagsurat niya X ngan Y coordinates dipindi han karga han kuryinti. Ha napulu nga espasyo ha x-axis mahatag kuryinti siyam ngan ha x-axis 1, usa na nga surat han Karbon. Nagtatapu an kuryinti sanglit nasurat, tungud han pasu. (X then Y axis intersection so glow)


text:
Kanan Katawhan Republika han Tsina
- Diri ini angay igkalipat han Republika han Tsina
- Para han sibilisasyon kadto ha Tsina
An Kanan Katawhan Republika han Tsina o Tsina (Ininglis: People's Republic of China, Ginyano nga Tsino o Ginyano ng Ininsek: 中华人民共和国, Tradisyonal nga Tsino o Tradisyonal nga Ininsek=中華人民共和國) amo an pinakadako nga nasod ha sinirangan Asya. Amo liwat ito an may pinakadako nga populasyon ha bug-os na kalibutan na mayda sobra 1.3 bilyon ka tawo, nagawas (1/5) katlima han kanan kalibutan populasyon. An kapital hini nga nasod amo an Beijing.
Usa ito nga republika socialista nga gindudumara han partido komunista han tsina ha pamaagi han usa la nga partido nga sistema.
Mayda ito 9.6 milyones kilometro kwadrado nga tuna. Nagawas ika-upat ngadto ha ikatulo na may pinakadako nga teritoryo an Republika nga Popular han Tsina. Ha Amihan han Tsina nakabutang an Mongolya ug Rusia. Ha salatan naman makikita an Vietnam, Laos ngan Myanmar. Ha katundan ada an India nga Butnga nga Asya. Ha Sinirangan ada an Dagat Sinirangan Tsina ngan Dagat Salatan Tsina kun dumiritsu makikita an Korea ngan Hapon.
Mga bahin han pagdumarahan[igliwat | edit source]
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ Cite error: Invalid
tag; no text was provided for refs named
imf2
- ↑ CIA World Factbook[Gini rankings]


text:
Bălţi
An Bălţi amo an ikatulo nga gidako-i nga syudad han Moldova, ngan amo ini an importante nga syudad ha amihanan nga dapit han nasod. Han panahon han Imperyo Ruso (1812-1917), ngan ha urhe han panahon Sovietika (1940-1990) an ngaran ginsurat gihapon nga Beltsy, tikang han kasurat hini ha Ruso. Nahamutang it syudad hin mga 135 ka km ha amihanan tikang han kapital Chişinău, ngan nahimutang ini han gamay nga salog Răut, kabahin han Dniester (Nistru), hin bukidnon nga lugar, nga han panahon Medieval gintabonan hin kagurangan pero yana haros napulod na.


text:
Davao nga Rehiyon
An Davao nga Rehiyon, gindesignar nga Rehiyon XI, usa han mga rehiyon han Pilipinas, nahamutangan ha timugan o habagatan-sinirangan nga bahin han Mindanao. An Davao nga Rehiyon mayda upat nga lalawigan, nga amo an: Compostela Valley, Davao del Norte, Davao del Sur, ngan Davao Oriental. An rehiyon nagpapalibot han Golfo han Davao ngan an sentro han rehiyon amo an Syudad han Davao.
An Rehiyon XI gintawag han una nga Southern Mindanao (o kon ha Winaray, Salatan nga Mindanao), ngan labot la han tulo nga mga Davao nga probinsya, lakip dinhi an Surigao del Sur ngan South Cotabato. Han hini nga panahon, an Compostela Valley lakip pa han Davao nga probinsya. An Republic Act No. 7225, nga gin-ratipika dida han Marso 16 1992, naghimo han probinsya han Sarangani tikang ha South Cotabato. Sunod, an Republic Act No. 7901, nga ginpirmahan dida han Pebrero 3 1995, ni Presidente Fidel V. Ramos nagbalhin han Surigao del Sur ngadto han bag-o nga hinimo nga rehiyon han Caraga (Rehiyon XIII). Ha katapusan, dida han Septyembre 19, 2001, an Executive Order No. 36 ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo nagreorganisar han mga rehiyon ug lalawigan ha Mindanao. Ini nagbalhin han South Cotabato ngan Sarangani ngadto ha SOCCSKSARGEN nga rehiyon ngan ginbalyo an ngaran han Salatan nga Mindanao ngadto han Davao nga Rehiyon.


text:
Atenas
An Atenas o Athens (Moderno nga Griniyego: Aθήva, Athína; IPA: [aˈθina]; Katharevousa: Ἀθῆvaι, Athinai; Kahadto nga Griniyego: Ἀθῆvaι, Athēnai), amo an kapital ngan gidako-i nga syudad ha nasod han Gresya. Ini nangunguna ha periferya han Attica; komo usa han mga gima-iha-i nga syudad han kalibutan, ngan an nahasurat nga kaagi mayda pagkaiha hin mga 3,400 ka tuig.
Etimolohiya[igliwat | edit source]
Ha Kahadto nga Griniyego, an ngaran han Atenas: Ἀθῆvaι (Athinai), nga nahanunungod han ngaran han dyosa nga hi Atenea o Athena (Attiko Ἀθnvᾶ Athena ngan Ionico Ἀθήvn Athene). An ngaran han syudad ha plural nga porma, sugad han ΘῆBaι (Thēbai), Mukῆvaι (Mukēnai), ngan Aeλφoί (Delphoi).
Han ika-19th nga Griyego, Ἀθῆvaι (Athinai) pormal nga gin-utro pagbalik nga amo an ngaran han syudad. Tikang han opisyal nga pagbiya han Katharevousa nga Griyego dida han dekada han mga 1970, an porma nga Aθήva (Athína) amo an nagin opisyal nga porma han ngaran han syudad.


text:
Mga distrito han Portugal
An Portugal ginbahin-bahin ngadto hin mga 18 nga mga distrito ha kontinental nga Portugal, ngan hin duha nga mga rehiyon nga autonoma (Açores ngan Madeira). An distrito, bisan man kon ini ada na han proseso ha pagwara tungod han mga pagdesentralisar nga mga polisiya han goberyno, nagpapabilin nga nangunguna nga ubos-nga-pagbahin han nasod, nga amo an batikan para hin mga administratibo nga pagbahin-bahin sugad hin mga elektoral nga konstituyente gnan mga distrito hin asosasyon hin futbol.
Talaan[igliwat | edit source]
Mga kasanhi nga mga distrito[igliwat | edit source]
- Angra do Heroísmo (Azores)
- Funchal (Madeira)
- Horta (Azores)
- Lamego
- Ponta Delgada (Azores)


text:
Partido Nacionalista
An Partido Nacionalista sarong partido pulitikal sa Filipinas na tinogdas kan Abril 29, 1907 na Manuel Quezon, Sergio Osmeña, asin ni Jose Fuentebella.
Ini an pinakagurang nang grupong pulitikal sa Filipinas, asin iyo an haros namayo sa liderato sa pagpadalagan kan nasyon sa haros kalawigan kan ika-20ng siglo poon kan ini matogdas kan 1907.
An partidong ini nagin behikulo sa pag'ogsod kan hiron nin katalingkasan, pagtogdok nin sarong modernong estado, asin hanggan sa pagtolod nin mahusay asin eficienteng pagpamahala kan gobyerno kan Filipinas. Ini nagdominar sa Asambliya Nasyunal (1907-1916), sa Lehislatura kan Filipinas (1916-1941).
Kan lumaog an Hapon asin sinakop an Filpinas (1941-1945) winara an gabos na partido pulitikal asin nagsangle an inaapod na KALIBAPI. Paglaog kan huring kabangaan kan siglong ika-20, an partidong ini saro sa mayor na nakikipagnosnosan sa pagkapot nin liderato, kaagaw-agaw an mga yaon sa Partido Liberal asin sa Partido Progresibo, durante kan mga dekada sa pag'tangaan kan ratak kan ika-2ng Gerang Pangkinaban asin kan mga pang'iiipit resulta kan diktadurya ipig'imponer ni Pres. Ferdinand Marcos.
Kan panahon ni Marcos, pig'alok an mga partido na magsararo na sa lindong kan inapod na Kilusan Bagong Lipunan pero an Partido Nacionalista dai naki-ayon asin pigbuhay liwat ini kan hurihan nin mga 1980 asin 1990 kan mga Laurel, na iyo an namoon poon pa kan mga 1950. Ngonyan nata'wan nin dagdag na pag'osol an partido kan si Manuel Villar, Jr. dinara an bandera kan partido sa saiyang pagbungsod kan saiyang kandidatura bilang presidente sa eleksyon presidensyal nin 2010.
Hilingon man[liwaton | liwaton an gikanan]
Mga panluwas na takod[liwaton | liwaton an gikanan]
- An Opisyal na websayt kan Partido Nacionalista- http://www.nacionalistaparty.com/
- Agi-agi kan pagkamundag asin pagtalubo kan Partido


text:
Dagat san Samar
An Dagat han Samar o Dagat san Samar usa nga dagat ha sakob han Kapuropod-an Pilipinhon, nga nahamutang ha butnga han Sinirangan nga Kabisay-an ngan Luzon.
Ginsasapitan ini han mga puro o isla han Samar ha sidlangan, han Leyte ha salatan, han Masbate ha katundan, ngan han Luzon ha amihanan. Nahasumpay it dagat ha Dagat Pilipinhon ha amihanan pinaagi han Estrecho han San Bernardino, ha Golfo han Leyte ha timugan pinaagi han Estrecho han San Juanico, han Dagat Bisaya ha habagatan, ngan han Dagat Sibuyan ha dumagsaan pinaagi han Paso han Masbate ngan Paso han Ticao. Dinhe nahimutang an Isla han Biliran.
Ini an pinakasentro nga dagat sa Sinirangan nga Kabisay-an nga gigagamit san mga taga-Samar, taga-Leyte, taga-Biliran, taga-Masbate ug mga taga-Cebu. Damo dinhi in isda ngan mga klase san isda.


text:
Zamboanga del Norte
An Zamboanga del Norte usa nga probinsya han Pilipinas nga nahamutangan ha Peninsula han Zamboanga nga rehiyon ha Mindanao. An kapital hini amo an Syudad han Dipolog ngan an probinsya sapit han Zamboanga del Sur ngan Zamboanga Sibugay ha salatan ngan Misamis Occidental ha sidlangan. An Dagat Sulu nahamutang ha kanawayon o amihanan-katundan han Zamboanga del Norte.
Sulod
Katawhan ngan Kultura[igliwat | edit source]
Ekonomiya[igliwat | edit source]
Heyograpiya[igliwat | edit source]
Politikal[igliwat | edit source]
An Zamboanga del Norte ginbahin ngadto hin karuhaan kag lima (25) nga mga bungto ngan duha (2) nga mga syudad.


text:
Afonso I han Portugal
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Kinatsila nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Hi Afonso I (ha Kinatsila: Alfonso I; ha Iningles Alphonzo o Alphonse), mga kilalado nga Afonso Henriques (ha Kinatsila: Alfonso Enríquez o Alfonso I de Borgoña; literal nga Winaray: Alfonso han Borgonya; mga iba nga bersyon han ngaran upod an daan nga Pinortuges: Affonso; Porgues-Galego: Alfonso o Alphonso; Linatin: Alphonsus), (Viseu, 1109, tradisyonal nga pitsa Hulyo 25 – Coimbra, 1185, Disyembre 6), nga gin-agnayan nga An Nagdinaog (ha Kinatsila: El Conquistador; ha Pinortuges o Conquistador), amo an syahan nga Hadi han Portugal, nagdeklara han iya independensya o paglugaríng tikang han León. Tinatawag liwat hiya nga El Fundador (An Nagtukod) ngan El Grande. An mga Muslim, ha ira pagdungog, nagtawag ha iya nga Ibn-Arrik ("anak ni Enrique") o El-Bortukali ("an Portugues").


text:
Papel
An papel [1] o suratan[2] amo an manipis nga materyales nga puydi pagsuratan, igpatik ngan igputos. An Papel, ug an paghimo han papel amo in ginsusugad na nagtikang ha tsina sadton 105 A.D.
Kasaysayan[igliwat | edit source]
An gidaani nga nahihibaruan na archaeological fragment na directa na precursor san moderno na papel nagtitikang sa Tsina sadton 2nd century BC. An proseso san paghimo san papel pinaagi pulp amo ginsisering na imbento ni Cai Lun, usa na court eunuch sadton 2nd-century AD sa Han Dynasty.
Inabot sa Middle East ngan ngadto sa medieval Europe an papel sadton 13th century, kun diin gintindog naman an una na water-powered paper mill.[3] [1]
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ Abuyen, Tomas A. Diksyunaryo Waray-Waray [Visaya] English-Tagalog. Kalayaan Press Mktg. Ent., Inc. Quezon City. Tuig 2000. ISBN 971-08-6050-X. Pakli Ihap 275.
- ↑ Abuyen, Tomas A. Diksyunaryo Waray-Waray [Visaya] English-Tagalog. Kalayaan Press Mktg. Ent., Inc. Quezon City. Tuig 2000. ISBN 971-08-6050-X. Pakli Ihap 355.
- ↑ Burns 1996, pp. 417f.


text:
Baja California
An Baja California usa han mga katloan kag usa (31) nga estado ngan upod han Distrito Federal usa han mga 32 nga mga entidad federativa han Mehiko.
Nahamutang an Baja California ha pinakakanawayon o pinaka-amihanan-katundan han Mehiko. Ini amo an nahimo han península han Baja California con el estado mexicano de Baja California Sur upod han estado Mehikano han Baja California Sur. Ugsa ini mahimo nga estado han 1953, an ngaran hini amo an Amihanan nga Teritoryo han Baja California (ha Kinatsila: Territorio Norte de Baja California). Mayda ini kahaluag nga 71.576 km², nga amo in 3,57% han nasod. Ginsasapitan ini ha katundan han Kalawdan Pacífico, ha sidlangan han Dagat han Cortés o Golfo han California, han estado han Sonora ngan han estado estadounidense han Arizona, ha salatan han estado han Baja California Sur ngan ha amihanan han estado estadounidense han California.
Mexicali an kapital hini nga estado, ngan ini nga syudad, upod han Tijuana, amo an mga syudad nga gidamo-i hin tawo han estado, ngan ini nga duha nahamutang dida han frontera upod han Estados Unidos. Iba nga mga syudad nga importante gihapon amo an Ensenada, Tecate, Playas de Rosarito, San Felipe, San Quintín, Ciudad Guadalupe Victoria , Los Algodones ngan La Rumorosa. An estado mayda mga sobra hin 2.8 ka milyon nga mga nangungukoy (2005). An kodigo hini ISO 3166-2 amo an MX-BCN.
Pagbahin-bahin nga politiko-administratiba[igliwat | edit source]
An estado ginbahin ngadto hin lima (5) nga munisipyo. Ngan ini liwat ginbahin-bahin ngadto hin mga delegasyon, damo hin mga pueblo, rancho ngan iba pa nga mga gudti nga mga pagbahin hin teritoryo.
Mga Munisipyo[igliwat | edit source]
(An syudad han San Quintin pira na ka tuig nga nangaruyag magin munisipyo pero waray pa ini makatapos han ngatanan nga mga requisito para mahimo ini nga munisipyo).
Prinsipal nga mga syudad[igliwat | edit source]
- Mexicali
- Tijuana
- Ensenada
- Tecate
- Rosarito
- Ciudad Guadalupe Victoria
- San Felipe
- San Quintín
- Los Algodones
- La Rumorosa
- Cataviña
- Colonet
Mayda pa mga damo nga mga puro o isla ngan upod hini amo an Islas Coronado, Guadalupe, Cedros, Ángel de la Guarda.


text:
Salatan nga Korea
An Salatan nga Korea o Habagatan nga Korea (ha Iningles: South Korea, Kinatsila: Corea del Sur), nasod ha Sidlangan nga Asya. It opisyal nga ngaran hini Republika han Korea. Mga 99,274 km² an dako nga kabahin han Kapuropod'an Han. Seoul an kapital han nasod. An Salatan nga Korea nahamutangan ha habagatan nga dapit han peninsula han Korea. Ha amihanan han probinsya amo an nasod han Amihanan nga Korea ngan ha sidlangan, an Dagat han Sidlangan o an Dagat han Hapon. Iton lumad nga pinulongan han kadam'an amo iton Koreano.
Ha Koreano, gintatawag ini nga Daehan Minguk (대한민국, 大韓民國). It hamubo nga ngaran Hanguk (한국, Han nga nasod, kasagaran ginggagamit pagtawag hiton Korea) o Namhan (남한, Salatan nga Han, pagtawag hiton Salatan nga Korea.) Kitaa iton Ngaran han Korea.
Mga administratibo nga pagbahinbahin[igliwat | edit source]
-
- Kitaa gihapon Mga ispisyal nga syudad han Korea ngan Mga lalawigan han Korea
An dako nga administratibo nga pagbahinbahin ha Salatan nga Korea amo an mga lalawigan, mga metropolitano nga syudad (naglulugaring-hin-pagdumara nga mga syudad nga diri kalakip hin bisan ano nga lalawigan), ngan usa nga ispisyal nga syudad.
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ According to Oral Tradition
Savada, Andrea Matles. South Korea: A Country Study. Area handbook series. Federal Research Division, Library of Congress. Washington, D.C.:1992. p109
- ↑ 2.0 2.1 2.2 2.3 South Korea. International Monetary Fund. Ginkità dida han 2009-10-01.
- ↑ Gini index CIA World Fact Book
- ↑ http://hdr.undp.org/en/media/HDR_2009_EN_Complete.pdf Human Development Report 2009[ (p. 171, 204)


text:
Sugbong-Mangulo han Estados Unidos
An Sugbong-Mangulo han Estados Unidos o Bise-Presidente han Estados Unidos (ha Ininglis: Vice President of the United States) amo in nakapot hin puwesto ha kagamhanan ha ilarom han Batakan-Balaod han Estados Unidos. An Sugbong-Mangulo upod han Mangulo gin-eelihir o ginpipili hin diri-direkta han katawhan pinaagi han Kolehiyo Elektoral ngadto hin panahon-hin-pag-alagad nga upat ka tuig. An Sugbong-Mangulo amo an syahan ha linea hin pagsunod han Mangulo, ngan amo an nahihimo nga Mangulo kon an Mangulo mamatay, magbiya-han-puwesto, o matanggal-tikang-ha-puwesto.
Ha ilarom han Batakan-Balaod, an Sugbong-Mangulo amo an Mangulo han Senado. Tungod han iya puwesto komo Mangulo han Senado amo hiya an nominal nga nangungulo han Senado. Dinhe nga puwesto, gintutugotan an Sugbong-Mangulo nga magbotar ha Senado, kundi dida la kon kinahanglan nga igsolbad in patas-nga-pagbotar. Sumala han ika-Napulo-kag-Duha nga Pagliwat han Batakan-Balaod, an Sugbong-Mangulo amo an nangungulo o na-preside ha pag-ihap han mga botos han Kolehiyo Elektoral.
An yana nga Sugbong-Mangulo amo hi Joe Biden nga amo an kasanhi nga senior-nga-senador tikang han estado han Delaware.


text:
Bataraza
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An Bataraza usa nga ikaduha nga klase nga bungto ha lalawigan o probinsya han Palawan ha Pilipinas. An Bataraza kabahin han una han Brooke's Point hangtod han 1964. Ginngaranan ini tikang kan Datu Bataraza Narrazid, usa nga Muslim nga namumuno ngan amay ni Datu Sapiodin Narrazid, an tinmalikod na nga syahan nga alkalde han bungto ngan kasanhi nga alkalde han Brooke's Point. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 41,458 ka tawo ha 8,658 nga mga panimalay. Lakip han importante nga mga industriya han Bataraza an pag-uma, panagat, ngan pagmina ngan pagproseso hin nickel.
Heyograpiya[igliwat | edit source]
Nahamutang an Bataraza ha pinakasalatan nga dapit han isla han Palawan, mga 236 ka km tikang ha Syudad han Puerto Princesa ngan mga 5 tubtob 6 ka oras hin biyahe ha karsada. Mayda ini kahaluag nga 957 ka kwadrado nga kilometro.
Mga Baranggay[igliwat | edit source]
An Bataraza ginbahin ngadto hin karuhaan kag duha (22) nga mga baranggay:
Trivia[igliwat | edit source]
- An gidako-i nga mutya o perla han kalibutan, An Perla ni Lao-Tzu (tinatawag gihapon nga "Perla ni Allah" ngan "Perla han Kamatayon") nakuha dinhe hin Pilipino nga manlulurop tikang hin dako nga Tridacna (mollusk) ha ilarom han Dagat Palawan han 1934. An kabug-at hini nga perla mga 14 pounds ngan ginsukol nga 9 1/2 inches an kahalaba ngan 5 1/2 inches ha diameter. Han Mayo 1984, an valor hini gin-estimar nga US$42 ka milyon. Gintutuohan nga ini 600 na ka tuig an kaiha.


text:
Villasis
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An Villasis usa nga ikatulo nga klase nga bungto ha lalawigan han Pangasinan, Pilipinas. Usa ini nga gamay nga bungto hin pag-uma nga nahamutang ha daplin han Salog Agno. Ha mga katubtuban han Villasis an mga bungto han Malasiqui ngan Asingan ngan an Syudad han Urdaneta. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 54,224 ka tawo ha 11,001 nga mga panimalay.
Mga baranggay[igliwat | edit source]
An Villasis ginbahin ngadto hin karuhaan kag usa (21) nga mga baranggay.
Mga sumpay ha gawas[igliwat | edit source]
- Villasis Online - Opisyal nga Websayt han Bungto
- Websayt mahitungod han Villasis
- Pakli mahitungod han Villais
- Philippine Standard Geographic Code
- 2000 Philippine Census Information


text:
Dasol
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An Dasol usa nga ika-upat nga klase nga bungto ha lalawigan han Pangasinan, Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 25,381 ka tawo ha 5,092 nga mga panimalay.
Mga baranggay[igliwat | edit source]
An Dasol ginbahin ngadto hin napulo kag walo (18) nga mga baranggay.
Mga sumpay ha gawas[igliwat | edit source]
- Opisyal nga websayt han Dasol
- Websayt mahitungod han Dasol, Pangasinan
- Philippine Standard Geographic Code
- 2000 Philippine Census Information


text: 1Duha na la ka adlaw san-o an pyesta han paglabay ngan han Waray Patubo nga Tinapay. Nagpangita hin paagi an mga puno han kapadian ngan an magturutdo han Balaod hin pagdakop kan Jesus ngan pagpatay ha iya. 2Nagsiring hira, “Kinahanglan diri ta ini buhaton ha panahon han pyesta kay bangin maribok an mga tawo.” 3Nakadto hi Jesus ha Betania, ha balay ni Simon nga sanlahon. Samtang nakaon hiya, sinmulod in babaye nga may dara nga tibod nga alabastro, nga puno hin labi ka mahal nga pahamot, nga hinimo tikang hin puraw nga nardo. Ginbuong niya an tibod, ngan gin-ipis niya an sulod ngada han ulo ni Jesus. 4Nasina an iba nga mga tawo nga nakadto, ngan may hin siring ha ira, “Kay ano nga ginkaragan man an pahamot? 5Mababaligya unta ito hin kapin P600.00 ngan an kwarta ihatag ngadto han mga kablas.” Ngan ginsusnan gud nira an babaye. 6Kundi nagsiring hi Jesus, “Pabay-i niyo hiya. Kay ano nga ginsasamok hiya niyo? Ginbuhat niya ha akon in makaruruyag ngan mahusay nga butang. 7Dayuday, magigin kaupod niyo an mga kablas, ngan makakabulig kamo ha ira bisan san-o nga karuyag niyo hin pagbulig. Kundi diri dayuday ako magigin kaupod niyo. 8Ginbuhat niya an iya sadang mahimo: ginhirogan niya nga daan hin pahamot an akon lawas, pag-una hin pag-andam han paglubong ha akon. 9Yana tigamni ini: bisan diin igwali an Maupay nga Sumat ha bug-os nga kalibutan, hinnanabihan liwat an nabuhat hini nga babaye, usa nga hinumdoman ha iya.” 10Ngan kinmadto han mga puno han kapadian ni Judas Iscariote, usa han dose nga mga tinun-an, pagtubyan kan Jesus ha ira. 11Duro an ira kalipay han pakabati nira han iya iginsiring, ngan nagsaad hira hin paghatag ha iya hin kwarta. Sanglit nagtikang hi Judas pangita hin maupay nga higayon hin paglingo kan Jesus. 12Ha syahan nga adlaw han Pyesta han Waray Patubo nga Tinapay, ha adlaw han pag-ihaw han mga nati nga karnero, nagpakiana an mga tinun-an kan Jesus, “Ngain mo kami pakakadtoa para hin pag-andam han imo panihapon han Paglabay?” 13Ngan ginsugo ni Jesus in duha ha ira, upod ini nga mga tugon: “Pakadto kamo ha syudad, ngan matapo ha iyo in tawo nga nakakadara hin tibod hin tubig. 14Sunda hiya ngadto han balay nga iya susudlan, ngan sidnga an tagbalay: ‘Napakiana an Magturutdo kon hain an iya ruwang nga kakaonan niya ngan han iya mga tinun-an han panihapon han paglabay?’ 15Ngan ipakikita niya ha iyo in dako nga ruwang ha igbaw, nga inayad ngan hinusay na; andama didto an mga butang para ha aton.” 16Nagkalakat an mga tinun-an ngadto ha syudad, ngan nakita nira an ngatanan sugad gud han iginsiring ha ira ni Jesus; ngan gin-andam nira an panihapon han Paglabay. 17Han pagkagab-i na, inmabot hi Jesus, upod an iya dose nga mga tinun-an. 18Samtang nangangaon hira ha lamesa, nagsiring hi Jesus, “Susumatan ko kamo hini: maglilingo ha akon in usa ha iyo—usa nga kasaro ko yana.” 19Nabido an mga tinun-an ngan an tagsatagsa may hin pakiana ha iya, “Ako ba?” 20Ngan binmaton hi Jesus, “Usa hiya ha iyo nga dose, an madungan ha akon hin pagtunlob han iya tinapay dida ha plato. 21Mapatay an Anak han Tawo sumala han siring han Kasuratan; kundi kamakaharadlok para han tawo nga maglilingo han Anak han Tawo! Mauruupay pa kon waray na la hiya matawo!” 22Samtang nangangaon hira kinmuha hi Jesus hin tinapay, nagpasalamat, ginpinitpinit niya, ngan iginhatag niya ha iya mga tinun-an upod an pagsiring, “Kaon kamo; amo ini an akon lawas.” 23Ngan kinuha niya an irimnan, nagpasalamat hiya sa Dyos, ihinatag ha ira, ngan nanginom hira ngatanan. 24Nagsiring hi Jesus, “Amo ini an akon dugo ngan gin-ipis tungod han kadam-an, an akon dugo nga nagpapadig-on han ginsaaran han Dyos. 25Susumatan ko kamo: diri na gud ako mainom hini nga bino tubtob han adlaw han akon pag-inom han bag-o nga bino didto han Ginhadian han Dyos.” 26Ngan nagkanta hira hin usa nga imno ngan napasingadto hira ha Bukid han mga Olibo. 27Nagsiring hi Jesus ha ira, “Mapalagiw kamo ngatanan, ngan babayaan ako niyo, kay nasiring an kasuratan, ‘Papatayon han Dyos an magmarangno, ngan magsasarang an mga karnero.’ 28Kundi mag-uuna ako ha iyo ngadto ha Galilea kon mabanhaw na ako.” 29Binmaton hi Pedro, “Diri gud ako mabulag ha imo, bisan kon bumaya hira ngatanan ha imo.” 30“Tigamni ini!” nagsiring hi Jesus kan Pedro. “Diri pa matugaok an manok makaduha yana nga gab-i, iglilirong mo na ako hin makatulo.” 31Ngan gindig-onan gud ni Pedro an iya pagbaton, “Diri gud ako maglilirong ha imo bisan pa ako patayon upod ha imo!” Ngan amo man an siring han iba nga mga tinun-an. 32Inmabot hira ha dapit nga ginngangaranan nga Getsemane, ngan nagsiring hi Jesus ha iya mga tinun-an, “Pagkalingkod kamo dinhe samtang mag-aampo ako.” 33Ngan igin-upod niya hira Pedro, Santiago ug Juan, ngan inalpan hiya hin dako nga kasakit ngan kabido. 34Ngan nagsiring hiya ha ira, “Haros ikamatay inin akon duro nga kabidoan. Pabilin kamo dinhe ngan pagbantay.” 35Linmakat hiya ha uruunhan ngan hinmapa ha tuna ngan nag-ampo nga kon mahimo, palabyon unta ini nga takna hin pag-antos. 36Ngan nag-ampo hiya, “Amay ko, nahihimo mo an ngatanan; kuhaa gad ini nga irimnon ha akon. Kundi an imo kaburot-on an matuman, diri an akon.” 37Ngan binmalik hiya ngan hin-agian niya nga nangangaturog na an tulo nga mga tinun-an. Nagsiring hiya kan Pedro, “Simon, nakaturog ka ba? Diri ka ba makakailob hin pag-agma bisan la usa ka oras?” 38Ngan nagsiring hi Jesus ha ira, “Pagbantay kamo ngan pag-ampo, basi diri kamo masulay. Andam an espiritu, kundi maluya an lawas.” 39Ngan kinmadto na liwat hiya pag-ampo hin amo gihapon nga mga pulong. 40Katapos, binmalik hiya ha iya mga tinun-an, ngan hin-abtan niya nga nangangaturog na liwat, kay mabug-at na gud an ira mga mata. Ngan waray hira sabot kon ano an ira igbabaton ha iya. 41Ha ikatulo niya nga pagbalik, nagsiring hiya ha ira, “Nangangaturog ngan namamahuway pa ba kamo? Igo na ito! Inmabot na an takna! Kitaa, igtutubyan na yana an Anak han Tawo ngadto ha gahom han mga makasasala. 42Buhat, tana kalakat kita; kitaa, iini na an maglilingo ha akon!” 43Samtang nagyayakan pa hi Jesus, inmabot ni Judas nga usa han dose nga mga tinun-an. Upod niya in kadam-an nga may mga espada ngan mga balbag, mga sinugo han mga puno han kapadian, han mga magturutdo han Balaod, ngan han mga katigurangan. 44Gintagan hira han malingo hin tigaman nga nasiring, “Kon hin-o an akon hadkan, amo hiya an ginbibiling niyo. Dakpa niyo hiya ngan bantayi gud hin maupay.” 45Han pag-abot manggud ni Judas, dinmaop hiya dayon kan Jesus, ngan nagsiring, “Magturutdo!” ngan hadkan niya. 46Sanglit gindakop ngan gintalo nira hi Jesus. 47Kundi, hinmulbot han iya espada in usa han mga nakada ha hirani, ngan gintigbas niya an oripon han Labaw nga Padi, ngan napalong an talinga. 48Ngan nagsiring hi Jesus ha ira, “Kinmanhi ba kamo dara in mga espada ngan mga balbag hin pagdakop ha akon nga daw sugad nga ako usa nga tikasan? 49Ikinaadlaw kaupod ako niyo, nagtutdo ako didto ha Templo, kay ano nga waray man ako pagdakpa niyo? Kundi kinahanglan matuman an Kasuratan.” 50Nangalagiw an ngatanan nga mga tinun-an, ngan binayaan nira hi Jesus. 51May nagsisinunod kan Jesus nga ulitawohay nga nakakurugpos hin busag nga panapton, ngan gin-idarakop liwat hiya nira. 52Kundi binul-iwan na la niya an iya kurugpos ngan pinmalagiw hiya nga lubas. 53Ngan gindara nira hi Jesus ngadto han balay han Labaw nga Padi, diin nagkatirok an mga puno han kapadian, an katigurangan, ngan an mga magturutdo han Balaod. 54Inmantaw hi Pedro hin pagsunod kan Jesus ngan sinmulod hiya ha bungsaran han balay han Labaw nga Padi. Didto linmingkod hiya tampo han mga bantay, ngan nagdangdang ha iya ngahaw hirani han kalayo. 55An mga puno han kapadian ngan an bug-os nga Labaw nga Hukmanan nagtalinguha hin pagpangita hin sumbong supak kan Jesus basi patayon hiya, kundi waray gud nira hin-agian. 56Nagsumat hin mga buwa supak kan Jesus in damo nga mga saksi, kundi waray pagkauroyon an ira mga sumbong. 57Ngan tinmindog in pira ka tawo ngan nagsumat hini nga buwa supak kan Jesus. 58“Hinbatian namon hiya nga nagsiring, ‘Gugub-on ko ini nga Templo nga hinimo hin tawo, ngan sulod hin tulo ka adlaw, titindogon ko in usa nga diri hinimo hin mga tawo.’ ” 59Kundi bisan ngani hira waray gihapon magkauroyon han ira mga sumat. 60Ngan tinmindog an Labaw nga Padi ha atubangan nira ngatanan ngan nagpakiana kan Jesus, “Waray ka ba sadang ibaton han mga sumbong nga ira gindara supak ha imo?” 61Kundi hinmilom la hi Jesus ngan waray gud magyakan hin bisan usa ka pulong. Nagpakiana na liwat kan Jesus an Labaw nga Padi, “Amo ka ba an Mesiyas nga Anak han Mahimayaon nga Dyos?” 62Nagbaton hi Jesus, “Amo ako, ngan makikita niyo ngatanan an Anak han Tawo nga malingkod ha tuo han Makagarahum nga Dyos, ngan maabot hiya nga aada ha mga dampog han langit.” 63Ngan gin-gisi han Labaw nga Padi an iya panapton ngan sinmiring, “Diri na kita kinahanglan hin ano pa nga saksi! 64Hinbatian na niyo an iya mga pagpanamastamas han Dyos. Ano na man an iyo sadang ighukom ha iya?” Ngan nagkauroyon hira ngatanan hin paghukom nga salaan hiya, ngan kinahanglan patayon hiya. 65Ngan nagtikang hin pagtupra kan Jesus an iba ha ira. Gintahoban nira an iya mga mata ngan pagsuntokon, ngan sidngon, “Tigoha kon hin-o an nagsuntok ha imo!” Ngan gindaop hiya han mga bantay ngan gintampalo hiya. 66Nakadto pa hi Pedro ha bungsaran han pag-abot han usa han mga surugoon nga babaye han Labaw nga Padi. 67Han pakakita niya kan Pedro nga nagdadangdang ha kalayo, gintutokan niya ngan ginsiring, “Kaupod ka liwat ni Jesus nga taga-Nazaret.” 68Kundi naglirong hi Pedro, “Ambot, diri ako nasabot han imo ginyayakan,” ngan ginmawas hiya ngadto ha may aragian. Ha gilayon may tinmugaok nga manok. 69Han paghikit-i ha iya didto han surugoon nga babaye, ginsumatan an mga tawo nga nakada, “Kausa ini hiya nira!” 70Ngan naglirong liwat hi Pedro. Waray kaiha ginsiring hiya han mga tawo nga nakada, “Diri ka makakalirong nga usa ka nira kay taga-Galilea ka man liwat.” 71Ngan nanumpa hi Pedro, “Mamatay pa ako kon buwa an akon ginsiring! Ha pagkatinuod diri gud ako nakilala han tawo nga iyo hinnanabihan!” 72Ngan ha gilayon, tinmugaok in manok hin ikaduha, ngan nahinumdom hi Pedro han pagsiring ni Jesus ha iya, “Diri pa matugaok an manok makaduha, iglilirong mo na ako hin makatulo.” Ngan duro gud an iya kabido, ngan nagtangis hiya.


text:
Islas Chafarinas
An Islas Chafarinas o Kapuropod-an Chafarinas usa nga kapuropod-an han Espanya ha Dagat Mediterraneo, nga nahamutang ha atbang han mga baybayon han amihanan han Afrika hin mga 4 ka km hin kahirayo. An Islas Chafarinas usa han mga sinisiring nga plaza de soberanía.
Nahimo ini hin tulo nga prinsipal nga mga isla o puro (upod han ira kahaluag ha hektarya):
- Isla del Congreso 25.6 ka hektarya
- Isla Isabel II 15.3 ka hektarya (upod hin naha-estasyon nga militar)
- Isla del Rey 11.6 ka hektarya
Ginpanalipdan ini nga mga isla komo Reserva Nacional. Nahailarom ini nga mga isla han pagdumara han Espanya tikang han 1847. Mayda 190 ka tawo nga estasyon militar ha Isla Isabel II, nga amo la an naha-estableser nga populasyon ha kapuropod-an, nga ubos tikang hin 426 ka tawo han 1900 ngan 736 ka tawo han 1910.


text:
Palawan
An Palawan usa nga isla nga lalawigan o probinsya han Pilipinas nga nahamutang ha MIMAROPA nga rehiyon. An kapital hini amo an Syudad han Puerto Princesa ngan amo ini an gidako-i nga lalawigan ha kahaluag hin tuna. An mga isla han Palawan nahamutang tikang ha Mindoro tubtob Borneo ha habagatan. Nahamutang ini ha butnga han Dagat Salatan nga Tsina nga Dagat ha kanawayan ngan Dagat Sulu ha timugan.
Heyograpiya[igliwat | edit source]
Political[igliwat | edit source]
An Palawan mayda karuhaan kag tulo (23) nga bungto ngan usa (1) nga syudad.
An gobyerno han Pilipinas na-aro hin panag-iya (o na-claim) han kadam-an han Kapurupod'an Spratly, nga tinatawag ha lokal nga ngaran nga Kalayaan nga Grupo hin mga Isla, ha Salatan nga Tsina nga Dagat nga nahailarom han yakan-balaod han Palawan.
Syudad[igliwat | edit source]
Mga Bungto[igliwat | edit source]
Mga Sumpay ha Gawas[igliwat | edit source]
- Opisyal nga Websayt han Probinsya han Palawan
- Open Directory nga Proyekto: Palawan
- Palawan.com (diri-opisyal nga websayt hin turismo)
- (Palawan lakip han Katundan nga Kabisay-an han Agosto 2005)
- Palawan Travel Guide
- Palawan Resorts nga Impormasyon


text:
Surigao
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An Syudad han Surigao usa nga ikaduha nga klase nga syudad ha lalawigan han Surigao del Norte ha Pilipinas. Amo ini an kapital nga syudad han Surigao del Norte. Sumala han census han tuig 2000, mayda hini populasyon nga 118,534 ka tawo ha 22,541 nga panimalay ngan han tuig 2005 mayda nagsiring nga an populasyon hini 133,929. An bug-os nga kahaluag han katunaan han syudad 245.34 ka kwadrado nga kilometro.
Mga Baranggay[igliwat | edit source]
An Syudad han Surigao mayda kalim-an kag upat (54) nga mga baranggay. Tikang hini, katloan kag tulo (33) nahimutang ha kadak'an nga tuna samtang karuhaan kag usa (21) nga puró o isla nga baranggay. An sawang han syudad ginbahin ngadto hin lima (5) nga mga baranggay: Taft, Washington, San Juan, Canlanipa ngan Luna. Mayda katloan kag unom (36) nga mga baranggay ha mga labnasan, tikang hini napulo kag lima (15) ada ha kadak'an nga tuna ngan karuhaan kag usa (21) ada hit mga gudti-gudti nga mga isla.


text:
Pierre Curie
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Hi Pierre Curie (Mayo 15, 1859, Paris – Abril 19, 1906, Paris) usa nga Franses nga fisisista ngan pioniero ha pag-aram han crystallograpiya, magnetismo, piezoelectrisidad ngan radioactividad. Upod han iya Polako-Franses nga asawa nga hi Marie, hi Pierre ginpremyohan han Nobel nga Premyo ha físika han 1903: "ha pagkilala han extraordinaryo nga mga pag-alagad nira pinaagi han ira mga joint research han radiation nga fenomena nga nadiskubrehan ni Propesor Henri Becquerel."


text:
Papa Benedicto XV
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Hi Papa Benedicto XV (ha Linatin: Benedictus PP. XV), natawo nga Giacomo Paolo Giovanni Battista della Chiesa (Nobyembre 21, 1854 – Enero 22, 1922), naghadi komo Papa han Simbahan Katolika tikang han Septyembre 3, 1914 tubtob Enero 22, 1922. An iya pagin-Papa baga hin nahisalipdan han Syahan nga Gyera Pankalibotan ngan han mga dinangat ha politika, katilingban ngan katawhan ha Europa.
Mga sumpay ha gawas[igliwat | edit source]
- Papa Benedicto XVI. (Inaleman)
- Vaticano nga websayt: Benedict XV; mga texto hin mga encyclico
- Lubnganan ni Benedicto XV – Vaticano nga mga Grotto


text:
Sunhwa
Hi Han Sunhwa (natawo: Oktubre 6, 1990 ha Seoul, South Korea) kay usa nga artista, modelo, paragkanta ngan paragsayaw. Hi Sunhwa kay pinakakilala ha pagiging miyembro ngan puto han usa ka sikat nga South Korean girl group na an ngaran Secret. Una hiya na nakitan ha telebisyon han pag api niya hin usa ka competisyon na an ngaran "Superstar Survival". Mas nagin sikat pa hiya han napili hiya para maging usa ka permanente nga cast han pasalida nga Invincible Youth. Upod hi Jeon Hyosung, Jung Hana ngan Song Jieun, hiran upat inapi han upat ka miyembro na girl group na an tawag Secret.
Kinabuhi ngan career[igliwat | edit source]
Hi Han Sunhwa kay natawo dida han Octubre 6, 1990 ha Seoul South Korea. An iya nanay nanganak ha iya ha edad na 20. Kay hiya man an pinakanmagurang na anak, hiya it nagaalaga, nagpapakaon ngan nagtututdo kanan parte ha eskwelahan han iya duwa nga bugto kun an ira kaganak nagtratrabaho.


text:
Ihap
An ihap (agsob liwat tawagon ha Winaray nga numero tikang han Kinatsila nga número) usa nga abstrakto nga ideya nga ginagamit ha pag-ihap ngan pagsukol. Iton simbolo o tigaman nga ginagamit pagtigaman o pagrepresenta hin ihap tinatawag liwat nga ihap o numero.
Sulod
Pag-ihap ha Winaray[igliwat | edit source]
An pag-ihap ha Winaray mayda pagkaiba han panahon han pag-ulpot han mga Katsila ngan an pag-ihap ha yana. Ha yana agsob gamiton an mga Espanyol nga ihap nga labaw hin 10 gawas han gatos ug yukot. Kundi masasabtan pa gihapon an paagi hin pag-ihap ha Winaray. Tulo ka panahon nga maikukumpara an pag-ihap ha Winaray: han 1662 nga panahon ni Padre Domingo Ezguerra, han 1908 nga panahon ni Norberto Romuáldez ngan an yana (tikang han 1978).
1662 (Ezguerra)[igliwat | edit source]
Sumala han Arte de la lengua bisaya de la provincia de Leyte (Arte han Binisaya nga yinaknan han probinsya han Leyte) ni Padre Domingo Ezguerra nga ginsurat han tuig 1662, amo ini an mga ihap ha Winaray.
Sumala kan Ezguerra an pag-ihap hin labaw hin napulo (10) baga hin ginhahatag an masunod nga ihap hin tagnapulo tapos ginhahatag kun pira an mabibilin. Pananglitan an napulo kag walo (18) ha panahon ni Ezguerra puyde igyakan nga hingarohaan na iduha o icacaduhaan na iduha nga buut sidngon duha na la ugsa magin karuhaan (i.e., 2 nga igdugang magin 20). O an katloan kag tulo (33) nga "pipito na ihingapatan" nga buot sidngon pito ugsa umabot ka kap-atan (i.e., 7 ugsa umabot ha 40).
Puyde liwat nga an ihap ighatag kun ika-pira dida han kamutangan hin bagis hin ihap ugsa mag-abot han sunod nga tagnapulo nga ihap. Pananglitan: an ihap nga karuhaan kag upat (24) puyde liwat ighatag nga "icacatloan nga upat" o "hingangatloan nga upat" nga buot sidngon ika-upat nga kamutang ugsa umabot han katloan (i.e., 4 nga puwesto ha tikadto ha 30) . (Tigamni nga Ezguerra naggamit hin "nga" nga pagsumpay dinhi pero "na" han usa nga paagi).
1908 (Romuáldez)[igliwat | edit source]
Han 1908 ginsurat ni Norberto Romuáldez an iya barasahon nga Bisayan Grammar. Ini an iya talaan han mga ihap ha Winaray. Ginhahatag ha ubos an daan nga ortograpiya sumala han ginbutang ni Romualdez ngan han ortograpiya nga iya ginproponer ngan gagamiton han Sanghiran san Binisaya.
An pagkaiba han pag-ihap han kan Romualdez an paggamit han ribo.
Yana[igliwat | edit source]
Han pag-ihap ha ubos amo an ginagamit han Bibliya ngan han Pagpurulongan ni Eduardo Makabenta.
Ihap nga susrunod[igliwat | edit source]
- 1st ikausa, siyahan, igsiyapa
- 2nd ikaduha
- 3rd ikatulo
- 4th ikaupat
- 5th ikalima
- 6th ikaunom
- 7th ikapito
- 8th ikawalo
- 9th ikasiyam
- 10th ikanapulo
Ihap nga diri bugos[igliwat | edit source]
- 1/2 katunga
- 1/3 kat-tulo
- 1/4 kat-upat
- 1/5 katlima
- 1/6 kat-unom
- 1/7 katpito
- 1/8 katwalo
- 1/9 katsiyam
- 1/10 katpulo
- 1/100 katgatos
- 1/1000 katyukot


text:
Ginsasaludaran han mga rebolusyunaryo nga pwersa ngan masa ha Eastern Visayas an namatay nga mga kasama nga namartir hadin Hulyo 4 ha Juban, Sorsogon: Ka Greg Bañares (Frankie Joe Soriano), Ka Miloy (Pehing Hipa), Ka Nel (Christine Puche), Ka Gary (Ted Palacio), Ka Rey (David Llunar), Ka Nene (Romero Añonuevo), Ka Jay (William Villanueva, Jr.), ngan Ka Kevin (Ailyn Calma). Hi Ka Greg Bañares amo an tagapagyakan han NDFP-Bicol samtang hitaas gihap an pagtagad ngan minayuyo han katawhan an iya mga kaupod komo mga kadre han rebolusyunaryo nga kagiusan.
Pinakahitaas ngan waray katapusan an aton pagdayaw ha ira para han ira pagserbe ha katawhan ngadto han katapusan komo mga rebolusyunaryo nga mangaraway. An kamabayanihon han ira katapusan nga sakripisyo nagpapalandaw han kamahinungdanon han ira kinabuhi nga ginhalad ha pakigbisog para ha makatadungan nga kawsa han nasyunal ngan pankatilingban nga katalwasan. Amo ini nga bisan kun nagsusubo kita para ha ira, naguliat gihap kita nga: An pinakamag-upay nga anak han katawhan!
An walo nga martir ha Juban nagtikang ha magkadurudilain nga bakgrawn ha katilingban pero nag-urusa agud ighalad an ira kalugaringon ha katawhan sugadman an ira paghatag hin importansya ha patriyotiko nga responsibilidad. Waray na iba nga lugar kundi ha rebolusyunaryo nga kagiusan gud la naton matatad-an an mga parag-uma, propesyunal, kabatan-unan ngan kababayin-an nga nagkakaurusa ha pag-armas ngan pag-ato para ha nanawantawan nga tinguha hin nasyunal nga katalwasan ngan demokrasya. Gin-iisa kita nira ngan an dalan nga ira ginpalarab ha mahinungdanon nga pamaagi nag-aawhag ha iba pa.
Ha luyo nga gapil, ginkokondena naton an masaker nga ginhimo han mga pasista nga tropa han rehimen US-Aquino komo usa nga krimen kontra ha Comprehensive Agreement on Respect for Human Rights and International Humanitarian Law. Diri na armado hira Ka Greg, Ka Nel ngan Ka Gary han dakpon hira ngan damo kabeses nga pagpupsilon; ngatanan nga walo nga martir ha Juban ginpusil ha ulo bisan kun waray na hira kapas nga umato. Kahuman bumaribad nga igpadayon an erestorya pankamurayawan ha NDFP agud talakayon an mga sosyo-ekonomiko nga reporma ngan tukibon an mga gamot han gerra sibil, ginbuksas han rehimen US-Aquino an kalugaringon nga kunuhay nga para ha kamurayawan ha luyo han kabangisan pinaagi han paglansar han hul-os nga gerra han Oplan Bayanihan kontra ha katawhan. Nangangarigkig yana hi Noynoy Aquino ha pagbasbas ha iya pasista nga mga pwersa nga igpadayon ngan maghimo pa hin mas damo nga mga panalapas han tawhanon nga katungod kontra ha katawhan nga nakikigbisog para ha tuna, trabaho, nasyunal nga soberanya, nasyunal nga patrimonya ngan iba pa nga mga batakan nga pagbabag-o.
Nangangarigkig yana hi Noynoy Aquino ha pagbasbas ha iya pasista nga mga pwersa nga igpadayon ngan maghimo pa hin mas damo nga mga panalapas han tawhanon nga katungod kontra ha katawhan nga nakikigbisog para ha tuna, trabaho, nasyunal nga soberanya, nasyunal nga patrimonya ngan iba pa nga mga batakan nga pagbabag-o.
Sugad han ginpapakita han masaker ha Juban, an mga rebolusyunaryo nga prinsipyo nga madig-on naton nga ginkakaptan an naglalain ha aton tikang ha kaaway. Sigurado nga mas makusog pa kita ha rebolusyunaryo nga pakigbisog, ngan sigurado nga maluya ngan mabagsak tikang ha ira poder an mga naniniyupi ngan nananalumpigos ha katawhan. Padayon nga mabubuhi an walo nga martir ha Juban samtang ginpapadayon naton an mahinungdanon nga kawsa han gerra han katawhan.#


text:
Charles Curtis
Hi Charles Curtis (Enero 25, 1860 – Pebrero 8, 1936) usa nga Representante han Estados Unidos, Senador han Estados Unidos tikang ha Kansas nga ha urhe ginpili nga Senate Majority Leader han iya mga igkasi-Senador nga Republikano, ngan amo an ika-katloan kag usa nga Sugbong-Mangulo han Estados Unidos. Hiya an syahan nga tawo nga kilalado nga diri-Europeo an katulinan nga nakaabot hin usa han duha nga gihataasi nga mga puwesto han ehekutibo nga sanga han kagamhanan han Estados Unidos. An kadam-an han katulinan ha iya nanay nga bahin Lumadnon-nga-Amerikano, ngan nagtubo hiya nga naukoy upod han iya mga lolo ngan lola ha nanay didto han reserbado nga katunaan han tribo nga Kaw.
Komo abogado, sayo nga sinmulod hi Curtis hin politikanhon nga kinabuhi, nagdinaog hin damo nga mga panahon-hin-pag-alagad, tikang han 1892 komo Republikano ngado han Balayan han mga Representante han Estados Unidos tikang han iya distrito ha Topeka, Kansas. Napili hiya ngadto han Senado han Estados Unidos, syahan han Magbabalaod han Kansas (han 1906 ngan 1914), ngan ha urhe ha pagbotos han katawhan (han 1920 ngan 1926), nga diin nagsirbe hiya hin usa nga unom-ka-tuig nga panahon-hin-pag-alagad tikang han 1907 kutob 1913, ngan sunod an kadam-an hin tulo ka panahon-hin-pag-alagad tikang han 1915 kutob 1929 (nga amo an tuig nga hiya nagin Sugbong-Mangulo). An iya maiha nga kasikat ngan mga pagkanit-kanit ha Kansas ngan ha nasodnon nga politika nakabulig hin pagpakusog ha iya ha liderato han Senado; nakakuha hiya hin suporta nga na-elihir nga Minority Whip han Senado tikang 1915–1924 ngan sunod, komo Majority Leader han Senado tikang 1925-1929. Ha hini nga mga puwesto importante an iya gindara nga papel ha pagdumara hin paghimo hin balaod ngan pakaabot han mga nasodnon nga ungara han Partido Republikano.
Katapos han lampaso nga pagdaog han Republikano nga mga kandidato hin Mangulo ngan Sugbong-Mangulo han 1928, binmiya hi Curtis tikang han Senado agod magin Sugbong-Mangulo ha ilarom ni Mangulo Herbert Hoover.


text:
Bayamo
An Bayamo usa nga syudad ngan munisipyo han lalawigan han Granma han Cuba. Amo ini an kapital han Lalawigan han Granma. ngan usa ini han mga gidako-i nga mga syudad ha Oriente nga rehiyon.
An komunidad han Bayamo nahamutang hin patag nga tapad han Salog han Bayamo. Naaapektohan ini han makusog nga Bayamo nga hangin.
An munisipyo ginbahin ngadto han mga barrio of Arroyo Blanco, Barrancas, Bueycito, Cauto, Cayamas, Cristo, Dátil, Guamo, Guisa, Hornos, Julia, Laguna Blanca, La Sal, San Juan ngan Veguita.[1]
Mga reperensya[igliwat | edit source]
- ↑ Guije.com. Bayamo. Ginkità dida han 2007-10-06. (Kinatsila)


text:
Oras han Kalibutan
An Oras han Kalibutan usa ka kalibutanon nga panhitabo nga ginorganisar han WWF (World Wide Fund for Nature, nga ginkikilala liwat nga World Wildlife Fund) ngan ginbubuhat han kataposan nga Sabado han Marso kada tuig, nga nahangyo ha mga panimalay ngan mga negosyo nga parungon an diri kinahanglanon nga mga suga ngan iba pa nga mga aplayanses elektikal hin usa ka oras para makaagda hin pagpasabot mahitungod han kinahanglanon nga mga gios para han pagbag-o han klima. An Oras han Kalibutan ginpatikangan han WWF ngan The Sydney Morning Herald han tuig 2007, kun diin 2.2 ka milyon nga mga molupyo han Sydney binmulig ha pagparaong han ngatanan nga diri kinahanglanon nga mga suga. Ha pagsunod han pagpauna han Sydney, damo nga mga syudad ha palibot han kalibutan sinmubad ngan binmulig hini nga panhitabo han tuig 2008. An Oras han Kalibutan 2010 mahihitabo han Marso 27, 2010 tikang ha 8:30 kutob 9:30 ha gab-i, lokal nga oras.


text:
Abakadahan
An abakadahan[1][2] o alpabeto amo in katitirok nga gin-areglo hin mga agi.
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ Vicente I. de Veyra "Ortograpiya Han Binisaya". Bahin nga kinuha tikang han Mga Lagda Han Pagsurat Han Aton Pinulongan ni Vicente I. de Veyra nga ginmantala dida han Kandabao: Essays of Waray Language, Literature and Culture. Tacloban City:Divine Word University Publications. Gin-editar ni Gregorio Luangco.
- ↑ Agustin El O'Mora "Kasurat diri Sinukol". Ginmantala dida han Kandabao: Essays of Waray Language, Literature and Culture. Tacloban City:Divine Word University Publications. Gin-editar ni Gregorio Luangco.


text:
Henry Wilson
Hi Henry Wilson (Pebrero 16, 1812 – Nobyembre 22, 1875) amo in Senador tikang ha Massachusetts . Han Amerikano nga Gyera Sibil, usa hiya nga nangunguna nga Republikano nga naningkamot pagbungkag han iya tinatawag nga Gahom han Maguuripon, nga iya ginhatagan hin kahulogan nga usa nga pakigsabot hin mga tag-iya hin uripon nga magdumara han gobyerno federal ngan magpugong han pagpadukwag han kagawasan.
Katapos han Gyera Sibil, an mga igkasi-Republikano ni Wilson nagnominar ha iya nga magin Sugbong-Mangulo han Estados Unidos. Napili hiya dida han 1872 nga magin ika-napulo-kag-walo nga Sugbong-Mangulo han Estados Unidos; nagsirbe hiya dinhe nga puwesto tikang Marso 4, 1873 kutob han Nobyembre 22, 1875, ha kamatay niya.


text:
Romblon
An Romblon usa nga isla-nga-probinsya han Pilipinas nga nahamutangan ha MIMAROPA nga rehiyon ha Luzon. An kapital hini amo an bungto nga an ngaran gihapon Romblon.
An Romblon nabubug-os hin mga damo nga mga isla o puro nga nahamutangan ha Dagat Sibuyan. Nahamutangan ini ha salatan han Marinduque ngan Quezon, ha sinirangan han Mindoro, ha amihanan han Aklan, ngan ha katundan han Masbate. An tulo nga dagko nga isla amo an Isla han Romblon, Isla han Tablas, ngan Isla han Sibuyan.
An Romblon amo an nangunguna ha nasod ha pagpagawas hin hataas-nga-kalidad nga marmol, nga maikokompara han kanan Italya.
Sulod
Katawhan ngan Kultura[igliwat | edit source]
Tulo an mga yinaknan ha Romblon. Ini hira amo an Romblomanon, Inunhan o Onhan, ngan Bantoanon o Asi.
Economy[igliwat | edit source]
Heyograpiya[igliwat | edit source]
Politikal[igliwat | edit source]
An Romblon ginbahin ngadto hin mga napulo kag pito (17) ka bungto.
Mga Bungto[igliwat | edit source]
Pisikal[igliwat | edit source]
Kaagi ngan Kasaysayan[igliwat | edit source]
An probinsya han Romblon gintawag han una nga Lomlon o Domblon. Gin-organisa ini han mga Katsila ngadto hin politico-militar nga distrito han 1853 ngan ginhimo nga sub-probinsya han Capiz. Han 1917, ginhimo ini nga bulag nga probinsya. Han Oktubre 1, 1946, an Romblon ginhimo nga ispesyal nga probinsya nga mayda upat nga mga bungto nga amo an Tablas, Romblon, Sibuyan ngan Manghali. Han Enero 1, 1947, ginbalik an regular nga status hin probinsya han Romblon.
Mga Sumpay ha Gawas[igliwat | edit source]
- Romblon Travel Guide
- Sanrokan Online
- Websayt ni Eduardo C. Firmalo nga Kongresista han Romblon
- Banton, Isla nga Paraiso


text:
Tsina
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Kinatsila nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
- Ini nga barasahon mahiunong han sibilisasyon han Tsina. Para han estado nga tinatawag nga Tsina, kitaa an Kanan Katawhan Republika han Tsina. Para han estado nga tinatawag nga Taiwan, kitaa an Republika han Tsina. Para hin iba pa nga mga paggamit kitaa an Tsina (pansayod)
An Tsina usa nga maiha na nga sibilisasyon nga an mga katubtuban ada hin dako nga dapit ha Sinirangan nga Asya.
Han 1949, ha katapos hin dako nga pag-away dida han Gyera Sibil han Tsina, duha nga politikal nga mga entidad an ginmawas nga mayda "Tsina" ha ira mga ngaran:
- An Kanan Katawhan Republika han Tsina, nga gintukod han 1949, nga kilalado hin halipot nga China, nga amo an kagamhanan ha kontinental nga Tsina ngan an naglulugaring-hin-pagdumara nga mga teritoryo han Hong Kong (tikang han 1997) ngan Macau (tikang han 1999).
- An Republika han Tsina nga gintukod han 1911 ha kontinental nga Tsina, nga yana tinatawag nga Taiwan, nga an kagamhanan naglalakip han mga kapurupod-an han Taiwan, Penghu, Kinmen, ngan Matsu.
An Tsina amo an usa han mga gimaiha-i nga nagpapadayon nga mga sibilisasyon han kalibutan[1] ngan ha dako nga bahin han naglabay ka duha nga mga yukot nga tuig usa han mga gidako-i ngan mga abansado o nahauna nga mga sibilisasyon ha kalibutan, tubtob han dekada han 1850 nga diin waray ini makaabot han industryal nga rebolusyon. Ha pagsunod hini, an imperyalismo, mga panggubat o mga gyera ngan mga gyera sibil nakaguba han nasod ngan han ekonomiya tubtob han kataposan han gyera sibil han 1949. Han mga 1950 nga dekada, an pagbalhin ha mga polisiya hin ekonomiya ha Republika han Tsina (Taiwan) nagbalhin han purô ngadto hin madukwag nga ekonomiya nga industryalisado nga oriented ha teknolohiya. Ini nahimo nga usa han mga sinisiring nga Upat nga Asyano nga mga Tigre upod han Hong Kong, Salatan nga Korea ngan Singapura. Ha kontinental nga Tsina, han mga 1970 nga dekada, an mga reporma nga kilalado nga Upat nga Pagmodernisar nagmodernisar han pag-uma, han industriya, han teknolohiya, ngan defensa, nga ha urhe naghimo han Kanan Katawhan Republika ngadto hin usa han mga dagko nga kagamhanan.[2][3][4][5][6] An Tsina ginkikita nga tinikangan hin damo nga dagko nga mga imbento.[7] Ini gihapon mayda han usa han mga gimaihai nga paagi hin pagsurat.
Ha kaagi, an kultural nga impluwensya han Tsina inmabot han bug-os nga Sinirangan nga Asya, nga diin an Tsino nga relihiyon, mga pamatasan, ngan mga paagi hin pagsurat gin-gamit ha dirudilain nga mga katubtoban han mga hagrani nga nasod sugad han Hapon, Korea ngan Vietnam.
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ What Is a Culture ?
- ↑ CIA – The World Factbook – China. Accessed November 26, 2009.
- ↑ Professor M.D. Nalapat. Ensuring China's "Peaceful Rise". Accessed January 30, 2008.
- ↑ Dahlman, Carl J; Aubert, Jean-Eric. China and the Knowledge Economy: Seizing the 21st Century, WBI Development Studies. World Bank Publications. Accessed January 30, 2008.
- ↑ The Real Great Leap Forward. The Economist. Sept 30, 2004
- ↑ Chris Patten. Comment & Analysis: "Why Europe is getting China so wrong", Financial Times. Accessed January 30, 2008.
- ↑ Haggett, Peter. [2001] (2001). Encyclopedia of World Geography, Volume 23. Edition 2, illustrated. Marshall Cavendish publishing. ISBN 0-7614-7289-4, 9780761472896. p 37. p 2836.


text:
Darag nga Dagat
An Darag nga Dagat (puydi gihap Dulaw nga Dagat, Dagat Darag o Dagat Dulaw (Tsinino: 黄海; Iningles:Yellow Sea) ngaran nga ginhatag ha amihanan nga bahin han Sinirangan nga Dagat han Tsina, usa nga marginal nga dagat han Kalawdan Pasipiko. Nahamutang ini ha kabutngaan han puno-nga-katunaan han han Tsina ngan Rawis han Korea. An ngaran iginkuha ha mga napapalid nga baras tikang ha Disyerto han Gobi nga baras-bagyo nga naghahatag hin bulawanon nga dulaw han pagtunod han adlaw nga makikitan kun naglalayag o naglulupad pakatundan. Ha Amihanan nga Korea ngan Salatan nga Korea, an dagat, danay gintatawag nga Dagat Katundan.
An sirusulod nga bahia han Dagat Dulaw amo an gintatawag nga Dagat Bohai. Nangangadto dida an mga awas tikang ha Darag nga Salog (pinaagi han lalawigan han Shandong ngan iya ulohan Jinan) ngan Hai He (pinaagi han Beijing ngan Tianjin.


text:
Luparan Daniel Z. Romualdez
An Luparan Daniel Z. Romualdez o Tugpahan Daniel Z. Romualdez o Aeropuerto Daniel Z. Romualdez (Iningles: Daniel Z. Romualdez Airport) (IATA: TAC, ICAO: RPVA), nga kilalado liwat nga DZR nga Luparan/Tugpahan (DZR Airport) o Luparan/Tugpahan Domestiko han Tacloban (Tacloban Domestic Airport), usa nga luparan nga nag-aalagad han kahaluag han Syudad han Tacloban, ha lalawigan han Leyte ha Sinirangan nga Kabisay-an nga rehiyon han Kabisay-an ha Pilipinas. Ini nga luparan ginklasipika nga Class 1 nga prinsipal (major nga domestic) nga luparan han Nagdudumara hin Panlupad nga Sibil han Pilipinas (Civil Aviation Authority of the Philippines), usa nga kabahin han Departamento hin Panakayan ngan Komunikasyon nga amo an mayda responsabilidad para han mga buruhaton han diri la hini nga luparan kundi pati gihapon han ngatanan nga iba nga mga luparan ha Pilipinas gawas han mga dagko nga panlangyaw nga mga luparan.
Ini nga luparan ginngaranan ha dungog ni Daniel Z. Romuáldez nga kasanhe nga Speaker han Balayan hin mga Representante han Pilipinas.


text:
Mona Lisa
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An Mona Lisa, o La Gioconda, usa nga ika-16 nga siglo nga pintura ha oleo ha alamo nga kahoy ni Leonardo da Vinci ngan usa han mga pinakasikat nga mga pintura ha arte han Katundan; pira la ka iba nga mga buhat hin arte nga sugad nga gin-romantisar, ginsaurog, o ginhimo-an hin kopya. Gintatag-iyahan ini han Franses nga gobyerno ngan ada ginsablay ha Musée du Louvre ha Paris.
An pintura nagpapakita hin babaye nga nagkikita hit naglalantaw nga mayda usa nga "hiyom nga enigmatiko".


text:
Neuilly-sur-Seine
Mga koordinado: 48°53′17″N 2°16′07″E / 48.8880555556°N 2.26861111111°E
An Neuilly-sur-Seine amo in usa ka komyun ha departamento han Hauts-de-Seine ngan ha rehiyon han Île-de-France ha nasod han Fransya. Nahamutang ini hin 6.8 km (4.2 mi) tikang han butnga han Paris.
Bisan man kon an Neuilly ha teknikal nga paghisgot usa nga suburb han Paris, sapit ini han syudad ngan nagdudugang ini han syudad. An kahaluag mga kaurogan mga riko, mga pinili nga mga baryo, ngan mga lingkorananhin damo nga mga korporasyon. Agsob ini ginlalakip hin pira nga mga lugar han harani nga ika-16 nga arrondissement han Paris komo Auteuil-Neuilly-Passy, usa nga katitirok hin "bourgeois" (i.e., burgis o upscale) nga mga baranggay ha Paris.


text:
Pugo, La Union
An Pugo usa nga ikalima nga klase nga bungto ha lalawigan han La Union, Pilipinas. It Pugo amo an gigagamayi nga bungto han La Union ha kahaluag hin katunaan, ngan nahamutang ini ha ubos han kabugkiran han Santo Tomas mga usa ka oras nga biyahe tikang ha Syudad han Baguio. An kaurugan nga pagpakabuhi dinhe amo an pag-uma. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 13,442 ka tawo ha 2,520 nga mga panimalay.
Mga baranggay[igliwat | edit source]
An Pugo ginbahin ngadto hin napulo kag upat (14) nga mga baranggay.
- Ambalite
- Ambangonan
- Cares
- Cuenca
- Duplas
- Maoasoas Norte
- Maoasoas Sur
- Palina
- Poblacion East
- San Luis
- Saytan
- Tavora East
- Tavora Proper
- Poblacion West


text:
Barili
An Barili usa nga ikatulo nga klase nga bungto ha lalawigan o probinsya han Sugbo o Cebu, ha Butnga nga Kabisay-an nga rehiyon ha Kabisay-an ha Pilipinas. Sumala han 2000 census, mayda ini populasyon nga 57,764 ka tawo ha 11,164 nga mga panimalay. An Barili nahamutang in kaunman kag usa (61) ka kilometro ha habagatan o salatan-katundan tikang han Syudad han Sugbo. Ginsasapitan ini ha salatan han bungto han Dumanjug; ha amihanan han bungto han Aloguinsan; ha sidlangan han mga bungto han Carcar ngan Sibonga; ngan ha salatan han Estrecho Tañon.
Ekonomiya[igliwat | edit source]
An produkto han ekonomiya han Barili tikang han pagtanom hin humay, mais, saging, ngan lubi.
Mga Baranggay[igliwat | edit source]
An Barili ginbahin ngadto hin kap-atan kag duha (42) nga mga baranggay.
Kaagi[igliwat | edit source]
An ngaran nga Barili tikang han tawag hin usa nga lokal nga banwa nga an tawag balili. An bungto gintukod han tuig 1632, kondi an parokya han Barili gintukod dida han 1614. Usa nga krus gintukod han mga Espanyol nga pinamunoan ni Kapitan Juan Juarado han ira pag-abot dida han tuig 1602.
Mga Sumpay ha Gawas[igliwat | edit source]
- Opisyal nga Websayt han Bungto han Barili
- Philippine Standard Geographic Code
- 2000 Philippine Census Information


text:
Carigara
An Carigara usa nga ikatulo nga klase nga bungto han lalawigan han Leyte ha Sinirangan nga Kabisay-an nga rehiyon han Kabisay-an ha Pilipinas. Sumala han 2000 census, mayda ini populasyon nga 43,455 ka tawo ha 8,571 nga kabalayan.
Sulod
An Tuna[igliwat | edit source]
An mga Tawo[igliwat | edit source]
Ekonomiya[igliwat | edit source]
Edukasyon ngan Kalusugan[igliwat | edit source]
Gobyerno[igliwat | edit source]
Mga Baranggay[igliwat | edit source]
An Carigara mayda kap-atan kag siyam (49) nga baranggay.
Kasaysayan[igliwat | edit source]
Turismo[igliwat | edit source]
Kitaa Gihapon[igliwat | edit source]
- Lista han mga naging Lokal na Ehekutibo han Carigara
- Mga naboto na opisyales hin munisipyo hin Carigara ha tuig 2004-2007


text:
Tinag-alog
An Tinagalog o Tinag-alog nga pinulongan (kon ha Tinag-alog: Wikang Tagalog) usa nga Austronesyano nga yinaknan ha Pilipinas. Ini amo an lumad nga yinaknan ha mga butnga nga dapit han isla han Luzon, ngan han mga hagrani nga mga isa. Lumad gihapon ini nga yinaknan ha Mindoro ngan Marinduque. Ini amo la nga yinaknan nga lumad ha Pilipinas nga gintututdo komo usa nga aradman o subjek han bug-os ha Pilipinas. Siring han iba amo daw ini an ginbatikan o ginbasehan han nasudnon nga yinaknan nga Filipino (nga tinawag nga Pilipino ugsa han 1987) kondi mayda liwat mga nasiring nga iton Filipino o Pilipino, usa la nga kalain nga Tinag-alog.


text:
Oda Nobunaga
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Hi Oda Nobunaga (ha Hinapon: 織田 信長 Oda Nobunaga, Hunyo 23, 1534–Hunyo 21, 1582) usa nga importante nga daimyo dida han Sengoku nga panahon han kaagi ngan kasaysayan han Hapon. Anak hiya ni Oda Nobuhide, usa nga menor nga warlord mga mayda gamay nga mga tinatag-iyahan nga katunaan ha Owari nga probinsya. Usa nga kinabuhi hin nagpipinadayon nga conquista militar an kinabuhi ni Nobunaga, nga ha urhe nagresulta han pagconquista han kadam-an nga bahin han Hapon ugsa han iya kamatayon dida han 1582.


text:
Blog provides NCERT solutions, CBSE, NTSE, Olympiad study material, model test papers, important Questions and Answers asked in CBSE examinations. References to Educational Sites and resources.
Sunday, August 5, 2012
CBSE Class 10- Maths - SA1 Paper (solved)
36 comments:
where is the paper???ReplyDeleteReplies
Which browser are you using? Try this http://goo.gl/nf0OCDelete
i dont understand the trignometry.......can any one help me.ReplyDeleteReplies
Try Khan Academy -an excellent tutorial site.Delete
I can help you.........Delete
is dis really sa 1 paper of 2012 cbse.....class xth..?Delete
It's a 2011-2012 session SQP. CBSE didn't publish any SQP for this session and will discontinue publishing it. Read circularDelete
This comment has been removed by a blog administrator.Delete
Can i help u I UnDerStand TRiGoDelete
will the paper come of 80 marksReplyDelete
no it will come of 90 marks as per new cceReplyDelete
Where did you get this paper from? Its of this year?ReplyDelete
how can i download it?ReplyDelete
nice sample but how to download it?ReplyDelete
how to download itReplyDelete
click in open new windowReplyDelete
plz upload hindi sample paperReplyDelete
How do i download it?ReplyDeleteReplies
Click on ➶ north-east arrow icon to open in new window. Check the file menu...Delete
is this 2012 or 2011ReplyDeleteReplies
2011 sample paper. This year CBSE didn't publish any SQP.Delete
kyo thaak re o..sab k sab dusri site se download kr lo!! Aieehhh....ReplyDelete
give me a site of actual cbse sample papers.plzReplyDelete
this site is very accurate and informative but how to download?ReplyDelete
where is CBSE 2013 maths paper's blue print for sa1, 2013?ReplyDelete
HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HAReplyDelete
HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HAHA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HAHA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HAHA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HAHA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HAHA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HAHA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HAHA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HAHA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HAHA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HAHA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HAHA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HAHA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HAHA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HAHA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HAHA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HAHA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HAHA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HAHA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HAHA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HAHA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HAHA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HAHA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HAHA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HAHA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HAHA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HAHA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HAHA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HAHA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HAHA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HAHA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HAHA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HAHA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HAHA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HAHA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HAHA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HAHA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HAHA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HAHA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HAHA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HAReplies
This comment has been removed by the author.Delete
please describe 16th ques in detailReplyDelete
this is a sample paper of 2012 or 2011 , i m confused i have already solve this paper plzz give me new sample paperReplyDelete
How 2 download it boss..ReplyDelete
well.actually i asked for the main board q paper bt they hav shown me sample papers...cool..beter get sumting than nuthing..!!!!ReplyDelete
Hey thanks for this info for cbse CBSE Certificate Download.ReplyDelete
Thanks you sir for these notes I will help in Exams 2014. ThanksReplyDelete
great it will help me in my exam hahah!!!!!!!!!!!!!!!!!!ReplyDelete


text: 1Niyan mapakiana ako: Iginsalikway ba han Dyos an iya kalugaringon nga mga tawo? Waray! Ako ngahaw usa nga Israelita, tulin ni Abraham, kaapi han tribo ni Benjamin. 2Waray magsalikway an Dyos han iya mga tawo nga iya ginpili tikang pa ha tinikangan. Sayod man kamo han bahin han Kasuratan diin hi Elias nakimalooy han Dyos kontra han Israel: 3“Ginoo, pinanmatay nira an imo mga manaragna ngan pinangun-ob an imo mga altar; ako na la an nahibilin, ngan tuyo nira hin pagpatay pa ha akon.” 4Ano an baton han Dyos ha iya? “Nagsalin ako para ha akon hin pito ka yukot nga mga tawo nga waray magsingba han buwa nga diyosdiyos nga hi Baal.” 5Amo man ito an paagi yana nga panahon: may-ada gutiay nga hugpo nga ginpili han Dyos tungod han iya kalooy. 6Ginpasikad an iya pagpili dida han iya kalooy, diri dida han ira nabuhat. Kay kon an pagpili han Dyos ginpasikad pa dida han ginbubuhat hin tawo, diri na tinuod nga kalooy an iya kalooy. 7Ano man yana? Waray makaagi an mga tawo han Israel han ira ginpapangita. An nakaagi amo la an gutiay nga hugpo nga ginpili han Dyos; nagpakabungol an iba han tawag han Dyos. 8Sumala han siring han Kasuratan, “Ginpatig-a han Dyos an ira kasingkasing ug ira hunahuna; ngada yana nga adlaw diri hira nakakakita pinaagi han ira mga mata o nakakabati pinaagi han ira mga durunggan,” 9ngan nasiring hi David, “Mabitik ngan madakop unta hira dida han ira mga kombite; mapukan unta hira, makastigo unta hira! 10Mabuta unta an ira mga mata basi diri na hira makakita; ngan mabuktot hira ha ilarom han ira mga kakurian ha ngatanan nga panahon.” 11Niyan mapakiana ako: Han paghipakdol han mga Judiyo, napukan ba hira ngadto han ira kabungkagan? Waray! Tungod nga nakasala hira, inmabot an katalwasan ngadto han mga Hentil, basi an mga Judiyo mangabugho ha ira. 12An sala han mga Judiyo nagdara nganhi ha kalibutan hin damo nga mga kaupayan, ngan an ira espirituhanon nga kakulangan nagdara ngadto han mga Hentil hin damo nga kaupayan. Sanglit hin pagkadarudamo pa gud nga mga kaupayan kon makabig na an ngatanan nga mga Judiyo! 13Naghihimangraw ako yana ha iyo nga mga Hentil: naparayaw ako hinin akon buruhaton samtang apostol pa ako ngadto han mga Hentil, 14basi mangabugho an akon igkasi mga Judiyo, ngan tungod hito matalwas an iba ha ira. 15Kay han pagsalikwaya ha ira, an mga tawo nga hadto mga kaaway han Dyos nahimo nga mga sangkay niya. Sanglit ano man an mahinanabo kon karawaton na hira? Magigin kinabuhi ini para han mga patay! 16Kon ihinahatag ngadto sa Dyos an syahan nga pinit han tinapay, iya liwat an bug-os nga tinapay; ngan kon ihinahalad ngadto sa Dyos an mga gamot hin kahoy, iya liwat an mga sanga. 17Pinanmanggi an iba nga mga sanga han tinanom nga kahoy nga olibo ngan iginpungot ngada hini an sanga hin ihalas nga kahoy nga olibo. Pareho kamo nga mga Hentil hadto nga ihalas nga sanga nga olibo, ngan yana nakakaangbit na kamo han makusog nga espirituhanon nga kinabuhi han mga Judiyo. 18Sanglit kinahanglan diri niyo pagtamayon adton mga nahimulag sugad han mga nasanggi nga mga sanga. Kay ano nga maparayaw kamo? Usa la kamo hin usa nga sanga; diri kamo nagbubuhi han gamot—an gamot an nagbubuhi ha iyo. 19Kundi masiring kamo, “Oo, kundi ginbanggi an mga sanga paghatag hin lugar ha amon.” 20Matuod ito. Ginbanggi hira kay waray man hira tumoo, samtang nagpapabilin kamo kay natoo man kamo. Kundi ayaw pagparayaw; lugod kahadlok kamo. 21Waray malooy an Dyos han mga Judiyo nga pareho hin tinuod nga mga sanga; naghuhunahuna ba kamo nga malolooy hiya ha iyo? 22Nakikita naton dinhe an pagkamaloloy-on ngan pagkamakuri han Dyos. Makuri hiya hadton mga nanhimulag, kundi maloloy-on hiya ha iyo—kon magpabilin kamo dida han iya kalooy; kay kon diri, babanggion liwat kamo. 23Ngan kon bayaan han mga Judiyo an ira diri pagtoo, ibabalik hira ngada han ira daan nga lugar, kay nakakahimo man an Dyos hin pagpabalik ha ira. 24Kamo nga mga Hentil, sugad kamo han sanga nga nabanggi tikang han ihalas nga kahoy nga olibo, ngan supak ha kinaiya iginpapungot ngada han tinanom nga kahoy nga olibo. An mga Judiyo sugad hini nga tinanom nga olibo; sanglit masarusayon para han Dyos an pagpabalik hini nga nabanggi nga mga sanga ngada han ira kalugaringon nga kahoy. 25Kabugtoan ko, may tinago nga kamatuoran nga karuyag ko hibaroan niyo, kay makakapugong ini ha iyo hin paghunahuna nga maaram gud kamo. Amo ini an buot ko sidngon: diri kadayonan an pagkamatig-a han mga tawo han Israel, kundi tubtob la ini nga dumangop ha Dyos an igo nga kadamo han mga Hentil. 26Ngan amo na ini an pagkatalwas han bug-os nga Israel. Sumala han siring han Kasuratan, “Maabot an Magtaralwas tikang ha Sion, ngan kukuhaon an ngatanan nga karat-an tikang han katulinan ni Jacob. 27Hihimoon ko ini nga ginsabotan ha ira, kon kuhaon ko na an ira mga sala.” 28Tungod nga ginsasalikway han mga Judiyo an Maupay nga Sumat, nahimo hira nga mga kaaway han Dyos tungod ha iyo nga mga Hentil. Kundi tungod nga pinili hira nga mga tawo han Dyos, mga sangkay gihapon hira niya tungod han mga patriyarka. 29Kay diri nababalhin an hunahuna han Dyos mahitungod han iya ginpipili ngan ginpapakaupay. 30Mahitungod ha iyo nga mga Hentil, sinmupak kamo han Dyos han nag-agi nga panahon; kundi yana kinarawat na niyo an kalooy han Dyos kay sinmupak man an mga Judiyo. 31Ha sugad nga kaagi, tungod han kinarawat niyo nga kalooy, an mga Judiyo nasupak na yana han Dyos basi karawaton liwat nira yana an kalooy han Dyos. 32Kay ginhimo han Dyos an ngatanan nga mga tawo nga mga masupakon, basi makapakita hiya hin kalooy ha ira ngatanan. 33Hin pagkabahandianon gud han Dyos! Hin ka hilarom gud han iya kinaadman ngan hibaro! Hin-o in makakagsaysay han iya mga paghukom? Hin-o in makakasabot han iya mga paagi? 34Sumala han siring han Kasuratan, “Hin-o in maaram han hunahuna han Ginoo? Hin-o in makakawaydong ha iya? 35Hin-o in nakahatag na ha iya hin bisan ano, basi makagbalos hiya?” 36Kay ginhimo niya an ngatanan nga mga butang, ngan nagpapabilin an ngatanan nga mga butang pinaagi ha iya ngan para ha iya. Ngadto ha Dyos an himaya ha kadayonan! Amen.


text:
Apayao
An Apayao ewan komag isip ka nga rin wag ka mag search na!!!! sana pogi ung taong nagedit n yan
Sulod
Katawhan ngan Kultura[igliwat | edit source]
wala naman
Ekonomiya[igliwat | edit source]
Heyograpiya[igliwat | edit source]
Politikal[igliwat | edit source]
An Apayao ginbahin ngadto hin pito (7) nga mga bungto.
Mga Bungto[igliwat | edit source]
Pisikal[igliwat | edit source]
Mga Sumpay ha Gawas[igliwat | edit source]
- An Opisyal nga Websayt han Gobyerno han Lalawigan han Apayao
- Ilocano nga Websayt ni Andel Barroga, Usa nga Manunurat nga Natawo-ha-Apayao, ngan Bannawag Magazine nga Naamot
- Philippine Trivia Online nga Sayt ni R. Barroga-Balboa, usa nga Natawo-ha-Apayao ngan Kasanhi nga Luna Municipal High School Graduating Class Valedictorian


text:
Unibersidad han Pilipinas
An Unibersidad han Pilipinas, kaurugan ginpapahalipot hin U.P. in nasodnon nga unibersidad han Pilipinas. Gintindog ha 1908 pinaagi ha Buhat No. 1870 han Syahan nga Lehislatura han Pilipinas, nga kilala nga an "Buhat Unibersidad" nga may otoridad han Estados Uniods, an Unibersidad ha yana nga takna in naghahatag hin gidadamoi nga ihap hin taramdan hin kurso ha nasod. An Resolusyon Senado Ihap 276 han Senado han Pilipinas in nagdudungog han Unibersidad komo "an kanan nasod labaw nga unibersidad".
Pito (7) ha napulo kag lima (15) nga mga Mangulo han Pilipinas in nag-atender hin kurso ha Unibersidad kun diri ngani komo mga ilarom-ha-gradwar o komo mga kahuman-nga-gradwar nga mag-aaram, samtang 12 ha Puno nga Mahistrado han Labaw nga Hukmanan, 35 ha 57 nga Nasodnon nga Artista ngan 34 ha 35 nga mga Nasodnon nga Syentipiko in nahisusumpay ha Unibersidad.
An U.P. in may-ada pinakadamo nga mga Nasodnon nga Namumutnga hin Pagkamaupay ngan Pagpadukwag ha mga insituto hin hiruhitaas nga pag-aram ha nasod ngan usa ha tulo la nga mga aradman ha Asya nga nakakarawat hin pan-instituto nga dungog ha mga Pasidungog Ramon Magsaysay.
An U.P. in bahin nga ginsusustentuhan han Punuan Pilipinas. An mga mag-aaram han unibersidad ngan iya mga gradwar in gintutudlok ngadto komo "[Mga] Iskolar ng Bayan" ("Mga Iskolar han Nasod").
An tigaman han U.P. amo an Oblasyon. Ini in hitsura hin hubo nga tawo, nga it kamot nakadupa ngan an nawong nakahangad. An Oblasyon in nakabase ha ikaduha nga estansa han Mi Ultimo Adios ni Jose Rizal.
An tuig 2008 in ginproklama komo "U.P. Gatosnon nga Tuig" ngan an mga katuigan 1998-2008 komo an "Dekada han Unibersidad han Pilipinas." An Sistema han U.P. in ginraranggo komo pinakaigbaw nga unibersidad han nasod han QS Mga pagraranggo han Unibersidad han Kalibutan.
Mga Sumpay ha Gawas[igliwat | edit source]
- University of the Philippines Baguio
- University of the Philippines Cebu
- University of the Philippines Diliman
- University of the Philippines Los Baños
- University of the Philippines Manila
- University of the Philippines Mindanao
- University of the Philippines Visayas
- University of the Philippines System
- University of the Philippines Open University


text:
Walter Mondale
Hi Walter Frederick Mondale (natawo Enero 5, 1928) usa nga Amerikano nga politiko ngan kaapi han Partido Demokratiko-Mag-uruma-Trabahante. Hiya an ika-42 nga Sugbong-Mangulo han Estados Unidos (1977–81) ha ilarom ni Mangulo Jimmy Carter, usa nga duha-ka-panahon-hin-pag-alagad nga Senador han Estados Unidos tikang ha Minnesota, ngan an kandidato han Partido Demokrata para han puwesto han mangulo han 1984. Ha urhe, ha ilarom han pagdumara ni Mangulo Bill Clinton, nagsirbe hi Mondale nga amo an Embahador han Estados Unidos ngadto ha Hapon tikang han 1993 tubtob 1996.


text:
Syudad han Iloilo
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An Syudad han Iloilo, nga tinatawag gihapon ha halipot nga Iloilo, amo an kapital nga syudad han lalawigan o probinsya han Iloilo ha Katundan nga Kabisay-an nga rehiyon han Kabisay-an ha Pilipinas. Amo gihapon ini an sentro han rehiyon ngan an importante nga pag-ultan nga ekonomiko han Katundan nga Kabisay-an nga rehiyon han Kabisay-an. An syudad mayda populasyon nga 336,391 sumala han census han tuig 2000, ngan amo nga ini an ika-siyam nga gidako-i hin populasyon nga syudad ha Pilipinas.
Gin-agnayan an Iloilo nga "The Princess City in the South" (An Prinsesa nga Syudad ha Salatan) tungod han halarom nga daungan hin barko hini. Ha kaagi usa ini han mga dagko nga mga sentro hin pag-uma han nasod, nga nabaligya ha gawas han nasod hin asukar, luget, saging, mangga ngan iba pa nga mga recurso natural han panahon nga kolonyal han Espanyol ngan Amerika. An British nga expatriate nga hi Nicholas Loney nagbanhaw han puerto tikang han kawaray-gamit ngan pagbiya hini.
Han 2000 nga census nga mayda gin-update nga mga talaan han Philippine National Statistics Office, an Syudad han Iloilo mayda populasyon nga 336,391 ka tawo ha 72,218 nga mga panimalay ngan mayda 1.93% nga pagtubo hin katawhan ha tagsa tuig. An average nga pagpadot hin populasyon mga 6,533 ka tawo ha tagsa kwadrado nga kilometro nga kun igkumpara mga katunga hiton kanan Tokyo, Japan.
Mga politikal nga pagbahinbahin[igliwat | edit source]
An Syudad han Iloilo ginbahin ngdato hin usa ka gatos kawalaon (180) nga mga baranggay, nga gintirok ngadto hin pito nga mga distrito ha heyograpiya: [1]
- Arevalo (13 nga mga baranggay)
- City Proper (Syudad Mismo) (45 nga mga baranggay)
- Jaro (42 nga mga baranggay)
- La Paz (25 nga mga baranggay)
- Mandurriao (18 nga mga baranggay)
- Molo (25 nga mga baranggay)
- Lapuz (12 nga mga baranggay)[2]
An ngatanan nga mga distrito hin heyograpiya han Syudad han Iloilo mga bulag nga mga bunto han una, gawas han Lapuz, nga usa nga ubos-nga-distrito han La Paz tubtob han 2008. Ginlakip hira ngadto hin usa nga syudad han pagbalhin ngadto hin syudad han Iloilo ngan gin-inagurar nga charter nga syudad han Agosto 25, 1937. An ngatanan nga mga distrito mayda nira mga kalugaringon nga mga singbahan nga ilarom han Arsodiosesis han Jaro. An mga distrito han Jaro, Mandurriao ngan Molo ginkikita nga mga komersyal nga mga lugar, samtang an Arevalo ngan La Paz mga lugar hin pag-ukoy. An Molo han una usa nga distrito hin pag-ukoy, samtang an Mandurriao amo an lugar han daan nga Iloilo nga Luparan (Mandurriao nga Luparan) ngan dinhi liwat an gidakoi nga shopping mall han syudad, SM City Iloilo. An Syudad Mismo usa gihapon nga lugar hin negosyo ngan sentro hin politika han syudad ngan han lalawigan han Iloilo. Dinhe liwat nahamutang an pan-nasod nga pwerto han Iloilo ngan pantalan han salog. An bag-o nga ginhimo nga distrito hin heyograpiya han Lapuz usa nga lugar hin industriya ngan pag-ukoy, nga diin nahamutang an mga kompanyiya hin sakayan, mga depot hin oil ngan pan-giling nga factory.
Uusa la nga lehislatibo nga distrito an Syudad han Iloilo.
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ Espejo, Jr., Boy. "Pacifico Sudario: The man who coined "Dinagyang"". Sun.Star Network Online. http://www.sunstar.com.ph/specials/dinagyang%202003/features.html. Ginkúhà dida han 2009-08-08.
- ↑ "City to recognize Lapuz as separate district from La Paz". The News Today. 22 December 2008. http://www.thenewstoday.info/2008/12/22/city.to.recognize.lapuz.as.separate.district.from.la.paz.html. Ginkúhà dida han 22 October 2010.
Mga sumpay ha gawas[igliwat | edit source]
- An Probinsya han Iloilo
- Philippine Standard Geographic Code
- 2000 Philippine Census Information
- Opisyal nga Websayt han Gobyerno han Syudad han Iloilo
- Opisyal nga Websayt han Iloilo Dinagyang Festival


text: 1Inmabot hi Pablo ngadto ha Derbe ug Listra. May-ada didto usa nga tinun-an nga Timoteo an ngaran. Anak hiya hin babaye nga matinuohon nga Judiyo, kundi Griego an amay niya. 2Dinayaw hi Timoteo han ngatanan nga mga magtinuohon ha Listra ug Iconio. 3Karuyag ni Pablo nga ig-upod niya hi Timoteo. Gintori niya hi Timoteo tungod han mga Judiyo nga nag-uokoy didto hito nga mga dapit nga maaram nga Griego an amay niya. 4Han pag-agi nira han mga bungto, iginhatag nira han mga magtinuohon an mga turumanon nga ginkatangdoan han mga apostoles ngan mga katigurangan didto ha Jerusalem, ngan ginpahinumdom hira nga pagtumanon nira ini. 5Sanglit nagmarig-on an pagtoo han mga singbahan ngan pirme hira nadudugangan kada adlaw. 6Naglatas hira han katunaan han Frigia ngan han Galacia, kay gindid-an hira han Espiritu Santo hin pagwali han mensahe didto ha lalawigan han Asia. 7Han pag-abot nira ngadto han atbang nga pag-ultan han Misia, nakahunahuna hira hin pagkadto ha lalawigan han Bitinia, kundi waray hira tugoti han Espiritu ni Jesus. 8Sanglit linabyan la nira an Misia ngan linmugsong hira ngadto ha Troas. 9Didto nagkamay-ada panan-awon hi Pablo hito nga gab-i, diin kinmita hiya hin usa ka tawo nga taga-Macedonia nga natukdaw ngan naghangyo ha iya hin pagsiring, “Tabok ngadi ha Macedonia ngan buligi kami!” 10Kahuman ni Pablo pakakita hini nga panan-awon, nag-andam kami hin pagkadto ha Macedonia kay waray ruhaduha nga gintawag kami han Dyos hin pagwali han Maupay nga Sumat ngadto han mga tawo didto. 11Tikang ha Troas nagsakay kami hin pagtabok ngadto ha Samotrasia, ngan han pagkabuwas, ngadto ha Neapolis. 12Tikang didto nagpadayon kami ngadto ha Filipos, an gidadakoi nga syudad han syahan nga distrito han Macedonia, nga sakop liwat han Roma. Nagpabilin kami hin pira ka adlaw didto. 13Ha Adlaw nga Iparahuway kinmadto kami ha ligid han salog nga gawas na han syudad, ha usa nga dapit nga ginhunahuna namon nga arampoan han mga Judiyo. Linmingkod kami ngan nakighimangraw han kababayen-an nga nagkatitirok didto. 14Usa han mga nakabati ha amon amo hi Lydia nga taga-Tiatira, nga parabaligya hin marahalon nga mga tila nga granate. Masingbahon hiya han Dyos ngan binuksan han Ginoo an iya kasingkasing hin pamati han mga iginsisiring ni Pablo. 15Ginbunyagan hiya ngan an bug-os niya nga panimalay. Gindapit kami niya hin pagsiring, “Kon gin-iisip man ako niyo nga tinuod nga matinuohon han Ginoo, didi kamo saka ha akon balay.” Ngan waray gud hiya pabaribad. 16Han nagtitipakadto kami han dapit nga arampoan, gintapo kami hin usa nga oripon nga babayehay. May-ada ini hiya maraot nga espiritu nga nahatag ha iya hin gahom hin pagtigo han tiarabot nga mga butang. Dako nga kwarta an kinikita han iya mga agaron tungod han iya ka paratigo. 17Ginsunod niya hi Pablo ngan kami nga naggogoliat, “Mga surugoon ini nga mga tawo han Gilalabawi nga Dyos! Iginsasangyaw nira ha iyo an mensahe han katalwasan!” 18Ginbuhat niya ini hin damo na nga mga adlaw tubtob nga napungot hi Pablo ngan inatubang niya an babayehay ngan sidngon an espiritu, “Ginsusugo ko ikaw ha ngaran ni Jesu-Cristo, gawas dida ha iya!” Ginmawas ha iya an espiritu hito manta nga takna. 19Han pakasabot han mga agaron han babayehay nga waray na hira higayon hin panalapi, gindakop nira hira Pablo ug Silas ngan gindara ngadto ha atubangan han mga punoan. 20Ginpaatubang ini hira han mga punoan nga Romano, ngan nagsiring hira, “Mga Judiyo ini nga nagsasamok han aton syudad. 21Nagtututdo hira hin mga pamatasan nga nasupak han aton balaod; diri kita makakahimo hin pagkarawat o pagtuman hini kay Romano kita.” 22Binmulig an mga tawo hin paghampak ha ira; ginggisi ngan ginlubas han mga punoan an mga panapton nira Pablo ug Silas, ngan iginpalatob hira. 23Kahuman hin duro nga paghampak, iginsulod hira ha prisohan ngan ginsugo an gwardya han prisohan nga pagbantayan gud hira hin maupay. 24Han pakakarawat hini nga sugo, iginsulod hira han gwardya ha bartolina ngan ginpandogan an ira mga tiil. 25Han harapit na magkatutnga an kagab-ihon, hira Pablo ug Silas nag-iinampo ngan nagkikinanta hin mga pagdayaw han Dyos, ngan nagpipinamati ha ira an iba nga mga priso. 26Tigda la nga linminog hin duro kakusog, nga nakabay-og han bug-os nga prisohan. Hito manta nga takna naabre an mga porta ngan natangtang an mga kadena han ngatanan nga mga priso. 27Nagmata an gwardya, ngan han pagkita niya nga naabre na an mga porta han prisohan, hinulbot niya an iya espada ngan nag-uunay na unta hiya, kay nakahunahuna hiya nga nagpakakalagiw na an ngatanan nga mga priso. 28Kundi ginmoliat hi Pablo, “Ayaw pag-unay! Aadi kami ngatanan!” 29Nag-aro hin suga an gwardya han prisohan, nagdagmit pagsulod, ngan hinmapa nga nangungurog ha tiilan nira Pablo ug Silas. 30Ngan igingawas hira ngan nagpakiana hiya ha ira, “Mga mano, ano an kinahanglan ko pagbuhaton basi matalwas ako?” 31Binmaton hira, “Too han Ginoo nga Jesus, ngan matatalwas ka—ikaw, pati an imo panimalay.” 32Niyan iginwali nira an pulong han Ginoo ha iya ngan han ngatanan nga sakop han iya balay. 33Hito manta nga takna han gab-i gindara hira han gwardya ngan ginhugasan an ira mga samad; ngan ginbunyagan dayon hiya ngan an bug-os niya nga panimalay. 34Kahuman ginpauswag niya hira Pablo ug Silas ngadto han iya balay ngan gindurotan hira hin pagkaon. Malipayon na hiya ngan an iya panimalay kay tinmoo na man hira han Dyos. 35Han pagkaaga na, nagsugo an mga punoan nga Romano hin mga polis nga buhian na hira Pablo ug Silas. 36Sanglit ginsumatan han gwardya hira Pablo ug Silas nga ginpapabuhian na hira han mga punoan ngan makakagawas na hira han prisohan. 37Kundi ginsiring ni Pablo an mga polis, “Iginpalatob kami nira ha atubangan han mga tawo bisan kon waray kami mga sala, ngan mga Romano kami! Ngan iginsulod pa kami nira ha prisohan. Ito yana, karuyag ba nira nga ira la hilomon an pagpagawas ha amon? Diri mahihimo! Kinahanglan hira ngahaw nga mga punoan nga Romano an kumanhi hin pagpagawas ha amon.” 38Iginsumat ini han mga polis ngadto han mga punoan nga Romano, ngan han pakabati nira nga mga Romano ngay-an hira Pablo ug Silas, nagkahadlok hira. 39Sanglit kinmadto hira ha prisohan ngan nangaro hira hin pasaylo kanda Pablo ug Silas. Ginpagawas hira han prisohan ngan ginhangyo nga bumaya na hira han syudad. 40Ginmawas han prisohan hira Pablo ug Silas ngan napakadto han balay ni Lydia. Didto iginkita nira an mga magtinuohon, ira gindasig hira hin mga pulong, ngan kahuman, ginmikan hira.


text:
Francisco Guilledo
Hi Francisco Guilledo (Agosto 1, 1901 - Hulyo 14, 1925) usa nga Pilipino nga flyweight nga boxingero nga kilalado ha ngaran nga Pancho Villa. Hi Villa, nga an kahitaas mga 5 feet ngan an kabug-at waray magsobra hin 114 ka pounds, amo an nagdaog han World Flyweight boxing championship han 1923, ngan tungod hini, mayda mga nagtawag ha iya nga "amo an pinakamakarit nga Asyano nga mag-aaway ha kaagi han boxing". [1] Hi Villa nahihinumdoman liwat yana nga adlaw tungod han diri ordinaryo, ngan makasurubo nga mga panhinabo han iya kamatayon ha edad nga 23, han hataas nga punto han iya karera ha boxing.


text:
Camarines Norte
An Camarines Norte usa nga probinsya han Pilipinas nga nahamutang ha Bicol nga Rehiyon ha Luzon. An kapital hini amo an Daet ngan an lalawigan sapit han Quezon ha katundan ngan han Camarines Sur ha salatan.
Demograpiko[igliwat | edit source]
An Camarines Norte mayda populasyon nga 458,840, nga amo nga ini an ika-37 nga pinakadako hin populasyon han nasod. An mga yinaknan dinhe amo an Bikol ngan han Tinag-alog.
Heyograpiya[igliwat | edit source]
Politikal[igliwat | edit source]
An Camarines Norte ginbahin ngadto hin napulo kag duha (12) nga mga bungto.


text:
Probinsya han Espanya
An probinsya (ha Kinatsila: provincia) o lalawigan usa nga pagbahin ha teritoryo han Espanya, ha ilarom han Konstitusyon Espanyola.
Ha yana, ha Espanya mayda kalim-an (50) nga mga probinysa, nga amo an nahimo han kabug-osan han teritoryo espanyol. Komo eksepsyon, iton mga syudad han Ceuta ngan Melilla, sugad hin iba nga mga teritoryo han soberanya espanyola ha Afrika (plazas de soberanía), diri lakip han sistema probinsya.
Tabla han mga Probinsya[igliwat | edit source]
Ha ubos nga tabla, iginlista ha alpabeto ngatanan nga mga probinsya, mga kapital nira, an komunidad autonoma nga diin kabahin, ug an lista ha mga munisipyo.
An mga syudad han Ceuta ngan Melilla diri lakip hin bisan ano nga lalawigan kundi mga syudad autonoma ini.


text:
Candon
An Syudad han Candon usa nga ikalima nga klase nga syudad ha lalawigan han Ilocos Sur, Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 50,564 ka tawo ha 10,257 nga mga panimalay.
Mga Baranggay[igliwat | edit source]
An Syudad han Candon ginbahin ngadto hin kap-atan kag duha (42) nga mga baranggay.
Mga Sumpay ha Gawas[igliwat | edit source]
- Opisyal nga Websayt han Syudad han Candon, Ilocos Sur
- Online nga Komunidad han Syudad han Candon
- Philippine Standard Geographic Code
- 2000 Philippine Census Information


text:
Marikina
An Marikina o Siyudad han Marikina amo in syudad ha Pilipinas. Amo ini an kasanhi nga kapital han lalawigan han Manila han pagdeklara han Paglugaring han Pilipinas. during the declaration of Philippine Independence. Nahamutang ini ha isla han Luzon, ngan usa ini han mga syudad ngan bungto nga nahimo han Metropolitano nga Area han Manila, an Nasodnon nga Kapital nga Rehiyon han Pilipinas. Nahilakip liwat ini han Sinirangan nga Distrito han Manila han upat nga distrito han Metro Manila.
An Syudad han Marikina nahamutang dida han sidlangan nga linea han Metro Manila; ginsasapitan ini ha katundan han Syudad han Quezon, han Syudad han Pasig ngan Cainta, Rizal ha salatan, han Syudad han Antipolo (an kapital han Rizal) ha sidlangan, ngan han San Mateo ha amihanan (nga lakip gihapon han Rizal). Mga 21 ka kilometro an kahirayo hini tikang han Manila.
An Marikina gintawag nga "Kapital hin Sapatos han Pilipinas" tungod han kilalado nga industriya hin paghimo hin sapatos didto.
Mga baranggay[igliwat | edit source]
An Marikina ginbahin ngadto hin napulo kag unom nga mga baranggay.