text:
Camboya
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An Camboya o Cambodia ( /kæmˈboʊdiə/;[7] Khmer: កម្ពុជា, o Kampuchea IPA: [kɑmpuˈciə]), nga opisyal nga tinatawag nga Ginhadi-an han Camboya o Ginhadi-an han Cambodia (Khmer: ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា, Preăh Réachéanachâk Kâmpŭchéa, IPA: [ˈprĕəh riəciənaːˈcɑk kɑmpuˈciə]), usá nga nasod nga nahamutang ha salatan nga dapit han Indochina nga Peninsula ha Timugan nga Asya. An kahaluag han nasod 181,035 square kilometres (69,898 square miles), nga ginsasapitan han Thailand ha kanawayan, han Laos ha dumagsaan, han Vietnam ha sinirangan, ngan han Gulpo han Thailand ha habagatan.
An Camboya mayda kamolupyohan hin labaw 15 ka milyon. An opisyal nga relihiyon Theravada nga Buddhismo, nga ginbubuhat hin mga 95 ka porsyento han kamolupyohan. Lakip han mga minoridad nga mga grupo han nasod an mga Vietnames, Tsino, mga Cham, ngan 30 ka mga tribo ha bukid.[8] An pamunuan o kapital ngan an gidako-i nga syudad Phnom Penh, an sentro ha politika, ekonomiya, ngan kultura han Cambodia. An ginhadi-an usá nga elehido nga konstitusyonal nga monarkiya nga diin hi Norodom Sihamoni, usá nga monarka nga ginpili han Konseho han Trono nga Kanan-Hadi, komo mangulo hin estado. An mangulo han kagamhanan hi Hun Sen, nga yanâ amo an Primer ministro ngan an gima-iha-i nga nagsisirbe nga diri-royal nga namumuno ha Timugan nga Asya ngan nagdumara han Camboya hin labaw 30 ka tuig.
Han 802 AD, hi Jayavarman II nagdeklara han iya kalugaringon nga hadì, nga gin-usá an mga mag-away nga mga Khmer nga prinsipe han Chenla ha ilarom han ngaran nga "Kambuja".[9] Iní an katikangan han Imperyo Khmer nga nagmalinamposon hin gahom hin labaw 600 ka tuig, nga nagdangat han mga sumurunod nga hadi nga mag dumara ngan maghatag hin impluwensya han dako nga bahin han Timugan nga Asya ngan makakuha hin dako nga gahom ngan karikohan. An gin-Indyanisar nga ginhadi-an nagtukod hin mga dagko nga mga templo upod hiní an Angkor Wat, nga yanâ World Heritage Site, ngan nagpadalî han pagpahilawig han Hinduismo anay, sunod han Buddhismo ha dako nga bahin han Timugan nga Asya. Katapos han paglupig han Angkor nga nabuhat han Ayutthaya han ika-15 nga gatostuig, gindumara in gingamyan ngan naluya nga Camboya nga vassal nga estado han mga silingan nga nasod. Han 1863 an Camboya nagin protektorado han Fransya nga nagdoble han kadako han nasod ha pagkabalik han amihan ngan katundan tikang ha Thailand.
Nakakuhâ hin paglugaríng an Camboya han 1953. An Gera ha Vietnam inmabot ngadto han nasod han ginbombahan han Estados Unidos an Camboya didâ han 1969 kutub 1973. Sunod han Camboyano nga golpe han 1970, an napaiwas-ha-poder nga hadì naghatag han iya suporta han iya mga kasanhi nga kaaway, an Khmer Rouge. Ginmawas an Khmer Rouge nga dako nga gahom, ngan nakuha nira an Phnom Penh han 1975 ngan ha urhe ginbuhat nira an Genocidio ha Camboya tikang 1975 tubtub 1979, nga diin ginpatalsik hirá tikang ha poder han Vietnam ngan han gin-ugopan-han-Vietnames nga Kanan Katawhan Republika han Kampuchea didâ han Camboyano-Vietnames nga Gera (1979–91).
Sunod han 1991 nga mga Kasabotan hin Kamurayaw ha Paris, gindumara hin madalî anay an Camboya in Nasyones Unidas nga misyon (1992–93). Binmiya an UN katapos hin pagbuhat hin mga pinili-ay nga diin 90 ka porsyento han mga rehistrado nga botante nanbotos. An 1997 nga golpe de estado nagbutang hin gahom dida ha kamot han Primer Ministro nga hi Hun Sen ngan han Partido han Katawhan han Camboya, nga nagpapabilin ha poder hadton 2017[update].
Damo it aratubangon han nasod. Upod han mga importante nga mga padayag an masurong nga pagkakablas,[10] masurong nga pangurakot,[11] kakulangan hin mga kagawasan ha politika,[12] hamubo nga pagpadukwag han katawhan,[13] ngan in hataas nga ihap hin kagutom.[14][15][16] Gin-asoy an Cambodia han Southeast Asian Director han Human Rights Watch nga hi David Roberts, nga "madaparap nga komunista nga gawasnon-nga-merkado nga estado nga mayda maitatanding nga autoritaryano nga koalisyon nga nagdudumara hin bagabaga lâ nga demokrasya."[lower-alpha 1] [17]
Samtang an per capita income nagpapabilin nga hamubo kun igtanding han kadam'an nga mga hagrani nga mga kanasoran, an Camboya mayda han usá han mga gimalaksihi nga natubo nga mga ekonomiya ha Asya nga an promedyo han pagtubo mga 6 ka porsyento han naglabay nga dekada. It pag-uma nagpapabilin nga amo an dominante nga sektor ha ekonomiya nga mayda makusog nga pagtubo ha mga tela, konstruksyon, mga panapton, ngan turismo nga nagdangat hin tikadamo nga investment tikang ha langyaw ngan internasyonal nga komersyo.[18] Hamubo an ihap han Camboya dida hin panuigon nga index (2015) ha pagranggo han pagdumara ha balaod hin 102 ka nasod, nga an ranggo ika-99 ha tanan ngan gimarauti ha rehiyon.[19]
Gin-aatubang gihapon han Camboya an pagkadaot han kalibungan nga tiarabot nga problema. An pinaka grabe nga buruhaton hini nga larangan amo an pagkawara han kagurangan han nasod, nga naglalakip gihapon hin mga nasodnon nga parke ngan mga santuaryo hin mga mananap. Ha pagsubay an pagkadaot han kalibungan ha Camboya naglalakip hin mga damo nga dirudilain nga mga ginbuhat, upod an ilegal nga pamulod hin kakahoyan, mga pamatay hin mga ginkakataragman nga mga endemiko nga mga espesiye, ngan pagkadaot hin mga importante nga habitat hin mananap tikang hin mga dagko nga mga proyekto hin konstruksyon ngan mga negosyo ha pag-uma. An napadaot nga mga buruhaton naglalakip han lokal nga kamolupyohan, an mga Camboyano nga mga negosyo ngan mga namumuno ha gobyerno, pati gihapon an mga taga langyaw nga sindikato hin krimen ngan mga transnasyonal nga mga korporasyon tikang han tanan nga dapit han kalibutan.
Ngaran[igliwat | Igliwat an wikitext]
An ngaran nga "Kahadi-an" o "Ginhadi-an han Camboya" o "Ginhadi-an han Cambodia" amo an opisyal nga ngaran han nasod. Ha Ininggles "Kingdom of Cambodia" ngan ha Kinatsila "Reino de Camboya". An Ininggles nga "Cambodia" ngan an Kinatsila nga "Camboya" tikang han Frinanses nga "Cambodge", nga amo an Frinanses nga pagsurat han Khmer nga Kampuchea. An Kampuchea amo an ginpahalipot nga alternatibo han opisyal nga ngaran han nasod ha Khmer, Preah Reacheanachak Kampuchea (Khmer: ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា). An Khmer nga endonimo nga Kampuchea ginkuha tikang han Sanskrit nga ngaran Kambojadeśa (कम्बोजदेश), nga nahimo tikang han देश, desa ("tuna han" o "nasod han") ngan कम्बोज, Kambojas, nga nagpapaaliday han mga mito han pagtukod han syahan nga kahadto nga ginhadi-an nga Khmer.[20]
Ha diri pormal, an mga Camboyano natawag hit ira nasod nga Srok Khmer (Khmer nga pagluwás: [srok kʰmae]), nga buot sidngong "Tuna ni Khmer", o kundi man an puropormal nga Prateh Kampuchea (ប្រទេសកម្ពុជា), nga ha literal "Nasod han Kampuchea". An ngaran nga "Camboya" o "Cambodia" gin-gagamit hin agsob ha Katundan nga kalibotan samtang an "Kampuchea" masurong gamiton ha Sidlangan.[21][22][23]
Mga lalawigan nga syudad ha Cambodia[igliwat | Igliwat an wikitext]
Mga tigaman[igliwat | Igliwat an wikitext]
- ↑ An orihinal nga darahonon ha Ininggles: "vaguely communist free-market state with a relatively authoritarian coalition ruling over a superficial democracy."
Mga kasarigan[igliwat | Igliwat an wikitext]
- ↑ Cambodia. CIA World FactBook.
- ↑ "World Population Prospects: The 2017 Revision". ESA.UN.org (custom data acquired via website). United Nations Department of Economic and Social Affairs, Population Division. Ginkuhà 10 Septyembre 2017.
- ↑ Cambodian National Institute of Statistics, ginkuhà 6 Hunyo 2012.
- ↑ 4.0 4.1 4.2 4.3 "Cambodia". International Monetary Fund.
- ↑ "GINI Index". Gini Index. World Bank. Ginkuhà 29 Agosto 2015.
- ↑ "2016 Human Development Report". United Nations. Ginkuhà 21 March 2017.
- ↑ "Cambodia". Dictionary.reference.com. Ginkuhà 16 Marso 2013.
- ↑ "Cambodia to celebrate day for indigenous people near Angkor Wat". News.xinhuanet.com. Ginhipos tikang ha an orihinal han 25 Agosto 2013. Ginkuhà 15 Marso 2013. Unknown parameter
|df=ignored (help)
- ↑ Chandler, David P. (1992) History of Cambodia. Boulder, CO: Westview Press, ISBN 0813335116.
- ↑ "Consumerism booms as Cambodia embraces once-forbidden capitalism". Reuters (ha Ininggles). Ginkuhà 28 Oktubre 2014.
- ↑ "2013 Freedom House". Freedom House (ha Ininggles). 2013. Ginkuhà 6 Abril 2014.
- ↑ "2013 Corruption Perceptions Index". Transparency International (ha Ininggles). 2013. Ginkuhà 6 Abril 2014.
- ↑ "The 2013 Human Development Report – "The Rise of the South: Human Progress in a Diverse World"" (ha Ininggles). HDRO (Human Development Report Office) United Nations Development Programme. pp. 144–147. Ginkuhà 2 Marso 2013.
- ↑ Welthungerhilfe, IFPRI, and Concern Worldwide: 2013 Global Hunger Index – The challenge of hunger: Building Resilience to Achieve Food and Nutrition Security. Bonn, Washington D. C., Dublin. Oktubre 2013.
- ↑ "Cambodia's opposition leader says Australian asylum seeker deal will fund corruption" (ha Ininggles). Ginkuhà 28 Oktubre 2014.
- ↑ Chueyprasit, Orapa; Naasiri, Chaite (27 Marso 2014). "Thailand ranks 2nd in ASEAN for the best quality of life". National News Bureau of Thailand. Archived on 28 Marso 2014. Error: If you specify
|archivedate=, you must also specify
|archiveurl=. https://web.archive.org/web/20140328130706/http://thainews.prd.go.th/centerweb/newsen/NewsDetail?NT01_NewsID=WNSOC5703270010003.
- ↑ David Roberts (29 April 2016). Political Transition in Cambodia 1991-99: Power, Elitism and Democracy. Taylor & Francis. ISBN 978-1-136-85054-7. https://books.google.com/books?id=SnYWDAAAQBAJ&pg=PR9&lpg=PR9&focus=viewport&vq=%22vaguely+communist%22&dq=roberts+2001+%22Political+Transition+in+Cambodia%22. (section XI, "Recreating Elite Stability, July 1997 to July 1998")
- ↑ Cambodia to outgrow LDC status by 2020 | Business | The Phnom Penh Post – Cambodia's Newspaper of Record. The Phnom Penh Post (18 Mayo 2011). Ginkuhà han 20 Hunyo 2011.
- ↑ Cuddy, Alice (2 June 2015). "Rule of law rank near bottom". Phnom Penh Post. http://www.phnompenhpost.com/national/rule-law-rank-near-bottom. Ginkúhà dida han 7 Pebrero 2016. "The World Justice Project's Rule of Law Index, which is based on surveys with ordinary people and in-country experts, ranks countries based on eight key indicators including constraints on government powers, an absence of corruption, and regulatory enforcement...In every factor measured, Cambodia scored the worst in the East Asia and Pacific region, where other ranked nations include Myanmar, Vietnam and Mongolia....[w]here the rule of law is weak, medicines fail to reach health facilities, criminal violence goes unchecked, laws are applied unequally across societies, and foreign investments are held back. [An Rule of Law Index han World Justice Project, nga nahibase ha mga survey ha mga sahid nga katawhan ngan mga experto ha sakob-han-nasod, nagraranggo hin mga nasod hin walo nga mga prinsipal nga tigaman upod in mga pagpugong ha mga gahom han gobyerno, an pagkawaray hin pangurakot, ngan pag-implementa hin mga regla...Ha tanan nga mga faktor nga ginsukol, gimarauti an ihap han Camboya ha Sinirangan nga Asya ngan han Pasipiko nga rehiyon, nga diin an iba nga mga ginranggo nga mga nasod upod an Myanmar, Vietnam ngan Mongolia...nga diin an pagdumara ha balaod maluya, diri nakakaabot an mga medisina ha mga lugar hin salud, diri napupugngan an violensya hin krimen, diri patas an pag-aplikar hin mga balaod ha mga katiringban, ngan ginpupugngan an mga investment tikang ha langyaw."
- ↑ Chad, Raymond (1 Abril 2005). "Regional Geographic Influence on Two Khmer Polities". Salve Regina University, Faculty and Staff: Articles and Papers: 137. Ginkuhà 1 Nobyembre 2015.
- ↑ "kampuchea. (n.d.). Collins English Dictionary – Complete & Unabridged 10th Edition." (ha Ininggles). Dictionary.com. Ginkuhà 31 Oktubre 2015.
- ↑ "Cambodia" (ha Ininggles). Google Books. Ginkuhà 31 Oktubre 2015.
- ↑ ""On some Cambodian Words," Thai-Yunnan Project Newsletter No. 20., Department of Anthropology, Research School of Pacific Studies Australian National University by Serge Thion" (ha Ininggles). Nectec. Ginkuhà 31 Oktubre 2015.
- ↑ Cahoon, Ben. "Cambodia". www.worldstatesmen.org. Ginkuhà 18 Agosto 2017.
- ↑ "3 Unlikely Cambodian Allies Map War on Vietnam". The New York Times (ha Ininggles). 9 Hulyo 1982. Ginkuhà 18 Agosto 2017.
- Pages with citations using unsupported parameters
- Articles with incorrect citation syntax
- Angay ighubad
- Mga barasahon nga mayda Khmer-nga-pinulongan nga sinurat
- Mga barasahon nga mayda Frinanses-nga-pinulongan nga sinurat
- Pages using infobox country or infobox former country with the symbol caption or type parameters
- Articles containing potentially dated statements from 2017
- Articles with invalid date parameter in template
- All articles containing potentially dated statements
- Mga nasod ha Timugan nga Asya
- Cambodia
- Nasod


c: text/html

text:
Santa Margarita, Samar
An Santa Margarita usa nga ika-upat nga klase nga bungto ha probinsya san Samar sa Sinirangan nga Kabisay-an nga rehiyon ha Pilipinas. Sumala san 2000 census, mayda ini populasyon nga 21,740 ka tawo sa 4,191 nga panimalay.
Sulod
Mga Baranggay[igliwat | Igliwat an wikitext]
An Santa Margarita mayda katloan kag unom (36) nga baranggay.
Pangiskwelahan[igliwat | Igliwat an wikitext]
An Santa Margarita in may 31 nga pampubliko na eskwelahan pan-elementarya:
Ngan may-ada ini tulo na pampubliko na eskwelahan pansekundarya:
Talaan sin mga alkalde o mayor san Santa Margarita[igliwat | Igliwat an wikitext]
- Atty. Antonio T. Gan - (1968 - 1979)
- Ely T. Gan - (1979 - 1986)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Maitum
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An Maitum usa nga ikatulo nga klase nga bungto ha lalawigan han Sarangani ha Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 35,536 ka tawo ha 7,640 nga panimalay, ngan mayda ini kahaluag hin katunaan nga 324.35 ka km². An mga coordinate hini 6°02' N 124°29 E (kon ha Winaray: 6°02' ha Amihanan ngan 124°29 ha Sinirangan).
Mga Baranggay[igliwat | Igliwat an wikitext]
An Maitum ginbahin ngadto hin napulo kag siyam (19) nga mga baranggay.
- Batian
- Kalaneg
- Kalaong
- Kiambing
- Kiayap
- Mabay
- Maguling
- Malalag
- Mindupok
- New La Union
- Old Poblacion
- Pangi
- Pinol
- Sison
- Ticulab
- Tuanadatu
- Upo
- Wali
- Zion


text:
I'm inside John Cage's coffin doing field recordings for a cover version of Exhume to Consume / Birthday by CarcassssssssssssssssssssssssssssssssssBjork!
Satan laughs as you eternally rot.
"HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA..."[sic]


text:
TACLOBAN CITY – Waray ha diskusyon an mahihimo nga maraot nga epekto ha katawhan labi na ha kaurugan nga mga bungto nga nakahilira han San Pedro Bay tikang ha Tacloban ngadto ha Abuyog, Leyte an mga ginpapahayag han tagapagyakan han mga kompanya han mina sugad nala han Northern Access Mining Inc. (NAMI) nga target nga magkuha hin 1.2 milyon ka tonelada hin magnetite sand sunod nga tuig.
“An aton kalibungan kun maruba mahagos hin dekada ngadto ha usa kagatos ka tuig antes mabalanse an nawara hini kumpara han pira la ka tuig nga pagruba hini, kun sugad mapira paman ka milyon an kantidad hini kun bilyon-bilyon naman nga mawawara hini kumo epekto ha katawhan kutob pa ha sumurunod nga henerasyon” pahayag ni Nestor Lebico, Secretary General han SAGUPA-SB.
Damo an nag-iinteres nga mga kompanya hin mina ha bug-os nga rehiyon labi na ha Leyte nga dapit han San Pedro nga riko hini nga magnetite sand ug black sand nga batakan nga material para han paghimo han puthaw.
Usa pa nga dako nga kompanya hin mina an Pan Asia Mining Limited nga nagkaada hin katungod magmina hin maabot 41,093.85 ka ektarya hin offshore (ha dagat) tikang ha mga baybay ngan dagat han Basey, Marabut, Samar, Tacloban, Tanauan, Tolosa, Dulag, Mayorga, MacArthur ngan Abuyog, Leyte.
“Ini nga mga dagko nga kompanya hin pagmimina in pareho hin linta nga nagsusopsop han aton karikuhan kun di man pareho hin buwaya ngan pating nga karuyag maghadi ngan kaunon an bug-os nga gintatagamtaman han kadam-an” kadugangan pa ni Lebico.
Mahinunumduman nga ini nga mga dagko nga langyaw nga nagmimina ha aton lugar in prinsipal nga nag-iexport han magnetite sand ha nasud China kumo numero uno nga nagproproduser hin puthaw ha bug-os nga kalibutan.


text:
An suspechado iyo si Eduardo Espina y Nagera, 42 anyos an edad.
Binansokan nin matarom na kutsilyo an daghan kan victima, na iyo an naging causa kan saiyang kagadanan.
Sabi kan pulis, an suspechado, nagpuli sa saindang harong na nasa influencia nin arak.
Pig bukasan pa kan victima an pwerta kan saindang harong kan magtoktok an suspechado.
Alagad, sinaksak tulos ni Espina an saiyang agom.
Pakatapos kan krimen, nagdulag an suspechado pasiring sa dae aram na direksyon.
Idinalagan kan mga nagrespondeng miembros kan Municipal Disaster Risk Reduction Management Office kan banwaan na ini an victima, pero sabi kan doctor mayo na siya nin buhay.
An mga imbestigador may nakuang informasyon na makuring pag selos an guinikanan kan krimen.
Suboot, an lalaki haloy nang nagdududa sa saiyang agom, na pwedeng iyo an nagtuklang saiya tanganing magibo an makangirhat na incidente.


text:
Dmitri Shostakovich
Hi Dmitri Dmitriyevich Shostakovich (ha Ruso: ДMи́Tpий ДMи́TpиeBич ШocTakóBич, Dmitrij Dmitrievič Šostakovič o Dmitriy Dmitryevich Shostakovich) (Septyembre 25 [D.E. Septyembre 12] 1906 – Agosto 9, 1975) usa nga Ruso nga kompositor han Sovyetika nga panahon.
Komplikado ngan makuri an relasyon ni Shostakovich han gobyerno Sovyetika, ngan nag-antos hiya hin duha nga opisyal nga pagpakaraot han iya musika, dida han tuig 1936 ngan dida han 1948, ngan an masurong nga paghimo nga ilegal han hiya mga sinurat. Ha sugad liwat nga panahon, nakakarawat hiya hin damo nga mga pagkilala ngan premyo tikang han estado ngan nagsirbe hiya dida hanSoviet nga Suprema. Bisan pa han opisyal nga kontrobersya, sikat an mga sinurat ni Shostakovich; ngan sumala han Grove Dictionary of Music and Musicians, hiya daw an gimakarit nga komositor Sovyetika han iya panahon.


text:
Bulakan
An Bulakan usa nga ikaduha nga klase nga bungto ha lalawigan han Bulacan, Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 62,903 ka tawo ha 13,577 nga mga panimalay.
An Bungto han Bulacan amo liwat an lugar nga natawhan ni Marcelo H. del Pilar, usa nga nasyonalista nga nagin-editor han periodiko nga La Solidaridad. Amo liwat ini an lugar nga natawhan han iya umangkon nga hi Gregorio del Pilar usa nga rebolusyonaryo nga heneral. Hi Soc Rodrigo nga usa nga politiko natawo liwat dinhe.
Mga baranggay[igliwat | Igliwat an wikitext]
An Bulacan ginbahin ngadto hin napulo kag upat (14) nga mga baranggay.
- Bagumbayan
- Balubad
- Bambang
- Matungao
- Maysantol
- Perez
- Pitpitan
- San Francisco
- San Jose (Pob.)
- San Nicolas
- Santa Ana
- Santa Ines
- Taliptip
- Tibig
Mga sumpay ha gawas[igliwat | Igliwat an wikitext]


text:
Pag-aasawa
Iton pag-aasawa o kasal, in ginkikilala han katelingban o tungod hin ritwal nga pag-kausa o kontrata legal, ngadto ha mag-asawa, nga naghahatag ha ira hin mga katungod ngan mga obligasyon para ngahaw la gihap ha ira nga duha, komo kag-anak ngadto ha ira mga anak, o ha ira nga duha komo mga umagad ngadto ha ira mga ugangan.[1] An buot signgon an pag-aasawa in nagkakaibaiba sumala ha durudilain nga mga kultura, pero ini gud in usa nga institusyon hin interpersonal nga pakikipagrelasyon, labi na hit pakikipaghilawas, in ginkikilala. Ha iba nga mga kultura, iton pag-aasawa in ginrerekomenda o kinokonsidera nga dapat mahitabo san-o magbuhat hin bisan ano nga aktibidad nga seksuwal. Kun ha kahaluag nga pagpapasabaot, iton pag-aasawa in kinokonsidera nga usa nga unibersal nga kultura.
Pinanbasaran[igliwat | Igliwat an wikitext]
- ↑ Haviland, William A.; Prins, Harald E. L.; McBride, Bunny; Walrath, Dana (2011). Cultural Anthropology: The Human Challenge (13th ed.). Cengage Learning. ISBN 978-0-495-81178-7. "A nonethnocentric definition of marriage is a culturally sanctioned union between two or more people that establishes certain rights and obligations between the people, between them and their children, and between them and their in-laws."
Mga sumpay ha gawas[igliwat | Igliwat an wikitext]
Wiktionary, an gawasnon nga pagpurulongan o diksyunaryu.
- Mga ritwal ha pag-aasawa ha Aprika
- For Better, for Worse: British Marriages, 1600 to the Present John Gillis. 1985. Oxford University Press. ISBN 0-19-503614-X
- An Konseho han Trento ha Pag-aasawa han Singbahan Katoliko
- "Legal Regulation of Marital Relations: An Historical and Comparative Approach – Gautier 19 (1): 47 – International Journal of Law, Policy and the Family".
- "Marriage – Its Various Forms and the Role of the State" ha kanan BBC Radio 4 Ha Aton Takna nga nagpapakita kanda Janet Soskice, Frederik Pedersen ngan Christina Hardyment
- Radical Principles and the Legal Institution of Marriage: Domestic Relations Law and Social Democracy in Sweden – Bradley 4 (2): 154 – International Journal of Law, Policy and the Family
- Mga rekording & mga ritrato tikang han kanan College Historical Society debate hiunong han papel han pag-aasawa, nga nagpapakita kanda Senador David Norris ngan Senador Ronan Mullen.
- Early Human Kinship Was Matrilineal ni Chris Knight. (Iskolarnon nga debate han 'grupo nga pag-aasawa' ngan an kaagi han pamilya).
- The Delights of Wisdom Concerning Marriage ("Conjugial") Love, After Which Follows the Pleasures of Insanity Concerning Scortatory Love. ni Emanuel Swedenborg (Swedenborg Society 1953)
- Pag-aasawa ngan pagpapabilin nga Waray Asaw para han Ginoo – Himangraw tikang ha Punto de Vista han Bibliya


text:
Kawayan (tanaman)
An kawayan (Iningles: bamboo) usa nga klase sin banwa. Daramo na klase an kawayan. An gikawayni, patong, bagakay, ug kabugawan pira la sa daramo na klase sin kawayan.
An ubod ha kawayan amo an gintatawag na dabong na usa na kilala na utanon sa kabisay'an.
Genus[igliwat | Igliwat an wikitext]
May ada lahos 10 na genera ngan maabot 1,450 species an kawayan. An patong an gidadagkui nga klase hin kawayan gamit ini pankatig ha baluto. An kabugawan dagko liwat nga klase ngan paborito na himuon mga bangko ug linkuran kay masarig. An bagakay naman an ginagamit pan'alad. An gikawayani an gamit ha parasaw.


text:
HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA
Design by Joker-Is-Wild
Retour au blog de Joker-Is-Wild
MissCh3rry, Posté le vendredi 03 juillet 2009 08:08
Michael <33333333333


text:
Lake Sebu, South Cotabato
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An Lake Sebu (kon ha Winaray:Danaw Sebu o Linaw Sebu) usa nga ikaduha nga klase nga bungto ha lalawigan han South Cotabato ha Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 54,142 ka tawo ha 11,158 nga panimalay.
An Lake Sebu amo gihapon an ngaran hin usa nga danaw dida han bungto (ha mga coordinate nga 06° 12.927N (DMS), 124° 42.090E (DMS) o kon ha Winaray 06° 12.927 ha Amihanan (DMS), 124° 42.090 ha Sidlangan (DMS)) ha sulod han Siong han Alah nga rehiyon. Ginkilala ini han gobyerno han Pilipinas nga usa han mga pinakaimportante nga watershed han nasod. Iton Danaw o Linaw Sebu usa han mga katubigan nga naghahatag hin importante nga pagtubig han mga probinsya han Sultan Kudarat ngan South Cotabato. An mga baranggay nga nagpapapalibot han linaw ginhimo nga naglulugaring nga bungto o munisipyo nga ginngaranan han ngaran han linaw nga amo yana an bungto han Lake Sebu katapos han pagin-baranggay hini han Surallah.
Mga Baranggay[igliwat | Igliwat an wikitext]
An Lake Sebu ginbahin ngadto hin napulo kag siyam (19) nga mga baranggay.


text:
Francis Arinze
Hi Francis Arinze (natawo 1 Nobyembre 1932) usa nga Igbo nga Nigeriahanon[1] nga Kardinal han Singbahan Katoliko Romano. Hiya an Prefekto-Emeritus han Kongregasyon para han Divino nga Pagsingba ngan han Disiplina han mga Sakramento, katapos han iya pag-alagad hin pagka-prefekto tikang han 2002 tubtob 2008. Hiya an yana nga Kardinal-Obispo han Velletri-Segni (nagsunod kan Joseph Ratzinger, nga nagin Papa Benedicto XVI) tikang han 2005. Usa hi Arinze han mga importante nga magsaragdon kan Papa Juan Pablo II, ngan ginkita nga usa nga papabile ugsa han 2005 nga konklave papal, nga diin napili hi Benedicto XVI.[2]
Mga kasarigan[igliwat | Igliwat an wikitext]
- ↑ Loyn, David (18 April 2005). "Profile: Cardinal Francis Arinze". BBC News. Ginkuhà 2009-01-18.
- ↑ Carroll, Rory. 2003, October 3. "The Guardian Profile: Cardinal Francis Arinze." The Guardian.


text:
Eduardo di Capua
Hi Eduardo di Capua (Napoles, Mayo 12, 1865 - Napoles, Oktubre 3, 1917) usa nga Italyano nga magkaranta ngan kompositor hin kanta. Natawo hiya ha Napoles, Italya.
Upod han maniniday nga hi Giovanni Capurro, hi di Capua nagsurat han kanta nga "O Sole Mio" (an syahan nga linea ha Napolitano nga yinaknan: Che bella cosa è na jurnata ‘e sole) nga gin-record hin damo nga magkaranta, ha klasikal ngan ha popular nga musica: Enrico Caruso, Plácido Domingo, The Beatles, Paul McCartney, Royal Philharmonic, Nat King Cole ngan George Harrison.
Hi Eduardo di Capua namatay han 1917 ha Napoles, Italya.


text:
Brunei
Mga koordinado: 4°30′N 114°40′E / 4.500°N 114.667°E
An Brunei, nga an opisyal nga pagtawag Nasod han Brunei, an Urukyan hin Kamurayaw[10] (Minalayo: Negara Brunei Darussalam, Jawi: نڬارا بروني دارالسلام), usá nga soberano nga estado nga nahamutang ha amihan nga labnasan han purô han Borneo ha Timugan nga Asya. Gawas han labnasan hini ngan han Dagat han Salatan nga Tsina, ginpalibotan an nasod han Malaysiano nga estado han Sarawak. Ginbahin iní hin duhá ka báhin han Sarawak nga distrito han Limbang. An Brunei amo la an soberano nga estado nga nahamutang hin bug-os ha purô han Borneo; an nahabilin han teritoryo han purô nabahinbahin han mga nasod han Malaysia ngan Indonesia. An kamolupyohan han Brunei 423,196 han 2016.[11]
Ha gihataasi nga pagkakusog han Imperyo Bruneihanon, hi Sultan Bolkiah (naghadì 1485–1528) ginsiríng nga amo an nagdumara han kadam-an nga mga rehiyon han Borneo, upod an yanâ-nga-adlaw nga Sarawak ngan Sabah, pati gihapon an Kapurupod'an Sulu nga naatubang han dumagsaan nga punto han Borneo, Seludong (an yanâ-nga-adlaw nga Manila), ngan an mga kapurupod'an nga naatubang tikang han kanawayan nga dapit han Borneo. An estado nga pandagat ginbisita han Expedisyon ni Magallanes han Espanya didâ han 1521 ngan nakig-away ini patok han Espanya didâ han 1578 nga Gera Katchila.
Didâ han ika-19 nga gatostuig, an Imperyo Bruneihanon nagtikang pagluya. Ginhatag han Sultanato an Sarawak (Kuching) kan James Brooke ngan ginhimò hiyá nga Busag nga Rajah, ngan ginhatag hiní an Sabah ngadto han Britániko nga North Borneo Chartered Company. Han 1888, an Brunei nagín usá nga Britániko nga protektorado ngan ginbutangan hin Britániko nga residente nga amo an kolonyal nga nagdudumara han 1906. Katapos han pag-okupar han mga Haponés han Ikaduha nga Gera han Kalibotan, han 1959 mayda bag-o nga konstitusyon nga ginsurat. Han 1962, usá nga armado nga rebelyon patok han monarkiya napirde pinaagi hin pagbulig han mga Britániko.[12]
Nakakuhà an Brunei han paglugaríng hiní tikang han Reino Unido didâ han 1 Enero 1984. An pagtubò ha ekonomiiya dida han mga dekada han mga 1990 ngan mga 2000, upod han pagtikahitaas han GDP hin 56% tikang 1999 tubtub 2008, nagbag-o han Brunei ngadto hin industrialisado nga nasod. Nagkaada ini hin karikohan tikang hin extensibo nga mga larangan hin petroleo ngan natural gas. An Brunei mayda han ikaduhá-nga-gihataasi nga Human Development Index ha mga nasod han Timugan nga Asya, sunod han Singgapura, ngan ginkaklasipika iní nga "napadukwag nga nasod".[13] Sumala han International Monetary Fund (IMF), ginranggo an Brunei nga ikalimá ha kalibutan ha gross domestic product per capita ha purchasing power parity. Ginbanabana han IMF han 2011 nga an Brunei usá hin duhá nga nasod (Libya an ikaduhá nga nasod) nga mayda utang-nga-públiko nga 0% han nasodnon nga GDP. Ginranggo gihapon han Forbes an Brunei nga ikalimá nga girikohi nga nasod tikang hin 182 ka nasod, nga nabatakán han mga larangan hin petroleo ngan natural gas hiní.[14]
Etimolohiya[igliwat | Igliwat an wikitext]
Sumala ha leyenda, gintúkod an Brunei ni Awang Alak Betatar, nga ha urhe nagin Sultan Muhammad Shah. Nagbalhin hiyá tikang ha Garang ha Distrito han Temburong[15] ngadto han estero han Salog Brunei, nga diín nadiskubre an Brunei. Sumala ha leyenda, ha paglugsong niya, sinmiríng hiyá, Baru nah (kun ighubad "¡ada na!" o "didâ"), nga diin nagtikang an ngaran nga "Brunei".[16] Hiyá an syahan nga Muslim nga namunò han Brunei.[17] Ugsa han paghataas han Imperyo Bruneihanon ha ilarom han Muslim nga Dinastiya Bolkiah, gintutuohan nga an Brunei nailarom anay hin mga Buddhista nga mga namuno.[18]
Ginbag-ohan iní hin ngaran nga "Barunai" han ika-14 ng gatostuig, posible nga naimpluwensya han Sanskrit nga pulong "varuṇ" (वरुण), nga nangangahulongan "mandarágat".[19] An pulong nga "Borneo" amo gihapon an gintikangan. Didâ han bug-os nga ngaran han nasod nga Negara Brunei Darussalam, an darussalam (Inarabo: دار السلام) nangangahulogan nga "urukyan hin kamurayaw", samtang an negara nangangahulohgan nga "nasod" ha Minalayo.
An gisayohi nga nahabutang nga pagdokumenta han Katundan mahitungod han Brunei an ginsurat han Italyano nga hi Ludovico di Varthema, nga nagsiríng gihapon nga an "Bruneihanon nga katawhan mayda maburubusag nga panit kaysa han mga katawhan nga iya ginkatapo ha Kapurupod'an Maluku". Didâ han iya pagdokumento han 1550;
Inmulpot kami ha purô han Bornei (Brunei o Borneo), nga hirayo tikang han Maluch mga duhá ka gatos ka milyas, ngan nasabtan gihapon namon nga iní baga hin darudako kaysa han usá ngan haruhamubo. Mga pagano an katawhan ngan mga tawo hin maupay an kaburut-on. An ira kapanit maburubusag kaysa han iba....dinhi hini nga purô maupay an pagdumara han pagkamatadong...[20]
Mga Distrito han Brunei[igliwat | Igliwat an wikitext]
Mga tigaman[igliwat | Igliwat an wikitext]
Mga kasarigan[igliwat | Igliwat an wikitext]
- ↑ Writing contest promotes usage, history of Jawi script Archived 12 June 2012[Date mismatch] at the Wayback Machine.. The Brunei Times (22 Oktubre 2010)
- ↑ "Brunei". Ethnologue. 19 Pebrero 1999. Ginkuhà 30 Disyembre 2013.
- ↑ "Call to add ethnic languages as optional subject in schools". Ginhipos tikang ha an orihinal han 19 Nobyembre 2013. Ginkuhà 19 Nobyembre 2013. Unknown parameter
|df=ignored (help)
- ↑ "The World Factbook". CIA.
- ↑ 5.0 5.1 "National Statistics". depd.gov.bn. Ginhipos tikang ha an orihinal han 11 Nobyembre 2016. Ginkuhà 1 Hulyo 2015. Unknown parameter
|df=ignored (help)
- ↑ 6.0 6.1 6.2 6.3 "Brunei". International Monetary Fund. Ginkuhà 22 Enero 2016.
- ↑ "2015 Human Development Report". United Nations Development Programme. 2014. Ginkuhà 14 Disyembre 2015.
- ↑ "Delegation Record for .BN". IANA. Ginkuhà 6 Nobyembre 2015.
- ↑ "Constitution of Brunei Darussalam". Attorney General's Chambers Brunei Darussalam. Ginkuhà 15 Oktubre 2013.[dead link]
- ↑ Peter Haggett (ed). Encyclopedia of World Geography, Volume 1, Marshall Cavendish, 2001, p. 2913.
- ↑ "World Population Prospects: The 2017 Revision". ESA.UN.org (custom data acquired via website). United Nations Department of Economic and Social Affairs, Population Division. Ginkuhà 10 Septyembre 2017.
- ↑ Pocock, Tom (1973). Fighting General – The Public &Private Campaigns of General Sir Walter Walker (First ed.). London: Collins. ISBN 0-00-211295-7.
- ↑ "Human Development Reports". United Nations. Ginkuhà 5 Oktubre 2009.
- ↑ "Forbes ranks Brunei fifth richest nation". 25 Pebrero 2012. Ginhipos tikang ha an orihinal han 26 Pebrero 2012. Unknown parameter
|df=ignored (help)
- ↑ History for Brunei, p. 26
- ↑ Marie-Sybille de Vienne (9 Marso 2015). Brunei: From the Age of Commerce to the 21st Century. NUS Press. pp. 27–. ISBN 978-9971-69-818-8. https://books.google.com/books?id=IfpIBwAAQBAJ&pg=PA27.
- ↑ "Treasuring Brunei's past". Southeast Asian Archaeology. 8 Marso 2007. Ginkuhà 19 Septyembre 2011.
- ↑ Robert Nicholl (1980). Notes on Some Controversial Issues in Brunei History. pp. 32–37. https://books.google.com/books?id=EN-hXwAACAAJ.
- ↑ James B. Minahan (30 Agosto 2012). Ethnic Groups of South Asia and the Pacific: An Encyclopedia: An Encyclopedia. ABC-CLIO. p. 75. ISBN 978-1-59884-660-7. https://books.google.com/books?id=fOQkpcVcd9AC&pg=PT75.
- ↑ Bilcher Bala (2005). Thalassocracy: a history of the medieval Sultanate of Brunei Darussalam. School of Social Sciences, Universiti Malaysia Sabah. ISBN 978-983-2643-74-6. https://books.google.com/books?id=-bQuAQAAIAAJ.
Mga sumpay ha gawas[igliwat | Igliwat an wikitext]
Kagamhanan
- Websayt han Opisyo han Primer Ministro han Brunei Darussalam
- Hepe hin Estado ngan mga Api han Gabinete
Impormasyon ha kasahiran
- Brunei nga entrada ha The World Factbook
- Brunei profile tikang han BBC News
- Brunei ha Encyclopædia Britannica
- Wikimedia Atlas han Brunei
- Key Development Forecasts for Brunei tikang han International Futures
Biyahe
- Brunei Turismo nga websayt
- Webarchive template wayback links
- Webarchive template warnings
- Pages with citations using unsupported parameters
- All articles with dead external links
- Articles with dead external links from Agosto 2016
- Articles with invalid date parameter in template
- Coordinates on Wikidata
- Mga barasahon nga mayda Malay-nga-pinulongan nga sinurat
- Mga barasahon nga mayda Inarabo-nga-pinulongan nga sinurat
- Pages using infobox country or infobox former country with the symbol caption or type parameters
- Mga barasahon nga mayda Sanskrit-nga-pinulongan nga sinurat
- Mga nasod ha Timugan nga Asya
- Brunei
- Nasod


text:
Posts Tagged ‘Waray Literature’
Pangita Kan Pedro Penduko
Posted SundayNovember1112on:
PANGITA KAN PEDRO PENDUKO
An lamesa puno na hin kalibrohan. An basurahan ha ligid hini punopunoan na hin mga kinumo nga papel. An waray la kapupuno an papel nga naghihinulat nga pagsuratan ko han istorya mahitungod hin tawo nga alid-agid han bayani han aton metolohiya nga hi Pedro Penduko. Dinhi igbabase an pinal ko nga grado han ginkukuha ko nga kurso. Matatapos na ako han hataas nga pag-aradman ha literatura han Pilipinas yana nga Marso 1970.
Damo nga kalibrohan han istorya han aton nasod, mga kopya hin Liwayway magasin og komiks nga may mga susumaton kan Pedro Penduko an nagtatarambak ha lamesa ko ha dormitoryo. Kinahanglanon ko maghalikwat diri la tungod ha iya, pati na han mga kilala nga bayani naton han naglabay ngan yana nga panahon.
Hi Pedro, bayani la ha susumaton – anak han imahenasyon hin paragsurat. Gindasig an pagkamaisog makig-away han mga maraogdaog nga kahayopan og mga madarahog nga diri sugad ha aton. Nagpipinamiling ako han tawo nga may mga tuod nga binuhatan para han kaupayan han igkasitawo.
Usa la an akon napapanhunahunaan – hi Andres Bonifacio, an binansagan nga bayani han mga kablas hadton naglabay nga panahon han Kastila; tawo nga waray hadlok nga nakikipag-away para han mga katungod han Pilipino.
Magtitikang na ako pagsurat han pagtawaga ha akon pagbaton han telepono.
“Mia, iday, pagmaka-ulian anay,” an tingog ni Mama nababaraka. “Tikamatay na hi im Tatay Pendo. Duro it pagpinangita ha imo.”
Waray ko kapugngi an ak pagkaurit han pagbaton ko. “Hay, kay ano ako man? Di man ak doktora nga makakabulong ha iya.”
“Day, kalimti na gad iton nga im pagkasina. Amo la ini it iya hinahangyo ha imo.”
Kinagat ko an ak im-im para diri ko maluwas an makakasakit nga mga pulong. Napausa ako nga hadto mismo, nangigbaw an mga mag-upay ko nga hinumduman han gimamanghuri nga bugto han akon Papa.
“Hello, Mia – ada ka pa?”
“ O, sigi, Ma. Mapalit ako hin tiket yana dayon. Tapo-a ako buwas hit aga.”
Hadto nga gab-i, waray ako hingaturog dayon kay nanumbalik an mga panhitabo duha katuig na nga naglabay. Panhitabo nga nagpabalik ha akon pag-eskwela.
Inuli ako tikang ha opisina hadto nga kulop. Naabtan ko an ak mga kag-anak ngan hi Tatay Pendo nga nagmemeryenda ha kumidor. Kahoman ko pangamen ha ira, hi Mama kinadto ha kusina, ngan an akon bata nagyakan.
“Ano inin hinbabatian ko nga mamamalayi daw hira Primo hit Sabado?”
“Amo iton it amon plano. Kay ano?” an baton ko.
“Iday, pahawid anay, ayaw pagdali-dali pagminyo. Bata ka pa, mahusay ngan baltok. Harayo pa it imo maaabot.”
Nakatawa ako ngan dalidali siniring, “Hi ‘Tay Pendo gud. Hiya na an akon pinili. Naghihigugmaay kami.”
“Marianella, damo pa it turutuhay nga im hitatad-an. Angan-angan la.”
Nasabot ako nga kun tawagon na ako hit ak bug-os nga ngaran, baga na iton hin ultimatum nga kinahanglang ko gud pagsundon. Siniplatan ko hi Papa nga waray sabasaba, pero nakikit-an ha iya pamahungpahong an iya pag-alagad han iya manghod. Bispa man, waray mawara ha akon panhunahuna nga baga’n mas nangungusog an akon bata pagkontra han akon desisyon. Sanglit inatubang ko hiya.
“Ano ba naman, diri man kamo naintiendi hit akon binabati. Labi na ikaw, ‘Tay Pendo. Di ba desesiete ka pa la nag-asawa hin katorse anyos nga babaye? Kun nadiri kamo kay an iya apoy ngan amay mga traydor hadton tiyempo guera, nakalabay na iton. Labot pa, nakabolos ka man ha ira kay pinatay hira niyo nga mga guerilya.”
An iya nawong namula, baga’n naghikatuok. Ginhiramhiram an permi niya sul-ot nga bulawan nga kasingkasing nga bitay han iya kwentas. Waray makagsaba an kinahahadlokan han mga criminal ngan mga maglabad ha amon bungto – ang bantugan nga maisog nga hipe han polisiya nga hi Kapitan Pedro ‘Pendo’ San Gabriel.
“Basta, panhunahunaa hin maupay.” Amo la an ginyakan ngan linakat na hiya.
Damo an ak kapatoran labi na an akon kaidad nga babaye nga nangurotob kay bangin hira magkaaapal. Gutiay la an nagpapasipara pangunsoylo ha ira kay hi Tatay Pendo waray hunong pagbinantay. Kun tipangarasawa na, iimbestigahon anay sugad hin suspetsado nga criminal an lalaki. Waray ko maisip nga iya gihapon ako pagsusugaron, kay ako man an iya pinalabi nga pag-umangkon.
Kahuman han pera kaadlaw nga pamoruotbuot upod na ang pagtinangis han igsasalikway nga gugma, gin utod ko an relasyon namon ni Primo ngan binalik pag-eskwela.
Agahay pa pag-abot ko ha Tacloban. Diniretso anay kami ni Mama ha ospital. An ak bata hilarum an katurog. Bag-o pa la hiya gintagan hin morpina kay duro an iya araba han kaul-ol han iya pamati. An iya kinabuhi inihap na an oras. Haros nasudlan na han kanser an tibuok nga lawas. Makuri pagkinita ha iya nga nakaratay ha kama. Tikang han ak pagkabata, hiya na an akon ini-idolo. Maupay an iya tindog, gwapo ngan baga hin diri nahihilabtan han panahon nawong ngan lawas.
Makalolooy pagkit-on an bantogan nga guerilya hadton tiyempo Hapon. Ginasa, nangolobot an nawong ngan namusag an nagtitikanipis nga buhok. An kwentas nga may bitay nga bulawan nga kasingkasing, waray na ha iya liog.
Nanguli anay kami ni Mama ngan namahaw. Nag inintremis ako para gumaan an amon masolob-on nga pamati.
“Ma, kay ano di na sul-ot ni ‘Tay Pendo an iya kwentas? Bangin grinabe hiya kay hinukas niya ini.”
Ha mga uroistorya han am pamilya pati na han mga taga-Burawen kung diin nangungokoy an kadam-an han amon kauropdan – adto nga bitay asya an agimat nga nagsasalipod han ak bata kan kamatayan. Bisan damo an nakakaingkwentro nga kaaway, di gud hiya hinsasakban.
Seryoso nga binaton ako ni Mama, “Porbida ka, nagpapatawa ka pa bisan sugad na it kahimtang ni Pendo. Pero maupay nga ginsiring mo iton. Nahihinumduman mo ba an istorya han iya gin agi-an hadton guera?”
Ha isip ko, hin-o ba an mangangalimot han istorya nga naiiba hit kadam-an. Nakikit-an ko ini yana sugad hin eksena ha pelikula.
Mayo, 1943. Tiyempo guera – an Hapones nga militar naghahadi-hadi ha tibuok nga nasod. An bungtohanon han Burawen, bisan asya na adto an kahimtang, nagmamalahimo nga magkaada hin normal nga kinabuhi. An mga kinaandan nga pagsaorog han mga piyesta labi na an Santacruzan, hinihimo gihapon.
Nakit-an ni Pendo didto han sarayaw ha plaza an mestisahon nga katorse anyos nga hi Himaya, an Reyna Elena hadto nga tuig. An ira pagkasangkay inabot ha paghigugmaay. Duro an pagbinantay niya han minayoyo kay damo an naruruyag hini, bisan an mga Hapon nga sundalo. Sinusundan niya an daragita kun nagawas ha ira panimalay, labi na kun naglalaba ha salog han Daguitan.
Usa ka adlaw, waray na kitaa ha sawang an duha kay nag-tampo na hira nga magtiayon. Inukoy hira didto han payag ha tiilan han bukid nga gintatag-iya han iya amay. Nag-uma hiya, nananum hin mga duma, utanon ngan kakahoyan. Hi Himaya naman, nagbuhi hin baboy ngan manok, ngan naghimo hin hardin hin maghusay nga kabukaran ha atubangan han ira payag. Murayaw ngan malipayon an ira kahimtang. Han katawo han ira puya, hindugangan pa ini nga kalipay.
An mga kasangkayan ni Pendo, nabisita ha iya usahay. Samtang nagtatagayay hin bahalina, duro an ira pag-inimbitar ha iya nga bumulig han mga guerilya pagsupak han Hapon. Waray hira sarabutan nga maiha na hiya miyembro han mga Hukbalahap nga nagproprotekta han kabaryohan harani ha ira. Nahatag pati hiya hin pagkaon ngan masisirongan nira kun hin aabtan hin kagab-ihon didto. Sekreto la ini nga iya binubuhat kay di niya karuyag nga pagdumtan an iya kabugtoan ha sawang.
Napasawang hira kun adlaw han tabo, namamaligya han ira produkto. Han bulan han Oktubre 1944, damo na an huringhuring ha merkado nga tiabot na hi Heneral MacArthur ngan naiihap na an adlaw han paghayawhayaw han mga Hapones. Han tipauli na hira, dinaop an sangkay ni Pendo. Nag-istorya hira didto han mingaw nga parte han merkado. Kinabuwasan, pinakianhan niya hi Himaya kun maupod hiya ha sawang. Binaribad ini kay bibisitahon hiya han iya kag-anak hat’ nga aga. Sanglit, nag-usahan la hi Pendo paglugsong.
Nakipagkita hiya han iya sangkay nga kasabot didto ha gawas han munisipyo. May kwenta kolum nga nahihitabo. Ginlinya an mga suspetsado nga guerilya. An mga nakasul-ot hin sako ha ulo, an kinahahadlokan nga igkasi Pilipino nga tinawag nga Makapili – nagpipinanudlok na han kinikilala nga guerilya. Nagpabutnga hi Pendo ngan han iya sangkay didto han kadam-an nga magkirita. An ira misyon, pagkilala kun hin-o an mga Makapili. Papagbayaron ini hira han ira katraydoran.
Ginsiko hiya han kaupod ngan hinuringan, “Di ba hi Julian iton nga aada hit linya han napili?”
Ginkinita niya hin maupay an mga nakalinya. “Birat han ira iroy! Magbabayad ini nga mga kagwang!” ngan nagdalidali paghulbot han iya tinago nga pusil.
Duro an hawid ha hiya han kaupod. Paglabay hin pera ka minuto, naghinayhinay hira pangiwas ha plaza. May ideya na hira kun hino an mga Makapili. Kinadto hira han balay han dako-dako nga Huk kun diin ginplano an sunod nga bubuhaton.
Nabatian niya an boto-boto han pusil han tipauli na hiya. An iya mga pitad mabug-at, an panan-aw madulom. An iya kasingkasing haros bumuto hin pagkasina ngan usa la an nakada han iya panhunahuna – an paghatag hin hustisya han iya bugto ngan hadton iba nga nagkamatay hat’ nga aga.
Natatabok pa la niya an salog han panhagurong han mga eroplano. Usa la an karuyag signgon hadto – naka-landing na hi MacArthur ha Red Beach ngan titikangan na an pagbomba han mga kota han Hapon. Kinarida hiya tipakado han ira payag kay igtatago niya an mga minayoyo didto han kweba ha tiilan han bukid.
Harayo pa hiya, duro na an iya kulba. Iba nga klase han kamingaw an iya hin abtan. Waray kaiha nabuong ini han kurahab han iya anak. Nadidto an puya han pugaran han katubakan, gintarambakan han nagpipinangagat nga insekto. Iya ini pinurot, ginpinaspasan an mga tubak ngan ginliwanan. Katapos pinahigda didto han duyan. Nagpadayon hiya pamiling han iya asawa.
An sundalo kahohoman pa la magbuho hin lubongan didto han pangpang han salog. Iglolobong na unta an lawas pero hinkit-an an naranggat nga bitay han kwentas ni Himaya. Bubolsahon na niya ini han pinalaprak hiya han bala. An mga katamsihan nga nagpupurungkay ha igbaw han kakahoyan nagkalupad.
Dinaop hi Pendo ngan gamit an bayoneta nga nagtiwas han kinabuhi han asawa, ginbinuno an
Hapon ngan binanyakan an lawas tipakadto han makusog nga sulog han salog. Tigda la binunok – nahugasan an dugoon nga pangpang.
Iya ginsul-ot an kwentas ngan tikang hadto waray na hukasa.
Gin upay niya pagtabon kan Himaya an gisigisi nga dugoon hini nga bado. Kahoman kinugos ngan hinay-ad ha butnga han iya namumukadkad nga mga tanaman. An puya didto han duyan, diri na nakiwa. Waray maantos an lara han dagko nga tubak. Naghimo hiya hin lubongan para han duha nga minahal niya ha kinabuhi ngan nagpaaga hin lamay.
Pagsidlit han adlaw, tinuoray na an pag api niya han mga guerilya. Mas mabangis na hiya, waray pagkahadlok ngan pagkalooy han mga kakontra.
“Hoy, Mia,” ginsangpit ako han boses ni Mama. “Diin ka ba nga planeta kumadto nga baga’n nawara ka man.”
Hiniyom ako ha iya ngan nagpadayon an iya gin iinistorya.
“Diri tinuod nga namatay an puya ni Pendo…..”
Ginkulba ako dayon, ngan waray pa niya katatapos an ginyiyinakan, baga hin nasabot na ako kun ano an nahitabo hadton puya ngan kon hin-o hiya. Nagsaro an akon mga pagbati, pero diri upod an pagbasol nga bata la an pagkilala ko han akon tinuod nga amay. Kun panhuhunahunaon, nabuhat la niya an pagpaangkon ha akon kay waray gud lugar an kapuyahan didto han kinabuhi nga iya pinili. Ako ngan han akon nanay, sugad ha iya – mga biktima han gubot nga dara han ika-duha nga pangkalibutanon nga guera.
Waray man liwat hiya ngan han ginmat-an ko nga mga kag-anak pagkulang hin pagmatngon ngan pagmayoyo ha akon. Nagpasalamat ako han higayon makilala ngan mapasabot ko hiya han pagkarawat ko ha iya nga amay.
“Adi, Mia, an urhi nga habilin ni im tatay.” ngan gindulhan ako hin dako nga sobre.
Siyahan ko nakit-an an bulawan nga bitay han kwentas. Inabri ko dayon an kasingkasing ngan inatubang ha akon an hulagway han akon tinuod nga iroy. An iya kamahusay nalutaw didto han nagtitikalubad nga retrato. Ha kaluyo nga bahin han kasingkasing, may mas bag-o nga kodak – adton kuha ha akon han ika-katorse ko nga ka-adlawon. Kun diri daan an usa, makakasiring an makita nga retrato ini han usa la nga babaye. Asya ini ngay-an an anting-anting han akon amay.
Ginpalipali ko an mga dokumento han iya mga propriydad ngan binificio nga iginbilin niya ha akon. Panhigawas hinin tanan, may nahabilin pa nga surat.
“Siguro Iday,” natikang an surat, “pakabasa mo hini maaram ka na nga ako an imo amay. Yana nga inihap na it ak mga adlaw, kinahanglan ka na gud masayod hit im pagkatawo.”
“Iginbuburod ka na ni Himaya han pagka-asawa namon. Ginlugos hiya han tatay ni Primo, nga may asawa ngan anak nga daan. Dara gihapon han dako ko nga paghigugma han tinuod mo nga iroy, waray ako magruhaduha han pag-angkon, labi na pagtindog nga tatay nimo.”
“Diri ko gad buot ipahinundum o dugangan an kaul-ol nga imo inabat o inaabat pa abot yana, pero panahon na nga masayod ka han hinungdan kay ano ginkinahanglan igsakripisyo an iyo paghigugmaay. Dako adto nga kasal-anan ha Diyos kun nahinayon.”
“Asya ini an kamatooran nga waray ako sadang nga kusog igsumat ha imo hadto. Hinihingyap ko la yana nga imo maiintindihan an akon rason. Di ko buot gub-on an imo murayaw nga kinabuhi.
“Sanglit, pasaylo-a ako. Bispa diri ta ikaw kadugo, mas labaw pa an panan-aw ko ha imo kay an paghinigugmaay namon han imo nanay, amo’t nagdudugtong ha aton.”
“Ta hala. Bisan waray kita magkaupod nga bug-os nga pamilya, dako it ak pasalamat nga bahin ka han akon kinabuhi.
– an imo Tatay Pendo.”
Waray parte han akon lawas nga nakagkiwa pakabasa ko han surat, labot la han mga luha nga nadalosdos ha akon bayhon.
Pagbalik namon ha ospital, amon ginkatapo an padi tipagawas han kuwarto. Ginpadali niya ako ha sulod. Nagtitikang na pagpanaw hi Tatay Pendo. Hinarani ako dayon ha iya, hinarok ngan ginakos ko hiya samtang hinbabatian ko an iya nagtitikaluya nga boses sigi an pangaro hin pasaylo. Kahoman, hiniyom hiya ngan piniyong.
Paghilubong niya, binalik ako ha eskwelahan. Didto han ak lamesa ha dormitoryo, an binayaan ko nga libro abri pa didto han akon ginbibinasa antes ako inuli. Amo ini an kataposan han susumaton ni Pedro Penduko.
“Hi Pedro nakikipag-away hin dakudakoan nga masag didto han kawad-an han babayon. Andam na an iya bangkaw pagtira han nagdidinaop nga hayop nga nagkakalayo an mga mata. An mga magtarum nga kagat inalsa ngan naabot an iya liog. Waray hiya makagat pero nalaknit an iya kwentas kun diin nabitay an iya anting-anting. Iya ini gindalidali pagpurot pero mas malaksi an masag ngan nakang-it an iya liog. An baybayon gintina han iya dugo. Binalik an masag ngadto han iya lungag. Waray kaiha, inabot an diwata nga nahihigugma kan Pedro ngan gindara an iya lawas ngadto han lugar han mga engkantado.“
Nakahiyom ako kahoman han susumaton ngan gintikangan ko pagsurat an akon istorya. Hintad-an ko na an tinuod nga Pedro Penduko – an Tatay Pendo ko.
** ** **
Pasabot han Nagsurat –
An mga tawo ngan insidente hinin nga istorya, puro himohimo la han imahenasyon han nagsurat – labot la hadton mga lugar, petsa ngan panhitabo han ikaduha nga pangkalibutanon nga guera. Bisan an susumaton ni Pedro Penduko ngan han dako nga masag, himohimo gihapon.
Pagpahalipot han Istorya (Synopsis)
Hi Mia usa ka estudyante han hataas nga pag-aradman ha literatura. Maghihimo hiya hin papel tungod hin tawo nga sugad an kinaiya hadton bayani han aton metolohiya nga hi Pedro Penduko. Waray pa niya ini matikangi kay nagpipinanhunahuna pa hiya kun hino an iya pipilion nga tawo.
Ginpauli hiya ha ira bungto han iya kag-anak kay an iya bata naghihikamatay. Nabibido pa hiya hini nga bata kay gindid-an hiya pag-asawa duha ka-tuig na an naglabay. Inuli gihapon hiya kay nangigbaw an mag upay nga paghinumdum niya hini.
Didto ha ira, nanumbalik an mga istorya han kaagi ha kinabuhi han iya bata. Usa ini nga mabangis nga guerilya. Han kahoman han guera nahimo hiya nga hipe han polisiya han ira bungto, ginkakahadlokan han mga kriminal ngan mga maglabad.
An kaagi niya ha kinabuhi, naiiba han kadam-an. Nahibaroan ni Mia nga bahin pa la hiya hinin nga istorya. Paghibaro nga nagpabag-o han panan-aw niya han iya bata.
Kahoman paglubnga hini, binalik hiya ha eskwelahan. Base han mga hinumduman han iya bata, nasabot na hiya kun hin-o an tawo nga igsusurat niya ha iya susumaton. Hintad-an na niya an tinuod nga Pedro Pendoko.
** ** **
Telling Tales in Waray (2)
Posted SaturdayDecember1110on:
- In: short story
- 1 Comment
An Pasyon ni Anna
“Ma, kitaa na gud an ginbuhat ni Mano han akon munyeka!” naghihikatuok nga siring ni Isa ngan ginpakita an iya mulayan nga napugotan han ulo. “Iya ini gin aagaw ha akon kay maraksot kuno.”
“Aber daw.” Ngan ginkuha ko an morena nga munyeka nga miyembro han barkada ni Barbie Doll. “Sigi, ayaw na pagtuok kay aaydon ko ini niyan. Kuhaa na la hi Barbie ngan say pakimulayi. Iton hi Kurt pagbubusaan ko. Maaagum iton hiya hin kulitog.”
Namahid hi Isa han iya luha ngan nakatawa katapos dinalagan para magmulay kan Barbie.
Ginpadukot ko an abaga ngan akon ginsulod pagbalik an li-og han munyeka. Katima gin patindog ko didto han tokador para magmara an padukot. Gin kinita ko ini, ngan kalit la nga may binalik ha akon hunahuna kay magkapareho an hitsura han munyeka hadton amon anay kasapit hin balay nga hi Anna.
Maiha ko na adto hiya hinkalimtan kay kaupod hiya han mga panhitabo nga diri maupay pagbalikbalikan bisan la ha panhunahuna. Pero yana nga haros upat na ka decada an naglabay, an akon panan-aw hadto nga hitabo kanan eduran na ngan mas halarum na an pag intiende han mga serkumstansya nga nagdara hin sugad hadto nga hinatnan.
An mga eksena nga nakikita ko ha panhunahuna bagan telenovela na mas klaro pa kay kaupod ako han istorya. Binalik an mga talagudti nga detalye han mga panhitabo nga hinkit-an, hin batian ngan gin abat ko hadto. Akon ini yana ginsumpaysumpay para matagan ko hin kabug-osan an istorya ni Anna.
Una ko nga nakikilala hi Anna hadton halaba nga huraw han decada saysienta. Gindara hiya han iya asawa nga hi Man Jess ngada han balay han iya magurang nga may talyer nga paaraydan hin mga dyip ngan auto. Ini nga balay, dos andanas nga himo hin kahoy ngan inatupan hin pawod. Gin tunga-tunga ini para han pamilya han upat nga magburogto, usa na hi Man Jess. An ira gin uukyan nakikita tikang han bintana han am sala. Waray kodal nga naghahawa han am balay kundi upat la ka-metro nga tuna. Pati huringhuring tikang ha ira, mababatian mo. Usahay, maka-uurit an aringasa tikang didto han balay – may nagtutuok nga mga kabataan, may dagko nga karutatawa ngan himangraw, may irigyakay pa danay. Naguru-grabe pa kun nagkakahubog hira kay may aragwayay pa nga upod. Kung diri mo babalihon adto, maupay man gihapon hira nga kaharani. Labi na hi Anna nga makisangkayon.
Morena an panit niya pero klaro an iya pagka maanyag kay mas maitom pa han katutnga han kagab-ihon an iya halaba nga buhok nga abot ha iya hawak. Ini an nagkwakwadro han iya mahusay nga nawong. An iya mga mata haglarum nga gin kukurtinahan hin madakmol nga pirok. An iya im-im di na kinahanglan lipstikan kay kolor rosas nga daan ngan kun nahiyom o natawa, an iya mga ngipon bagan mga perlas. Guti-ay hiya nga pagkababaye pero maupay an porma han iya lawas. Kun nag uopod hira ni Man Jess nga baga hin higante sapit niya, damo an napapausa kay ano nagkaasawa hira.
Dako nga tawo hi Man Jess– hataas ngan maskulado. Diri maraksot pero di liwat guwapo. An iya kurong nga buhok pinahilaba abot ha iya abaga ngan ginhihigtan hin lastiko. Usa ka wrestler an imo hinunumduman kon nakikit-an hiya. Damo an iya trabaho. Nabulig hiya ha talyer ngan kun Domingo, sentenciador ha bulangan. Maaram liwat hiya maghilot han napipi-angan.
May bubon didto han harani han amon kodal ha atbang han balay. An am mga kaharani didto naalog hin tubig para gamiton paglaba ngan paglimpyo. An ira irimnon ngan gamit pagluto gin aalog nira ha amon gripo. Usahay hi Anna an nakadto ha amon pag-alog. Pero dida kami nagkasangkay ha may bubon kung diin hiya nanlalaba. Desi-otso anyos pa la hiya ngan ako mag-oonse anyos.
Pagtitikang pa la han bakasyon ha eskwelahan ngan trabaho ko an pamunyag ha mga tanom ni Mama. Gin bubuligan ako ni Anna mag-alog didto han bubon nga napulo kadupa an kahilarum. Pirmi kami nagkaka-istorya sanglit damo an akon nabaruan tungod han iya kinabuhi, sugad han pakaasawa niya kan Man Jess han desi-sais anyos pa la hiya.
Hiya an pinakamahusay didto han ira baryo. Damo an nangungunsoylo ha iya, an iba mga magurang hin duro ha iya nga maupay an mga pangnginabuhi. Kun may karisyohan ha baryo, labi na kun surusaragyaw, hiya an duroulon han mga kalalakin-an. Diri niya sineseryoso an ira atensyon kay mayda hiya mga inop ngan ambisyon nga makatapos pag eskwela ngan maka-agi hin turotuhay nga kahimtang. Pero usa kagab-i, han tipauli hiya tikang hin saragyaw ha plasa, ginsundan hiya ni Man Jess ngan gindara ngadto han mga kakahoyan harani han salog nga waray tawo kun gab-i. Didto gintamas-tamasan an iya pagkababaye.
Kinabuwasan, namalaye dayon an mga kag-anak ni Man Jess. Waray na hiya nahimo kay nabadlisan na an iya dungog nga di na hiya kakarawton han iya mga kag-anak. Dali-dali hira ikinasal nga siring pa niya, bisan hiya may pagbasol, iya na la ini ginkinimkim kay an iya asawa duro gud an gugma ha iya..
Bisan kami nga ira kaharani, amon ini hinkikit-an. Kung agahay, mamamat-an namon hiya nga nagkikinagod hin lubi para iharaplos ni Anna han iya buhok. Amo nga maupay pagkinitaon ini kay mahamis ngan nag-uuroinggat kong naiigo han sidlit han adlaw. Hi Man Jess pa gud an damon an buhat ha ira. Pinaura niya hi Anna nga bagan prinsesa an iya pagtratar.
An pangita niya kada adlaw eksakto la han ira panggastos. May plano hira kumadto ha Manila para mangita hin trabaho nga durodako an sweldo, sanglit hi Anna nagtinda hin mani, kendi ngan sigarilyo didto ha paradahan han mga bus nga harani ha pantalan. Kada adlaw labot la kon Domingo, nalakat hiya katima paningodto para mamaligya. Hi Man Jess naman nagikan han aga para ha bulangan. Siniswerte ngani hiya, may bibit nga bihag nga sunoy nga ginhahatokan para han panihapon.
Domingo de Ramos na hadto ngan mapaso hin duro hat nga adlaw. Hi Mama ngan ako nanlingod didto han amon pergola nga gin pakanapan hin yellow bells na kusog an pamukad. Presko didto labi na kay damo an ka-akasyahan ha atbang han am balay. May dara kami nga barasahon – hi Mama, an peryodiko ngan ako libro ni Louisa May Alcott nga Little Women. Waray ka iha, hi Mana Pura nga bugto ni Man Jess inagi tikang ha tindahan.
“Oy, hapit anay didi,” tinawag hiya ni Mama. “Pag-istorya anay kita.”
“Ka presko gud dinhi ha iyo. Puyde pa dinhi kumaturog.” siring niya.
“Balitaw, ambot gud inin aton panahon – kun mag sesemana santa na, nagpaparaso gud hin duro.” baton ni Mama. “Magtitikang kamo niyan han Pasyon ano?”
“Ay! Oo. Bangin karuyag nimo sumabat. Pakadi la niyan nga gab-i. Hi Anna it makanta hin damo nga parte.”
Kasisiring pa la ini niya han pag-agi ni Anna. Naghuhulat hiya hin dyip didto ha atbang. Namostora hiya nga baga hin tikado hin katitirok.
Siring ni Mana Pura, “Tikain ka Iday nga mahusay ka man hin duro yana?”
Binaton hiya, “Gin imbitar ako ni Lily. Birthday niya yana.”
Han nakasakay na hiya, siniring dayon hi Mana Pura, “Hala, masisina gud hi Jess kun umabot niyan nga waray pa hiya.”
“Kay ano?” pakiana ni Mama, dayon siplat ha akon kay bangin ako magpinamati han ira istorya.
“Agi, Mana. Usahay nakakaduda iton nga pagbinaligya niya hin mani. Nakakabati kami hin huringhuring nga pati an iya mani-mani opod na hit baligya. Nahadlok gud kami kun makaabot ini nga tsimis kan Jess.”
“Amo ba?” siniplatan na liwat ako niya ngan ginpadayon an ira istorya hin mahinay ngan boses.
Nag inarte ako nga diri namamati, nga bug-os gud an ak atensyon didto han libro. Hadto nga mga panahon, ang mga kabataan diri gud pinapasabat han iri-istorya han mga magurang. Pero bisan pa man, diri ko gihap hira puyde sumatan kay nagsaad ako kan Anna nga waray iba nga makakasabot kun ano an tinuod niya nga ginbubuhat.
Mayda mga panahon nga kami ni Anna nag-iistorya dinhi ha pergola. Iya ako ginsumatan kun diin hiya nakadto kada kulop nga an pagkasabot han iba namamaligya la hiya ni sigarilyo ngan mani ha paradahan. May nakilala hiya nga pintor nga nagkuha ha iya pagmodelo. Waray hiya makakagsumat hin iba, labi na kay usahay gin drawdrawing hiya nga hubo. Damo gud an maalsa han ira kiray kon mahibaro. Hi Man Jess, diri gud liwat masugot. Pero siring niya, para man ini ha ‘art’, labot pa dako an iya kita. Mas madali hira makakatipig hin kwarta nga pamasahe tikadto ha Manila. Naiintiendihan ko hiya, kay damo na nga art books an akon himbasahan ngan nakakita na ako hin mga art exhibits na may mga hubo.
Sanglit han ginpipinamatian ko an uroistorya nira Mama, nakakasiring la ako – kun maaram la kamo han kamatooran, diri gud niyo paglilinibakon hin sugad hito hi Anna.
Waray ka iha, inuli hi Man Jess, bitbit an manok nga naturo pa an dugo didto han li-og nga waray na ulo. Natima an iriistorya nira Mama ngan hi Mana Pura inuli ha hira.
Hadto nga gab-i nagtikang an Pasyon – an kinatuig nga ritual han pagkanta han kaagi ni Hesus Kristo bag-o hiya gin raysang ha crus. Napulo na ka tuig nga akon ini hinbabati-an ngan haros memoryado ko na. Masumo la usahay pagpinamation kay an tuno nagbabalikbalik la. Pero hat nga gab-i – makaruruyag dunggon kay may melodya an boses ni Anna.
Kinabuwasan, nabatian ko an pagkinagod han lubi ni Man Jess. Bagan damo nga lubi an ginkinagod kay naoroiha hiya nahuman. Diri la ngay-an para han buhok ni Anna an ginkagod. Ighirimo liwat niya hin lana para han iya panhilot. Surundanon han mga parahilot nga mangnguha hin mga tanum nga nakakabulong didto ha kagurangan kun Biernes Santo. Ira ini gin lalaso kahuman pinupokpok para sagolan hin lana ngan mahihimo nga banyos o panhaplos.
Han maniningodto na kami, nabatian namon an mga boses nga nag aargumento. Diri na karuyag ni Man Jess nga magbaligya pa an iya asawa kay semana santa na. Hi Anna liwat, nangungusog la nga kanugon gihapon an adlaw kay damo an pasahero ha estasyonan nga nangunguli ha mga kabungtohan. Sinugot hi Man Jess gihapon han pagsaad ni Anna nga abot la hit Miyerkoles Santo an iya pamaligya. Pagkagab-i hiya la gihapon an kinananta han Pasyon.
Han kulop han Miyerkules Santo, nagkadungan kami ni Anna paggawas han am mga balay. Naghulat hiya hin dyip ngan ako kinadto ha tindahan. Damo an mga estambay didto nga nagtitikang na hin irignom. Sige an ira ngisi-ngisi ngan han nakasakay na hi Anna, akon hinbatian an ira uroistorya.
“Probida ano – Miyerkules Santo nga Miyerkoles Santo, nagnenegosyo la gihap hi Magdalena!” siring han usa.
“Di pa man puyde yana kumaon hin karne.” dugang han lain nga estambay.
Binaton liwat an usa pa, “Bangin seafood it iya kakaonon!”
Kahuman, nagkatatawa hira.
Ginsaway hira ni Mana Virgie nga tag-iya han tindahan. “Hoy! Kamag-aringasa niyo
nga mga erehes kamo!” ngan siniring hiya ha akon, “Pasensyahi na la hira Iday kay waray inin mga lingaw.”
Ginpalit ko an akon kinahanglan ngan inuli dayon nga nauurit han mga bastos nga estambay bisan waray ako sarabotan kun ano an karuyagsigngon han ira ginyiyinakan.
Ha ira balay, hi Man Jess nagpipinamiling hin botelya para han iya ginhimo nga lana didto han aparador nga butanganan han mga limpyo nga baso ngan pinggan. Nakit-an niya an may taklob nga lata. Iya ini inabrehan ngan na diskubrehan an madakmol nga linikid nga kuwarta. Napausa hiya kay diri sugad kadamo an magaganansya han iya asawa hin pagbinaligya hin mani. Nagpinanmorootbuot hiya ngan baga tinuboan hin pagduda. Siyempre diri niya makakarawat nga ginlilinuko hiya ni Anna pero ha iya pag asay-asay bagan possible liwat. Nagplano hiya kun ano an bubuhaton.
Kulopay na han pagbalik ni Anna. Waray gud hira magka-istorya hin halaba ni Man Jess kay nag-iinandam ini han iya butang para pag kadto ha bukid. Hi Anna liwat, nagpinanlimpyohon han balay kay mangangabot na an masabat pagbasa han pasyon.
Kinabuwasan, sayo pa hi Man Jess linakat. Ginsiring niya an asawa nga bangin Sabado pa hiya makakauli. Kahuman han duha ka oras, kinarigo ngan nagliwan hi Anna ngan linakat liwat. Waray gud hiya bisan guti-ay nga suspetsa nga ginbibinantayan hiya han asawa nga nakadto na ngay-an ha paradahan naghihinulat. Sugad han iya pirmi ginbubuhat, sinakay hiya han awto nga parakuha ha iya nga inandar dayon. Nakita ini tanan han asawa nga nakakasiguro na nga mayda lain nga binuhatan hi Anna. Waray hiya umuli hat nga gab-i.
Hadto nga gab-i han Huybes Santo, an kanta han pasyon tungod han urhi nga panihapon ni Kristo nga kaupod an iya mga apostoles nga ginhugasan niya an mga tiil. Kinanta pa ni Anna an pagharok ni Hudas kan Hesus nga nagtutdo han mga sundalo nga Romano kun hin-o an darakpon. Kahuman nagtikang na an dalan ni Hesus ngadto ha Kalbaryo.
Mapaso-pasuan an adlaw han Biernes Santo. Mamingaw an kakalsadahan kay an mga tawo namamahuway o nagpipinangngadi ha sulod han kabalayan. Tikahuman na an amon paningngodto han tigda la nga nakabati kami hin nag-aaway. Dagko an mga tingog. Danay baga hin may ginlalapatong hin kahoy nga tawo ngan dayon may nakurahab hin, “Husto na, kalooyi gad ako!”
Kahuman, dako nga boses an siniring, “Amo inin maupay hit pareho ha imo!”
An sunod namon hindunggan an baga hin mabug-at nga butang nga nahulog ha salog.
Nagmingaw hin pira ka minuto. An radio nga ginpatokar nababatian na liwat. Magtitikang na an Siete Palabras.
“Mano, Mana!” may nagtitinawag han akon Papa ngan Mama didto ha gawas. “Buligi kami, may nahitabo kan Anna.”
“Ano?” nababaraka nga nagpakiana ni Mama.
Hi Papa naman nakaabat dayon nga grabe gud an nahitabo sanglit tinawagan niya an ospital nga magpadara hin ambulansya, ngan katima an polisya. Hi Mama inupod kan Mana Pura. Han ira pagdali-dali, waray nira kamangno-i nga sinunod ako ha ira.
Nagkakatitirok an mga kabugtoan ni Man Jess didto ha gawas han sirado nga balay.
Waray hira pagpasipara pagsulod kay hadlok hira nga maghuramentado ini. Hi Man Pura nga ira pinakamagurang say an nag-abri han portahan ngan maka-ngingirhat an amon hin kit-an.
Hin Man Jess naghihinagulgol didto han katre kun diin hiya liningkod. Sigi an iya paghinapohap han buhok han ulo ni Anna nga iya ginkikinugos. An lawas han asawa nadida harani han iya tiil. An sansibar nga duguon nadidto ha iya wala. Waray nakagsaba ngan an nadudungog la amo an una nga pulong ni Hesus Kristo nga gin yayakan han padi didto han am radio.
“Pasaylo-a hira Ginoo, kay diri hira nasabot hit ira binubuhat.”
Dinalagan ako tipagawas han kuwarto ngan hapit kami ni Papa magkabunggo. Kaupod niya an taga-ambulansya nga an polis. Iya ako dayon gindara tipauli ngan nagsinuka ako pag-abot ha amon. Hadto nga gab-i waray ako mahihimutang. Akon gin kuha an usa nga madakmol nga hilapad nga sobre. Hinatag ini ni Anna hadton Huybes Santo han gab-i. Amo pa la adto an primero ko pagsabat han pangadi. Kahuman han Pasyon, iya ako ginsigngan, “O, Nina – adi in ak guti-ay nga regalo ha imo. Usa ka hinumdoman hit aton pagkasangkay.”
“Oy! Salamat… kay ano nga gintatagan mo ako hin hinumduman, tilalakat ka ba?”
Hiniyom la hiya han iya hiyom nga makuri hi kalimtan, tapos nagyakan, “Basta, imo na iton. Hiposa baya hin maupay, ha?”
Akon inabrihan an sobre hadto nga gab-i. Mayda hiya guti-ay nga surat didto – “Hinahatag ko ini ha imo, kay ikaw la it nakakaintiende ha akon. Amo la ini ang pasalamat ko ha imo.”
An iba nga mga papel didto mga drawing ha iya nga iba-iba an postura opod na adton mga waray hiya saplot ha lawas. Pirmado inin tanan han pintor nga iya ginmomodelohan. Amo ini an ginbasehan han pagpintura hin mag-upay nga ladawan. Iya liwat ini hinatag kan Anna nga hinumdoman kay nahuman na an iya trabaho hadto nga kulop. An pintor bago pa la nga nakikilala ha nasod han kamaupay magpintura.
Han ginkikinita ko inin nga mga drawing, baga hin na kokonsiensya ako. Waray gud ka papara ha ak hunahuna an pakiana nga – ano daw la kun iginsumat ko bisan la kan Mama an akon nababaroan? Bangin diri unta adto mahihitabo nga makangingirhat nga pagkamatay ni Anna.
Nagkinasakit ako hadto nga bakasyon kay diri ako nahihingaturog hin maupay. Sigi-sigi la an pagnginarat ha akon. An akon mga kag-anak nasabot nga gin ugmaran ako han akon nakit-an. Han dada-on na unta ako ha psychiatrist, akon hira gin istoryahan tungod kan Anna. Nagtikang ang ak pagkaupay han pagpahungaw ko han kamatuoran – kamatuoran nga bangin la unta amo an nakagsalbar kan Anna ha kamatayan.
Pagkahuman han bakasyon, binalhin kami hin balay nga harayo dida han am inukyan. Linabay an damo nga tuig ngan akon hinkalimtan adto nga Semana Santa kun diin hinkit-an ko an pagka animal hit tawo. Nakasiring ako ha ak kaugaringon nga maupay pa ini nga munyeka kay madali-dali la aydon – pero an tawo, kun mapugotan, di mo na maibabalik na iya kabug-osan.
Sinulod na liwat hi Isa ha kuwarto.
“Oy! Naayad mo na hiya! Maupay na la kay minimingaw na hi Barbie hit iya sangkay.”siring niya, kahuman iya ako ginkinita. “Nagtinuok ka ba Ma?’
“Ay, napulingan gad la ako. Ano pa it ngaran hit im munyeka?”
“Waray pa ini nakon bunyagi, pero hi Mano Kurt nasiring hi Black Beauty kuno ini.”
Nakatawa ako ngan ginsiring ko hiya, “Hi Anna it iya ngaran.”
“Okay. Aw, Ma – adi ngay-an an im barasahon. Gindul-ong pa la ini yana.”
Ginawas hiya dara an munyeka ngan nagtikang ako hin pali-pali han barasahon. Dinako an ak mata han sunod ko nga hinkit-an. Usa ka artikulo tungod kan Amor Seco – an famoso nga babaye nga pintor dinhi ha nasod. Hinsabtan ko nga may exhibit hiya nga hihimoon kinabuwasan ha usa ka mall ha syudad. An titulo han iya koleksyon – An Lain-lain nga Nawong ni Eva. Nagpadayon ako hin basa ngan umabot ako han parte kun diin hiya nagpapahibaro nga nangingita hiya hin usa ka babaye nga Anna an ngaran o kung hin-o man an nakakakilala hini. May karuyag hiya paliton nga mga drawing nga iya nahatag kan Anna hadto.
Akon gin tigamnan an horas han pag-abre han exhibit ngan nagpinamiling han sobre nga ginhipos ko didto han kaban nga burotangan ko han akon mga hinumduman.
Kinadto ako pagkabuwas ha mall ngan ginkinita ko an mga mag-upay nga ladawan ngan eksena nga ginpintura. An kadam-an hini kan Anna. Ginhulat ko an pintor nga mayda pa presscon nga gin aatenderan.
Han nagkita na kami, ngan nakit-an niya an akon dara, iya ako gin imbitar pangaon didto han restoran ha harani. Dinhi, damo an iya ginpinakiana tungod han iya hadto modelo. Naghikatuok hiya han dinangatan ni Anna. Katima han akon istorya, pinili hiya han mga drawing nga iya kinahanglan ngan tinagan ako hin tseke. Dako an ginsurat didto nga kantidad ngan akon ini inuuli ha hiya. Nagsiring la hiya nga imo iton mga drawing, sanglit dawata la it kwarta. Ngan kay nakasabot man hiya ngan manunurat ako, iya ako gin imbitar pagsurat han istorya ni Anna kay mayda hiya ginhihimo nga libro han iya mga obra maestra ngan mas maoroupay kun may artikulo tungod han iya paborito nga modelo.
Duro an akon pasalamat labi na kay nagplano ako hin pag-uli ngadto han lugar kung diin ko ginkasangkay hin Anna. Akon pamimilngon an iya lubnganan ngan ipapaayad ko ini. Akon liwat hiya hahalaran hin misa ngan novena ha simbahan. Guti-ay gad la ini nga mahihimo ko para ha iya.
Binalik ako pagkita han ladawan han akon sangkay nga inaasay an pagka ma-intremis han kinabuhi – an buhat nga nagdara ha iya ha kamatayan, amo liwat it naghatag ha iya hin kinabuhi.
* * *


text:
Manila
An Manila (Tinag-alog: Maynila) an kapital nga syudad ha nasod Pilipinas. Aanhi an mabaskog nga komersyo ngan lingkuranan han ehekutibo ngan hudikadura nga sanga han nasudnon nga pamunuan. Aanhi liwat an damo nga mahinungdanon nga landmark arkitektural ngan kultural han nasud. An Manila usa ha napulo kag unom nga mga syudad nga naghihimo han Metro Manila, an National Capital Region. Han 2012, an Globalization and World Cities Research Network in naglilista komo usa nga global city.[1]
An Manila aada ha sinirangan nga baybayon han Manila Bay. Sumala han 2015 nga senso, an Manila in ikaduha nga may pinakadamo nga populasyon nga may-ada 1,780,148 ka katawhan. An Manila amo an gisusuoki nga syudad ha kalibutan nga may-ada 42,857 katawo kada kilometro kwadrado.[2]
May-ada ini uunom ka mga distrito representante para han Kongreso han Pilipinas. Dugang pa, an syudad in may-ada 16 ka mga distrito, ginngaranan: Binondo, Ermita, Intramuros, Malate, Paco, Pandacan, Port Area, Quiapo, Sampaloc, San Andres, San Miguel, San Nicolas, Santa Ana, Santa Cruz, Santa Mesa ngan Tondo.
Kitaa gihapon[igliwat | Igliwat an wikitext]
Pinanbasaran[igliwat | Igliwat an wikitext]
- ↑ "GaWC - The World According to GaWC 2012". www.lboro.ac.uk. Ginkuhà 2015-11-29.
- ↑ Carbone, Nick (October 26, 2011). "The 10 Fastest-Growing Cities of Tomorrow". TIME. Ginkuhà January 3, 2016.


text:
Tel Aviv
Tel Aviv-Yafo (Pinulongan Hebreo: תֵּל אָבִיב-יָפוֹ, [tel a'viv jafo], Pinulongan Arabo: تل أَبيب-يافا) usa nga dako nga syudad ha Israel, na nagmumutang han kanan nasod Mediterrano nga baybayon. Kilala ini nga sentro pan-finansyal ngan technology hub han Israel, nga may-ada popyulasyon nga 432,892, nahimo nga kanan Israel ikaduha nga gidadakoi nga syudad. An Tel Aviv an gidadakoi nga syudad ha rehiyon Gush Dan han Israel. An Tel Aviv liwat an namumutnga han konsentrasyon han mga high-tech nga ginkikilala nga "Silicon Wadi".
Pinamumunuan an Tel Aviv han Munisipyo han Tel Aviv-Yafo, nga hi Ron Huldai an mangulo. Namumutang dinhi an kadam-an nga langyawanon nga embahada. An Tel Aviv in usa nga global city, ngan ika katloan kag walo nga mahinungdanon nga sentro pan-finansyal ha kalibutan. An Tel Aviv kilala nga may-ada ikatulo ha gidadakoi nga ekonomiya ha bisan ano nga syudad ha Butnga Sinirangan nasunod la ha Abu Dhabi ngan Kuwait City, ngan may-ada ika katloan kag usa ha pinakamahal mabuhi nga syudad ha kalibutan. Ginduduaw an syudad hin sobra uska milyones nga langyawanon nga bisita kada tuig. Kilala nga "An Syudad nga Diri Nakaturog" ngan usa nga "party capital", may-ada ini marisyo nga kinabuhi ha gab-i ngan 24-oras nga kultura.
An syudad in natukod ha tuig 1909 han mga Hudeo nga dayaw ha ligid ligid han kadaan nga duungan nga syudad han Jaffa (Pinulongan Hebreo: יָפוֹ Yafo). Ginngaranan ini kahuman han Hebreo nga paghubad han kan Theodor Herzl 1902 nga nobela, Altneuland, kasirigngon "Daan nga Bag-o nga Tuna". An kanan syudad moderno nga kabablayan in nahitukod na han tig 1886, an syahan amo an Neve Tzedek. An mga dayaw nga kasagaran mga Hudeo nga refugee an nagpalaksi han pagdako han Tel Aviv nga nabayaan lugod an Jaffa, nga an kadam-an han popyulasyon in mga Arabo. An Tel Aviv ngan Jaffa in gintampo ngan nagin usa nga munisipyo han tuig 1950, duha la katuig kahuman natukod han Estado han Israel. Sinisiringa nga kanan Tel Aviv Busag nga Syudad, ginkilala nga UNESCO World Heritage Site hadton 2003, ini in pinanmumutangan han gidadako nga konsentrasyon hin Istilo Pan-internasyonal nga mga Istruktura (Bauhaus ngan iba nga may pagkahisumpay nga mga istilo pan-arkitektura). ther related modernist architectural styles).[1][2]
Etimolohiya ngan pinantikangan[igliwat | Igliwat an wikitext]
Mga kasarigan[igliwat | Igliwat an wikitext]
- ↑ "The White City of Tel Aviv" (PDF). UNESCO. Ginkuhà 29 March 2008.
- ↑ Strimpel, Zoe (16 February 2008). "Hip and happening in Tel Aviv". The Times (London). http://travel.timesonline.co.uk/tol/life_and_style/travel/holiday_type/breaks/article3370349.ece. Ginkúhà dida han 16 February 2008.


text:
Sinirangan Bisayas
An Sinirangan nga Kabisay-an (tinatawag gihapon nga Sinirangan Bisayas) o gintatawag liwat nga Rehiyon 8 amo an nagbubug-os han dagko nga isla han Leyte ngan han Samar kaupod an Biliran ngan pipira pa nga gudti nga isla. Amo liwat ini in usa han duha nga Rehiyon han Pilipinas nga waray kahipid nga Rehiyon nga an giutan mao an tuna, kaparehas ini han Rehiyon han MIMAROPA. May-ada hin unom (6) nga probinsya an Rehiyon VIII, amo an Biliran, Eastern Samar, Leyte, Northern Samar, Western Samar, ngan Southern Leyte ug pito (7) nga mga syudad amo an mga syudad nga Ormoc, Baybay, Maasin, Calbayog, Catbalogan, Borongan ngan an Syudad han Tacloban nga amo an sentro nga syudad han Rehiyon. May populasyon ini nga rehiyon naabot hin 3,912,936 an kabug-usan sumala 2010 nga senso.
Tulo an lumad nga yinaknan ha Sinirangan nga Kabisay-an. Ini amo an Winaray, Sinugboanon, ngan Inabaknon.
Sulod
Heograpiya
An San Bernardino Strait amo an nagbubulag han Eastern Visayas tikang ha isa han Luzon ug an Surigao Strait naman an ngadto dapit ha norte nga parte han Mindanao. An iba pa nga isla han Visayas ginbubulag han dagat han Camotes, an dapit sinirangan naman nga parte han rehiyon amo an direkta nga atubang hiton kadagatan han Pasipiko. Naabot hin 2,156,285 ka ektarya ug 7.2% han kabug-usan nga katunaan han nasod.[2]
Klima
May-ada duha ka klase hin klima nga nag-aagi hini nga rehiyon base han sistema nga Corona nga kasipikasyon:[3]. Ikaduha nga klase (Type II) ngan Ikaupat nga klase (Type IV). An type II amo an panahon nga mas damo iton mauran nga adlaw ug mga bulan han tuig nga may pinakadamo nga uran an rehiyon, tikang Nobyembre ngadto ka Enero. An Samar ngan Leyte amo an sugad hini an klase han klima. Tikang naman Pebrero nada han Mayo asya iton panahon nga sobra ug kulang iton pag-uran hanbug-os nga tuig, may-ada la naiihap nga haliputay iton mamara nga panahon. An weste nga parte han Leyte ngan an tikang naman ha Motiong Samar ngadto ha San Isidro ha Norte han Samar an may-ada ikaupat nga klase hin klima.
Katunaan
An Sinirangan nga Kabisay-an hin usa nga rehiyon han pag-urumhan. An kadak-an nga produkto amo an humay, abaka, mais, copra, tam-is o asukar ngan saging. 52% hiton kabug-usan han tuna in klasipikado nga kagugub-an. Usa liwat ini nga rehiyon nga may-ada eksport han isda. May-ada gihapon mga mineral nga diposito ini nga rehiyon sugad han chromite, uranium, bulawan (gold), silver, manganese, magnesium, bronse, nickel, coal, limestone, pyrite ngan baras ug batilis nga pwede minahon. Damo kaupay iton enerhiya tikang ha geothermal ngan supisyente nga kinukuhaan han tubig nga kinahanglanon han gudti ug dagko nga industriya.
Kultura ngan Arte
Mga Lengguwahe
An Winaray nga Binisaya amo an pinulongan nga gamit han isla han Samar nga Leyte. An Abaknon nga pinulongan tumikang ha mga molupyo han Capul ha Norte han Samar, amo in waray kaparehas nga yinaknan ha bug-os nga rehiyon. An Cebuano nga Binisaya amo naman an gamit han dako nga parte han Leyte tikang Weste, sentro ug ha katimugan nga parte han Leyte.
Mga Sayaw
Damo nga klase hin sayaw an makikit-an hini nga Rehiyon. Tikang ha Kuratsa (Curacha)[4], amo an sayaw han panguyab, Amenudo, Cha-cha, ngan an Tinikling nga sayaw nasudnon han Pilipinas amo in nagtikang liwat hini nga rehiyon.
Musika
An mga Waray-waray hin mga maghilig gihapon ha musika nga kadam-an hiton ira mga kanta pinaagi hin mga istoryahanon, usa nga pamuso an "Dandansoy" ngan an "Iroy nga Tuna" hin kanta han pagiging makabungtohanon.
Pagbahinbahin ha Politika
Mga Nalalakip nga Syudad
- Syudad san Calbayog, Samar
- Syudad han Catbalogan, Samar
- Syudad han Borongan, Samar
- Syudad han Maasin, Southern Leyte
- Syudad han Ormoc, Leyte
- Syudad han Tacloban, Leyte
- Syudad han Baybay, Leyte
Mga kasarigan
- ↑ http://www.communitrip.com/philippines/catbalogan/sights/the_obelisk.html
- ↑ http://web.evis.net.ph/lineagencies/da-r8/index.php?option=com_content&task=blogcategory&id=19&Itemid=32
- ↑ http://www.cropsreview.com/climate-types.html
- ↑ http://tagaloglang.com/Filipino-Culture/Philippine-Dances/kuratsa-or-curacha.html
Mga Sumpay ha Gawas
- Rolly's Vintage View Websayt ni Dr. Rolando Borrinaga mahitungod han kaagi ngan kasaysayan han Sinirangan nga Kabisay-an
- EVIS.net


text:
Waray-Waray News: An mga nangunguna nga mga Tsino nga negosyante nagpahayag sin kompyansa san ekonomiya san Pilipinas
Ni Nene A. Manzanares
Beijing (28 Oktubre) -- An mga nangunguna nga mga negosyante san nasabi nga nasud in nagpapabilin a kanra kumpyansa san maupay nga ekonomiya san Pilipinas. Ine nga kumpyansa in padayun sa luyo san dire maupay nga ekonomiya pankalibutan.
Dida san ginhimo nga panawagan ni Presidente Arroyo kahapon sa aga, an mga Tsino nga mga negosyante in nagsugad nga padayon a kanra mga ginhimo nga mga bag-o nga pamuhunan. Interesado giphapon sira nga padurudakuon an kanra pannegosyohan sa Pilipinas.
Adtun nakipagkita kan Presidente Arroyo sin pakigkomperansya sa Shangri-la Hotel sa China mao an mga meimbro sa china council for the Promotion of International Trade (CCPIT), China Overseas Chinese Entrepreneurs Association (COCEA), ngan Shandung Green TEC Electric Technology Company.
Upod sa kanra gin-istoryahan mao an pamunuhan ngan pannegosyohan parte minahan, parte bado ngan paghimo sin mga bag, pagestablisar sin mga resort ngan electric car distribution.
An pinakadaku ngan maimpluwensya nga foreign trade promotion agency sa China in nagsugad nga maiha na an relasyon pannegosyohan san Pilipinas ngan China labi na gud an probinsya Zhejiang diin naghiruhitaas ine sulod sin 30 ka tuig.
Sugad ni chairman Tie Jianshe nga sa pamuhunan nga P10 million sa tuig 1975, lumukso ine ngadtu sa $i billion sa tuig 2005. Kanya ginpatapud an Presidente nga padayun a kanra pagsuporta san trade relations san Pilipinas ngan China.
Sa parte naman san Pilipinas, ginimbitar ni Presidente Arroyo an nasabi nga trade promotion agency nga mamuhunan sa Pilipinas labi nagud an garment business matungod nga an Zheiang in popular parte san silk industry ngan bangin magkinahanglan sin mga mapagkukuhaan sin pagdesinyo ngan paghimo sin mga bado.
An COCEA naman sa pamuno ni vice chairman Li Ru Long in nagpahayag kan Presidente Arroyo a kanra interest pagbalyu sin nickel ngan copper ore tikang sa Pilipinas pagsuporta san nagtutubo nga pagkinahanglan sin steel. (PIA Northern Samar) [top]


text:
Waray-Waray News: Pilipinas ginpangunahan an interfaith resolution sa UN General Assembly
Ni Nene A. Manzanares
New York (17 Nobyembre) -- An United Nations General Assembly mao an nagtapos san duha ka adlaw nga miting parte san interfaith cooperation o kun pagburubligay sa luyo san pagkakaiba san tuluuhan para san kamurayaw san naglabay nga Nobyembre 13.
Gintapos ine san pagundong ngan pagkarawat san ginpangunahan san Pilipinas nga resolusyon diin nagaaghat san mga miembre nga mga nasud nga maghimo sin mga pitad nga ig-undong an paghisinabtanay pinaagi sin uruistorya o dayalogo san mga grupo nga may pagkakaiba sa tuluuhan ngan kultura agud magkayaun pagsipasensyahay ngan pagkasarabot.
Sa pagreport san Philippine Mission (para san United Nations) kan Foreign Affairs Secretary Alberto G. Romulo mahibaruan nga an resolusyon nga ginhimo san Pilipinas ngan Pakistan nga "Promotion of Inter-religious and Intercultural Dialogue, Understanding and Cooperation for Peace" mao in ginkarawat ngan ginudnong san general Assembly san pankatapusan nga plenary meeting san mga dumagko sa United nations san naglabay nga Huebes nga adlaw.
An nasabi nga resolusyon in personal nga ginpakila ni Presidente Gloria Macapagal Arroyo dida san pag-abre san naglabay nga Mierkoles san plenary meeting sa Agenda Item 45: A Culture of Peace diin ginpartisirparan ine san mga kinikila nga mga lideres san kalibutan ngan sira King Abdullah san Saudi Arabia, King Abdullah san Jordan, United States President George Bush, British Prime Minister Gordon Brown ngan israeli President Shimon Peres.
Si Ambassador Hilario G. Davide Jr., nga mao an Philippine Permanent Representative sa United Nations, nagsugad nga nakadugang sa Pilipinas ngan Pakistan an 76 pa nga mga nasud kaupod an China, Japan ngan russia nga mao an nag co-sponsor san resolusyon. Mas nagdamo ine tikang sa 56 nga mga Member-States nga nag co-sponsor san resolusyon san naglabay nga tuig ngan san 24 nga nag co-sponsor san orihinal nga resolusyon san tuig 2004.
Sugad ni Davide nga bisan pa man ika lima na ine nga resolusyon nga ginpangunahan san Pilipinas ngan ginundong san ngatanan nga miembro tikang san tuig 2004, an 2008 nga resolusyon in importante kaupay matungod nga pormal nga ginkila san siyahan nga higayon an upat nga mga dagku nga mga inisyatibo parte san interfaith san Pilipinas, ngan ine nga mga inisyatibo in gawas san mga buruhaton san United Nations.
An nasabi nga mga inisyatibo mao an Ministerial Meeting on Interfaith Dialogue and Cooperation for Peace ngan san Tripartite Forum on Interfaith Dialogue and Cooperation for Peace sa pankalibutan nga lebel ngan san Asia-Europe Interfaith Dialogue Forum ngan san Asia-Pacific Interfaith Dialogue for Peace and Harmony sa rehiyon nga lebel.
An resolusyon in nagtanom sin liso nga naghimo pagdeklarar san United Nations Decade on Interfaith Dialogue and Cooperation for Peace from 2011 to 2020. Sine nga resolusyon ginaaghat gihapon an mga miembro nga mga nasud nga igkonsiderar an ideya nga mas hiluag nga proseso pandayalogo san pankalibutan nga mga relihiyon.
Si Ambassador Leslie Gatan san Philippine Deputy Permanent Representative nga an mga bag-o nga mga nagsuporta san resolusyon in resulta san hingpit nga negosasyon san mga diplomat san Philippine Mission.
Sugad pa ni Ambassador Gatan nga sa una, an Philippine interfaith initiative in gin sponsoran la san mga developing countries. Pero pagkatapos sin lima ka tuig, an mga nasud pareho san china, Japan nga Russia mao in bumulig na san grupo nga mga nagsuporta. (PIA-Northern Samar) [top]


text:
Unibersidad
An unibersidád[1] in uska institusyon hin hiruhitaas nga pag-aram ngan panhalikwat, nga nagpapasidungog hin karig-onan academico ha dirudilain nga mga bahin hit kaaradman. Ini in uska tinag-lawas nga naghahatag hin ugsagradwar nga pag-aram ngan laposgradwar nga mga pag-aram. An pulong nga unibersidad in kinuha tikang ha Linatin universitas magistrorum et scholarium, nga may-ada harani ha kasirigngon nga "katiringban han mga mag-turutdo ngan mga mag-aaram."
Mga kasarigan[igliwat | Igliwat an wikitext]
- ↑ Abuyen, Tomas A. DICTIONARY English Waray-Waray/Tagalog. National Book Store. Mandaluyong City. ISBN 971-08-6529-3. Tuig 2005. Pakli Ihap 446.


text:
Ehningen
An Ehningen amo in usa ka munisipalidad ha distrito han Böblingen, ha Baden-Württemberg, Alemanya.
Heyograpiya[igliwat | Igliwat an wikitext]
An Ehningen adto ha Korngäu, dida han kanawayan nga daplin han Schönbuch nga parke han kalibungan. Ha kaagi, an syudad han Ehningen nahamutang ha amihan han Würm, kundi ha yana an pagsulog han Würm ada na ha butnga han moderno nga bungto. An ikaduha nga agianan hin katubigan amo an Ehningen Krebsbach, nga an pagsulog tipa-habagatan tikang han daan nga baranggay dida han Würm.


text:
Mindanao
An Mindanao amo an ika-duha nga gidako-i nga isla ha Pilipinas ngan usa han mga tulo nga pag-grupo han isla han nasod, ngan an Luzon ug Visayas amo an duha pa. An rehiyon syahan nagkamay-ada hin kontak han Espanya dida han urhi nga bahin han ika-16 nga siglo tubtob han temprano nga bahin han ika-17 nga siglo pinaagi hin mga kasundalohan nga Espanyol ug mga frayle nga nagtikang pagkolonisar hini dida han 1622.
Ha yana nga mga adlaw, an rehiyon amo an urukyan han mga Muslim o mga Moro nga mga populasyon han nasod, ngan ini mga dirudilain nga mga grupo etniko sugad han mga Maranao ug an Tausug, ngan an mga pagtitirok hin mga tribu nga tinatawag mga Lumad. Diri ngatanan nga bahin han Mindanao nahisakop han mga Muslim. Ha kamatuoran, an kaurugan han mga tawo ha amihanan nga Mindanao, labi na an mga taga-Butuan, mga animista ugsa hira magbalhin ngadto ha Kristianidad.
Komo usa nga isla ha salatan nga bahin han nasod, iton Mindanao amo an ika-duha nga gidako-i nga mayda 94,630 ka kwadrado nga kilometros, mga 10,000 ka km² la nga guruguti-ay kaysa han Luzon. Bukidon iton isla, ngan adto didto an Bukid Apo, an gihataasi nga bukid han nasod. Ha katundan han isla han Mindanao amo an Dagat Sulu, ha sinirangan amo an Dagat Pilipinhon, ngan ha salatan amo an Dagat Celebes.
An grupo-hin-isla han Mindanao naglalakip han isla han Mindanao mismo, upod an Kapurupod'an Sulu ha habagatan o habagatan-katundan. Ini nga grupo-hin-isla ginbabahinbahin hin unom nga mga rehiyon, ngan ini liwat ginbabahinbahin ngadto hin karuhaan kag lima (25) nga mga lalawigan o probinsya.
Kitaa Gihapon[igliwat | Igliwat an wikitext]
- Mga Rehiyon han Pilipinas
- Mga Lalawigan han Pilipinas
- Luzon
- Kabisay-an
- Filipino Muslim
- Lumad
- Sultanate of Sulu


text:
Jipapad
An Jipapad usa nga ikalima nga klase nga bungto ha lalawigan o probinsya han Eastern Samar ha Sinirangan nga Kabisay-an nga rehiyon ha Pilipinas. Sumala han 2000 census, mayda ini populasyon nga 6,596 ka tawo ha 1,206 nga panimalay.
Mga Baranggay[igliwat | Igliwat an wikitext]
An Jipapad mayda napulo kag tulo (13) nga baranggay.
- Agsaman
- Cagmanaba
- Dorillo
- Jewaran
- Mabuhay
- Magsaysay
- Barangay 1 (Pob.)
- Barangay 2 (Pob.)
- Barangay 3 (Pob.)
- Barangay 4 (Pob.)
- Recare
- Roxas
- San Roque


text:
Michael Learns to Rock
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An Michael Learns to Rock (nga kilalado gihapon nga MLTR) usa nga Danes nga pop-soft rock nga banda nga nagpapasundayag hin mga kanta ha Iningles. Ginhimo ini dida han 1988, ngan an banda nakabaligya hin labaw nga 11 ka ribo o 11 ka milyon nga mga rekord ha kalibutan, kaurog hini ha Asya, ngan ha dugang, mga 6 ka milyon o sobra pa nga binaydan nga mga pagdeskarga o pagdowload para han ira single nga "Take Me To Your Heart"[1] nga ginpremyohan nga "Most downloaded single han tuig 2006".[1] Nagpagawas hira hin pitó nga mga studyo nga mga album pati gihapon hin mga damo nga mga live ngan mga greatest hits nga mga album, ngan ha yana nagrerekord han ira ika-waló nga studyo nga album. Nakadaog hin damo nga mga award an MLTR ngan nakakuha hira hin Bulawan ngan Platinum nga status para hn ira mga rekord ha damo nga mga nasod, pati gihapon an "Gold Preis Award" tikang ha RSH, Alemanya and "The Best Performing Act of the Year" han SEA nga Grammy Awards ha Singapore. An banda nagkilala nga na ira pagmalinamposon ha Asya tungod hin malimpyo-nga-panginabuhi nga hulagway ngan pagkanta ha Iningles komo ikaduha nga pinulongan.[2]
Dida han hataas nga bahin han ira pagkasikat, dida han butnga nga 90 nga dekada, an MLTR ginpahayag han mga kritiko nga "maupay (o kun di man mauruupay) nga banda sugad hin bisan hin-o nga dako nga ngaran nga grupo tikang ha Amerika o ha UK.”[2]
Sumala han mga ginpagawas han ira record label, an ira tunog amo "the perfect balance of a Scandinavian glow and the international pop song that has been instrumental in forming the compelling sound of the band",[3] (kon ha Winaray: "an perpekto nga balanse hin Scandinavian nga pagsiga ngan an internasyonal nga pop nga kanta nga amo an pamaagi han paghimo han kinahanglan pamati-on nga tunog han banda"). Bisan pa, an nangunguna nga paragkanta ngan paragsurat hin kanta nga hi Jascha Richter diri nauyon hini, nga diin nasiring hiya ngan an musika waray heyograpiya nga pagkategorisar.[2]
Kaagi[igliwat | Igliwat an wikitext]
An mga pagtikáng (1988–1992)[igliwat | Igliwat an wikitext]
Han 1988, an magkaranta-keyboardista nga hi Jascha Richter, nga karuyag magtirok hin usa ka banda basi magpasundayag hin mga kanta nga iya ginkumpso, nakigsabot upod han iya sangkay ha iskwela-sekondarya ngan drummer nga hi Kåre Wanscher ha Aarhus, Dinamarka. Nakasabot hira han kakulangan ha pagtokar nga duha la hira, ngan nagpabulig hira han gitarista nga hi Mikkel Lentz, nga hadto natokar hin rock nga musika upod han iya grupo nga Rocking Studs. Han Marso 15, 1988, nga amo an ira syahan nga gab-i hin pagpraktis ngan nakinahanglan pa hira hin ika-upat nga musikero, naghangyo hira kan Søren Madsen, nga gitarista gihapon nga bumulig ha ira dida han bass nga sista.[2] Nakarekord hira ni demo nga tape nga igpapadara ngadto han kompetisyon nga 'Rock Grand Prix' ha ira bungto nga ginuukyan nga amo an Aarhus. Nagkinahanglan hira nga maghimo hin ngaran ugsa ini igsumite, nga diin nagresulta nga hi Jascha nagsurat han mga pulong 'Michael Learns to Rock' komo paaliday ha pulong. Dida hin interview, nag-admitar hi Richter nga ginngaranan ini tungod kan Michael Jackson: "Yeah, it was like Johnny Hates Jazz and Frankie Goes to Hollywood. Sure, I've regretted calling ourselves this many times since, but we were successful so quickly we had to stick with it and over time I got used to it"[2] (kon ha Winaray: Oo, baga ini han Johnny Hates Jazz ngan Frankie Goes to Hollywood. Sigurado nga nakadamo hi ako pagbasol nga nagngaran kami hin sugad hini, kundi madali kami nga nagmalinamposon nga nagpabilin na la kami nga sugad hini ngan ha paglabay na la han panahon, nahi-ara na la ak hiton).
Mga kasarigan[igliwat | Igliwat an wikitext]
- ↑ Nelson Wu (4 Hulyo 2007). "Danish Pop trio ‘Michael’ ready to woo Taipei". http://www.chinapost.com.tw/news/2007/07/04/114086/Danish-Pop.htm. The China Post Ginkúhà 02 Oktubre 2010
- ↑ 2.0 2.1 2.2 2.3 Jules Quartly (6 Hulyo 2007). "Michael's learned to rock". Taipei Times. http://www.taipeitimes.com/News/feat/archives/2007/07/06/2003368385/.
- ↑ "Michael Learns To Rock: The Story of MLTR". Scan Music & Booking. Ginkuhà Hulyo 3, 2010.


text:
Franz Ferdinand han Austrya
Hi Franz Ferdinand (18 Disyembre 1863 – 28 Hunyo 1914) amo an usa ka arkoduko han Austrya-Este, Austro-hungaryano ngan Prinsipe han Hungarya ngan Bohemya, ngan tikang 1889 kutob ha iya kamatay, hiya an tagapagmana kunta han trono han Austro-hungaryano. An pagpatay ha iya ha Sarajevo amo an nagduso han pagpasabot hin gyera han Austrya-Hungarya ha Serbya. Nagurugop an mga kaalyado han Austrya ngan Hungarya ngan an mga nasod nga kaalyado han Serbya nga gintikangan han gyera pankalibutan I.


text:
Mga munisipalidad han Pilipinas
An munisipalidad, munisipyo o bungto, (Espanyol: pueblo) usa ka lokal nga pan-gobyernuhan han Pilipinas. An mga lalawigan o probinsya ginbubug-os hin mga syudad ug mga bungto. An mga bungto ginbubug-os hin mga baranggay.
Klasipikasyon han Pagpakabuhi[igliwat | Igliwat an wikitext]
An mga bungto ginklaspika hin mga klasipikasyon han pagpakabuhi o income classes sumala han ira average nga kada tuig nga income han naglabay pa la nga tulo nga tuig ha kalendaryo:
Batakan:Mga pobinsya han Pilipinas
See also[igliwat | Igliwat an wikitext]
- Sangguniang Bayan
- Lista hin mga syudad ngan bungto ha Pilipinas
- Lista han mga ginbag-ohan ngaran nga syudad ug bungto han Pilipinas


text:
Joan Martí i Alanis
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Kinatalan nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Hi Joan Martí i Alanis[1] (Nobyembre 29, 1928 - Oktubre 11, 2009) usa nga kasanhe nga Obispo han Urgell ngan tungod hini, kasanhe nga igkasi-Prinsipe han Andorra. Hiya an Obispo han Urgell tikang han 1971 tubtob 2003. Usa hiya han mga nagpirma, upod kan François Mitterrand, han bag-o nga konstitusyon han Andorra dida han 1993.
Biyograpiya[igliwat | Igliwat an wikitext]
Anak hiyá nira Ramon Martí i París ngan d'Emília Alanís i Cuarte, nagtapós hiyá han iya pag-aram pansingbahan ha Seminaryo han Tarragona (1939-1951). Katapos hin pagka-ordenar nga padì dida han 17 Hunyo 1951, nag-aram hiyá han iya lisensyatura ha Humanidades Clásicas ha Salamanca (1951-1954).
Ginpadará hiya ni Kardinal Benjamín de Arriba y Castro ngadto ha Kolehiyo han Mare de Déu de la Mercè de Montblanc, nga diin ginhimo hiya nga direktor didâ han tuig 1957. Hadto gihapon nga tuig, nakakuha hiya hin diploma ha pinulongan Frinanses tikang ha Sorbonne ngan han 1959 nakakuha hin diploma ha pinulongan Ininggles didto ha Oversea Language School ha Londres.
Mga kasarigan[igliwat | Igliwat an wikitext]
- ↑ Diosesis han Urgell: Joan Martí i Alanis. (Kinatalan)


text:
Eastern Samar
An Eastern Samar (Winaray: Sidlangan nga Samar o Sinirangan nga Samar, ha diri-pormal nga pagtawag Este han Samar o Este nga Samar) usa nga lalawigan o probinsya ha Pilipinas nga nahimutangan ha rehiyon han Sinirangan nga Kabisay-an ha Kabisay-an. An Syudad han Borongan amo an kapital han probinsya. An lalawigan nahamutangan ha sinirangan nga dapit han isla han Samar. Ha amihanan han probinsya amo an lalawigan han Northern Samar ngan ha katundan, an probinsya han Samar. It Eastern Samar naatubang han Dagat Pilipinhon ha Kalawdan Pacifico ha sidlangan, ug an Golfo han Leyte ha salatan.
Sulod
Katawhan ngan Kultura[igliwat | Igliwat an wikitext]
Winaray nga Binisaya an lumad nga yinaknan ha Eastern Samar
Ekonomiya[igliwat | Igliwat an wikitext]
Heyograpiya[igliwat | Igliwat an wikitext]
Politikal[igliwat | Igliwat an wikitext]
An Eastern Samar mayda karuhaan kag duha (23) nga mga bungto.
Syudad[igliwat | Igliwat an wikitext]
Bungto[igliwat | Igliwat an wikitext]
Pisikal[igliwat | Igliwat an wikitext]
Kasaysayan[igliwat | Igliwat an wikitext]
Kitaa Gihapon[igliwat | Igliwat an wikitext]
Mga Sumpay ha Gawas[igliwat | Igliwat an wikitext]
- Opisyal nga Websayt han Eastern Samar
- Pakli han Ahensya Impormasyon Pilipinhon (Philippine Information Agency) mahitungod han Eastern Samar
- Estehanon 101
- Eastern Samar
- Samarnews.com nga Websayt


text:
Liloan, Sugbo
An Liloan usa nga ika-tulo ka klase nga bungto ha lalawigan o probinsya han Sugbo ha Butnga nga Kabisay-an nga rehiyon han Kabisay-an ha Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 64,970 ka tawo ha 13,381 nga panimalay.
Mga Baranggay[igliwat | Igliwat an wikitext]
An Liloan ginbahin ngadto hin napulo kag upat (14) nga baranggay.
- Cabadiangan
- Calero
- Catarman
- Cotcot
- Jubay
- Lataban
- Mulao
- Poblacion
- San Roque
- San Vicente
- Santa Cruz
- Tabla
- Tayud
- Yati


text:
Santa Rosa, Laguna
An Syudad han Santa Rosa usa nga syahan nga klase nga syudad ha lalawigan han Laguna, Sumala han 2000 nga census, mayda ini populasyon nga 185,633 ka tawo ha 43,625 nga mga panimalay.
Mga baranggay[igliwat | Igliwat an wikitext]
An Syudad han Santa Rosa ginbahin ngadto hin napulo kag walo (18) nga mga baranggay.
Mga sumpay ha gawas[igliwat | Igliwat an wikitext]
- Opisyal nga websayt han Syudad han Santa Rosa
- Philippine Standard Geographic Code
- 2000 Philippine Census Information