text:
Panuratan
An panuratan[1] o literatura[2] nga an literal nga kahulogan "pagkilala hin mga letra o agi" (tikang han Linatin littera letra o agi) amo an tawag han pagtutdo o pag-aram hin pagsurat ngan pagbasa hin maupay. Tawag liwat ini ha mga buhat hin arte, nga ha kultura han Katundan mga prose, naglalakip han fiksyon ngan diri-fiksyon, drama ngan siday. Ha kadam-an han kalibutan, an mga teksto puyde diri-sinurat gihapon ngan naglalakip hin mga genre sugad han epiko, leyenda, mito, ballad ngan iba pa nga mga forma hin yinakan-la-nga-siday ngan istorya.
[igliwat] Mga kasarigan
- ↑ Abuyen, Tomas A. DICTIONARY English Waray-Waray/Tagalog. National Book Store. Mandaluyong City. ISBN 971-08-6529-3. Tuig 2005. Pakli Ihap 204.
- ↑ Abuyen, Tomas A. Diksyunaryo Waray-Waray [Visaya] English-Tagalog. Kalayaan Press Mktg. Ent., Inc. Quezon City. Tuig 2000. ISBN 971-08-6050-X. Pakli Ihap 203.


c: text/html

text:
Italya
An Italya, nga tinatawag ha opisyal nga Republika Italyana (Italyano: Italia o Repubblica Italiana), amo in usa nga nasod ha salatan nga Europa. Ini nakomponer han baga-hin-botas-an-kahimo nga Italyano nga peninsula, an Salog Po nga siong, ngan duha nga dagko nga puro o isla ha Dagat Mediterraneo, Sicilia ngan Serdenya, ngan ginsasaroan an amihanan nga alpine nga linea han Fransya, Suisa, Austrya ngan Eslovenya. An naglulugaring nga mga kanasoran han San Marino ngan an Syudad han Vaticano mga enclave ha sakob han teritoryo Italyano.
[igliwat] Administratiba nga pagbahin-bahin
An Italy ginbahin ngadto hin karuhaan (20) nga mga rehihyon (regioni, kon uusa regione). Lima hini nga mga rehiyon mayda ispisyal nga status hin autonomiya nga natugot ha ira nga maghimo hin mga pamalaod mahitungod han ira mga lokal nga mga butang; ini gintigamnan hin asterisko (*) dida han tabula ha ubos. Iton nasod ginbahin pag ngadto hin mga 109 nga mga lalawigan (province) ngan 8,101 nga mga munisipyo (comuni).
[igliwat] Mga kasarigan
- ↑ (Initalyano) Monthly demographic balance: January-June 2009. Istat: (23 November 2009). Ginkità dida han 8 December 2009.
- ↑ 2.0 2.1 2.2 2.3 World Economic Outlook Database, October 2009. International Monetary Fund. Ginkità dida han 1 October 2009.
- ↑ Human Development Report 2009. The United Nations. Retrieved 5 October 2009.
- ↑ Comune di Campione d'Italia

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Alsace
An Alsace (kaluwas ha Frinanses: al-zas; Alsaciano ngan Aleman: Elsass, kasurat ha Aleman ugsa han 1996: Elsaß; Linatin: Alsatia; Kinatsila ngan daan nga Winaray: Alsacia; alternatibo nga kasurat ha Winaray: Alsasya) amo an ikaupat ha giguguti-ayi ha karuhaan kag unom (26) nga rehiyon han Fransya. Mayda ini kahaluag nga 8,280 km2. Ini nga rehiyon amo an may gigugutiayi nga katunaan ha Metropolitana Fransya. Amo gihap ini an gisusuoki ha Fransya (ika tulo ha gihuhuro-oti ha metropolitana Fransya) nga may 222 munopyo kada kilometro kwadrado (Ihap han popyulasyon ha Enero 2008: 1,836,000). An Alsace nahamutang ha sidlangan Fransya ha may katundan salog han Rhine, nga sapit han Alemanya ngan Switzerland. An kapital han politika, ekonomiya ngan kahiaraan (kultura) ngan an gidadako-i nga syudad amo an Strasbourg. An syudad amo an linkuran han dose-dosena nga mga katig-uban ngan kalawasan han kanasoran. Ha larangan politika, an Alsace amo an usa ha pinakaimportante nga rehiyon ha bug-os nga Unyon Europeo.
An ngaran nga "Alsace" tikan ha yinaknan Aleman nga "Ell-sass", kasirigngon, "nakalingkod ha Ill". An Ill amo an usa nga salog ha Alsace. An rehiyon kaupod han mga inagian han Baraan nga Imperyo Romano. Ginhinay-hinay ini pag-agaw han Fransya ha ika-17 siglo ha ilarom nira Hadi Louis XIII ngan Hadi Louis XIV. Ha ira pamumuno nahimo ini nga usa ka lalawigan han Fransya. Agsob bati-on nga an Alsace nadudugtong ha Lorraine tungod an Aleman ginkaptan an mga kaparte hini nga duha nga rehiyon. Gintawag han mga Aleman an ira ginkaptan nga tuna nga lalawigan han Reichsland Elsaß-Lothringen (1871–1918), nga ginpag-aaragawan ha butnga han ika 19 ngan ika 20 siglo han duha ka nasod. Hinin nga mga panahon, upat ka beses nga an Alsace, nagburubalhin ha kamot han Fransya ngan Aleman ha sulod han kapitoan kag liwa (75) ka tuig.
Biskan an Alsace usa ka rehiyon nga dati nagamit han yinakanan Aleman, yana an mga taga Alsace nayakan na hin Frinanses o Fransesa nga yinkanan, nga amo an nasodnon nga yinaknan han nasod Fransya, nga kaparte hira ha umagi nga tulo (3) ka siglo. Mga 39% han lokal nga popyulasyon han kadagko-an ngan posible ubos ha 10% han kabatan-an, an nahibilin nga mag-upay manyakan hin Alsaciano nga yinaknan.
[igliwat] Inagihan
[igliwat] Alsace Romano
Ha panahon nga waray pa nasusurat nga mga inagihan, an Alsace ginsisinudoyan na han mga parapanganop nga mga nomado. Pero han 1500 BC, an mga Celta na an nagukoy dida ha Alsace. Nanhawan ngan gintam-nan nira an mga katunaan. Han 58 BC, an mga Romano naman an umabot ngan ginsulong an Alsace. Kahuman nira agawi, ginhimo nira an lugar nga sentro han paghimo han irimnon nga vino. Tungod nga gusto nira maprotektaran an maupay mira nga pakabuhi, an mga Romano ginpadig-on an depensa ngan nagtindog hin kampo militar ha paligid. Nahimo ini nga mga komunidad nga hasta yana ada la gihap napadayon. Han kaparte pa han Imperyo Romano, nahiupod an Alsace ha Germania Superior.
[igliwat] Alsace Franko
Han nagluya an Imperyo Romano, naging kaparte an Alsace ha teritoryo han Alamanni. Mag-uruma an mga Alamanni. An ira yinaknan amo an naging basehan ha yana nga yinakan han taga Alsace. Ginpirdi an Alamanni han mga Clovis ngan mga Franko han ika-5 siglo nga nagtapos ha Aragway ha Tolbiac. Kahuman, an Alsace naging kaparte na ha kahadian han Austrasia. Ha ubos han pamamalakad han mga Merovingian han Clovis, naging kristiyano an mga molupyo hini nga lugar. An Alsace nahibilin ha ilarom han puder han mga Franko kutob an Kahadian han Franko, pagkatapos han Pagsaad han Strasbourg han 842, pormal nga nawara ha pagkamayda han Tratado han Verdun. An mga kaapo-apohan ni Charlemagne, nga kinilala nga nagtindog han Kahadian Franko, an nagtunga han rehiyon ngadto ha tulo ka parte. An Alsace naging upod han Butnga Francia, nga ginhahadian han pinakabata nga apo na hi Lothar I. Pagkatapos namatay hi Lothar han timprano nga 855, an iya kahadian, ginbahin liwat ha tulo ka parte. An parte nga tinatawag nga Lotharingia o Lorraine amo an ginhatag ngadto ha anak nga lalaki ni Lothar. An salin ginturunga ha duha nga bugto ni Lothar, na hira Charles an Kalbo (an naghahadi han Katundan Kahadian Franko), ngan hi Ludwig an Aleman (nga naghahadi ha Sidlangan Kahadian Franko). Waray la nag-iha an Kahadian han Lotharingia. Pero an rehiyon, nga uruurhi naging Alsace, nahulog ha kamot han Baraan Imperyo Romano ha sulod han sakop han Duke han Swabia, ha pamaagi han Tratado han Meerson ha tuig 870.
[igliwat] Mga kasarigan
- ↑ Insee - Résultats du recensement de la population - 2006 - Alsace (ha (Frinanses)). Recensement.insee.fr. Ginkità dida han 2010-04-16.


text:
Unyon Europea
An Unyon Europea (Iningles: European Union) amo an usa ka unyon pan-ekonomiya ngan pan-politikal han karuhaan kag-pito (27) ka mga bumulig nga estado nga nakabutang ha Europa. Mahitungod nga gusto magkamayda hin pagurusa nga rehiyon, an Unyon Europeo gintukod tikang ha Tratado han Maastricht han 1 Nobyembre 1993 tikang ha pundasyon han aada na nga Comunidad panekonomiya han Europa. Mayda haros 500 ribo o milyones nga munopyo an Unyon ngan ha pagtarampo, mayda ini 30% nga bahin (US$18.4 trilyon ha 2008) han nominal gross world product.
[igliwat] Mga Sumpay ha Gawas
- European Union delegation to the Philippines (Iningles)
- EUNIC cluster Philippines (Iningles)


text:
Kapuropod-an han San Andrés, Providencia ngan Santa Catalina
An Kapuropod-an han San Andrés, Providencia ngan Santa Catalina (ha Kinatsila: Archipiélago de San Andrés, Providencia y Santa Catalina ) o ha impormal nga pagtawag San Andrés ngan Providencia (ha Kinatsila: San Andrés y Providencia) usa han mga departamento han Colombia. Ini nga departamento duha nga grupo hin mga isla nga mga 775 ka km (480 ka milyas) ha kanawayan o amihanan-katundan tikang ha mainland han Colombia ngan 220 ka km (140 ka milyas) tikang han labnasan han Nicaragua, ngan walo nga mga gawas nga pangpangan ngan mga reef. An kapital hini amo an San Andrés.


text:
Hubert Humphrey
Hi Hubert Horatio Humphrey, Jr. (Mayo 27, 1911 – Enero 13, 1978) nag-alagad ha ilarom ni Mangulo Lyndon B. Johnson komo amo an ika-38 nga Sugbong-Mangulo han Estados Unidos. Nakaduha mag-alagad hi Humphrey Senador han Estados Unidos tikang ha Minnesota, ngan nag-alagad hiya komo Majority Whip han Partido Demokrata. Usa hiya han nagtukod han Partido Minnesota Democratic-Farmer-Labor ngan Americans for Democratic Action. Nagsirbe gihapon hiya nga Alkalde han Minneapolis, Minnesota, 1945–1949. Han 1968, hi Humphrey an ginkandidato han Partido Demokrata dida han 1968 nga pinili-ay hin mangulo kundi napirdi hiya hin diri dako han Republikano nga ginkandidato nga hi Richard Nixon.


text:
Jamaica
An Jamaica usa nga isla-nga-nasod han Antillas Mayores, nga 234 ka km (145 ka mi) hin kahalaba ngan mga 80 ka kilometro (50 ka milya) hin kahaluag nga nahamutang ha Dagat Caribe. Ini mga 145 ka kilometro (90 ka milya) ha salatan tikang ha Cuba, ngan 190 ka kilometro (120 ka milya) tikang han isla han La Espanyola (La Española) o Hispaniola, nga diin an Haiti ngan an Republika Dominicana nahamutang. An mga lumad o tuminongnong nga mga nayakan-hin-Arawakan nga Taíno nga nmga molupyo nagngaran han isla nga Xaymaca, nga nangangahulogan nga "Tuna hin Kahoy ngan Tubig", o "Tuna hin mga Burabod". Usa ini nga kasanhi nga gintatag-iyahan han Espanya nga an ngaran Santiago, nga nagin kolonya han Jamaica han Korona han Britanya. Ini amo an ikatulo nga gidamoi hin tawo nga nasod nga nayakan hin Iningles ha Amihanan nga Amerika sunod han Estados Unidos ngan Kanada. Nagpapabilin ini nga ginhadi-an han Mankomunidad.
An Kingston amo an kapital han Jamaica.
[igliwat] Mga parokya
An Jamaica ginbahin ngadto hin napulo kag upat (14) nga mga parokya (Iningles parish), nga gintitirok ngadto hin tulo nga mga kondado ha kaagi nga waray panginlabot ha pagdumara.


text:
Francisco han Assisi
Hi Francisco han Assisi o Francisco han Asís (Kinatsila: Francisco de Asís; Initalyano nga ngaran: Francesco d'Assisi; ngaran ha pagkatawo Giovanni di Pietro Bernardone) (natawo 1181/1182 – 3 Oktubre 1226) usa nga prayle ngan nagtukod han Orden han mga Prayle Minor, nga agsob tawagon nga mga Franciscan.
Hiya an patron nga santo han kahayopan, kalibungan ngan Italya. Nahiaraan han mga Singbahan Katoliko nga magsaurog han kaadlawan han kahayopan ha iya pista petsa kwatro (4) han Oktubre.


text:
Irlanda
An Irlanda (ha Iningles: Ireland; ha Irish nga Gaelic: Éire, ha Ulster Scots: Airlann, ha Linatin: Hibernia) amo an ikatulo nga gidako-i nga puro o isla ha Europa, ngan an ika-karuhaan nga gidako-i nga isla ha kalibutan. Nahamutang ini ha kanawayan o amihanan-katundan han kontinental nga Europa ngan ginpapalibutan ini hin mga gatos-gatos nga mga puro ngan mga gudti-gudti nga mga islahay. Ha sidlangan han Irlanda, nahabulag han Dagat Irlandes, amo an isla han Gran Bretanya. Ha politika, an estado han Irlanda (nga tinatawag nga Republika han Irlanda)[1] nalakip hin mga lima nga pan-unom nga bahin han isla, samtang an Amihanan nga Irlanda, nga kabahin han Reino Unido, amo an naglalakip han nahabilin ha dumagsaan o amihanan-sidlangan.
[igliwat] Mga reperensya
- ↑ Republic of Ireland Act 1948. Section 2. Government of Ireland: (1948). Ginkità dida han 2008-10-23.


text:
Castilla y León
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Kinatsila nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An Castilla y León o Castilla ngan León usa nag komunidad autonoma han Espanya. Nahimo ini han 1983 ngan an teritoryo hini nahamutang ha amihanan nga dapit han meselta han península Ibérica ngan ini nahanunungod ha kadam-an han dapit han Espanya ha natutubigan nga patag han Duero. Nahimo ini tikang han mga lalawigan han Ávila, Burgos, León, Palencia, Salamanca, Segovia, Soria, Valladolid ngan Zamora.Amo ini an komunidad autonoma nga gidako-i hin kahaluag ha Espanya ngan ikatulo nga rehiyon nga gihaluagi ha Unyon Europea.[1] Tal ngan sugad han gindeklara han Estatuto de Autonomía de Castilla y León dida han preambulo (2007):
Waray mag-estableser hin explisito hin kapital an estatuto han autonomiya. Ha syahan, an Cortes didto anay na-instalar hin probisyonal ha Burgos; ginhimangraw gihapon an posibilidad nga igbutang an kapitalidad ha Tordesillas, bisan man kon an kataposan nga desisyon nagbutang han Cortes ha probisyonal nga menera didto han castillo han Fuensaldaña. Ha kataposan, pinaagi han Balaod Orgánica nga gin-aprobahan han 1987, nagpili hin pag-estableser nga an Junta de Castilla y León —an gobyerno han Komunidad— ngan an Cortes —an organo lehislatibo— magkaada han ira mga lingkoranan nga definitiba didto han syudad han Valladolid. Parehas han iba nga mga komunidad autonoma Espanyola, sugad han País Vasco, ginkonsidera nga kapital an syudad nga diin gin-estableser an mga institusyon basika han komunidad.


text:
Probinsya han Valencia
An Valencia (ha Kinatsila: Valencia /ba'lenθja/, ha Catalan: València /va'łensia/) usa nga probinsya han Espanya, ha butnga nga bahin han Katunaan han Valencia.
Ginsasapitan ini han mga probinsya han Alicante, Albacete, Cuenca, Castellón, ngan han Dagat Mediterraneo. Kabahin han teritoryo hini, an Rincón de Ademuz, amo in exclave nga nahamutnga han mga probinsya han Cuenca ngan Teruel.
Han 2,267,503 ka tawo han probinsya, mga usa nga ika-tulo nga bahin hini nangungukoy didto han kapital nga an ngaran gihapon Valencia, nga amo gihapon an kapital han komunidad autonoma. An probinsya mayda 265 ka munisipyo. Kitaa an Lista han mga munisipyo ha Valencia.
An probinsya ginbahin-bahin ha mga comarca o comarque:
- El Camp de Túria
- El Camp de Morvedre
- La Canal de Navarrés
- La Costera
- La Foia de Bunyol / La Hoya de Buñol
- L'Horta de València
- La Plana de Utiel
- El Racó d'Ademús / El Rincón de Ademuz
- La Ribera Alta
- La Ribera Baixa
- La Safor
- Els Serrans / Los Serranos
- La Vall d'Albaida
- La Vall de Cofrents-Aiora / El Valle de Cofrentes-Ayora


text:
Provincia de Zaragoza
An Zaragoza usa nga probinsya ha amihanan nga Espanya, ha butnga nga bahin han komunidad autonoma han Aragón. Ginsasapita ini han mga probinsya han Lérida o Lleida, Tarragona, Teruel, Guadalajara, Soria, La Rioja, Navarra, ngan Huesca.
An kapital hini amo an Zaragoza, mga amo gihapon an kapital han komunidad autonoma. Lakip ha iba nga mga bungto han Zaragoza an Calatayud.
An kahaluag hini 17,274 km². An populasyon hini nga 880,118 (2003), tikang diin haros mga tulo nga ika-upat nga bahin han populasyon naukoy dida han kapital, ngan an densidad han populasyon 50.95/km². Mayda ini 292 nga munisipyo, nga diin labaw hin katunga han mga ini mga barrio nga mayda ilarom hin 300 nga katawhan.


text:
Sergio Osmeña
- Para han bungto, kitaa iton Sergio Osmeña Sr., Zamboanga del Norte
Hi Sergio Osmeña y Suico (Septyembre 9, 1878—Oktubre 19, 1961) amo an ikaduha nga Presidente o Mangulo han Mankomunidad han Pilipinas. Hiya an Sugbong-Mangulo o Bise-Presidente ha ilarom ni Manuel L. Quezon, ngan nahapuesto ha pagka-mangulo han kamatay ni Quezon han 1944. Usa hiya han mga nagtukod han Partido Nacionalista.
Hi Osmeña usa nga kabahin han prominente nga Osmeña nga pamilya, nga naglalakip han iya anak (hi anay Senador Sergio Osmeña Jr.) ngan han iya mga apo hira (Senador Sergio Osmeña III ngan John Osmeña), (kasanhi nga Gobernador (Lito Osmeña ngan Mayor Tomas Osmeña).
[igliwat] Syahan nga bahin han kinabuhi ngan karera
Hi Osmeña, usa nga Intsek-nga-mestizo natawo ha Sugbo kan Juana Osmeña y Suico. Nagkuha hiya han iya elementarya nga pag-aram didto ha University of San Carlos ngan naggradwar han 1892. Hi Osmeña nagpadayon han iya pag-aram didto ha Manila, nag-iskwela ha San Juan de Letran College nga diin anay hiya nagkakilala kan Manuel L. Quezon, usa nga iya igkasi-estudyante ha klase. Nag-aram hiya hin balaod ha University of Santo Tomas ngan ikaduha nga gihataasi an marka dida han bar examination han 1903.
Hi Osmeña nagsirbe dida han staff hin gyera ni Heneral Emilio Aguinaldo komo usa nga mensahero ngan periodista. Han 1900 nagtukod hiya han periodiko ha Cebu nga, El Nuevo Dia nga nag-iha hin tulo ka tuig.
[igliwat] Karera Politika
Hi Osmeña usa nga abogado ngan editor hin periodiko ugsa hiya mahibulig ha lokal nga mga politika. Nagtikáng hiya komo konsehal.
Han 1904, an Amerikano nga kolonyal nga administrasyon naghimo ha iya nga gobernador han Sugbo o Cebu. Kaatapos hin duha ka tuig, na-elihir hiya nga gobernador han Sugbo. Samtang gobernador hiya, nagdalagan hiya dida han pinili-ay para han syahan nga Kapulongan Pilipinhon o Philippine Assembly han 1907 ngan napili hiya nga Speaker hadton nga kapulongan. Hi Osmeña 29 pa la an edad han kahimo niya nga gihataasi in ranggo nga opisyal Pilipino hadto nga panahon.
Hiya ngan in usa liwat nga politiko, nga hi Manuel L. Quezon han Tayabas, nagtukod han Partido Nacionalista komo baton han Partido Federalista han mga politiko-ha-Manila. An duha nagkaada hin pagkaribal para hin kadominante ha politika tikang hini nga panahon.
Hi Osmeña napili nga assemblyman han 1907 ngan nagpabilin nga miyembro han ubos nga balayan hangtod han 1922. Hiya an bise-presidente han nasod hin duha nga nagsunod nga panahon o terms ha ilarom han Mankomunidad Pilipinhon o Philippine Commonwealth.
Kinmadto hiya ha Estados Unidos han 1933 agod makabulig han pagpasa han Hare-Hawes-Cutting Independence Bill nga nasaliwanan han Tydings-McDuffie Act han Marso 1934.
Hi Osmeña napili nga sugbong-mangulo han Commonwealth han 1935, upod kan Quezon komo mangulo. Na-elihido hiya hin otro han 1941. Han pagbalhin han gobyerno Commonwealth ngadto ha Estados Unidos ha exilyo, hi Osmeña inmupod kan Quezon.
[igliwat] Pagka-Pangulo
Hi Osmeña nagin mangulo han Commonwealth han kamatay ni Quezon han 1944. Inmuli hiya ha Pilipinas hadto ngahaw nga tuig upod kan Heneral Douglas MacArthur ngan an mga puwersa liberasyon. Katapos han gyera, hi Osmeña amo an nagbalik han gobyerno Commonwealth government ngan han iba nga mga dirudilain nga mga departamento ehekutibo. Nagpadayon hiya pakigbisog para han paglugaring o independensya han Pilipinas.
Para han pinili-ay hin mangulo han 1946, dinmiri hi Osmeña pagkampanya, tungod kay siring niya an Pilipino nga katawhan maaram han iya buhat hin 40 ka tuig hin tuptop ngan matadong nga serbisyo. Bisan pa, napirde hiya ni Manuel Roxas, nga nakadaog hin 54 ka porsyento han botos ngan amo an nagin-syahan nga mangulo han independyente nga Republika han Pilipinas.
[igliwat] Katapos han pagkapangulo
Katapos han iya kapirde dida han pinili-ay, hi Osmeña nagretiro ngadto ha iya balay ha Cebu. Namatay hiya ha edad han 83 han Oktubre 19, 1961, ha Veteran's Memorial Hospital ha Syudad han Quezon. Didto hiya ginlubong ha North Cemetery ha Manila.
[igliwat] Mga kasarigan
- ↑ Komisyoner hin Publiko nga Pagtutdo han Komisyon Ehekutibo Pilipinhon han Pag-Okupar han Hapones.
[igliwat] Mga sumpay ha gawas
- The Philippine Presidency Project
- Philippines-Archipelago (Sergio Osmeña)
- http://www.geocities.com/philippinepresidents/osmena.htm


text:
Carlos P. Garcia
- Para han bungto nga ginngaran ha dungog han presidente, kitaa iton Pres. Carlos P. Garcia, Bohol.
Hi Carlos Polestico Garcia (Nobyembre 4, 1896–Hunyo 14, 1971) amo an ika-walo nga mangulo o presidente han Pilipinas (1957-1961). An iya administrasyon o pagdumara nakilala tungod han "Filipino First" nga polisiya (Pilipino Syahan nga polisiya) hini, nga nagbutang han interes han katawhan Pilipino labaw han mga langyawanon ngan han namumuno nga partido.
[igliwat] Syahan nga bahin han kinabuhi ug an iya karera
Hi Garcia natawo ha Talibon, Bohol kan Policronio Garcia ngan Ambrosia Polistico (ini hira nga duha mga taga-Bangued, Abra). Nagtubo hiya upod ha politika, nga an iya amay nagsirbe komo alkalde han bungto hin upat ka panahon hin serbisyo.
Hi Garcia nagkuha han iya primarya nga pag-aram dida ha Talibon, sunod nagkuha hiya han iya sekondarya nga pag-aram ha Cebu Provincial High School. Nagkuha anay hiya hin mga kurso hin balaod ha Silliman University ha Syudad han Dumaguete. Katapos hini nag-aram hiya ha Philippine Law School ngan nakuha niya an iya degree han 1923. Usa hiya han mga labaw nga napulo dida han bar nga examination.
Imbes nga magtrabaho hin balaod dayon, hi Garcia nagtrabaho komo maestro hin duha ka tuig ha Bohol Provincial High School. Nahimo hiya nga sikat tungod han iya mga siday ha Bohol, nga didto hiya nakakuha han iya agnay nga "Prince of Poets" (Prinsipe han mga Bisaya nga Maniniday) ug "Bard from Bohol" (Maniniday tikang ha Bohol).
Nagtikang hiya han iya dalan ha politiko dida han 1925, ngan nagdaog hin pinili-ay para han kongresista nga marepresenta han ika-tulo nga distrito han Bohol. Napili liwat hiya hin dugang nga panahon hin serbisyo, pero nagsirbe hiya tubtob 1931 la nga kon diin nagdalagan hiya para han ka-gobernador han Bohol nga nagdaog. Nagsirbe hiya nga gobernador han lalawigan hin duha ka panahon hin serbisyo. Nagin myembro hiya han Kongreso dida han 1946, ngan na-elihir hiya hin maka-tulo ka beses ha Senado hin maka-tulo nga magsunod nga panahon hin serbisyo tikang 1941 tubtob 1953.
Hi Garcia amo an kapadis ha pinili-ay ni Ramon Magsaysay dida han pinili-ay han pagka-mangulo han 1953. Ginhimo hiya nga Maghirilom han mga Buruhaton ha Langyaw ni Mangulo Ramon Magsaysay, hin upat ka tuig samtang nagsisirbe gihapon hiya komo sugbong-mangulo o bise-presidente.
[igliwat] Pagin-Mangulo
Hi Garcia nagin mangulo katapos hi Magsaysay namatay han pag-crash hin idro han 1957.
Dida han iya pagdumara, nagbuhat hiya ha pagsunod han Bohlen Serrano Agreement nga naghalipot han plite han mga Base Militar han Estados Unidos tikang hin 99 ka tuig ngadto hin 25 ka tuig ngan iya ginhimo nga ini nga puyde ig-renew katapos hin tagsa lima ka tuig. Hi Garcia liwat an nagbuhat han Filipino First Policy (o Polisiya hin Pilipino Syahan), nga amo ini an nakilal-an ha iya. Inin nga polisiya nagpabor hin mga Pilipino nga mga negosyante imbes nga mga langyawanon nga imbestor. Hi Garcia liwat an nakapagbalhin han retail nga negosyo nga nakaapekto han mga Intsek nga negosyante han nasod.
Katapos han iya panahon-hin-pag-alagad, nagdalagan hiya para hin pagpa-elihir hin otro pero napirde hiya ni Diosdado Macapagal dida han Nobyembre 1961.
[igliwat] Katapos han Pagin-Mangulo
Katapos han iya waray-magmalinamposon nga paningkamot nga ma-elihir hin otro, hi Garcia nagretiro ha pribado nga kinabuhi, ngan nag-ukoy ha Bohol komo pribado nga bungtohanon.
Han Hunyo 1, 1971, hi Garcia napili nga delegado han 1971 nga Constitutional Convention ngan napili komo mangulo hini. Pero, namatay hiya hin atake ha kasingkasing han Hunyo 14, 1971 ha edad hin setenta y cinco.


text:
Khammuan
An Khammuan (puyde liwat igsurat nga Khammouane o Khammouan; ha Lao ຄໍາມ່ວນ) usa nga lalawigan han Laos, nga nahamutang ha butnga han nasod. Ha amihanan, ginsasapitan ini han Bolikhamsai; ha salatan ginsasapitan ini han lalawigan han Savannakhet. Ha katundan amo an Salog han Mekong ngan an lalawigan han Nakhon Phanom, Thailand; ha sidlangan an Annamita nga Kabugkiran nagbubulag han Khammuan tikang han Vietnam. An kapital han lalawigan amo an syudad han Thakhek.
[igliwat] Mga administratibo nga pagbahinbahin
An lalawigan ginbahin-bahin ngadto han mga nasunod nga mga distrito:
- Bualapha (12-06)
- Hinboun (12-04)
- Mahaxay (12-02)
- Nakai (12-07)
- Nhommalath (12-05)
- Nongbok (12-03)
- Thakhek (12-01)
- Xaybuathong (12-09)
- Xebangfay (12-08)


text:
Unibersidad
An unibersidád[1] in uska institusyon hin hiruhitaas nga pag-aram ngan panhalikwat, nga nagpapasidungog hin karig-onan academico ha dirudilain nga mga bahin hit kaaradman. Ini in uska tinag-lawas nga naghahatag hin ugsagradwar nga pag-aram ngan laposgradwar nga mga pag-aram. An pulong nga unibersidad in kinuha tikang ha Linatin universitas magistrorum et scholarium, nga may-ada harani ha kasirigngon nga "katiringban han mga mag-turutdo ngan mga mag-aaram."
[igliwat] Mga kasarigan
- ↑ Abuyen, Tomas A. DICTIONARY English Waray-Waray/Tagalog. National Book Store. Mandaluyong City. ISBN 971-08-6529-3. Tuig 2005. Pakli Ihap 446.


text:
An Vietnam, nga an opisyal nga pagtawag amo an Republika Sosyalista han Vietnam (ha Vietnames: Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam), amo an pinakasidlangan nga nasod ha Indotsina nga peninsula ha Timugan nga Asya. Ginsasapitan ini han Tsina ha amihanan, han Laos ha kanawayan, ngan Cambodia ha habagatan. Ha sidlangan nga dapit han nasod nahamutang an Dagat Salatan Tsina. Tungod hin populasyon nga labaw hin 87 ka ribo o milyon, an Vietnam amo an ika-13 nga gidamoi hin tawo nga nasod han kalibotan. An nasod nahalista dida han "Sunod nga Napulo kag Usa" nga mga ekonomiya; sumala han mga estadistika han gobyerno, an pagtubo han GDP mga 8.17% han 2006, an ikaduha nga gimalaksihi nga rata hin pagtubo ha mga nasod ha Sidlangan nga Asya ngan amo an gimalaksihi ha Timugan nga Asya.
Ha mga siglo han kaagi, an Vietnam gintawag hin mga damo ka lain nga mga ngaran: Văn Lang dida han Hùng Vương nga Dinastiya, Âu Lạc dida han Dinastiya An Dương Vương, Van Xuan dida han Anterior Lý nga Dinastiya, Đại Cồ Việt dida han Đinh nga dinastiya ngan Anterior Lê nga Dinastiya. Tikang han 1054, an Vietnam gintawag nga Đại Việt (Dako nga Viet). Dida han panahon han Hồ nga Dinastiya, an Vietnam gintawag nga Đại Ngu. Dida han 1804, hi Hadi Gia Long nagplano paggamit han ngaran nga Nam Việt para han Vietnam pero an Qing nga dinastiya han Tsina waray inmuyon ngan ginbalhin ini ngadto han Việt Nam. Ha Iningles ngan Kinatsila, an duha nga silaba ginsurat nga usa nga pulong: Vietnam. Tikang han 1839 tubtob 1945, hi hadi Minh Mạng ginbalhin an ngaran nga Việt Nam ngadto ha Đại Nam.
An ngaran nga Việt Nam gin-gamit para hini nga nasod ugsa ini mahimo nga opisyal nga ngaran dida han "Dư địa chí" ni Nguyễn Trãi nga ginsurat dida han 1435 ngan bangin bisan pa han sarusayo pa nga panahon. An "Việt" amo an ngaran han gidakoi nga etniko nga grupo ha Vietnam; an Kinh (người Kinh) ngan "Nam" nangangahulogan nga "an Sur" o "an Salatan", nga nagpapahayag han pagkasoberano han Vietnam tikang ha Tsina (nga gintatawag nga "Norte nga nasod" o "Amihanan nga nasod" han mga Vietnames nga katawhan).
[igliwat] Mga lalawigan han Vietnam
[igliwat] Mga kasarigan


text:
Lee Kuan Yew
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Hi Lee Kuan Yew, GCMG, CH (Inintsek: 李光耀; pinyin: Lǐ Guāngyào; natawo Septyembre 16, 1923; puyde liwat suraton nga Lee Kwan-Yew), amo an syahan nga Primer Ministro han Republika han Singapore tikang han 1959 tubtob 1990.
Tikang han iya paglusad tikang hini nga puwesto, nagpabilin hiya nga usa han mga pinaka-impluwensyal nga mga politiko ha Singapore. Ha ilarom han pagdumara han ikaduha nga primer ministro han Singapore nga hi Goh Chok Tong, nagsirbe hiya nga Senior nga Ministro. Ha yana, hiya an nakapot han ispisyal nga hinimo nga puwesto han Ministro nga Mentor ha ilarom han iya anak nga hi Lee Hsien Loong, nga amo an nagin ikatulo nga primer ministro han nasod ngan ikaduha tikang han amo la gihapon nga pamilya dida han Agosto 12, 2004.


text:
Sugbo
An Sugbo (kon ha Kinatsila Cebu) usa nga isla-nga-probinsya o lalawigan han Pilipinas nga nahamutangan ha Butnga nga Kabisay-an nga rehiyon. An kapital hini amo an Syudad han Sugbo o Cebu City. Iton Sugbo halaba nga diri-haluag nga isla nga mga 225 ka kim iton kahalaba tikang ha amihanan ngadto ha salatan ngan ginpapalibotan in mga 167 nga gudtigudti nga mga hagrani nga isla, sugad han Isla han Mactan, Bantayan, Daanbantayan, an mga Isla han Camotes, nbp.
Iton Sugbo usa han mga pinakamainuswagon nga mga lalawigan han nasod. An metropolitan nga area han Syudan han Sugbo o Cebu City (nga upod hini nga metropolitan nga area an mga syudad han Mandaue ug Lapu-Lapu) ika-duha la hiton Metro Manila ha kadamo hiton populasyon ha bug-os nga nasod.
Lalawigan han Sugbo
2000 nga census—3,356,137 (gidako-i)
Densidad—660 ha tagsa km² (ika-6 nga gihataasi)
Mga Dagko nga Syudad—3
Mga Komponent nga Syudad—8
Mga Bungto—44
Mga Baranggay—1,203
Mga Distrito ha Kongreso—8†
An Sugbo nahamutangan ha sinirangan han Isla han Negros; ha sinirangan han Sugbo amo an Isla han Leyte ngan ha timugan o habagatan-sinirangan amo an isla ngan probinsya han Bohol. Ginsasapitan an Sugbo han Estrecho han Sugbo ha sinirangan (nahabutnga ini han Sugbo ngan Bohol) ug han Estrecho han Tañon ha katundan (nahabutnga han Sugbo ngan Negros).
An Sugbo ginsisirbisyo-an han Mactan-Cebu International Airport, nga nahamutangan ha Syudad han Lapu-Lapu, mga treinta minutos nga drive tikang ha sentro han Syudad han Sugbo.
[igliwat] Heyograpiya
Nahamutangan an Sugbo ha may butnga han 9°25'N ug 11°15'N nga latitude ngan ha may butnga han 123°13'E ug 124°5'E nga longitude dida ha butnga han kapurupud'an Pilipinhon.
[igliwat] Politikal
An Sugbo mayda kap-atan kag upat (44) ka bungto ngan siyam (9) ka syudad.
[igliwat] Mga Syudad
[igliwat] Mga bungto
[igliwat] Mga Pipira nga Kirita-on
- Krus ni Magallanes
- Fort San Pedro
- Basilica Minore del Santo Niño
- Magellan shrine
- Lapu-Lapu shrine
- Kapitolyo han Sugbo
- Tulay Marcelo Fernan
[igliwat] Kitaa Gihapon
[igliwat] Mga Sumpay ha Gawas
- Opisyal nga Websayt han Gobyerno han Probinsya han Sugbo
- Opisyal nga Websayt han Gobyerno han Syudad han Sugbo
- Sun.Star Cebu Online
- The Freeman News
- Cebu Portal and Visitors Guide
- Dazzling Cebu - What it is now
- VirtualCebu.com - Cebu QTVR and Photos
- LakbayPilipinas.com - Cebu Photos and Travel Guide
- CeBu CeBoom CeBlog - Upbeat on Cebu's Blog
- Cebu Photo Gallery


text:
Kapital (ekonomika)
Ha ekonomika, iton kapital, in hinimo nga daan nga durable nga butang nga gingagamit ha produksyon hin mga papliton nga serbisyo. Iton kapital in diri dayon ginkokonsumo, bisan danay ini in nauubos tungod han proseso hin produksyon. Iton kapital in iba ha tuna kay tungod it kapital in dapat mahimo pinaagi han buhat hin tawo san-o ini malalakip ha produksyon. Ha bisan ano nga oras, an tanan nga pisikal nga kapital in puyde maitudlok komo kapital stock (diri anay ikalipat ha kapital stock han uska entidad hin negosyo.) Ha kayanohan, iton kapital in naglalakip hin bisan ano nga hinimo nga butang nga nagpapaupay han kanan tawo gahom nga makahimo hin magagamitan ha ekonomiya nga buhat - iton bato o pana in kapital para han mga tagalungib nga nagagamitan ini komo uska gamit panganop, ngan mga dalan in kapital para han molupyo hin uska syudad. Iton kapital in uska gingagamit ha produksyon. Iton balay nga personal nga sarakyan in diri kapital pero ini lugod in durable nga butang tungod diri ini gingagamit ha produksyon.
[igliwat] Further reading
- Boldizzoni, F. (2008). "chapters 4-8". Means and ends: The idea of capital in the West, 1500-1970. New York: Palgrave Macmillan.
- Hennings, K.H. (1987). "Capital as a factor of production". The New Palgrave: A Dictionary of Economics. v. 1. pp. 327–33.


text:
Lapu-Lapu
- Ginkuha tikang ha ngaran han bayani, an Lapu-Lapu usa gihapon ka ngaran hin usa ka klase hin isda ha Pilipinas.
Hi Lapu-Lapu (c.1491 – 1547) an pinakauna nga Bisaya nga pinuno ngan datu han Mactan ha Pilipinas. NaKilala hiya komo pinakasyahan nga katutubo han kapurupod-an nga umato ha pananakop han Espanya. Ginkikilala hiya yana nga Pinakasyahan nga Bayani han nasud Pilipinas.
Dida han Abril 27, 1521, hi Lapu-Lapu ngan han mga taga-Mactan inmatubang ha pakig-away han mga mananakop (Espanyol) nga pinamuno-an han Portuges nga manunuhid nga hi Fernando de Magallanes. Kinikilala adto nga pag-awayan yana komo Pag-awayan ha Mactan nga nagresulta han kamatay ni Magallanes.
An mga Sugboanon nagtukod hin monumento ha iya dungog ngan an bungto han Opon ginbalhin an ngaran ngadto hin Lapu-Lapu nga yana amo an Syudad han Lapu-Lapu ha isla han Mactan.


text:
Ecuador
- Ini nga artikulo mahitungod han Nasod han Ecuador. Para han linea han ecuador o equator kitaa an ecuador terrestre
An Ecuador nga an opisyal nga pagtawag Republika han Ecuador (ha Kinatsila: República del Ecuador), usa nga nasod nga nahamutang ha kanawayan o amihanan-katundan nga dapit han Salatan nga Amerika. Usa ini nga representatiba nga demokratiko nga republika. Ginsasapitan ini han Colombia ha amihanan, han Peru ha sidlangan ngan ha salatan, ngan han Kalawdan Pacifico ha katundan. Usa ini han duha nga nasod ha Salatan nga Amerika (upod han Chile) nga waray linea upod han Brasil. Lakip liwat han nasod an Islas Galápagos ha Pacifico, mga 965 ka kilometro (600 ka milyas) ha katundan tikang han mainland. An Ecuador natabok han linea nga ecuador, ngan tikang hini ginkuha an ngaran, ngan mayda ini kahaluag nga 25,6371 ka kwadrado nga kilometro (98,985 nga kwadrado nga milyas). An kapital hini amo an Quito; an gidako-i nga syudad hini amo an Guayaquil.
[igliwat] Administratiba nga pagbahinbahin
An Ecuador ginbahin ngadto hin karuhaan kag upat (24) nga mga lalawigan o probinsya, ngan ini ginbahinbahin ngadto hin mga kanton (ha Kinatsila canton). An mga kanton liwat ginbahin ngadto hin mga parokya (parroquia). An mga parokya puyde mga urbana (sugad han kapital han lalawigan) o mga rural (an nahabilin nga teritoryo han mga lalawigan).


text:
Dagat Camotes
An Dagat Camotes usa nga guti nga dagat ha sulod han kapuropod-an Pilipinas, nga nagpapabutngan han Sinirangan nga Kabisay-an ngan Butnga nga Kabisay-an. Napapalibutan hini han mga puro han Leyte ha amihanan ngan sinirangan, Bohol ha salatan, ngan Cebu ha katundan. An dagat ginsusumpayan han Dagat Kabisay-an ha amihanan-katundan, ngan an Dagat Bohol ha salatan pinaagi han Kanal Canigao ngan Estrecho han Cebu. Nahimutang dinhi an kapuropod-an Camotes ngan puro han Mactan.
An dagko nga syudad nga harani hini nga dagat amo an syudad han Ormoc ngan Baybay ha lalawigan han Leyte, ngan syudad han Cebu.


text:
Corazón Aquino
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Hi María Corazón Sumulong Cojuangco-Aquino (Enero 25, 1933 - Agosto 1, 2009), nga agsob tawagon nga Cory Aquino, amo an Mangulo o Presidente han Pilipinas tikang han 1986 tubtob 1992. Hiya an syahan nga babaye nga Mangulo han Pilipinas ngan amo an syahan nga babaye nga Presidente han Asya (nga diri naglalakip kan Soong Ching-ling, Presidente ha Dungog ngan acting Chairman han Tsina) ngan kilalado nga nagbabandilyo hin demokrasya, kamurayaw, paghatag hin gahom ha kababayin-an ngan relihiyoso nga piedad.


text:
Bandira han Sinirangan nga Republika han Uruguay
Tatak Buhatan han Sinirangan nga Republika han Uruguay
Mapa kun diin nahimutang an Uruguay
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Kinatsila nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An Uruguay nga an opisyal nga pagtawag Sinirangan nga Republika han Uruguay (ha Kinatsila: República Oriental del Uruguay) usa nga nasod ha Salatan nga Amerika. An kapital hini amo an syudad han Montevideo.
[igliwat] Organisasyon ha politka-administratiba
-
An Uruguay ginbahin ngadto hin napulo kag siyam (19) nga mga departamento:
An mga prinsipal nga syudad amo an Montevideo, Las Piedras, Punta del Este, Ciudad de la Costa, Salto, Paysandú ngan Fray Bentos.
[igliwat] Mga reperensya


text:
El Greco
Hi El Greco, nga natawo ha ngaran nga Aouήvιkoς Θeotokόπouλoς (Doménikos Theotokópoulos), (1541 – 7 Abril 1614) usa nga pintor, iskultor ngan arkitekto han Espanyol nga Renasimyento. An ngaran nga "El Greco" (An Griyego) usa nga agnay,[a][b] nga nahanungod han iya etniko nga Griyego nga pagtikang, ngan an artista agsob nga napirma han iya mga ginpintar han iya bug-os nga ngaran ha Griniyego nga mga agi, "Aouήvιkoς Θeotokόπouλoς" (Doménikos Theotokópoulos), ngan agsob liwat gindudgang an pulong nga Kpής (Krēs, "taga-Crete").
Natawo hi El Greco ha Crete, nga hadto nga panahon kabahin han Republika han Venesya, ngan sentro han Post-Byzantino nga arte. Nag-aram hiya ngan nagin maestro dinhi nga tradisyon ugsa hiya linmakat ha edad nga 26 ngadto ha Venesya, sugad han ginbuhat hin iba nga mga Griyego nga artista.[1] Han 1570 binmalhin hiya ha Roma, nga diin nag-abre hiya hin trabaho-an ngan nagbuhat hiya hin serye nga mga binuhat. Didto han iya pag-ukoy ha Italya, ginparabong ni El Greco an iya estilo upod hin mga elemento hin Mannerismo ngan han Venesyano nga Renasimyento. Han 1577, binmalhin hiya ngadto ha Toledo, Espanya, nga diin didto hiya nag-ukoy ngan nagtrabaho tubtob han iya kamatay. Ha Toledo, nakakuha hi El Greco hin pira nga dagko nga mga komisyon ngan nagbuhat hiya han iya mga pinaka-sikat nga mga pintor.
An dramatiko ngan espresyonistiko nga estilo ni El Greco ginhiusaan han iya mga igkasi-panahon kundi ini ginkilala dida han ika-20 nga siglo. Ginkikita hi El Greco nga nahauna han Expressionismo ngan Cubismo, samtang an iya pagkatawo ngan iya mga buhat gin-gamit nga inspirasyon para hin mga paragsiday ngan paragsurat sugad nira Rainer Maria Rilke ngan Nikos Kazantzakis. Ginkita hi El Greco han mga modero nga iskolar nga usa nga artista nga indibidwal gud hin duro nga waray nahahanungod nga iskwela nga kombensyonal hin arte.[2] Kilalado hiya hin mga ginpahalaba nga mga tawo ngan agsob nga mga fantastiko o phantasmagorical pigmentation, nga diin ginpadis an Byzantino nga mga tradisyon ngan han Katundan nga pagpintor.[3]
[igliwat] Mga kasarigan
[igliwat] Mga sumpay ha gawas
- El Greco – Biograpiya, Estilo ngan Buhat-ha-arte
- El Greco – An Hingpit nga mga Buhat ha Fundasyon El Greco Foundation
- Tour: El Greco (Spanish, 1541–1614) ha Galeriya Nasodnon hin Arte
- El Greco (c.1541 – 1614) ha Galeriya ni Olga
- El Greco
- Biyograpiya
- Mga natawo han 1541
- Mga namatay han 1614
- Mga Griyego nga tawo han ika-16 nga siglo
- Mga Griyego nga tawo han ika-17 nga siglo
- Mga Espanyol nga tawo han ika-16 nga siglo
- Mga Espanyol nga tawo han ika-17 nga siglo
- Arte
- Mga pintor han ika-16 nga siglo
- Mga pintor han ika-17 nga siglo
- Mga Espanyol nga pintor han Renasimyento
- Mga Creto nga pintor han Renasimyento
- Mga pintor nga Mannerista
- Mga pintor han Singbahan Katolika Romana
- Mga Espanyol nga pintor
- Mga Griyeog nga pintor
- Members of the Rome Guild of Saint Luke
- Mga Espanyol nga Katoliko Romano
- Mga Griyego nga Katoliko Romano
- Mga nagbalhin ngadto ha Katolisismo Romano tikang han Sidlangan nga Ortodoxiya
- Mga Espanyol nga tawo nga Griyego an katulinan
- Mga tawo nga taga-Heraklion


text:
Extremadura
An Extremadura (ha Estremenyo ngan ha castúo: Estremaura) amo in usa nga komunidad autonoma han Espanya, nga nahimo hin duha nga mga probinsya o lalawigan: Cáceres ha amihanan ngan Badajoz ha salatan ngan nahamutang ini dida han kwadrante nga timugan han península Ibérica. An kapital hini amo an Mérida.
An Extremadura ginsasapitan ha amihanan han Castilla y León (mga lalawigan han Salamanca ngan Ávila). Ginsasapitan ini ha salatan han Andalucía (mga lalawigan han Huelva, Sevilla ngan Córdoba); han Castilla-La Mancha (mga lalawigan han Toledo ngan Ciudad Real) ha sidlangan. Ha katundan han Extremadura amo an nasod han Portugal.
An Adlaw han Extremadura ginsasaurog dida han 8 han Septyembre.


text:
Cantabria
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Kinatsila nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An Cantabria usa nga rehiyon ha kaagi ngan komunidad autonoma nga uusa la hin probinsya o lalawigan ha Espanya. Ginsasapitan ini ha sidlangan han País Vasco (probinsya han Vizcaya), han Castilla y León ha salatan (mga lalawigan han León, Palencia ngan Burgos), han Principado de Asturias ha katundan ngan han Dagat Cantábrico ha amihanan. An syudad han Santander amo an kapital hini ngan lokalidad nga gidamo-i hin tawo nga mayda 182,302 ka molupyo, nga ginsusundan han mga nukleo industriyal han Torrelavega (55,910), Camargo (31,086) ngan Castro Urdiales (30,814 de iure).


text:
Islas Canarias
An Islas Canarias (puyde liwat ha Winaray nga tawagon nga Kapuropod'an Canarias) usa nga kapuropod-an han Ginhadi-an han Espanya. Ini nga kapuropod-an pito nga mga isla nga nagtikang hin bulkan ha Kalawdan Atlantico. Nahimutang ini ha kalawdan tikang ha kanawayan o amihanan-katundan han Africa, Morocco ngan han Katundan nga Sahara. Ini nga kapuropod-an usa nga komunidad autonoma han Espanya.
Ini nga kapuropod-an o archipielago nahimo tikang hin pito nga mga puro o isla: El Hierro, La Gomera, La Palma ngan Tenerife, nga amo an naghihimo han probinsya han Santa Cruz de Tenerife; ngan Fuerteventura, Gran Canaria ngan Lanzarote, nga amo an nahimo han probinsya han Las Palmas.[1] Upod gihapon han Canarias an mga teritoryo hin isla han Archipiélago Chinijo (La Graciosa, Alegranza, Montaña Clara, Roque del Este ngan Roque del Oeste) ngan an Isla de Lobos, nga ini hira kabahin han provincia de Las Palmas.
An pagkakapital o capitalidad han komunidad ginsasaro-an hin duha nga mga prinsipal nga syudad: Santa Cruz de Tenerife ngan Las Palmas de Gran Canaria; an lingkoranan han Mangulo o Presidente han Gobierno autonomo nagbabalhinbalhin hini nga duha hin mga panahon nga lehislatibo, ngan an lingkoranan han Vicepresidentela lain tikang han Presidente. An Parlamento de Canarias ada ha Santa Cruz de Tenerife, samtang an lingkoranan han Delegación del Gobierno nahamutang ha Las Palmas de Gran Canaria, mayda liwat usa nga Subdelegación del Gobierno ha tagsa hini nga duha nga syudad. Amo nga mayda equilibrio han duha nga mga kapital ha mga konseheriya ngan institusyon publika.
[igliwat] An Mga Isla
Ordenada tikang ha katundan ngadto ha sinirangan, an mga las islas Canarias amo an El Hierro, La Palma, La Gomera, Tenerife, Gran Canaria, Fuerteventura ngan Lanzarote. Ha amihanan tikang han Lanzarote mabiblingan an Archipiélago Chinijo. An islote de Lobos mabibilngan ha amihanan han Fuerteventura.
[igliwat] El Hierro
An isla nga El Hierro nga amo an isla nga pinakakatundan, nga mayda 268.71 ka km² amo an gigamayi han mga dagko nga isla ngan giguti-ayi hin tawo nga mayda 10,753 nga nangungkoy[2] (diri lakip an La Graciosa). An bug-os nga isla gindeklara nga Reserva han Biosfera han 2000.[3] Kilalado ini tungod han mga ehemplar hin sabina nga nahuhuypan han hangin; han daan nga kahoy nga Garoé, han lagarto nga higante o ibid ngan tungod han pag-agi han meridiano 0º kinukuha komo reperensya han Punta de Orchilla,[4] nga nahamutang ha katundan han isla. An kapital han El Hierro amo an Valverde.
[igliwat] La Palma
An isla nga La Palma, nga mayda 86.528 nga nangunkoy[2] ngan 708.32 ka km² amo in usa nga Reserva han Biosfera.[5] Mayda ini reciente nga aktibidad volkanika nga nakikit-an tikang han bulkan Teneguía, nga an katapusan nga pagbuto dida han 1971.[6] Dugang pa, amo ini an ika duha nga gihataasi han Canarias, upod han Roque de los Muchachos (2.426 ka metro) nga amo an punto nga mas elevado[7]. Ini nga tarimpugayan mabibilngan ha sulod han Parque Nacional de la Caldera de Taburiente, ngan nahamutang ha harani hini an Observatorio del Roque de los Muchachos han Instituto de Astrofísica de Canarias: dida mabibilngan an Gran Telescopio Canarias, nga pinaagi han espejo principal hini nga 10,40 ka m. hin diametro amo in usa han mga gidako-i nga teleskopyo optiko han planeta.[8] Tungod han marabung nga kabanwaan, an La Palma kilalado liwat nga "Isla Bonita".[9] An kapital hini amo an syudad han Santa Cruz de La Palma, nga diin gin-estableser an defensa han katawhan Canario o Diputado del Común.
[igliwat] La Gomera
An isla han La Gomera mayda kahaluag nga 369.76 ka km2 ngan amo an ikatulo nga isla nga giguti-ayi hin tawo, nga mayda 22,622 nga nangungukoy[2] . Ha heyolohiya, sinisiring ini nga usa han mga gima-ihai nga mga isla. An kapital hini amo an San Sebastián de La Gomera. Mabibilngan ha La Gomera ab Parque Nacional de Garajonay, nga gindeklara han Unesco han 1986 Patrimonio han Katawhan,[10] nga narepresenta hin maupay nga pananglitan hin kagurangan hin laurisilva. An isla amo an kataposan nga teritoryo nga nangadto-an ni Cristóbal Colón ugsa han iya pag-ulpot ha Amerika han iya biyahe hin descubrimiento han 1492: tungod hini tinatawag liwat an La Gomera nga "Isla colombina".
[igliwat] Tenerife
An Tenerife nga mayda kahaluag nga 2,034.38 ka km², amo an gihaloagi nga isla han Canarias.[11] Dugang pa, an mga 886,033 nga nangungkoy ngan mayda densidad nga 435 nga nangungkoy ha tagsa km²[2] amo nga ini an isla nga gidamo-i hin tawo ha Espanya. Mabiblingan dinhe an duha han mga prinsipal nga syudad han kapuropod-an: Santa Cruz de Tenerife ngan San Cristóbal de La Laguna. An Santa Cruz de Tenerife amo an lingkoranan han Parlamento de Canarias ngan han Cabildo de Tenerife. Amo ini an syudad nga gidamo-i hin tawo han lalawigan ngan kapital han isla, han lalawigan, ngan han Kapuropod-an Canario upod han Las Palmas de Gran Canaria. An La Laguna gindeklara nga Patrimonio han Katawhan han Unesco,[12] ngan dinhe an lingkoranan han Universidad de La Laguna (primera nga unibersidad han Canarias). Napili liwat tungod han ira importansya ha turista, in tulo pa nga mga syudad: Puerto de la Cruz ha amihanan ngan Arona ug Adeje ha salatan. Ada pa an Villa Mariana de Candelaria, nga diin mabilingan an ladawan han Virgen han Candelaria, nga amo an patrona ha isla ngan Patrona General han Canarias.[13] An patrona han Diócesis Nivariense amo an Virgen de los Remedios, ha La Laguna. An Tenerife kilalado tungod han klima hini nga "la isla de la eterna primavera" (an isla han dayon nga primavera).[14] Upod han mga protehido nga espasyo natural an Parque Nacional del Teide, nga gindeklara han UNESCO nga Patrimonio han Katawhan:[15] nga diin mabibilngan an tarimpungayan han Teide, nga mayda altitud nga 3,718 ka metros[7] amo an sinisiring nga atop han Espanya.
[igliwat] Gran Canaria
An Gran Canaria amo an isla nga gidamo-i hin tawo han lalawigan han Las Palmas, tungod han 829,597 nga nangungukoy dinhe. An kapital hini, an syudad han Las Palmas de Gran Canaria (381,123 nga molupyo[2]), amo liwat an usa han nagsasaro han kapitalidad han Canarias upod han Santa Cruz de Tenerife. An urbe amo an pinakadamo hin tawo han kapuropod-an, sugad han octava han España. Mga iba nga mga lokalidad nga importante amo an Telde, Vecindario, Arucas ngan Gáldar. Ha Teror mabibilngan an ladawan han Virgen del Pino, Patrona han Diosesis han Canarias.[16] An isla, nga mayda 1,560.1 ka km², mayda lidong nga forma nga bugkidon. Ha butnga nga macizo mabibilngan an Roque Nublo (1,813 ka m) ngan an Pico de las Nieves (1,949 m)[7], nga amo an gihataasi nga altura han isla. Mga ika-tulo nga bahin han teritoryo ginkatalogada han Unesco nga Reserva de la Biosfera.[17] An Gran Canaria mayda mga dirudilain nga mga baybayon nga dorada nga fina sugad han baybayon han Maspalomas, Playa del Inglés o Las Canteras. Dida han baybayon o playa han Pozo Izquierdo ginsasaurog hin tinu-ig in usa nga mga prueba han kalibutan hin windsurf han PWA.[18] Tungod han variedad han kiritaon an Gran Canaria tinatawag liwat nga "Un continente en miniatura".[19]
[igliwat] Fuerteventura
An Fuerteventura mayda kahaluag nga 1,659 ka km² nga amo an ikaduha nga isla nga gidako-i hin kahaluag, ngan an ikaduha nga isla nga pinaka-sidlangan. Han kaiha na hini, mabiblingan dinhi in dako nga pagka-erosionada: an gihataasi nga punto hini amo an Pico de la Zarza, nga mayda 807 ka m hin altura[7]. An istmo nga nagdungtong han península meridional han Jandía upod han iba nga bahin han isla naghimo hini nga baga hin may kahimo hin bota. Ha amihanan an parque natural han Dunas de Corralejo. Ha kataposan nga dekada, tungod hin aumento hin turismo (labi na ha Corralejo ha amihanan ngan an Punta de Jandía ha salatan), an Fuerteventura nagkaada anay hin pagdamo hin populasyon: ha yana, an nangungukoy hini 100,929 nga molupyo.[2] An kapital amo an Puerto del Rosario, nga mayda 35,293 nga molupyo.[2] Mga iba nga poblasyon nga importante amo an Corralejo, Gran Tarajal, Morro Jable ngan Jandía. Mga 2 ka km ha dumgasaan han isla amo an islote han Lobos, nga mayda 4.5 ka km2, nga kabahin han parke natural han Dunas de Corralejo ha Fuerteventura.
[igliwat] Lanzarote
An Lanzarote amo an isla nga pinaka-sidlangan, ngan usa han mga maiha na han kapuropod-an, bisan mayda bag-o nga aktibidad bulkanika. Mayda ini kahaluag nga 845.94 ka km²,[20] ngan populasyon nga 139.506 ka molupyo. An kapital hini amo an Arrecife, nga mayda 59.040 ka molupyo[2]. Kilalado dinhe an mga bulkan han Timanfaya, nga gintagaan hin ngaran nga Parque Nacional de Timanfaya, produkto hin mga pagbuto nga nahinabo ha panahon tikang han 1730 tubtob 1736. An gihataasi nga punto amo an Peñas del Chache, ha Macizo han Famara, nga mayda 670 ka metros[7]. An bug-os nga isla gindeklara nga Reserva hin Biosfera han 1993.[21] An prinsipal nga buruhaton ha ekonomiya amo an turismo nga nagtikang han pagpadukwag dida han mga tuig 60 ngan 70 han siglo XX. Dinhe nga isla natawo an arkitekto ngan artista nga hi César Manrique, an naghimo upod han iya mga buhat artistiko an Jameos del Agua, an Jardín de Cactus ngan an Mirador del Río.
[igliwat] Archipiélago Chinijo
An mga puro o isla ngan islote han Archipiélago Chinijo (La Graciosa, Alegranza, Montaña Clara, Roque del Este ngan Roque del Oeste) nahamutang ha amihanan han Lanzarote. Gindudumara ini hra han Cabildo de Lanzarote ngan nadependa hira ha administrasyon han munisipyo han Teguise. An isla han La Graciosa amo an gidako-i nga mayda 29 ka km² ngan amo la an gin-uukyan. An populasyon mga harani 700 nga nangungukoy, amo ini nga nahimo han isla nga giguti-ayi hin populasyon nga isla han Canarias. An kapital insular amo an Caleta de Sebo, nga mayda sobra 600 ka molupyo.
[igliwat] Mga kasarigan
- ↑ Waray mga diputasyon hin probinsya sugad han lain nga dapit han España, kay an tagsa isla gindudumara hin cabildo, gawas han mga isla ngan islote han Archipiélago Chinijo, nga gindudumara han Cabildo han Lanzarote, ngan an Islote de Lobos, nga gindudumara han Cabildo han Fuerteventura
- ↑ 2.0 2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 2.6 2.7 REAL DECRETO 1683/2007 INE.ES 29 de diciembre, 2008
- ↑ Pakli han UNESCO bahin han Reserva han Biosfera han El Hierro. Ha Iningles.
- ↑ Historia de El Hierro página web del Cabildo de El Hierro.
- ↑ Pakli ha web han UNESCO mahitungod han Reserva han Biosfera han La Palma. Ha Iningles.
- ↑ El nacimiento de un volcán Diario de Avisos
- ↑ 7.0 7.1 7.2 7.3 7.4 Altitud máxima y longitud de costas en la página web del ISTAC.
- ↑ Lista hin mga gidako-i nga teleskopyo reflektor. Pakli ni John M. Hill, ha Iningles.
- ↑ Página web de la Consejería de Turismo del Gobierno de Canarias sobre La Palma
- ↑ Impormasyon ha pakli ha web han Unesco ha Iningles
- ↑ Página web del ISTAC, fuente Anuario Estadístico de España 2005, Instituto Nacional de Estadística de España
- ↑ San Cristóbal de La Laguna en web de la Unesco
- ↑ Patrona del archipiélago Canario Página web de las Siervas de los Corazones Traspasados de Jesús y María
- ↑ Turismo de Tenerife
- ↑ Impormasyon ha pahina web han Unesco ha Iningles
- ↑ An jurisdiksyon o yakan-balaod, naglakip han bug-os nga kapuropod-an tubtob han 1819 han paghimo-a han Diosesis Nivariense nga mayda yakan-balaod han provincia de Santa Cruz de Tenerife, nga ginlimitar han yakan-balaod han Diosesis han Canarias ha provincia de Las Palmas
- ↑ Pakli ha web han UNESCO bahin han reserva han Biosfera han Gran Canaria. Ha Ininglés
- ↑ Pakli han edisyon 2007 han [showUid=127&cHash=55293482d4 Gran Canaria PWA Grand Slam] (ha Iningles)
- ↑ Turismo de Gran Canaria
- ↑ Página web del ISTAC
- ↑ Lanzarote, Reserva de la Biosfera. Página del Cabildo Insular.


text:
An fayl in tikang ha Wikimedia Commons ngan puydi mahigamitan para han iba nga mga proyekto.
An paglaladawan han iya fayl han paglaladawan nga pakli didto in ginpapakita ha sirong.
[igliwat] Dalikyat nga pulong
[igliwat] Palilisensya:
Cite error:
tags exist, but no
tag was found
Kaagi han paypay
Pidlita an adlaw/oras para makit-an an fayl nga naggawas hito nga oras.
Mga Sumpay
An mga nasunod nga mga pakli nasumpay hini nga paypay:
Global file usage
The following other wikis use this file:
- Usage on cs.wikipedia.org
- Usage on eo.wikipedia.org
- Usage on eu.wikipedia.org
- Usage on fr.wikipedia.org
- Usage on he.wikipedia.org
- Usage on hu.wikipedia.org
- Usage on ka.wikipedia.org
- Usage on lv.wikipedia.org
- Usage on meta.wikimedia.org
- Usage on pl.wikipedia.org
- Usage on ro.wikipedia.org
- Usage on ug.wikipedia.org
- Usage on uk.wikipedia.org
- Usage on ur.wikipedia.org


text:
Politeismo
An politeismo amo an pagtoo ha labaw han usa nga mga diyos-diyos kalakip han ira teyolohiya ngan rituwal.
An Politeismo amo an tipo nga porma han reliyon han panahon han tumbaga ngan panahon han puthaw, kutob ha panahon han axial ngan an hinay hinay ngan pagdukwag han monoteismo o panteismo, ngan ateismo. Ini in maupay nga nahisurat ha makaagi nga relihiyon han Antiko Clasika, labi na an Griyego nga Politeismo ngan Romano nga Politeismo, ngan kahuman han pag-ubos han Clasika politeismo ha tribohanon nga mga relihiyon sugad han Aleman nga Politeismo ngan Slava nga Politeismo. Ini in nagpadayon ngadto ha kabag-ohan nga panahon ha mga nahigaraan sugad han Hinduismo, Buddhismo, Shintoismo, Tsino nga tuminongnong nga relihiyon, ngbp., ngan ginbanhaw ha kayanaan nga mga Neopaganismo ha kahuman han Kristiyano nga Katundan.
An politeismo in usa ka klase nga teismo. Ha sulod han teismo, ini in nagpapaluyo ha monoteismo, nga pagtoo hin usa ka diyos. An mga politeista in diri permi nag-aampo ha mga diyos-diyos hin papreho, perso poyde ini maging Henoteista, nga nagpapaurog ha pag-singba hin uusa nga partikular nga diyos. It iba nga politeista in poyde maging Kathenotheista, nga nagsisingba hin dirudilain nga mga diyos-diyos ha dirudilain nga panahon.
[igliwat] Mga diyos-diyos ngan divinidad
An mga diyos-diyos han mga politeismonon nga relihiyon in mga ahente hin mitolohiya, kun diin hira in ginpapagawas nga diri yana nga pagkatawo han durudako o guruguti nga kahimtang, nga may-ada tagsa-tagsa nga mga kabaroan, kinahanglan, karuyag ngan kaagi. Ini nga mga diyos-diyos hin agsob ginpapakita komo pareho ha tawo han ira mga kinaiya, pero may-ada kadugangan nga tagsa-tagsa nga mga gahom, kakayahan, nasabtan, o pagkita. An politeismo in diri malimpyo nga naibubulag tikang ha animisto nga mga panoohan nga kadam-an ada ha tuminong-nong nga relihiyon. An mga diyos-diyos han politeismo in ha kadam-an nga panhitabo hin aada ha gihataasi nga orden han padayon-padayon nga diri sugad ha aton o mga kalag, nga naglalakip han mga apoy, panulay, aswang nga lain pa. Ha kadam-an nga kaso, ini nga mga kalag hin ginbabahin ha langitnon o karat-an nga mga klase, ngan an panoohan nga aada ini nga mga butang hin diri karuyag signgon nga an ngatanan in ginsisingba.
[igliwat] Mga klase hin diyos-diyos
Mga klase hin diyos-diyos nga agsob mabibilngan ha politeismo.
- Maghirimo nga diyos-diyos
- Kultura nga diyos-diyos
- Kamatayan nga diyos-diyos
- Kinabuhi-kamatayan-pagkabanhaw nga diyos-diyos
- Higugma nga diyos-diyos
- Iroy nga diyos-diyos
- Politiko nga diyos-diyos
- Langitnon nga diyos-diyos
- Diyos-diyos han adlaw
- Pilyo nga diyos-diyos
- Diyos-diyos han tubig
- Diyos-diyos han musika, arte, syensya o iba nga butang
[igliwat] Dugang nga barasahon
- Assmann, Jan, 'Monotheism and Polytheism' in: Sarah Iles Johnston (ed.), Religions of the Ancient World: A Guide, Harvard University Press (2004), ISBN 0-674-01517-7, pp. 17–31.
- Burkert, Walter, Greek Religion: Archaic and Classical, Blackwell (1985), ISBN 0-631-15624-0.
- Greer, John Michael; A World Full of Gods: An Inquiry Into Polytheism, ADF Publishing (2005), ISBN 0-9765681-0-1
- Iles Johnston, Sarah; Ancient Religions, Belknap Press (September 15, 2007), ISBN 0-674-02548-2
- Marbaniang, Domenic Epistemics of Divine Reality Google Books (See Chapter 3 Empirical Epistemics of Divine Reality for philosophical analysis of polytheism)
- Paper, Jordan; The Deities are Many: A Polytheistic Theology, State University of New York Press (March 3, 2005), ISBN 978-0-7914-6387-1
- Penchansky, David, Twilight of the Gods: Polytheism in the Hebrew Bible (2005), ISBN 0-664-22885-2.
[igliwat] Mga sumpay ha gawas
- An sanghiran hin mga Nahigaraan nga mga Politeista - APT, us'ka nakabase ha UK nga komundiad hin mga politeista.
- Pankanasoran Tuig han Politeismo Proyeko Pilosopikal nga nagpapadukwag hin hugpo-hugpo nga politeismo
- Politiesmo Integrasyonal


text:
Larry Bird
Hi Larry Joe Bird (natawo Disyembre 7, 1956) usa nga nagretiro nga Amerikano nga NBA nga basketbolista, nga ginsiring ni coach Red Auerbach nga amo an gimakarit nga basketbolista ha ngatanan nga panahon.[1] Gin-draft hi Bird ngadto han NBA nga ika-unom nga overall han Boston Celtics han 1978, ngan hiya nagtikang ha small forward ngan power forward hin napulo kag tulo nga season, upod han center nga hi Robert Parish ngan forward nga hi Kevin McHale. Tungod hin problema han iya bungkog, nagretiro hiya nga basketbolista tikang han NBA han 1992. Ginbotar hi Bird ngadto han NBA's 50th Anniversary All-Time Team[2] han 1996 ngan gin-api ngadto han Naismith Memorial Basketball Hall of Fame[3] han 1998. Nagsirbe hiya nga head coach han Indiana Pacers tikang han 1997 kutob 2000. Han 2003, hiya an nagin mangulo han basketbol nga operation para han Pacers.
[igliwat] Mga kasarigan


text:
Daniel Ortega
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Hi José Daniel Ortega Saavedra (natawo Nobyembre 11 1945) amo an yana nga Presidente han Nicaragua. Han dako nga bahin han iya kinabuhi, usa hiya nga importante nga namuno han Frente Sandinista de Liberación Nacional o FSLN.
Katapos hin popular nga rebelyon nga nagresulta han pagpa-iwas ngan exilio kan Anastasio Somoza Debayle han 1979, hi Ortega nagin miyembro han namumuno nga multipartisan nga junta ngan ha urhe na-elihir nga presidente. Nagsirbe hiya komo presidente tikang han 1985 tubtob 1990. An iya syahan nga panahon ha poder natigamnan hin sosyalista nga mga polisiya, interno nga pagpatok, pagkaaway tikang han Estados Unidos, ngan armado nga rebelyon han mga Contra nga ginpaluyo han Estados Unidos.
Napirde hi Ortega ni Violeta Barrios de Chamorro dida han 1990 nga pinili-ay hin pagkapresidente, pero nagpabilin hiya nga importante nga tawo ha politika han oposisyon ha Nicaragua. Dinmalagan hiya pagkapresidente dida han 1996 ngan 2001 pero waray hiya magdaog. Han 2006, nagdaog hiya han pinili-ay hin pagkapresidente. [1]


text:
Mindanao
An Mindanao amo an ika-duha nga gidako-i nga isla ha Pilipinas ngan usa han mga tulo nga pag-grupo han isla han nasod, ngan an Luzon ug Visayas amo an duha pa. An rehiyon syahan nagkamay-ada hin kontak han Espanya dida han urhi nga bahin han ika-16 nga siglo tubtob han temprano nga bahin han ika-17 nga siglo pinaagi hin mga kasundalohan nga Espanyol ug mga frayle nga nagtikang pagkolonisar hini dida han 1622.
Ha yana nga mga adlaw, an rehiyon amo an urukyan han mga Muslim o mga Moro nga mga populasyon han nasod, ngan ini mga dirudilain nga mga grupo etniko sugad han mga Maranao ug an Tausug, ngan an mga pagtitirok hin mga tribu nga tinatawag mga Lumad. Diri ngatanan nga bahin han Mindanao nahisakop han mga Muslim. Ha kamatuoran, an kaurugan han mga tawo ha amihanan nga Mindanao, labi na an mga taga-Butuan, mga animista ugsa hira magbalhin ngadto ha Kristianidad.
Komo usa nga isla ha salatan nga bahin han nasod, iton Mindanao amo an ika-duha nga gidako-i nga mayda 94,630 ka kwadrado nga kilometros, mga 10,000 ka km² la nga guruguti-ay kaysa han Luzon. Bukidon iton isla, ngan adto didto an Bukid Apo, an gihataasi nga bukid han nasod. Ha katundan han isla han Mindanao amo an Dagat Sulu, ha sinirangan amo an Dagat Pilipinhon, ngan ha salatan amo an Dagat Celebes.
An grupo-hin-isla han Mindanao naglalakip han isla han Mindanao mismo, upod an Kapurupod'an Sulu ha habagatan o habagatan-katundan. Ini nga grupo-hin-isla ginbabahinbahin hin unom nga mga rehiyon, ngan ini liwat ginbabahinbahin ngadto hin karuhaan kag lima (25) nga mga lalawigan o probinsya.
[igliwat] Kitaa Gihapon
- Mga Rehiyon han Pilipinas
- Mga Lalawigan han Pilipinas
- Luzon
- Kabisay-an
- Filipino Muslim
- Lumad
- Sultanate of Sulu
[igliwat] Mga Sumpay ha Gawas


text:
Gustavus Adolphus han Sweden
Hi Gustav II Adolf o Gustavo II Adolfo (Disyembre 9, 1594 – Nobyembre 6, 1632 O.S.), nga kilalado han ginLatinisar nga ngaran nga Gustavus (II) Adolphus ngan panalagsaon tawagon nga Gustavo Adolfo el Grande o Gustav Adolf nga Harangdon (ha Swedish: Gustav Adolf den store; ha Iningles: Gustav Adolf the Great), amo an Hadi han Sweden o Swesya tikang han 1611 tubtob han iya kamatayan ha batalya.
Hi Gustavo Adolfo natawo ha Stockholm ngan amo hiya an suhag nga anak ni Hadi Karl IX han Sweden han Vasa nga dinastiya ngan han iya ikaduha nga asawa nga hi Christina han Holstein-Gottorp. Naka-eredir hiya han trono ha edad han diesisyete han kamatay han iya amay han 1611, pati liwat in nagpinadayon nga sunod-sunod nga mga pag-awayan kon hin-o an masunod nga nahimo nga gyera han iya Polako nga patod nga hi Sigismundo han Polonya, nga dida han una nga mga pag-awayan han relihiyon ugsa han Katloan ka Tuig nga Gyera, napiritan pagbuhi han trono han Swesya ngadto han amay ni Gustavo.
Hin usa nga rondo hini nga pag-away hin dinastiya, ginsalakay niya an Livonia han 31 an iya edad, ngan amo ini an nagtikang han Polako-Swedish nga Gyera (1625–1629). Nakilalado an iya paghadi tungod han iya mga buhat ha pira ka tuig nga sunod, dida han pamuno hiya han pag-api han Sweden (1630) dida han nagpapadayon nga Katloan ka Tuig nga Gyera han pag-intervenir niya han tikapirde nga mga Protestante.
Na-asawa hiya kan Maria Eleonora han Brandenburg, an anak ni Juan Sigismundo, Elector han Brandenburg, ngan iya ginpili an Prusyano nga syudad han Elbing komo base han iya mga gi-os ha Alemanya. Namatay hiya dida han Pag-awayan han Lützen han 1632. An iya pag-api dida han Katloan ka Tuig nga Gyera nakahatag ha iya han agnay nga "Leon han Amihanan" o "Leon han Norte".
Kilalado hi Gustavo Adolfo nga makarit nga kumander militar. An iya taktika nga pag-integrar han kasundalohan, mangangabayo, artilyeriya, ngan mga logistics nakahatag ha iya han titulo nga "Amay han Moderno nga Pan-gyera". Mga sumurunod nga mga kumander nga nag-aram ngan nagrespeto kan Gustavo II Adolfo naglalakip kanda Napoleon I han Fransya ngan Carl von Clausewitz. An iya mga pagpadukwag ha siyensya militar amo an naghimo han Swesya nga dominante nga gahom ha Baltic nga rehiyon han sunod nga usa ka gatos ka tuig (kitaa Imperyo Swedish). Hiya la liwat an Swedish nga monarka nga gintawag nga "el Grande".


text:
Relihiyón
An relihiyón[1] usa nga set hin mga ginsasaro nga mga pagtuo ngan mga binubuhat hin grupo hin mga tawo, nga ginkodifikar komo pag-ampo, ritual, ngan balaod relihiyoso. An relihiyon naglalakip gihapon han mga kahadto o mga kultural nga mga tradisyon, mga sinurat, kaagi ngan kasaysayan, ngan mitolohiya, pati gihapon han personal nga pagtu-o ngan mistiko nga pag-eksperyensya. An pulong nga "relihiyon" tawag han mga personal nga mga binubuhat nga nanginginlabot han pagtuo hin grupo ngan hin mga ritual hin grupo ngan komunikasyon nga natikang han ginsasaroan nga pagtuo.
[igliwat] Mga kasarigan
- ↑ Abuyen, Tomas A. Diksyunaryo Waray-Waray [Visaya] English-Tagalog. Kalayaan Press Mktg. Ent., Inc. Quezon City. Tuig 2000. ISBN 971-08-6050-X. Pakli Ihap 310.


text:
Wikipedia:Sandbox
BUGAS! BUGAS! TIKANG KA BA DIIN? Pagmata ngan pagbuhat naton ha aga uusa la an aton permi ginbibiling an aton “PAMAHAWON”. Siyempre dire mawawara Primira gud permanente an “Kan-on”. Pero ikaw, kamo, hira, ug kita ngatanan, dire ba nahapapausa kun diin tikang o ano an mga pamaagi ugsa naton natatagamtaman an bugas na aton igintutuon ha ikinaadlaw? Yana,masasabtan ngan mahihibaruan na naton an mga pamaagi ug proseso han pagtanom hin humay ha uma. Aadi man:
1. An gigisiyahani nga bubuhaton, amo an pag ARADO. It pag-arado amo ine an pagtusak han tuna nga pagsasaburan han humay. 2. Ikaduha,an pag MOTOR. It pag motor liwat asya ine an paglimpyo han tuna nga pagsasaburan. Kinahanglan balik-balikon it pag motor han tuna basi magkatatanggal an mga si-ot o an mga una na nga ginanihan. 3. Ikatulo,an pag HARAS ngan pag APIS. Asya ine liwat an paglimpyo ngan pag ayad hin tapi o tagaytay. 4. Ikaupat,an pag SAPHID o pag SUROD. It pag saphid o pag surod amo na ine an pagpatag han tuna nga pagsasabwagan han binhi nga imo napili ig tanom. 5. Ikalima,an pagpa TUOY o pag PALABTOG han binhi nga imo napili. Pag-abot hin baynte ka oras na pagpatuoy, poydi mo na ine haw-ason ngan ihuwad liwat ha kinap hin patag. 6. Ikaunom,an pag SABWAG han binhi. Tikang han adlaw nga paghaw-as han binhi, mamumulat ka anay ma upat ka adlaw ugsa han pagsabwag ha uma. 7. Ikapito,an pag GANI. Pag abot han baynte diyas tikang han pagsabwag han binhi, amo na it pagpa gani. Kinahanglanon liwat magka may-ada eksakto nga tubig it im tanom basi masayon ngan di matig-a pag gani. Manginginahanglan kana hito hin tawo nga magturupad hini nga trabahuon ha paagi hin pagsuhol haira. 8. Ikawalo,an pag TANOM. An pag tanom, pagkinbuwasan la ngahaw han pagpa gani. Manginginahanglan ka gihapon hine hin magtratrabaho basi mapadagmit ngan malaksi mahuman. Siguraduha gihapon na dire mawawarayan tubig im tanuman basi dire pagmad-an ngan mamatay im tanom. 9. Ika-siyam,an pag ABONO. Pag-abot liwat hin lima kaadlaw tikang han pag tanom asya na an im pag-abono basi mag maupay an pagtubo han im tanom. Pagkatima liwat, mamumulat ka ngada ha kuwarenta-e-singko diyas san-o ka mag-abono utro. Imo pagbuburusitahon tim uma o tanuman para mabantayan ngan makabaro ka na maupay it pagtubo tim tanom. Pag-abot han oras han pag ulbo han bunga, imo gud ine titimangnuon hin kaurupayda. Poydi mo gihapon esprihan para dire pagyatuton ngan mananapon para magmaupay it kuha hit humay.
Mga iba na binhi na imo poydi eg gamit pag tanom ha imo uma:
pilit eighteen burdagol china rice GMA seventy two


text:
Tsina
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Kinatsila nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
- Ini nga barasahon mahiunong han sibilisasyon han Tsina. Para han estado nga tinatawag nga Tsina, kitaa an Kanan Katawhan Republika han Tsina. Para han estado nga tinatawag nga Taiwan, kitaa an Republika han Tsina. Para hin iba pa nga mga paggamit kitaa an Tsina (pansayod)
An Tsina usa nga maiha na nga sibilisasyon nga an mga katubtuban ada hin dako nga dapit ha Sinirangan nga Asya.
Han 1949, ha katapos hin dako nga pag-away dida han Gyera Sibil han Tsina, duha nga politikal nga mga entidad an ginmawas nga mayda "Tsina" ha ira mga ngaran:
- An Kanan Katawhan Republika han Tsina, nga gintukod han 1949, nga kilalado hin halipot nga China, nga amo an kagamhanan ha kontinental nga Tsina ngan an naglulugaring-hin-pagdumara nga mga teritoryo han Hong Kong (tikang han 1997) ngan Macau (tikang han 1999).
- An Republika han Tsina nga gintukod han 1911 ha kontinental nga Tsina, nga yana tinatawag nga Taiwan, nga an kagamhanan naglalakip han mga kapurupod-an han Taiwan, Penghu, Kinmen, ngan Matsu.
An Tsina amo an usa han mga gimaiha-i nga nagpapadayon nga mga sibilisasyon han kalibutan[1] ngan ha dako nga bahin han naglabay ka duha nga mga yukot nga tuig usa han mga gidako-i ngan mga abansado o nahauna nga mga sibilisasyon ha kalibutan, tubtob han dekada han 1850 nga diin waray ini makaabot han industryal nga rebolusyon. Ha pagsunod hini, an imperyalismo, mga panggubat o mga gyera ngan mga gyera sibil nakaguba han nasod ngan han ekonomiya tubtob han kataposan han gyera sibil han 1949. Han mga 1950 nga dekada, an pagbalhin ha mga polisiya hin ekonomiya ha Republika han Tsina (Taiwan) nagbalhin han purô ngadto hin madukwag nga ekonomiya nga industryalisado nga oriented ha teknolohiya. Ini nahimo nga usa han mga sinisiring nga Upat nga Asyano nga mga Tigre upod han Hong Kong, Salatan nga Korea ngan Singapura. Ha kontinental nga Tsina, han mga 1970 nga dekada, an mga reporma nga kilalado nga Upat nga Pagmodernisar nagmodernisar han pag-uma, han industriya, han teknolohiya, ngan defensa, nga ha urhe naghimo han Kanan Katawhan Republika ngadto hin usa han mga dagko nga kagamhanan.[2][3][4][5][6] An Tsina ginkikita nga tinikangan hin damo nga dagko nga mga imbento.[7] Ini gihapon mayda han usa han mga gimaihai nga paagi hin pagsurat.
Ha kaagi, an kultural nga impluwensya han Tsina inmabot han bug-os nga Sinirangan nga Asya, nga diin an Tsino nga relihiyon, mga pamatasan, ngan mga paagi hin pagsurat gin-gamit ha dirudilain nga mga katubtoban han mga hagrani nga nasod sugad han Hapon, Korea ngan Vietnam.
[igliwat] Mga kasarigan
- ↑ What Is a Culture ?
- ↑ CIA – The World Factbook – China. Accessed November 26, 2009.
- ↑ Professor M.D. Nalapat. Ensuring China's "Peaceful Rise". Accessed January 30, 2008.
- ↑ Dahlman, Carl J; Aubert, Jean-Eric. China and the Knowledge Economy: Seizing the 21st Century, WBI Development Studies. World Bank Publications. Accessed January 30, 2008.
- ↑ The Real Great Leap Forward. The Economist. Sept 30, 2004
- ↑ Chris Patten. Comment & Analysis: "Why Europe is getting China so wrong", Financial Times. Accessed January 30, 2008.
- ↑ Haggett, Peter. [2001] (2001). Encyclopedia of World Geography, Volume 23. Edition 2, illustrated. Marshall Cavendish publishing. ISBN 0-7614-7289-4, 9780761472896. p 37. p 2836.


text:
Leonard Bernstein
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Hi Leonard Bernstein (Agosto 25, 1918 – Oktubre 14, 1990) usa nga Americano nga kompositor, pianista ngan konduktor. Hiya an syahan nga konduktor nga natawo ha Estados Unidos han America nga nakakuha hin pagkakilala ha bug-os nga kalibutan, ngan kilalado hiya tungod han iya pagkondukt han New York Philharmonic, upod han mga kilalado nga Young People's Concerts nga series, ngan an iya damo nga mga kinumposo, sugad han West Side Story, Candide ngan On The Town.


text:
Nicolas Sarkozy
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Hi Nicolas Sarkozy, nga natawo ha ngaran nga Nicolas Paul Stéphane Sarközy de Nagy-Bocsa han Enero 28, 1955 ha Paris, Fransya, usa nga Franses nga politiko nga amo an ika-23 nga presidente o mangulo han Fransya. Komo Presidente, hiya amo gihapon in ex officio nga Igkasi-Prinsipe han Andorra ngan amo an Gran Maestro han Franses nga Légion d'honneur.
Hiya an namumuno han UMP, ngan hiya an na-elihir o napili nga Presidente han Republika Franses han Mayo 6, 2007 katapos han pagpirde han kandidato han Partido Sosyalista nga hi Ségolène Royal dida han 2007 nga pinili-ay, ngan nagtikang hiya han iya pagkapresidente dida han Mayo 16. Napirdi hiya dida han 2012 nga pinili-ay ngan ginsundan hiya ni François Hollande.
Kilalado hi Sarkozy tungod han iya pagkakonserbador ha balaod ngan pagpatadong nga mga butang ngan han iya pagkaruyag hin bag-o nga modelo hin ekonomiya para han Fransya, ngan naghimo hiya hin mga suhestyon nga an nasod magkaada hin mas liberalisado nga ekonomiya, nga magkuha hin pagsubad tikang han Amerikano ngan British nga mga ehemplo. Hiya an nag-alagad nga Ministro han Interior han Fransya tubtob Marso 26, 2007. An iya agnay nga Sarko gin-gamit han mga nasuporta ha iya ngan han mga natipa ha iya.
[igliwat] Mga sumpay ha gawas
- Nicolas Sarkozy Construire Ensemble—Opisyal nga websayt han kampanya han pagkapresidente
- Websayt han UMP, an partido ni Sarkozy
- Nicolas Sarkozy–Opisyal nga websayt
- Supporters de Sarkozy–Opisyal nga websayt han mga nasuporta kan Nicolas Sarkozy
- Angay ighubad
- Mga turók
- Fransya
- Biyograpiya
- Politika
- Mga Mangulo han Fransya
- Mga Franses nga ministeryo han interior
- Mga api han Union pour un Mouvement Populaire
- Mga candidato para han Franses nga pinili-ay han pagkapresidente, 2007
- Mga alumni han Sciences Po
- Mga Franses nga Katoliko Romano
- Mga Katoliko Romano nga politiko
- Mga mulupyo han Paris
- Mga Hungarian-Franses nga mga tawo
- Mga nobilidad Hungaryo
- Mga etniko nga Hungaryo nga mga politiko ha gawas han Hungarya
- Mga natawo han 1955
- Mga buhi nga tawo


text:
Dagat Caribe
An Dagat Caribe o Dagat Caribbean usa nga dagat han Kalawdan Atlantico nga nahamutang ha mga tropiko han Katundan nga hemisfero, nga ginsasapitan ha salatan ngan katundan han Amerikano nga kapundokan hin tuna, ngan an Amihanan nga Kalawdan Atlantico nga amo-ngahaw ha dumagsaan ngan an Golfo han Mehiko ha kanawayan. Ha dugang ka ispisipiko, ini nagtutubig (ha orden sugad hin reloj tikang ha salatan), an mga nasod han Venezuela ngan Colombia ha Salatan nga Amerika ha salatan; an Amihanan nga Amerika nga mga nasod han Panama ha habagatan, ngan Costa Rica, Nicaragua, Honduras, Guatemala, Belize, ngan Mehiko ha katundan; an Antillas Mayores (Cuba, Jamaica, Hispaniola, ngan Puerto Rico) ha amihanan, ngan an Antillas Menores ha sidlangan.[1] An bug-os nga kahaluag han Dagat Caribe, an mga dadamo nga mga puro o isla dinhe, ngan an mga tagpad nga mga labnasan, tinatawag hin bug-os nga Caribe o Caribbean.
[igliwat] Mga reperensya
- ↑ The Caribbean Sea World Wildlife Fund. An websayt kataposan ginkadto dida han 5 han Disyembre 2008


text:
Eid al-Adha
An Eid al-Adha (Inarabo: عيد الأضحى ‘Īdu l-’Aḍḥā) o "Kapistahan han Pag-antos" o "Durudako nga Eid" in uska mahinungdan nga kapistahan panrelihiyon nga ginsasaurog han mga Muslim ha bug-os nga kalibutan, ha paghinumdom hit pagsugot ni Abraham (Ibrahim) nga igsakripisyo an iya anak na hi Ishmael (Isma'il), komo uska buhat hit pagsunod ha Dios, nga nangadto lugod ha pagsagbang han Dios pinaagi han paghatag Niya hin kanding nga ginpapasaliwan an igharalad. An karne in ginbabahin ha tulo ka parte nga igharatag. An kalugaringon nga banay in nababahinan hin kat-tulo nga parte, an sinmunod nga kat-tulo in ginhahatag ha mga kaurupod, mga sangkay ngan mga kaarangyaw, ngan an nabibilin nga kat-tulo in ginhahatag ha mga kablas ngan nagkikinahanglan.


text:
Karlsruhe
An Karlsruhe amo in uska syudad ha salatan-katundan han Alemanya, ha estado han Baden-Württemberg nga nahamutang harani ha mga katubtuban han Fransya ngan Alemanya.
An Karlsruhe in gintukod ha 1715 komo Palasyo Karlsruhe, ha panahon nga an Alemanya in sagunson nga mga syudad-estado. An bungto nga nagpapalibot han Palasyo in nahimo nga lingkuran han duha ha gihahataasi nga hukmanan ha Alemanya, an Federal nga Hukmanan han Batakan Balaod han Alemanya (Bundesverfassungsgericht) nga an pagbuot in mayda kusog han balaod, ngan an Federal nga Hukmanan han Katadungan han Alemanya (Bundesgerichtshof), an gihahataasi nga hukmanan han pamalandong ha mga butang han balaod sibil ngan balaod kriminal.


text:
Pyotr Ilyich Tchaikovsky
Hi Pyotr Ilyich Tchaikovsky (ha Ruso: ПëTp Илbич ЧaйkoBckий, ha Kinatsila: Piotr (Pedro) Ilich Chaikovski, ha Iningles: Peter Ilyich Tchaikovsky)[1] ( Mayo 7 [D.E. Abril 25] 1840 – Novyembre 6 [D.E. Oktubre 25] 1893) usa nga Ruso nga kompositor han Romantico nga panahon. Bisan man diri hiya api han makinasod nga grupo hin musika nga tinatawag nga "An Lima", nagsurat hi Tchaikovsky hin musika nga kilalado nga Ruso.
[igliwat] Mga reperensya
- ↑ Tigamnan: An iya mga ngaran puyde liwat igsurat ha Linatin nga kasurat nga Piotr, Petr, or Peter; Ilitsch, Ilich, Il'ich or Illyich; ngan Tschaikowski, Tschaikowsky, Chajkovskij and Chaikovsky (ngan iba pa nga mga bersyon; it mga Ruso nga pagbalhin-hin-kasurat nagkakaiba ha mga yinaknan)


text:
Mapa kun diin makikit-an an nasod han Haiti
An Haiti (ha Frinanses Haïti; kaluwas ha Frinanses aiti; Haitiano nga Kreyol: Ayiti), nga tinatawag hin opisyal nga Repubika han Haiti (Frinanses: République d'Haïti ; Haitiano nga Kreyol: Repiblik Ayiti), usa nga nasod nga nayakan hin Kreyol ngan Frinanses ha Caribe. Upod han Republika Dominicana, na-okupa ini han isla han La Espanyola (Hispaniola), dida han Antillas Mayores nga kapuropod-an. An ngaran nga Ayiti (Tuna ha hitaas) amo an tuminongnong o lumad nga ngaran ha Taíno o Amerindiano para han isla. An gihataasi nga punto han nasod amo an point is Pic la Selle, ha 2680 ka metro (8793 ka pie). An bug-os nga kahaluag han Haiti mga 27,750 ka kwadrado nga kilometro (10,714 ka kw nga mly) ngan an kapital hini amo an Port-au-Prince.
An kabutang han Haiti ha rehiyon, kaagi, ngan ethnolingguwistiko nag-iiba tungod hin damo nga mga rason. Amo ini an syahan nga independyente o naglulugaring nga nasod ha Latinoamérica, an syahan nga post-kolonyal nga independyente nga nasod nga pinamunoan hin itom ha kalibutan ngan amo la nga nasod nga diin an independensya nakuha komo kabahin hin malinamposon nga rebelyon hin uripon. An Haiti amo la liwat an independyente nga nasod ha mga Amerika nga diin an kasagaran nayakan hin Frinanses, ngan usa upod hin duduha la (upod han Kanada) nga nagdesignar han Frinanses nga opisyal nga yinaknan; an iba nga mga nayakan-hin-Frinanses nga mga kanasoran mga tabok-han-dagat nga mga departamento o kolektibidad han Fransya.
[igliwat] Mga departamento han Haiti
An Republika han Haiti ginbahinbahin ha administratiba ngadto hin napulo nga mga departamento (département ha Frinanses). An mga departamento ginbahin pa ngadto hin kap-atan kag usa (41) nga mga arrondissement, ngan 133 nga mga commune.
Mga departamento han Haiti
An mga nasunod usa nga tabla han mga departamento ngan an ira mga nahanungod nga mga kapital nga syudad.


text:
Papa León VI
An Romano nga hi León VI nagsunod kan Juan X komo papa han 928, ngan naghadi hiya hin mga pito ka bulan ngan pira ka adlaw -- waray masabtan an mga eksakto nga petsa. Ginsundan hiya ni Esteban VIII. Hi León VI anak han primicerius nga hi Cristobal ngan nagkapot hiya han titulo nga Kardinal-Presbitero han Santa Susanna ugsa hiya ma-elihir nga papa.
[igliwat] Mga Reperensya
- Ika-9 nga edisyon (1880s) han Encyclopædia Britannica
- Basahon mahitungod kan León VI han Catholic Encyclopedia


text:
Beijing
An Beijing (kaluwas /beɪˈdʒɪŋ/ o /beɪˈʒɪŋ/ han Iningles; Tsinino: 北京; pinyin: Běijīng, IPA: [pèɪtɕíŋ] ; Wade-Giles: Pei3ching1 o Pei3-ching1) (ginkikilala gihapon ha ngaran nga Peking (/piːˈkɪŋ/ o /peɪˈkɪŋ/)) amo in uska metropolis ha Amihanan Tsina ngan amo an ulohan han Kanan Katawhan Republika han Tsina. Gindudumara komo uska munisipyo ha ilarom han direkta nga pamumuno han sentro nga kagamhanan, an Beijing in ginsasapitan han lalawigan han Hebei ha amihanan, katundan ngan salatan ngan gutiay nga bahin ha sinirangan, ngan ginsasapitan liwat han munisipyo han Tianjin ha salatan-sinirangan. An Beijing in usa ha uupat nga hinungdanon nga hadton-ulohan han Tsina.
An Beijing in ginbahin ngadto ha 16 nga urbano ngan suburbano nga mga distrito ngan duha nga rural nga mga condado. Ini in sentro han panakayan, ngan dosedosena nga mga riles, dalan ngan agianan hin mga awto in naagi ha syudad. Ini liwat an karadtoan han dirudilain nga mga langyawanon nga nanlulupad nga mga sarakyan nga naabot ha Tsina. An Beijing ginkikilala nga sentro han politika, pag-aram ngan kultura han Kanan Katawhan Republika han Tsina, samtang an Shanghai ngan Hong Kong liwat an nangunguna ha ekonomiya. Ini nga dakonbungto in nagpamulay han 2008 Pauyag Olimpiko.
Gutiay la nga mga syudad ha kalibutan labot la han Beijing in nahimo komo sentro han politika ngan kultura han lugar nga sugad kadako han Tsina, nga sugad kahilaba nga panahon. An Encyclopædia Britannica in nag-asoy ha Iningles nga ini in "uska giuupayi nga syudad han kalibutan" ngan nag-asoy nga an syudad in kalakip han kasaysayan han Tsina ha linmabay nga mga siglo; gutiayay la nga mga dagko nga balay o istruktura ha Beijing an waray bisan guti nga nasodnon nga pakahinongdanon. An Beijing in ginkikilala han iya mga palasyo, mga templo, ngan dagko nga mga bato nga bungbong ngan ganghaan. An iya mga bahandi nga arte ngan mga unibersidad in naghihimo ha syudad nga sentro han kultura ngan arte ha Tsina.
[igliwat] Mga Ngaran
It "Beijing" may kasirigngon nga "Ulohan ha Amihanan", nga amo gihapon an nahigaraan ha Sinirangan Asya kun diin an mga ulohan nga syudad in gintatawag ha sugad nga pagngaran. Sugad liwat an pagngaran ha syudad han "Nanjing, Tsina", nga may kasirigngon nga "ulohan ha salatan"; Tokyo, Hapon, ngan Đông Kinh, nga ha pagkayana amo an Hanoi, Vietnam na, ini nga duha may kasirigngon nga "ulohan ha sinirangan"; sugad liwat han Kyoto, Hapon, ngan Gyeongseong (京城; nga ha pagkayana amo an Seoul, Korea, nga duha may pagkayano nga kasirigngon nga "ulohan".
Peking an ngaran han syudad sumala han romanisasyon han mapa han kanan Tsina dangatan han surat , ngan amo gihap ini an nahigaraan nga ngaran han Beijing ha Iningles. An pulong nga Peking in nagtikang ha mga Franses nga mga misyonaryo han lumabay nga upat ka gatos nga tuig ngan nagpabilin nga kadaan nga kaluwas san-o ginliwan an tunog ha Minandarin tikang ha [kʲ] pakadto ha [tɕ] (An [tɕ] in ginsusurat ha pinyin nga j, sugad han Beijing). Gingagamit la gihap ini nga pulong ha damo nga mga yinaknan.
An kaluwas nga "Peking" in mas harani gihapon ha Finujian nga kayakan hit Amoy o Min Nan nga ginluluwas ha syudad han Xiamen, uska duungan kun diin an mga Europeo syahan nga tinmamak ha 16th siglo, samtang an "Beijing" mas harani ngan mas alagidagid ha kaluwas nga Minandarin nga yinaknan.
An syudad in makadamo kaliwani hin ngaran. Han panahon han Dinastiya Jin, an syudad in ginkilala nga Zhongdu (中都, ngan ha ilarom han Yuan Dinastiya han Mongol, gintawag ini nga Dadu (大都) ha Tsinino ngan Daidu han mga Mongol (ginngaran liwat ini nga Cambuluc ni Marco Polo sumala han mga karig-onan). Makaduha ha kasaysayan han syudad, an ngaran in ginbalyo tikang ha Beijing (Peking) ngadto Beiping (Peiping) (北平 Pinyin: Beiping; Wade-Giles: Pei-p'ing), pinulong nga may kasirigngon nga "Amihanan nga Kalinawan". Nahitabo ini syahan ha ilarom ni Emperador Hongwu han Dinastiya Ming, ngan nautro liwat han tuig 1928 ha ilarom han kagamhanan Kuomintang (KMT) han Republika han Tsina. Ha kada pagbalyo han ngaran, nga gintanggal an bahin nga may kasirigngon nga "ulohan (jing o king, Tsinino: 京) in may buot igpasabot nga an nasodnon nga ulohan in ginbalhin ngadto ha Nanjing, ha lalawigan han Jiangsu.
Yanjing (燕京; Pinyin: Yānjīng; Wade-Giles: Yen-ching) in gingagamit liwat nga impormal nga ngaran ha pagtawag han Beijing, pagpakita nga han hadton estado han Yan in aadi nahimutang han hadto nga kapanahonan han Dinastiya Zhou. Ini nga ngaran ginsubad han ngaran han Yanjing Ber sugad liwat han Unibersidad han Yenching, uska insituto han mas hitaas nga kaaradman nga gintampo ngadto ha Unibersidad han Peking.
[igliwat] Kasaysayan
[igliwat] Unhan nga kasaysayan
An uruunhan nga mga nabilin nga ginbayaan han pagukoy han mga tawo ha munisipyo han Beijing in nabilngan ha mga lungib han bukidbukid han Tul-an han Dragon harani ha baryo han Zhoukoudian ha distrito han Fangshan, kun diin nag-ukoy an mga Tawo-Peking. An mga baya han Homo erectus tikang ha mga lungib in nagpapakita nga mayda 230,000 ngadto 250,000 nga katuigan na an naglabay. An mga Paleoliticohon nga mga homo sapien in nag-ukoy didto nga mayda ginbabanabanahan nga 27,000 nga mga tuig an naglabay. May-ada na mga syudad ha palibot han Beijing han syahan nga milenyo BC, ngan an ulohan han Estado han Yan, usa ha mga kusog han Panahon han Nag-aaragway nga mga estado (473-221 BC), Ji (薊/蓟), in gintukod ha pagkayana nga Beijing.
Kahuman natumba an Yan, an sinmunod nga mga Dinastiya Qin, Han, ngan Jin in nagtukod hin mga lokal nga mga prefectura ngada nga dapit. Hadtonpanahon han pagkatumba han Han, ini in naging lingkuran han pinuno nga gerero na hi Gongsun Zan. Ha panahon han Dinastiya Tang, ini in naging ulohan ni Fanyang jiedushi, an namumunomuno nga gobernador militar ha pagkayana nga Amihanan nga Hebei nga dapit. Dinhi gintikangan an An Shi Rebelyon han tuig AD 755.
[igliwat] Butnga nga Panahon
Han tuig 936, an mas urhi nga Dinastiya Jin (936-947) han amihanan Tsina in ginhatag an dako nga bahin han iya amihanan nga katunaan, lakip hini an yana nga Beijing, nga ginhatag ha Dinastiya Khitan Liao. Han tuig 936, an Dinastiya Liao in nagtukod hin ikaduha nga ulohan nga ha pagkayana amo ini an Beijing, ngan gintawag ini nga Nanjing (an "Salatan nga Ulohan"). Han tuig 1125, an dinastiya Jurchen Jin in ginsakop an Liao, ngan han tuig 1153 ginbalhin an ira ulohan ngadto kan Liao Nanjing, ngan gintawag ini nga Zhongdu (中都), an "butnga nga ulohan." Nahamutang an Zhongdu ha pagkayana nga lugar nga pinamumutngaan han Tianningsi, tipakadto ha salatan-natondan han butnga nga Beijing. An iba nga mga gidadaani nga ginbayaan ha Beijing, sugad han Templo han Tianning, in tikang ha kapanahonan han Liao.
Ginsunog an Zhongdu han mga Mongol han tuig 1215 nga kun tawagon yana nga Aragway han Beijing. Kahuman ha tuig 1264, han pag-andam han pagsakop han ngatanan nga Tsina para makatukod han Dinastiya Yuan, hi Kublai Khan in nagdesider nga utrohon pagayad ini uruamihanan ha butnga han ulohan han Jin, ngan han tuig 1272, iya ginhimo ini nga syudad nga iya ulohan ha ngaran nga Dadu (大都, Tsinino han "dako nga ulohan"), o Daidu para han mga Mongol, nga ginbaybay nga Cambaluc o Cambuluc ha mga kasuratan ni Marco Polo. Natima pag-ayad an Dadu han tuig 1293. An pagbuot ni Kublai Khan in nagpaupay an kahimtang han syudad nga nahamutang ha amihanan nga dapit han Tsina. An kabutngaan han Dadu in nahamutang ha amihanan nga dapit han kabag-ohan nga butnga han Beijing. Mayda mga nagpabilin nga mga panahon han Yuan nga mga bungbong nga ha pagkayana natindog la gihapon, ngan ginkikiala hira nga Tucheng (土城 literal nga kasirigngon, an 'tuna nga bungbong').
[igliwat] Kapanahonan han Ming ngan Qing
Ha tuig 1368, hi Zhu Yuanzhang, kahuman pag-asoy nga hiya an syahan nga emperador han Dinastiya Ming, in nagpadara hin kasundalohan ha Dadu, nga ginkakaptan la gihapon han mga Yuan. An giuurhii nga emperador han Yuan in pumalagiw paamihanan ha Shangdu, ngan ginruba ni Zhu an mga palasyo ni Yuan ha Dadu. An syudad in ginngaran nga Beiping (北平) ha kapareho nga tuig,[23] ngan an prefectura han Shuntian (順天) in gintukod ha dapit nga palibot han syudad. Han tuig 1403, an bag-o (ngan ikatulo) nga emperador Ming - Emperador Yongle - in ginngaranan liwat ini nga syudad nga 'Beijing', ngan gindesigner an Beijing nga usa ha duduha nga mga ulohan nga na kalingit nga ha pagkahadto nga panahon nga ulohan nga Nanjing. An Beijing in napamutnga ha dako nga pag-ayad nga proyekto para han bag-o nga urokyan han Imperyo, an gindidiri nga syudad nga nahuman harani han 15 ka tuig (1406 ngadto ha 1420). Han nahuman an palasyo, hi Emperador Yongle in nagukoy didto. Tikang 1421 ngan sinmunod nga mga panahon, an Beijing, nga ginkikilala gihap nga Jingshi (京师), in naging "opisyal" nga ulohan han Dinastiya Ming, samtang, an Nanjing, naging "panduha" nala nga ulohan. Ini nga pasikaran han duduha nga ulohan (nga an Beijing mas mahinungdan), nagpadayon ha sakob han Dinastiya Ming. Napulo kag-tulo ha Napulo kag-unom nga mga emperador Ming in ginlubong ha mga maghusay nga mga lubnganan harani ha Beijing.
Han ika 15 siglo, an Beijing in nahihimo na ha pagkayana nga hitsura, ngan an panahon han Ming nga bungbong han syudad in nagserbi komo bungbong han syudad han Beijing kutob ha kabag-ohan nga panahon, kun diin ginruba ini ngan an gintukod ha pagsaliwan an ikaduha nga Dalan Libot. Gintotoohan nga an Beijing in gidadakoi nga syudad han kalibutan tikang 1425 hangtod 1650 ngan tikang 1710 ngadto ha 1825. An iba nga nakakaaghat nga mga balay nga gintukod han kapanahon han Ming amo an Templo han Kalangitan (gintindog ha 1420). Tiananmen,nga ha pagkayana amo an tigaman han estado han Kanan Katawhan Republika han Tsina ngan ginpapakita han iya tigaman, in syahan nga gintukod ha 1420, ngan makapira nga inutro pag-ayad kahuman. An kwadrado han Tiananmen, in gintukod ha 1651 ngan ginpadako han 1958. An mga heswita nahuman pag-ayad an syahan nga dapit-han-Beijing nga Singbahan Romano Katoliko ha 1652 ha Ganghaan Xuanwu, kun diin inmukoy an Italyano nga Heswita nga hi Matteo Ricci (1552-1610); an kabag-ohan nga Nantang (南堂, Salatan nga Katedral) in gintukod ha lugar nga gintindogan han orihinal nga katedral.
Natima an Ming ha tuig 1644, nga kahuman han 40 ka adlaw, kan Li Zicheng kasundalohan nga mga kablasanon, in nakuha an Beijing ngan napatalsik an goberno Ming. Han tikaharani an makusog nga kasundalohan han Manchu ha syudad, hi Li ngan iya mga sumurunod in ginbaya an syudad, ngan an resulta, an kusog han Manchu ha ilarom ni Prinsipe Dorgon, in nakuha an Beijing nga waray aragway.
Hi Prinsipe Dorgon in nagtukod han Dinastiya Qing nga naging direkta nga sumunod han Ming, ngan an Beijing in nagpabilin la gihap nga ulohan han Tsina. An mga emperador han Qing in ginpaupay an balay imperyal, pero ha kadamoan, an mga balay han Ming ngan an panngatanan nga pagkaayos in nagpabilin nga waray pagbag-o. An Beijing hinin nga panahon in ginkikilala ha ngaran nga Jingshi, nga igkasiringon nga Gemun Hecen han Manchu, an klasiko nga Tsinino nga nobela Inop han Pula nga Kwarto in nagpapadayag nga aada ha Beijing han unhan nga mga tuig han pamumuno han Qing (kataposan han mga 1600 nga katuigan).
Han ikaduha nga gyera Opyo, an mga kusog han Inglatera ngan Fransya in nakuha an syudad, ginkawatan ngan ginsunog an Palasyo han Katpaso ngan Daan nga Palasyo han Katpaso ha 1860. Ha ilarom han Ginsarabutan han Peking nga nagpatima han gyera, an mga kusog han Katundan in nagkamayda katungod hin pagtukod hin diplomatiko nga presensya ha Beijing Legation Quarter. Han tuig 1900, an Beijing in ginsudlan naliwat han mga langyawanon nga kusog para humanon an Rebelyn Boxer. An pipira nag mahinungdan nga mga balay imperyo han syudad in naruba han aragway, upod an Akademiya Hanlin ngan Palasyo han Katpaso.
[igliwat] Panahon han Republika
An Rebolusyon Xinhai han tuig 1911, nga may panuyuan nga ginsaliwan an pamumuno Qing hin uska republika, in may orihinal nga panuyuan nga pagtukod han iya ulohan ha Nanjing. Kahuman an uska hataas nga ranggo nga opisyal han Qing nga hi Yuan Shikai igpirit igpagbaya an emperador Qing ha Beijing ngan ginpasigurado an pagkadaog han rebolusyon, ginkarawat han mga rebolusyonaryo ha Nanjing hi Yuan nga maging mangulo han bag-o nga Republika han Tsina, pero namatay hiya pagkahuman han waray pa maguska tuig ha pamumuno. Kinmusog an mga rehiyonal nga pinuno-guerrero ngan an mga magkusog nga hugpo in sige la paginaragway (an gyera Zhili-Anhui, an syahan nga gyera Zhili-Fengtian, an ikaduha nga gyera Zhili-Fengtian) para makuha an ulohan ha Beijing. Kahuman han pagdaog han kanan Kuomintang (KMT) Paguswag paamihanan, nga nagpugong han mga gerero-inuno ha amihanan, an Nanjing in opisyal nga naging ulohan han Republika han Rsina ha tuig 1928, ngan an Beijing in ginliwan an ngaran nga naging Beiping (Peip'ing) (北平) ha 28 Hunyo han tuig, nga may kasirigngon nga "amihanan nga kalinawan". Han ikaduha nga gyera han Tsina ngan Hapon , an Beiping in ginsakop han Hapon han 29 Hulyo 1937, ngan ginhimo nga lingkuran han goberno probisyonal han Republika han Tsina, uska sunod-sunoran nga estado nga namumuno han mga tuminongnong nga mga Tsino ha dapit han ginsakopan han mga Hapones nga amihanan Tsina; an goberno ha kaurhian in gintampo ha masdurudako nga Wang Jingwei nga goberno nga nakabase ha Nanjing.
[igliwat] Kanan Katawhan Republika
Han 31 Enero 1949, hadton panahon han Gera Sibil han Tsina, an kusog han komunista in sinmulod ha Beijing hin waray inmato. Han 1 Oktubre han pareho nga tuig, an Partido komunista han Tsina, ha ilarom han liderato ni Mao Zedong, in nag-asoy ha Tiananmen an pagkahimo han Kanan Katawhan Republika han Tsina ngan ginbalik pagngaran an syudad ngadto ha Beijing. Han pipira nga adlaw nga nahiuna, an Chinese People;s Political Consultative Conference in nagdesider nga an Beijing in magiging ulohan han bag-o nga goberno.
Han panahon han pagtukod han Kanan Katawhan Republika, an munisipyo han Beijing in lakip la an iya kasawangan ngan mga hagrani nga dapit. An kasawangan in ginbahinbahin ngadto ha damo nga gudti nga distrito ha sulod nga ha yana amo an ikaduha nga libot nga dalan. An bungbong han Syudad han Beijing in ginruba para makaayad han ikaduha nga libot nga dalan, nga nahuman ha 1981 han pagsunod han 1982 nga plano han syudad. Adto nga dalan in syahan ha mga sagunson nga mga bag-o nga libot nga dalan nga maypanuyuan magpaagi han mga sarakayan kaysa ha mga bisikleta.
Ha pagsunod han reporma panekonomiya ni Deng Xiaoping, an mga kasawangan han Beijing in mas humaluag. An hadto nga aada ha sulod han ikaduha nga libot nga dalan ngan ikatulo nga libot nga dalan, an kasawangan han Beijing in dinmuso tubtog ha pagtukod pala nga ikalima nga libot nga dalan ngan ikaunom nga libot nga dalam, nga an damo nga dapit nga anay hagna in nahimo hin distrito han mga panimalay ngan pannegosyohan. Sumala han 2005 nga sumat han peryodiko, an kadako han pinauswag pala nga katunaan han Beijing, in usa ngan katunga nga mas halapad kaysa ha mga katunaaan han daan nga Beijing ha sulod han ikaduha nga libot nga dalan. An Wangfujing ngan Xidan in nahimo nga labi nga mauswagon nga distrito han mga papliton, samtang an Zhongguancun in naging dako nga sentro han electronika ha Tsina. Ha mga yana nga katuigan, an paguswag han Beijing in naghatag hin mga problema han urbanisasyon, sugad han mabug-at nga trapiko, malain nga kalidad han hangin, an pagkawara han makasaysayan nga mga magkaaranyaw nga distrito, an damo nga pagsulod han mga migrante tikang ha dirudilain nga rehiyon han nasod labi na kahoronan.
Han 13 Hulyo 2001, an kanasoran nga komite han Olimpiko in ginpili an Beijing, nga magpamulay han 2008 Katpaso nga Olimpiko.
[igliwat] Mga Sumpay ha Gawas
- Websayt han Goberno han Beijing (Tsinino) ngan (Iningles)
- Beijing pagtugway hit paglakat tikang ha Wikitravel
- Pangilal-an han Ekonomiya han Beijing ha HKTDC


text:
Paraguay
An Paraguay (ha Guarani: Paraguái), nga an opisyal nga pagtawag Republika han Paraguay (Kinatsila: República del Paraguay ; Guaraní: Tetã Paraguái), amo han usa han mga duduha la nga ginpalibutan hin tuna nga nasod ha Salatan nga Amerika (upod han Bolivia). Nahamutang ini han duha nga mga pangpang o dapit han Salog Paraguay ngan ginsasapitan ini han Argentina ha salatan ngan ha habagatan, han Brasil ha sidlangan ngan ha dumagsaan, ngan han Bolivia ha kanawayan. Tungod han pagkabutnga hini nga kahamutang ha Salatan nga Amerika, an nasod agsob tawagon nga Corazón de América — Kasingkasing han Amerika.[1]
[igliwat] Ngaran
An nasod gin-ngaranan tungod han Salog han Paraguay nga naagi hin pagsulog ha butnga han nasod tikang ha amihanan ngadto ha salatan. Mayda mga upat ka bersyon para han gintikangan han ngaran han salog. An literal nga kahubad tikang ha Guaraní amo an Para = ha damo nga mga kolor; Gua = tikang ha o tinatag-iyahan han o lugar; Y = tubig o salog o danaw. Ini puyde magresulta hin:
Damo nga mga kolor tikang han tubig (posible tungod han pagkita han adlaw dida han tubig o an mga pikoy ha daplin han tubig)
[igliwat] Administratibo nga pagbahinbahin
An Paraguay mayda napulo kag pito nga mga departamento ngan usa nga distrito capital. Ini, upod han ira mga kapital amo an:
- I - Concepción - (Concepción)
- II - San Pedro - (San Pedro)
- III - Cordillera - (Caacupé)
- IV - Guairá - (Villarrica)
- V - Caaguazú - (Coronel Oviedo)
- VI - Caazapá - (Caazapá)
- VII - Itapúa - (Encarnación)
- VIII - Misiones - (San Juan Bautista)
- IX - Paraguarí - (Paraguarí)
- X - Alto Paraná - (Ciudad del Este)
- XI - Central - (Areguá)
- XII - Ñeembucú - (Pilar)
- XIII - Amambay - (Pedro Juan Caballero)
- XIV - Canindeyú - (Salto del Guairá)
- XV - Presidente Hayes - (Villa Hayes)
- XVI - Alto Paraguay - (Fuerte Olimpo)
- XVII - Boquerón - (Filadelfia)
An mga departamento ginbahinbahin ngadto hin mga distrito.


text:
Provincia de Sevilla
An Sevilla usa nga probinsya han Espanya, ha katundan nga bahin han komunidad autonoma han Andalucía. Ginsasapitan ini han mga probinsya han Málaga, Cádiz, Huelva, Bajadoz, ngan Córdoba.
An kahaluag hini 14,042 ka km². An populasyon hini 1,758,720 (2002), ngan tikang hini 40% nangungukoy ha kapital nga an ngaran gihapon Sevilla, ngan an densidad hin populasyon 125.25/km² Mayda ini 105 nga munisipyo.
Kitaa an Lista han mga munisipyo ha Sevilla.
Ginsasaraoan han probinsya an Parque Nacional de Doñana upod han Probinsya han Huelva.


text:
Valdivia, Chile
An Valdivia usa nga syudad ngan comuna han Chile. Amo ini an kapital han lalawigan han Valdivia ngan han Rehiyon han Los Ríos. An kahimo han XIV Rehiyon han Los Rios (han Biyernes, 16 han Marso han 2007) nagbalhin ngadto hin usa nga rehiyon han daan nga lalawigan han Valdivia ngan naghimo hini nga syudad ngadto han kapital han rehiyon.
Nahamutang ini ha pagtapo han mga salog han Calle-Calle, Valdivia - Cau-Cau ngan han Salog Cruces nga mabibilngan hin 15 ka km tikang han Bahia han Corral. Dinhi matatad-an an sentro nga lingkoranan han Universidad Austral de Chile.


text:
Thor Heyerdahl
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Hi Thor Heyerdahl (Oktubre 6, 1914 ha Larvik, Noruega–Abril 18, 2002 ha Colla Micheri, Italya) amo in sikat-ha-kalibutan nga Norwego nga marine nga biyolohista nga may dako-in-interes ha antropolohiya, nga nakilalado tungod han Kon-Tiki nga Expedisyon nga diin nagbiyahe hiya pinaagi hin raft hin mga 4,300 ka milyas tikang ha Salatan nga America ngadto ha Tuamotu nga Kapurupod'an. Namatay hiya han Abril 18, 2002, tikang hin kanser ha utok.
[igliwat] Mga Dekorasyon ngan honoraryo nga degree
- Miyembro, Norwego nga Sanghiran han mga Siyensya (1958)
- Fellow, New York Academy of Science (1960)
- Honorary doctorate, Universidad han Oslo (1961)
- Honorary doctorate, Sanghiran Sovietika hin mga Siyensya (1962)
- Honorary doctorate of humane letters, Unibersidad Luterano Pacifico (1996)
[igliwat] Kitaa Gihapon
- Asteroid 2473 Heyerdahl gingaranan ha dungod han explorador
- Fatu Hiva: Back to Nature
- M/S Thor Heyerdahl, usa nga ferry nga ginngaran ha iya dungog (Yana M/S Vana Tallinn)
[igliwat] Mga Sumpay ha Gawas
- Kon-Tiki Museo
- Research, mga sinurat ngan in litrato
- Mga expedisyon ni Thor Heyerdahl
- An 'Tigris' nga expedisyon, upod an kan Heyerdahl protesta kontra han gyera
- Pagsaysay ni Bjornar Storfjell: Usa nga reperensya han iya kataposan nga proyekto Jakten på Odin
- Maal og minne 1, 2002 a scientific critique of his Odin project, in English
- National Geographic nga biyograpiya