text:
CEDAW
An CEDAW in pagpahaligot han Convention on the Elimination of Discrimination Against Women (kon ha Winaray: Internasyonal nga Kasabotan Matungod han Pagpoypoy han Tanan nga Porma hin Diskrimenasyon Kontra han Kababayin-an). Kinikilala komo internasyonal nga balaodnon para han katungod han kababayin-an, tinatawag gihapon ini nga “An Kombensyon han Kababayin-an” (The Women’s Convention) o, “Tratado han Nagkakaurosa nga mga Nasud (UN) bahin han Katungod han Kababayin-an”.
An CEDAW an syahan ug amo la nga tratado o, kasabotan nga may haloag ug hilarom nga pagkilala han katungod han kababayin-an, diri la ha sibilyan ug political nga larangan, kundi upod na gihapon ha ekonomiya, sosyal, cultural ngan pamilya.
Inuyonan an CEDAW han Mayorya nga Asembleya han UN dida han Desyembre 18, tui 1979--an Dekada para han Kababayin-an han Nagkakaurosa nga mga Nasud (UN Decade for Women). Pinirmahan han gobyerno han Pilipinas an CEDAW hadton Hulyo 15, 1980 ngan gin-aprobahan dida han Agosto 5, 1981.
An CEDAW an ikaduha tikang han “Kasabotan bahin han Katungod han Bata”(The Convention on the Right of the Child) nga tratado diin rinatipika (ratified) han 180 nga mga Partido nga Estado (State Party), gawas han 191 Partido nga Estado nga pumirma hini dida han Marso 2005. An nasabi nga tratado in iginpadulot dida han Setyembre 3, 1981 o, kahuman han 25 anyos hito ngada yana nga tuig 2006. Pero, gutiay la an maaram hini nga kasabotan.
Sulod
- 1 Pagkinahanglan hin Lain nga Balaodnon para han Kababayin-an
- 2 Pagbantay nga Mekanismo
- 3 Paghubad o Depinisyon han Diskriminasyon Kontra han Kababayin-an
- 4 Ha Trabaho ngan Pangempleyo
- 5 Pankabug-osan nga mga Rekomendasyon han CEDAW
- 6 Ha Politika ngan Pan-gobyernohan
- 7 Ha Pagpanganak nga Panlawas ngan Populasyon
- 8 Mga Nakabinbin nga Balaodnon
- 9 Mga balaod:
- 10 An Kababayin-an ha Rural nga mga Dapit
- 11 Ha mga Lumad nga Kababayin-an
- 12 Ha mga ‘Disable’ nga Kababayin-an
- 13 Ha Sekswal nga Oryentasyon
- 14 Ano an Gamit han CEDAW para Hadton mga Nagduduso han Katungod han Kababayin-an ug Magbabalaod?
- 15 Pagsalawad han Kaso
Pagkinahanglan hin Lain nga Balaodnon para han Kababayin-an[igliwat | edit source]
Subay han pahiuna han CEDAW, an padayon nga pagtalapas han katungod pantawo han kababayin-an in nagpapakita han kakulangan han internasyonal nga mga organisasyon-ha-pantawo-nga-katungod maghatag hin igo nga pagpanalipod ha kababayin-an.
An diskriminasyon kontra han kababayin-an in supak han prinsipyo han patas nga katungod ug pagtahod han dignidad han tawo nga nakakaulang han kanan kababayin-an partisipasyon (ha patas nga pagtratar) ha larangan han pag-uswag ngan kamurayawan.
Ano man yana kun an Gobyerno han Pilipinas Pumirma ngan Nagratipika han CEDAW?
Komo Estado nga Partido han CEDAW, kinikilala han gobyerno han Pilipinas an pagkakamay-ada diskriminasyon ug diri tupong nga pagtratar han kababayin-an dinhi ha aton katilingban ngan kinahanglan nga ini tagan hin igo nga pitad. An kada Estado nga Partido (sugad han gobyerno han Pilipinas) in may responsabilidad nga magtahod, magtuman ug magpanalipod han kanan kababayin-an katungod.
Linalaoman nga an aton gobyerno:
- Magbabaklas han mga balaod ug mga kostumbre nga nagtatalumpigos han kababayin-an.
- Magpapatuman hin mga balaod nga magsusupil han diskriminasyon ug maghahatag hin epektibo nga mekanismo diin an kababayin-an makakagsalawad hin reklamo para han tinalapas nga katungod.
- Mag-uundong han patas nga katungod han kada tagsa ha kaangayan nga pamaagi, upod an nag-engganyo-hin-partisipasyon-nga-mga-pitad nga magreresulta hin may pagpaid nga kondisyon ug desisyon.
- Maghihimo hin kinada-upat-ka-tuig nga kasayuran (report) bahin han mga pitad nga hinimo ha pagtuman han ira obligasyon ha tratado o, kasabotan.
Pagbantay nga Mekanismo[igliwat | edit source]
An Nagkakaurosa nga mga Nasud (UN) nagporma hin CEDAW Committee nga ginkokomponer hin 23 nga mga eksperto nga pinili han mga Estado nga Partido basi mag-aram han mga kasayuran o, report nga isusumite, upod an gahum magpalusad hin mga rekomendasyon nga kun diin angay ipatuman han Estado nga Partido ug maghatag hin kasayuran bahin hini. An artikulo 21 han CEDAW naghahatag han CEDAW Committee hin gahum magpalusad hin rekomendasyon. May kinaadman ini nga paghubad han mga probisyon han CEDAW alinsunod han katungod han kababayin-an ngan mga obligasyon han Estado nga Partido o, gobyerno.
Nagpupulong an mga miyembro han CEDAW Committee makaduha ha sulod hin usa ka tuig didto ha New York ngan inaadman an mga report han kada nasud ha sulod hin duha ka semana ha mga bulan han Enero ug Hulyo ha presensya han tinaglawas han mga Estado nga Partido upod an mga non-government organizations (NGOs) nga naghahatag gihapon han ira kalugaringon nga kasayuran o, report.
Paghubad o Depinisyon han Diskriminasyon Kontra han Kababayin-an[igliwat | edit source]
Ini nangangahulogan hin bisan ano nga pagpugong ,diri paglakip o, pagpasiirog kontra han kababayin-an nga binubuhat ha rason han kinatawo han usa nga persona nga nagreresulta han kadaot han pagkilala han katungod han lalaki ug babayi, ug han kawaray pulos ha batakan nga mga kagawasan han katungod han tawo ha larangan han politika, kultura, sosyal, sibil ug iba pa. (CEDAW, Artikulo 1)
Tionan-o Tinatalingoha han CEDAW nga Mapoypoy ini nga Diskriminasyon?
- Tingoha han CEDAW nga magkamay-ada ungod nga pagkatupong ha katungod an babayi ug lalaki. Ini nangangahulogan nga an Estado nga Partido o, gobyerno in ginmamandoan nga maghimo hin mga pitad nga magreresulta hin pagbabag-o ha kinabuhi han kababayin-an.
- Upod ha CEDAW an lagda han Obligasyon han Estado (State Obligation). Nangangahulogan ini nga an gobyerno may responsibilidad ngadto han kababayin-an kun diin diri pwede bali-warayon.
- Igindidiri han CEDAW an mga balaod ngan palisiya nga magbubutang han kababayin-an ha disbentaha, maano pa man an panuyoanan.
- Diri la ha pagpanalipod tikang ha mga pagtalapas han katungod han kababayin-an ha mga ahensya han gobyerno ngan mga opisyal hini, nagmamando gihapon an CEDAW ngada han Estado nga Partido o, gobyerno nga panalipdan an katungod han kababayin-an tikang ha mga pribado nga mga indibidwal ug mga grupo.
- Kinikilala han CEDAW nga an impluwensya han kultura ug tradisyon in nakakabalaong ha pagtagamtam han kababayin-an han ira mga katungod. Inaayat gihapon han CEDAW an Estado nga Partido nga bag-ohon an mga tinuohan nga nagpapaurog kontra han kababayin-an.
Diin ha aton Katilingban Natatabo ini nga Diskriminasyon ngan Tionan-o ini Binibilngan hin Solusyon han CEDAW?
Ha Trabaho ngan Pangempleyo[igliwat | edit source]
An kadamo han partisipasyon han kababayin-an ha labor force (Female Labor Force Participation Rate [FLFPR]) nagpapadayon nga pukis kompara han kadamo han partisipasyon han kalalakin-an ha labor force (Male Labor Force Participation Rate [MLFPR]) ha naglabay nga napulo ka tuig. Tikang han 1995 ngada han 2004, 56% han mga waray-bayad-nga-trabaho in kadak-an kababayin-an, samtang 64% han may-mga-sweldo-nga-nagtatrabaho in kalalakin-an. Manggud, ha mga nangengempleyo nga kababayin-an, 50% ha ira in nagtratrabaho hin may sweldo, 33% in may kalugaringon nga pakabuhi (self-employed) ngan, 17% amo an aada nagtatrabaho ha panimalay ug waray sweldo. (NSO)
Haros naman magtupong an partisipasyon han babayi ngan lalaki ha langyaw-nga-panrabaho (overseas works), pero magkaiba an ira kahimtang. Dida han 2004, aada ha 51% an ihap han mga babayi nga kaapi han mga Pilipino-nga-nagtatrabaho-ha-langyaw (Overseas Filipino Workers [OFWs]), pero an ira average monthly remittance aada la ha 57% han PhP 74, 267.00 nga average monthly remittance han mga kalalakin-an nga OFW. Ini kay an trabaho nga nangangada ha babayi, adton mga hamobo an sweldo ngan waray proteksyon. An pag-aram nga binuhat dida han 2004 nagpapakita nga katunga (55.8%) han kababayin-an an nag-aabroad para magtrabaho in diri hasa (unskilled). Samtang 27.7% han mga kalalakin-an in nagtatrabaho ha komersyo ngan iba pa nga may kalabotan hini nga trabaho, ngan 26.9% in nagtatrabaho ha mga planta, nagpapadalagan han mga makinarya o, naghuhugpong (assembles) (2004 Survey on Overseas Filipinos, NSO)
Artikulo 11 han CEDAW nagpapatapod ha kababayin-an hin katungod nga…
- Magkamay-ada patas nga pagkab-ot han trabaho, benepisyo, promosyon ngan trening.
- Baydan hin patas basi han trabaho nga ira ihahatag.
- Mapanalipdan an panlawas ug lugar nga ira gintratrabahoan.
- Makaloang matungod hin pagburod ug panganak, ngan iba pa nga serbisyo-sosyal nga diri nangangahulogan hin katanggal ha trabaho matungod hin panganak o, pag-asawa.
May balaod para han mga OFWs--“The UN Convention on the Protection of the Rights of All Migrants and Members of Their Families”, upod na gihapon an “Magna Carta for Overseas Filipino” or RA 8042 nga nagpapanalipod han waray-dokumento-nga-mga-OFWs diin pinaharohaloag an sakop han tinatawag nga illegal rectruitment nga naglalakip bisan han ira mga uropod.
An kababayin-an ha impormal nga sector in waray benepisyo ug waray proteksyon ug an ira amot ha ekonomiya in diri nauupod ha iha han GNP. An mga balaod nga nagpapanalipod han katungod han kababayin-an amo an:
- RA 6972 Day Care Law
- RA 8187 Paternity Leave Act
- RA 6725 An act Strengthening the Prohibition on Discrimination Against Women with Respect to Terms and Conditions of Employment
Mga balaod nga nagbabaton ug nagpapanalipod han impormal nga sektor:
- RA 7882 Nagpapautang ngadto han mga kababayin-an nga may gudti nga mga pakabuhi (micro & cottage business enterprises)
- RA 8289 “Magna Carta for Small Enterprises”
- RA 8425 “Nagpapahimutang han gudti nga mamurohonan komo usa nga stratihiya ha pagpoypoy han kakablasan. Katapos han tuig 2003, kaurog han usa ka milyon nga napautang hini nga mga mamurohonan in kababayin-an.
Pankabug-osan nga mga Rekomendasyon han CEDAW[igliwat | edit source]
- No.13--Patas nga pagkwenta han trabaho nga pareho an kantidad
- No.16--Magreport han mga kaso hin mga kababayin-an nagtatrabaho hin waray bayad ngan maghimo hin mga pitad nga maggagarantiya nga hira mabaydan, magkamay-ada seguridad ha sosyudad (social security) ngan iba pa nga mga benepisyo.
- No.17--Tagan hin igo nga bug-at o, balor ngan kilal-on an mga burohaton/trabaho han kababayin-an nga diri nahilalakip dida han pag-ihap han gross national product o, GNP.
Ha Politika ngan Pan-gobyernohan[igliwat | edit source]
Sumala han Commission on Election (COMELEC) nga resulta dida han Mayo 2004 nga piniliay, waray lumapos hin17% han tanan nga kababayin-an nga kinmandidato an dumaog ha pwesto nga ira dinalaganan.
- 3 nga kababayin-an han 12 nga mga senador ngan 30 nga kababayin-an han 200 nga mga kongresista
- Ha 16 nga pwesto para han Partylist, 1 an para ha kababayin-an (GABRIELA) ngan 4 an kababayin-an ha 24 nga mga tinaglawas han Partylist.
- 15 nga kababayin-an han 77 nga gobernador, 7 han 77 nga bise-gobernador, ngan 121 han 725 nga mga miyembro han Sanggunian Panlalawigan.
- 15.4% han mga mayor in kababayin-an, 13.8% in mga bise-mayor ngan 17.1% in mga konsehal
An kababayin-an an may harohataas nga voters’ turn-out o, kadamo han aktwal nga nanbutos. Damo gihapon ha ira an nadaog ha piniliay. Pero padayon an limitado nga ira partisipasyon ha politika ug pan-gobyernohan. Dida han 1998 ug 2001 nga piniliay, 20% la han nangandidato nga kababayin-an in nagdaog ha pwesto. Ha luyo han hitaas nga “success rate” o, pagkamalamposon makadaog ha pwesto, masisiring nga gutiay la gihapon an ira partisipasyon ha publiko nga sektor. Ha pagkamatuod, an gutiay nga partisipasyon han kababayin-an dida han 2004 nga piniliay nagpatik hin tigda nga paghamobo tikang han hitaas nga partisipasyon dida han 1995 nga piniliay.(COMELEC)
An balaod bahin han Partylist naghahatag ha kababayin-an hin higayon nga makaapi ha pamalaod nga himangrawon, lugaring kay an mga gin-aaro (requirements) ha nasyonal nga lebel ug an kakulangan hin impormasyon pati na gihapon ha kababayin-an an nagreresulta han kapakyas han mga partylist makadaog hin pwesto ha Kongreso. An mga organisasyon han kababayin-an in nag-aawhag ha mga partido politikal nga magkamay-ada 30% nga kababayin-an ha ira tagsa-tagsa partido, lakip na ha mga konseho diin pinipili o, tinudlok an mga miyembro.
An partisipasyon han kababayin-an ha mga hukoman in usa gihpon nga makasurobo. An Shari’a nga hukom, an espesyal nga hukoman han mga Muslim, in nagpapabilin nga kinokomponer hin kalalakin-an, labot la dida han 1996 diin mayda usa nga babayi nga hukom. Tikang dida han Marso 2005, mayda 5 nga kababayin-an han 15 nga mga mahestrado han Korte Suprema.
Bisan kun damo ha mga kababayin-an an aada ha burokrasya labi na ha teknikal nga lebel (o, second -level), daw waray nira kapas makaap-ap ngadto ha igbaw nga mga posisyon. 53% han 1.4 milyon nga magtatrabaho ha gobyerno in kababayin-an, pero kaurog (71.9%) ha ira in aada ha second-level o, teknikal nga mga posisyon. 34% han mga kababayin-an in aada ha first ngan third-level nga mga posisyon. An kababayin-an nga nagtratrabaho ha gobyerno o, burokrasya kasagaran nagkakapot han mga teknikal nga mga posisyon. An kalalakin-an kasagaran nga aada ha clerk, manager o, executive nga mga posisyon. (Civil Service Commission)
Humabobo an partisipasyon han kababayin-an ha liderato han mga komersyo nga katig-uban o, trade union. Tikang han 59.6% dida han tuig 1996 ngada han 34.2% han tuig 2000. (NCRFW)
An CEDAW nagpapatapod ha mga kababayin hin katungod nga:
- Makabotos, dumalagan ha piniliay ngan magkapot hin pampubliko nga katungdanan ha tanan nga balitang han gobyerno. (art.7)
- Makaapi ha mga non-government organizations (NGOs) ug iba pa nga katig-uban nga may kalabotan han pampubliko ug political nga kinabuhi han nasud. (art.7)
- Magkamay-ada higayon nga panaglawasan an gobyerno ha internasyonal nga mga organisasyon, katitirok o, convention. (art.8)
Ha Pagpanganak nga Panlawas ngan Populasyon[igliwat | edit source]
- Waray nasyonal nga palisiya an gobyerno bahin han pagpanganak nga panlawas o, reproductive health.
- 20.6% han mga inasaw-an nga kababayin-an in diri natatagan hin sakto ha ira panginahanglan para may lat-ang an ira pagburod o, maplano an ira pamilya. (2004 Family Planning Survey)
- Limitado nga suplay, impormasyon ug mga serbisyo nga may kalabotan han contraceptives ha mga probinsya ug syudad diin an natural nga pagplano han pamilya la an igin-uundong, o preno-promote.
- Kada usa ka oras ha Pilipinas, may-ada mga 46 nga kaso hin ilegal, tinutuyo ug delikado nga pagpunit (1999 Country Population Assessment UNFPA)
- Kada adalw, 10 nga kababayin-an in namamatay dara han panganganak (1998 NDHS)
Dida hin usa nga bag-o nga pag-aram (Family Planning Survey o, FPS), nabaroan nga aada la ha 49.3% han mga kababayin-an an nagamit hin usa nga klase contraceptive. Kaurog ha ira an nagamit han moderno nga pamaagi para diri magburod. Dinhi hini nga 49.3%, 35.1% an nagamit han moderno nga pamaagi, samtang 14.2% an natural nga pamaagi (female sterilization and calendar/rhythm). Bisan damo an iginpapasasarang nga condom ug madagmit an pagkuha hini ha mga health center, 2.1% la an nagamit hini.(2004 FPS,NSO)
Subay han National Demographic and Health Survey (NDHS), 5.6% han mga burod an diri napakita ha doktor san-o manganak, ngan 6.5% (71.8% hini ha ira tikang ha mga tay-aw nga mga lugar) an pinipili nga manganak ha bulig han partira (traditional birth attendant). 1 ha 3 nga pagpanganak (37.1%) an ha partira ngan 3 ha 5 (61.34%) nga mga burod pinilipi an manganak ha ira panimalay.(2003 NDHS,NSO)
Hasta ngada han Setyembre 2005, an Department of Health (DOH) nakagpatik hin 2,354 nga kaso hin HIV Ab Seropositives tikang dida han 1984 nga mga datos. Dinhi hini nga mga kaso, 862 an kababayin-an. Ha tanan nga kaso hin HIV, 702 an hinog nga kaso hin AIDS.
An CEDAW la an nagdidig-on ngan nagduduso han katungod han kababayin-an nga makakab-ot han panlawas nga mga serbisyo, upod na an pamaagi ha pagplano han pamilya (Family Planning Methods).
An CEDAW nagpapatapod ha mga kababayin hin katungod nga:
- Makakab-ot han komprehensibo nga serbisyo ha panlawas, upod na an pagplano han pamilya (art.12)
- Makagbuot han kadamo han iya anak ug han lat-ang han panganganak (art.16)
- Pagsaroan an mga responsabilidad komo kag-anak (art.5,16)
- Pankabug-osan nga Rekomendasyon No. 15--Likayan an ano man nga klase hin diskriminasyon ha mga stratehiya pagpoypoy han AIDS
Mga Nakabinbin nga Balaodnon[igliwat | edit source]
An HB 3773 Responsible Parenthood and Population Management Act diin ginpapatamakan an obligasyon han lokal ngan nasyonal nga gobyerno maghatag han mga batikan nga panginahanglan sugad han serbisyo ha panlawas, pagpanganak nga panlawas o, reproductive health (RH) ngan pagplano han pamilya o, family planning(FP). Upod dinhi an pagsirot han mga opisyal nga magdidiri o, mabalabag ha paghatag han legal, ngan talwas nga serbisyo ha reproductive health (RH) pati na gihapon an ha FP. An duha-nga-anak-ha-kada-pamilya, an ideyal nga kadako han pamilya, in diri iginmamando.
Pandarahog ngan ‘Trafficking’ han Kababayin-an ug mga Kabataan Iba-iba an trend han kadamo han kaso hin pandarahog ha kababayin-an o, violence against women (VAW) sumala han mga ahensya han gobyerno. An kadamo han kaso han pandarahog ha kababayin-an in humitaas makapito ka beses, tikang han 1,100 nga kaso dida han 1996 ngadto ha 7,383 nga kaso dida han 2001. Pero, an DSWD (Department of Social Welfare & Development) nagsayod nga mayda paghamobo ha kaso ha pandarahog han kababayin-an tikang dida han 1999.
An duha nga rekord han DSWD ngan han kanan polisya nagpapakita nga an pagkastigo ngan paglugos an kasagran nga klase hin pandarahog ha kababayin-an o, VAW.
- 6 ha 10 nga ginlulugos han ira mga kauropdan nagsumat nga an ira nanay in kinakastigo han ira amay.
- 9 ha 10 nga kababayin-an nga kinakastigo in nakakaeksperyensya hin panlugos tikang ha ira mga bana.
- 6 ha 10 nga kinagastigo nga kababatin-an in kinakastigo dida hiton ira pagburόd (tikang pipira nga VAW stadistika tikang ha Women’s Crisis Center 1995-98 nga ginhatag nga pananglitan dida han Philippine NGO Beijing +10 report)
An may kalabotan ha pag-abroad nga VAW in usa nga mabug-at nga problema han Pilipinas dara han ha pagkamay-ada niya damo nga magtatrabaho ha langyaw o, OFWs. Tikang han 1993 ngadto han 2002, may-ada 1, 013 nga kaso hin human trafficking nga nahipatik. An Kanlungan, usa nga NGO nga nagkokopkop han kababayin-an, nagpatik hin 32 nga kaso hin human trafficking upod han 170 nga mga kaso nga ginserbihan hini dida han 2004.
An CEDAW nagpapatapod ha mga kababayin hin katungod nga:
- Mahigawas ha tanan nga klase hin pandarahog--pisikal, sekwal, emosyonal, mental ngan ekonomiko. (art.6)
- Mahigawas ha tanan nga klase hin trafficking ug ha prostitosyon.
- Pankabug-osan nga Rekomendasyon No. 12 ngan No. 19--Ireport an mga balaod ha pagpanalipod han katungod han kababayin-an nga aada iginpapatuman upod an mga serbisyo hini nga iginhahatag.
Resolusyon gawas han napulo-ka-tuig-nga-pag-aram han Beijing Declaration and Platform of Action--poypoyon an tanan nga “pagbaligya” han kababayin-an, igdiri an pagkomersyo han tawo ngan maghimo hin mga pitad nga naglalakip hin bilateral ug multilateral nga pagbinuligay o, cooperation.
Mga balaod:[igliwat | edit source]
- RA 7877 Anti-Sexual Harassment Law
- RA 8353 Anti-Rape Law--pagpaburobug-at han kaso nga panlugos komo usa nga kremin kontra ha usa nga tawo; pinaharohaloag an buot sidngon han “rape” o, paglugos.
- RA 8505 Rape Victim Assistance Act
- RA 6955 Anti-Mail Order Bride Law
- RA 9262 Anti-Violence Against Women and Children Law
- RA 9208 Anti-Trafficking in Persons Act
An Kababayin-an ha Rural nga mga Dapit[igliwat | edit source]
Usa ha kada upat nga kababayin-an nga naedad hin 15 ngada ha 24 in nagbuburod, ngan sugad han iba nga mga kababayin-an ha rural, nagtitikang ini nga mga kababayin-an nga naedad 15-24 ha kablas nga mga pamilya ngan nakaswela ha elementarya.( NDHS, 2003)
An Artikulo 14 para gud la han mga kababayin-an ha rural nga mga dapit, agud masiguro nga hira makaapi ug makakabenipisyo dida han pagpadukwag han mga rural nga lugar. An CEDAW nagpapatapod ha mga kababayin hin katungod nga:
- Makaapi ha pagplano ngan pagpatuman han pagpadukwag han ira komunidad
- Makakab-ot han komprehensibo nga serbisyo ha panlawas, upod na an pagplano han pamilya
- Direkta nga makabenepisyo tikang han mga social security nga mga programa
- Edukasyon(pormal ug di-promal), mga trening,ug functional literacy
- Magkamay-ada patas nga higayon ha mga ekonomiya nga oportunidad, pautang, panmerkado nga pasilidad o, marketing facilities, kaangayan nga teknolohiya, ngan tupong nga pagtratar ha reporma han tuna.
- Igo nga panimalay, poy-anan, sanitasyon, suplay hin tubig ug kuryente, transportasyon ngan komunikasyon
Ha mga Lumad nga Kababayin-an[igliwat | edit source]
Kinahanglan nga padukwagon ug ipahiuli an mga lugar diin natatabo an lantogi han military ngan mga rebelde. Upod na gihapon an paghisama han mga Moros ug mga lumad ha kabug-osan han sosyudad.(Situational Analysis of the Philippine Population, UNFPA 2005)
An mga lumad ngan Muslim ha Mindanao an pinakaapektado hin kakablasan--sosyo-ekonomiko nga marginalisasyon,kulang nga serbisyo ha panguna nga panginahanglan, ug kulang nga hibaro. Matungod han makusog nga impluwensya han tradisyonal nga kultura, an kababayin-an in dugang nga nagkukuri. Samtang ha dapit han Cordillera, usa han lilima nga pinakakablas nga rehiyon ha Pilipinas, an kababayin-an ha ira an dugang nga nagkukuri.
An Artikulo 14 han CEDAW nagpapatapod han mga katungod han lumad nga kababayin-an, upod na gihapon an katungod nga panalipdan an ira kultura ug tuna nga tikang pa han ira ginikanan.
Resolusyon gawas han napulo-ka-tuig-nga-pag-aram han Beijing Declaration and Platform of Action:
- Paningkamutan han gobyerno nga magkamay-ada igo ngan epektibo nga partisipasyon an mga lumad nga kababayin-an ha pagpatuman, pag-alinsusunod ngan pag-inaw-inaw han PFA ngan MDGs.
- Magtawag ha gobyerno ug mga sangay nga ahensiya hini, upod an pribado nga sector ngan “civil society”, nga maghimo hin mga pitad basi masiguro an igo nga partisipasyon han mga lumad nga kababayin-an ha tanan nga aspeto han sosyudad
Ha mga ‘Disable’ nga Kababayin-an[igliwat | edit source]
Dida han 2000 Population Census han NSO, mga 942,098 nga kababayin-an an nahapatik nga nag-aantos hin usa ngada ha duha ka klase hin kabalda (disability), hirohitaas hin 2.5% tikang han 1995 nga survey. An may mga disability nga kababayin-an in durodamo (50.2%) kompara han mga kalalakin-an (49.8%). Kabaliktaran dida han tuig 1995 nga nahapatik diin 51% nga mga kalalakin-an an may disability. Damo nga kababayin-an an nag-aantos hin kabuta, kaharap ug kabungol. Ini hira nga kababayin-an nag-aantos makaduha hin diskriminasyon dara han ira kahimtang. (NCRFW)
An CEDAW, sugad han pagpatapod hin mga katungod ha mga normal nga kababayin-an, naggagarantiya gihapon hin sugad nga mga katungod hadton may mga balatian o, disability sugad pananglitan han espesyal nga mga inprastraktura---sugad han pagbutang hin mga rampa ug kalisyas para han may mga disability ha mga pampubliko nga mga establisimento.
Pankabug-osan nga mga Rekomendasyon No. 18-- Nga an gobyerno (State Party) maglakip han kahimtang han mga may disability dida hiton ira report, upod na gihapon an mga pitad nga hinimo para masolusyonan an ira tagsa-tagsa nga kabutangan, lakip han espesyal nga pitad para masiguro nga patas nira nga makakab-ot an edukasyon, trabaho, serbisyo ha panlawas ug serbisyo sosyal ngan tinguhaon nga hira makakapaangbit ha pagpadukwag han tanan nga aspeto han kinabuhi.
Ha Sekswal nga Oryentasyon[igliwat | edit source]
An mga homosexual in diri tinutugotan han balaod nga makasal. Dara hini, diri hira nakakatagamtam han ira sosyal ug legal nga mga katungod, sugad han katungod nga pinupolsan hin inasaw-an---an maghablos (adopt), magtag-iya hin propyudad, erensiyales, pasigurohan o, insurance ug iba pa nga mga membership claims.
Waray balaod nga nagpapanalipod han katungod han mga tawo nga natitiyopi matungod han ira sekswal nga oryentasyon. (ISSA, 2004 Sexual and Reproductive Health and Rights, Reference for Advocacy in the Philippines)
An Artikulo 3 han CEDAW nagpapatapod han panguna ug batakan nga kagawasan ug katungod han tawo
- An Artikulo 5 han CEDAW naghihingaday bahin han pagpoypoy han mga nabatasanan nga mga tinuohan--sugad pananglitan han pagtuo nga harangdon an lalaki ug ubos an babayi--diin natitiyopi an an usa nga tawo basi haa iya sekswal nga oryentasyon
- Artikulo 16 An kababayin-an ngan kalalakin-an may tupong nga katungod ug responsabilidad ha pamilya ug ha kamag-asawa.
- Artikulo 6 Naghahatag ha usa nga tawo hin katungod nga mahagawas ha tanan nga klase hin pandarahog---pisikal, sekswal, emosyonal o, ekonomiko man.
An Kababayin-an ha mga Pag-awayan An pinakadako ng epekto han gyera ha kababayin-an amo an pagkawara han ira panginabuhi, upod an duro nga ugmad, sekswal nga pangabuso, pagkabungkag han mga tradisyonal ngan sosyal nga relasyon ug istruktura, upod han kabungkag han mga katig-uban han kababayin-an ha lokal nga lebel. (NCRFW tuig 1993 nga pag-aram)
Tikang dida han 1980 ngada han 1999, an Human Rights Commission nagpatik hin mga 100 nga kaso hin VAW ha butnga han gyera ha Rehiyon 2, 6 ngan 9. Aada ha mga 135,000 ngada ha 150,000 nga sibilyan, kaurog ha ira kababayin-an, an napupugos nga bumaya ha ira mga panimalay ug komunidad basi mag-ukoy ha mga evacuaton centers dara han popsilay ha ira lugar sumala han mga datos nga nakuha dida han Enero ngada han Nobyemre tuig 2001. (NCRFW)
An kababayin-an nga mga lumad, Moro ngan Kristiyano an nangunguna nga makab-ot an kamurayawan ha Mindanao dara kay hira mismo upod han ira mga kabataan an numero uno nga apektado hini nga kasamok.
Artikulo 6 Nagpapatapod ha usa nga tawo hin katungod nga mahagawas ha tanan nga klase hin pandarahog---pisikal, sekswal, emosyonal o, ekonomiko man.
- Deklarasyon bahin han Pagpanalipod han Kababayin-an ug Kabataan nga Aada ha Kakurian ngan Pag-awayan (Deaclaration on the Protection of Women and Children in Emergencies and Armed Conflict)
Mga Katungod nga Iginpapatapod han CEDAW
- Katungod nga makatagamtam hin dekalidad nga edukasyon (artikulo 10 & 14)
- Katungod nga makatagamtam han tanan nga serbisyo panlawas, upod han pagplano han pamilya (artikulo 11, 12 & 14)
- Katungod nga makatagamtam ha mga pautang ug iba pa nga mga bulig-pinansyal (artikulo 13 & 14)
- Katungod makaapi ha mga liaw-libang, paugnat ha kusog ug mga kultural nga aktibidad (artikulo 10, 13, & 14)
- Katungod makagbuot han kadamo han iya anak ug han lat-ang han panganganak (art.16)
- Katungod pagsaroan an mga responsabilidad ha pagkakag-anak (art.5,16)
- Katungod magkamay-ada patas nga higayon pagkab-ot hin trabaho, benepisyo, sosyal nga proteksyon. (art. 11 & 14)
- Katungod baydan hin patas basi han trabaho nga ira ihahatag.(art.11)
- Katungod nga mahigawas ha tanan nga klase hin pandarahog---pisikal, sekswal, emosyonal o, ekonomiko man.(art.6)
- Katungod nga mahigawas ha panguripon ug prostitosyon.(art.6)
- Katungod nga makabotos, dumalagan ha piniliay ngan magkapot hin pampubliko nga katungdanan ha tanan nga balitang han gobyerno. (art.7)
- Katungod nga mapanaglawasan an gobyerno ha internasyonal nga mga organisasyon, katitirok o, convention. (art.8)
- Katungod makakuha ngan makagbalyo hin citizenship ug magpabilin ha usa nga nasud. (art.9)
Para makakuha han bug-os nga kopya han CEDAW, kadtoa an www.un.org/womenwatch/daw/cedaw/text/econvention.htm
Ano an Gamit han CEDAW para Hadton mga Nagduduso han Katungod han Kababayin-an ug Magbabalaod?[igliwat | edit source]
- Tagpahanumdom han obligasyon han gobyerno dida ha mga pag-awhag kun may mga pagbabalyo ha mga palisiya ug mga balaod pan-ekonomiya ngan sosyal.
- Argumento ha mga kaso ha sakob han nasud---diin an ano man nga lokal ug nasyonal nga balaod in angay nga hubaron subay han mga prinsipyo han katungod han tawo nga kinikilala ha langyaw ug han iba-iba nga mga nasud.
- An mga mga katungod ug mga tinguha an nagigin basihan pagtirotimbang han mga palisiya, pagkamalamposon han mga pagpadukwag nga proyekto o, ha paghimo han kasayoran (report) nga isusumite ha CEDAW Committee.
- Komo basihan ha paghatag hin gahum ha kababayin-an, mga aktibista, mga huwes, mga abogado, polis, medya ngan publiko pinaagi hin pagtutudo han mga katungod han tawo.
Kun Mapakyas an Tanan nga mga Pamaagi, Aada an Sinisiring nga “Opsyonal nga Protokol ha CEDAW” (Optional Protocol to CEDAW o, OP-CEDAW) Kun tanan nga pamaagi nga subay han balaod pati na an ha gobyerno, dinangpan na hin us nga babayi, pero pakyas la gihapon hiya, pwede hiya makapangaro hin hustisya ha internasyonal nga lebel pinaagi han Opsyonal nga Protokol ha CEDAW ( OP-CEDAW).
Ginkaaburoyonan an OP-CEDAW dida han Oktobre 6, 1999 ngan iginpadulot dida han Desyembre 22, 2000. Pinirmahan han gobyerno han Pilipinas an OP-CEDAW dida han Marso 21, 2001 ngan inaprobahan han Kongreso dida han Nobyembre 12, 2003.
Tikang dida han Setyembre 2005, mayda 72 nga Estado nga Partido an umoyon ha Opsyonal nga Protokol ha CEDAW, gawas han 180 nga tumangdo han CEDAW. An OP-CEDAW in opsyonal ngan abri para la han mga Estado nga Partido nga pumirma han CEDAW.
Tionan-o an Opsyonal nga Protokol ha CEDAW Nadalagan? Mayda duduha nga mekanismo:
1. An ipinapaagi hin surat (Communications Procedure)-- an usa nga indibidwal o, grupo nagsusumite hin petisyon diretso ngadto ha CEDAW Committee.
2. An panginsayod (The Inquiry Procedure)--nag-iimbetigar an CEDAW Committee han mabug-at o, sistematiko nga pangabuso han katungod han kababayin-an ha mga miyembro nga nasud.
Pagsalawad han Kaso[igliwat | edit source]
Committee on the elimination of Discrimination Against Women C/o UN Division for the Advancement of Women Department of Economics and Social Affairs, United Nations Secretariat, 2 United Nations Plaza, DC 2/12th floor, New York, NY 10017 USA Fax: 1-212-963-3463
Para han lagda ngan pamaagi ha pagsalawad hin kaso, kadtoa an www.un.org/womenwatch/daw/cedaw/indexhtml


c: text/html

text:
Aragón
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Kinatsila nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An Aragón usa nga komunidad autonoma han Espanya, nga tikang han ginhadi-an ha kaagi nga amo gihapon an ngaran ngan han butnga nga tramo han siong han Ebro. Ini nahamutang ha amihanan ngan ginsasapitan ini han Fransya ngan han mga komunidad autonoma han Castilla-La Mancha, Castilla y León, Cataluña, La Rioja, Navarra ngan Comunidad Valenciana. Ginkilala ini dida han Estatuto han autonomiya hini nga usa nga nasyonalidad ha kaagi.
An Ginhadi-an han Aragón upod han Kondado han Barcelona (Cataluña), an Ginhadi-an han Valencia ngan an Ginhadi-an han Mallorca amo an api han Korona han Aragón ha kaagi. Tikang han 1978 usa ini nga komunidad autonoma nga espanyola, nga nahimo tikang han mga probinsya han Huesca, Teruel ngan Zaragoza, ngan mayda 32 nga mga comarca nga usa nga delimitasyon hin comarca. An kapital hini amo an syudad han Zaragoza. An 23 han Abril ginsasaorog an fiesta ni San Jorge, adlaw han Aragón.
Tikang han 2 han Agosto han 1999, hi Marcelino Iglesias Ricou (PSOE) amo an presidente autonomiko han Aragón upod hin koalisyon han PAR (Partido Aragonés).

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Polonya
An Polonya (ha Kinatsila: Polonia, ha Iningles: Poland, ha Polako: Polska) usa nga nasod nga nahamutang ha Butnga nga Europa, ha butnga han Alemanya ha katundan, han Republika Tseka ngan Eslovakya ha salatan, Ukranya ngan Bielorrusya ha sinirangan, ngan han Dagat Baltic, Lituanya, ngan Rusya (pinaagi han Kaliningrad Oblast exclave) ha amihanan. Iton Polonya nagsasaro hin katubtoban ha kadagatan upod han Dinamarka ha Dagat Baltic. Warsovya an kapital han nasod. An Polonya nagin api han Unyon Europeo tikang han Mayo 1 2004.
An estado Polako gintukod hin sobra 1,000 ka tuig hadto ha ilarom han Dinastiya Piast, ngan nakaabot han bulawanon nga panahon dida han harani han kataposan han ika-16 nga siglo ha ilarom han Dinastiya Jagielloniano, han panahon nga an Polonya usa han mga gidako-i, girikohi, ngan pinakagamhanan nga mga nasod ha Europa. Han 1791 an Sejm han Polako-Lituano nga Mankomunidad nagpailarom han Batakan-Balaod han Mayo 3 o Konstitusyon han Mayo 3, an syahan nga moderno nga nakodipikar nga konstitusyon, ngan ikaduha ha kalibotan sunod han Konstitusyon han Estados Unidos. Waray la mag-iha nga nagsunod, an nasod nawara katapos han pagbahin-bahin hini han mga hagrani nga nasod nga amo an Rusya, Austrya, ngan Prusya. Nahibalik an paglugaring hini dida han 1918 han pagkatapos han Syahan nga Pankalibotan nga Gyera komo an Ikaduha nga Republika Polaka. Pagkatapos han Ikaduha nga Pankalibotan nga Gyera nahimo ini nga komunista nga satellite nga estado han Unyon Sovietika nga tinatawag nga Republika han Katawhan han Polonya. Han 1989 an syahan nga gawasnon-hin-bahin nga mga pinili-ay han kaagi han Polonya katapos han Gyera Pankalibotan II nagtapos han Solidaridad (Solidarność) nga pakigbisog para hin kagawasan ngan nagresulta han kapirde han mga namumuno nga komunista han Polonya. An yana nga Ikatulo nga Republika Polaka gintukod, ngan ginsundan pagkatapos hin pira ka tuig han pagsurat hin bag-o nga konstitusyon dida han 1997. Han 1999 an Polonya nag-accede ha NATO, ngan han 2004 inmapi ini han Unyon Europeo.
Ha opisyal nga pagtawag, iton nasod kilalado nga Republika han Polonya, ha Polako Rzeczpospolita Polska. An pulong nga Rzeczpospolita amo an ngaran ha kaagi ngan kasaysayan nga padayon an paggamit tikang han ika-16 nga siglo dida han Polako-Lithuanian nga Mancomunidad, nga usa nga pinili-ay nga monarkiya. An pulong nga Rzeczpospolita puyde mangahulogan nga "mancomunidad" o commonwealth o puyde gihapon "republika", samtang an kahubad ngadto ha Polako han pulong nga "republika", republika. Dida han pamuno han komunista tikang han 1952 tubtob 1989 an opisyal nga ngaran han nasod amo an Republika han Katawhan han Polonya (Polska Rzeczpospolita Ludowa), nga amo la an panahon nga waray gamita an opisyal nga pagtawag tikang ha kaagi ngan kasaysayan.
Pinanbasaran[igliwat | edit source]
Mga sumpay ha gawas[igliwat | edit source]
- Pasalida (aada-ha-linya)
- Animated history of Poland, (PARP, Expo 2010 Shanghai China) ha YouTube<
- Borders of Poland, AD. 990–2008 ha YouTube<
- Poland under German occupation 1939–1945 ha YouTube<
- Kasahiran
- Poland.gov.en – Polish national portal
- Polish Information
- Ministry of Foreign Affairs
- Chief of State and Cabinet Members
- Poland entry at The World Factbook
- Poland at UCB Libraries GovPubs
- History of Ancient Poland
- Polonya at the Open Directory Project
- Poland profile from the BBC News
- Poland OECD
- Poland EU
- Poland Encyclopædia Britannica entry
- Wikimedia Atlas of Poland
- Datos Heyograpiko nga may pagkahisumpay han Polonya ha OpenStreetMap
- Key Development Forecasts for Poland from International Futures
- Kultura
- Biyahe
- Poland's Official Travel Website
- About Poland
- Photos from Poland
- Poland Travel Guide - An English language tourist site on Poland


text:
An Syudad han Baguio (ha Ilokano: Ciudad ti Baguio) usa nga syahan nga klase nga urbanisado hin duro nga syudad ha amihanan nga Luzon han Pilipinas. Gintukod an Syudad han Baguio han mga Amerikano han 1900 ha nahamutangan hin Ibaloi nga baranggay nga an ngaran Kafagway. Ginpili an Syudad han Baguio han Philippine Commission nga amo an Summer Capital han Pilipinas dida han Hunyo 1, 1903 ngan gin-incorporar ini nga syudad han Philippine Assembly dida han Septyembre 1, 1909. Mayda mansyon hin presidente, pati gihapon mga opisina han korte suprema ngan balaodnon (lehislatura) ha Baguio. An Baguio amo an lingkoranan han gobyerno han Administratibo nga Rehiyon han Cordillera. An ngaran han syudad tikang han pulong nga bagiw ha Ibaloi, an lumad nga yinaknan han Rehiyon han Benguet.
Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 252,386 ka tawo ha 52,302 nga mga panimalay.


text:
Maripipi
An Maripipi usa nga ikalima nga klase nga bungto ha lalawigan han Biliran ha Sinirangan nga Kabisay-an nga rehiyon ha Pilipinas. Ini nga bungto usa nga isla-nga-bungto ngan amo la ini an isla-nga-bungto han lalawigan.
Binisaya nga Winaray an lumad nga yinaknan han Maripipi. Amo ini an pinaka-katundan nga bungto han probinsya nga Winaray an lumad nga yinaknan. Sumala han 2000 census, an populasyon hini 8,319 ka tawo ha 1,562 nga panimalay.
Barangays[igliwat | edit source]
An Maripipi mayda napulo kag lima (15) nga baranggay.
- Agutay
- Banlas
- Bato
- Binalayan West
- Binalayan East
- Burabod
- Calbani
- Canduhao
- Casibang
- Danao
- Ol-og
- Binongto-an (Poblacion Norte)
- Ermita (Poblacion Sur)
- Trabugan
- Viga


text:
Camarines Norte
An Camarines Norte usa nga probinsya han Pilipinas nga nahamutang ha Bicol nga Rehiyon ha Luzon. An kapital hini amo an Daet ngan an lalawigan sapit han Quezon ha katundan ngan han Camarines Sur ha salatan.
Demograpiko[igliwat | edit source]
An Camarines Norte mayda populasyon nga 458,840, nga amo nga ini an ika-37 nga pinakadako hin populasyon han nasod. An mga yinaknan dinhe amo an Bikol ngan han Tinag-alog.
Heyograpiya[igliwat | edit source]
Politikal[igliwat | edit source]
An Camarines Norte ginbahin ngadto hin napulo kag duha (12) nga mga bungto.


text:
País Vasco
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Kinatsila nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An País Vasco o Euskadi (ha literal nga Winaray: Vasco nga Nasod) usa nga komunidad autonoma han Espanya. Nahamutang ini ha ligid nga dumagsaan nga dapit han Espanya. Ginsasapitan an País Vasco ha amihanan han Dagat Cantábrico ngan Fransya, han La Rioja ha salatan, han Cantabria ngan Castilla y León ha katundan ngan han Navarra ha sidlangan. Lakip hini an mga probinsya han Álava, Guipúzcoa ngan Vizcaya ngan mayda ini 251 ka munisipyo: Álava 51, Guipúzcoa 88 ngan Vizcaya 112. An kapital han komunidad autonoma amo an syudad han Vitoria (ha Vascongado: Gasteiz) ha lalawigan han Álava.


text: 1Han naglabay nga panahon nagyakan an Dyos ngadto han aton mga kaapoy-apoyan pinaagi han mga manaragna ha makadamo ug magkalainlain nga mga paagi. 2Kundi hini nga kataposan nga mga adlaw nagyakan hiya ha aton pinaagi han iya Anak. Pinaagi han Anak ginhimo han Dyos an kalibutan, ngan hiya an ginpili han Dyos nga magtatag-iya han ngatanan nga mga butang. 3Usa hiya nga sulhog han kapawa han kanan Dyos himaya; amo hiya an hingpit nga ladawan han kanan Dyos kalugaringon nga kinaiya, ngan hiya an nagdudumara han bug-os nga kalibutan pinaagi han iya makagarahum nga pulong. Katapos niya linisi an mga tawo han ira mga sala, linmingkod hiya didto ha langit ha tuo han Dyos, an Makagarahum han Ngatanan. 4Ginhimo an Anak nga larulabaw gud kay han mga anghel, sugad nga larulabaw gud an ngaran nga iginhatag ha iya han Dyos kay han ira mga ngaran. 5Kay waray gud magsiring an Dyos ha bisan usa han iya mga anghel, “Ikaw an akon Anak; nagin Amay mo ako yana nga adlaw.” Waray man magsiring an Dyos ha bisan hin-o nga anghel, “Magigin Amay ako niya, ngan magigin Anak ko hiya.” 6Han harapit na ipadara han Dyos an iya suhag nganhi ha kalibutan, nagsiring hiya, “Kinahanglan magsingba ha iya an ngatnan nga mga anghel han Dyos.” 7Amo ini an ginsiring han Dyos hiunong han mga anghel: “Ginhihimo han Dyos sugad hin mga hangin an iya mga anghel, ngan sugad hin mga laga hin kalayo an iya mga surugoon.” 8Kundi mahitungod han Anak, nagsiring an Dyos: “Magpapadayon han kagihaponan an imo trono, O Dyos! Naghahadi ka han imo mga tawo pinaagi hin katadongan. 9Nalilipay ka han matadong ngan nagdudumot ka han maraot, sanglit ginpili ka han Dyos, an imo Dyos, ngan ginlipay ka hin kadungganan nga labaw pa gud han iginhatag ha imo mga kaupod.” 10Nagsiring pa an Dyos, “Ikaw, Ginoo, ha tinikangan, an naghimo han tuna ngan pinaagi han imo kalugaringon nga mga kamot ginhimo mo an kalangitan. 11Maaanaw hira ngatanan, kundi magpapabilin ka; madadaan hira ngatanan sugad hin mga panapton. 12Lulukoton mo hira sugad hin bado, ngan pagliliwanan hira sugad hin mga panapton. Kundi dayuday amo ka gud la gihapon ngan an imo kinabuhi waray kataposan.” 13Waray gud magsiring an Dyos ha bisan hin-o han iya mga anghel: “Lingkod didi ha akon tuo, tubtob nga mahimutang ko an imo mga kaaway nga taramakan ha ilarom han imo mga tiil.” 14Sanglit ano man ngay-an an mga anghel? Mga espiritu hira ngatanan nga nag-aalagad han Dyos, ngan ginpadara niya hin pagbulig hadton mga makarawat han katalwasan.


text:
Firdawsi
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Hi Hakīm Abol-Qāsem Ferdawsī Ṭūsī (Persiano: حکیم ابوالقاسم فردوسی طوسی ) nga kaurugan gihapon ginbabalhin-hin-kasurat nga Ferdowsi-ye Tusi, kilalado gihapon nga Firdawsi (nga puyde gihapon igsurat nga Firdausi, Firdousi, Ferdosi o Ferdusi) (935–1020) amo an sinisiring nga pinakaharangdon nga Persiano nga maniniday. Hiya an nagsurat han Shāhnāma, an nasodnon nga epico han Persia (an yana nga Iran).


text:
Zamboanga del Sur
An Zamboanga del Sur usa nga probinsya han Pilipinas nga nahamutang ha Peninsula han Zamboanga nga rehiyon ha Mindanao. An kapital hini amo an Syudad han Pagadian ngan an probinsya ginsasapitan han Zamboanga del Norte ha amihanan, Zamboanga Sibugay ha katundan, Misamis Occidental ha dumagsaan o amihanan-sidlangan, ngan Lanao del Norte ha sidlangan. Ha salatan amo an Golfo Moro.
2000 nga census—1,437,941 (ika-16 nga gidako-i)
Densidad—290 ha tagsa km² (ika-23 nga gihataasi)
Mga Dagko nga Syudad—1
Mga Komponent nga Syudad—1
Mga Bungto—26
Mga Baranggay—779
Mga Distrito ha Kongreso—2, dugang han distrito han Syudad han Zamboanga.
Sulod
Katawhan ngan Kultura[igliwat | edit source]
Ekonomiya[igliwat | edit source]
Heyograpiya[igliwat | edit source]
Politikal[igliwat | edit source]
An Zamboanga del Sur ginbahin ngadto hin karuhaan kag unom (26) nga mga bungto ngan duha (2) nga syudad.
An Syudad han Zamboanga mayda autonomo tikang han probinsya ngan an kahisakop hini diri duro. An mga nangungukoy han syudad diri nabotos para han mga opisyales han probinsya ngan mayda nira kalugaringon nga representante ha Kongreso han Pilipinas.


text:
Eastern Samar
An Eastern Samar (Winaray: Sidlangan nga Samar o Sinirangan nga Samar) usa nga lalawigan o probinsya ha Pilipinas nga nahimutangan ha rehiyon han Sinirangan nga Kabisay-an ha Kabisay-an. An Syudad han Borongan amo an kapital han probinsya. An lalawigan nahamutangan ha sinirangan nga dapit han isla han Samar. Ha amihanan han probinsya amo an lalawigan han Northern Samar ngan ha katundan, an probinsya han Samar. It Eastern Samar naatubang han Dagat Pilipinhon ha Kalawdan Pacifico ha sidlangan, ug an Golfo han Leyte ha salatan.
Sulod
Katawhan ngan Kultura[igliwat | edit source]
Winaray nga Binisaya an lumad nga yinaknan ha Eastern Samar
Ekonomiya[igliwat | edit source]
Heyograpiya[igliwat | edit source]
Politikal[igliwat | edit source]
An Eastern Samar mayda karuhaan kag duha (23) nga mga bungto.
Pisikal[igliwat | edit source]
Kasaysayan[igliwat | edit source]
Kitaa Gihapon[igliwat | edit source]
Mga Sumpay ha Gawas[igliwat | edit source]
- Opisyal nga Websayt han Eastern Samar
- Pakli han Ahensya Impormasyon Pilipinhon (Philippine Information Agency) mahitungod han Eastern Samar
- Estehanon 101
- Eastern Samar
- Samarnews.com nga Websayt


text:
Ilocos Norte
An Ilocos Norte (literal nga Winaray: Amihan nga Ilocos) usa nga probinsya han Pilipinas nga nahamutangan ha Ilocos nga Rehiyon ha Luzon. An kapital hini amo an Syudad han Laoag ngan nahamutangan ini ha kanawayon o amihanan-katundan nga pag-ultan han isla han Luzon, nasapit han Cagayan ngan Apayao ha sinirangan, ngan Abra ngan Ilocos Sur ha salatan. An Ilocos Norte naatubang han Dagat Salatan Tsina ha katundan ngan an Estrecho han Luzon ha amihanan.
An Ilocos Norte kilalado nga amo an lugar nga natawhan ni kasanhi-nga-Presidente Ferdinand E. Marcos, nga namuno hin awtoritaryan nga pamuno han nasod dida han urhe nga katunga han iya pagka-presidente. An pamilya Marcos mayda popularidad dida han probinsya. An Ilocos Norte kilalado gihapon nga karadtuan hin turista ha amihanan, nga dinhe nahamutangan an Fort Ilocandia, usa nga kanan labaw-nga-klase nga beach resort nga sikat ha mga langyawanon, ngan Pagudpud.
Sulod
Katawhan ngan Kultura[igliwat | edit source]
Ekonomiya[igliwat | edit source]
Heyograpiya[igliwat | edit source]
Politikal[igliwat | edit source]
An Ilocos Norte ginbahin ngadto hin karuhaan kag usa (21) nga mga bungto ngan duha (2) nga syudad.
Mga syudad[igliwat | edit source]
Mga bungto[igliwat | edit source]
Pisikal[igliwat | edit source]
Kaagi ngan Kasaysayan[igliwat | edit source]
An Ilocos Norte amo an lugar nga natawhan ni presidente Ferdinand Marcos.


text:
Magô han Pilipinas
An magô[2] (alternatibo nga kasurat: mago[3]) o maumag (Tarsius syrichta; daan nga pagklasipika nga ngaran Tarsus philippensis[4]) amo in usa nga baga hin amo nga hayop ha Pilipinas. Tinatawag ini nga magô han Pilipinas o magô Pilipinhon agod masabtan ini kaysa han iba nga espesye hin magô (tinatawag nga tarsier ha Iningles ngan tarsero ha Kinatsila) ha kalibutan.
Usa ini nga nangangarat-an ngaespesye hin magô nga endemiko o nabibilngan-la ha Pilipinas. Nabibilngan ini ha timugan nga dapit han kapuropod-an, labi na ha mga isla o puro han Bohol, Samar, Leyte, ngan Mindanao.[5] An ngaran nga tarsier o tarsero tikang han nahililaba nga "tarsus" o bukog han makubuko ha tiil.[6]
An kamutang hini ha heyograpiya naglalakip gihapon han isla han Maripipi, Isla han Siargao, isla han Basilan ngan isla han Dinagat.[1] Mayda liwat mga nasiring nga mayda mga magô ha Sarangani, bisan udog ini bangin mga iba nga mga ubos-nga-espesye.
Ginpakilala la ini ha Katundan nga biyolohista han ika-18 gatostuig.
Sulod
Anatomiya ngan morpolohiya[igliwat | edit source]
An Magô han Pilipinas in gutiay la nga hayop; nasukol la ini hin 85 ngada ha 160 milimetro (3.35 ngada 6.30 pulgada) hin kahitaas, nga nahihimo nga usa ha gigugutiayi nga primata. Tungod nga gutiay, makuri ini mabilngan. An kabug-at para ha mga lalaki in aada ha 80–160 g, agsob mas magaan ha mga babaye.
Distribusyon[igliwat | edit source]
Ekolohiya ngan kaagi han kinabuhi[igliwat | edit source]
Etimolohiya ngan taksonomiya nga kaagi[igliwat | edit source]
Kahinungdanon ha katawhan[igliwat | edit source]
Konserbasyon[igliwat | edit source]
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ 1.0 1.1 Arboleda, I. (2008). Tarsius syrichta. 2008 Pula nga Lista o Talaan han IUCN hin mga Nangangarat-an nga mga Espesye. IUCN 2008. Ginkuha dida han 1 Enero 2009.
- ↑ Tramp, George Dewey Jr. Waray-English Dictionary Dunwoody Press Kensington, Maryland USA 1995 pakli 251
- ↑ Makabenta, Eduardo A. Sr. Pagpurulungan nga Binisaya (Waray) ha Leyte ug Samar (Binisaya-English English-Binisaya Dictionary) (ika-2 nga edisyon). Adbox Book Distributors and Eduardo A. Makabenta Sr. Foundation. Quezon City Tuig 2004. ISBN 971-92875-1-9 (clothbound) ISBN 971-92875-0-0. Syahan nga pagmantala Quezon City:Emandzsons 1979. Ikaduha nga edisyon gin-editar ni Eduardo T. Makabenta Jr. pakli 83
- ↑ Tramp pakli 251
- ↑ Kubicek, C. (1999). Tarsius syrichta. Animal Diversity Web. Ginkità dida han 2006-11-14.
- ↑ Philippine tarsier. America Zoo. Ginkità dida han 2006-11-15..


text:
Adolfo Suárez
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Hi Adolfo Suárez González, Syahan nga Duke han Suárez, Grande han España (Kinatsila: Adolfo Suárez González, I Duque de Suárez, Grande de España) (Cebrero, Espanya, 25 han September han 1932 – Madrid, Espanya, 23 han March han 2014) amo in politiko han Paghiusa han Butnga nga Demokratiko (Espanya). Hiya an Mangulo han Kagamhanan han Espanya tikang han 3 han Julio 1976 kutob han 25 han February 1981.


text:
Southern Leyte
An Southern Leyte (Sinugboanon: Habagatang Leyte; Winaray: Habagatan nga Leyte o Salatan nga Leyte) usa nga lalawigan o probinsya han Pilipinas nga nahimutangan ha Sinirangan nga Kabisay-an nga rehiyon. An kapital hini amo an Syudad han Maasin ngan nahimutangan an probinsya ha habagatan nga ika-upat nga dapit han isla han Leyte. Ha amihanan han lalawigan mabibilngan an probinsya han Leyte an Estrecho han Surigao ha sidlangan. An Dagat Bohol ada ha habagatan, ngan an Canigao Channel, nga tubtob ha Bohol, ha katundan.
Iton Southern Leyte usa nga importante nga kabahin han sistema hin transportasyon han mga isla han nasod, nga mayda mga ferry nga nandadara hin mga tawo ug karga tikang ha Liloan ngadto ha Surigao del Norte ha Mindanao ngan balik.
Ha pagtikang, an Southern Leyte kabahin han Probinsya han Leyte. Tungod hin mga kakurian hin pagdumarah han bug-os nga isla tikang ha Tacloban, an kapital han Leyte, igin-suhestyon nga igbulag an isla ngadto hin duha nga probinsya. Han 1959 gin-aprobahan in balaod nga naghimo han probinsya han Southern Leyte ug an probinsya gin-inagurar dida han 1960.
Iton Limasawa, usa nga isla-nga-bungto ha habagatan gintutuohan nga amo an lugar kon diin ginsaurog an syahan nga misa Katolika han nasod, han pag-abot dida ni Fernando Magallanes han 1521. Pero mayda natuo nga didto ini ginbuhat ha Butuan.
Sulod
Katawhan ngan Kultura[igliwat | edit source]
Sinugboanon an lumad nga yinaknan han Southern Leyte.
Ekonomiya[igliwat | edit source]
Heyograpiya[igliwat | edit source]
Politikal[igliwat | edit source]
An Southern Leyte mayda napulo kag walo (18) nga bungto ngan usa (1) nga syudad.
Syudad[igliwat | edit source]
Mga Bungto[igliwat | edit source]
Pisikal[igliwat | edit source]
Kasaysayan[igliwat | edit source]
Ginhimo nga lain nga probinsya pinaagi han Republic Act 2227.
Kitaa Gihapon[igliwat | edit source]
Mga Sumpay ha Gawas[igliwat | edit source]
- Opisyal nga Websayt han Southern Leyte
- Philippine Information Agency nga webpage mahitungod han Southern Leyte
- Southern Leyte Online


text:
Buguias
An Buguias usa nga ika-upat nga klase nga bungto ha lalawigan han Benguet, Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 33,177 ka tawo ha 6,312 nga mga panimalay.
An ngaran nga Buguias tikang han pulong nga Bogey-yas, usa nga kilalado nga puy-anan hin mga Igorot han panahon ugsa-han-Espanyol. An kasurat ginbag-o ngan ginsurat nga "Buguias" han mga Espanyol nga mga namumuno. Sugad han Bogey-yas, in iba nga mga ngaran sugad han Loo, Tucucan, Tinoc, Buguias, Abatan, Ambuse (nga yana Kabayan), Lutab, Karao, Bokkod, Acupan, Kafagway (nga yana Syudad han Baguio), Benguet (nga yana La Trinidad), Mankayan, ngan Lepanto mga kilalado nga urukyan hin mga Igorot han panahon han mga Espanyol.
Mga baranggay[igliwat | edit source]
An Buguias ginbahin ngadto hin napulo kag upat (14) nga mga baranggay.
- Abatan- The small city of buguias
- Amgaleyguey
- Amlimay
- Baculongan Norte
- Bangao
- Buyacaoan
- Calamagan
- Catlubong
- Loo- beey di inggay di mata na, hehehehe
- Natubleng
- Poblacion (Central)
- Baculongan Sur
- Lengaoan
- Sebang


text:
Castelo Branco (distrito)
An Distrito han Castelo Branco nahamutang ha Butnga nga Portugal. An Kapital nga Distrito amo an Castelo Branco, nga ha yana amo an gidamo-i hin tawo nga syudad, bisan man kon han una an syudad han Covilhã amo an gidako-i nga syudad ha kahadto.
Mayda hini kahaluag nga 6675 ka km² (ika-4 nga gidako-i ha Portugal), ngan hin populasyon nga 208,069 ka molupyo.
An distrito nahimo hin napulo kag usa (11) nga mga munisipyo:
- Belmonte
- Castelo Branco
- Covilhã
- Fundão
- Idanha-a-Nova
- Oleiros
- Penamacor
- Proença-a-Nova
- Sertã
- Vila de Rei
- Vila Velha de Ródão


text: 1Ha kataposan, kabugtoan, pag-ampo kamo para ha amon, basi an mensahe han Ginoo magmadali hin paghisangyaw ngan tagan hin kadungganan sugad gud han nahinabo dida ha iyo. 2Pag-ampo liwat kamo nga talwason han Dyos kami tikang han yawan-on ngan magraot nga mga tawo. Kay diri ngatanan nga mga tawo natoo han mensahe. 3Kundi katataporan an Ginoo. Paririg-unon kamo niya ngan pananalipdan kamo han mga karat-an han Yawa. 4Ngan tungod han Ginoo nasarig kami ha iyo; nakakaseguro kami nga magbubuhat ngan magpapadayon kamo hin pagbuhat han amon iginsusugo ha iyo. 5Hinaot unta nga bantaron han Ginoo an iyo mga kasingkasing hin paghigugma han Dyos, ngan hin pag-ilob nga ginhatag ni Cristo. 6Kabugtoan, ha ngaran han Ginoo Jesu-Cristo, nagsusugo kami ha iyo: pahirayo kamo han ngatanan nga kabugtoan nga hubya, ngan diri nagsusunod han mga turumanon nga iginhatag namon ha ira. 7Maaram kamo ngahaw nga kinahanglan niyo buhaton an amon ginbuhat. Diri kami mga hubya han nakada pa kami ha iyo. 8Waray kami kumarawat hini bulig bisan kan kanay nga waray namon pagbayari. Lugod, nagtrabaho ngan nagkabudlay kami adlaw-gab-i, basi diri kami makasagipo hin bisan hin-o ha iyo. 9Ginbuhat namon ini, diri tungod nga waray kami katungod pangaro hin bulig para ha amon, kundi gihimo ini namon basi magin susbaranan kami niyo. 10Han nakada pa kami ha iyo, ginsumatan kamo namon: “Adton diri magbudlay, diri pakaonon.” 11Nasiring kami hini, kay nasumatan kami nga may mga tawo dida ha iyo nga naghihinubya, nga waray binubuhat kon diri an paghilabot han buruhaton han iba. 12Ha ngaran han Ginoo Jesu-Cristo, nagsusugo kami hini nga mga tawo, ngan nagpapahimangno ha ira: kinahanglan nga mag-ukoy hira hin matadong nga kinabuhi ngan magtrabaho para han ira kalugaringon nga panginabuhi. 13Kundi, kabugtoan, kinahanglan diri kamo gul-an hin pagbuhat han maupay. 14Kon may-ada dida ha iyo diri masugot han mensahe nga amon iginsusugo dida hini nga surat, tigamni ito nga tawo ngan ayaw na gagari hiya, basi makaawod hiya. 15Kundi ayaw isipa hiya nga kaaway; lugod, sagdoni hiya sugad hin usa nga bugto. 16Tagan unta kamo hin kamurayaw, ha ngatanan nga panahon nga ha ngatanan nga paagi, han Ginoo ngahaw nga amo an aton burabod han kamurayaw. Maada unta an Ginoo ha iyo ngatanan. 17Ako, hi Pablo, amo gud an nagsusurat hini nga pangumosta. Amo ini an pagpirma ko han ngatanan nga surat, ngan amo ini an akon pagsurat. 18Maada unta ha iyo ngatanan an grasya han aton Ginoo Jesu-Cristo.


text:
I am Demon... your superior and all around kicker of ass.
I think that is enough of an introduction for now.
I'll slaughter you all later...
Toodles!
Update: I'm also a mod now.
MUA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA


text:
Administratibo nga Rehiyon han Cordillera
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An Administratibo nga Rehiyon han Cordillera (kon ha Iningles: Cordillera Administrative Region (CAR)) han Pilipinas usa nga ginpalibutan hin tuna nga rehiyon nga amo an mga probinsya han Abra, Benguet, Ifugao, Kalinga, Mountain Province ngan Apayao. An Syudad han Baguio amo an sentro han rehiyon. Ginlalakip han Cordillera nga rehiyon an kasagaran han mga katunaan ha sakob han Cordillera Central nga mga kabugkiran han Luzon, an gidako-i nga kabugkiran ha bug-os nga nasod. Ini nga rehiyon amo an urukyan hin damo nga mga lumad nga mga tribo nga tinatawag nga Igorot.
An Administratibo nga Rehiyon han Cordillera amo la an rehiyon nga ginpalibutan hin katunaan nga rehiyon han nasod.
Ekonomiya[igliwat | edit source]
Damo an mga mineral nga reserba han Cordillera. Lakip hini an mga metaliko nga mga ore sugad han bulawan, tumbaga, salapi, zinc, ngan mga diri-metaliko nga mga mineral sugad han baras, bato, ngan sulfur. Iton mga mineral nga mga reserba mabibilngan ha ngatanan nga mga probinsya. Pero iton pagmina ada kaurugan ha Benguet.
Heyograpiya[igliwat | edit source]
Politikal nga Pagbahinbahin[igliwat | edit source]
An CAR ginbahin ngadto hin unom (6) nga mga probinsya ngan han Syudad han Baguio.
¹ An Syudad han Baguio usa nga urbanisado hin duro nga syudad; an mga estadistika hini waray ginlakip han mga estadistika han probinsya han Benguet.


text:
Maghirilom nga Kasahiran han Partido Komunista han Tsina
An Maghirilom nga Kasahiran han Partido Komunista han Tsina (Yinano nga Tsinino: 中国共产党中央委员会总书记; Minat-an nga Tsinino: 中國共產黨中央委員會總書記; pinyin: Zhōngguó Gòngchǎndǎng Zhōngyāng Wěiyuánhuì Zǒngshūjì; Iningles: General Secretary of the Communist Party of China), nga ha opisyal nga pagtawag Maghirilom nga Kasahiran han Namumutnga nga Komite han Partido Komunista han Tsina, amo an gihataasi nga na-ranggo nga opisyal ha sakob han Partido Komunista han Tsina, usa nga standing nga api han Politburo ngan manguna han Secretariat. An nakapot gihapon hini nga puwesto agsob amo gihapon an de facto nga manguna han Kanan Katawhan Republika han Tsina.


text:
Papa Juan Pablo I
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Hi Papa Juan Pablo I (ha Latin Ioannes Paulus PP. I), natawo nga Albino Luciani (Oktubre 17, 1912 – Septyembre 28, 1978), naghadi komo papa ngan soberano han Syudad han Vaticano tikang han Agosto 26, 1978 tubtob Septyembre 28, 1978. An iya 33-nga-adlaw nga papado amo an usa han mga gimadali-i nga paghadi han kaagi han mga papa, ngan nagresulta han Tuig han Tulo nga Papa. Namatay hiya ugsa hiya makahimo hin legacy komo papa, ginhihinumdoman hiya tungod han iya pakisangkayon ngan pagkamahiyom, nga naikompara ini kan "Buutan nga Papa Juan", an popular nga Papa Juan XXIII.
Hiya amo an syahan nga papa pagpili hin doble nga ngaran ngan iya ini ginbuhat ha dungog han mga duha nga nag-una pa la ha iya nga mga papa, hira Papa Juan XXIII ngan Papa Pablo VI. Hiya liwat an syahan (ngan ha yana hiya pa gud la) nga papa nga nag-gamit han "nga syahan" han iya ngaran ha paghadi.


text:
General Emilio Aguinaldo, Cavite
An Bungto han General Emilio Aguinaldo (o Bungto han Heneral Emilio Aguinaldo) usa nga ikalima nga klase nga bungto ha lalawigan han Cavite ha Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000 mayda ini populasyon nga 14,323 ka tawo ha 2,765 nga mga panimalay. An ngaran hini han una Bailen.
Mga baranggay[igliwat | edit source]
An General Emilio Aguinaldo ginbahin ngadto hin napulo kag upat (14) nga mga baranggay.
- A. Dalusag
- Batas Dao
- Castaños Cerca
- Castaños Lejos
- Kabulusan
- Kaymisas
- Kaypaaba
- Lumipa
- Narvaez
- Poblacion I
- Tabora
- Poblacion II
- Poblacion III
- Poblacion IV


text:
Dauis
An Dauis usa nga 4th class nga bungto ha lalawigan o probinsya han Bohol ha Butnga nga Kabisay-an nga rehiyon ha Kabisay-an ha Pilipinas. Nahamutangan ini ha sinirangan ug amihanan nga dapit han isla han Panglao. Sumala han 2000 nga census, mayda ini populasyon nga 26,415 ka tawo ha 2,669 nga panimalay.
Mga Barangggay[igliwat | edit source]
An Dauis mayda napulo kag duha (12) nga baranggay.
- Biking
- Bingag
- San Isidro (Canlongon)
- Catarman
- Dao
- Mayacabac
- Poblacion
- Songculan
- Tabalong
- Tinago
- Totolan
- Mariveles


text: 1Kan aldaw man sanang idto, nagluwas sa harong si Jesus asin nagtukaw sa tampi kan danaw. 2Tiniriponan siya nin kadakul na tawo kaya naglunad siya sa sakayan asin duman nagtukaw mantang an mga tawo nasa baybayon. 3Nagtukdo siya sainda nin dakul na bagay sa paagi nin mga parabola. “May sarong paraoma na nagsabwag nin banhi. 4Mantang isinasabwag niya an banhi, nahulog an iba sa dalan; nag-abot an mga gamgam asin tinuka idto. 5An ibang banhi nahulog sa lugar na magapo; nagtambo tolos idto huli ta manipis an daga duman. 6Alagad pagsirang kan aldaw nagkaaralang idto huli ta dai nakagamot nin hararom. 7An iba man na banhi nahulog sa katonokan; pagtambo kan mga tonok, pinoot an mga banhi. 8Alagad an ibang banhi nakasabwag sa matubang na daga asin namunga: an iba mananggatos an bunga, an iba sesenta, an iba treynta.” 9Nagsabi si Jesus, “An may talinga, magdangog!” 10Dangan dinolok si Jesus kan mga disipulo asin hinapot, “Tadaw ta mga parabola an ginagamit mo sa pagtukdo sainda?” 11Nagsimbag si Jesus, “Saindo ipinapasabot an mga hilom kan Kahadean nin langit, alagad sainda dai. 12Huli ta an siisay man na igwa, tatawan pa nin dakul, tanganing orog pang magkaigwa. Alagad an siisay man na dai, kukuahon pa maski an kadikit na sadiri niya. 13Kaya parabola an ginagamit ko sa pagtukdo sainda dahel ta nahihiling ninda alagad dai namamaanan, nadadangog ninda alagad dai nahihinanyog o nasasabotan. 14Kaya naootob sainda an sinabi ni Isaias: ‘Totoong madadangog nindo, alagad dai kamo makakasabot; totoong mahihiling nindo, alagad dai kamo makakamaan, 15huli ta kulapos an isip kan mga tawong ini; tinatahoban ninda an saindang mga talinga, pinipirong ninda an saindang mga mata, ta tibaad sinda makamaan, o makadangog, o makasabot, dangan magdolok sako nganing paomayan ko.’ 16”Alagad mga paladan kamo, huli ta an mga mata nindo nakakahiling; an mga talinga nindo nakakadangog! 17Sa katotoohan sinasabihan ko kamo, dakul na propeta asin matatanos na tawo an boot nanggad makahiling kan nahihiling nindo, alagad dai nakahiling; asin makadangog kan nadadangog nindo alagad dai nakadangog. 18”Saboton nindo an kahulogan kan parabola kan paraoma. 19Idtong mga banhi na nahulog sa dalan garo idtong mga tawo na nakakadangog kan tataramon dapit sa Kahadean alagad dai nakakasabot. Minaabot an demonyo dangan inaagaw an isinabwag sa puso ninda. 20An mga banhing nakasabwag sa lugar na magapo garo idtong mga tawo na maogmang minadangog saka minaako tolos kan tataramon nin Dios. 21Alagad dai nakatadom nin marahay an nadangog kaya dai nahaloy; pag-abot kan karibokan o kasakitan dahel sa tataramon, minabaya tolos sinda. 22An mga banhing nakasabwag sa lugar na matonok garo idtong mga tawo na nagdadangog kan tataramon, alagad an tataramon pinopoot kan mga kahaditan sa buhay na ini asin kan pagkamoot sa kayamanan, kaya dai nagbubunga. 23Alagad an mga banhing nakasabwag sa matubang na daga garo idtong mga tawo na nagdadangog asin nakakasabot kan tataramon nin Dios; namumunga nanggad nin dakul, an iba sanggatos, an iba sesenta asin an iba treynta.” 24Saro pang parabola an inistorya ni Jesus, “An Kahadean nin langit nakakaagid sa sarong paraoma na nagsabwag nin marahay na banhi sa saiyang oma. 25Alagad sarong banggi mantang tororog an gabos, nag-abot an kaiwal niya, sinabwagan nin mga doot an oma, saka naghale. 26Kan nagtalubo na an mga banhi, dangan mamunga na an mga ini, nagturunga man an mga doot. 27Kaya nagduman sa paraoma an mga sorogoon asin naghapot, ‘Kagurangnan, bakong marahay na banhi an isinabwag mo sa saimong oma? Tadaw ta may mga doot na?’ 28‘Kaiwal an kaggibo kaiya,’ (kaiyan) an simbag niya. ‘Boot mo na gaboton mi an mga doot?’ an hapot ninda. 29Nagsimbag an paraoma, ‘Dai, ta tibaad magabot pati an paroy. 30Pabayae sanang magtalubong sabay an paroy asin an doot sagkod sa tig-anihan. Pag-ani, ipapagabot kong enot sa mga paraani an mga doot, dangan ipapabugkos ko nganing suloon. Pakatapos, ipapaani ko an paroy, dangan ipapasaray sa harong-harong ko.’” 31Nag-istorya pa si Jesus sainda kan parabolang ini, “An Kahadean nin langit nakakaagid sa sarong tawo na nagtanom nin pisog nin mustasa sa saiyang oma. 32Ini an pinakasadit sa gabos na pisog, alagad pagtalubo, iyo an pinakadakula sa gabos na tanom. Ini nagigin sarong kahoy, kaya an mga gamgam minatugdon saka minagibo kan saindang salagan sa mga sanga kaini.” 33Nag-istorya pa si Jesus nin saro pang parabola, “An Kahadean nin langit garo lebadurang isinalak nin sarong babae sa tolong litro nin arina sagkod na nag-usbog an bilog na minasa.” 34Ini gabos itinukdo ni Jesus sa mga tawo sa paagi nin mga parabola. Mayo siyang itinaram sainda na dai naggamit nin parabola. 35Ginibo niya ini tanganing maotob an sinabi kan propeta, “Mataram ako sainda sa paagi nin mga parabola; ipapahayag ko sainda an mga bagay na natatago poon na lalangon an kinaban.” 36Dangan binayaan ni Jesus an mga tawo asin naglaog sa harong. Nagrani saiya an mga disipulo asin nagsabi, “Paliwanagan man samo an kahulogan kan parabola kan mga doot sa oma.” 37Nagsabi si Jesus, “An nagsabwag kan marahay na banhi iyo an Aki nin Tawo; 38an oma iyo an kinaban. An marahay na banhi iyo an mga tawong kaayon sa Kahadean; an mga doot iyo an mga tawong kaayon kan Maraot. 39An kaiwal na nagsabwag kan doot iyo an Diablo. An tig-anihan iyo an kataposan kan panahon, dangan an mga paraani iyo an mga anghel. 40Siring na tinitipon saka sinusulo an mga doot, siring man an mangyayari sa kataposan kan panahon: 41susugoon kan Aki nin Tawo an saiyang mga anghel nganing tiponon saka paluwason sa saiyang Kahadean an gabos na nagin dahelan nin kasalan asin an gabos na paragibo nin maraot. 42Iaapon sinda sa hornong nagkakalayo; magtatangis sinda duman, asin magraragot an saindang mga ngipon. 43Dangan magliliwanag siring sa aldaw an mga matanos sa Kahadean kan saindang Ama. An may talinga, magdangog! 44”An Kahadean nin langit nakakaagid sa kayamanan na natatago sa oma. Nakalot iyan nin sarong tawo alagad tinahoban niya giraray. Dangan sa saiyang kaogmahan ipinabakal an gabos niyang rogaring asin binakal an omang iyan. 45”An Kahadean nin langit nakakaagid man sa sarong negosyante na naghahanap nin mga marahay na klase nin perlas. 46Kan makakua siya nin pambihirang klase nin perlas, ipinabakal niya an gabos niyang rogaring asin binakal an perlas. 47”An Kahadean nin langit kaagid man sa sarong hikot na initsa sa dagat asin nakadakop nin manlaen-laen na klase nin sira. 48Kan pano na an hikot, ginuyod ini kan mga parasira sa baybayon. Linaen ninda an mga marahay na sira asin ibinugtak sa banyera; alagad inapon an dai mapakikinabangan. 49Arog kaini an mangyayari sa kataposan kan panahon: maluwas an mga anghel, lalaenon ninda an mga maraot na tawo sa mga matanos, 50dangan an mga maraot iaapon sa horno. Magtatangis sinda duman asin magraragot an saindang mga ngipon.” 51Hinapot ni Jesus an saiyang mga disipulo, “Nasasabotan nindo an mga bagay na ini?” “Opo,” an simbag ninda. 52Kaya tinaraman niya sinda, “An kahulogan kaini iyo na an lambang paratukdo kan Katogonan na nakanood dapit sa Kahadean nin langit nakakaagid sa sarong kagharong na nagluwas nin bago asin daan na mga bagay hale sa saiyang sarayan.” 53Pakaosipon ni Jesus kan mga parabolang ini, naghale siya sa lugar na idto 54asin nagpuli sa sadiri niyang banwaan. Nagtukdo siya sa sinagoga; nagngalas an gabos na nakadangog saiya. Naghinarapot-hapotan sinda, “Saen nakakua nin siring na kadonongan an tawong ini? Ano ta nakakagibo siya nin mga milagro? 55Bakong iyo ini an aki kan panday? Bakong si Maria an saiyang ina? Bakong tugang siya ni Santiago, ni Jose, ni Simon asin ni Judas? 56Bakong nasa kaibahan ta an mga tugang niyang babae? Saen siya nakakua kaini gabos?” 57Kaya dai sinda nagtubod saiya. Nagsabi si Jesus sainda, “An sarong propeta ginagalangan saen man na lugar pwera sa sadiri niyang banwaan saka sa sadiri niyang harong.” 58Kaya dai siya naggibo nin dakul na milagro duman huli ta dai sinda nagtubod.


text: 1Binmuhat an bug-os nga hugpo ngan gindara hi Jesus ngadto kan Pilato, 2diin nagtikang hira hin pagsumbong ha iya, “Hindakpan namon ini nga tawo nga naglilimbong han amon mga tawo. Ginsiring hira nga diri hira magbayad hin mga buhis ngadto han Emperador, ngan nagtug-an hiya nga amo hiya an Cristo nga usa nga hadi.” 3Nagpakiana ha iya hi Pilato, “Amo ka ba an hadi han mga Judiyo?” “Ikaw an nagyakan hito,” nagbaton hi Jesus. 4Niyan ginsiring ni Pilato an mga puno han kapadian ngan an mga tawo, “Waray ako hin-aagian nga pangatadongan hin pagsirot hini nga tawo.” 5Kundi nagpirit gud hira hin pagsiring, “Pinaagi han iya pagtutdo hiya an tinikangan han kasamokan han mga tawo ha bug-os nga Judea. Inmuna hiya ha Galilea, nga yana aanhi na hiya.” 6Pakabati ni Pilato hini, nagpakiana hiya, “Taga-Galilea ba ini nga tawo?” 7Paghibaro niya nga tikang hi Jesus ha dapit nga ginhahadian ni Herodes, iginpadara niya hiya ngadto kan Herodes, nga nakadto liwat ha Jerusalem hadto nga panahon. 8Nalipay gud hi Herodes han pakakita niya kan Jesus, kay damo na an iya hinbatian hiunong ha iya, ngan maiha na nga karuyag gud hiya kumita kan Jesus. Naglalaom hiya hin pagkita kan Jesus nga magbuhat hin milagro. 9Sanglit damo an iya pakiana kan Jesus, kundi waray magbaton hi Jesus bisan usa ka pulong. 10Dinmaop ha atubangan an mga puno han kapadian ngan an mga magturutdo han Balaod, ngan nagpasaka hin makusog nga mga sumbong kontra kan Jesus. 11Ginyubitan hi Jesus ni Herodes ngan han iya mga sondalo, ngan ginpakaalohan hiya nira. Ginbistehan hiya nira hin kanan hadi panapton, ngan iginbalik ngadto kan Pilato. 12Hadto manta nga adlaw nagkasangkay hira Herodes ug Pilato; magkontra hira hadto anay han waray pa ini mahinabo. 13Gintirok ni Pilato an mga puno han kapadian, an mga pangulo, ngan an mga tawo, 14ngan ginsiring hira, “Gindara niyo ini nga tawo nganhi ha akon, ngan nagsiring kamo nga ginlilipatlipat niya an mga tawo. Yana, gin-usisa ko na hiya ha iyo atubangan, ngan waray ko hin-agian nga sala bisan usa han mga sumbong nga iyo iginpasaka kontra ha iya. 15Waray gihapon makaagi hin sala ha iya bisan ngani hi Herodes, kay iginbalik man hiya ha aton. Waray ginbuhat hini nga tawo nga angay sirotan han kamatayon. 16Sanglit ipalatatob ko na la hiya ngan pabubuhian.” [ 17Ha kada Pyesta han Paglabay nababatasan ni Pilato in pagbuhi hin usa nga priso nga karuyag han mga tawo.] 18Naggoliat an bug-os nga hugpo, “Pataya hiya! Buhii hi Barabas para ha amon!” ( 19Napriso hi Barabas tungod hin karibok nga nahinabo ha syudad, ngan tungod hin pagpatay.) 20Karuyag ni Pilato nga buhian hi Jesus, sanglit gintawag liwat niya an mga tawo. 21Kundi naggogliat hira, “Igraysang hiya ha kros! Igraysang ha kros!” 22Nagsiring ha ira hi Pilato hin ikatulo na, “Kundi ano nga sala an iya nabuhat? Waray ko hin-agian nga ano man nga iya nabuhat nga angay sirotan hin kamatayon! Ipalalatob ko nala hiya ngan pabubuhian.” 23Kundi dinmuroy lugod hira hin pagtikadako han ira gogliat nga kinahanglan igraysang hi Jesus ha kros; ngan ha kataposan tinugotan hira ni Pilato. 24Sanglit iginpahamtang ni Pilato kan Jesus an sirot nga ira ginpangaro. 25Ginbuhian ni Pilato an tawo nga ira kinaruyag, an napriso tungod hin pagribok ngan pakamatay, ngan igintubyan hi Jesus ha ira, basi buhaton nira an ira karuyag. 26Igin-gawas nira hi Jesus. Han paglakat na nira, iginkatapo nira in usa ka tawo nga Simon an ngaran, nga taga-Cirene, nga tisulod ha syudad tikang ha huron. Gindakop hiya nira, iginpapas-an ha iya an kros, ngan iginpadara ha iya ha luyo ni Jesus. 27Nagsunod ha iya in kadam-an nga mga tawo, ngan upod ha ira in pira nga kababayen-an nga nagtitinangis ngan nagngunguyngoy tungod ha iya. 28Linmingi hi Jesus ha ira ngan nagsiring, “Kababayen-an han Jerusalem! Ayaw kamo pagtangis tungod ha akon, kundi pagtangis lugod kamo tungod ha iyo ngahaw ngan tungod han iyo mga anak. 29Kay maabot an mga adlaw, nga masiring an mga tawo, ‘Kapalaran han kababayen-an nga mga baw-as, nga waray mga anak, nga waray magpasuso!’ 30Amo ito an panahon nga masiring ha kabukiran an mga tawo, ‘Tabuni kami!’ ngan ha kapungtoran, ‘Tagoa kami!’ 31Kay kon pagbuhaton in sugad nga mga butang kon hilaw pa an kahoy, ano in mahinanabo kon uga na ito?” 32Nagdara liwat hira hin duha nga mga kriminal, nga papatayon nira upod kan Jesus. 33Han pag-abot nira ha dapit nga gintatawag “An Klabera,” didto iginraysang nira ha kros hi Jesus, ngan an duha nga mga kriminal, an usa ha iya tuo, ngan an usa ha iya wala. 34Nagsiring hi Jesus, “Amay ko, pasayloa hira! Kay diri hira maaram han ira ginbubuhat.” Ginbahinbahin nira an iya mga panapton pinaagi hin ripa. 35Natindog didto an mga tawo nagkikinita, samtang nagbibiaybiay ha iya an mga pangulo nga Judiyo: “Nagtalwas hiya han iba; papagtalwasa hiya han iya kalugaringon, kon tinuod nga amo hiya an Mesiyas nga ginpili han Dyos!” 36Ginyubitan liwat hiya han mga sondalo. Kinmadto hira ha iya hin paghatag ha iya hin maaslom nga bino, 37ngan nagsiring, “Talwasa an imo kalugaringon, kon tinuod manggud nga ikaw amo an hadi han mga Judiyo!” 38Iginsurat ini nga mga pulong ha igbaw niya: “Amo ini an Hadi han mga Judiyo.” 39Ginyubitan liwat hiya han usa han mga kriminal nga nabitay didto, “Diri ka ba amo an Mesiyas? Talwasa an imo kalugaringon ngan talwasa kami!” 40Kundi ginsaway hiya han usa nga kriminal, “Diri ka ba nahadlok han Dyos? Aanhi kita ginsirotan hin sugad nga sirot nga ihinatag ha iya. 41Matadong ini nga sirot para ha aton, kay nakarawat kita han angay nga sirot han aton ginbuhat; kundi waray hiya ginbuhat nga maraot.” 42Ngan nagsiring hiya kan Jesus, “Jesus, hinumdomi gad ako kon makanhi ka na nga hadi.” 43Nagbaton hi Jesus ha iya, “Susumatan ko ikaw: yana ngahaw nga adlaw, maupod ka ha akon ngadto ha Paraiso.” 44May mga alas dose an takna nga waray na pagsirak an adlaw, ngan nalukop hin kasirom an bug-os nga tuna tubtob ha alas tres han kulop; 45ngan napikas an biray han Templo. 46Ginmoliat hi Jesus hin makusog nga tingog, “Amay ko! Ha imo mga kamot itinutubyan ko an akon espiritu!” Katapos pagyakan niya hini, nabunosan hiya han iya kinabuhi. 47Hinkit-an han kapitan han mga sondalo an nahinabo, ngan gindayaw niya an Dyos, hin pagsiring, “Matuod gud nga maupay hiya nga tawo!” 48An mga tawo nga nagtirok hin pagtan-aw hini nga kiritaon, kinmita han nahinabo. Nanguli hira nga nagpupukpok han ira mga dughan tungod han ira kabidoan. 49Natindog ha antaw hin pagkita hini nga mga butang an ngatanan nga kakilala ni Jesus upod an kababayen-an nga nagsunod ha iya tikang pa ha Galilea. Inmantaw la hira hin pagtindog basi makakita hira tikang ha hirayo. 50- 51May usa ka tawo nga Jose an ngaran, nga tikang ha Arimatea nga bungto han mga Judiyo. Maupay ngan dungganan hiya nga tawo, ngan nagpapaabot hiya han Ginhadian han Dyos. Bisan kon kaapi hiya han Labaw nga Hukmanan, waray hiya umuyon han ira larang ug buhat. 52Kinmadto hiya kan Pilato ngan gin-aro niya an lawas ni Jesus. 53Ngan gintanggal an lawas, ginputos hin dugnit nga lino ngan ibinutang ha lubnganan nga inukab ha bato—usa nga lubnganan nga waray pa gud gamita. 54Adlaw adto ha pag-andam ngan bisperas na han Adlaw nga Iparahuway. 55Binmunyog kan Jose an kababayen-an nga nagsinunod kan Jesus tikang pa ha Galilea, ngan nakakita han lubnganan, ngan kon gin-unan-o hin pagbutang han lawas ni Jesus didto. 56Niyan nanguli hira ngan nag-andam hin mga pahamot ngan mga idirihog han iya lawas. Pinmahuway hira ha Adlaw nga Iparahuway sumala han sugo han Balaod.


text:
Malungon
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An Malungon usa nga syahan nga klase nga bungto ha lalawigan han Sarangani ha Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 93,232 ka tawo ha 18,924 nga panimalay.
It Malungon usa nga ginpapalibutan hin tuna nga bungto ha dumagsaan o amihanan-sinirangan nga bahin han Sarangani. Ginsasapitan ini ha katundan han Tupi, South Cotabato, ha amihanan ngan ha sinirangan han probinsya han Davao del Sur, ha salatan han Alabel, Sarangani ngan Syudad han General Santos, ngan ha habagatan o salatan-katundan han Polomolok, South Cotabato. Mayda ini kahaluag hin katunaan nga 896.63 ka km².
An mga coordinate han Malungon 6°16' N 125°17' E o kon ha [[Winaray]: 6°16' ha Amihanan 125°17' ha Sidlangan. Tikang han 2005, an alkalde han bungto amo hi Teody M. Padernilla.
Mga Baranggay[igliwat | edit source]
An Malungon ginbahin ngadto hin katloan kag usa (31) nga mga baranggay.


text:
Methanol
Methanol o Metanol, o tinatawag liwat na methyl alcohol,wood alcohol o wood naphtha, ngan may formula na CH3OH. Usa ini na klase sin alkohol na produkto san destructive distillation san kahoy. Sa yana, an metanol gin hihimo pinaagi san catalytic industrial process diretso nagtitikang sa carbon monoxide, carbon dioxide, ngan hydrogen.
An Metanol an pinakasimple na alkohol, magaan, volatile, colorless, ngan flammable na liquid na may amyon na pareho san ethanol.[1] Ginagamit an metanol bilang solvent, antifreeze o coolant, fuel, ngan denaturant san ethanol. Ginagamit liwat ini san paghimo biodiesel.
Toxicity[igliwat | edit source]
Nakakahilo san tawo an methanol. An 10 mL na puro na methanol na matutulon, pwede mag-break down magin formic acid, na pwede makabuta pinaagi san kawakay san optic nerve, ngan an 30 mL pwede makamatay,[2]. An median lethal dose para san puro na methanol ada sa 100 mL (4 fl oz) (i.e. 1–2 mL/kg bug'at han lawas[3]). An methanol may reference dose na 0.5 mg/kg/adlaw.[4] An kahilo maepekto paglahos saka oras, ngan pwede malikayan an permanent damage san epektibo na antidote .[2].
Mga Kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ National Institute for Occupational Safety and Health (22 August 2008). The Emergency Response Safety and Health Database: Methanol. Ginkità dida han 17 March 2009.
- ↑ 2.0 2.1 Vale A (2007). "Methanol". Medicine 35 (12): 633–4. doi:10.1016/j.mpmed.2007.09.014.
- ↑ Methanol Poisoning Overview. Antizol. ginhipos tikang ha an orihinal dida han 5 October 2011
- ↑ Methanol (CASRN 67-56-1)


text:
San Julian, Eastern Samar
An San Julian usa nga ikalima nga klase nga bungto ha lalawigan han Eastern Samar ha Sinirangan nga Kabisay-an ha Pilipinas. Sumala han 2000 census, mayda ini populasyon nga 12,383 ka tawo ha 2,571 nga panimalay.
Mga Baranggay[igliwat | edit source]
An San Julian usa nga napulo kag unom (16) nga baranggay.
Mga Sumpay ha Gawas[igliwat | edit source]
- Opisyal nga Websayt han San Julian, Eastern Samar
- Websayt mahitungod han San Julian, Eastern Samar
- Philippine Standard Geographic Code
- 2000 Philippine Census Information
- Websayt para han mga taga San Julian


text:
Gyera Sibil Espanyol
An Gyera Sibil Espanyol amo an usa ka dako nga diri pagkaarasya nga nagguba han Espanya tikang 17 Hulyo 1936 ngadto ha 1 Abril 1939. Nagtikang ini han waray kadayon nga kudeta kontra han gobyerno han ikaduha nga Republika Espanyol, nga gindadara ni Mangulo Manuel Azaña, han usa ka grupo nga Espanyol nga heneral, suportado han conserbatibo nga Confederación Española de Derechas Autónomas, Carlisto nga grupo, ngan Falange Española de las J.O.N.S. Nagtapos an giyera ha pagdaog han kusog han rebelde, ha pagpatalsik han gobyero republikano, ngan pagtukod han diktadorya ni Heneral Francisco Franco.


text:
Basco, Batanes
An Basco (inaapod man Santo Domingo de Basco) sarong ikalimang klaseng banwaan kan probinsya nin Batanes. Filipinas. Susog sa senso kan 2007, igwang 7,517 katawo na nageerok igdi. Ini an kabesera kan Batanes asin an Basco namumugtak sa Batan Island, an ikaduwang pinakadakulang isla sa tiripon kan Batanes Islands.
Mga Barangay[liwaton | liwaton an gikanan]
An Basco nababanga sa 6 barangay.
- Ihuvok II (Kayvaluganan)
- Ihuvok I (Kaychanarianan)
- San Antonio
- San Joaquin
- Chanarian
- Kayhuvokan
Mga Eskwelahan[liwaton | liwaton an gikanan]
- Basco Central School
- Diptan Elementary School
- Batanes National Science High School
- Saint Dominic College
- Batanes State College
Mga panluwas na takod[liwaton | liwaton an gikanan]
Plantilya:Philippine Provincial Capitals


text:
Corazón Aquino
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Hi María Corazón Sumulong Cojuangco-Aquino (Enero 25, 1933 - Agosto 1, 2009), nga agsob tawagon nga Cory Aquino, amo an Mangulo o Presidente han Pilipinas tikang han 1986 tubtob 1992. Hiya an syahan nga babaye nga Mangulo han Pilipinas ngan amo an syahan nga babaye nga Presidente han Asya (nga diri naglalakip kan Soong Ching-ling, Presidente ha Dungog ngan acting Chairman han Tsina) ngan kilalado nga nagbabandilyo hin demokrasya, kamurayaw, paghatag hin gahom ha kababayin-an ngan relihiyoso nga piedad.


text:
San Enrique, Negros Occidental
An San Enrique usa nga ika-lima nga klase nga bungto ha lalawigan o probinsya han Negros Occidental ha Katundan nga Kabisay-an nga rehiyon han Kabisay-an ha Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 22,091 nga tawo ha 4,419 nga panimalay.
Mga Baranggay[igliwat | edit source]
An San Enrique ginbahin ngadto hin napulo (10) nga baranggay.
- Bagonawa
- Baliwagan
- Batuan
- Guintorilan
- Nayon
- Poblacion
- Sibucao
- Tabao Baybay
- Tabao Rizal
- Tibsoc


text:
Papa Pío XI
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Hi Papa Pío XI (ha Linatin: Pius PP. XI), natawo nga Ambrogio Damiano Achille Ratti (Mayo 31, 1857 – Pebrero 10, 1939), naghadi komo Papa tikang han Pebrero 6, 1922 ngan soberano han Syudad han Vaticano tikang han 1929 tubtob han iya kamatayon han Pebrero 10, 1939. Hiya an nagmantala han encyclical nga Quas Primas nga nag-establisar han piyesta ni Kristo nga Hadi, ngan nagkuha komo iya darahonon han papado o papal motto an darahonon nga Pax Christi in Regno Christi nga nanganghulogan: "Kamurayaw ni Kristo ha Ginhadi-an ni Kristo." Amo ini an sentral nga ideya han iya pontificado: ngan an Katoliko nga relihiyon angay magtugob han ngatanan nga bahin han pankinabuhi:: an panimalay, an syudad, ha politika, ha ekonomiya, ha arte nbp. Imbes nga an relihiyoso nga pagtuo tubtub la ha pribado nga butang, o pag-atras han Simbahan tikang hin pagbuhat ha gawas nga kalibutan, Hi Pío XI naghunahuna nga it mga Katoliko angay magbuhat agod maghimo hin tinuod nga Katoliko nga sosyudad: nga hi Kristo angay maghadi ha tanan nga aspeto han kinabuhi.


text:
Papa Pío VIII
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Hi Papa Pío VIII (Nobyembre 20, 1761 – Disyembre 1, 1830), natawo nga Francesco Saverio Castiglioni, amo an Papa han Simbahan Katoliko tikang han 1829 tubtob 1830.
Biyograpiya[igliwat | edit source]
Natawo hiya ha bug-os nga ngaran nga Francesco Saverio Maria Felice Castiglioni Ghisleri (nga agsob ginpapahalipot nga Francesco Saverio Castiglioni) ha Cingoli, Marche. Anak hiya ni Konde Ottavio Castiglioni ngan han iya asawa nga hi Sanzia Ghislieri. Nag-aram hiya han Balaod Canónico ngan han 1800 nagin obispo han Montalto. Tungod kay waray hiya maghurar nga masumite kan Napoleon I han Fransya (1804–14, 1815) gindara hiya hiya ha Fransya kundi katapos han kalupig han Fransya, ginhimo hiya dida han 1816, nga Kardinal-Presbitero han Santa Maria in Traspontina. Nagkapot hiya hin pipira nga mga puwesto, upod hini an puwesto han Penitensyaryo Mayor. Nagin kardinal-obispo hiya han suburbikaryo nga sede han Frascati.
Han kamatay ni Papa León XII (1823–29), napili hi Castiglioni nga papa dida han konklave papal.
Namatay hiya dida han 30 han Nobyembre 1830.
Mga sumpay ha gawas[igliwat | edit source]
- Papal Encyclicals Online
- Catholic Encyclopedia nga barasahon
- Mga ensikliko ngan iba nga mga buhat ni Papa Pío VIII, IntraText Digital Library
- Agostino Chigi nga Diary, IntraText Digital Library (Initalyano)
- Catholic-Hierarchy nga pakli


text: 1Katapos hini, nagpyesta an mga Judiyo ngan napakadto hi Jesus ha Jerusalem. 2Didto ha Jerusalem, hirani han Portahan han mga karnero, may usa nga linaw nga parigoan, nga may lima nga mga balkon. Betsata an ngaran hini ha Hebreohanon. 3Nakada hini nga mga balkon in damo nga mga magsakit—mga buta, mga piay, ngan mga lulid. [Naghuhulat hira nga bumantad an tubig, 4kay may panahon nga nalugsong ha linaw in usa nga anghel han Ginoo ngan inuukay niya an tubig. An una nga makalugsong nga masakit, katapos maukay an tubig, nauupay han bisan ano nga iya sakit.] 5May didto usa nga tawo nga 38 ka tuig na an iya kasakit. 6Hinkit-an hiya nga nahigda didto, ngan maaram hi Jesus nga maiha na hin duro an kasakit han tawo; sanglit ginsiring hiya,“Karuyag mo ba mag-upay?” 7Binmaton an masakit, “Waray man nagdadara ha akon ngadto ha linaw kon inuokay na an tubig. Samtang tilugsong pa la ako, hin-uunhan na ako han iba.” 8Ginsiring hiya ni Jesus, “Buhat, dad-a an imo higdaan, ngan lakat.” 9Naupay dayon an tawo; gindara niya an iya higdaan, ngan linmakat. Nahinabo ini ha Adlaw nga Iparahuway, 10sanglit ginsiring han mga punoan nga Judiyo an tawo nga naupay, “Adlaw nga Iparahuway yana, ngan supak ha aton Balaod an pagdara han imo higdaan.” 11Binmaton hiya, “Ginsiring ako han tawo nga nagtambal ha akon, ‘Dad-a an imo higdaan ngan lakat.’ ” 12Nagpakiana hira ha iya, “Hin-o ini nga tawo nga nagsugo ha imo hin pagdara han imo higdaan ngan lakat?” 13Kundi waray makakilala an natambal nga tawo kon hin-o an nagtambal ha iya, kay nasalipdan hi Jesus han damo nga mga tawo nga nakadto didto han iya paggawas. 14Katapos hini, iginkatapo hiya ni Jesus didto han Templo ngan ginsiring hiya, “Kitaa maupay ka na; bayai na an imo sala, kay bangin lugod labaw pa kamaraot an mahinabo ha imo.” 15Ngan linmakat an tawo ngan iya ginsumatan an mga punoan nga Judiyo nga hi Jesus an nagtambal ha iya. 16Tungod hini nagtikang hira pagdumot kan Jesus, kay ginbuhat niya ini nga pagtambal ha Adlaw nga Iparahuway. 17Ginbaton hira ni Jesus, “Dayuday nagbubuhat an akon Amay, sanglit kinahanglan liwat magbuhat ako.” 18Ini nga iya siring nakaaghat han mga punoan nga Judiyo pag-iparatay ha iya; diri la nga ginsupak niya an balaod han Adlaw nga Iparahuway, kundi ginsiring pa niya nga iya kalugaringon nga Amay an Dyos, ngan dida hini, nakikigtupong hiya han Dyos. 19Sanglit ginbaton hira ni Jesus, “Susumatan ko kamo hin tinuod: diri nagbubuhat an Anak hin iya la kalugaringon; nagbubuhat hiya han nakikita niya nga ginbubuhat han iya Amay. Kon ano an ginbubuhat han Amay, amo man liwat an ginbubuhat han Anak. 20Kay hinihigugma han Amay an Anak ngan ginpapakita an Anak han ngatanan nga ginbubuhat han Amay ngahaw. Ipapakita niya han iya Anak in darudagko pa nga mga buruhaton kay hini, ngan mahipapausa kamo ngatanan. 21Sugad nga ginbabanhaw han Amay an mga minatay ngan tinatagan hira hin kinabuhi, ha amo man nga paagi, nahatag an Anak hin kinabuhi hadton iya karuyag tagan. 22Diri na maghuhukom an Amay bisan kan kanay. Iginhatag na niya ngadto han iya Anak an bug-os nga katungod hin paghukom, 23basi magpasidungog han Anak an ngatanan, sugad han ira pagpasidungog han Amay. Bisan hin-o nga diri nagpapasidungog han Anak, diri man nagpapasidungog han Amay nga amo an nagsugo ha iya. 24“Susumatan ko kamo hin tinuod: may-ada na dayon nga kinabuhi an bisan hin-o nga namamati han akon mga pulong, ngan natoo ha iya nga nagsugo ha akon. Diri na hiya paghuhukman, kay inmagi na hiya han kamatayon ngadto ha kinabuhi. 25Susumatan ko kamo hin tinuod: Tiarabot an panahon, ngan inmabot na ini—nga makakabati an mga minatay han tingog han Anak han Dyos, ngan mabubuhi adton makabati hini nga tingog. 26Sugad nga an Amay, ha iya ngahaw, amo an tinikangan han kinabuhi, ha sugad man nga paagi, ginhimo niya an iya Anak nga magin tinikangan han kinabuhi. 27Ngan iginhatag ngadto han Anak an katungod hin paghukom, kay Anak han Tawo man hiya. 28Ayaw kamo hipausa hini; tiarabot an panahon nga makakabati han iya tingog an ngatanan nga mga minatay ha lubnganan, 29ngan magkakaguwa hira han ira mga lubnganan; mabangon ngan mabubuhi adton nagbuhat hin mag-upay, ngan mabangon ngan pagsisirotan adton nagbuhat hin magraot. 30“Waray ko mahihimo ha akon la kalugaringon; naghuhukom la ako sumala han iginsiring han Dyos ha akon, sanglit matadong an akon paghukom, kay diri ako nagtitinguha hin pagbuhat han akon karuyag, kundi an karuyag la han nagsugo ha akon. 31“Kon magsaksi ako ha akon la ngahaw, diri angay karawaton sugad nga tinuod nga pruyba an akon iginsiring. 32Kundi may-ada usa labot ha akon, nga nagsasaksi para ha akon, ngan maaram ako nga matuod an iginsisiring niya mahitungod ha akon. 33Ginpadara niyo an iyo mga sinugo ngadto kan Juan, ngan nagyakan hiya ha ngaran han kamatuoran. 34Diri nga nagkikinahanglan ako hin kanan tawo pagsaksi; ginsusumat ko la ini, basi matalwas unta kamo. 35Sugad hi Juan hin suga nga naglalaga ngan malamrag, ngan naruyag kamo ha usa ka dali hin pagpahimulos han iya kapawa. 36Kundi may-ada ko saksi para ha akon, nga labaw pa kay han pagsaksi ni Juan: an mga buhat nga akon gintutuman, an mga buhat nga ginpapatuman ha akon han Amay, mga saksi ini hira para ha akon, ngan nagpapahayag nga ginsugo ako han Amay. 37Ngan nagsasaksi liwat para ha akon an Amay nga nagsugo ha akon. Waray gud niyo hibatii an iya tingog, o hikit-i an iya nawong; 38ngan waray niyo tipigi ha iyo mga kasingkasing an iya mensahe, kay diri man kamo natoo han ginsugo niya. 39Nag-aaram kamo han Kasuratan kay naghuhunahuna kamo nga hiaagian niyo dida ha ira an dayon nga kinabuhi. Ngan nagpapamatuod ini hira ngahaw mahitungod ha akon! 40Kundi diri niyo karuyag kumadi ha akon basi maangkon niyo an kinabuhi. 41“Diri ako nag-uungara nga dayawon ako hin mga tawo. 42Kundi nakilala ako ha iyo; maaram ako nga waray kamo gugma para han Dyos ha iyo mga kasingkasing. 43Kinmanhi ako ha ngaran han akon Amay, kundi waray kamo kumarawat ha akon. Kon may kumanhi ha iya la kalugaringon nga ngaran, kakarawaton lugod hiya niyo. 44Karuyag niyo an paggidayawdayaw, kundi waray lugod niyo pagtinguhaa an pagdayaw nga natikang ha usa la nga Dyos: sanglit uunanhon hin pakatuo niyo? 45Kundi ayaw kamo paghunahuna nga isusumbong ko kamo ngadto han akon Amay. Hi Moises, nga amo an iyo ginlaoman, hiya an magsusumbong ha iyo. 46Kon tinuod nga natoo kamo kan Moises, matoo unta kamo ha akon, kay nagsurat hiya mahitungod ha akon. 47Kundi tungod nga diri man kamo natoo han iya iginsurat, uunanhon hin pakatoo niyo han akon iginsiring?”


text: 1Usa ka Adlaw nga Iparahuway, naglatas hi Jesus ha kaumhan hin trigo. Nagtikang an iya mga tinun-an pangutos hin mga uhay han trigo, ginkurukuso ha ira mga kamot, ngan nangaon han trigo. 2Nagsiring in pira nga mga Parisiyo, “Kay ano nga ginbubuhat niyo an igindidiri han aton Balaod hin pagbuhat ha Adlaw nga Iparahuway?” 3Ginbaton hira ni Jesus, “Waray ba niyo mabasa an ginbuhat ni David han paggutoma ha iya ngan an iya mga kaupod? 4Sinmulod hiya ha balay han Dyos, kinmuha hiya han tinapay nga iginhalad sa Dyos, kinmaon hiya, ngan iginpakaon liwat ini han iya mga tawo. Kundi igindidiri han aton Balaod an pagkaon han tinapay nga ginhalad ngadto sa Dyos, labot han kapadian.” 5Ngan gintapos ni Jesus hin pagsiring, “An Anak han Tawo amo an Ginoo han Adlaw nga Iparahuway.” 6Ha lain nga Adlaw nga Iparahuway, kinmadto hi Jesus ha sinagoga ngan nagtutdo. May tawo didto nga patay an tuo nga kamot. 7Karuyag mangita hin pasisikaran hin pagsumbong kontra kan Jesus in pira nga mga magturutdo han Balaod ngan mga Parisiyo; sanglit gin-ininawan hiya nira kon magtatambal ba hiya ha Adlaw nga Iparahuway. 8Kundi nahibaroan ni Jesus an ira panhunahuna, ngan nagsiring hiya ha tawo nga patay an kamot, “Buhat ngan pa kadi ha atubangan.” Binmuhat an tawo ngan tinmukdaw ha iya atubangan. 9Niyan nagsiring hi Jesus ha ira, “Napakiana ako ha iyo: ano an itinutogot han aton Balaod hin pagbuhat ha Adlaw nga Iparahuway? Pagbulig ba o pagdaot? Pagtalwas ba hin kinabuhi hin tawo o pagkuha ba hito?” 10Sinmiplat hi Jesus ha ira ngatanan, ngan kahuman ginsiring niya an tawo, “Unata an imo kamot.” Gin-unat han tawo an iya kamot ngan naupay. 11Kundi duro gud an ira kapungot, ngan nagsarabot hira kon ano an angay pagbuhaton nira kan Jesus. 12Hadto nga panahon sinmagka hi Jesus ngadto hin usa nga bukid para hin pag-ampo, ngan mag-aga an iya pag-inampo ngadto sa Dyos. 13Han pagkaaga, gintawag niya an iya mga tinun-an ngan nagpili hiya hin dose ha ira, nga ginngaranan nga mga apostoles: 14hira Simon (nga iya liwat ginngaranan kan Pedro) ug Andres nga iya bugto; Santiago ug Juan, Felipe ug Bartolome, 15Mateo ug Tomas, Santiago nga anak ni Alfeo, ug Simon (nga gintawag, an Bayani), 16Judas nga anak ni Santiago, ug Judas Iscariote nga naglingo han Ginoo. 17Paglugsong nira tikang ha bukid, tinmukdaw hi Jesus didto hin usa nga patag nga dapit, upod in damo nga mga tinun-an niya. Nakadto didto in dako nga pundok hin mga tawo nga tikang han bug-os nga Judea, Jerusalem, ngan han mga syudad hirani han baybayon han Tiro ug Sidon. 18Nagkaabot hira pamati ha iya ngan pagpatambal han ira mga sakit. Nagkaabot liwat an mga sinasangkayan hin magraot nga mga espiritu ngan natambal hira. 19Nagtalingoha hin pagkamkam ha iya an ngatanan nga mga tawo, kay naguwa tikang ha iya in gahom nga nagtatambal ha ira ngatanan. 20Sinmiplat hi Jesus han iya mga tinun-an ngan nagsiring, “Palaran kamo nga mga kablas, kay iyo an Ginhadian han Dyos! 21“Palaran kamo nga mga ginugutom yana, kay pagbubusgon kamo! “Palaran kamo nga mga nagtatangis yana, kay malilipay kamo! 22“Palaran kamo kon tungod han Anak han Tawo, pagdumtan, igsalikway, pagyubiton, ngan pakaraoton kamo han mga tawo! 23Paglipay kamo kon mahinabo ini, ngan sayaw hin kalipay kay gin-aandam para ha iyo in dako nga balos didto ha langit. Kay ginbuhat han ira nga kaapoy-apoyan an amo ngahaw nga mga butang ngadto han mga manaragna. 24“Kundi pagkamakaharadlok para ha iyo nga mga riko yana, kay nagkaada na kamo han iyo himyang nga kinabuhi! 25“Pagkamakaharadlok para ha iyo nga mga busog yana, kay gugutomon kamo! “Pagkamakaharadlok para ha iyo nga nagtitinawa yana, kay magmamasulub-on ngan magtatangis kamo! 26“Pagkamakaharadlok kon pagdinayawon kamo han ngatanan nga mga tawo, kay ginsiring han ira mga kaapoy-apoyan ini ngahaw nga mga butang mahitungod han buwaon nga mga manaragna. 27“Kundi nasiring ako ha iyo nga namamati ha akon: higugmaa an iyo mga kaaway, buhata an maupay para han mga nagdudumot ha iyo. 28Pakaupaya an nagpapakaraot ha iyo, ngan ig-ampo an mga nagraraogdaog ha iyo. 29Kon tampalohon ka ha usa nga bayhon, ipatampalo liwat an luyo; kon may magkuha han imo barong, ihatag liwat an imo kamiseta. 30Tagi adton maaro ha imo, ngan kon may magkuha han imo butang, ayaw na ipaoli ha iya. 31Buhata ha iba an imo karuyag nga ira pagbuhaton ha imo. 32“Kon higugmaon la niyo an mga tawo la nga nahigugma ha iyo, kay ano nga makarawat kamo hin kaupayan? Bisan ngani an mga makasasala nahigugma han mga nahigugma man ha ira! 33Ngan kon buhaton niyo an maupay ngadto la han mga nagbubuhat hin maupay ha iyo, kay ano nga makarawat kamo hin kaupayan? Nagbubuhat ngani hito, bisan an mga makasasala! 34Ngan kon mapahuram kamo hadton mga makakabayad la ha iyo, kay ano nga makarawat kamo hin kaupayan? Bisan ngani an mga makasasala napahuram man han ira igkasi mga makasasala, ngan naglalaom hira nga babaydan hira! 35Diri! Higugmaa an iyo mga kaaway ngan buhata an maupay ha ira; pahuram ngan ayaw pagpaabot hin bayad. Mamamay-ada kamo dako nga balos, ngan magigin mga anak kamo han Gihahataasi nga Dyos. Kay maupay hiya hadton mga bungalos ngan hadton mga magraogdaog. 36Pagmaloloy-on kamo sugad nga maloloy-on an Amay niyo. 37“Ayaw kamo paghukom han iba, ngan diri man kamo paghuhukman han Dyos. Ayaw kamo pagsirot han iba, ngan diri man kamo pagsisirotan han Dyos; pagpasaylo kamo han iba, ngan magpapasaylo an Dyos ha iyo. 38Paghatag kamo ha iba, ngan mahatag an Dyos ha iyo; makarawat kamo hin igo gud nga takos: dinasok, binay-og, ngan nagsasapay pa; kay gagamiton ha iyo han Dyos an ginagamit niyo nga taraksan para han iba.” 39Ngan iginsumat ni Jesus ha ira ini nga pananglitan: “Diri makakagtugway in buta hin igkasi buta; kon buhaton niya ini, mahuhulog hira nga duha ngadto ha kali. 40Waray tinun-an nga labaw han iya magturutdo; kundi masusugad han iya magturutdo an tagsa nga tinun-an, kon tapos na an iya pag-aram. 41“Kay ano nga asay mo kinikita an poling ha mata han imo bugto, kundi diri ka nanginginano han nabalabag ha imo kalugaringon nga mata? 42Uunanhon nimo pagsiring ha imo bugto, ‘Tugoti daw ako pagkuha han poling ha imo mata,’ nga diri ka ngani nakita han nabalabag ha imo kalugaringon nga mata? Salingkapaw! Kuhaa anay an nabalabag ha imo kalugaringon nga mata, ngan niyan makakakita ka na hin pagkuha han poling ha mata han imo bugto. 43“Diri nahatag hin maraot nga bunga in maupay nga kahoy, o nahatag hin maupay nga bunga in maraot nga kahoy. 44Kinikilala an tagsa nga kahoy pinaagi han iya mga bunga; diri ka naburo hin mga igos tikang hin mga sapinit, o nagtitirok hin mga ubas tikang hin mga niyutiyo. 45Nagpapagawas an tawo nga maupay hin mga kaupayan tikang han manggad hin mag-upay nga mga butang han iya kasingkasing; an maraot nga tawo, tikang han iya manggad hin magraot nga mga butang. Kay iginyayakan han baba an nakakapuno han kasingkasing. 46“Kay ano nga gintatawag ako niyo, ‘Ginoo, Ginoo,’ ngan diri niyo ginbubuhat an iginsusumat ko ha iyo? 47An tagsatagsa nga nadaop ha akon, ngan namamati han akon mga pulong, ngan iya gintutuman, ipapakita ko ha iyo kon ano an itatanding ha iya. 48Sugad hiya hin tawo nga nagbalay: nag-ukab hiya hin halarom, ngan gintungtung ha bato nga patukoran. Binmaha an salog ngan gin-agmakan adto nga balay, kundi waray ini mabay-og, kay madig-on gud an katukod. 49Kundi an namamati han akon mga pulong ngan diri niya gintutuman, sugad hiya hin tawo nga nagbalay ha tuna, nga waray magbutang hin patukoran; natumba la dayon han pag-agmaki han baha. Hin pagkamakaharadlok hadto nga pagkapukan!”


text:
Vigan
An Syudad han Vigan usa nga ikatulo nga klase nga syudad ha lalawigan han Ilocos Sur, Pilipinas. Amo ini an kapital nga syudad han Ilocos Sur. Nahamutang an syudad ha katundan nga labnasan han isla han Luzon, nga naatubang han Dagat Salatan Tsina.
Usa ini nga World Heritage Site tungod kay amo ini an pinakamaupay nga nahabilin nga pananglitan hin bungto kolonyal nga Espanyol ha Asya, ngan kilalado ini tungod han cobblestone nga kakarsadahan hini ngan hin arkitektura nga nagdudugtong hin Asyano nga disenyo hin paghimo ngan in Europeo nga kolonyal nga arkitektura ngan pagplano.
Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 45,143 ka tawo ha 9,193 nga mga panimalay.
Hi Elpidio Quirino, an ika-unom nga presidente han Pilipinas, natawo ha Vigan.
Mga Baranggay[igliwat | edit source]
An Syudad han Vigan ginbahin ngadto hin katloan kag siyam (39) nga mga baranggay.