text: 1Kita nga magdig-on an pagtoo kinahanglan bumulig hadton magluya hin pagpas-an han ira magbug-at nga mga darad-on, ngan diri magpahalipay han aton la kalugaringon. 2Lugod magpahalipay kita ngatanan han aton kabugtoan tungod han ira kaupayan, basi magmarig-on an ira pagtoo. 3Kay waray hi Cristo magpahalipay han iya la kalugaringon. Lugod, sumala han siring han Kasuratan, “An mga pagtamay nga iginyubit ha imo nahinganhi ha akon.” 4Iginsurat an ngatanan nga nahisurat ha Kasuratan hin pagtutdo ha aton, basi mamay-ada unta naton paglaom pinaagi han pagpailob ngan pagpadasig nga iginhatag ha aton han Kasuratan. 5Hinaot unta nga an Dyos nga burabod han pagpailob ngan pagpadasig, an mag-usa han iyo panhunahuna, pinaagi hin pagsunod han susbaranan ni Cristo Jesus, 6basi mag-urusa unta kamo ngatanan hin pagdayaw han Dyos nga Amay han aton Ginoo Jesu-Cristo. 7Sanglit tungod han himaya han Dyos, karawata an iyo igkasi mga magtinuohon sugad han pagkarawat ni Cristo ha iyo. 8Kay nagsusumat ako ha iyo nga nagin surugoon hi Cristo tungod han mga Judiyo pagpakita nga matinumanon an Dyos, basi an mga saad han Dyos ngadto han mga Patriyarka matuman, 9ngan basi liwat makahimo an mga Hentil hin pagdayaw han Dyos tungod han iya kalooy. Sumala han siring han Kasuratan, “Sanglit pagdadayawon ko ikaw dida han mga Hentil, magkakanta ako hin mga pagdayaw ha imo.” 10Nasiring liwat, “Paglipay kamo, mga Hentil, upod han pinili nga mga tawo han Dyos!” 11Ngan nasiring pa, “Dayawa an Ginoo, ngatanan kamo nga mga Hentil; dayawa hiya, ngatanan kamo nga mga tawo!” 12Ngan nasiring liwat hi Isaias, “Maabot in usa nga tulin ni Isai; makanhi hiya hin paghadi han mga Hentil, ngan aada ha iya an ira paglaom.” 13Pun-on unta kamo han Dyos nga burabod han paglaom, han ngatanan nga kalipay ngan kalinaw, pinaagi han iyo pagtoo ha iya, basi magpadayon hin pagtubo an iyo paglaom pinaagi han gahom han Espiritu Santo. 14Kabugtoan ko: waray ko pagruhaduha nga puno kamo hin pagkamaupay, nga puno kamo han ngatanan nga hibaro, ngan nakakahimo kamo hin pagtutdo han tagsatagsa ha iyo. 15Kundi dida hini nga surat nagmaisog ako mahitungod hin mga butang nga akon iginpahinumdom ha iyo. Nagmaisog ako tungod kay iginhatag ha akon han Dyos an talagsaon nga higayon 16hin ka surugoon ni Cristo Jesus ha pag-alagad para han mga Hentil. Nag-aalagad ako sugad hin padi hin pagwali han Maupay nga Sumat nga tikang sa Dyos, basi an mga Hentil magin halad nga kakarawaton han Dyos ngan itinubyan ha iya pinaagi han Espiritu Santo. 17Sanglit dida han pakig-usa ko kan Cristo Jesus, makakaparayaw ako han akon pag-alagad para han Dyos. 18Magmamaisog ngan maghihimangraw ako mahitungod la han mga butang nga nahimo ni Cristo pinaagi ha akon hin pagtugway han mga Hentil ha pagsugot han Dyos. Gintuman ini niya pinaagi hin mga pulong ngan mga buhat, 19pinaagi han gahom hin orosahon nga mga tigaman ngan mga milagro, ngan pinaagi han gahom han Espiritu han Dyos. Sanglit ha paglakaton ko tikang ha Jerusalem ngadto ha Ilirico, iginsangyaw ko hin hingpit an Maupay nga Sumat mahitungod kan Cristo. 20An akon dayuday nga tinguha amo an pagsangyaw han Maupay nga Sumat ha mga dapit nga waray pa hibatii hi Cristo, basi diri ako magtukod dida han patukoranan nga iginbutang na hin iba nga tawo. 21Sumala han siring han Kasuratan, “Makakakita adton waray kasumati hiunong ha iya, ngan makakasabot adton waray makabati.” 22Tungod hini waray ako hinanayon hin pagkada ha iyo. 23Kundi yana nga nahuman na an akon buruhaton didi hini nga mga dapit, ngan tungod han akon pagtalinguha hin pagduaw ha iyo sulod hin damo nga mga tuig, 24naglalaom ako nga mahihimo ko na ini yana. Karuyag ko makigkita ha iyo ha akon paghapit ha iyo tipakadto ha España, ngan iyo unta ako buligan nga mahinayon ako hin pagkadto didto katapos ko pagpahimulos hin pagduaw ha iyo hin halipot nga panahon. 25Kundi ito yana tipakadto ako ha Jerusalem hin pag-alagad han mga magtinuohon didto. 26Kay nagkasarabot an mga singbahan ha Macedonia ug Acaya hin paghatag hin mga halad ha pagbulig han mga kablas nga mga magtinuohon didto ha Jerusalem. 27Ira gud la adto nga pagkasarabot. Kundi kon baga sidngon, may-ada nira katungdanan hin pagbulig hito nga mga kablas; tungod kay nagpaangbit an mga Judiyo han ira espirituhanon nga mga kaupayan ha mga Hentil, sanglit an mga Hentil kinahanglan maggamit han ira tunan-on nga mga kaupayan hin pagbulig han mga Judiyo. 28Kon mahuman ko na ini nga buruhaton, ngan mahatag ko na ha ira an ngatanan nga kwarta nga gintirok para ha ira, mapakadto na ako ha España, ngan maduaw ako ha iyo ha akon paghapit ha iyo tipakadto. 29Kon kumada ako ha iyo, maaram ako nga maabot ako dara an bug-os nga bendisyon ni Cristo. 30Inaaghat ko kamo, kabugtoan, pinaagi han aton Ginoo Jesu-Cristo ngan pinaagi han gugma nga ihinahatag han Espiritu: duyogi ako niyo hin kinasingkasing nga pag-ampo sa Dyos para ha akon. 31Pag-ampo kamo nga mahigawas ako han mga karat-an tikang han diri mga magtinuohon ha Judea, ngan makarawat unta an akon pag-alagad ha Jerusalem, han mga magtinuohon didto. 32Sanglit mapakada ako ha iyo nga puno hin kalipay, kon amo ito an kaburot-on han Dyos, ngan magpapahimulos ako hin makalilipay nga pagduaw ha iyo. 33Maada unta ha iyo ngatanan an Dyos nga aton burabod han kamurayaw. Amen.


c: text/html

text:
Charles Curtis
Hi Charles Curtis (Enero 25, 1860 – Pebrero 8, 1936) usa nga Representante han Estados Unidos, Senador han Estados Unidos tikang ha Kansas nga ha urhe ginpili nga Senate Majority Leader han iya mga igkasi-Senador nga Republikano, ngan amo an ika-katloan kag usa nga Sugbong-Mangulo han Estados Unidos. Hiya an syahan nga tawo nga kilalado nga diri-Europeo an katulinan nga nakaabot hin usa han duha nga gihataasi nga mga puwesto han ehekutibo nga sanga han kagamhanan han Estados Unidos. An kadam-an han katulinan ha iya nanay nga bahin Lumadnon-nga-Amerikano, ngan nagtubo hiya nga naukoy upod han iya mga lolo ngan lola ha nanay didto han reserbado nga katunaan han tribo nga Kaw.
Komo abogado, sayo nga sinmulod hi Curtis hin politikanhon nga kinabuhi, nagdinaog hin damo nga mga panahon-hin-pag-alagad, tikang han 1892 komo Republikano ngado han Balayan han mga Representante han Estados Unidos tikang han iya distrito ha Topeka, Kansas. Napili hiya ngadto han Senado han Estados Unidos, syahan han Magbabalaod han Kansas (han 1906 ngan 1914), ngan ha urhe ha pagbotos han katawhan (han 1920 ngan 1926), nga diin nagsirbe hiya hin usa nga unom-ka-tuig nga panahon-hin-pag-alagad tikang han 1907 kutob 1913, ngan sunod an kadam-an hin tulo ka panahon-hin-pag-alagad tikang han 1915 kutob 1929 (nga amo an tuig nga hiya nagin Sugbong-Mangulo). An iya maiha nga kasikat ngan mga pagkanit-kanit ha Kansas ngan ha nasodnon nga politika nakabulig hin pagpakusog ha iya ha liderato han Senado; nakakuha hiya hin suporta nga na-elihir nga Minority Whip han Senado tikang 1915–1924 ngan sunod, komo Majority Leader han Senado tikang 1925-1929. Ha hini nga mga puwesto importante an iya gindara nga papel ha pagdumara hin paghimo hin balaod ngan pakaabot han mga nasodnon nga ungara han Partido Republikano.
Katapos han lampaso nga pagdaog han Republikano nga mga kandidato hin Mangulo ngan Sugbong-Mangulo han 1928, binmiya hi Curtis tikang han Senado agod magin Sugbong-Mangulo ha ilarom ni Mangulo Herbert Hoover.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Tigaman ha panurat
An Tigaman ha Panurat [1] amo an ngaran ha mga tigaman nga gingagamit ha pagsurat. Ini nga mga tigaman nakakabulig pansayod han mga ginsurat.
Mga panaglitan han tigaman ha panurat:
- Bagis Halipot
- Batlang (Bagis panugtong)
- Tulbok
- Balaong (Tulbok-kawhit)
- Kambang (tulbok-tulbok)
- Turook (kawhit)
- pakiana (tigaman panpakiana)
- katingala (tigaman pankalas)
- kugitkugit (tigaman pan-asoy)
- Bagis Pan-ubos
- Tigaman Panakob (hil-ot)
- Sisep (sisip)
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ Abuyen, Tomas A. Diksyunaryo Waray-Waray [Visaya] English-Tagalog. Kalayaan Press Mktg. Ent., Inc. Quezon City. Tuig 2000. ISBN 971-08-6050-X. Pakli Ihap 441.


text:
Provincia de Lugo
An Lugo usa nga probinsya ha kanawayon han Galicia, o amihanan-katundan nga Espanya, ha dumagsaon o amihanan-sidlangan nga bahin han komunidad autonoma han Galicia. Ginsasapitan ini han mga probinsya han Asturias, León, Ourense, Pontevedra, ngan A Coruña, ngan han Dagat Cantabrico (Golfo de Vizcaya) .
An populasyon hini 361,782 (2002), ngan tikang hini usa nga ika-upat nga bahin naukoy didto han kapital nga an ngaran gihapon Lugo.
Kitaa gihapon an Lista han mga munisipyo ha Lugo.


text:
Salag
An Pugaran in paburunayan hin manok, kasagaran himo ini tikang ha linara nga palwa hin lubi. An salag[1], pugad[2] o pugarán lugar kun diin puydi kumapot hin bunay han hayop o lugar kun diin puydi inmukoy o pagpadako hin mga anak. Agsob ito hinimo ha organiko nga mga materyales sugad hit sanga, banwa ngan dahon, o puydi liwat usa ka buho ha tuna, o buho ha puno, bato ngan balay. Puydi liwat ini hinimo tikang ha materyales nga ginhimo han tawo sugad hit higot, plastik, tela, buhok, o papel.
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ Abuyen, Tomas A. Diksyunaryo Waray-Waray [Visaya] English-Tagalog. Kalayaan Press Mktg. Ent., Inc. Quezon City. Tuig 2000. ISBN 971-08-6050-X. Pakli Ihap 323.
- ↑ Abuyen, Tomas A. Diksyunaryo Waray-Waray [Visaya] English-Tagalog. Kalayaan Press Mktg. Ent., Inc. Quezon City. Tuig 2000. ISBN 971-08-6050-X. Pakli Ihap 295.


text:
Melaka
An Melaka (nga agsob liwat ginsusurat nga Malacca ha Iningles ngan Malaca ha Kinatsila; nga gin-agnayan nga An Estado ha Kaagi o Negeri Bersejarah han mga lokal) amo an ikatulo nga giguti-ayi nga estado han Malaysia, sunod han Perlis ngan Penang. Nahamutang ini ha salatan nga rehiyon han Peninsula han Malaya, ha Mga Estrecho han Malacca. Ginsasapitan ini han Negeri Sembilan ha amihanan ngan han estado han Johor ha salatan. An kapital han estado amo an Bandar Melaka. An sentro ha kaagi hinin nga syudad ginlista nga usa nga prominente nga Patrimonio de la Humanidad o World Heritage Site han UNESCO tikang han Hulyo 7, 2008.
Bisan mgan kon an Melaka amo an usa han mga gimaiha-i nga mga sultanato nga Malay, waray na Sultan an negeri yana. Lugod, an mangulo han estado amo an Yang di-Pertua Negeri o Gobernador.


text:
Waraynon nga literatura
An literatura Waraynon amo an literatura nga ginsurat hin mga Waraynon ha Winaray.
Mga pagtikang[igliwat | edit source]
An mga syahan nga mga sumat hin Waraynon nga literatura natikang han 1668 han pagdokumentar hin Heswita nga padi nga hi Padre Francisco Ignacio Alzina han mga porma hin siday sugad han candu, haya, ambahan, canogon, bical, balac, siday ngan awit. Nagpahayag gihapon hiya han susumaton ngan posong, mga syahan nga porma hin pagsaysay. Daan na mayda mga tradisyon hin teatro - dida hin pagpasundayag hin mga pagsiday, mga ritwal ngan mimetiko nga pagsayaw. An mga sayaw nagpahayag hin mga kalipay ngan mga buhat han hadto nga mga Waraynon.
Ha sulod hin tulo ka siglo hin Espanyol nga pagkolonisar ug dugang pa nga panahon hin pag-okupar han mga Amerikano, an mga daan nga mga ritwal, mga porma hin pagsiday ngan mga pagsaysay inmagi hin pagliwat. In usa nga pananglitan amo an balac, usa nga pagsiday hin baton-baton hin lalaki ngan babaye. Sumala kan Charo N. Cabardo, usa nga historiadora hin Waraynon, an balac nagpabilin ha iya porma bisan pa man kon nagkaada ini hin mga bag-o nga tawag ngan naghuram hin mga aspeto han mga yinaknan han mga nagkolonisar. Han panahon han mga Espanyol, an balac gintawag nga amoral; dida han panahon han mga Amerikano, gintawag ini nga ismayling, in pulong tikang han Iningles nga pulong nga "smile" o "paghiyom". Sumala hin nag-imbestiga hin literatura, mayda mga dapit han Samar, nga an balac o ismayling ginliwat agod makapahayag hin mga sentimyento patok hin imperyalismo nga diin an babaye nagtitigaman han iroy nga tuna ngan an lalaki amo an patriota nga nagsasaysay han iya gugma han nasod.


text:
Syudad han Tarlac
An Syudad han Tarlac usa nga ikaduha nga klase nga syudad ha lalawigan han Tarlac, Pilipinas. Amo ini an kapital nga syudad han Tarlac. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 262,481 ka tawo ha 51,703 nga mga panimalay.
Mga baranggay[igliwat | edit source]
An Syudad han Tarlac ginbahin ngadto hin kapitoan kag unom (76) nga mga baranggay
Mga sumpay ha gawas[igliwat | edit source]
- Balayan nga Pakli han mga Tarlaqueño: "An syahan nga Websayt hin mga Tarlaqueño" Balay han mga Tarlaqueño nga Group ha Bug-os nga Kalibotan
- Tarlac Onlayn nga Sistema hin Ganghaan
- Komunidad han Syudad han Tarlac nga Websayt
- Pasyalan Tarlac
- Philippine Standard Geographic Code
- 2000 Philippine Census Information
- Directory han Syudad han Tarlac
- Pag-estar ha Syudad han Tarlac
- Turismo ha Tarlac


text:
Unibersidad
An unibersidád[1] in uska institusyon hin hiruhitaas nga pag-aram ngan panhalikwat, nga nagpapasidungog hin karig-onan academico ha dirudilain nga mga bahin hit kaaradman. Ini in uska tinag-lawas nga naghahatag hin ugsagradwar nga pag-aram ngan laposgradwar nga mga pag-aram. An pulong nga unibersidad in kinuha tikang ha Linatin universitas magistrorum et scholarium, nga may-ada harani ha kasirigngon nga "katiringban han mga mag-turutdo ngan mga mag-aaram."
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ Abuyen, Tomas A. DICTIONARY English Waray-Waray/Tagalog. National Book Store. Mandaluyong City. ISBN 971-08-6529-3. Tuig 2005. Pakli Ihap 446.


text:
William R. King
Hi William Rufus DeVane King (Abril 7, 1786 – Abril 18, 1853) amo an ika-napulo-kag-tulo nga Sugbong-Mangulo han Estados Unidos, ngan ugsa hini usa nga Representante han Estados Unidos tikang ha North Carolina, Ministro ha Fransya, ngan usa nga Senador tikang ha Alabama. Namatay hi King tungod hi tuberculosis katapos hin 45 ka adlaw ha pagka-sugbong-mangulo. Gawas kanda John Tyler ngan Andrew Johnson—nga puros nagsunod ngadto han pagka-Mangulo—hi King an nagpapabilin nga gimadali-ay hin panahon hin pagsirbe nga Sugbong-Mangulo.


text:
Ifugao
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An Ifugao usa nga ginpalibutan hin katunaan nga probinsya han Pilipinas ha Administratibo nga Rehiyon han Cordillera ha Luzon. An kapital hini amo an Lagawe ngan ginsasapitan ini han Benguet ha katundan, han Mountain Province ha amihanan, han Isabela ha sidlangan, ngan han Nueva Vizcaya ha salatan.
Ginngaranan ini hira tikang han pulong nga "i-pugo" o "i-fugo" (nga buot sidngon i-tikang/tawo ngan pugo-tuna o "mga tawo han tuna"). Iton ngaran nga "Ifugao" amo gihapon an ngaran hin lumad nga mga tawo nga naukoy dinhe.
An Hagdan hin Humayan han Banaue amo an dako nga kiritaon han mga turista han lalawigan. Ini nga mga 2000-nga-tuig-hin-kadaan nga mga hagdan ginhimo dida han mga bukid nga waray paggamit hin mga makina nga maghimo hin mga patag nga mga handana nga diin makag-uma an mga lumad hin humay. Han 1995, gindeklara ini nga UNESCO World Heritage Site.
Heyograpiya[igliwat | edit source]
Politikal[igliwat | edit source]
An Ifugao ginbahin ngadto hin napulo kag usa (11) nga mga bungto.


text:
Omar Khayyám
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Hi Omar Khayyám, Persiano: عمر خیام (Mayo 31, 1048 ha Nishapur, Iran (Persia) – Disyembre 4, 1131), usa nga Persiano nga maniniday, matematiko ngan astronomer.
An iya ngaran anay Ghiyath al-Din Abu'l-Fath Omar ibn Ibrahim Al-Nisaburi Khayyámi (غیاث الدین ابو الفتح عمر بن ابراهیم خیام نیشابوری). An Khayyám (خیام) usa nga pulong tikang ha Arabo nga nangangahulogan nga "parahimo hin tulda." Kilalado hiya tungod hin tinirok hin mga siday niya, an Rubaiyat ni Omar Khayyam.


text:
Laoag
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An Syudad han Laoag(ha Inintsek: 老沃 Pinyin: Lǎowò) usa nga ikaduha nga klase nga syudad ha lalawigan han Ilocos Norte, Pilipinas. Amo ini an kapital nga syudad han Ilocos Norte, ngan sentro han politika, komersyo, ngan industriya han lalawigan. An mga bungto han San Nicolas, Paoay, Sarrat, Vintar, ngan Bacarra amo an naghihimo han mga katubtuban hini. An mga pagtikang nga bungtod han Cordillera nga Butnga nga kabugkiran ha sidlangan, ngan an Dagat Tsina Salatan ha katundan amo an mga pisikal nga katubtuban han lalawigan.
Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 94,466 ka tawo ha 19,751 nga mga panimalay.
Mga Baranggay[igliwat | edit source]
An Syudad han Laoag ginbahin ngadto hin kawaloan (80) nga mga baranggay.
Mga Sumpay ha Gawas[igliwat | edit source]
- Opisyal nga Websayt han Syudad han Laoag
- Mga Litrato han Syudad han Laoag
- Philippine Standard Geographic Code
- 2000 Philippine Census Information


text:
Dagat Bering
An Dagat Bering nalalain ha Golpo han Alaska tungod han Rawis han Alaska. Mayda ini kahaluag nga dos milyones nga kilometro kwadrado, nga Alaska an aada ha sinirangan ngan amihan-sinirangan, Rawis han Akaska ha salatan ngan Kapuropod-an Aleutian ngan ha harayo nga amihan aada an Estrecho han Berin, nga nagbubulag han Dagat Bering tikang ha kanan Kalawdan Artiko nga Dagat Chukchi. An Bahia han Bristol amo an bahin han Dagat Bering nga nagbubulag han Rawis han Alaska tikang ha puno nga tuna han Alaska. Ginngaranan an Bering Sea tikang kan Vitug Bering, usa nga taga Dinamarka nga nagserbi ha Rusya, kun diin han 1728 hiya an syahan nga Europeo nga nanginano hito, nga naglayag tikang ha Kalawdan Pasipiko paamihan ngadto ha Kalawdan Artiko.


text:
Syudad san Sorsogon
An Syudad san Sorsogon usa nga ikalima nga klase nga syudad sa lalawigan san Sorsogon sa Pilipinas. Amo in an kapital nga syudad san lalawigan san Sorsogon. Nahimo ini pinaagi san paghiusa san mga kasanhi nga bungto san Bacon ngan Sorsogon dida san tuig 2000.
Sumala san census san tuig 2000, ini may populasyon nga 134,678 ka tawo sa 26,047 nga mga panimalay.
Mga Baranggay[igliwat | edit source]
An Syudad san Sorsogon ginbahin ngadto sin kaunman kag upat (64) nga mga baranggay.
Katloan kag unom (36) nga mga baranggay an kabahin san kasanhi nga bungto san Sorsogon:
Mayda karuhaan kag walo (28) nga mga baranggay nga lakip san kasanhi nga bungto san Bacon:
Kaagi[igliwat | edit source]
An Syudad san Sorsogon ginhimo pinaagi han mando han Republic Act 8806 nga ginpasa dida han Agosto 16, 2000 ngan ginratipika dida han Disyembre 2000.
Mga prominente nga politiko nga nagpaluyo sini sira Representante Francis Escudero han Syahan nga Distrito san Sorsogon ngan kasanhi nga Alkalde san Bacon nga si Leovic R. Dioneda. Si anay Bise-Alkalde han Bacon nga si Aurelio Destacamento, upod nira an mga kasanhi nga konsehal han Sorsogon nga hira Antonio C. Detera, Azel Diesta ngan Telo Mella nanlimbasog san duha nga mga lokal nga lehislatura para san pag-aproba han mga ordinansa nga maghahatag san salapi para san pagbuhat san plebisito.
Ugsa san pagratipikar sini, mayda hangyo nga igdeklara an RA 8806 nga waray legal nga epekto nga ginsumite sin manlalaban o abogado nga si Atty. Gil Gojol. Tungod kay an Bungto san Bacon ginngaranan nga usa san mga angay bumaton sini nga hangyo, usa nga abogado tikang sa Buevasta, sa Distrito san Bacon nga si Atty. Glenn Olbes, nga naghatag sin depensa san pagkalegal sini sa ilarom san batakan-balaod o konsitusyonalidad. An legal nga pagkakonsitusyonal sini ginkauyonan san kadam-an san mga Sorsoganon nga karuyag sin pagpadukwag para san bag-o nga hinimo nga unit sin gobyerno lokal.
An mga nagtipa san ratipikasyon sini amo sira Governor Raul R. Lee ngan an iya asawa nga si Sally A. Lee nga amo an nagin syahan nga Alkalde san Syudad.


text:
Tacloban
An Syudad han Tacloban usa nga syahan nga klase nga syudad ha Sinirangan nga Kabisay-an. Ini amo an kapital han lalawigan han Leyte. Ha amihanan han syudad an bungto han Babatngon, ha salatan o habagatan an bungto han Palo. Ha katundan han syudad mabibilngan an bungto han Alangalang. An Tacloban nahamutangan ha Baybayon han Kankabatok (o Kankabatok Bay) ngan Baybayon han Panalaron ha Estrecho han San Juanico o San Juanico Strait. Ha sidlangan han syudad, tabok han Estrecho de San Juanico, mabibilngan an isla o puro han Samar. Iton mga bungto han Samar nga tabok han Tacloban, amo an Basay ngan Santa Rita.
Sumala han 2000 census, an Tacloban mayda populasyon nga 200,639 ka tawo ha 34,758 nga panimalay.
Sulod
- 1 Yinaknan
- 2 Newspaper
- 3 Gobyerno
- 4 Kasaysayan
- 5 Ikinabubuhi/Ekonomiya
- 6 Imprastraktura
- 7 Relihiyon
- 8 Pag-aram/Edukasyon
- 9 Hospital
- 10 Parashyadahan/Turismo
- 11 Nahiaraan (Kultura) ngan Arte
- 12 Kitaa Gihapon
- 13 Mga Dugang nga Barasahon
- 14 Mga Sumpay ha Gawas
Yinaknan[igliwat | edit source]
Binisaya nga Winaray an lumad nga yinaknan han Tacloban.
Newspaper[igliwat | edit source]
- Sun.Star Tacloban
- Sun.Star Superbalita Tacloban
Gobyerno[igliwat | edit source]
Pamunuan han Lalawigan[igliwat | edit source]
An Tacloban usa ka sakop nga siyudad han lalawigan han Leyte. An nasabi nga lungsod amo an kapital han Probinsiya han Leyte.
Pamunuan han Siyudad[igliwat | edit source]
An balay han Siyudad nakatindog dida ha Kanhuraw Hill. Tungod hini danay tawagon nga Kanhuraw ang pamunuan han Ciudad han Tacloban
Mga Baranggay[igliwat | edit source]
An Tacloban mayda usa ka gatos katloan kag walo (138) nga baranggay.
Kasaysayan[igliwat | edit source]
Ha pagtikang, an ngaran han lugar nga kabahin han Tacloban ginngaranan nga Kankabatok (ha lain nga kasurat: Cancabato, Kankabato). Hi Kabatok (o Kabato) kuno amo an syahan nga nag-ukoy ha lugar. An mga sinmunod nga kinmada ngan nag-ukoy hira Gumoda, Huraw ngan iba pa.
Mayda lain nga teoriya hi Dr. Rolando Borrinaga mahitungod han ngaran nga Kabatok. Siring niya, nga an Tacloban, amo an resulta tikang han pag-usa hin duduha nga mga baranggay, an baranggay Kankabatok (nga ha pagtikang dida hiton Baranggay San Fernando yana) ngan an baranggay Kanhuraw (an baranggay nga diin nahimutang an City Hall). Ha Binisaya nga Winaray, iton "kabatok" (o 'kapatok') nangangahulogan nga kaaway, amo nga an literal nga kahulogan han "Kankabatok" "an gintatag-iyahan han kaaway". Siring ni Dr. Borinaga, an baranggay Kanhuraw, kabahin han ginhadi-an ni Kandaya nga naglalakip hin mga bahin ha Leyte ngan Samar. An mga baranggay nga kaaway han Kanhuraw ngan Kandaya amo an Kankabatok. (Dugang pa ni Dr. Borrinaga, amo kuno ini an rason nga mayda mga hagrani nga baranggay nga baga sugad liwat it ngaran sugad han Campetic (o Kan Pitik) nga nangangahulogan gintatag-iyahan ni Pitik ngan Candahug (o Kan Dahog) nga karugsidngon gintatag-iyahan ni Dahog).
Subay hini nga mga ngaran, mayda mga nasiring nga makikit-an an pamahungpahong han katilingban diin ini nga mga lugar hikakagian. Sugad han pulong nga "pitik," pananglitan. Ini nga pulong nangangahulogan nga "latik". Ha konteksto han pag-awayan,aton nakikita an opensiba nga personalidad ni Pitik. Sugad gihapon ini hi Dahug. An pulong nga "dahog" nangangahulogan hin "pagpaol-ol,o sobra pa." Nahimamaol-ol an hin-o man nga magtatalapas han nasabi nga dapit--Candahug, kun sugad.An istorya han ngaran nga "Kankabatok" in pwede kitaon hin sugad nga paglantaw.
An Kankabatok nagtikang komo usa nga barrio han Basay, Samar. Nahibulag ini nga nahimo nga lain nga bungto.
An ngaran nga Tacloban nakuha daw tikang hin usa nga pamaagi hin pangisda o panagat nga masurong han una dida hini nga bungto nga tinatawag panaklob. An ngaran nga Tacloban nangangahulogan nga diin nananaklob.
Han pag-abot han mga Americano, an Tacloban amo an gingamit nga base of operations han mga Americano han ira mga opensiba-militar ha Samar dida han Panahon han Gyera nga Pilipinhon-Americano. An Camp Bumpus nga yana dida nahimutang an Leyte Park Hotel amo an campo militar han mga Americano. (Ginkuha an ngaran han campo tikang hin sundalo nga hi Bumpus nga usa han namatay dida han Nahinabo ha Balangiga o Balangiga Incident).
Ha panahon han Ika-Duha nga Pankalibutan nga Gyera, an Tacloban amo an naging kapital han Commonwealth han Pilipinas ha pagbalik han mga fuerza Pilipinhon ug Americano tikang 1944 hangtod 1945 nga nahibalik an kapital ha Manila.
Ha 12 han Hunyo 1953, an Tacloban nahimo nga syudad katapos han pagpirma ni Presidente Elpidio Quirino han balaod nga nagbalhin han Tacloban tikang hin bungto ngadto hin syudad. An syahan nga alkalde han syudad hi Ildefonso Cinco.
Ikinabubuhi/Ekonomiya[igliwat | edit source]
Ha ekonomiya, iton Tacloban usa han mga pinakamalaksi nga natubo nga mga syudad ha Pilipinas. Dinhi nahamutangan an gidako-i nga luparan han rehiyon ngan mayda nahasalipdan nga duruungan o puerto hin mga barko. An produkto nga dako ha pag-export amo an lugit o kopra. Nagtukod an gobyerno hin zona ekonomika (economic zone), an Eastern Visayas Regional Growth Center (EVRGC) agod makuha an kadam-an hin mga katpong ug edukado nga mga trabahante. Iton mga investor ha EVRGC gintataga-an hin mga tax exemption ug incentive, ug iba pa nga mga pribilehiyo, tikang han mga gobyerno nasyonal ug lokal.
An usa liwat nga naka-upay hini para hiton mga investor amo an paggamit hin elektrika koryente han syudad tikang han dako nga Tongonan Geothermal Power Plant, nga damo iton nakukuha nga koryente nga diri gud duro naapektohan han mga presyo han lana ha kalibutan. Damo gihapon iton katigayunan hin tubig (water resources). An Tacloban amo liwat an ganghaan ngadto han Leyte Industrial Development Estate ha Isabel, nga didto nahimutangan an Philippine Phosphate Fertilizer Plant, an gidako-i nga factory hin fertilizer ha Asia, ug an Philippine Associated Smelter and Refining Company, an gidako-i nga copper procesing plant ngan nasod.
Imprastraktura[igliwat | edit source]
Relihiyon[igliwat | edit source]
Pag-aram/Edukasyon[igliwat | edit source]
Dida hit syudad nahamutangan in mga dagko nga mga institusyon hin pag-aram (educational institution) nga ginpapaluyo han gobyerno sugad hiton University of the Philippines Tacloban, an Leyte Normal University, an Eastern Visayas State University (nga han una amo an Leyte Institute of Technology), ug an Leyte National High School (nga gin-agnayan nga Leyte High). An National Maritime Polytechnic, kilalado komo usa han mga nangunguna ha teknolohiya nga mga iskwehan nga maritime ha Asia adto liwat ha Tacloban, nahamutangan ha Baranggay Cabalawan, sapit la hiton Tulay San Juanico. Harani liwat an UP School of Health Sciences (nga nahamutangan ha Palo, Leyte). Ha mga pribado nga iskwelahan nga adto o harani ha Tacloban, lakip hini an RTR Foundation (an gidako-i nga medical school han rehiyon), an Asian Development College, an Holy Infant College, an Leyte Colleges, an St. Paul's Business Schools (adto liwat ha Palo, usa han mga gidako-i, kon ha populasyon han mga istudyante, nga mga business schools ha gawas hit Manila), an AMA Computer College, STI, an St. Scholastica's College, an Alpha-Omega Learning Center, an Leyte Progressive High School, an Sacred Heart College, ug an UCFLP Pre-elementary School.
Primarya Elementarya[igliwat | edit source]
Publiko[igliwat | edit source]
Laboratory School[igliwat | edit source]
- Leyte Normal University
- Eastern Visayas State University
Pribado[igliwat | edit source]
Segundarya[igliwat | edit source]
Publiko[igliwat | edit source]
Pribado[igliwat | edit source]
Kolehiyo/Unibersidad/Aradman pan Teknikal[igliwat | edit source]
Hospital[igliwat | edit source]
- Divine Word Hospital
- Bethany Hospital
- RTR Medical Foundation
- EVRMC (Eastern Visayas Regional Medical Center)
- City Hospital
- Tacloban Doctors Medical Center
- Mother of Mercy Hospital
Amo ini an mga hospital ha Tacloban.
Parashyadahan/Turismo[igliwat | edit source]
An Tulay San Juanico, amo an gihalaba-i nga tulay ha Pilipinas ngan nadugtong ini hiton Tacloban ngadto hit ika-tulo nga gidako-i nga isla han Pilipinas, an isla han Samar. An Tulay San Juanico 2.1 ka kilometero, nahamutangan ha Baranggay Cabalawan ug usa han mga dagko nga kiritaon han mga turista dinhi nga syudad. Ha syudad gihapon nahimutangan an Price Mansion ug an Redoña Residence nga amo an mga gin-ukyan nira General Douglas MacArthur ug Presidente Sergio Osmeña han pagbalik han mga Americano ha Pilipinas dida han Ika-Duha nga Gyera Pangkalibotan. Iba nga mga kiritaon nga hagrani amo an Katedral han Palo (nahamutangan ini Palo, Leyte mga 11 ka kilometros tikang ha Tacloban); an mansyon ni Imelda Marcos nga baga hin sugad han Versailles;
an MacArthur National Park (nahamutangan ini ha Baranggay Candahug ha Palo, Leyte mga 6-7 ka kilometros tikang ha Tacloban), mga World War II nga site ug memorial, ngan mga pipira nga mga baybayon o beaches nga napalibot hit syudad ug mga hagrani nga mga bungto.
Nahiaraan (Kultura) ngan Arte[igliwat | edit source]
Mga Adlaw han Kapistahan ha Tacloban[igliwat | edit source]
Kalendaryo han mga Kapistahan ha Tacloban
Kitaa Gihapon[igliwat | edit source]
Mga Dugang nga Barasahon[igliwat | edit source]
- http://www.geocities.com/rolborr/tacsoc.html
Mga Barasahon mahitungod han Tacloban ni Dr. Rolando Borrinaga


text:
Butuan
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An Syudad han Butuan usa nga syahan nga klase ngan urbanisado hin duro nga syudad ngan sentro han rehiyon han Caraga nga Rehiyon ha Pilipinas. Nahamutangan ini ha dumagsaan o amihanan-sidlangan nga bahin han Siong han Agusan ha amihanan nga Mindanao, nga an kahaluag hini natabok han Salog han Agusan. Ginsasapitan ini ha amihanan, katundan, ngan salatan han Agusan del Norte, ha sinirangan han Agusan del Sur ngan ha kanawayon o amihanan-katundan han Baybayon han Butuan. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 267,279 ka tawo ha 50,273 nga panimalay.
An ngaran nga "Butuan" gintutuohan nga nagtikang han maaslom nga bunga nga "Batuan". An iba nga mga ginkuhaan hin etimolohiya nasiring nga tikang daw ini hin usa nga datu nga hi "Datu Buntuan", usa nga namuno han una hini nga lugar.
Mga Sumpay ha Gawas[igliwat | edit source]
- e-Butuan
- Syudad han Butuan ni Gerard Piepenbrock
- Philippine Standard Geographic Code
- 2000 Philippine Census Information


text:
Kugita Paul
- Ini nga barasahon angay ighubad ngadto ha Winaray
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Kinatsila nga bersyon nga angay ighubad ha WinarayBatakan:Orphan
Batakan:Kahong-kabatiran hayop
Hi Kugita Paul (Enero 2008 - 26 Oktubre 2010, Oberhausen) usa nga urusahon nga kugita nga naukoy hin usa nga tangke ha Sentro hin mga Buhi nga Dagat ha Oberhausen, Alemanya, nga ginagamit nga usa nga magtitigo nga hayop basi masabtan an resulta han mga uyag ha futbol


text:
Laguna (lalawigan)
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An Laguna usa nga probinsya han Pilipinas nga nahamutang ha CALABARZON nga rehiyon ha Luzon. An kapital hini amo an Santa Cruz ngan an lalawigan nahamutang ha timugan o salatan-sidlangan tikang ha Metro Manila, ha salatan han lalawigan han Rizal, ha katundan han Quezon, ha amihanan han Batangas ngan ha sidlangan han Cavite. An Laguna hapit nagpapalibot hin kumpleto han Laguna de Bay, an gidako-i nga danaw han nasod. An ngaran nakakuha han ngaran hini tikang han Kinatsila nga pulong laguna, nga buot sidngon danaw.
An Laguna kilalado nga amo an lugar nga natawhan ni José Rizal, an nasodnon nga bayani han Pilipinas. An Laguna kilalado gihapon han mga turista tungod han Busay Pagsanjan, Pila, Laguna Town Plaza, an mga hinimo tikang ha kahoy ngan papier mache nga ginhimo han mga tawo han Paete, an turumba han Pakil, an mga resort hin magpaso nga mga burabod ha Los Baños ha mga kahitaas han Bukid Makiling, ngan an Hidden Valley Springs han Calauan.
Sulod
Heyograpiya[igliwat | edit source]
Politikal[igliwat | edit source]
An Laguna ginbahin ngadto hin karuhaan kag unom (26) nga mga bungto ngan upat (4) nga mga syudad.
Mga Syudad[igliwat | edit source]
Mga Bungto[igliwat | edit source]
Pisikal[igliwat | edit source]
Nahamutang an Laguna ha salatan nga mga labnasan han Laguna de Bay, an gidako-i nga danaw han nasod. Ha salatan nga pag-ultan han lalawigan amo an Bukid Makiling (Maquiling) ngan Bukid Banahaw. Ini nga duha mga bulkan nga mga maiha na nga waray aktibidad, pero ginkukuhaan pa hin enerhiya nga heyotermal. An Bukid Makiling kilalado tungod han mga damo nga mga resort hin magpaso nga mga burabod nga mabibilngan han mga ligid hini. An Busay Pagsanjan, usa nga sikat nga busay nga nahuhulog hin halarom nga gorge ha mga bukid.
An sidlangan nga bahin han Laguna naglalakip han mga pinakasalatan nga mga dapit han mga kabugkiran han Sierra Madre.


text: 1Amo ini an pagkasunodsunod han mga kaapoy-apoyan ni Jesu-Cristo nga tulin ni David, nga tulin ni Abraham. 2- 11Tikang kan Abraham ngadto kan Hadi David, amo ini an mga kaapoy-apoyan: Abraham, Isaac, Jacob, Juda, ngan an iya kabugtoan; Fares ug Sara (an iroy nira amo hi Tamar), Esrom, Aram, Aminadab, Naason, Salmon, Boos (an iroy niya amo hi Rahab), Obed (an iroy niya amo hi Rut), Isai, ngan hi Hadi David. Tikang kan David ngadto han panahon han pagbalhina nga mga bihag han mga tawo han Israel ngadto ha Babilonia, amo ini an mga kaapoy-apoyan: David, Solomon (an iroy niya amo an asawa anay ni Urias), Roboam, Abias, Asa, Josafat, Joram, Usias, Jotam, Acas, Ezequias, Manases, Amon, Josias, ngan hi Jeconias ngan an iya kabugtoan. 12- 16Tikang han panahon kahuman han kabalhin nira nga mga bihag ha Babilonia ngadto han katawo ni Jesus, amo ini an mga kaapoy-apoyan: Salatiel, Sorobabel, Abiud, Eliaquim, Asor, Sadoc, Aquim, Eliud, Eleasar, Matan, Jacob, ngan Jose nga nangasawa kan Maria, an iroy ni Jesus nga ginngaranan nga Mesiyas. 17Sanglit, may-ada katorse ngatanan nga katulinan tikang kan Abraham ngadto kan David, katorse man nga katulinan tikang kan David ngadto han kabalhin nira nga mga bihag ha Babilonia, ngan katorse liwat nga katulinan tikang han kabalhin nira nga mga bihag ha Babilonia ngadto han katawo han Mesiyas. 18Sugad hini an katawo ni Jesu-Cristo. Han karaslon pa la hi Maria nga iroy niya ngan hi Jose, nahibaroan ni Maria nga burod na hiya ha larang han Espiritu Santo. 19Diri karuyag magpakaalo kan Maria hi Jose kay matadong hiya nga tawo. Sanglit, nakahunahuna hiya hin pagbaya kan Maria hin hilom la. 20Kundi samtang ginhunahuna niya ini, pinmakita ha iya in usa nga anghel han Ginoo pinaagi hin inop, ngan nagsiring, “Jose, tulin ni David, ayaw pag-alang hin pagkarawat kan Maria nga imo asawa kay nagburod hiya ha larang han Espiritu Santo. 21Mag-aanak hiya hin lalake, ngan pagngangaranan mo hiya nga Jesus, kay magtatalwas hiya han iya katawhan tikang han ira mga sala.” 22Nahinabo ini ngatanan basi matuman an iginyakan han Ginoo pinaagi han manaragna nga nasiring, 23“Magbuburod in usa nga uray nga daraga ngan mag-aanak hin lalake, ngan tatawgon hiya nga Emmanuel” (nga karuyag sidngon, “An Dyos aanhi upod ha aton”). 24Sanglit, han pagmata ni Jose, gintuman niya an iginsugo ha iya han anghel han Ginoo, ngan pinangasawa niya hi Maria. 25Kundi hi Jose waray makighilawas kan Maria tubtob nga nag-anak hi Maria. Ngan Jesus an iginngaran ni Jose han bata.


text:
Sultan sa Barongis
An Sultan sa Barongis usa nga ika-upat nga klase nga bungto ha lalawigan han Maguindanao ha Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 34,709 ka tawo ha 6,426 nga panimalay.
Mga Baranggay[igliwat | edit source]
An Sultan sa Barongis ginbahin ngadto hin napulo kag duha (12) nga mga baranggay.
- Angkayamat
- Barurao
- Bulod
- Darampua
- Gadungan
- Kulambog
- Langgapanan
- Masulot
- Papakan
- Tugal
- Tukanakuden
- Paldong
Kaagi ngan Kasaysayan[igliwat | edit source]
Han tuig 2004, ginbalhin in napulo kag usa (11) nga mga barangays han Sultan sa Barongis ngadto han bag-o nga hinimo nga bungto han Rajah Buayan, Maguindanao nga nagpagamay han kadamo han baranggay tikang hin karuhaan kag tulo (23) ngadto hin napulo kag duha (12).[1]
Mga Reperensya[igliwat | edit source]
- ↑ National Statistical Coordination Board (2004-10-25). 2004 Factsheet (August 1-September 30, 2004). Ginkità dida han 2006-06-24.


text:
Surigao del Norte
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An Surigao del Norte amo in probinsya o lalawigan han Pilipinas nga nahamutangan ha Caraga nga rehiyon ha Mindanao. An kapital hini amo an Syudad han Surigao. An probinsya mayda tulo nga dako nga mga isla—Isla han Dinagat, Isla han Siargao, ngan Isla Bucas Grande—ha Dagat Pilipinhon, ngan in gamay nga rehiyon ha pinakaamihanan nga punto han isla han Mindanao. Ini nga bahin ha isla han Mindanao ginsasapitan han Agusan del Norte, ngan Surigao del Sur ha salatan.
An Surigao del Norte amo an pinaka-amihanan han mga probinsya han Mindanao ngan ini usa nga importante nga ruta hin panakayan ha pagdugtong han Kabisay-an ngan Mindanao. Damola-ay nga mga ferry natabok han Estrecho han Surigao nga nahamutnga han Surigao ngan han isla han Leyte, ug ini nga mga ferry nananara hin mga sarakyan nga manarakay nga natabok tipangadto ngan tipabalik han Liloan ha Southern Leyte ngan han Syudad han Surigao.
Heyograpiya[igliwat | edit source]
Politikal[igliwat | edit source]
An Surigao del Norte ginbahin ngadto hin karuhaan (20) nga mga bungto ngan usa (1) nga syudad.


text:
Siyensyas naturales
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Ha siyensya, an pulong nga siyensya natural nangangahulogan han rasyonal nga paagi han pag-aram han universo, nga gin-iintinde nga nasunod hin mga surondon o balaod hin natural nga pagtikang. An pulong nga siyensya natural gin-gagamit gihapon pagpaiba hiton mga larangan nga nágámit han siyentipiko nga paagi han pag-aram han kalibungan tikang han siyensyas sosyales, nga nágámit han siyentipiko nga paagi han pag-aram han pamatasan hin katawhan ngan sosyudad, ngan tikang han mga pormal nga mga siyensya, sugad han matematika ngan lohika nga nágámit hin lain nga metodolohiya.
Sulod
- 1 Saykulo han Kalibutan
- 2 An Panahon
- 3 Osmosahi
- 4 Idad
- 5 Magnitismu
- 6 Timbang
- 7 Klase han Bato
- 8 Klase han Tona
- 9 Parti han Tanum
- 10 Klase han Hayop
- 11 Klase han Isda
- 12 Ngaran han Tubig nga nabawbaw ha baras/bato/tona
- 13 Klase han Bukid
Saykulo han Kalibutan[igliwat | edit source]
An saykulo puydi magtikang ha gininhawa u iginawas nga ayri han mga tawo nga hayop, ini an CO2 u Ca2Orbon Dioxide (usa nga Karbon nga duha nga Oksiheno, ginhihinggut ini han mga dahon han mga puno ngan tanum ini in gin papadis han tanum u puno an mga oksiheno ngadtu ha tubig (Hydrogen Dioxide H02 Mineral Water) ini in guin giginhawa nira tipabalik ha ayri an upat nga oksiheno u quadroxide, ngan guin buburublag ini han pawa han adlaw ngadtu usa ka oksiheno u oxygen para makaginhawa an tawo.
An CO u Carbon Monoxide (Karbon nga usa nga Oksiheno) ansya in tikang ha mga puthau, sarakyan, tanum ha dagat guin hihigup ini han dahon han tanum u puno ngan guin papadis ha Oksiheno han tubig nahurma tulu nga Oksiheno u trioxide guin gagawas ha stomata han dahon ngadtu ayri ngan guin buburublag ngadtu usa nga oksiheno han pawa han bulan.
An Hidroheno han tubig ngan Karbon in guin papadis nahurma ha sulud han tanum u puno hin Hydrocarbons u Hidroheno Karbon, ini in guin gagawas ha stomata han dahon. Pina-agi han Osmosahi ini nga Hydrocarbons ini nag bubulag an Carbon nakadtu ha butnga han kalibutan u "core" para makahimu hin bag-u nga batu an Hidroheno in nabalik ngadtu ha Adlaw, an ibba nga CH kun diri nabubulag ini in nahihimu nga krudu ha ilarum han mga batu. An ibba nga Hidroheno in napadis ha Dihydrogen Oxide (Hidroheno Oksiheno) para maging H2O (Duha nga Hidroheno ngan usa nga Oksiheno) an tubig uran u "distilled water".
An Panahon[igliwat | edit source]
Ha mga nasyun sugad han Pilipinas nga balanse an Osmosahi nagkakamay-ada hin makusog nga osmosahi an kat-huraw ngan maluya nga osmosahi an kat-uran (mahagkut)
An mga pag-dipirinsiya han Panahon[igliwat | edit source]
Sugad han bagyo ini in diri balanse nga Osmosahi han Dagat Atlantiku ngan Indiyanu ngadtu han Osmosahi ha Dagat Pasipiku, nagkaka-may-ada liru an hangin, (Bagyo)
Osmosahi[igliwat | edit source]
Idad[igliwat | edit source]
Ihap kada kaduhaan kag siyam han ika-duha nga bulan han tuig; ihap han tawo
Magnitismu[igliwat | edit source]
Paannu nagana an magnit?[igliwat | edit source]
Hinimu nga magnit[igliwat | edit source]
An atomo upat (4) nga Oksiheno (O) guin pipilit ha tulu (3) nga Ferrumu (Fe) nga atomo, pina-agi hin pag tanggal hit protono han atomo Oksiheno. Nahuhurma nga Fe3O4 (Magnet)
Tungud nga an 4 nga Oksiheno nga mayda 8 nga protono, katloan kag duha (32) ngatanan nga protono in tanggal sanglit mamimiling hin Protono an Oksiheno, puydi ini ha puthau nga may-ada maluya nga pagkaurusa han protono.
1. Mabutung hin protono an Ferrumu tikang ha hirani nga puthau, ihap wara puntus pabalikad nga usa ka pamoraboraan 0.0000000001 nga protono.
Hini nga prusisu nadikit/nahirani an puthau ha magnit.
2. An protono naagi han ferrumu ngadtu ha Oksiheno.
Hini nga prusisu an protono han Oksiheno nadugang wara puntus pabalikad nga usa ka pamoraboraan 0.000000001 nga protono. An puthau nga guin bayaan han protono naghihinay-hinay pag bagaun.
Kuryinti nga magnit[igliwat | edit source]
Utud utud nga Sulug (Alternating Current) AC
An electrono han Oksiheno han Magnit ansya in nakakakarawat hin pusitibu nga electrono tungud han kaluyu nga electrono han Oksiheo han usa pa nga magnit. Parihu han daku nga lidung nga magnit gin bibirikan ha ilarum hin guti nga lidung nga magnit. Ini nga pag kewa naghahatag hin electrono ngadtu ha usa pa nga magnit nga napahuway. An nahihatag nga electrono ansya in nasulud ha mga bateriya, matiryalis nga de-kuryinti.
An kuryinti nga magnit nagana pina-agi han pag dalagan han electrono ngadtu balyu estadu nigatibu, ini nga pagbalyu hin estadu an hinungdan nga bumutung hin oksiheno para ibanan hin protono ngan ikadtu ha puthau, an oksiheno nga kulang protono makuha hin protono ha puthau nga may maluya an pag-kaurusa han protono.
An nigatibu nga electrono nabalik ngadtu ha magnit diritsu ha guti nga lidung nga magnit diritsu liwat ha hinungdan han pagbirik han guti nga lidung para ibalik liwat an pusitibu nga electrono, ini in nahihinabu tungud kay na-balanse an atun kalibutan.
Dirikta nga Sulug (Direct Current) DC[igliwat | edit source]
Tungud han kuryinti nga magnit na sudlan an Carbun (C) hin subra nga electrono pusitibu. An matiryalis nga de-bateriya ansya in guin dadalaganan han pusitibu nga electrono nagana an matiryalis tungud han pagbalyu estadu han electrono ngadtu nigatibu. Diritsu ini nga nigatibu nga electrono ha bateriya. An subra nga pusitibu nga electrono in mahimu na ngani nigatibu ini an guinsisiring nga "Discharge"/"Low Batt".
An kuryinti nga magnit nagana pina-agi han pag dalagan han electrono ngadtu balyu estadu nigatibu, ini nga pagbalyu hin estadu an hinungdan nga bumutung hin oksiheno para ibanan hin protono ngan ikadtu ha puthau, an oksiheno nga kulang protono makuha hin protono ha puthau nga may maluya an pag-kaurusa han protono.
Kun marubat an discharge nga bateriya an nigatibu nga electrono nabalanse pina-agi han Osmosahi.
Kontributur:
Engr. Annabelle Abad Butalid
Lic. No. 002875
Timbang[igliwat | edit source]
Unum (6) ka bug-os nga lukon, usa ka dangaw han taga-isla han tikli an kadausa nga lukon. Natimbang lima ka gatus ka gramos, tungga (1/2) han usa ka kilogramo.
An lima ka gatus gramos in ma-bug-at u [[ma-gaan ada ha tawo.
Klase han Bato[igliwat | edit source]
1. Tipaka
2. Bantilis
3. Palanas
4. Mombon
Klase han Tona[igliwat | edit source]
1. Galut
2. Lapak
3. Mombon
Parti han Tanum[igliwat | edit source]
1. Ugat
2. Puno
3. Sanga
4. Dahon
5. Bunga
6. Bukad
Klase han Hayop[igliwat | edit source]
1. Mamalya
2. Reptalya
Klase han Isda[igliwat | edit source]
Ngaran han Tubig nga nabawbaw ha baras/bato/tona[igliwat | edit source]
1. Lawa u Hinonangan
2. Dagat
3. Lawud
4. Salug
5. Sapa
6. Kumunoy
Klase han Bukid[igliwat | edit source]
1. Mukidbukid (Iningles:Hill)
2. Bukid (Iningles:Mountain)
3. Plateau
4. Bángin (Iningles:Cliff)
5. Bulkan (Iningles:Volcano)
6. Canyon


text:
Comunidad Valenciana
An Comunidad Valenciana (opisyal nga ngaran ha Kinatsila; alternatibo nga kasurat ha Winaray: Komunidad Valenciana) o Comunitat Valenciana (opisyal nga ngaran ha Vinalensya) usa nga komunidad autonoma han Espanya nga nahamutang ha sidlangan han Península Ibérica. Nahamutang ini ha daplin han Dagat Mediterraneo, ngan nahimo ini han mga lalawigan o probinsya han Alicante, Castellón, ngan Valencia. Ginsasapitan ini ha amihanan han Cataluña ngan Aragón, han Castilla-La Mancha ngan Aragón ha katundan, ngan ginsasapitan ini ha salatan han Región de Murcia.
An teritoryo hini nahanunungod hin dako nga parte han teritoryo ha kaagi han Reino de Valencia (Ginhadi-an han Valencia), ngan gintawag ini hin damo nga mga ngaran ha paglabay hin panahon: sugad man ha kataposan han siglo XIX kilalado ini komo Región Valenciana ngan han paglabay han mga dekada han 1960 gintawag ini han diri-opisyal nga porma nga País Valenciano. Gin-gamit liwat an mga pagtawag nga antiguo Reino de Valencia (daan nga Ginhadi-an han Valencia) ngan ha pagpahalipot, Valencia, bisan man kon ini nga ngaran puyde magdara hin pagkalipat han syudad han Valencia o han probinsya han Valencia (kitaa an barasahon mahitungod han mga pagtawag han Comunidad Valenciana). An estatuto hin autonomiya dida han syahan nga artikulo, naghahatag han kahulogan han Comunidad Valenciana komo nacionalidad histórica.[1]
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ Artículo 1 del Estatuto de autonomía de la Comunidad Valenciana.


text:
Tajo
An Tajo (Kinatsila: Tajo [ˈtaxo]; Pinortuges: Tejo [ˈtɛʒu]; Linatin ngan Iningles: Tagus; Kahadto nga Griniyego: TάYoς Tagos) amo an gihalaba-i nga salog han Península Ibérica. Ha Espanya 1,038 km (645 mi) an kahalaba hini, 716 km (445 mi), 47 km (29 mi) ha daplin han katubtuban han Portugal ngan Espanya ngan 275 km (171 mi) ha Portugal, nga diin nasulog ini ngadto han Kalawdan Atlantico harani ha Lisboa. An kahaluag han kwenka hini 80,100 square kilometers (30,927 sq mi) (an ikaduha nga gidakoi ha Peninsula Iberica sunod han Duero). Gin-gagamit an Tajo han dako nga bahin han pagsulog hini. Damo nga mga dam ngan mga pag-diversyon naghahatag hin maiinom nga tubig ha kadam-an han butnga nga Espanya, upod han Madrid, ngan ha Portugal, samtang mga dinosena ka mga estasyon hidroelektriko naghihimo hin koryente elektrika. Ha mga butnga han mga dam, nasunod ini hin nahuhuot nga pagsulog, kundi katapos han Almourol nasulog ini ngadto hin haluag nga alluvial nga siong nga masurong magbaha. Ha ganghaan hini mayda dako nga estuaryo nga diin an syudad han Lisboa nahamutang.
An gintitikangan han Tajo amo an Fuente de García, didto ha Montes Universales, Sistema Ibérico, Sierra de Albarracín Comarca. An tanan nga mga salog nga nadugtong hini nadugtong han Tajo tikang han tu-o (amihanan) nga pangpang. An dagko nga mga syudad nga gin-aagi-an han sulog han Tajo amo an Aranjuez, Toledo, Talavera de la Reina ngan Alcántara ha Espanya, ngan an Abrantes, Santarém, Almada ngan Lisboa ha Portugal.
Sulod
Sulog[igliwat | edit source]
Ha Espanya[igliwat | edit source]
An syahan nga kilalado nga bungto dida han Tajo amo an Sacedón. Unhan han Aranjuez nahadugtong dinhi an gin-kombina nga pagsulog han Henares ngan han Tajuña. Unhan han Toledo nahadugtong an salog han Guadarrama. Ha iraya han Talavera de la Reina nahadugtong dinhi han Alberche. Ha Valdeverdeja amo an iraya nga dapit han halaba nga iraya nga reservoir nga amo an Embalse de Valdecañas, nga diin unhan hini amo an Embalse de Torrejon, nga diin ngadto an pagsulog han Tiétar, ngan han padagat o ubos nga reservoir, an Embalse de Alcántara ngadto diin an pagsulog han Alagón ha ubos nga bahin.
Ha Portugal[igliwat | edit source]
Katapos han paghimo han katubtuban han nasod, nasakob an sulog ha Portugal, nga naagi ha Vila Velha de Ródão, Abrantes, Constância, Entroncamento, Santarém ngan ha anVila Franca de Xira ha igbaw hin halaba nga suok nga estuary nga diin an syudad han Lisboa nahamutang dida han ganghaan. Nasalipdan an estuary han Reserva Natural do Estuário do Tejo. Ada gihapon an gihalaba-i nga tulay nga natabok han salog, an Tulay Vasco da Gama, nga mayda bug-os nga kahaluag hin 17.2 ka km ((10.7 ka mi) nga amo an gihalaba-i nga tulay ha Europa.
An mga Portuges nga rehiyon han Alentejo ngan Ribatejo gin-ngaranan tikang han salog. Alentejo, tikang han Além-Tejo ("Unhan han Tajo"), ngan Ribatejo, tikang han Arriba-Tejo (daan nga paagi han pagsiring nga "Igbaw nga Tajo" o "Iraya nga Tajo"). Mayda kanal ngan aqueduct ha butnga han Tajo ngan han Salog Segura.
Heyolohiya[igliwat | edit source]
An padagat o ubos nga Tajo nahamutang hin fault line. In slippage ha daplin hini nakadangat hin damo nga mga linog, nga an mga dagko hini amo an mga linog han 1309, 1531 ngan 1755.[1]
Kaagi[igliwat | edit source]
An Pepper Wreck ngaran hin nalunod nga barko nga natad-an ngan gin-ukab dida han ganghaan han Salog Tajo tikang han 1996 tubtob 2001.
Mayda gihapon ini pagkabalor ha estratehiya han mga imperyo Espanyol ngan Portuges, kay amo ini an nabantay han tikadto ha Lisboa. Pananglitan, han 1587, hi Sir Francis Drake hinmarani hin diri la maiha han salog katapos han iya malinamposon nga pagsalakay ha Cadiz.[2]
An Tajo ha awit ngan sumat[igliwat | edit source]
An Tajo usa nga dako nga salog, ngan nahihinumdoman ini ha mga awit ngan sumat han mga Portuges. Usa nga sikat nga fado nga kanta ha Lisboa nasiring nga samtang an mga tawo nalalagas, bata la gihapon an Tajo ("An ak buhok nabusag, batan-on pirmi an Tajo"). An magsusurat nga hi Fernando Pessoa, nagsurat hin siday nga natikang: "Mahuruhusay an Tajo kaysa han salog nga nasulog han ak barrio...."[3]
An siday ni Richard Crashaw nga "Saint Mary Magdalene, or the Weeper" (Santa Magdalena o an Nagtatangis) nagyayakan han "Bulawan" nga Tajo nga naruruyag han luha nga daw salapi ni Maria Magdalena. Ha klasikal nga siday, an Tajo kilalado tungod han mga baras nga nagdadara hin bulawan (Catullus 29.19, Ovid, Amores, 1.15.34, Juvenal, Satires, 3.55, etc.
Kitaa gihapon[igliwat | edit source]
Mga tigaman[igliwat | edit source]
- ↑ Hobbs, William Herbert (1907). Earthquakes: An Introduction to Seismic Geology. NewYork: D. Appleton and Company. pp. 142–144. Downloadable Google Books
- ↑ Garrett Mattingly, The Armada, 118-119
- ↑ Pessoa, Fernando; Richard Zenith, Translator (1999). Fernando Pessoa and Co.: Selected Poems. Grove Press. pp. 55. ISBN 0-8021-3627-3, 9780802136275.
Mga koordinado: 40°19′11″N 1°41′51″W / 40.31972°N 1.69750°W


text:
Pamiling ug panginsayod han kamatuoran ha kalarakan
An Pamiling ug Panginsayod han Kamatuoran ha Kawarayan[1] o pamiling ug panginsayod han kamatuoran ha kalarakan amo an paggamit han astronomo ngan teknolohiya para mamiling hin baton ngan maningsayod ha gawasnon nga kalarakan.
Mga Kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ Abuyen, Tomas A. Diksyunaryo Waray-Waray [Visaya] English-Tagalog. Kalayaan Press Mktg. Ent., Inc. Quezon City. Tuig 2000. ISBN 971-08-6050-X. Pakli Ihap 443. Amo ini an iya paghubad han iningles nga "space explorations and discoveries"


text:
Pforzheim
An Pforzheim amo in uska bungto ha estado han Baden-Württemberg, salatan-katundan han Alemanya ha ganghaan pakadto ha Itom nga Kagurangan. Bantog ini ha kalibutan tungod han iya alahas ngan nahimo hin relo nga industriya. Mahitungod hini gin-agnayan ini nga "Goldstadt" o Bulawanon nga syudad. Mayda ini kahaluag nga 98 km² ngan nahamutang ha kabutngaan han mga syudad han Stuttgart ngan Karlsruhe ha pagtapo han tulo nga mga salog (Enz, Nagold ngan Würm) ngan nagtitigaman han katunaan nga nagpapamutnga han Baden ngan Württemberg, nga nahasulod ha katunaan han Baden.


text:
Guatemala
An Guatemala (nga an opisyal nga ngaran Republika han Guatemala; ha Kinatsila: República de Guatemala) (tikang han Nahuatl nga pulong nga Quauhtlemallan nga buot sidngon 'lugar hin damo nga kakahoyan') usa nga nasod ha Butnga nga Amerika, nga ginsasapitan ha katundan ngan amihanan han Mehiko, ha sidlangan han Belice ngan han Golfo han Hunduras, ha timugan han Honduras ngan El Salvador ngan ha salatan han Kalawdan Pacifico. Mayda kahaluag nga 108,889 ka kilometro an nasod. An kapital han nasod amo an Syudad han Guatemala.
Mga departamento ngan munisipyo[igliwat | edit source]
An Guatemala ginbahin ngadto hin walo (8) nga rehiyon, karuhaan kag duha (22) nga mga departamento (departamentos) ngan ini ginbahin liwat ngadto hin mga tulo ka gatos katloan kag tulo (332) nga mga munisipyo (municipios).
An mga departamento amo an:


text:
Bohdan Khmelnytsky
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Hi Bohdan Zynovii Mykhailovych Khmel'nyts'kyi (Ukranyano: БorдaH ЗиHoBiй MиxaйлoBич XMeлbHицbkий, nga agsob igsurat ha Linatin nga mga letra nga Khmelnytsky; kilalado ha Polako nga Bohdan Zenobi Chmielnicki; ha Ruso nga БorдáH XMeлbHи́цkий, ginsurat ha Linatin nga letra nga Bogdan Khmelnitsky) (natawo ca. 1595 — namatay Agosto 6, 1657) usa nga hetman han Zaporozhianhon nga Cosaco nga Hetmanado han Ukranya. Hiya an namuno han rebelyon patok han Polako-Lituanyano nga Mancomunidad nga mga magnate (1648 – 1654) nga an panuyo amo an pagtukod hin naglulugaring nga Cosaco nga estado. Han 1654 nakighimo hiya han Tratado han Pereyaslav upod han Tsardom han Russia, nga nagresulta han kawara han soberenya han Ukranya, syahan dida han Ruso nga Imperyo ngan ha sunod dida han Unyon Sovyetika.


text:
Amihanan nga Korea
Iton Amihanan nga Korea o Amihan nga Korea o Corea del Norte, (ha Iningles: North Korea ngan ha Koreano: 조선민주주의인민공화국; hanja: 朝鮮民主主義人民共和國; Chosŏn Minjujuŭi Inmin Konghwaguk) nga ha opisyal nga pagtawag Demokratiko nga Republika han Katawhan han Korea (Koreano: Chosŏn Minjujuŭi Inmin Konghwaguk; hangul: 조선민주주의인민공화국; hanja: 朝鮮民主主義人民共和國), usa nga nasod ha Sidlangan Asia, nga naglalakip hiton amihanan nga tunga han Koreano nga Peninsula. Iton mga Amihanan-nga-Koreano ha kasagaran natawag hit ira nasod nga Pukchosŏn (북조선, "Amihanan nga Chosŏn").


text:
Bahol nga agi
An bahol nga agi[1][2] amo an, ha relasyon han gamay, dako ngan ha kasahiran mayda distinta nga porma. Ha abakadahan, iton mga bahol nga agi amo an A, B, C, D ugbp.
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ Vicente I. de Veyra "Ortograpiya Han Binisaya". Bahin nga kinuha tikang han Mga Lagda Han Pagsurat Han Aton Pinulongan ni Vicente I. de Veyra nga ginmantala dida han Kandabao: Essays of Waray Language, Literature and Culture. Tacloban City:Divine Word University Publications. Gin-editar ni Gregorio Luangco.
- ↑ Agustin El O'Mora "Kasurat diri Sinukol". Ginmantala dida han Kandabao: Essays of Waray Language, Literature and Culture. Tacloban City:Divine Word University Publications. Gin-editar ni Gregorio Luangco.


text:
Ségolène Royal
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Hi Marie-Ségolène Royal (natawo Septyembre 22 1953 ha Dakar, Senegal), nga kilalado ha ngaran nga Ségolène Royal, usa nga Fransesa nga politiko. Hiya an presidente han Poitou-Charentes nga rehiyon, api han Katitirok Nasodnon o Asamblea Nasodnon ngan prominente nga miyembro han Partido Sosyalista. Han Nobyembre 16, 2006, ginpili hiya han mga api han Partido Sosyalista nga ira kandidato para han 2007 nga Franses nga pinili-ay hin pagkapresidente.
Han syahan nga vuelta han pagbotos hini nga pinili-ay, dida han Abril 22, 2007, hi Royal nakakuha hin 25.87 ka porsyento hin mga botos nga nakasulod han ikaduha nga vuelta pag-atubang kan Nicolas Sarkozy nga nakakarawat hin 31.18 ka porsyento. Hira nga duha nagdebate dida han Mayo 2, 2007. An syahan nga pag-ihap han mga butos dida han Mayo 6, 2007 nagpakita nga hi Sarkozy amo an napili nga magin sunod nga Presidente. Hi Sarkozy na-elihir dida han Mayo 6, nga nakakuha hin 53.06 ka porsyento han mga binmutos, ngan hi Royal napirde han pinili-ay nga mayda 46.94 ka porsyento han mga botos.
Kilalado hi Ségolène Royal tungod han iya pagkaruyag hin pira nga mga "Ika-Tulo nga Dalan" nga mga polisiya, tungod han iya kontrobersyal nga pag-insistir hin mga balaod ngan pagpatadong nga mga hisgutan ngan han iya suporta hin debolusyon ngan demokrasya nga partisipatoryo.


text:
Papa Gregorio XVI
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Hi Papa Gregorio XVI, OSB (Septyembre 18, 1765 – Hunyo 1, 1846) natawo nga Bartolomeo Alberto Cappellari amo an Papa han Simbahan Katolika tikang han 1831 tubtob 1846. Nagkuha hiya han ngaran nga Mauro komo usa nga api han orden han Camaldula o Camaldolese. Duro hiya ka-konserbador ngan tradisyonalista, gintipa niya an mga reporma nga demokratiko ngan pagmodernisar ha mga Estado Pontifisyo ngan ha bug-os nga Europa kay iya ini ginkita nga mga pasangil para hin mga rebolusyonaryo nga kanan wala, ngan naningkamot hiya pagpakusog han relihiyoso ngan politika nga kagamhanan han papado (kitaa Ultramontanismo).
Mga sumpay ha gawas[igliwat | edit source]
- "Pope Gregory XVI". Catholic Encyclopedia. New York: Robert Appleton Company. 1913.


text:
Cabucgayan
An Cabucgayan usa nga ikalima nga klase nga bungto han lalawigan han Biliran ha Sinirangan nga Kabisay-an ha Pilipinas. Sumala han 2000 census, an bungto mayda populasyon nga 17,691 ka tawo ha 3,372 nga mga panimalay.
An ngaran nga Cabucgayan ginkuha tikang han pulong nga bukgay tungod han kadamo nga bukgay dida hini nga lugar.
Mga Baranggay[igliwat | edit source]
An Cabucgayan mayda napulo kag tulo (13) nga baranggay.
- Balaquid
- Baso
- Bunga
- Caanibongan
- Casiawan
- Esperanza (Pob.)
- Langgao
- Libertad
- Looc
- Magbangon (Pob.)
- Pawikan
- Salawad
- Talibong


text:
Sisep
An sisip[1] o sisep[2] ( ’ o ' ) usa nga tigaman hin pagsurat, ngan ha agsob, usa nga kugit, ha mga yinaknan nga nagamit han Linatin nga abakadahan o ha lain nga mga abakadahan. Ha Ininglis tinatawag ini nga apostrophe ngan ha Kinatsila apóstrofo.
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ Agustin El O'Mora "Kasurat diri Sinukol". Ginmantala dida han Kandabao: Essays of Waray Language, Literature and Culture. Tacloban City:Divine Word University Publications. Gin-editar ni Gregorio Luangco.
- ↑ Vicente I. de Veyra "Ortograpiya Han Binisaya". Bahin nga kinuha tikang han Mga Lagda Han Pagsurat Han Aton Pinulongan ni Vicente I. de Veyra nga ginmantala dida han Kandabao: Essays of Waray Language, Literature and Culture. Tacloban City:Divine Word University Publications. Gin-editar ni Gregorio Luangco.


text:
San Jose, Dinagat Islands
An San Jose usa nga ikalima nga klase nga bungto ha lalawigan han Dinagat Islands ha Pilipinas. Amo ini an kapital nga bungto han lalawigan. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 25,532 ka tawo ha 4,917 nga panimalay.
Mga Baranggay[igliwat | edit source]
An San Jose ginbahin ngadto hin napulo kag duha (12) nga mga baranggay.
- Aurelio
- Cuarinta
- Don Ruben Ecleo (Baltazar)
- Jacquez
- Justiniana Edera
- Luna
- Mahayahay
- Matingbe
- San Jose (Pob.)
- San Juan
- Santa Cruz
- Wilson


text:
Aníbal Cavaco Silva
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Hi Aníbal António Cavaco Silva, GCC (Pinortuges nga pagluwas: [ɐˈnibaɫ kɐˈvaku ˈsiɫvɐ]; nga natawo ha Boliqueime, Loulé, Algarve han 15 Hulyo 1939), amo an ika-19 ngan yanâ-nga-nalingkod nga Mangulo han Republika Portugesa, tungod han iya pagdaog han pinili-ay hin pagkamangulo han Portugal han 22 Enero 2006. Ginhurar hi Cavaco Silva han 9 Marso 2006.
Ugsa hini, hiya an Primer Ministro han Portugal tikang han 6 Nobyembre 1985 tubtob 28 Oktubre 1995. An iya panahon ha paglingkod hin napulo ka tuig amo an gimaiha-i hin bisan hin-o nga Primer Ministro tikang kan Salazar, ngan hiya an syahan nga Portuges nga Primer Ministro nga nakadaog hin absoluto nga kadam-an ha ilarom han yana nga sistema nga konstitusyonal (nga gintukod katapos han pagredemokratisar han nasod ha pagsunod han Rebolusyon Cravo).
Syahan nga bahin han kinabuhì ngan karera[igliwat | edit source]
Natawo hi Aníbal António Cavaco Silva ha Boliqueime, Loulé, Algarve, nga anak ni Teodoro Gonçalves Silva (Loulé, Boliqueime, Maritenda, 30 Agosto 1912 – 30 Septyembre 2007) ngan han iya asawa (nag-asawa ha Loulé, Boliqueime, 4 Marso 1935) nga hi Maria do Nascimento Cavaco (natawo Loulé, Boliqueime, Maritenda, 27 Disyembre 1912). Diri kilala nga mag-aaram ha pag-iskwela hi Aníbal António Cavaco Silva. Han 13 an iya panuigon, nahulog hiya han ika-3 nga grado han Escuela Comercial ngan tungod hini ginpatrabaho hiya han iya apoy dido han huron komo usa nga paagi hin pagsirot.[1] Katapos hin pagbalik ha pag-iskwela, nagpadayon hi Cavaco nga magin may abilidad nga mag-aaram. Nagpadayon hi Cavaco Silva ha Lisboa, nga diin kimuha hiya hin propesyonal nga pag-aram nga kurso hin contabilidad tikang han "Instituto Comercial de Lisboa" (Instituto Superior de Contabilidade e Administração de Lisboa (ISCAL), ha yanâ) han 1959. Dungán hini, nakarawat hiya hin pag-aram ha unibersidad didto ha Instituto Superior de Ciências Económicas e Financeiras de Lisboa (ISCEF) han Universidad Técnica de Lisboa (UTL) (ha yanâ amo ini an Instituto Superior de Economia e Gestão (ISEG) han Universidad Técnica de Lisboa), ngan nakatapos hiya han 1963, upod hin pagkilala, hin grado ha ekonomiya ngan pananalapî (an iya grado 16 tikang hin 20). Samtang nag-aaram hiya ha Lisboa, usa nga atleta hi Cavaco Silva han CDUL atletika nga departamento tikang han 1958 tubtub 1963.[2] Han 1964 nag-asawa hiya kan Maria Alves da Silva, usa nga magturutdo hin Germanico nga pilolohiya ha Unibersidad han Lisboa, ngan hira nga duha mayda duha nga anak (hira Bruno Alves ngan Patrícia Maria), ngan kinmuha hiya hin mandatoryo nga serbisyo militar didto han hadto nga Portuges nga Lalawigan ha Langyaw han Mozambique, komo usa nga opisyal han militar nga pagdumara ha Lourenço Marques (nga yanâ an syudad han Maputo). An iya karera hin pagtutdo nagtikang dida han 1966 komo kabulig han ISCEF, kundi pag-abot hin duha ka tuig, kinmadto hi Cavaco Silva ha University of York, didto han Reino Unido, nga diin, han 1973, nakakuha hiya hin doctorado ha ekonomiya. An iya tesis ha York usa nga pagdapig han (hadto nga sikat nga) Ekonomiko nga Keynesihanon[3] (An Neo-Keynesyanismo magkakaada hin influensya han iya panhunahuna han iya pagka Primer Ministro ha urhe nga panahon ngan ha yana nagtatawag pa gihapon hiya han iya kalugaringon nga Neo-Keynesihanon). Pagbalik niya ha Portugal, kinmuha hiya hin puwesto komo kabulig nga propesor ha ISCEF (1974), propesor ha Unibersidad Katolika han Portugal (1975), extraordinaryo nga propesor ha Bag-o nga Unibersidad han Lisboa (1979) ngan ha kataposan komo direktor han Opisina hin mga Pag-aram han Banko han Portugal.[4]
Nagin abtik la hiya ha polítika katapos han Rebolusyon Cravo han 25 han Abril 1974, ngan ha urhe nga bahin hadto nga tuig inmapi hiya han PPD, usa nga partido ha politika nga pinamunuan ni Francisco Sá Carneiro. Ginhimo hi Cavaco Silva nga Ministro han Pananalapi ni Primer Ministro Francisco Sá Carneiro han 1980. Nagkaada hiya hin pagkakilala nga liberal ha ekonomiko ngan hinayhinay nga nagtanggal han mga regla nga napugong hin gawasnon nga enterprise. Dinmirì hiya pag-alagad dida han Bloco Central nga koalisyon han mga Sosyalista ngan mga Demokrata Sosyal (PSD) nga nagdumara tikang han 1983 tubtob 1985, ngan an iya kapili ngadto han liderato han PSD han 2 han Hunyo 1985, nagpahayag han kataposan han koalisyon.
Nagmantalâ hi Propesor Cavaco Silva hin pipira nga mga buhatonon ha akademiya ha larangan han ekonomiya upod ha mga ubos-nga-larangan sugad han polisiya hin panalapi ngan mga paghiusa hin salapi.
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ (Pinortuges) Perfil de Cavaco Silva, iol.pt
- ↑ (Pinortuges) Ás nas barreiras, Record
- ↑ O esquizofrénico livro do Professor Cavaco Silva, Pura Economia
- ↑ Cavaco Silva – Perfil, ginkuhaan Agência Lusa; websayt UOL (Enero 2006)


text:
Paglupad ha kalarakan
An paglupad ha kalarakan in usa ka buhat nga pakadto o pag-agi ha gawas nga kalarakan. Iton paglupad ha kalarakan in poyde mahitabo pinaagi han sarakyan pankalarakan nga poyde maysulod o waray tawo. Pananglitan han paglupad ha kalarakan nga may tawo an Soyuz program han Ruso, an Space shuttle program han Estados Unidos, ngan upod liwat an International Space Station nga napadayon yana. Pananglitan han paglupad ha kalarakan nga waray upod nga tawo amo an mga space probes nga nagbaya ha tuyok han Kalibutan, upod liwat an mga satelyt nga natuyok palibot ha kalibutan, sugad han mga communication satelayt. Ini in ginpapadalagan kun diri man an telerobotic control, in bug-os nga naglulugaring.
An paglupad ha kalarakan in gingagamit han pamiling hin panginsayod ha kalarakan, ngan mga aktibidades komersyal sugad han turismo ha kalarakan ngan mga satellite telecommunication. Dugang nga mga diri-komersyal nga paggamit in naupod an mga space observatory, mga reconnaissance satellites og iba nga pagobservar han kalibutan nga mga satelayt.


text:
Efren Martires Command
New People's Army-Eastern Visayas
June 22, 2011
The Efren Martires Command of the New People's Army in Eastern Visayas today said the 78th IB newly deployed to Leyte had been met with tactical offensives last March and lost 21 soldiers to the Mt. Amandewin Command. “The latest report by MAC belies the downplaying in the media by 802nd Infantry Brigade chief Col. John Bonafos that the 78th IB suffered only one casualty killed last March in an alleged encounter,” said Ka Karlos Manuel, EMC spokesperson. “The truth is the MAC reports that 18 soldiers were killed in three NPA tactical offensives last March. Three more soldiers were killed in a misencounter shortly after. Meanwhile, four Red fighters were slightly wounded by shrapnel from enemy return fire.”
Manuel said the fascist troops had launched military operations in terrain characterized by steep ravines favorable to NPA offensives. “The enemy operations commenced on Feb. 4, when about 140 troops from the 19th IB illegally encamped inside the barrios between Albuera and Baybay towns and conducted anti-communist propaganda under Oplan Bayanihan. On March 2, the new troops from the 78th IB took over and conducted offensive operations. The MAC decided to mount offensives against the enemy troops for causing hardships to civilians and because of favorable circumstances.
“On March 8 in Sityo Mati, Brgy. Antipolo, Albuera, Red fighters of the MAC ambushed a platoon of the 78th IB at 4:00 p.m. In the more than 40-minute battle, six soldiers were killed and the rest were pinned down. The Red fighters then temporarily withdrew. At 6:00 a.m. the next day, a smaller NPA unit returned and for 10 minutes harassed the enemy troops who were pinned down. Five more soldiers were killed.
“On March 13, in Sityo Buwak, Brgy. Tinag-an, Albuera, the Red fighters again ambushed another platoon of the 78th IB at about 10:00 a.m. Seven soldiers were killed in more than an hour of fighting. Furthermore, on March 18, three soldiers were killed in a misencounter between demoralized enemy units conducting continuous operations.”
The EMC spokesperson said the NPA victories were rejoiced by the people who were harassed by the military, as well as raised the morale and fighting spirit of the NPA. Manuel added the military was using its troops like cannon fodder and called on the soldiers to surrender when given the chance because they would be spared. “The intense military operations in Leyte expose the soft descriptions of Oplan Bayanihan as sweet nothings. The main objectives of the Armed Forces of the Philippines remain the defeat or crippling of the NPA by military means. But with the support of the people and with superior guerrilla tactics, the NPA is turning the tables on the AFP. The NPA is calling on the soldiers to stop throwing away their lives needlessly in fighting poor people like them. Surrender when given the chance because the NPA accords lenient treatment of prisoners of war in line with international humanitarian law. The continuing NPA victories in Leyte will doom Oplan Bayanihan and contribute to raising the people's war to a new and higher level.”#
---------------------------
Waray Version
NPA gintapo an bag-o nga gindeploy nga 78th IB han mga opensiba;
21 nga sundalo an patay
Ginsering yana han Efren Martires Command han New People's Army ha Eastern Visayas nga gintapo han mga opensiba han Mt. Amandewin Command an bag-o nga gindeploy nga 78th IB ha Leyte hadin Marso ngan nawarayan ini han 21 nga sundalo. “An pinakaurhi nga sumat tikang ha MAC in ginbubuksas nga buwa an pagmemenos dida ha midya ni Col. John Bonafos, hepe han 802nd Infantry Brigade, nga usa la an ira kaswalti hadin Marso ha gin-aalegar nga engkwentro,” sering ni Ka Karlos Manuel, tagapagyakan han EMC. “An kamatuoran amo an ginsusumat han MAC nga 18 nga sundalo an napatay ha tulo nga taktikal nga opensiba han NPA hadton Marso. Kahuman hini, mayda pa dugang nga tulo nga sundalo nga namatay ha “misencounter.” Samtang, upat nga Pula nga mangaraway an nasamaran han guti tikang ha shrapnel han pagbalos nga buto han kaaway.”
Sigon kan Manuel, naglansar an mga pasista nga tropa han mga operasyon militar ha tereyn kun diin hilarum an mga pampang nga paborable para ha opensiba han NPA. “Nagtikang an mga operasyon militar hadton Peb. 4, han porlomenos 140 nga tropa tikang ha 19th IB an iligal nga nagkampo ha sakob han kabaryuhan giutan han mga bungto han Albuera nga Baybay agud magkondukta han kontra-komunista nga propaganda ilarum han Oplan Bayanihan. Pag-abot han Marso 2, nagsaliwan an mga bag-o nga tropa tikang ha 78th IB nga naglansar han mga opensiba nga operasyon. Nagdesisyon an MAC nga maglansar han mga opensiba kontra ha tropa han kaaway tungod han ira pagpapakuri ha mga sibilyan ngan tungod han paborable nga mga sirkumstansya.
“Han Marso 8 ha Sityo Mati, Brgy. Antipolo, Albuera, gin-ambus han mga Pula nga mangaraway han MAC an usa ka platun han 78th IB banda alas 4:00 han kulop. Ha sobra 40-minuto nga agway, unom nga sundalo an napatay samtang na-pin down an iba pa. Temporaryo nga inatras an mga Pula nga mangaraway. Ha alas 6:00 han aga ha sunod nga adlaw, binalik an pinaguti nga yunit han NPA ngan hinaras han 10 ka minuto an mga kaaway nga tropa nga na-pin down. Dugang nga lima nga sundalo an napatay.
“Han Marso 13, ha Sityo Buwak, Brgy. Tinag-an, Albuera, utro nga gin-ambus han mga Pula nga mangaraway an usa pa liwat nga platun han 78th IB banda alas 10:00 han aga. Pito nga sundalo an napatay ha sobra usa ka oras nga agway. Dugang pa, han Marso 18, tulo nga sundalo an namatay ha usa nga “misencounter” giutan han mga demoralisado nga yunit han kaaway nga nagkokondukta han segidas nga mga operasyon.”
Ginsering han tagapagyakan han EMC nga an mga kadaugan han NPA in iginkalipay han katawhan nga ginhaharas han militar, ngan nagpahitaas han morale ngan kapas nga makig-away han NPA. Gindugang ni Manuel nga ginbabala la ha kanyon han militar an mga tropa hini, ngan nanawagan hiya ha mga sundalo nga magsurender kun hatagan hin higayon tungod kay diri hira lalabtan. “An mapintas nga mga operasyon militar ha Leyte in ginbubuksas an maghumok nga paglaladawan ha Oplan Bayanihan komo matam-is nga mga buwa. An mga prinsipal nga tuyo han Armed Forces of the Philippines nagpapabilin nga perdihon o piangon an NPA pinaagi han mga panmilitar nga pamaagi. Kundi, tungod han suporta han katawhan ngan tungod han mga superyor nga ginerilya nga taktika, ginbabalikad han NPA an kamutangan ha AFP. Nananawagan an NPA ha mga sundalo nga ayaw ilabog an ira kinabuhi para la ha waray ha pag-away ha ira igkasi mga kablas. Magsurender hira kun hatagan hin higayon tungod kay mahumok nga gintatagad han NPA an mga priso ha gerra subay ha internasyunal nga makatawo nga balaud. An nagpapadayon nga mga kadaugan han NPA ha Leyte in magpapakyas ha Oplan Bayanihan ngan makakaamot ha pag-asdang han gerra han katawhan ngadto ha bag-o ngan mas hitaas nga balitang.”#
--
Roy Santos
NDF-EV Media Officer
Email: ndfevis@gmail.com, ndf_ev@yahoo.com
Blog: http://evsirang.blogspot.com
Connect also to Roy Santos through Facebook.


text:
Cordova, Sugbo
An Cordova (nga puyde gihapon igsurat nga Cordoba) usa nga ika-upat nga klase nga bungto ha lalawigan o probinsya han Sugbo ha Butnga nga Kabisay-an nga rehiyon han Kabisay-an ha Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 34,032 ka tawo ha 6,520 nga panimalay.
An Cordova kabahin han metropolitana nga kahaluag nga tinatawag nga Metro Cebu.
Mga Baranggay[igliwat | edit source]
An Cordova ginbahin ngadto hin napulo kag tulo (13) nga mga baranggay.
- Alegria
- Bangbang
- Buagsong
- Catarman
- Cogon
- Dapitan
- Day-as
- Gabi
- Gilutongan
- Ibabao
- Pilipog
- Poblacion
- San Miguel


text:
Tsina
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Kinatsila nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
- Ini nga barasahon mahiunong han sibilisasyon han Tsina. Para han estado nga tinatawag nga Tsina, kitaa an Kanan Katawhan Republika han Tsina. Para han estado nga tinatawag nga Taiwan, kitaa an Republika han Tsina. Para hin iba pa nga mga paggamit kitaa an Tsina (pansayod)
An Tsina usa nga maiha na nga sibilisasyon nga an mga katubtuban ada hin dako nga dapit ha Sinirangan nga Asya.
Han 1949, ha katapos hin dako nga pag-away dida han Gyera Sibil han Tsina, duha nga politikal nga mga entidad an ginmawas nga mayda "Tsina" ha ira mga ngaran:
- An Kanan Katawhan Republika han Tsina, nga gintukod han 1949, nga kilalado hin halipot nga China, nga amo an kagamhanan ha kontinental nga Tsina ngan an naglulugaring-hin-pagdumara nga mga teritoryo han Hong Kong (tikang han 1997) ngan Macau (tikang han 1999).
- An Republika han Tsina nga gintukod han 1911 ha kontinental nga Tsina, nga yana tinatawag nga Taiwan, nga an kagamhanan naglalakip han mga kapurupod-an han Taiwan, Penghu, Kinmen, ngan Matsu.
An Tsina amo an usa han mga gimaiha-i nga nagpapadayon nga mga sibilisasyon han kalibutan[1] ngan ha dako nga bahin han naglabay ka duha nga mga yukot nga tuig usa han mga gidako-i ngan mga abansado o nahauna nga mga sibilisasyon ha kalibutan, tubtob han dekada han 1850 nga diin waray ini makaabot han industryal nga rebolusyon. Ha pagsunod hini, an imperyalismo, mga panggubat o mga gyera ngan mga gyera sibil nakaguba han nasod ngan han ekonomiya tubtob han kataposan han gyera sibil han 1949. Han mga 1950 nga dekada, an pagbalhin ha mga polisiya hin ekonomiya ha Republika han Tsina (Taiwan) nagbalhin han purô ngadto hin madukwag nga ekonomiya nga industryalisado nga oriented ha teknolohiya. Ini nahimo nga usa han mga sinisiring nga Upat nga Asyano nga mga Tigre upod han Hong Kong, Salatan nga Korea ngan Singapura. Ha kontinental nga Tsina, han mga 1970 nga dekada, an mga reporma nga kilalado nga Upat nga Pagmodernisar nagmodernisar han pag-uma, han industriya, han teknolohiya, ngan defensa, nga ha urhe naghimo han Kanan Katawhan Republika ngadto hin usa han mga dagko nga kagamhanan.[2][3][4][5][6] An Tsina ginkikita nga tinikangan hin damo nga dagko nga mga imbento.[7] Ini gihapon mayda han usa han mga gimaihai nga paagi hin pagsurat.
Ha kaagi, an kultural nga impluwensya han Tsina inmabot han bug-os nga Sinirangan nga Asya, nga diin an Tsino nga relihiyon, mga pamatasan, ngan mga paagi hin pagsurat gin-gamit ha dirudilain nga mga katubtoban han mga hagrani nga nasod sugad han Hapon, Korea ngan Vietnam.
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ What Is a Culture ?
- ↑ CIA – The World Factbook – China. Accessed November 26, 2009.
- ↑ Professor M.D. Nalapat. Ensuring China's "Peaceful Rise". Accessed January 30, 2008.
- ↑ Dahlman, Carl J; Aubert, Jean-Eric. China and the Knowledge Economy: Seizing the 21st Century, WBI Development Studies. World Bank Publications. Accessed January 30, 2008.
- ↑ The Real Great Leap Forward. The Economist. Sept 30, 2004
- ↑ Chris Patten. Comment & Analysis: "Why Europe is getting China so wrong", Financial Times. Accessed January 30, 2008.
- ↑ Haggett, Peter. [2001] (2001). Encyclopedia of World Geography, Volume 23. Edition 2, illustrated. Marshall Cavendish publishing. ISBN 0-7614-7289-4, 9780761472896. p 37. p 2836.


text:
Kidapawan
An Syudad han Kidapawan usa nga ika-upat nga klase nga syudad ha lalawigan han Cotabato ha Pilipinas. Amo ini an kapital nga syudad han Cotabato. Ginkakaruyagan ini nga karadtoan hin mga turista dida hiton urhe nga bahin han Oktubre tubtob hiton Disyembre ngan dida han verano, nga diin yukut nga yukut nga mga turista nananaklang han Bukid Apo, an gihataasi nga katubtuban hin bukid han nasod. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 101,205 ka tawo ha 20,393 nga panimalay.
Mga Baranggay[igliwat | edit source]
An Syudad han Kidapawan ginbahin ngadto hin kap-atan (40) nga mga baranggay.


text:
Melilla
An Syudad Autonoma han Melilla (ha Kinatsila: Ciudad Autónoma de Melilla; ha Bereber: Mritch o Mrič; ha Inarabo: مليلية) usa nga enclave han Espanya, nga nahamutang ha rehiyon han Rif, ha amihanan nga África, ha mga labnasan han Dagat Mediterraneo, atbang han salatan nga labnasan han península Ibérica. Ginsasapitan ini han Marruecos ngan harani ini han Alherya.
An syudad ngan an teritoryo nga dependyente hini mga 12.3 ka km2 hin kahaluag ha sidlangan nga dapit han cabo de Tres Forcas ngan mayda ini kadamo hin katawhan nga 67,000 ka molupyo[1] ngan mayda ini damo nga partikularidad nga nadangatan hini komo han kamutang hini ha heyograpiya ngan ha kaagi, sugad han kahimo han populasyon hini, an mga buruhaton ekonomika, an kultura nga diin nagpapanguna an impluwensya han Muslim, Hudiyo, ngan Hindu o an paggamit han Bereber, sugad komo han patrimonio arkitektnoiko nga sinisiring nga sugad han kanan Barcelona, usa han mga nagpapanguha han estilo modernista Espanyol han pagtikang han siglo XX.
Mga reperensya[igliwat | edit source]
- ↑ censo 2006: 66.871 personas


text:
Zambales
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An Zambales usa nga lalawigan o probinsya han Pilipinas nga nahamutang ha Butnga nga Luzon nga rehiyon. An kapital hini amo an Iba. An Zambales ginsasapitan han Pangasinan ha amihanan, han Tarlac ngan Pampanga ha sinirangan, ngan han Bataan ha salatan. Nahamutang an lalawigan ha butnga han Dagat Tsina Salatan ngan han Kabugkiran Zambales.
Sulod
Katawhan ngan Kultura[igliwat | edit source]
Ekonomiya[igliwat | edit source]
Heyograpiya[igliwat | edit source]
Politikal[igliwat | edit source]
An Zambales ginbahin ngadto hin napulo kag tulo (13) nga mga bungto ngan usa (1) nga syudad. An Syudad han Olongapo usa nga urbanisado hin duro nga syudad ngan nagdudumara ini hin lugaring tikang han probinsya.
Pisikal[igliwat | edit source]
Nahamutang an Zambales ha katundan nga mga labnasan han isla han Luzon butnga han mga Kabugkiran Zambales ngan han Dagat Tsina Salatan. An baybayon hini bugkiron ngan damo an mga lungib ngan mga balaugan. An Bahia han Subic, ha pinakasalatan nga dapit han lalawigan usa nga natural nga daungan hin sakayan, ngan ginpili ini nga kahamutangan hin base militar ha kadagatan han Americano. An gihataasi nga punto han Bukid Pinatubo nahamutang ha pag-ultan han Zambales, Pampanga, ngan Tarlac. Ini nga bulkan, nga han una ginkita nga mamingaw, nagbuto dida han 1991.
Kaagi[igliwat | edit source]
Kiritaon hin Turista[igliwat | edit source]
Mga Sumpay ha Gawas[igliwat | edit source]
- Opisyal nga Websayt han Gobyerno han Probinsya han Zambales
- Botolan Wildlife Farm
- Zambales Resort Owners Association
- Rama International Beach Resort
- Palmera Garden Beach Resort
- Virtual Reality Panoramas of Capones Island by Firefly.ph
- Cafe Tolyo (Restaurant & Pension House)
- White Rock Beach Resort & Hotel
- Impormasyon mahitungod han Zambales, lakip han Real Estate
- Opisyal nga Websayt han Greater Subic Bay Tourism Bureau - Mga Probinsya han Zambales & Bataan, Syudad han Olongapo ngan han Subic Bay Freeport Zone
- Gibag-ohi nga mga Sumat ha Syudad han Olongapo, Subic Bay Freeport and Zambales http://www.news.subicbay.ph


text:
Barili
An Barili usa nga ikatulo nga klase nga bungto ha lalawigan o probinsya han Sugbo o Cebu, ha Butnga nga Kabisay-an nga rehiyon ha Kabisay-an ha Pilipinas. Sumala han 2000 census, mayda ini populasyon nga 57,764 ka tawo ha 11,164 nga mga panimalay. An Barili nahamutang in kaunman kag usa (61) ka kilometro ha habagatan o salatan-katundan tikang han Syudad han Sugbo. Ginsasapitan ini ha salatan han bungto han Dumanjug; ha amihanan han bungto han Aloguinsan; ha sidlangan han mga bungto han Carcar ngan Sibonga; ngan ha salatan han Estrecho Tañon.
Ekonomiya[igliwat | edit source]
An produkto han ekonomiya han Barili tikang han pagtanom hin humay, mais, saging, ngan lubi.
Mga Baranggay[igliwat | edit source]
An Barili ginbahin ngadto hin kap-atan kag duha (42) nga mga baranggay.
Kaagi[igliwat | edit source]
An ngaran nga Barili tikang han tawag hin usa nga lokal nga banwa nga an tawag balili. An bungto gintukod han tuig 1632, kondi an parokya han Barili gintukod dida han 1614. Usa nga krus gintukod han mga Espanyol nga pinamunoan ni Kapitan Juan Juarado han ira pag-abot dida han tuig 1602.
Mga Sumpay ha Gawas[igliwat | edit source]
- Opisyal nga Websayt han Bungto han Barili
- Philippine Standard Geographic Code
- 2000 Philippine Census Information


text:
Benito Juárez
Hi Benito Juárez (21 Marso 1806 – 18 Hulyo 1872) natawo nga Benito Pablo Juárez García, in uska Mehikano nga abogado ngan politiko nga natikang ha Oaxaca. Hiya in nagserbi hin lima nga termino komo mangulo han Mehiko: 1858-1861 komo interim, ngan ha mga sinmunod: 1861–1865, 1865–1867, 1867–1871 nand 1871–1872. Inmato hiya han pagokupar han mga Franses ha Mehiko, ginpatalsik an Ikaduha nga Imperyo Mehikano, ginbalik an pagigin Republika, ngan gingamit an liberal nga buhat para igmodernisa an nasod.


text:
Hawaii (purô)
An Purô han Hawaii in uska bulkanon nga purô ha Amihanan Kalawdan Pacifico. Mahitungod nga an kahaluag in 4,028 milya kwadrado (10,432 km²), ini in durudako kaysa ha ngatanan nga mga Hawaiinon nga mga purô nga gintampo ngan amo an gidadakoi nga purô ha Estados Unidos. An Purô han Hawaiʻi in gindudumara komo an Condado han Hawaiʻi ha sulod han estado han Hawaii. An lingkuran han condado in aada ha Hilo. Ha nahigaraan, Hawaiʻi in ginkikilala komo an "Big Island (ha winaray: Dako nga Purô para maibsan an pagkalipat ha butnga han Purô han Hawaii ngan an estado.


text:
Plaza de soberanía
An mga plaza de soberanía amo an pulong nga ha kaagi (mga siglo XIX ngan XX) iginhatag ha mga teritoryo espanyol ha amihanan han Africa (ha kontraposisyon nga nahimo han protectorado español ha Marruecos). Ha yana, an pagtawag waray na mahigamiti, bisan man kon ha talagsaon ginagamit ini nga pagtawag hin impormal han mga teritoryo Espanyol ha amihanan nga Afrika.
Kahulogan[igliwat | edit source]
Lilima an mga plazas de soberanía, nga ginbahin ngadto han mga plazas mayor ngan han mga plazas menor. An mga plaza mayor amo an yana nga mga syudad autonoma han Ceuta ngan Melilla, ngan an mga plaza menor amo an mga islas Chafarinas, an Peñón de Alhucemas ngan an Peñón de Vélez de la Gomera. Gawas han mga ini, an isla de Perejil, usa nga guti-ay nga islote nga waray may naukoy nahamutang harani han syudad han Ceuta, mga pira ka metros tikang han labnasan han Marruekos, nga nagin obheto hin usa nga konfrontasyon han Espanya ngan Marruekos han 2002. An Isla de Perejil agsob nga tinatawag nga usa nga plaza de soberanía. Diri udog ini ha kaagi, kundi usa nga "tuna hin waray". Ha sugad gihapon nga porma, an isla de Alborán tinatawag liwat nga agsob nga plaza de soberanía, kundi diri liwat udog ini ha kaagi, kundi ha pagdumara, kabahin ini han termino munisipal han Almería.
Kahamutang[igliwat | edit source]
An mga plazas de soberanía nahamutang ha amihanan han Afrika, ha Dagat Mediterraneo. Mayda pira hini (an Ceuta ngan Melilla) nga mayda frontera upod han Marruecos. Mahitungod han kaso han Peñón de Vélez de la Gomera, ha pagtikang usa ini nga isla, kundi tungod hin linog han tuig 1930, an islote nahimo nga yana nahadugtong han dig-on nga tuna o tierra firme o mainland.
Estatus yana[igliwat | edit source]
An mga plazas mayor, Ceuta ngan Melilla, nabalhin han 1995 ngadto hin mga syudad autonoma (baga hin sugad han mga komunidad autonoma), nga mayda mga labaw nga katungdanan kaysa hin munisipyo (puyde ini hira maghimo hin mga regulasyon ehekutiba, upod hin mga labaw pa nga mga katungdanan kaysa hin munispyo) kundi ubos iton ira kamutang kaysa hin komunidad autonoma (waray hira mga kalugaringon nga mga kamara lehislatiba). Ha yana, an pulong nga "plazas de soberanía" talagsaon ginagamit ha pagtawag haan duha nga mga syudad autonoma.
An mga plaza menor mga gudti nga mga puro o islote nga nahamutang tapad han labnasan amihanan han Marruecos. Waray ini sibil nga populasyon kundi mayda nira mga nahamutang nga mga militar. Tungod hin kawaray populasyon ngan kagudti-ay hin kadako, ini direkta nga gindudumara han Gobyerno han Espanya, ngan ini hira usa nga nalain nga kaso han nasod nga diin an mga nasabi nga islote diri gintatag-iyahan hin bisan ano nga lalawigan (gawas han Alborán, nga gintatag-iyahan han lalawigan han Almería), ngan diri liwat ini nanhilakip ha Ceuta o han Melilla, kundi mayda hira mga ispisyal nga istatus.
Mga sumpay ha gawas[igliwat | edit source]
- Mga Isla ngan Peñon ha Amihanan nga Afrika, ha web han Ingenieros Militares de España.
- An mga plaza menores de soberanía: Chafarinas, Vélez ngan Alhucemas


text:
Medina
- Para hit lain nga kagamit, kitaa an Medina (pansayod).
Medina (kaluwas: mɛˈdiːnə; Inarabo: المدينة المنورة, (Inarabo nga kaluwas: ælmæˈdiːnæt ælmuˈnɑw.wɑrɑ), o المدينة (Inarabo nga kaluwas: ælmæˈdiːnæ}}; gintransliterar gihapon komo Madinah; opisyal nga ngaran al-Madīnah al-Munawwarah) usa nga syudad ha may rehiyon han Hejaz ha katundan han Arabya Saudi, nga naserbe komo ulohan han Lalawigan han Al Madinah. Ikaduha ini nga gibabaraani nga syudad ha Islam, ngan amo in lubnganan ni manaragna ha Islam Muhammad.


text:
Universidad de Sta. Isabel
An Universidad de Sta. Isabel (dati, Colegio de Sta. Isabel) sarong pribadong Vicentino asin Katolikong unibersidad sa Syudad nin Naga, Filipinas. Sadiri asin pigpapadalagan kan mga madre kan Hijas de la Caridad de San Vicente de Paul (Daughters of Charities). Enot na nagpadalagan kaini iyo an limang mga madre kan Hijas de Caridad na nagarabot kan Enero 1868 sa pasugo ni Obispo Francisco Gainza na iyo an kagtugdas mismo kan eskwelahan. Sagkod ngonyan an Orden kan Hijas de la Caridad de San Vicente de Paul iyo pa an nagkakapot asin nagmamanehar kan sinabing institusyon. Dati an pangaran kaini Colegio de Sta. Isabel (1867) asin ini napatindog sa pwersa kan Dekreto Real ni Reyna Isabel II kan Espanya.
An kagmukna kan Hijas de la Caridad de San Vicente de Paul iyo si San Vicente de Paul asin ini tinogdas niya kan Nobyembre 29, 1633 duman sa Pransya.
An eskwelahan na ini pig-inaguraran kan Abril 12, 1869. An Colegio de Sta. Isabel iyo an pinaka-enot na normal school para sa babae sa Filipinas asin sa Sur-subangan na Asya. Kan Agosto 20, 2001, ini nagin sarong lubos na unibersidad sa ri'gon kan Akta Republika 7722 na bisto sa titulong "Higher Education Act of 1994".


text:
Corcelles
Iton Corcelles poyde tinmudlok ha:
Fransya[igliwat | edit source]
- Corcelles, Ain, usa ka komyun ha departamento han Ain ngan ha rehiyon han Rhône-Alpes
- Corcelles-en-Beaujolais, usa ka komyun ha departamento han Rhône ngan ha rehiyon han Rhône-Alpes
- Corcelles-Ferrières, usa ka komyun ha departamento han Doubs ngan ha rehiyon han Franche-Comté
- Corcelles-les-Arts, usa ka komyun ha departamento han Côte-d'Or ngan ha rehiyon han Bourgogne
- Corcelles-lès-Cîteaux, usa ka komyun ha departamento han Côte-d'Or ngan ha rehiyon han Bourgogne
- Corcelles-les-Monts, usa ka komyun ha departamento han Côte-d'Or ngan ha rehiyon han Bourgogne
Swiza[igliwat | edit source]
- Corcelles, Swiza, amo in usa ka munisipalidad ha canton han Bern
- Corcelles-Cormondrèche, amo in usa ka munisipalidad ha canton han Neuchâtel
- Corcelles-le-Jorat, amo in usa ka munisipalidad ha canton han Vaud
- Corcelles-près-Concise, amo in usa ka munisipalidad ha canton han Vaud
- Corcelles-près-Payerne, amo in usa ka munisipalidad ha canton han Vaud
- Corcelles-sur-Chavornay, amo in usa ka munisipalidad ha canton han Vaud


text:
Astor Piazzolla
Hi Astor Pantaleón Piazzolla (ika-11 han Marso 1921–ika-4 han Hulyo 1992) amo in Argentino nga kompositor hin tanggo ngan paragtunog hin bandoneón. An iya oeuvre nagrebolusyonar han tradisyonal o nahig-araan nga tanggo ngadto hin bag-o nga estilo nga gintawag nga nuevo tango (bag-o nga tanggo), nga naglakip hin mga elemento tikang han jazz ngan klasikal nga musika. Usa hiya nga makarit nga bandoneonista, ngan agsob hiya magpasundayag han iya kalugaringon nga mga kinumposo upod hin dirudilain nga mga ensemble.


text:
Avignon
Mga koordinado: 43°57′00″N 4°49′01″E / 43.95°N 4.817°E
An Avignon (Frinanses nga pagluwas: [aviɲɔ̃]; ha Provençal: Avinhon ha klasikal nga surundon hin pagsurat o Avignoun ha Mistraliano nga surundon hin pagsurat; ha Kinatsila: Aviñón) usa nga komyun ngan syudad ha timugan o salatan-sidlangan nga dapit han Fransya. Amo ini an prefektura o kapital ha departamento han Vaucluse.
Kilalado ini nga syudad tungod han Palais des Papes (Palasyo han mga Papa) hini, nga diin in pira nga mga Papa ngan mga Antipapa nangag-ukoy tikang han syahan nga bahin han ika-14 nga siglo tubtob ngadto han syahan nga bahin han ika-15 nga siglo.


text:
Averroes
Hi Abū 'l-Walīd Muḥammad ibn Aḥmad ibn Rushd (Inarabo: أبو الوليد محمد بن احمد بن رشد), mas kilala nga Ibn Rushd (Inarabo: ابن رشد), ngan ha literatura ha Europea Averroes (kaluwas /əˈvɛroʊ.iːz/) (1126 – 10 Disyembre 1198), amo an usa ka malarang nga Andalusyano-Arabo Muslim: makarit ha pilosopiya han Islam, Teyolohiya Islam, balaud han Maliki ngan hurisprudensya, lohika, psycholohiya, politiko, teyorya han musika Arabo, ngan syensya han medisina, astronomiya, heograpiya, matematika, pisiko ngan mekanika Celeste. Natawo hiya ha Córdoba, Al Andalus, ha yana nga Espanya ngan namatay ha Marrakech, ha yana nga Morocco.


text:
Naga, Sugbo
An Syudad han Naga (ha Sinugboanon: Dakbayan sa Naga) usa nga ikasyahan nga klase nga syudad ha lalawigan o probinsya han Sugbo ha Butnga nga Kabisay-an nga rehiyon han Kabisay-an ha Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 80,189 ka tawo ha 15,806 nga panimalay.
Gintukod nga usa ka bungto an Naga dida han Hunyo 12, 1829. Nahimo nga syudad an Naga katapos hin plebisito nga ginbúhat dida han Septyembre 2, 2007.
Mga Baranggay[igliwat | edit source]
An Naga ginbahin ngadto hin karuhaan kag walo (28) nga baranggay.
Mga Sumpay ha Gawas[igliwat | edit source]
- Opisyal nga Websayt han Naga, Cebu
- Philippine Standard Geographic Code
- 2000 Philippine Census Information


text:
Palanan
An Palanan usa nga ikatulo nga klase nga bungto ha lalawigan han Isabela, Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 15,317 ka tawo ha 2,837 nga mga panimalay.
Didto ha Palanan nahinabo in usa han mga kataposan nga bahin han Gyera Pilipino-Amerikano han Marso 23, 1901, han kadakpi ni Emilio Aguinaldo han mga Amerikano nga mga puwersa nga pinamunoan ni Hen. Frederick Funston, ngan nakasulod han kampo ni Aguinaldo pinaagi hin pagpasangil nga nasurender ngadto han mga Pilipino. Dinhe liwat ha Palanan nahamutang an Aeropuerto Panlangyaw han Isabela.
Mga baranggay[igliwat | edit source]
An Palanan ginbahin ngadto hin napulo kag pito (17) nga mga baranggay.


text:
Materyalismo
An materyalismo amo an pagtoo nga an kalibutan hinimo la hin mga materyal nga butang, nga waray ini diyos.
Ha pilosopiya, ginsisiring ha materialismo na natanan na butang ginbubug'os han materyal, ngan natanan na panhinabo resulta han kinaiya ngan kiwa han materyal na butang. Karuyag sidngun, ha materialismo, na an realidad nabubug'os la tikang han pisikal na butang mgan mao la an kausa san natanan na nahihnabo, kaupod na an panhunuhuna, ngan kiwa han tawo.
An mga pilosopiya na nakontra han materyalismo amo an idealismo, ngan iba na porma han monismo, dualismo, ngan pluralismo.


text: 1Tikang kan Pablo nga apostol ni Cristo Jesus, tungod han kaburut-on han Dyos— Ngadto han mga magtinuohon nga nag-uukoy ha Efeso, nga mga matinumanon kan Cristo Jesus: 2Tagan unta kamo han Dyos nga aton Amay ngan han Ginoo Jesu-Cristo hin grasya ngan kamurayaw. 3Magpasalamat kita han Dyos nga Amay han aton Ginoo Jesu-Cristo! Kay ha aton pakig-usa kan Cristo gintagan kita niya hin mga kaupayan pinaagi hin paghatag ha aton han ngatanan nga espirituhanon nga kaupayan tikang ha langit. 4Ginpili kita ngadaan han Dyos nga maiya kita dida kan Cristo, han waray pa paghimoa an kalibutan, basi mabaraan kita ngan mawaray sayop ha atubangan niya. Tungod han iya gugma, 5an Dyos daan naglarang nga pinaagi kan Jesu-Cristo, aangkonon kita nga iya mga anak—amo ini an iya kalipay ngan an iya tuyo. 6Pagdayawon ta an Dyos tungod han iya mahimayaon nga grasya nga iginhatag ha aton pinaagi han iya hinigugma nga Anak! 7Kay natalwas kita pinaagi han kamatayon ni Cristo, ha aton pa, ginpasaylo an aton mga sala. Pagkadako han grasya han Dyos, 8nga iya iginhatag ha aton hin waray sukol! Ha bug-os niya nga kinaadman ngan hibaro 9ginbuhat han Dyos an iya nahunahunaan, ngan iginpasabot niya ha aton an iya kaburut-on hin paghingpit pinaagi kan Cristo. 10Ini nga kaburut-on hin paghingpit han mga butang kon umabot na an igo nga panahon, amo an pag-urosa han ngatanan nga mga binuhat ha langit ngan ha tuna, dida kan Cristo nga amo an pangulo. 11Nahihimo an ngatanan nga mga butang sumala han kaburut-on ngan paglarang han Dyos. Ginpili han Dyos kami nga mga Judiyo nga maiya kalugaringon nga mga tawo pinaagi hin pakig-usa kan Cristo, tungod han iya kalugaringon nga tuyo nga pinasikad dida han iya pagbuot tikang pa gud ha tinikangan. 12Sanglit kita nga una maglaom kan Cristo magdayaw kita han himaya han Dyos. 13Ngan amo liwat an mahitungod ha iyo: han pakabati niyo han matuod nga mensahe, an Maupay nga Sumat nga nagdara ha iyo han katalwasan, nahimo kamo nga mga tawo han Dyos. Nagtoo kamo kan Cristo, ngan ipinatik han Dyos dida ha iyo an iya pagkatag-iya ha iyo, pinaagi hin paghatag ha iyo han iya iginsaad nga Espiritu Santo. 14An Espiritu amo an karig-on nga makarawat kita han kanan Dyos iginsaad han iya mga tawo, ngan nagpasarig liwat ha aton nga mahatag an Dyos hin hingpit nga kagawasan ngadto han iya mga sakop. Pagdayawon ta an iya himaya! 15Tungod hini, tikang ako makabati han iyo pagtoo han Ginoo nga Jesus ngan han iyo paghigugma han ngatanan nga mga tawo han Dyos, 16waray ako humunong hin pagpasalamat han Dyos tungod ha iyo. Hinnunumdoman ko kamo ha akon mga pag-ampo. 17Nahangyo ako han Dyos han aton Ginoo Jesu-Cristo, an harangdon nga Amay, nga ihatag ha iyo an Espiritu han kinaadman basi magmaaram kamo, ngan amo an magpapadayag han Dyos ha iyo, basi kumilala kamo ha iya. 18Ginhahangyo ko nga mabuksan unta an iyo mga hunahuna, basi hibaroan niyo an paglaom nga tungod hini gintawag kamo niya, kon ano kahura an makaaramdok nga mga kaupayan nga iya iginsaad han iya mga tawo, 19ngan kon ano ka dako an iya gahom nga nagbubuhat dinhe ha aton nga natoo. Ini nga gahom nga aanhi ha aton amo ngahaw an gamhanan nga kusog 20nga ginamit niya hin pagbanhaw ngan pagpalingkod kan Cristo ha iya tuo didto ha langit. 21Naghahadi hi Cristo didto labaw han ngatanan nga langitnon nga mga punoan, mga magburuot, kagamhanan, ngan mga ginoo. May-ada niya ngaran nga labaw han ngatanan nga ngaran hin kagamhanan dinhe hini nga kalibutan ngan didto han masunod. 22Iginbutang han Dyos ha ubos han pagdumara ni Cristo an ngatanan nga mga butang, ngan igintubyan hiya ngada han singbahan usa nga labaw nga Ginoo han ngatanan nga mga butang. 23An singbahan amo an lawas ni Cristo, an kahingpitan niya nga amo ngahaw an naghihingpit han ngatanan nga mga butang ha ngatanan nga dapit.


text:
Talisay, Sugbo
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An Syudad han Talisay usa nga ikatulo nga klase nga syudad ha lalawigan o probinsya han Sugbo ha Butnga nga Kabisay-an nga rehiyon han Kabisay-an ha Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 148,110 ka tawo ha 28,751 nga mga panimalay.
Kilalado an Talisay tungod han "Inasal Baboy" dinhe. An ngaran nga Talisay ginkuha tikang han 'Mantalisay' nga kahoy nga damo dida han syudad. Ini nga syudad pan-urukyan ngan pannegosyo. An Syudad han Talisay kabahin han metropolitano nga kahaluag han Metro Cebu.
Mga Baranggay[igliwat | edit source]
An Syudad han Talisay ginbahin ngadto hin karuhaan kag duha (22) nga mga baranggay.
Kitaa Gihapon[igliwat | edit source]
Mga Sumpay ha Gawas[igliwat | edit source]
- Philippine Standard Geographic Code
- 2000 Philippine Census Information
- Opisyal nga Websayt han Syudad han Talisay ha Sugbo


text:
Samal, Davao del Norte
An Island Garden City of Samal (kon ha Winaray: Isla nga Taramnan nga Syudad han Samal o Puro nga Taramnan nga Syudad han Samal) usa nga ikalima nga klase nga syudad ha lalawigan han Davao del Norte ha Pilipinas. An ngaran ginpapahalipot ha kasagaran ngadto hin IGaCoS. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 82,609 ka tawo ha 17,388 nga panimalay.
Kaagi[igliwat | edit source]
An syudad ginhimo pinaagi han Republic Act No. 8471 han 1998. Ini nga pamalaod nakahalawan han paagi han pagkawara ngan pag-usa han kasanhi nga tulo nga mga bungto han Samal, Babak, ngan Kaputian ngadto hin usa nga lokal nga unit hin gobyerno, nga yana ginngaranan ha opisyal nga Island Garden City of Samal.
Mga Baranggay[igliwat | edit source]
An Island Garden City of Samal ginbahin ngadto hin kap-atan kag unom (46) nga mga baranggay.
Mga Sumpay ha Gawas[igliwat | edit source]
- Philippine Standard Geographic Code
- 2000 Philippine Census Information
- Opisyal nga Websayt han Island Garden City of Samal


text:
Lubao, Pampanga
An Lubao usa nga syahan nga klase nga bungto ha lalawigan han Pampanga, Pilipinas. Kilalado ini tungod hin bugas, tubo hin asukar, isda, ngan marol o sampaguita. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 125,699 ka tawo ha 23,446 nga mga panimalay.
Upod han mga kilalado nga tawo tikang ha Lubao an kasanhi nga Presidente nga hi Diosdado Macapagal ngan an yana nga Presidente nga hi Gloria Macapagal-Arroyo. Iba nga mga sikat nga mga taga-Lubao amo an magturutdo nga hi Alejandro Quiboloy, an mga artista ha pelikula nga hira Rogelio ngan Jaime dela Rosa, an direktor hin pelikula nga hi Gregorio Fernandez ngan an Huk kumander nga hi Silvestre Liwanag alias "Linda Bie", ngan an tycoon hin panhuygo nga hi Bong Pineda.
Mga baranggay[igliwat | edit source]
An Lubao ginbahin ngadto hin kap-atan kag upat (44) nga mga baranggay.
Mga kiritaon hin turista[igliwat | edit source]
- Katedral han San Agustin
- Museo Parroko han San Agustin
- Balay nga Natawhan ni Diosdado Macapagal
- M. Pineda Sports Complex
- Simbahan han Baraan nga Krus (Holy Cross Church), Santa Cruz
Mga sumpay ha gawas[igliwat | edit source]
- Philippine Standard Geographic Code
- 2000 Philippine Census Information
- eK! - electronic Kabalen: a Pampanga-based Kapampangan journal of ideas