text:
Bahol nga agi
An bahol nga agi[1][2] amo an, ha relasyon han gamay, dako ngan ha kasahiran mayda distinta nga porma. Ha abakadahan, iton mga bahol nga agi amo an A, B, C, D ugbp.
[igliwat] Mga kasarigan
- ↑ Vicente I. de Veyra "Ortograpiya Han Binisaya". Bahin nga kinuha tikang han Mga Lagda Han Pagsurat Han Aton Pinulongan ni Vicente I. de Veyra nga ginmantala dida han Kandabao: Essays of Waray Language, Literature and Culture. Tacloban City:Divine Word University Publications. Gin-editar ni Gregorio Luangco.
- ↑ Agustin El O'Mora "Kasurat diri Sinukol". Ginmantala dida han Kandabao: Essays of Waray Language, Literature and Culture. Tacloban City:Divine Word University Publications. Gin-editar ni Gregorio Luangco.


c: text/html

text:
Costa Rica
An Costa Rica, nga gintatawag ha opisyal nga Republika han Costa Rica (ha Kinatsila: República de Costa Rica) usa nga nasod ha Butnga nga Amerika o Centroamérica. Ginsasapitan ini ha amihanan han Nicaragua, han Panama ha timugan o salatan-sidlangan ngan han Dagat Caribe ha sidlangan ngan han Kalawdan Pacifico ha katundan. An kapital hini amo an syudad han San José. Kinatsila an opisyal nga yinaknan hini.
An Costa Rica, nga usa han mga demokrasya nga konsolidada ha mga Amerika, nakamantener hin usa nga maupay nga establisado nga politika bisan pa han kakurian hin ekonomiya ngan sosyudad han naglabay nga mga dekada. Nakikala an Costa Rica nga amo an syahan nga nasod nga nag-abolir han ehersito o puwersa nga armado hini dida han Disyembre 1 han 1948. An indise hin desarrolyo humano hini usa han mga gimaupayi ha Latinoamérica, nga nakakuha han ika-upat ka puwesto sunod han Argentina, Chile ngan Uruguay. An Costa Rica amo an ikalima ha kalibutan dida han klasipikasyon han indise han desempenyo ambiental han 2008. Ha mga kanasuran han Amerika Latina, an Costa Rica amo an syahan nga lugar dida han klasipikasyon han kompetitividad turistika ngan ika44 ha kalibutan.
[igliwat] Mga probinsya ngan kanton
An Costa Rica mayda pito nga mga lalawigan o probinsya, ngan ini nga mga probinsya ginbahin ngadto hin kawaloan kag usa nga mga kanton ("cantón" ha Kinatsila, nga an plural "cantones"), nga an kada tagsa gindudumara hin alkalde. An mga alkalde ginpipili ha tagsa upat ka tuig han katawhan han tagsa kanton. Waray ini mga lehislatura probinsyal.
[igliwat] Mga reperensya
- ↑ 1.0 1.1 1.2 1.3 Costa Rica. International Monetary Fund. Ginkità dida han 2009-04-22.
[igliwat] Mga sumpay ha gawas

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Argentina
An Argentina (kaluwas "ar-hen-TI-na"; puyde liwat igsurat ha Winaray nga Arhentina), nga tinatawag hin opisyal nga Republika Argentina (puyde liwat Republika nga Arhentihanon; ha Kinatsila República Argentina), usa nga nasod ha Salatan nga Amerika o América del Sur, nga nahimo komo usa nga federasyon hin 23 nga mga lalawigan ngan hin usa nga naglulugaring nga syudad o syudad nga may autonomo. Amo ini an ikaduha nga gidako-i nga nasod ha Salatan nga Amerika ngan ika-walo ha kalibutan hin kahaluag hin katunaan ngan amo an gidakoi ha mga nasod nga nayakan hin Kinatsila, bisan man kon an Mehiko, Colombia ngan Espanya darudako pa hin katawhan o populasyon. An kahaluag hini ha kontinente amo in 2,766,890 ka kilometro, butnga han kabugkiran han Andes ha katundan ngan han salatan nga Kalawdan Atlantico ha sidlangan ngan salatan. An Argentina ginsasapitan han Paraguay ngan Bolivia ha amihanan, han Brasil ngan Uruguay ha dumagsaan o amihanan-sidlangan, ngan Chile ha katundan ngan salatan. An Argentina nag-angkon liwat hin 969,464 ka kilometro han Antarctica, nga tinatawag nga Antartica nga Argentina, nga naglalakip gihapon han mga pag-angkon han Chile (Teritoryo Antarctico Chileno) ngan han Reino Unido (Teritoryo Antarctico Britanico); an ngatanan nga mga pag-angkon mahitungod han Antarctica ginsuspendir han Tratado Antarctico han 1961.
[igliwat] Mga probinsya han Argentina
An mga probinsya o lalawigan han Argentina, upod an ira mga kahaluag ngan katawhan amo an mga nasunod:
[igliwat] Mga reperensya
- ↑ Article 35 of the Constitution. gives equal recognition to "United Provinces of the River Plate", "Argentine Republic" and "Argentine Confederation" and authorises the use of "Argentine Nation" in the making and enactment of laws
- ↑ Cite error: Invalid
tag; no text was provided for refs named
statesmen
- ↑ Cite error: Invalid
tag; no text was provided for refs named
encuesta
- ↑ Cite error: Invalid
tag; no text was provided for refs named
pop2009
- ↑ 5.0 5.1 5.2 5.3 Argentina. International Monetary Fund. Ginkità dida han 2009-10-01.
- ↑ Distribution of family income – Gini index. The World Factbook. CIA. Ginkità dida han 2009-09-01.
- ↑ Human Development Report 2009. The United Nations. Retrieved 5 October 2009.
- ↑ Estimación elaborada por la consultora Abeceb, a septiembre de 2008, en base a indicadores de ingresos, productivos y fiscales (nacionales como provinciales), a precios corrientes. Informe completo.
- ↑ An Syudad han Buenos Aires usa nga entidad ha ikaduha nga grado konstitusyonal pero diri ini gin-organisa sugad hin lalawigan kondi sugad hin ispisyal nga rehimen (Syudad Autonoma), sugad hin kalugaringon nga probinsya.
- ↑ 10.0 10.1 Diri gin-upod an 980.874 ka km² han Antártida Argentina ngan an las Islas del Atlántico Sur nga okupada han Reino Unido, nga diin an Argentina mayda reclama hin soberaniya, nga nabug-os an kahaluag nga 3.761.274 ka km².
[igliwat] Mga sumpay ha gawas


text:
Maldibas
An Maldibas (sa Ingles: Maldives) sarong nasyon sa Osyano Indiko sa parteng sur-solnopan kan Sri Lanka na binibilang nin 19 atoll na an mga siring binibilog man nin 2,000 na islang koral. An mga ini pinagbanwa nin mga tawo haleng Habagatan kan Asya. Kan taon 1153, nadara igdi an relihiyon na Islam. Nagin kolonya ini kan mga Portuges (1558), kan OLandes (1654) asin kan mga Ingles (1887). Kan taon 1965, nakamit niya an saiyang katalingkasan komo sarong sultanato alagad nagin sarong republika kan 1968.
An mga atoll kaini toro-tarapok sa teritoryo na lakop sa 90,000 na kilometro kwadrado mala ta huli kaini, ini na an warak na maray na nasyon. Ini may populasyon na 369,000. An kabesera niya iyo an Male. Inaapod man ini na Mga Isla nin Maldiba (Ingles, Maldive Islands).


text:
Burak
An burak[1][2] usa nga klase hin bukad tikang hin kahoy nga ginagamit hin paghimo hin pahamot. Tinatawag ini ha iba nga dapit han Pilipinas nga ilang-ilang (lain nga kasurat: ylang-ylang). An siyentipiko nga ngaran hini Cananga odorata[3], uga usa ini nga guti-ay nga bukad han cananga nga kahoy.
[igliwat] Mga kasarigan
- ↑ Makabenta, Eduardo A. Sr. Pagpurulungan nga Binisaya (Waray) ha Leyte ug Samar (Binisaya-English English-Binisaya Dictionary) (ika-2 nga edisyon). Adbox Book Distributors and Eduardo A. Makabenta Sr. Foundation. Quezon City Tuig 2004. ISBN 971-92875-1-9 (clothbound) ISBN 971-92875-0-0. Syahan nga pagmantala Quezon City:Emandzsons 1979. Ikaduha nga edisyon gin-editar ni Eduardo T. Makabenta Jr. pakli 22
- ↑ Tramp, George Dewey Jr. Waray-English Dictionary Dunwoody Press Kensington, Maryland USA 1995 pakli 63
- ↑ Tramp pakli 63


text:
Wikipedia:Mga pulong nga may labaw pa hin usa nga kahulogan
An pansayod (ha Iningles nga Wikipedia: disambiguation) amo an proseso hin paghatag hin kasayoran, pinaagi hin paglista han mga titulo han mga pakli o artikulo nga an usa nga pulong o prase (phrase) mayda ikaduha o darudamo pa nga buot ginpapasabot---mga pulong nga may labaw pa hin usa nga kahulogan. Ang mga pansayod dalan nga pangadto ha mga lain-lain nga topiko nga mayda dirudilain nga pakli kundi pareho an termino o pulong ha ira titulo.


text:
Roma
An Roma amo in syudad ngan amo an ulohan han Italya ngan ini gihapon an pinakadako ngan may gidamoi nga tawo nga syudad ngan comuna han nasod, nga may-ada labaw han 2.7 ka milyones nga molupyo ha 1,285.3 ka km2 (496.3 sq mi). An kanan syudad metropolitana nga sakop in pinakadako gihapon ha Italya nga may-ada 4.2 milyones nga mga molupyo han Lalawigan han Roma.[3] An syudad in nahamutang ha butnga-katundan nga bahin han Rawis han Italya, ha dapit han Salog Tiber ha sulod han Rehiyon han Lazio.
An kaagi han Roma in naunat ha labaw han duha ngan katunga ka mil ka mga tuig. Ini an naging ulohan han kagamhanan han Ginhadian han Roman, an Republika han Roma ngan an Imperyo han Roma, kun diin ini an nangunguna nga kusog ha Katundan nga Europa ngan an katunaan nga nagpapalibot ha Dagat Mediteranyo han labaw ha pito ka gatos nga mga katuigan tikang ha ika-1 gatostuig BC tubtob ha ika-7 gatostuig AD. Tikang han ika-1 gatostuig AD, an Roma an naging lingkuran han Papahan ngan, katima han pagkahuman han pamuno han Imperyo Bizantino, ha ika-8 gatostuig ini in naging ulohan han mga Estado han Papa, nga natima tubtob 1870. Han 1871 Roma an naging ulohan han Gindadian han Italya, ngan han 1946 an Republika han Italya.
Kahuman han Butnga nga panahon, an Roma in pinamunoan han mga papa sugad kanda Alejandro VI ngan Leon X, nga ginhimo an syudad ha usa ha mga dagko nga sentro han Renasimyento ha Italya, kalakip an Florensya.[4] An yana nga bersyon han Basilica ni San Pedro in gintukod ngan an Sistine Chapel in ginpintar ni Michelangelo. An mga bantog nga mga man-aarte ngan mga arkitekto, sugad kanda Bramante, Bernini ngan Raffaello in nangukoy hin pipira nga mga panahon ha Roma, nga nakabulig ha Renasimyento ngan arkitektura Barroco.
Han 2007, an Roma an ika-11-nga-ginkakadtoan nga syudad ha kalibutan, ika-3 ha Unyon Europeo, ngan pinakaginkakadtoan nga syudad ha Italya.[5]
[igliwat] Mga kasarigan
- ↑ Bilancio demografico Anno 2011 (dati provvisori) - Roma
- ↑ Bilancio demografico Anno 2011 (dati provvisori) - Comune: Roma
- ↑ OECD. Competitive Cities in the Global Economy. (PDF) Ginkità dida han 2009-04-30.
- ↑ "Rome, city, Italy". Columbia Encyclopedia (6th ed.). 2009. http://www.questia.com/PM.qst?a=o&d=117042793.
- ↑ Bremner, Caroline (12 December 2008). Euromonitor International's Top City Destinations Ranking. Euromonitor International. Ginkità dida han 2 March 2010.


text:
Basketbol
An Basketbol (Iningles: Basketball; ha Kinatsila: basquetbol o baloncesto) usa nga sport o paugnat-ha-kusog nga diin duha nga team hin lima nga mga aktibo nga nagmumulay naniningkamot pag-iskor hin mga puntos hin palupigay pinaagi hin pagpaagi hin bola dida hin 10 feet (3 m) hataas nga hoop (an goal) nga nasunod hin mga gin-organisa nga mga regla. An basketbol usa han mga pinakasikat ngan agsob nga ginkikita nga mga paugnatay-hin-kusog ha bug-os nga kalibutan.[1]
[igliwat] Mga reperensya
- ↑ They think it's all over. The Guardian: (2008-12-06). Ginkità dida han 2008-12-24.


text:
Perú
An Peru (ha Kinatsila ngan pormal nga Winaray; Perú; ha Quechua ngan Aymara: Piruw) nga an opisyal nga pagtawag Republika han Peru (ha Kinatsila: República del Perú) usa nga nasod ha katundan nga Salatan nga Amerika. An syudad han Lima an kapital han nasod. Ginsasapitan ini ha amihanan han Ecuador ngan Colombia, han Brasil ha sidlangan, han Bolivia ha timugan, han Chile ha salatan, ngan han Kalawdan Pacifico ha katundan. Mayda ini komplehado nga heyograpiya tikang han kahitasan han Cordillera de los Andes ngan han mga sulog han Pacífico, nga nagdangat hin mga klima ngan kiritaon nga magdirudilain sugad han desierto nga mga dapit, an mga kahitas-an han Andes o an selva tropical han katubigan amazónica, nga naghahatag han nasod hin teritoryo nga dako hin pagkadirudilain hin mga natural nga katig-ayunan.
An teritoryo Peruano amo an lugar han Norte Chico mga sibilisasyon, usa han gima-ihai ha kalibutan, ngan han Imperyo Inca, an gidako-i nga estado ha Pre-Columbina nga Amerika. An Imperyo Espanyol nagsakop han rehiyon dida han ika-16 nga siglo ngan an nagtukod hin virreinato, nga naglakip han kadam-an han mga kolonya Espanyola ha Salatan nga Amerika. Katapos han pagkaada hin independensya dida han 1821, an Peru nagkaada hin mga panahon hin kasamokan ha politika ngan ha finansya pati gihapon hin mga panahon hin estabilidad ngan pagdukwag han ekonomiya.
An populasyon han Peru gin-estimar nga 28 ka milyon ngan ini multi-etniko nga naglalakip hin mga Tuminongnong o Lumad, mga Europeo hin katulinan, mga Asyan ngbp. Bisan man kon Kinatsila an opisyal nga yinaknan, damo nga mga tawo nayakan hin Quechua, Aymara o iba pa nga mga lumadnon nga mga yinaknan.
[igliwat] Administratibo nga pagbahinbahin
An Peru ginbahin ngadto hin mga 25 ka rehiyon ngan an probinsya han Lima. An tagsa rehiyon mayda na-elehido nga gobyerno nga mayda mangulo ngan konseho nga nasirbe hin upat-ka-tuig.[1] An mga yana nga rehiyon han Peru amo an mga han una tinatawag nga departamento ngan agsob pa gamiton an daan nga pagtawag kondi an opisyal nga designasyon ha ira mga rehiyon ngan mayda hira mga gobierno regional. Ini kabahin han proseso hin pagdesentralisar ngan pagrehiyonalisar han Peru.
An mga gobyerno rehiyonal naplano han pagpadukwag han rehiyon, nagbubuhat hin mga proyekto hin public investment ngan nagpapanguna hin mga buruhaton ha ekonomya ngan nagdudumara han tinatag-iyahan han publiko.[2] An probinsya han Lima gindudumara hin konseho hin syudad.[3]
[igliwat] Mga rehiyon
[igliwat] Mga lalawigan ha Peru
[igliwat] Mga probinsya nga mayda ispisyal nga status
[igliwat] Mga reperensya


text:
Uyag
An mulay o uyag (ha pira nga mga Winaray nga diyalekto: uyas) usa nga gin-istruktura o semi-istruktura nga aktibidad, nga agsob buhaton para hin pagliaw ngan panalagsa gamiton liwat nga paagi hin pag-aram. Iton mga uyag, nag-iiba tikang han buruhaton nga trabaho nga diin an ginbubuhat an aktibidad tungod hin sweldo, ngan nag-iiba iton mulay tikang hit arte, nga diin an ginpanginginlabot amo an pag-expresar hin mga idea. Pero diri pirme klaro ini nga pagka-iba ngan damo nga mga uyag puyde sidngon nga trabaho ngan/o arte.
It mga elemento hin mulay amo an mga panuyo, mga ginsusunod, ngan challenge ngan interactivity. Iton mga uyag mayda mental o pisikal nga stimulation, ngan agsob dungan ka pisikal ngan mental. Damo nga mga uyag nakabulig hit pagpadukwag hin mga abilidad, nagsisirbe komo paagi hin pag-ehersisyo, o mayda papel ha edukasyon, simulation ngan psikolohiya.


text:
Estadistiká
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An estadistiká[1] usa nga siyensya matematika nga nanginginlabot hiton pagtirok, pag-analisar, pag-interpretar o pagpahayag, ngan pagpamulong hiton data. Ginagamit ini hin damo nga kalain nga disiplina akademika, tikang han pisikal ngan sosyal nga mga siyensya ngadto han humanities. Iton estadistika gin-gagamit gihapon hin paghimo hin mga desisyon.
[igliwat] Mga kasarigan
- ↑ Abuyen, Tomas A. Diksyunaryo Waray-Waray [Visaya] English-Tagalog. Kalayaan Press Mktg. Ent., Inc. Quezon City. Tuig 2000. ISBN 971-08-6050-X. Pakli Ihap 91.


text:
Brasil
An Brasil (pangaran na opisiál sa Portugés República Federativa do Brasil) sarong republikang pederatiba na nagibo sa pagkasaro nin mga 26 na estadong pederatibo asin an Distritong Pederal. Igua an banwá' nin 5.564 asin 183.987.291 na katawo. An sukol kan territorio naabot sa mga 8.514.876,599 km², boot sabihon, sakop kan nasión an 47% kan kontinenteng América del Sur.
An Brasilia an kapitál kan banwá', asin rinibayán kaini sa 1960 an dating kapitál na Rio de Janeiro. An pinakanaenot na kapitál kan nasión iyo an Salvador de Bahía, muya sabihon na ikatolong kapitál na an Brasilia.
Dating kolonia ini kan Portugal buda ini an únikong banwá' na Portugés an tataramón sa duwang kontinenteng Amérika. An sosiedad brasilenya saró' sa pinaka mayaman sa kalahi'an sa enterong kina'bán.


text:
Balaud
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An balaud (puyde gihapon igsurat nga balaod[1]) in sistema hin mga sosyal nga surundon nga may kusog pinaagi hin mga institusyon. It balaud nakaapekto hiton pan-adlaw-adlaw nga kinabuhi ngan ha sosyudad hin damo nga paagi. Iton balaod han kontrata amo iton naghahatag hit surundon hit mga butang tikang hiton pagpalit hin ticket hin pagsakay ha pagbaligya hin swaption ha derivatives market. Iton balaod han panag-iya (o property law) amo iton nagpapahayag hiton mga katungod ngan burhaton nga nanginginlabot hiton pamalit, pamaligya, o pamlite hiton real property sugad hit mga balay nga mga edifisyo.. Iton balaod han trust nanginginlabot hiton mga asset nga ginhihipos para hiton investment sugad hit mga pension fund. Iton balaod han tort nanginginlabot hiton pagbayad kon in tawo o an ira tinag-iyahan nahingaraot. Kon iton paghingaraot nacriminalisar hin kodigo pena, iton balaod han krimen naghahatag hiton paagi nga diin iton estado nga porseguir ngan nagsisirot han nagbuhat kan pakaraot. Iton batakan-balaod o balaod han konstitusyon naghahatag hin paagi han paghimo hin mga balaod, han panalipod han katungdanan han katawhan ngan han pamili han mga politikal nga representante, samtang an balaod han administrasyon nagtutugod htion mga bungtohanon o molupyo hin pagkita han paagi han pamalakad han gobyerno han ira gahom. An balaod han kanasoran (o balaod internasyonal) amo an nag-aareglo han mga butang han mga soberano nga mga nasod-estado ha ngatanan nga butang tikang ha negosyo, ha kalibongan ngan ha buhat militar.
[igliwat] Mga kasarigan
- ↑ Abuyen, Tomas A. Diksyunaryo Waray-Waray [Visaya] English-Tagalog. Kalayaan Press Mktg. Ent., Inc. Quezon City. Tuig 2000. ISBN 971-08-6050-X. Pakli Ihap 28.


text:
Peñón de Alhucemas
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Kinatsila nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An Peñón de Alhucemas usa nga guti-ay nga puro o islote ha katundan nga dapit han Dagat Mediterraneo. Kabahin ini han Espanya ngan nahamutang ha Bahia han Alhucemas, mga 300 ka metro tikang han baybayon han Marruecos ngan mga 84 ka km tikang han giharanii nga teritoryo Espanyo, an autonoma nga syudad han Melilla. Api han Islas Alhucemas ini, upod hin duha nga mga islote nga waray may nangungukoy (an Isla de Tierra ngan Isla de Mar), nga nahamutang hin mga 50 ka metro tikang han baybayon, ngan mga 800 ngan 900 ka metro hin kahirayo tikang han peñón.


text:
Sinugboanon
An Sinugboanon (o Cebuano o Sebwano) usa nga Binisaya nga yinaknan. Lumad ini nga yinaknan ha Butnga nga Kabisay-an ngan mga bahin han Mindanao. Sugad hiton Winaray, may ada gihapon iton iba-iba nga Sinugboanon: Sinugboanon han Cebu, han Leyte (Kana), han Salatan nga Leyte, han Bohol, han Biliran, ngan han Mindanao. An Sinugboanon han Salatan nga Leyte ngan han Bohol may ada mga kaibahan kun ikukumpara ha Sinugboanon han Cebu tungod ha ira paggamit hiton j imbis nga y.
Siya [Cebu] → Sija [Leyte ngan Bohol] Pinya [Cebu] → Pinja [Leyte ngan Bohol]


text:
Mikhail Kalashnikov
Hi Mikhail Timofeevich Kalashnikov (ha Ruso: Mиxaи́л TиMoфéeBич KaлáшHиkoB, natawo Nobyembre 10, 1919) usa nga sikat nga Ruso nga disenyador hin pusil. Natawo hiya hin kablas nga pesante nga pamilya han baryo han Kury ha Altai nga rehiyon, nagtikang hiya han iya karera ha inhenyeriya hin pagtrabaho dida hin tren nga depot, nga diin hi Kalashnikov nakagtuon mahitungod han mekaniks. Han 1938 igin-draft hiya ngadto han Pula nga Army ngan nagsirbe hiya komo kumander hin tanke dida han mga syahan nga bulan han Dako nga Gyera Patriotika. Han Oktubre 1941 nasamaran hin duro hi Kalashnikov ha gyera ngan ginpauli hiya tikang han frontlines. Nagtikang hiya paghimo han iya syahan nga disenyo hin pusil dida hin hospital ngan waray la mag-iha, binmulig hiya hin worship hin depot han Moscow Aviation nga Instituto. Samtang nagtrabaho hiya didto hi Kalashnikov nakaghimo hin pira nga mga inobasyon para han mga tanke, lakip han mga ini in mekanismo nga nakag-ihap kon pira ka tira an ginpusil. Ha sulod hin pira ka tuig, iginlabaw hiya ngadto han posisyon nga hefe-nga-inhenyero ngan gintaga-an hin darudamo nga mga materyales nga puyde gamiton. Han 1947, gindisenyo niya an AK-47 (usa nga acronym para han "Avtomat Kalashnikov modelo 1947"). Han 1949 an AK-47 nga pansalakay nga rifle ginbutang han operasyon han Pula nga Army; katapos hini, an disenyo amo an nagin pinakasikat nga imbensyon ni Kalashnikov.
Hi Kalashnikov, nga nagtikang komo imbentor-nga-nagtutdo-han-iya-kalugaringon, sinmaka ngadto han prominente nga posisyon nga Disenyador-Heneral hin mga gagmay nga armas para han Army Sovietika. Ha iya disenyo nga inhenyeriya nga departamento, nagtrabaho hira Hugo Schmeisser ngan hi Dr. Gruner (MG 42), usa nga pioneer ha larangan han teknolohiya han sheet metal embossing, tubtob han mga 1950s. Dugang pa, mayda pipira nga mga Aleman nga trabahante nga ginlista o ginpirit pagtrabaho ha USSR ha ilarom han teknikal nga disenyador. Ha urhe nga bahin han iya karera, nagdebelop hi Kalashnikov hin squad automatiko nga armas nga variant han AK-47, nga tinawag nga RPK (Ruchnoi Pulemyot Kalashnikova o kon ha Winaray: Maga-an nga Machinegun ni Kalashnikov), ug nagdebelop gihapon han PK (Pulemyot Kalashnikova o Machinegun ni Kalashnikov), nga nagamit hin darudako nga cartridge (ini ngahaw an full-powered rifle cartridge nga gingamit han Mosin-Nagant nga rifle). An cartridge nagamit hin paha-hin-bala pagkarga hin bala imbes nga magazine. Ha iba nga mga bahin, haros amo la gihapon nga disenyo. Inin mga disenyo nagamit hin dako ha mga butang nga nahahanungod ha ira, bisan pa an AK-47 amo la gihapon an primarya nga garamiton han infantry.
Tikang han 1949 hi Mikhail Kalashnikov nag-ukoy nga nagtrabaho han iya nitibo nga bungto han Izhevsk. Han 2004, nagtikang hiya pagbandilyo han iya kalugaringon nga brand hin vodka[1]. Sumat niya han Reuters Television, "Karuyag ko ig-upay ngan padukwagon han maupay nga ngaran han akon armas pinaagi hin pagbuhat hin mga mag-upay nga butang." Ini nga bag-o nga brand 41% nga alkohol ngan ginbaligya ha bug-os nga kalibutan upod han iya pag-aproba.
Hi Mikhail Kalashnikov nakaduha premyohi han titulo nga Bayani han Sosyalista nga Labor. Han 1998 ginpremyohan hiya han Orden ni San Andres an Protoclete (opдeH CBяToro AHдpeя ПepBoзBaHHoro). Tenyente-Heneral it iya ranggo militar. Hiya usa nga Doktor hin Teknikal nga mga Siyensyas.
An iya anak ha urhi nga panahon nagin disenyador hin mga armas, ngan napirde dida han dipala na-iha nga "Abakan" disenyo nga kompetisyonnga nagresulta han pagpili ngan pagkarawat han AN-94 Nikonov nga rifle han Ruso nga army.
[igliwat] Mga Sumpay ha Gawas
- Biyograpiya mahitungod kan Mikhail Kalashnikov
- Lain nga Biyograpiya mahitungod kan Mikhail Kalashnikov
- Virtual tour hin Museo mahitungod kan Kalashnikov
- 'I sleep soundly' - Usa nga Interview kan ug artikulo mahitungod kan Mikhail Kalashnikov nga an edad 83, tikang han The Guardian nga peryodiko.
- An Biyograpiya han Main Gun nga Disenyador nga hi Mikhail Timofeevich Kalashnikov - Opisyal nga biyograpiya
- Automat Kalaschnikow nga salida nagdokumento han tawo ug han iya makina


text:
Amihanan nga Mindanao
Gindesignar nga Rehiyon X han Pilipinas, an Amihanan nga Mindanao (Northern Mindanao kon ha Iningles) mayda lima nga mga lalawigan o probinsya ngan siyam (9) nga mga syudad, nga amo an: Misamis Oriental (Syudad han Gingoog, Syudad han El Salvador ug Syudad han Cagayan de Oro), Misamis Occidental (Syudad han Oroquieta, Syudad han Tangub and Syudad han Ozamiz), Camiguin, Lanao del Norte (Syudad han Iligan), ngan Bukidnon (Syudad han Malaybalay ngan Syudad han Valencia). An kapital ug sentro han rehiyon amo an Syudad han Cagayan de Oro, nga diin nahamutangan an mga opisina rehiyonal han gobyerno ug mga iba pa nga mga dagko nga establesimyento. An Lanao del Norte ginbalhin tikang han Region XII, tungod han Executive Order No. 36.


text:
Sarangani
- Para han iba nga kagamit, kitaa an Sarangani (pansayod).
An Sarangani amo in probinsya o lalawigan han Pilipinas nga nahamutangan ha SOCCSKSARGEN nga rehiyon ha Mindanao. An kapital hini amo an Alabel ngan ginsasapitan ini han South Cotabato ha amihanan ngan Davao del Sur ha sinirangan. Ha salatan nahamutang an Dagat Celebes. Nabahin an probinsya ngadto hin duha ka bahin, nga ginbulag han Baybayon han Sarangani, ngan ini han una kabahin han South Cotabato hangto ginhimo ini nga bulag nga probinsya han 1992.
2000 nga census—410,622 (ika-58 nga gidako-i)
Densidad—138 ha tagsa km² (ika-23 nga gihamubo-i)
Mga Dagko nga Syudad—0
Mga Komponent nga Syudad—0
Mga Bungto—7
Mga Baranggay—140
Mga Distrito ha Kongreso—1
[igliwat] Katawhan ngan Kultura
[igliwat] Ekonomiya
[igliwat] Heyograpiya
[igliwat] Politikal
An Sarangani ginbahin ngadto hin pito (7) nga mga bungto nga gin-grupo hin duha ka bahin, nga ginbubulag han Baybayon han Sarangani. An katundan nga bahin amo an Kiamba, Maasim, ngan Maitum, samtang an sidlangan nga bahin amo an Alabel, Glan, Malapatan, ngan Malungon.
[igliwat] Mga Bungto
[igliwat] Pisikal
[igliwat] Kaagi ngan Kasaysayan
Nahimo pinaagi han Repulic Act No. 7228 han Marso 16, 1992


text:
Compostela Valley
An Compostela Valley (ha Winaray:Siong han Compostela) amo an ikaduha nga gibag-ohi nga probinsya han Pilipinas. Nahamutangan ini ha Davao nga Rehiyon ha Mindanao. Iton Zamboanga Sibugay la iton burubag-o. An kapital hini amo an Nabunturan ngan ginsasapitan an probinsya han Davao del Norte ha katundan, Agusan del Sur ha amihanan, ngan Davao Oriental ha sinirangan. Ha habagatan o salatan-katundan nahamutangan an Golfo han Davao. An probinsya, nga gin-agnayan nga Comval para hin halipot nga ngaran, kabahin han una han Davao del Norte hangtod nahimo ini nga bulag nga lalawigan han 1998.
Lalawigan han Siong han Compostela
2000 nga census—580,244 (ika-44 nga gidako-i)
Densidad—124 ha tagsa km² (ika-19 nga gihamubo-i)
Mga Dagko nga Syudad—0
Mga Komponent nga Syudad—0
Mga Bungto—11
Mga Baranggay—235
Mga Distrito ha Kongreso—2
[igliwat] Katawhan ngan Kultura
[igliwat] Ekonomiya
[igliwat] Heyograpiya
[igliwat] Politikal
An Compostela Valley ginbahin ngadto hin napulo kag usa (11) nga mga bungto.
[igliwat] Mga Bungto
[igliwat] Physical
[igliwat] Mga Kiritaon hin Turista
- Busay Maragusan
- Tagbibinta ngan Aguacan nga Busay
- New Bataan: Manurigao nga Busay
- Nabunturan: Mainit Hot Spring
[igliwat] Kaagi ngan Kasaysayan
Ginhimo pinaagi han Republic Act No. 8470 han Marso 7 1998.


text:
Siquijor
- Ini nga artikulo mahitungod han probinsya. Para hin impormasyon mahitungod han bungto, kitaa iton Siquijor, Siquijor.
An Siquijor usa nga isla-nga-probinsya o lalawigan han Pilipinas nga nahamutangan ha Butnga nga Kabisay-an nga rehiyon. An kapital hini amo an bungto nga Siquijor gihapon it ngaran. Ha kanawayan o amihanan-katundan han Siquijor amo iton Sugbo ngan Negros, ha dumagsaan o amihanan-sinirangan amo iton Bohol ngan ha salatan o habagatan, ha tabok hiton Dagat Bohol iton Mindanao.
2000 nga census—81,598 (ika-3 nga giguti-ayi)
Densidad—238 ha tagsa km² (ika-32 nga gihataasi)
Mga Dagko nga Syudad—0
Mga Komponent nga Syudad—0
Mga Bungto—6
Mga Baranggay—134
Mga Distrito ha Kongreso—1
[igliwat] Heyograpiya
[igliwat] Politikal
An Siquijor mayda unom (6) nga bungto. Siquijor iton kapital capital ngan pinakaimportante nga puerto.
[igliwat] Mga Bungto
[igliwat] Mga Sumpay ha Gawas
- MySiquijor.com (websayt para hin mga turista)


text:
Abra
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
2000 nga census—209,491 (ika-12 nga gigutiayi)
Densidad—53 ha tagsa km² (ika-4 nga gihamoboi)
Mga Dagko nga Syudad—0
Mga Komponent nga Syudad—0
Mga Bungto—27
Mga Baranggay—303
Mga Distrito ha Kongreso—Nag-uusa nga Distrito han Abra
An Abra usa nga ginpalibutan hin tuna nga lalawigan han Pilipinas ha Administratibo nga Rehiyon han Cordillera ha Luzon. An kapital hini amo an Bangued,ngan sapit ini han Ilocos Norte ngan Apayao ha amihanan, han Ilocos Sur ngan Mountain Province ha salatan, han Ilocos Norte ngan Ilocos Sur ha katundan, ngan han Kalinga, ngan Apayao ha sidlangan.
[igliwat] Demograpiko
An mga taga-Abra mga katulinan hin mga Ilokano nga nangungukoy ngan mga api han Tingguian nga tribo.
An kaurugan nga ginagamit nga yinaknan amo an Ilokano ngan Tingguian. Sumala han census han 1995, an Ilokano nga yinaknan ginagamit hin 73.65% han populasyon han rehiyon. 25.18% nagamit hit Tingguian ngan Itneg, 0.16% nagamit hin Tinag-alog, ngan an nahabilin nga 0.54% nagamit hin iba nga mga yinaknan.
[igliwat] Heyograpiya
[igliwat] Politikal
An Abra ginbahin ngadto hin karuhaan kag pito (27) nga mga bungto.
[igliwat] Pisikal
It Abra nahimutnga han mga kabugkiran han Ilocos ha katundan ngan han Cordillera Butnga ha sidlangan. Bugkiron iton katunaan hini, nga mayda mga bukid ngan bungtod ha ligid ngan sulod hini. Iton mga patag ginsasaropan han Salog Abra, nga nasulog tipaamihanan tikang ha Bukid Data ha Mountain Province.
[igliwat] Mga Sumpay ha Gawas
- Opisyal nga Websayt han Abra
- Websayt han Lalawigan han Abra
- WOW Philippines - Abra
- Abrenian.com - Online Community for Abrenians


text:
Negros Occidental
An Negros Occidental (kon ha Winaray: Katundan nga Negros o Kalondan nga Negros) usa nga lalawigan o probinsya han Pilipinas nga nahamutangan ha Katundan nga Kabisay-an nga rehiyon. An kapital hini amo an Syudad han Bacolod ngan an lalawigan ada nahamutangan han kanawayon o amihanan-katundan nga katunga han isla han Negros; an lalawigan han Negros Oriental ada hiton timugan o habagatan-sinirangan nga dapit han isla. Ha tabok han Golfo han Panay ngan han Estrecho han Guimaras ha kanawayon o amihanan-katundan amo an isla-nga-probinsya han Guimaras ngan an probinsya han Iloilo ha Isla han Panay.
2000 nga census—2,565,723 (ika-2 nga gidako-i)
Densidad—324 ha tagsa km² (ika-15 nga gihataasi)
Mga Dagko nga Syudad—1
Mga Komponent nga Syudad—12
Mga Bungto—19
Mga Baranggay—661
Mga Distrito ha Kongreso—7†
[igliwat] Katawhan ngan Kultura
Ha Negros Occidental, Hiligaynon an lumad nga yinaknan han mayoriya. Kondi, ha sinirangan nga dapit han probinsya nga naatubang han Isla han Cebu o Sugbo, mayda mga pipira nga mga bungto ngan syudad nga Sinugboanon an ira yinaknan. Ini hira amo an
[igliwat] Heyograpiya
[igliwat] Politikal
An Negros Occidental mayda napulo kag siyam (19) nga bungto ngan napulo kag tulo (13) nga syudad. An Negros Occidental amo an mayda gidadamo-i nga mga syudad ha ngatanan nga probinsya ha Pilipinas.
[igliwat] Mga Syudad
[igliwat] Mga Bungto
[igliwat] Physical
[igliwat] Kasaysayan
Han Nobyembre 5, 1898, nagtikang in usa nga rebelyon nga pinamunoan nira Juan Araneta ngan Aniceto Lacson nga natapos han pagkapirde han mga Katsila. Katapos han ira pagdaog, an mga rebolusyonaryo nagtukod han Republika han Negros nga ha pagtika-iha naglakip han lalawigan han Negros Oriental.
An probinsya han Negros del Norte igihimo tikang han Negros Occidental han Enero 3, 1986. Pero an pagtukod hini igindeklara dida han Hulyo 11, 1986 nga diri-konstitusyonal o nagtalapas han Batakang-Balaod. Han Agosto 18, 1986, iginbale waray an ginplano nga probinsya han Negros del Norte.
[igliwat] Kitaa Gihapon
[igliwat] Mga Sumpay ha Gawas
- Opisyal nga Websayt han Gobyerno han Probinsya han Negros Occidental


text:
Bulacan
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
- Ini nga barasahon mahitungod han probinsya. Para han bungto, kitaa an Bulacan, Bulacan. Para han salog, kitaa an Salog han Bulacan.
2000 nga census—2,234,088 (ika-4 nga gidako-i)
Densidad—851 ha tagsa km² (ika-5 nga gihataasi)
Mga Dagko nga Syudad—0
Mga Komponent nga Syudad—3
Mga Bungto—21
Mga Baranggay—569
Mga Distrito ha Kongreso—5†
An Bulacan usa nga probinsya han Pilipinas nga nahimutang ha Butnga nga Luzon nga rehiyon. An kapital hini amo an Syudad han Malolos. An Bulacan nahamutang ha amihanan han Metro Manila. Sapit han Bulacan amo an lalawigan han Pampanga ha katundan, Nueva Ecija ha amihanan, Aurora ngan Quezon ha sidlangan, ngan an Rizal ha salatan. Nahamutang gihapon an Bulacan ha amihanan nga labnasan han Bahia han Manila.
[igliwat] Heyograpiya
[igliwat] Politikal
An Bulacan ginbahin ngadto hin karuhaan kag usa (22) nga mga bungto ngan tulo (3) nga mga syudad.
- 1. ^ Nahimo nga syudad ha ilarom han Republic Act No. 8754; gin-ratipika dida han Oktubre 8, 2002.
- 2. ^ Nahimo nga syudad ha ilarom han Republic Act No. 9356; gin-ratipika dida han Disyembre 10, 2006. .
- 3. ^ Nahimo nga syudad ha ilarom han Republic Act No. 8797; gin-ratipika dida han Septyembre 10, 2000..
[igliwat] Mga sumpay ha gawas
- Opisyal nga Websayt han Bulacan
- Bulacan Chamber of Commerce and Industry
- Sosyal Networking han mga Bulakenyo


text:
Maguindanao
An Maguindanao amo in probinsya o lalawigan han Pilipinas nga nahamutangan ha Autonomo nga Rehiyon ha Muslim Mindanao (ARMM). An kapital hini amo an Shariff Aguak ngan ginsasapitan ini han Lanao del Sur ha amihanan, Cotabato ha sidlangan, ngan Sultan Kudarat ha salatan. Ha katundan nahamutang an Golfo Moro.
2000 nga census—801,102 (ika-28 nga gidako-i)
Densidad—163 ha tagsa km² (ika-30 nga gihataasi)
Mga Dagko nga Syudad—0
Mga Komponent nga Syudad—0
Mga Bungto—33
Mga Baranggay—472
Mga Distrito ha Kongreso—2
[igliwat] Katawhan ngan Kultura
[igliwat] Ekonomiya
[igliwat] Heyograpiya
[igliwat] Politikal
An Maguindanao ginbahin ngadto hin katloan kag tulo (33) nga mga bungto ngan usa (1) nga syudad. Bisan kon an Syudad han Cotabato ada ha sulod han mga pag-ultan han Maguindanao, naglulugaring ini tikang han probinsya. Bisan kon amo ini an sentro han rehiyon han Autonomo nga Rehiyon ha Muslim Mindanao, kabahin an syudad han SOCCSKSARGEN nga rehiyon.
[igliwat] Syudad
[igliwat] Mga Bungto
[igliwat] Pisikal
[igliwat] Mga Kiritaon hin Turista
[igliwat] Kaagi ngan Kasaysayan
Hi Shariff Mohammed Kabungsuwan han Johor nagdara han relihiyon Islam ngada han lugar dida han mga katapusan nga bahin han ika-15 nga siglo. Nag-asawa hiya hin lokal nga prinsesa ngan nag-establisar hiya han Sultanate han Maguindanao. An Siong han Cotabato amo an sentro han sultanate pero an impluwensya hini nagharayo tikang han Peninsula han Zamboanga ngadto ha Baybayon han Sarangani ngan Davao.
Han panahon kolonyal an mga Katsila naglansar hin mga expedisyon ngada hini nga lugar agod mahisakop ini pero waray nira makontrola an rehiyon hangtod han mga butnga han ika-19 bga siglo.
Dida han panahon han Americano, an Cotabato nahimo nga distrito han Probinsya Moro nga ginhimo han 1903 ngan usa nga probinsya han Departamento han Mindanao ngan Sulu dida han 1914.
An hadi-nga-probinsya han Cotabato ginbahin anay ngadto han Cotabato ngan South Cotabato han 1966. Han Nobyembre 22, 1973, an Cotabato ginbahin ngadto hin tulo (3) pa nga mga probinsya nga amo a Maguindanao, North Cotabato ngan Sultan Kudarat.
An Maguindanao amo la an Muslim nga lalawigan han upat nga ginhimo tikang han kasanhi nga Probinsya han Cotabato. Han 1989, an probinsya nagpili nga umapi han Autonomo nga Rehiyon ha Muslim Mindanao pero an Syudad han Cotabato waray umapi. Pero an Syudad han Cotabato amo an kapital han Autonomo nga Rehiyon ha Muslim Mindanao.
Han Oktubre 31, 2006, an mga botante han Maguindanao nag-aproba han kahimo hin bag-o nga probinsya nga mahihimo tikang hin napulo (10) nga mga bungto. Tikang han labaw hin 500,000 nga mga rehistrado nga botante han Maguindanao, 285,372 nag-uyon han paghimo han probinsya han Shariff Kabunsuan. Mga 8,802 la an binmotos patok hini.
An Shariff Kabunsuan amo an nagin ika-80 nga lalawigan han nasod ngan amo an ika-6 ha Autonomo nga Rehiyon ha Muslim Mindanao. Kondi gindeklara ini nga diri-legal han Korte Suprema han Pilipinas han 2008.


text:
Peninsula han Zamboanga
An Peninsula o Rawis han Zamboanga (ha Iningles: Zamboanga Peninsula) amo in peninsula o rawis ngan usa nga rehiyon administratibo dida hiton nga peninsula ha Pilipinas.
[igliwat] An Rehiyon
An Zamboanga Peninsula gindesignar nga Rehiyon IX, ngan mayda ini tulo nga probinsya, nga amo an, Zamboanga del Norte, Zamboanga del Sur, ngan Zamboanga Sibugay. An rehiyon han Peninsula han Zamboanga gintawag han una nga Katundan nga Mindanao ugsa han pagpagawas han Executive Order No. 36 han Septyembre 19, 2001.
Dida han panahon tikang han 1975 hangtod 1989 an daan nga Rehiyon IX (Katundan nga Mindanao) ginbahin ngadto hin duha nga sub-rehiyon han Presidential Decree No. 773 han Agosto 21, 1975.
An Sub-Rehiyon IX-A amo an Basilan, Sulu ngan Tawi-Tawi ngan an Jolo, Sulu amo an sentro han sub-rehiyon center.
An Sub-Rehiyon IX-B amo an Zamboanga del Norte ngan Zamboanga del Sur ngan an Syudad han Zamboanga amo sentro han sub-rehiyon. Waray pa hadto an probinsya han Zamboanga Sibugay.
An Peninsula han Zambaoanga mayda lima nga syudad: Syudad han Dipolog, Syudad han Dapitan, Syudad han Isabela, Syudad han Pagadian, ngan Syudad han Zamboanga. An Syudad han Isabela kabahin han isla-nga-probinsya han Basilan ha salatan o habagatan han peninsula, ngan amo an kapital hiton nga probinsya. An mga taga-Basilan pinmili pag-api han Autonomo nga Rehiyon ha Muslim Mindanao (ARMM) hin dipalanaiha nga plebisito. Pero an mga taga-Syudad han Isabela waray maruyag pag-api han ARMM ngan amo nga an syudad ginhimo nga kabahin han Peninsula han Zamboanga nga rehiyon pinaagi han pagpagawas han Executive Order No. 36 (an amo la gihapon nga E.O. nga nagbalhin han ngaran han rehiyon).
An Jolo, Sulu amo an syahan nga sentro han rehiyon pero an Presidential Decree No. 1555, han Hunyo 11, 1978, nagbalhin han sentro han rehiyon ngadto ha Syudad han Zamboanga. An Executive Order No. 429, han Oktubre 12, 1990, nagbalhin han sentro han rehiyon ngadto han Syudad han Pagadian. An Executive Order No. 429 waray ma-implementa (posible tungod kay kulang hin pundo an gobyerno) pero an Memorandum Circular No. 75 han Nobyembre 12, 2004, nagkonpirma nga an Syudad han Pagadian amo an sentro han rehiyon.
[igliwat] An pisikal nga landform
An Peninsula han Zamboanga amo an teritoryo han tulo nga Zamboanga nga mga probinsya ngan han Misamis Occidental. An peninsula nahadugtong han dako nga bahin han Mindanao pinaagi hin isthmus nga nahamutang ha butnga han Baybayon han Panquil ngan Baybayon han Pagadian. An katubtoban han peninsula ngan han mainland gintitigamnan ha artipisyal han katubtoban han Zamboanga del Sur ngan Lanao del Norte.
An Peninsula han Zamboanga nahamutang ha butnga han Golfo han Moro, kabahin han Dagat Celebes, ngan han Dagat Sulu. Ha kadaplinan han peninsula mayda damo nga mga baybayon ngan mga isla o puro.


text:
Callao
An Callao (ha Kinastila: El Callao) usa nga syudad ha labnasan han Perú nga nahamutang ha katundan han Lima, nga diin nagkakaada an duha nga syudad hin kon-urbasyon. Amo liwat ini an ngaran hin duha nga kirkunskripsyon teritoryal nga distinta, pero na-referir han amo la gihapon nga lokalidad: an Konstitusyonal nga Lalawigan han Callao ngan an Distrito han Callao, nga diin ini nagpapalibot han zona ugsa han linea han syudad, nga amo ini an Callao tinatawag nga el Cercado (an Ginharani-an).
An Callao amo an kapital han lalawigan han Callao ngan han rehiyon han Callao.
[igliwat] Kagamhanan
[igliwat] Lalawigan
An Konstitusyonal nga Lalawigan han Callao o Probinsya nga Konstitusyonal han Callao (ha Kinatsila: Provincia Constitucional del Callao) amo an usa ka probinsya ha nasod han Peru. Nahamutang ini ha butnga nga labnasan han Perú ngan usa ini nga sirkunsripsyon nga politiko-administratiba nga ispisyal an kinaiya; usa ini nga lalawigan nga mayda rehiyonal nga autonomiya pinaagi han rehiyon nga pan-gobyernohan nga bulag tikang han munisipalidad. Amo ini an kataposan han mga lalawigan Peruana nga mayda rehimen hin autonomiya hin provincia litoral ha kaagi han Peru.


text:
Taras Shevchenko
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Hi Taras Hryhorovych Shevchenko (Ukranyano: Tapác ГpиrópoBич ШeBчéHko) (Marso 9 [D.E. Pebrero 25] 1814 – Marso 10 [D.E. Pebrero 26] 1861) usa nga Ukranyano nga maniniday, artista gihapon ngan usa nga humanista. An iya literaryo nga ginbilin amo an sinisiring nga batakan han moderno nga Ukranyano nga literatura ngan, ha dako nga bahin, han moderno nga Ukranyano nga yinaknan. Nagsurat gihapon hi Shevchenko ha Ruso ngan nagbilin hin damo nga mga obra maestra han iya buhat nga artistiko.


text:
Felipe II han Espanya
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Kinatsila nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Hi Felipe II han Espanya (Kinatsila:Felipe II de España o Felipe II de Habsburgo; Pinortuges: Filipe I) (Natawo: Mayo 21, 1527; Namatay: Septyembre 13 1598) amo an syahan nga opisyal nga Hadi han Espanya tikang 1556 tubtob 1598, hadi han Napoles ngan Sicilia tikang 1554 tubtob 1558, ngan Hadi han Portugal (komo Felipe I) tikang 1580 hangtod 1598. Natawo hiya ha Valladolid ngan hiya la an lehitimado nga anak nga lalake ni Baraan nga Romano nga Emperador Carlos V ngan Isabel, an anak nga babaye ni hadi Manuel I han Portugal, nga waray mamatay han bata pa. An Pilipinas ginngaranan ha iya dungog.
[igliwat] Mga Sumpay ha Gawas
- Angay ighubad
- Mga turók
- Espanya
- Biyograpiya
- Mga natawo han 1526
- Mga namatay han 1598
- Habsburg
- Espanyol nga monarka
- Hadi han Sicilia
- Portugues nga monarka
- Conde han Flanders
- Conde han Hainaut
- Conde han Holland
- Duque han Brabant
- Duque han Milano
- Knights of the Garter
- Knights of the Golden Fleece
- Kings consort
- Eighty Years' War (Persons)
- Counter Reformation
- House of Tudor


text:
Papa Juan Pablo II
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Hi Papa Juan Pablo II (Latin: Ioannes Paulus PP. II ), natawo nga Karol Józef Wojtyła (giharani-i nga kaluwas ha Winaray: KA-rol YU-zef voy-TI-wa) (Mayo 18, 1920 – Abril 2, 2005) naghadi komo papa han Simbahan Katoliko hin hapit karuhaan kag pito (27) nga tuig, tikang han Oktubre 16 1978 tubtob han iya kamatayon. An iya amo an ika-duha nga giiha-i nga mga papado. Han Mayo 13 2005, hi Papa Benedicto XVI, nga sinmunod nga papa kan Juan Pablo II, ginhimo nga diri kinahanglan o (ginwaive) an lima nga tuig nga paghulat ugsa igpresenta in kaso para hin beatipikasyon (o pagdeklara nga bulahan) nga igbuklad. An opisyal nga proseso han pagbeatipikar nagtikang ha Diosesis han Roma han Hunyo 28, 2005. [1] Hiya an siyahan nga diri-Italyano nga papa tikang han ika-16 nga siglo. An syahan nga bahin han iya paghadi, natigamnan han iya pagtipa han Komunismo, ngan hiya ha panalagsaon ginsisiring nga usa han mga puwersa nga nakagresulta han kabungkag han Unyon Sovietika.
Ha lain nga mga bahin, an iya concern para han mga kablas, han mga magluya, ngan han mga nag-aantos, ngan an iya paglantaw han gyera, violencia, sirot hin kamatayon, ebolusyon, pagpasaylo han utang han kalibotan, upod han iya pag-uyon hin pagbisita hin mga nasod nga Sosyalista, ug an iya makusog nga mga relasyon hin mga lideres hin diri-Katoliko nga mga simbahan ngan diri-Kristohanon nga mga relihiyon (ekumenismo) ginlantawan han iba nga pagpamatuod nga usa hiya nga "liberal".
An iya pag-affirma han maiha na nga doktrina Kristiano nga an aborto, pagkabayot, sexual nga mga relasyon, ngan kontrasepsyon nga mga inmoral, an iya pagpadayon han tradisyon nga pag-ordenar la hin mga lalake ha pagka-padi, an pagtutdo nga an mga divorciado o mga habulag nga mga tawo diri makag-asawa hin otro nga waray deklarasyon hin nullity, nga an tama la nga sakrametal nga pag-asawa puyde la hin usa na lalake ngan usa nga babaye, an paghatag hin empahsis han kaupayan han pagpadayon han disiplina han mandatory nga priestly celibacy, ngan an iya pagtipa han sekularismo ginlalantaw hin mga iba nga nagpapamatuod nga hiya "konserbador".


text:
Tunku Abdul Rahman
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Hi Tunku Abdul Rahman Putra Al-Haj ibni Almarhum Sultan Abdul Hamid Halim Shah, CH (Pebrero 8 1903 – Disyembre 6 1990) nga agsob tawagon nga "an Tunku" (usa nga prinsipehanon nga titulo ha Malaysia), ngan tinatawag gihapon nga Bapa Kemerdekaan (Amay hin Paglugaring) o Bapa Malaysia (Amay han Malaysia), amo an Hefe Ministro han Federasyon han Malaya tikang han 1955, ngan amo an syahan nga Primer Ministro han nasod tikang han paglugaring dida han 1957. Nagpabilin hiya nga Primer Ministro katapos han pag-api han Sabah, Sarawak, ngan Singapore dida han 1963 ha paghimo han Malaysia.


text:
Dominica
- Diri ini angay iglipat han Republika Dominicana
An Dominica (Frinanses: Dominique), nga an opisyal nga pagtawag Komunwelt han Dominica o Mankomunidad han Dominica (Ininglis: Commonwealth of Dominica; Kinatsila: Mancomunidad de Dominica; Frinanses: Communauté de la Dominique) usa nga isla-nga-nasod ha Dagat Caribe. Ha amihanan ngan kanawayan nahamutang an Guadeloupe, ha timugan nahamutang an Martinique. An kadako hini mga 754 ka kwadrado nga kilometro (291 ka kwadrado nga milya) ngan an gihataasi nga punto han nasod amo an Morne Diablotins, nga mayda ka-igbawan nga 1,447 ka metro (4,750 ka pie). An Mankomunidad han Dominica mayda ginbanabana nga populasyon nga 72,500. An kapital hini nga nasod amo an Roseau.
[igliwat] Mga parokya han Dominica
An Dominica ginbahin ngadto hin mga napulo nga mga parokya (parish kon ha Ininglis).


text:
Labuan
An Labuan (ha Jawi nga kasurat: لابوان) amo an dako nga isla han Teritoryo Federal han Labuan (ha Melayu: Wilayah Persekutuan Labuan; ha Jawi: ولايه ڤرسکوتوان لابوان). An Labuan kilalado nga offshore nga sentro hin finansya nga naghahatag hin panlangyawanon nga serbisyo ha finansya ngan negosyp pinaagi han Labuan IBFC tikang han 1990 ngan usa liwat ini nga karadtoan hin turista para han mga taga-Brunei ngan mga nanlulurop-ha-scuba. An ngaran nga Labuan tikang han Malay nga pulong nga labuhan nga buot sidngon "purunduhan" o "angklahan".
[igliwat] Heyograpiya
An Teritoryo Federal han Labuan amo an Isla o Puro han Labuan (75 ka km²) ngan unom nga mga gurugudti nga mga puro (Pulau Burung, Pulau Daat, Pulau Kuraman, Pulau Papan, Pulau Rusukan Kecil, ngan Pulau Rusukan Besar), nga mayda ginkombinar nga bug-os nga kahaluag hin 92 ka km². An mga isla nahamutang hin mga 8 ka km tikang han lapyahan han Borneo, tapad han estado han Sabah han Malaysia ngan han naglulugaring nga estado han Brunei Darussalam, ha amihanan nga ligid han Bahia han Brunei nga naatubang han Dagat Tsina Salatan. An Isla han Labuan haros patag ngan an ginhataasi nga punto 85 la ka metros. Mga sobra 70% han isla natabuhan pa hin kabanwa-an. An Bandar Labuan, nga kilalado han una nga Victoria, amo an importante nga bungto ngan daungan hin sakayan ngan naatubang han Bahia han Brunei.


text:
Dako nga Pagbuto
An Dako nga Pagbuto amo an nahitabo nga nangadto ha pagkahimo han sangkalibutan, sumala han cosmolohicanon nga teyorya han pagkayana han kanan sangkalibutan unhan nga pag-uswag (nga ginkikilala ha an teyorya han Dako nga Pagbuto o Modelo han Dako nga Pagbuto). Sumala han modelo han Dako nga Pagbuto, an sangkalibutan in orihinal nga sobra hit kapaso ngan masuok nga estado nga tigda nga hinmaluag. Ini nga paghaluag amo an naging kawsa han paghagkot han sangkalibutan nga nagbunga han ha pagkayana nga malapsaw nga estado nga nagpapadayon nga paghaluag yana. Basi han mga giupayi nga panukol han 2010,an orihinal nga estado han sangkalibutan in nahimo ha palibot han 13.7 bilyones ka tuig nga naglabay, kon diin agsob ini nga gintutudlok nga an takna kon diin an Dako nga Pagbuto in nahitabo. Ini nga teyorya in amo an gihihilaromi ngan gitutukibi nga baton nga ginpapandig-onan han syentipiko nga kasarigan ngan panginano.


text:
Hiruhimangraw:Kultura
MGA TINUOHAN HAN MGA WARAYNON
I. TINUOHAN MAHITUNGOD HIN PATAY
1.1 Kun may patay diri puydi an pagkaon hin dagmay na utan kay magdudulay dulay / magpipiling piling ka.
1.2 Kun an patay ig lulubong na, kinahanglan na magbuong hin bas okay para may unong / mautod. Kay kun diri magbuong bangin magsunod sunod it mamatay ha iyo pamilya.
1.3 Katapos han lubong kinahanglan na maghunaw an mga nakilubong ha tubig na haruan hin magkadurudilain na mga tanum, kay basi mahugasan it ira mahugaw na kamut.
1.4 Pagkatapos daraw han patay kinahanglan na magliwan dayun, labis na kun may masakit kay para diri dumuro it iya sakit.
1.5 An may ada katul / samad diri puydi dumaraw kay maduro lugod it iya katul.
1.6 An bana / asawa diri puydi umupod / dul ong paglubong kay bangin sumunod dayun kamatay.
1.7 Kun madaraw hin patay diri puydi an pagsarit kay bangin umupod it patay.
1.8 Diri puydi panilhig kun may patay, kay baga hin igin kakadiri mo an patay.
1.9 Diri puydi bumisita it burod kay mamamatay it iya anak.
1.10 Kun makikilubong, diri puydi an pagsul ot hin pula nga bad okay baga hin igin kakaklipay mo ia pagkamatay.
1.11 Kinahanglan diri sumangko an lungon han patay ha puatahan , kay para diri magpabilin it kalag hit patay.
1.12 Diri puydi kumarigo kun may patay kay baga hin igin kakadiri mo na patay.
1.13 Diri puydi an pagpakodak ha patay kun natawa kay baga hin imo igin kakalipay an iya pagkamatay. 1.14 An mga gamit han patay kinahanglan na sunugon kay para diri kamo pagngaraton.
1.15 Diri puy an pagdara hin pagkaon na tikang ha patay kay bangin mamatay ka mamatay gihap.
1.16 An lungon han usa nga nadisgrasya kinahangalan na mabutangan hin piso an baw-baw han lungon kay para pagtinuktukan it konsyensya han may sala.
1.17 Diri puydi an paghigda nga nahuyang ka kay bagin ka pag ngaraton.
1.18 Kun mag inop ka nga nagabutan ka hin ngipon karoyag sidngon may ada mamamatay ha iyo pamilya.
1.19 Diri puydi an pagppakodak na tulo la kamo kay mamamatay it butnga.
1.20 Kun makilubong diri puydi an paglingi lingi kay bangin ka pakitaon han patay.
II. TINUOHAN MAHITUNGOD HIN PAG ASAWA
2.1 Kun magkukuhit hin kan on dapat an siyahan nga nagkuhit amo la gihap an magkuhit ha ikaduha kay para diri pagliwan liwanan hin asawa.
2.2 Diri puydi tipigon an kinaran anan kun may ada pa nakaon labi na kun babayi kay diri makaka asawa.
2.3 Diri puydi kumaon an usa na daraga hin prutas kun kinutkutan hin mananap kay diri ka pagtatangkoran hit imo asawa.
2.4 Diri puydi an paglinakat hin nakaluhod kay ma iilo.
2.5 Diri puydi an pagdoble han lingkoran kay magduduha it imo asawa.
2.6 Diri puydi mag upod pagsimba an mag uyab kay diri magkakadayun.
2.7 Diri puydi kumaon it usa nga babayi na malingkod ha purtahan kay mauuklang pag asawa.
2.8 Kun makaon diri puydi an pagduha hin pinggan kay madamu it imo asawa.
III. TINUOHAN MAHITUNGOD HIN BUROD
3.1 An usa nga tawo nga mabisita ha usa nga panimalay, kinahanglan na umuswag kun may burod kay bangin diri gumawas it bata kun manganak.
3.2 Kun an usa manok tumuga ok ha banda iraya / ilawod karuyag sidngon na may burod na daraga hiton nga dapit.
3.3 Kun magtutu on, an igsusungo kinahanglan na an ulu-ulo kay para diri masuhi it bata kun manganak.
3.4 Diri puydi magtahi it burod kay mag aalingbod it pusod hit bata.
3.5 Diri puydi kumaon an usa nga burod hin batikulon hit manok kay magkukori pag anak.
3.6 Kun maraksot an usa nga burod karuyag sidngon lalaki it iya anak.
3.7 Diri puydi kumaon it burod hin kapaya kun diri uotdan an pugtot kay kun mag anak waray bubot it iya anak.
3.8 Diri puydi kumaon it burod hin pasayan ngan masag kay mapupunit it iya anak. 3.9 Diri puydi kaunon an salin na pagkaon han burod kay paghihinuyamon ka.
3.10 Diri puydi takpan an kaledero kun may ada pa lowag kay masushi it pag anak. 3.11 Diri puydi kumaon hin gin badilan na isda an bag o nga nanganak kay mabuboghat. 3.12 Diri puydi kumaon it burod hin nagdudukot na saging kay bangin magdukot iya anak.
IV. TINUOHAN MAHITUNGOD HIN KABABALAGHAN
4.1 Para masabtan na an imo kaatubang na tawo in usa nga sawang, tutoki la it iya mata ngan kita a kun baliktad ka.
4.2 Pra masabtan kun an imo kaatubang na tawo in usa nga aswang, tuwad la kay masasabtan mo it iya panalipdanan.
4.3 Kun malabog hin si ot ha masirum nga dapit, kinahanglan na manabi kay bangin ka makaigo / makasabod hin diri sugad ha at. 4.4 Kun an usa na kikik, an iya huni in dako pa karuyagsidngon nga hirayo pa iton, peor kun an huni han kikik guti ay na karuyagsidngon ada na iton ha imo harani. 4.5 Diri puydi magtagutago ay kun gab I na kay mabulig it mga agta.
4.6 Diri puydi maglara kun gab i kay gin uolpot hin panulay.
V. TINUOHAN MAHITUNOD HIN MANANAP
5.1 Kun mahuni it taguto , kinahanglan na magtuktok para humirayo it magra ot.
5.2 Pagnasagka it mga serum / tobak ha balay, mauran daw.
5.3 Kun an mga tambuboray maglinupad lopad ha banda kulop, karuyagsidngon may tiarabot na bagyo.
5.4 Kun an alibang bang na brown maglinupad lopad ha sakob hit balay, may ada maabot na kwarta.
5.5 Kun an alibang bang na busag maglinupad lopad ha sakub hit balay karuyagsidngon na may maabot na surat.
5.6 Kun na alibang bang na itom maglinupad lopad ha sakub hit balay may ada na mara ot na mananabu ha usa hit imo pamilya.
5.7 Kun kagab ihon na maghinoni it mga pakla, karuyagsidngon na maabot na it tag sirak.
5.8 Kun an mga gamu-gamo maglinupad lopad ha mga suga , magbabarato daw it isda.
5.9 Kun kagab ihon na nga may ada sumakob ha iyo balay nga bokatkat, inin nagpapasabot nga may ti arabot na pag inuran.
5.10 Diri puydi magpatay hin halas an usa nga tatay labi na kun may minasus an kay uugmaran it iya anak.
5.11 Kun an mga bangka magkagawas ha kagab ihon , karuyagsidngon mag iinuran.
VI. TINUOHAN MAHITUNGOD HIN REGLA
6.1 An siyahan na regla kinahanglan na igpahid ha nawong kay basi diri pagpungguron. 6.2 Kun siyahan na regla kinhanglan na papaglinalakad lakaron ha mahamut na pahamut / mahamut na pulbo.Diri puydi kumarigo kun may ada regla kay masaka it dugo ngan malulurong ka.
6.3 Kun may regla diri puydi an paglampaso kay mabuboghat ka.
6.4 Kun may regla diri puydi kumaon hin mag aslum kay maukoy it imo regla.
6.5 Kun may ada regla diri puydi lumakad hit lanay na iti kay magmamabaho it regla.
6.6 An siyahan na regla kinahanglan na mga tulo la kakabo an igkakarigo kay normal an awash an regla.
VII. TINUOHAN MAHITUNGOD HIN SEMANA SANTA
7.1 Kun semana santa diri puydi pakaradulon it kaldero kun nagkuko hit kay madadaras an na waray pirmi sulod.
7.2 Kun semana santa diri puydi maglinakat kay bangin madaras an it paglinakat.
7.3 Kun semana santa diri puydi na masamad kay sunod pa na semana santa mauupay.
7.4 Kun semana santa diri puydi kumarigo kun byernes santo kay oras iton hit mga karaskahon.
7.5 Kun semana santa diri puydi an paglaba kun byernes santo kay magkukurog kurog it mga kamot.
7.6 Diri pyudi an pagkagod kun semana santa kay magpipiling piling ka.
tinuohan mahitungod hin
VIII. TINUOHAN MAHITUNGOD HIN KASAL
8.1 Diri puydi ig sul ot hit babayi it iya trahe de boda kun an iya kasal buwas na kay diri matutuloy.
8.2 Diri puydi magkitaan igkakasal na buwas kay diri mananayon it iyo kasal.
8.3 Diri puydi ig dungan an kasal han mag bugto kay kay usa it mamalason.
8.4 Kinahanglan na mauna tukdaw it lalaki ha altar kay para diri mara ug d daog hit iya asawa / ma under de saya.
IX. TINUOHAN MAHITUNGOD HIN BALAY
9.1 Kun nagpapanday hin balay kinahanglan na mag alay hin dugo hin manok ngadto hit siyahan na harigi hit balay para maminus it disgrasya.
9.2 Diri puydi it magtungod na purtahan kay it grasya maderitso paggawas ngan diri mapundok.
9.3 An bag o nga balay kinahanglan may butang na asin, bugas, gatas, tubig ngan dapat may tanom na kalipayan it siyahan na harigi kay para maupay it panhuna huna.
X. TINUOHAN MAHITUNGOD HIN GAMIT
10.1 Kun may natatak tak na kutsara karuyag sidngon may ada daw maabot nga bisita na lalaki.
10.2 Kun may natatak tak na kubyertos karuyag sidngon na may maabot na babayi.
10.3 Diri puydi maniphid hit gab i kay mapahirayo it grasya.
10.4 Kun may nabubuong na baso karuyag sidngon may ada mamamatay hit imo pamilya.
10.5 Diri puydi manudlay hit gab i kay mamamatay hin timprano it imo mga kag anak.
10.6 Diri puydi maglampaso hit gab i kay nagawas it swerti.
10.7 Kun nawawara ka balikda la tim bad okay mahitutul tol ka.
10.8 Diri puydi an pagpalit hin dagom / raysang kun gab i kay pagtatau uyon it salin.
10.9 Kun mamaklo hin kulo igkadto ha gitara an siyahan na baklo kay para mabaro pag gitara.
10.10 Diri puydi an pagdurog hin kutsilyo kay bangin ka panulayan.
10.11 Kun nag aarot han imo buhok kinahanglan na igkadto ha malagay na dapit hit tuna an gin arot kay para tumubo dayon.
10.12 An gin arot na buhok, kinahanglan na iglabog hin maupay kay para diri dagiton kay kun madagit malulurong ka.
10.13 Kun diri nangangaturog baliktara la tim ulonan ngan ig burubaliktad it taklap kay mangangaturog kana.
XI. TINUOHAN MAHITUNGOD HIN KAG ANAK
11.1 Diri puydi kaunon an salin na pagkaon han imo anak kay maato hiya ha imo.
11.2 Diri puydi pasul uton hin bado it baby na kanan iya tatay kay maato haim.
11.3 Diri puydi magbaklo hit kulo hit gab i kay mamamatay n atimprano tim kag anak.
XII. TINUOHAN MAHITUNGOD HIN PAGKAON
12.1 Diri puydi kaunon an saging na pinughakan kay madudunot it iyo suso.
12.2 Ugsa magkuhit hin kan on, kinahanglan krusan anay kay ma isakto it grasya.
12.3 Diri puydi mag arug hin manok kun bag o na tubig, kay malupad lugod it grasya.
12.4 Kinahanglan na makompleto an dose na maglidong na prutas kun bag o nga tuig para diri magkuri it imo pamilya pamiling hin kwarta.
12.5 Diri puydi magkinantahon ha abohan kun nagluluto kay matuyo it pagkaon.
12.6 Kun nag gigisa hin pagkaon, dir puydi an manighawak kay matuyo it pagkaon.
12.7 Diri puydi magtu ok ha atubangan hit pagkaon kay mapahirayo it grasya.
12.8 Diri puydi molayan an pagkaon kay kun kaunon mo na magsasakit tim tiyan.
12.9 Diri puydi kumaon hin nagdudukot na saging kay magduduha it imo asawa.
XIII. TINUOHAN MAHITUNGOD HIN UYAB
13.1 Diri puydi magbunyog it mag uyab pagsimba kay diri magkakadayunan.
13.2 Diri puydi tagan hin panyo it babayi hit iya uyab kay magtitinu ok la pirmi.
13.3 Kun usa ha mag uyab in may birthday, diri puydi na maglinakat kun gab i kay harani la iton ha disgrasya.
13.4 Diri puydi kaptan hit lalaki it buhok hit babayi kay magrurubo it buhok hit babayi.
XIV. TINUOHAN MAHITUNGOD HIN KWARTA
14.1 Diri puydi it bata magkinaput hin kwarta kay magigin makikwarta.
14.2 Diri puydi ig tatsi it kwarta kay mapopobre.
14.3 Diri puydi mangutang hit aga pa kay mabubuysit it tindahan.
14.4 Diri puydi sumukot hin aga pa kay madadaras an na waray la pirmi kwarta.
14.5 Diri puydi sumukot kun bag o nga tuig kay mamalason ha bug os na tuig.
14.6 Diri puydi mangutang kun bag o na tuig kay madadaras an ha bug os na tuig.
XV. TINUOHAN MAHITUNGOD HIN PAG GRADWAR
15.1 Diri puydi maglinakat kun adlaw hit imo pag gradwar kay harani ka hit disgrasya.
15.2 Diri puydi ig sukol an imo toga kay bangin diri manayon it imo pag gradwar.
XVI. TINUOHAN MAHITUNGOD HIN BATA
16.1 Diri puydi ugayon an bata kun gutom ka kay bangin ma usog.
16.2 Kun an bata mausog, lasu a it iya bado ngan ig labar ha iya kay mawawara it usog.
16.3 Kun na usog an bata palawayi la han naka usog kay mawawara it usog.
16.4 Diri puydi bakluhan it bata kun byernes kay masasakit it bata.
.
16.5 Diri puydi pakaturugon an bata kun masirom kay mahalipot la it iya kinabuhi.
Tawo nga gin paki anhan:
Name: ROSALIA R. PEDROSA Age: 76 Years old Address: Blk 4 Lot 12 Phase 1, V&G Subdivision Tacloban City


text:
Gyera Sibil Espanyol
An Gyera Sibil Espanyol amo an usa ka dako nga diri pagkaarasya nga nagguba han Espanya tikang 17 Hulyo 1936 ngadto ha 1 Abril 1939. Nagtikang ini han waray kadayon nga kudeta kontra han gobyerno han ikaduha nga Republika Espanyol, nga gindadara ni Mangulo Manuel Azaña, han usa ka grupo nga Espanyol nga heneral, suportado han conserbatibo nga Confederación Española de Derechas Autónomas, Carlisto nga grupo, ngan Falange Española de las J.O.N.S. Nagtapos an giyera ha pagdaog han kusog han rebelde, ha pagpatalsik han gobyero republikano, ngan pagtukod han diktadorya ni Heneral Francisco Franco.


text:
Papa Benedicto XVI
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Hi Papa Benedicto XVI (ha Latin: Benedictus PP. XVI), natawo ha ngaran nga Joseph Alois Ratzinger han Abril 16, 1927 ha Marktl, Bavaria, Alemanya, amo an ika-265 ngan yana naghahadi nga papa, an namumuno han Simbahan Katoliko Romano, ngan soberano han Syudad han Vaticano nga Estado. Na-elihido hiya han Abril 19, 2005 hin papal nga conclave, nagsaurog han iya Pag-Inagurar hin Papa nga Misa han Abril 24, 2005, ngan pormal nga nagkarawat han iya katedral, an Basilica han San Giovanni in Laterano, han Mayo 7, 2005.
Usa hiya han mga sikat nga kilalado nga mga teyolohiko tikang han mga 1960s ngan damo in sinurat, ginlalantaw hiya nga harani nga konserbatibo nga kaupod han nag-una ha iya nga papa nga hi Papa Juan Pablo II. Nagsirbe hiya komo propesor hin mga dirudilain nga mga unibersidad ha Alemanya, ngan experto ha teolohiya han Ika-Duha nga Konsilyo Vaticano ugsa magin Arzobispo han Munich ngan Freising, ngan dida han panahon han iya ka-elihir komo Papa, amo an Prefect han Katig-uban para han Doktrina han Pagtuo (o Kongregasyon para han Doktrina han Pagtuo) ngan Dekano han Kolehiyo han mga Kardinal.
Han iya papado (o papacy), hi Benedicto XVI naghatag hin dako nga emphasis han iya kinikita nga pagkinahanglan han Europa nga bumalik ngadto hin mga batikan nga Kristohanon nga prinsipyo, nga baton han nagtitikadako nga ka diri-pagKristyanisar ngan pagsekularisasyon ha damo nga mga dukwag nga nasod (o developed nations) nga diin an humanismo sekular dako an impluwensya.


text:
Aníbal Cavaco Silva
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Hi Aníbal António Cavaco Silva, GCC (Pinortuges nga pagluwas: [ɐˈnibaɫ kɐˈvaku ˈsiɫvɐ]; nga natawo ha Boliqueime, Loulé, Algarve han 15 Hulyo 1939), amo an ika-19 ngan yanâ-nga-nalingkod nga Mangulo han Republika Portugesa, tungod han iya pagdaog han pinili-ay hin pagkamangulo han Portugal han 22 Enero 2006. Ginhurar hi Cavaco Silva han 9 Marso 2006.
Ugsa hini, hiya an Primer Ministro han Portugal tikang han 6 Nobyembre 1985 tubtob 28 Oktubre 1995. An iya panahon ha paglingkod hin napulo ka tuig amo an gimaiha-i hin bisan hin-o nga Primer Ministro tikang kan Salazar, ngan hiya an syahan nga Portuges nga Primer Ministro nga nakadaog hin absoluto nga kadam-an ha ilarom han yana nga sistema nga konstitusyonal (nga gintukod katapos han pagredemokratisar han nasod ha pagsunod han Rebolusyon Cravo).


text:
Matematika
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An Matematika amo an larangan hin kinaadman nga nanginginlabot hiton mga konsepto sugad han kadamô, kahimo, kahaluag, ngan pagbalhin, ngan amo gihapon an disiplina akademika nga nag-aaram hini. Gintawag ni Benjamin Peirce ini nga amo "an siyensya nga nakuha hin mga necesaryo nga mga konklusyon". Iba nga mga ispisyalista ha matematika nasiring nga iton matematika amo an siyensya hin pattern, nga an mga matematiko namimiling hin mga pattern kon hain man ini mabibilngan, ha mga ihap o numero, siysensya, kahaluag o espasyo, kompyuter, imaginary nga mga abstraction, o bisan diin. It mga matematiko nagdadalikyat hini nga mga konsept, agod makahimo hin mga bag-o nga mga conjecture ngan pagtukod han mga kamatuoran hini pinaagi ha rigorous deduction tikang hin mga chosen axiom ngan mga kahubad.
[igliwat] Mga sumpay ha gawas
- Mathematical Society of the Philippines (Iningles)
- Mathematics Trainers' Guild of the Philippines (Iningles)
- Website about Sudoku in the Philippines (Iningles)
- Mathematics Trainers' Guild of the Philippines (Iningles)


text:
Jiang Zemin
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Hi Jiang Zemin (ginyano nga Tsinino: 江泽民; nahig-araan nga Tsinino: 江澤民; pinyin: Jiāng Zémín; Wade-Giles: Chiang Tse-min; natawo 17 Agosto 1926) amo an "namumutnga han ikatulo nga henerasyon" han mga manguna han Partido Komunista han Tsina, nga nag-alagad nga Maghirilom nga Kasahiran han Partido Komunista han Tsina tikang han 1989 tubtob 2002, nga Mangulo han Kanan Katawhan Republika han Tsina tikang han 1993 tubtob 2003, ngan amo an Mangulo (Chairman) han Namumutnga nga Komisyon nga Militar tikang 1989 tubtob 2004.


text:
Li Peng
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Hi Li Peng (ginyano nga Tsinino: 李鹏; nahig-araan nga Tsinino: 李鵬; pinyin: Lǐ Péng; Wade-Giles: Li P'eng), (natawo 20 Oktubre 1928) amo an ika-upat nga Premier han Kanan Katawhan Republika han Tsina ha mga tikang 1987 tubtob ha mga 1998, ngan amo gihapon an Mangulo han Komite nga Permanente han Kongreso han Nasodnon nga Katawhan, an labaw nga lawas hin magbabalaod han Tsina, tikang 1998 tubtob 2003. Ha dako nga bahin han dekada han mga 1990 hi Li ginranggo nga ikaduha dida han Partido Komunista han Tsina (PKT) nga hierarkiya ha luyo han hadto nga Maghirilom nga Kasahiran nga hi Jiang Zemin. Nagpabilin hi Li ha iya paglingkod dida han Komite nga Permanente han Politburo tubtob 2002.


text:
An Andorra nga an opisyal nga ngaran Prinsipado han Andorra (Kinatalan: Principat d'Andorra, Kinatsila: Principado de Andorra) usa nga guti-ay nga, ginpalibotan hin tuna nga prinsipado ha habagatan o salatan-katundan nga Europa, nahamutangan ha sinirangan nga Pirineos nga kabugkiran ngan ginsasapitan han Fransya ngan Espanya. Ha una isolated, yana iton nasod malinamposon nga nasod tungod han turismo ngan iton status hini komo tax haven. Iton Andorra diri angay iglipat hiton Comune di Andora.
[igliwat] Pagtikang ngan kaagi han ngaran
An ngaran nga "Andorra" posible nagtikang tikang hin Navarro nga pulong andurrial, nga kon ighubad tuna nga banwa-on.
[igliwat] Mga parokya han Andorra
* Kapital han Andorra
[igliwat] Kitaa gihapon
[igliwat] Mga kasarigan


text:
Republika han Tsina
An Republika han Tsina, agsob tawagon nga Taiwan tikang han mga tuig 1970, amo an usa nga estado ha sidlangan Asya. Nagtikang ini ha usa-ka-partido nga estado, nga may bug-os nga pagkilala han mga kanasoran, nga may hurisdiksyon ha bug-os nga Tsina. Pero naging usa ka demokratiko damo-ka-partido nga estado nga may talagudti nga pagkilala han kanasoran, ngan an mga nabibilin nga hurisdikyon amo nala an Taiwan ngan an mga gudti nga isla hini. Pero ha yana, mayda gihap mga de facto nga relasyon ha damo nga mga nasod. An kapital hini amo an Taipei.


text:
Luís Vaz de Camões
Hi Luís Vaz de Camões (Pinortuges nga pagluwas: [luˈiʃ vaʃ dɨ kaˈmõĩʃ]; nga agsob tawagon nga Camoens) (c. 1524–10 han Hunyo, 1580) amo an ginkikitâ nga gimakarit nga paragsiday han Portugal ngan ha Pinortuges nga pinulongan. An iya kamakarit ha garay ginkumpara ha kan Shakespeare, Homeros, Virgilio ngan Dante. Nagsurat hiya hin damolaay nga laraynon nga siday (ha Pinortuges ngan ha Kinatsila) ngan hin drama kundi an ginhihinumdoman ha iya amo an iya epiko nga ginsurat nga Os Lusíadas. An iya tinirok nga siday nga An Parnasum ni Luís de Camões nawarâ ha iya kinabuhì.


text:
Relikya
Ha relihiyon, iton relikya[1] in bahin hin liwas hin uska santo o venerado nga tawo, o bisan ano nga klase hin kinadaan nga butang panrelihiyon, nga hinayhinay nga ginpreserbar para han panuyuan hin pagvenerasyo o nakakaptan nga panhinumduman. Mahinungdanon it relikya ha asoeto hin pipira nga porma han Budhismo, Kristiyanismo, Hinduismo, Shamanismo, ngan damo pa nga iba nga relihiyon.
[igliwat] Mga kasarigan
- ↑ Abuyen, Tomas A. DICTIONARY English Waray-Waray/Tagalog. National Book Store. Mandaluyong City. ISBN 971-08-6529-3. Tuig 2005. Pakli Ihap 304.


text:
Balangiga, Eastern Samar
An Balangiga usa nga ikalima nga klase nga bungto ha lalawigan han Eastern Samar ha Sinirangan nga Kabisay-an nga rehiyon ha Kabisay-an ha Pilipinas. Sumala han 2000 census, an Balangiga mayda populasyon nga 10,662 ka tawo ha 2,113 nga panimalay.
Dinhi hini nga bungto nahinabo an pakig-away nga tinatawag an Nahinabo ha Balangiga. Ini nga pakig-away nga nahinabo hadton Septyembre 28 han tuig 1901 nagresulta hin pagdaog para han mga Samarnon kontra han mga Americano pero an mga Americano binmalik ngan nagtikang hin opensiba-militar kontra han bug-os nga isla han Samar. Ini nga nahinabo dida han Gyera Pilipinhon-Americano usa han mga maiha na nga kontrobersya nga kalakip han relasyon han Pilipinas ngan han Estados Unidos.
[igliwat] Mga Baranggay
An Balangiga mayda napulo kag tulo (13) nga baranggay.
- Bacjao
- Cag-olango
- Cansumangcay
- Guinmaayohan
- Barangay Poblacion I
- Barangay Poblacion II
- Barangay Poblacion III
- Barangay Poblacion IV
- Barangay Poblacion V
- Barangay Poblacion VI
- San Miguel
- Santa Rosa
- Maybunga
[igliwat] Mga Sumpay ha Gawas
- Opisyal nga Websayt han Balangiga
- Philippine Standard Geographic Code
- 2000 Philippine Census Information


text:
Masa
Ha pisika, an masa (tikang ha kadaan nga Griniyego nga uᾶZa) agsob natudlok ha bisan diin ha uupat nga propertidades han materya, kun diin nakikit-an ha pagexperimento nga kaparehas ha: inertial mass, active gravitational mass ngan passive gravitational mass. Ha pan-adlawadlaw nga gamit, an masa agsob gintatagan hin kahulugan nga bug-at, pero ha syentipiko nga paggamit, natudlok hira ha lain nga propertidades.
An inertial mass han usa ka butang amo an naghahatag hin akselerasyon kun gintatagan hin aplikado nga pwersa. Sumala kan Isaac Newton ikaduha nga balaod han mosyon, kun an lawas han masa m gintatagan hin pwersa F, an iya akselerasyon a ginhahatag han F/m.
Masasabtan liwat kun ano ka kusog hit nahihimo o naaapertuhan han gravitational field pinaagi han usa ka lawas han masa. Kun an syahan nga lawas nga masa m1 ginbubutang ha kahirayo r tikang ha ikaduha nga lawas nga masa m2, an syahan nga lawas amo in nakakaeksperyensya hin nagpapadukot nga pwersa F pinaagi han
F = G\,\frac{m_1 m_2}{r^2} \, ,
kun diin an G amo an sangkalibutanon nga konstant han grabitasyon, nga patas ha 6.67×10−11 kg−1 m3 s−2. Ini amo danay an gintatawag nga gravitational mass (kun an paglalain amo an kinahanglan, an M amo an ginhihimo nga tigaman han active gravitational mass ngan an m amo liwat an passive gravitational mass). An pautro-utro nga pageksperimento tikang ha ika 17 siglo amo an nagpapabilin nga magpatas an inertial ngan gravitational mass. Aada ini han pagkapatas nga prinsipyo o equivalence principle han Pan-ngatanan nga teyorya han relatividad.
An Nalalain nga teyorya han relatividad amo in nahatag hin ginkakasumpayan dida ha masa han usa nga lawas ngan han iya enerhiya (E = mc2). An Masa amo an tinirok nga kantidad. Ha panlantaw han usa nga nagoobserbar, an masa diri poydi mahimo, diri liwat poydi maruba, ngan an Nalalain nga teyorya han relatividad diri nagbabalyo hini nga kasabotan. Pero, an relatividad nagdudugang nga an ngatanan nga klase han enerhiya mayda associated mass, ngan ini nga masa gindudugang ha sistema kun gindudugngan hin enerhiya, ngan an associated mass giniiban ha sistema kun an enerhiya nabaya. Ha reaksyon nukleyar, pananglitam an sistema diri nagiging naiban hin kadako hangtod an enerhiya natatalwas mahitungod han reakyon amo an gintutugotan makabaya kun diin liwat an missing mass nadadara upon han enerhiya, nga mayda liwat kalugaringon nga masa.
Ha bawbaw han kalibutan, an bug-at W han usa ka butang amo an ginkakasumpayan didto ha iya masa m han
W = mg \, ,
kun diin an g amo an akselerasyon mahitungod han kanan kalibutan gravitasyon, nga patas han ginbabanabanahan nga 9.81 m s−2. An kanan butang bug-at nadependar han iya kalibongan, pero an masa kay diri : an butang nga may masa nga 50 kilogramo natimbang hin 491 newton ha bawbaw han kalibutan; pero ha bawbaw han Bulan, an parehp nga butang nga may pareho nga masa nga 50 kilogramo, natimbang nala hin 81.5 newton.


text:
Benigno Aquino, Jr.
Hi Benigno Simeon "Ninoy" Aquino, Jr. (Nobyembre 27, 1932 – Agosto 21, 1983) amo an usa ka senador han Pilipinas, Gobernador han Tarlac, ngan usa ka oposisyon lider nga natipa han pamumuno ni Mangulo Ferdinand Marcos. Ginpatay hiya ha Luparan Panlangyaw han Manila (gingaranan ha iya ngaran ha uruurhi) pagkatapos han pagbalik niya tikang ha Estados Unidos. An iya kamatay amo an nagpasaka ha iya asawa Corazon Aquino ha pagkamangulo han Pilipinas, nga nagbalyo han karuhaan ka tuig han rehimen Marcos.


text:
Cecil Rhodes
Hi Cecil John Rhodes (Hulyo 5, 1853 - Marso 26, 1902) in natawo ha Inglatera. Usa hiya nga negosyante, mayda minahan, ngan politiko ha Salatan nga Aprika. Hiya an nagtukod han kompanya hin diamante nga gintatawag nga De Beers, nga ha yana in ginkakaptan an 40% han merkado han magsapara nga mga diamante nga usa ka beses inmabot ngadto ha 90%. Usa hiya nga madig-on it pagtuo colonyalismo ngan imperyalismo, hiya an nagtukod han estado han Rhodesia, nga ginngaranan tikang ha iya. Kahuman an paglugaring, an Rhodesia natunga ha mga nasod nga Amihanan ngan Salatan Rhodesia, nga ha kaurhiaan nga panahon, ginngaranan liwat ini nga Zambia ngan Zimbabwe. An kanan Salatan nga Aprika nga Unibersidad ni Rhodes ginngaranan tikang ha iya.


text:
Tyatro
An tyatro o teatro (tikang han Kinatsila "teatro", nga tikang han Griyego "theatron", θέatpov, nga nangangahulogan "lugar hin pagkita") amo in sanga han pagpasundayag nga mga arte nga ginhuhubad nga ano an "nahihinabo kon in usa o damo pa nga mga tawo, nga nahibulag ha taknan ngan/o lugar, nagpapasundayag han ira kalugaringon ha iba o mga iba."[1] Ha hini nga haluag nga kahubad, an tyatro nakada tikang han kahadto nga mga panahon, komo resulta han pagkaruyag hin tawo hin pagsumat hin istorya. Tikang han pagtikang hini, nagkaada hin damo nga forma an tyatro, nga agsob maggamit hin mga elemento sugad hin pagyakan, pagsinyal, musika, sayaw, ngan ispektakulo, nga ginkombina han iba nga mga pagpasundayag nga mga arte, pati gihapon han visual nga gma arte, ngadto hin usa nga artistiko nga forma.
[igliwat] Mga reperensya
- ↑ Bernard Beckerman, head of Hofstra University's department of drama, in his book, Dynamics of Drama


text:
Siyensya han komputasyon
An siyensya han komputasyon (ha Iningles: computer science o computing science; ha Kinatsila: ciencias de la computación) , amo an pag-aram han teoretiko nga mga batikan han impormasyon ngan computasyon ngan an pag-implementa hini ngan pag-aplikar hini ha mga sistema hin kompyuter.[1][2][3] An siyensya han komputasyon mayda damo nga mga naha-ilarom-nga-mga-larangan; mayda mga naghahatag hin enfasis han komputasyon hin mga ispisipiko nga mga resulta (sugad hin kompyuter grafiks), samtang mayda liwat iba nga mga larangan nga nahanunungod hiton mga kaangayan hin mga computational problem (sugad han teorya hin computational complexity). Mayda liwat mga larangan hini nga siyensya nga nahanunungod hiton mga aratupagon ha pag-implementa hin mga komputasyon. Pananglitan, an programming language nga yinaknan nanginginlabot han pagpahayag han mga komputasyon, samtang ha computer programming, mga ispisipiko nga computer language gin-aaplika pagsolbar hin mga ispisipko nga mga computational problem. Usa pa nga nahailarom-nga-larangan, an human-computer interaction, nanginginlabot han mga aratopagon han paghimo han mga kompyuter ngan computation nga magamitan han kadam-an.
[igliwat] Mga reperensya
- ↑ "Computer science is the study of information" Department of Computer and Information Science, Guttenberg Information Technologies
- ↑ "Computer science is the study of computation." Computer Science Department, College of Saint Benedict, Saint John's University
- ↑ "Computer Science is the study of all aspects of computer systems, from the theoretical foundations to the very practical aspects of managing large software projects." Massey University


text:
Asya
An Asya (puyde liwat igsurat nga Asia) in gidakoi nga gidamoi nga tawo nga kontinente, panguna nga namumutang ha sinirangan ngan amihanan nga mga hemisfero. Natabon ini hin 8.7% han kanan Kalibutan ngatanan nga babaw ngan katunaan ( o 30% han ngatanan nga kahaluag hin katunaan hini) nga may-ada ginbabanahan nga 3.879 bilyon nga sugad it kadamo hin katawhan, ini in puy-anan han 60% han ngatanan nga katawhan nga populasyon ha pagkayana. Han ika-20 gatostuig, an populasyon han Asya in pinmilo hin makaupat.
Iton Asya in ginhatag kasirigngon sumala han mga hagrani nga mga definisyon han Encyclopædia Britannica ngan an National Geographic Society komo 4/5 han katunaan han Eurasia - kun diin an katundan nga bahin han urhi in nahingadto ha Europe - namumutang ha sinirangan han Kanal Suez, sinirangan han Kabugkiran Ural ngan salatan han Kabugkiran Caucaso (o an Depresyon nga Kuma-Manych) ngan an mga Dagat Caspio ngan Itom. Han iya pagkadako ngan an pagkadirudilain, Asya - in toponimo nga ginpetsahan pabalik ha kadaan nga klasiko - "in sugad sugad nga konsepto kultural" nga naglalakip hin dirudilain nga mga rehiyon ngan mga katawhan, imbes hin uusa nga homoheno nga pisikal nga entidad. An asya in nagkakaduridilain ha sakob han iya mga rehiyon maphugpo etniko, mga kultura, mga kalikopan, mga ekonomiya, sumpay-sumpay han kaagi o sitema hin pumuan.
[igliwat] Mga kasarigan
- ↑ National Geographic Family Reference Atlas of the World. Washington, D.C.: National Geographic Society (U.S.). 2006. p. 264.
- ↑ Continents of the World. The List. Worldatlas.com. Ginkità dida han 25 July 2011.


text:
Bulawan
An bulawan[1] in usa ka elemento kimikal nga may-ada tigaman nga Au (tikang ha Linatin nga: aurum "bulawan") ngan ihap atomica nga 79. An bulawan in suok, mahumok, mainggat, napupukpok, ngan madali mahorma nga metal. Iton puro nga bulawan in malamrag nga darag it kolor ngan nainggat nga nahigaraan nga kinokonsidera nga nakakaanyag, ngan kaya maimentenar bisan diri naooxidizar ha hangin o tubig. Ha pagiging kimikal, an bulawan in usa ka transition metal ngan usa ha hugpo 11 nga elemento. Usa ini ha mga makuri magreak nga solido nga elemento kimikal. Usa ini nga ginkakaruyag nga metal ha paghimo hin mga alahas, skultur ngan rayandayan tikang-katikang hit kaagi.
[igliwat] Mga kasarigan
- ↑ Abuyen, Tomas A. Diksyunaryo Waray-Waray [Visaya] English-Tagalog. Kalayaan Press Mktg. Ent., Inc. Quezon City. Tuig 2000. ISBN 971-08-6050-X. Pakli Ihap 51.


text:
Probinsya han Alicante
An Alicante o Alacant (ha Vinalensya) usa nga lalawigan ha sinirangan nga Espanya, ha salatan nga bahin han Katunaan han Valencia. Ginsasapitan ini han mga probinsya han Murcia ha habagatan, Albacete ha katundan, Valencia ha amihanan, ngan han Dagat Mediterraneo ha sinirangan. An kapital hini amo an syudad han Alicante.
[igliwat] Teritoryo nga mga Katigayunan
Sumala han 2005 nga census, an Alicante amo an ika-lima han mga gidamo-i hin katawhan ha Espanya, nga mayda 1,732,389 nga nangungukoy. An mga syudad nga mayda labaw hin 50,000 nga mga nangungukoy ha probinsya amo an Alicante (319,380), Elche (215,137), Torrevieja (84,348), Orihuela (75,009), Benidorm (67,492), Alcoy (60,931), ngan Elda (55,571). Mayda ini kahaluag nga 5.863 ka km2, ngan sugad man, mayda ini densidad hin populasyon nga 295.5 nga nangungukoy ha tagsa km2.
[igliwat] Kitaa Gihapon
[igliwat] Mga Sumpay ha Gawas
- Excma. Diputación Provincial de Alicante
- Alicante Directo
- Alicante, Impormasyon mahitungod han Syudad ngan Rehiyon
- Alicante, Giya ha Alicante Espanya
- Alicante, Impormasyon han Syudad para han Turista


text:
Navarra
An Navarra (ha Vascongado, Nafarroa; Ininglis ngan Frinanses: Navarre) usa nga komunidad foral han Espanya (usa nga komunidad autonoma nga mayda kalugaringon nga rehimen nga foral) nga nahamutang didto ha amihanan han Península Ibérica, nga tinatawag hin opisyal nga Komunidad Foral han Navarra (ha Kinatsila: Comunidad Foral de Navarra; ha Vascongado: Nafarroako Foru Komunitatea).[1] Ginsasapitan ini ha amihanan han Fransya (departamento han Pirineos Atlánticos), han komunidad autonoma han Aragón ha sidlangan ngan timugan (mga probinsya han Huesca ngan Zaragoza), han La Rioja ha salatan ngan han País Vasco (mga probinsya han Álava ngan Guipúzcoa) ha katundan. Mayda ini exclave (Petilla de Aragón) nga ginpapalibotan han lalawigan aragonesa han Zaragoza. Amo ini an teritoryo nga nahauungod han Alta Navarra han Renasimyento (an Baja Navarra kabahin han Fransya)
Ini nahimo hin 272 nga mga munisipyo ngan an ihap han katawhan hini mga 619,114 ka molupyo (2008),[2] nga diin mga usa nga ikatulo nga bahin naukoy dida han kapital nga syudad han Pamplona (195,769 ka molupyo), ngan labaw hin katunga dida naukoy han area metropolitana han nasabi nga syudad (328,511 ka molupyo).
[igliwat] Mga kasarigan


text:
Lalawigan han Ourense
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Kinatsila nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An Orense (ngaran ha Kinatsila) o Ourense (ngaran ha Galego) usa nga probinsya o lalawigan han Espanya. Nahamutang ini ha kanawayan ng dapit han Espanya, didto han dapit nga timugan han komunidad autonoma han Galicia. Ginsasapitan ini han mga lalawigan han Pontevedra ha katundan, han Lugo ha amihanan, han León ngan Zamora ha sidlangan, ngan han nasod han Portugal ha salatan.
An kapital hini amo an syudad han Orense.
Mayda ini kahaluag nga 7.273 ka km² ngan amo la ini an lalawigan han Galicia nga waray garawsan ngadto ha dagat.
An katawhan han lalawigan mga 336,099 ka molupyo (INE 2008), ngan tikang hini, mga 31.85% nangungukoy didto han kapital. Mayda 92 ka munisipyo ha lalawigan han Orense.
[igliwat] Pag-ngaran
- Orense an ngaran ngan tradisyonal nga kasurat ha Kinatsila, nga iginrekomenda han Real Academia Española ngan agsob gamiton han mga nayakan hin Kinatsila.[1]
- Ourense an ngaran ha Galego ngan opisyal nga pagtawag nga gin-aprobahan han Cortes Generales han Espanya, ha ilarom han Balaod 2/1998.[2]
[igliwat] Kitaa gihapon
[igliwat] Mga kasarigan


text:
Castilla-La Mancha
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Kinatsila nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An Castilla-La Mancha usa nga komunidad autonoma han Espanya. Nahimo ini tikang han mga lalawigan o probinsya han Albacete, Ciudad Real, Cuenca, Guadalajara ngan Toledo. Ginsasapitan ini han Castilla y León, Comunidad de Madrid, Aragón, Comunidad Valenciana, Región de Murcia, Andalucía ngan Extremadura.
Amo ini an heredera o nagsunod han rehiyon ha kaagi han Castilla la Nueva, gawas la han probinsya han Madrid, nga nagpili nga maghimo hin kalugaringon nga komunidad autonoma nga uusa la hin probinsya nga bulag tikang han Castilla-La Mancha nga waray referendum sugad han kaso ha iba nga mga komunidad. Ha pagsunod han teritoryal nga pagbahinbahin han Espanya katapos han pagpromulgar han Konstitusyon han 1978, naglakip ini han bug-os han La Mancha, ha paglakip han lalawigan han Albacete (nga kabahin han una han Murcia).[1]
[igliwat] Mga reperensya


text:
Provincia de Teruel
An Teruel usa nga probinsya han butnga nga Espanya, ha salatan nga bahin han komunidad autonoma han Aragon.
Ginsasapitan ini han mga probinsya han Tarragona, Castellón, Valencia (upod han exclave hini nga amo an Rincón de Ademuz), Cuenca, Guadalajara, and Zaragoza.
An kapital hini Teruel gihapon an ngaran.
An kahaluag han probinsya 14,809 ka km². An populasyon hini 138,686 (2003), ngan tikang hini mga ika-upat nga bahin hini naukoy didto han kapital ngan an densidad han populasyon 9.36/km². Mayda ini 236 nga mga munisipyo, ngan labaw katunga hini nga mga munisipyo mga barrio nga mayda gurugamay hin 200 ka tawo. Kitaa an Lista han mga munisipyo ha Teruel.
Kitaa gihapon an Lista hin mga Aragones nga comarcas.


text:
Alabama
An Alabama (i /ˌæləˈbæmə/) usa nga estado nga nahamutang ha timugan o salatan-sinirangan nga rehiyon han Estados Unidos han Amerika. Ginsasapitan ini han Tennessee ha amihanan, han Georgia ha sinirangan, han Florida ngan han Golfo han Mexico ha salatan, ngan han Mississippi ha katundan. An Alabama ika-30 ha pagranggo ha bug-os nga kahaluag hin katunaan ngan ika-duha ha kadako han sulod nga mga katubigan hini. Ika-23 an estado ha katawhan nga mayda 4.7 ka ribo o milyon nga mga molupyo han 2009.[1]
Tikang han Amerikano nga Gyera Sibil tubtob han Gyera Pangkalibotan II, an Alabama, sugad hin damo nga mga estado ha Salatan, nag-antos hin kakurian ha ekonomiya, parte kay tungod hin padayon nga pagdepende ha pag-uma. Bisan man ha pagdukwag hin mga dagko nga industriya ngan mga sentro nga urbano, an mga interes nga mga rural hin busag nagdominar han mga magbabalaod han estado tubtob han mga 1960s, an mga interes nga urban ngan mga Afrikano-nga-Amerikano kulang hin representasyon.[2] Katapos han Gyera Pangkalibotan II, nakatagamtam an Alabama hin pagpadukawag pinaagi han pagbalhin han ekonomiya han estado tikang ha pag-uma ngadto hin dirudialin nga mga interes ha pag-manufacture nga magbug-at, ha pagkuha hin mineral, ha pag-aram, ngan ha teknolohiya. Dugang pa, an pagtukod o an pagpadukwag hin mga damolaay nga mga instalasyoon militar, labi na an kanan U.S. Army ngan U.S. Air Force, nakadugang ha mga trabahon han estado.
Gin-agnayan an Alabama hin diri-opisyal nga agnay nga Yellowhammer State (Estado han Yellowhammer), tungod han tamsi han estado hini. Kilalado liwat an Alabama nga "Heart of Dixie" (Kasingkasing han Dixie). An kahoy han estado amo an Pino hin halaba-hin-dahon, an bukad han estado amo an Camellia. An ulohan han Alabama amo an Montgomery. An gidako-i nga syudad ha katawhan amo an Birmingham. An gidako-i nga syudad ha kahaluag hin tuna amo an Huntsville. An gima-ihai nga syudad amo an Mobile, nga gintukod hin mga Franses nga mga kolonista.
[igliwat] Mga kasarigan
- ↑ Alabama Quick Facts. State and County Quick Facts. U.S. Census Bureau. Ginkità dida han Disyembre 30, 2010.
- ↑ George Mason University, United States Election Project: Alabama Redistricting Summary, ginkita Marso 10, 2008. Web.archive.org. ginhipos tikang ha an orihinal dida han 2007-10-17 Ginkità dida han 2010-10-24.


text:
George Frideric Handel
Hi George Frideric Handel (ha Inaleman: Georg Friedrich Händel (Inaleman nga kaluwas: [ˈhɛndəl])) (Pebrero 23 1685 – Abril 14 1759) usa nga Aleman-Ingles nga Barroco nga kompositor, nga kilalado tungod han iya mga opera, oratorio, ngan concerti grossi. An iya kinabuhi ngan musika puyde masiring nga "cosmopolitano": natawo hiya ha Alemanya, nag-aram ha Italya, ngan han dako nga bahin han iya kinabuhi nag-ukoy ha Inglaterra. Natawo hiya ha Halle ha Dukado han Magdeburg, ngan nag-ukoy hiya ha Inglaterra han 1712, ngan gin-naturalisar hiya nga suheto han korona Britanika han Enero 22 1727.[1] Upod han iya mga sinurat amo an Messiah, Water Music, ngan Music for the Royal Fireworks. Dako an pagdara ha iya han mga tekniko han mga harangdon nga kompositor han Italyano nga Barroco nga panahon, pati gihapon han Ingles nga kompositor nga hi Henry Purcell. An musika ni Handel nagin kilalado hin damo nga mga kompositor, ngan upod ha ira amo hira Haydn, Mozart, ngan Beethoven.
[igliwat] Mga kasarigan


text:
Syudad han Vaticano
An Syudad han Vaticano nga ha opisyal nga pagtawag Estado han Syudad han Vaticano (ha Initalyano: Stato della Città del Vaticano ; ha Linatin: Status Civitatis Vaticanæ) usa nga ginpalibotan hin tuna nga soberano nga syudad-nga-estado. An teritoryo hini amo in ginpalibotan hin bungbung nga enclave ha sakob han syudad han Roma. Ha kadako nga 44 ka hektarya (108.7 nga acre) amo ini an giguti-ayi nga naglulugaring nga estado han kalibutan.[5]
Ginhimo ini pinaagi han Kasabotan han Letran (puyde liwat tawagon nga Pacto de Letrán o Lateran Treaty) han 1929 nga bag-o nga entidad. An kataposan nga nahabilin han kasanhi (756 tubtob 1870) nga mga Estados Pontificios ginbug-os nga ginlakip ngadto han Italyano nga estado, nga han una usa nga ginhadi-an, dida han 1870, nga amo gihapon an naglakip hin iba nga mga estado nga Italyano sugad han Duha nga Sicilias, nga nagin nagsunod-nga-estado han ngatanan hini nga mga estado ha mga katungod ngan mga obligasyon.
An Syudad han Vaticano usa nga diri-gin-ereder, nga gin-eelihir nga monarkiya nga ginpapamunoan han Obispo han Roma — an Papa Katolika. An gihataasi nga mga funsyonaryo han estado hini mga kapadi-an han Simbahan Katolika. Amo ini an soberano nga teritoryo han Santa Sede (ha Linatin: Sancta Sedes; ha literal nga Winaray: Baraan nga Lingkoranan o Baraan nga Lingkoran) ngan dinhe nahimutang an Palasyo Apostoliko — an opisyal nga urukyan han Papa — ngan han Curia Romana. Amo nga, samtang an lingkoranan han simbahan (katedral) han Papa komo Obispo han Roma (an Basilika han San Juan Letrán) nahamutang ha gawas han mga bungbong hini, ha Roma, an Syudad han Vaticano amo an sinisiring nga kapital hin gobyerno han Simbahan Katolika.
[igliwat] Mga tigaman
- ↑ It mga bisita nga mga turista diri gintutugotan pagmanehar ha sakob han Vaticano nga waray ispisyal nga pagtugot, nga agsob ginhahatag la ha mayda mga panuyo hin trabaho hin opisina ha Vaticano.
[igliwat] Mga kasarigan
- ↑ Tratado ha butnga han Santa Sede ngan Italya, article 26.
- ↑ An Syudad han Vaticano usa nga syudad-nga-estado
- ↑ Ha pagsunod han parrafo 2 han Legge sulle fonti del diritto han 7 Hunyo 1929, an ngatanan nga mga balaod ngan mga surundon han estado ginmamantala ha Initalyano nga Supplemento per le leggi e disposizioni dello Stato della Città del Vaticano nga ginkakanit han Acta Apostolicae Sedis. An nahasurat han syahan nga pito nga mga butang nga ginmantala hiton nga supplemento ginhahatag didi. Samtang an estado ngahaw nagamit hin Initalyano là, damo pa nga mga pinulongan an ginagamit han mga institusyon nga nahamutang ha sakob han estado sugad han Santa Sede, an Pontifisyo nga Gwardya Swisa, ngan an Sanghiran nga Pontifisyo hin mga Siyensya. An Santa Sede nagamit hit Linatin nga opisyal nga pinulongan ngan han Frinanses nga diplomatiko nga pinulongan; dugang pa, an Secretariat han Estado nagamit hin Ininglis, Inaleman, Initalyano, Pinolako, Pinortuges ngan Kinatsila. An Gwardya Swisa, nga diin an mga sugo ha martsa ginhahatag ha Inaleman, nagamit gihapon hin Frinanses ngan Initalyano ha ngatanan nga opisyal nga mga seremonyas. An semi-opisyal nga peryodiko han Santa Sede nga L'Osservatore Romano nagamit hin Ininglis, Frinanses, Inaleman, Initalyano Malayalam, Pinolako, Pinortuges ngan Kinatsila. An Radyo Vaticano nagamit hin Inalbano, Amharic, Inarabo, Inarmenya, Byeloruso, Binulgarya, Inintsek, Krinoatyano, Tseka, Esperanto, Iningles, Tinag-alog, Frinanses, Inaleman, Hindi, Hinungaryano, Initalyano, Kiswahili, Latvyano, Lithuanyano, Malayalam, Pinolako, Pinortuges, Rumanyano, Rinuso, Slovak, Slovenyano, Somali, Kinatsila, Tamil, Tigringna, Ukranyano, ngan Vinyetnames.
- ↑ CIA - The World Factbook - Holy See (Vatican City). Cia.gov. Ginkità dida han 2009-10-10.
- ↑ 5.0 5.1 Holy See (Vatican City). CIA — The World Factbook. Ginkità dida han 2007-02-22.
- ↑ catholic-pages.com
- ↑ Holy See (Vatican City), The World Factbook, CIA. Retrieved 14 April 2009.
- ↑ Since 2002-01-01. www.vatican.va Holy See Press office — General Information. Retrieved 2009-10-23
- ↑ ugsa han 2002, an Vaticano nga lira (nga patas upod han Italyano nga lira)
- ↑ An ITU-T nagdesignar han kodigo nga 379 ngadto han Syudad han Vaticano. Bisan pa, an Syudad han Vaticano lakip dida han Italyano nga plano hin mga ihap ha telepono ngan nagamit han Italyano nga kodigo hin nasod nga 39, nga ginsusundan hin 06 (para han Roma) ngan 698.


text:
Polonya
An Polonya (ha Kinatsila: Polonia, ha Iningles: Poland, ha Polako: Polska) usa nga nasod nga nahamutang ha Butnga nga Europa, ha butnga han Alemanya ha katundan, han Republika Tseka ngan Eslovakya ha salatan, Ukranya ngan Bielorrusya ha sinirangan, ngan han Dagat Baltic, Lituanya, ngan Rusya (pinaagi han Kaliningrad Oblast exclave) ha amihanan. Iton Polonya nagsasaro hin katubtoban ha kadagatan upod han Dinamarka ha Dagat Baltic. Warsovya an kapital han nasod. An Polonya nagin api han Unyon Europeo tikang han Mayo 1 2004.
An estado Polako gintukod hin sobra 1,000 ka tuig hadto ha ilarom han Dinastiya Piast, ngan nakaabot han bulawanon nga panahon dida han harani han kataposan han ika-16 nga siglo ha ilarom han Dinastiya Jagielloniano, han panahon nga an Polonya usa han mga gidako-i, girikohi, ngan pinakagamhanan nga mga nasod ha Europa. Han 1791 an Sejm han Polako-Lituano nga Mankomunidad nagpailarom han Batakan-Balaod han Mayo 3 o Konstitusyon han Mayo 3, an syahan nga moderno nga nakodipikar nga konstitusyon, ngan ikaduha ha kalibotan sunod han Konstitusyon han Estados Unidos. Waray la mag-iha nga nagsunod, an nasod nawara katapos han pagbahin-bahin hini han mga hagrani nga nasod nga amo an Rusya, Austrya, ngan Prusya. Nahibalik an paglugaring hini dida han 1918 han pagkatapos han Syahan nga Pankalibotan nga Gyera komo an Ikaduha nga Republika Polaka. Pagkatapos han Ikaduha nga Pankalibotan nga Gyera nahimo ini nga komunista nga satellite nga estado han Unyon Sovietika nga tinatawag nga Republika han Katawhan han Polonya. Han 1989 an syahan nga gawasnon-hin-bahin nga mga pinili-ay han kaagi han Polonya katapos han Gyera Pankalibotan II nagtapos han Solidaridad (Solidarność) nga pakigbisog para hin kagawasan ngan nagresulta han kapirde han mga namumuno nga komunista han Polonya. An yana nga Ikatulo nga Republika Polaka gintukod, ngan ginsundan pagkatapos hin pira ka tuig han pagsurat hin bag-o nga konstitusyon dida han 1997. Han 1999 an Polonya nag-accede ha NATO, ngan han 2004 inmapi ini han Unyon Europeo.
Ha opisyal nga pagtawag, iton nasod kilalado nga Republika han Polonya, ha Polako Rzeczpospolita Polska. An pulong nga Rzeczpospolita amo an ngaran ha kaagi ngan kasaysayan nga padayon an paggamit tikang han ika-16 nga siglo dida han Polako-Lithuanian nga Mancomunidad, nga usa nga pinili-ay nga monarkiya. An pulong nga Rzeczpospolita puyde mangahulogan nga "mancomunidad" o commonwealth o puyde gihapon "republika", samtang an kahubad ngadto ha Polako han pulong nga "republika", republika. Dida han pamuno han komunista tikang han 1952 tubtob 1989 an opisyal nga ngaran han nasod amo an Republika han Katawhan han Polonya (Polska Rzeczpospolita Ludowa), nga amo la an panahon nga waray gamita an opisyal nga pagtawag tikang ha kaagi ngan kasaysayan.
[igliwat] Mga kasarigan
- ↑ Eurostat: Country Profiles: Poland. Statistical Office of the European Communities: (2009). Ginkità dida han 2009-02-28.
- ↑ 2.0 2.1 Concise Statistical Yearbook of Poland, 2008. (PDF) Central Statistical Office (Poland): (28 July 2008). Ginkità dida han 2008-08-12.
- ↑ 3.0 3.1 3.2 3.3 Poland. International Monetary Fund. Ginkità dida han 2009-10-01.
- ↑ [1]. The United Nations. Ginkúhà 05 han Oktubre 2009.


text:
Libertadores
An mga Libertadores (Kinatsila para hiton "Mga Libertador") amo an tawag han mga namuno han mga rebolusyon nga naghatag han mga kanasoran han Latin America hin independensya tikang han Espanya. Kaurugan ha ira mga burgis nga kriolyo o mestizo nga na-impluwensya han Liberalismo ngan, ha iba nga mga kaso, hin militar nga ekpersyensya han metropolis.
Han mga prominente nga mga Libertadores lakip hira:
- Simón Bolívar
- Vicente Guerrero
- Miguel Hidalgo
- José María Morelos
- Francisco de Miranda
- Bernardo O'Higgins
- José de San Martín
- Antonio José de Sucre
- José Martí
An Copa Libertadores usa nga futbol nga torneo ha mga team han Amerika del Sur ngan Mexico.


text:
Pag-awayan ha Puebla
An Pag-awayan ha Puebla nahinabo dida han Mayo 5, 1862 harani ha syudad han Puebla, Mehiko, dida han Franses nga intervention ha Mehiko. Ini usa nga dako nga pagdaog han Mehikano, ngan ginsasaurog ini ha tagsa tuig komo Cinco de Mayo.
[igliwat] Mga kaagi nga nagpauna
Han urhe nga bahin han 1861, hi Napoleon III han Fransya nagpadara han iya mga kasundalohan ha Mehiko, kuntalosay pagkuha hin bayad han mga utang hin kasanhi nga gobyerno han Mehiko. Hi Presidente Benito Juárez uyon nga baydon inin mga utang, pero ha mga installment la. An tinuod nga panuyo ni Napoleon III amo in pagbungkag han Gobyerno Konstitusyonal han Mehiko, magtukod hin monarkiya nga ugop han Fransya, ngan padukwagon an iya pagkontrol tubtob ha Butnga ngan Salatan nga Amerika (Súdamerica).
An mga kasundalohan ni Napoleon III nag-okupar han syudad han Veracruz han Disyembre 8, 1861. An tuod nga panuyo han ekspedisyon nasabtan dayon.
[igliwat] An Pag-awayan
An mga paso nga tipangadto ha Puebla ginsasalipdan han mga Fuerza (Fort) Guadalupe ngan Loreto. Hi Zaragoza nagsumpay han mga fort pinaagi hin mga depensiba nga mga kanal nga ginbuho tabok han dalan.
An panahon nagpabor han mga Mehikano. An pag-inuran han panahon naghimo han tuna nga lapok, nga nakahinay han pag-abante han artilyeriya Franses.
Tungod kay nakatamay hiya han mga Mehikano nga kasundalohan, an Franses nga heneral nga hi Heneral Lorencez naghunahuna nga an mga Mehikano mangangatras tikang hin makusog nga pakig-away. Dida han udto, gindirekta niya an iya syahan nga pagsalakay ha butnga nga posisyon han mga Mehikano. An mga Mehikano waray magpabantad ngan ira ginpaatras an mga Franses. An Franses nag-regroup ngan naglansar hin duha pa nga mga pagsalakay, nga mga nagkapipirde.
Sinmalakay hin pagbalos an mga Mehikano. Usa nga puwersa hin mga Zacapoaxtla ngan Xochiapulco nga mga lumad, nga an damo ini ha ira armado la hin mga sundang, nakapirde hin bahin han mga Franses. Hi Porfirio Díaz (nga magigin Presidente han Mehiko) namuno hin disiplinado nga kompanyiya hin Mehikano nga nangangabayo nga inmataki ha flank han mga Franses. Natapos an pakig-away han 4:30 p.m.
Han pagsirom na, inmatras an mga Franses hin pira ka distansya. Naghulat hi Heneral Lorencez hin duha ka adlaw para hin Mehikano nga kontra-opensiba, pero hi Zaragoza diri karuyag umatake han Franses ha abre nga patag, nga diin mawawara an iya depensiba nga bentaha. Tungod kay diri hiya karuyag maghimo hin usa pa nga pagsalakay ngan tungod kay diri maupay an panahon nga nag-upod hin pag-uran hin granizo o hail, ginpa-atras ni Lorencez an iya mga puwersa ngadto ha Orizaba.
[igliwat] Katapos
Han Mayo 10, 1862, gindeklara ni Presidente Juárez nga an anibersaryo han Pakig-away ha Puebla magigin nasudnon nga adlaw hin pagsaurog, nga tinatawag nga "Pakig-away ha Puebla nga Adlaw" o Cinco de Mayo. Bisan kon ginkikilala ini nga adlaw hin pagsaurog, ha yana diri ini federal nga adlaw-hin-pagsaurog o holiday ha Mehiko, ngan depende la kon iton mga tawo mayda bakasyon tikang ha iskwela o trabaho.
An mga Franses nakasabot nga an ira puwersa ekspedisyonaryo kulang hin kusog han ira panuyo-on, amo nga ira ini gindugngan hin mga 30,000 pa nga mga kasundalohan. Han 1863, an mga Franses nagmarcha naliwat tipangadto ha Syudad han Mehiko, pero hini nga panahon, ginlaktaw nira an Puebla. Pagkatapos han ira malinamposon nga pagkuha han kapital, ira gin-installar an puppet nga rehimen ni Emperador Maximiliano.
Bisan kon an Pakig-away ha Puebla waray makapugong han Franses nga pagkontrol han Mehiko, importante pa gihapon ini nga pagdaog para han mga Mehikano. Amo ini an nagpahataas han ira morale ngan nag-aghat han ira determinasyon pagtipa han invasion. Naghatag ini han gobyerno ni Juárez hin dako nga kinahanglanon nga oras. Bisan man kon napiritan hira pagbiya han Syudad han Mehiko ngan umatras ngadto ha amihanan, nagmantener pa gihapon hira hin gobyerno nga ginkilala hin damo nga mga nasod. Han 1867, ginpirde nira hi Maximiliano ngan an iya mga batos.
An Pakig-away han Puebla mayda gihapon importansya ha kaagi nga amo ini an nakapatay han mga paglaom ni Napoleon III nga madali an pagkontrola han Mehiko, nga iya plano gamiton komo base pagbulig han mga Confederate dida han Americano nga Gyera Sibil