text:
Suharto
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Hi Suharto (bulig·info) (Hunyo 8, 1921 - Enero 27, 2008) usa nga kasanhi nga Indonesian nga lider ha militar ngan politika. Nagsirbe hiya komo militar nga opisyal dida han Nasodnon nga Rebolusyon han Indonesia, pero kirukilalado pa hiya nga amo an maiha-nga-namuno nga ikaduha nga Presidente han Indonesia, nga diin nagkapot hiya hini nga puwesto tikang han 1967 tubtob han 1998.
Sugad hin damo nga mga Jawa o Javanes, uusa la an ngaran ni Suharto. Ha mga kontexto nga diin an iya relihiyon amo an ginhihimangraw, agsob nga tinatawag hiya nga Haji o el-Haj Mohammed Suharto, pero ini nga titulo Islamiko diri upod han iya pormal nga ngaran o masurong gamiton. An kasurat nga "Suharto" han iya ngaran opisyal ha Indonesia tikang han 1947 pero an daan nga kasurat nga Soeharto agsob pa gihapon nga ginagamit han Indones nga mga institusyon ngan medya ngan an daan nga kasurat an pinili ni Suharto nmismo ha pagsurat han iya ngaran.


c: text/html

text:
Katundan Alemanya
An Katundan Alemanya (Inaleman: Westdeutschland) amo an impormal nga natondanan nga ngaran han Republika Pederal han Alemanya (Inaleman: Bundesrepublik Deutschland) ha panahon han kabutngaan han iya pagtukod ha Mayo 1949 kutob ha Utro nga Pag-urusa han Alemanya han Oktubre 1990, kun diin natumba an Sinirangan nga Alemanya ngan an lilima nga mga estado han teritoryo binmulig ha Republika Pederal han Alemanya, ginhumanan an labaw ha 40-ka-tuig nga pagburublag han Alemanya ngan Berlin.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Laval
Iton Laval poyde tinmudlok ha:
Canada[igliwat | edit source]
- Laval, Quebec, amo an usa ka syudad ha nasod han Canada.
Fransya[igliwat | edit source]
- Laval, Mayenne, amo in usa ka komyun ha departamento han Isère.
- Laval, Isère, amo an prefektura ha departamento han Mayenne.
- Laval-Atger, amo an prefektura ha departamento han Lozère.
- Laval-d'Aix, amo an prefektura ha departamento han Drôme.
- Laval-d'Aurelle, amo an prefektura ha departamento han Ardèche.
- Laval-de-Cère, amo an prefektura ha departamento han Lot.
- Laval-du-Tarn, amo an prefektura ha departamento han Lozère.
- Laval-en-Brie, amo an prefektura ha departamento han Seine-et-Marne.
- Laval-en-Laonnois, amo an prefektura ha departamento han Aisne.
- Laval-le-Prieuré, amo an prefektura ha departamento han Doubs.
- Laval-Morency, amo an prefektura ha departamento han Ardennes.
- Laval-Pradel, amo an prefektura ha departamento han Gard.
- Laval-Roquecezière, amo an prefektura ha departamento han Aveyron.
- Laval-Saint-Roman, amo an prefektura ha departamento han Gard.
- Laval-sur-Doulon, amo an prefektura ha departamento han Haute-Loire.
- Laval-sur-Luzège, amo an prefektura ha departamento han Corrèze.
- Laval-sur-Tourbe, amo an prefektura ha departamento han Marne.
- Laval-sur-Vologne, amo an prefektura ha departamento han Vosges.
- Bonchamp-lès-Laval, amo an prefektura ha departamento han Mayenne.
- Le Poët-Laval, amo an prefektura ha departamento han Drôme.
- Magnac-Laval, amo an prefektura ha departamento han Haute-Vienne.
- Mont-de-Laval, amo an prefektura ha departamento han Doubs.
- Saint-Genis-Laval, amo an prefektura ha departamento han Rhône.
- Saint-Germain-Laval, Loire, amo an prefektura ha departamento han Loire.
- Saint-Germain-Laval, Seine-et-Marne, amo an prefektura ha departamento han Seine-et-Marne.
- Saint-Pierre-Laval, amo an prefektura ha departamento han Allier.
- Viols-en-Laval, amo an prefektura ha departamento han Hérault.


text:
Provincia de Teruel
An Teruel usa nga probinsya han komunidad autonoma han Aragón, han butnga nga Espanya.
Ginsasapitan ini han mga probinsya han Tarragona, Castellón, Valencia (upod han exclave hini nga amo an Rincón de Ademuz), Cuenca, Guadalajara, and Zaragoza.
An kapital hini Teruel gihapon an ngaran.
An kahaluag han probinsya 14,809 ka km². An populasyon hini 138,686 (2003), ngan tikang hini mga ika-upat nga bahin hini naukoy didto han kapital ngan an densidad han populasyon 9.36/km². Mayda ini 236 nga mga munisipyo, ngan labaw katunga hini nga mga munisipyo mga barrio nga mayda gurugamay hin 200 ka tawo. Kitaa an Lista han mga munisipyo ha Teruel.
Kitaa gihapon an Lista hin mga Aragones nga comarcas.


text:
Maripipi
An Maripipi usa nga ikalima nga klase nga bungto ha lalawigan han Biliran ha Sinirangan nga Kabisay-an nga rehiyon ha Pilipinas. Ini nga bungto usa nga isla-nga-bungto ngan amo la ini an isla-nga-bungto han lalawigan.
Binisaya nga Winaray an lumad nga yinaknan han Maripipi. Amo ini an pinaka-katundan nga bungto han probinsya nga Winaray an lumad nga yinaknan. Sumala han 2000 census, an populasyon hini 8,319 ka tawo ha 1,562 nga panimalay.
Barangays[igliwat | edit source]
An Maripipi mayda napulo kag lima (15) nga baranggay.
- Agutay
- Banlas
- Bato
- Binalayan West
- Binalayan East
- Burabod
- Calbani
- Canduhao
- Casibang
- Danao
- Ol-og
- Binongto-an (Poblacion Norte)
- Ermita (Poblacion Sur)
- Trabugan
- Viga


text:
Administratibo nga pagbahinbahin han Peru
An mga administratibo nga pagbahinbahin han Peru nagbalihin hin pira na ka beses ha dirudilain nga panahon tikang han pagkaada han nasod hin paglugaring o independensya tikang han Espanya dida han ika-19 nga siglo. An mga daan nga teritoryal nga mga pagbahinbahin ginpantunga o gin-usa tungod hin damo la nga rason, an pinaka-komun amo an panginahanglan hin pagdesentralisar, ngan hin pagdamo hin populasyon, labi na ha Lima.
Kaagi[igliwat | edit source]
An Peru ginbahin ngadto hin 24 nga mga departamento (departamentos; kon usa: departamento) tubtob han paghimo han mga rehiyon dida han 2002. Ini nga mga rehiyon pinamunoan hin mga Rehiyonal nga Gobyerno. Damo nga tawo nagamit pa han daan nga pulong nga departamento ha pagtawag han mga yana nga rehiyon han Peru, bisan man kon obsoleto na ini. An mga departamento amo la gihapon han yana nga mga rehiyon, an nag-iiba la in duha nga bag-o nga rehiyon: an (Callao ngan Lima). Ugsa han pagbalhin dida han 2002, an probinsya han Lima (nga amo la gihapon an syudad han Lima) kabahin han departamento han Lima department, ngan an syudad han Callao mayda han ispisyal nga status hin Provincia Constitucional (konstitusyonal nga lalawigan). Han pagpasa han pagrehiyonalisar nga balaod, an rehiyon han Callao ginhimo tikang han kasanhi nga lalawigan konstitusyonal, ngan an lalawigan han Lima ginbulag tikang han departamento han Lima department, ngan an departamento han Lima liwat amo an nagin bag-o nga rehiyon han Lima. Han mga 1980, mayda talinguha nga igbahinbahin an nasod ngadto hin napulo kag duha nga mga autonomo nga rehiyon ha ilarom han gobyerno ni Alan García pero waray ini madayon.
Yana nga pagbahinbahin[igliwat | edit source]
An teritoryo han Peru, sumala han Balaod hin Pagrehiyonalisar nga ginpasa dida han Nobyembre 18, 2002, ginbahin ngadto hin 25 nga mga rehiyon (regiones; kon usa: región). Ini nga mga rehiyon ginbahinbahin ngadto hin mga probinsya, ngan ini liwat nahimo tikang hin mga distrito (provincias ngan distritos). Mayda 195 nga probinsya ngan 1833 ka distrito ha Peru[1]. An lalawigan han Lima, nga nahamutang ha butnga nga dapit han nasod, nag-iiba nga diin diri ini kabahin hin bisan hain han mga karuhaan kag lima nga mga rehiyon. An syudad han Lima, nga amo an kapital han nasod, nahamutang dinhi nga probinsya. An Callao mayda kalugaringon nga rehiyon, bisan man kon uusa la an lalawigan hini, an Konstitusyonal nga Lalawigan han Callao.
Mga reperensya[igliwat | edit source]
- ↑ (Kinatsila) Sistema Nacional de Estadística


text:
Papa
- Ini nga barasahon mahitungod han nangunguna han Singbahan Katoliko Romano. Para han yana nga nalingkod nga Papa, pakadto hit barasahon nga Papa Francisco. Para han mga Papa hin lain nga mga singbahan ngan lain nga kagamit hini nga pulong pakadto hit Papa (pansayod).
An papa o santo papa (literal nga Winaray: baraan nga papa o baraan nga amay o baraan nga tatay; an pulong nga papa nangangahulogan nga amay o tatay) amo an obispo ha Roma, nga tungod hito, hiya liwat an tagamangulo han Singbahan Katoliko han bug-os nga kalibutan. An nakapot han buhatan yana amo hi Papa Francisco nga napili han ika 13 han Marso 2013. An papa amo gihap an mangulo han estado han Syudad han Vaticano, usa ka soberenya nga syudad-estado nga ginpapalibutan ngatanan han Roma.


text:
Bayugan
An Bayugan sarong ikatulong klase syudad na namumugtak sa probinsya nin Agusan del Sur, Filipinas.
Igwa ining sukol na 688.77 kilometro kwadrado na kadagaan asin namumugtak sa inot na distrito. Sosog sa sensus kan 2010, igwa ining 99,361 katawo. An designadong zip code kaini iyo 8502.
An Bayugan dati sitio sana kan Barangay Maygatasan, Esperanza. Kun napano ta ini nangaran Bayugan," magkapira an istorya. Sarabi na an "bayugan" termino sa Manobo na boot sabihon "dalan" na iyo an inaagihan pagpasiring sa Esperanza. Igwa man bersyon na an "bayug" sarong klaseng kahoy na kaidto dakulon sa lugar na ini. Saro pa man na osipon na an mga tinubo ginagamit sa pagapod sa pagtiripon an balalong na an apod sa lugar na idto "bayug."
Kan 1948, an Department of Public Works and Highways nagsurvey kun saen maagi an tinampo na makabit kan ciudad nin Butuan sa ciudad kan Davao. Napili kuta na agihan an Maygatasan alagad kan ginibo na an tinampo, uminagi sa sitio kan Bayugan kaya igdi na nagpoon pagdakul kan mga migrante sa lugar na ini asin nagrikas an pagdakula kaini.
Kaamayan kan 1960, ini nagin sarong barangay asin kan sunod na taon nagin naman sarong munisipyo huli sa tabang ni Gob. Democrito O. Plaza kan Agusan. Si Sergio Mullaneda an enot na nagin alkalde kaini kan panahon na presidente si Pres. Diosdado Macapagal.
Banga Pulitikal[liwaton | liwaton an gikanan]
Nababanga an Bayugan sa 43 na barangay.
An bugtak kan pagkasyudad[liwaton | liwaton an gikanan]
Napara an pagkasyudad kaini, kadamay pa an kaglimang (15) syudad, kan an Korte Suprema kan Filipinas sa pag'oyon sa petisyon kan League of Cities of the Philippines pigdeklara an cityhood law (Ley Republika Nu. 9405) sarungat sa Konstitusyon, na iyo an nagtaong dalan sa pagpangyari kan pagkasyudad kaini. An sabi kan Korte, an mga nasabing syudad dai nakaabot sa karaipohan ngane magin syudad.
Alagad, an Korte, sa petisyon kan inapod na "League of 16 Cities," pigbaliktad an siring na desisyon kaini [1]. Kaya an Bayugan, kaiba an kaglimang siyudad, nakabalik sa pagkasyudad.
Toltolan[liwaton | liwaton an gikanan]
Mga panluwas na takod[liwaton | liwaton an gikanan]
- Philippine Standard Geographic Code
- 2000 Philippine Census Information
- A History of Bayugan at the Agusan–Surigao Historical Archive
- Municipality of Bayugan Official Website
- Bayuganon Forum


text:
Prosa
Iton prosa in pinakaagsob nga porma hin linggwahe, nga aplikano ha ordinaryo nga istruktura pan-grammatika ngan natural nga pag-agos hin panyakan, igkumpara han paggamit hin istruktura ritmika (sugad han minat-an nga siday). Bisan may-ada mga mahugot nga debate han pagkahimo hin mga prosa, an iya pagkayano ngan hukal nga kahimo nga istruktura in nagpakadto ha paggamit hin mayorya han yinaknan nga dialogo, paktuwal nga kurukayakan sugad liwad han mga himangrawon ngan himo-himo nga susmatanon nga mga sinurat. Agsob ini gingagamit, pananglitan, ha literatura, peryodiko, magasin, mga ensayklopedya, pag-broadkast, pelikula, kasaysayan, pilosopiya, balaod ngan iba pa nga dirudilain nga porma hin komunikasyon.


text:
Hilongos
An Hilongos usa nga ikatulo nga klase nga bungto ha lalawigan o probinsya han Leyte ha Sinirangan nga Kabisay-an nga rehiyon han Kabisay-an ha Pilipinas. Sumala han 2000 census, mayda ini populasyon nga 51,462 ka tawo ha 10,763 nga panimalay.
Sulod
Nahimutangan[igliwat | edit source]
Ang munisipalidad han Hilongos nahimutang sa habagatan-nga-katundan nga bahin han probinsiya han Leyte ug na-atubang hit Dagat han Camotes. Ha aminahan han bungto matatad-an an bungto han Hindang; sa sidlangan an Mahaplag ngan Sogod; ha katundan an Dagat han Camotes; ngan ha habagatan mabibilngan an bungto han Bato. An Hilongos 146 kilometros tikang ha Syudad han Tacloban ha amihanan-nga-sidlangan, 77 nga kilometros tikang ha Syudad han Ormoc sa amihanan-nga-katundan, ug 35 kilometros tikang ha Syudad han Maasin sa Southern Leyte o Habagatan nga Leyte.
Kasaysayan[igliwat | edit source]
Pipira ka tuig han waray pa an ika-12 nga siglo, may mga tribo nga nanunuroy tikang ha Iloilo nga nagkaabot hito dida nga lugar nga diri tinuyo kay ginlalanat man hira han mga Malayo nga manlalayag (sailor). An lugar gintawag nga "Ilong" tungod han ngaran hadton nga tribo nga "Ilongot".
Mayda mga iba nga istorya o sugilanon nga nasiring nga ang ngaran nga Hilongos tikang han mga pulong nga "ilong" (irong) ug "lumos" tungod han damo nga nagkalumos ha Sapa han Salog.
Han ika-12 siglo nakilalado an Hilongos. Hi Amahawin, usa nga gamhanan nga datu han baranggay, ginsakop an mga hagrani nga mga kabarangayan, ug ginpadako han iya teritoryo hangtod ha mga lugar nga yana sakop han mga bungto han Inopacan, Hindang, Bato, ug Matalom.
Populasyon[igliwat | edit source]
Dida han 2000 nga Census, an Hilongos narehistro nga amo an ika-2 nga gihamubo an pagtubo han populasyon tikang han tuig 1948. Han 2000, an Hilongos mayda 10,763 ka panimalay, 6.96% nga pagtubo tikang han nakatalaan dida han 1995 nga 10,062. An average nga kadamo hin usa nga panimalay lima ka tawo.
Mga Baranggay[igliwat | edit source]
An Hilongos mayda kalim'an kag usa (51) nga baranggay.
Mga Opisyales han Bungto[igliwat | edit source]
- Mayor: Panfilo Go
- Bise-mayor: Gracing Villaflor
- Mga konsehal:
- Gabisan, Miguela
- Modesto, Doner
- Ong, Cristituto


text: 1Hinanyoga nindo ako, mga mayaman! Magtangis saka maghaya kamo sa mga kasakitan na madatong saindo! 2Lapa na an saindong mga kayamanan, nginotngot na an saindong mga gubing. 3Tinakla na an saindong bulawan saka plata; an taklang iyan iyo an magigin saksi tumang saindo, saka garo kalayong matunaw kan saindong hawak. Nagparapayaman kamo sa mga huring aldaw na ini. 4Dai nindo binayadan an mga nagtatrabaho sa saindong mga oma. Dangoga nindo an saindang mga reklamo! An mga kinurahaw ninda nadangog nin Dios, an Kagurangnan nin mga hukbo. 5An saindong buhay digdi sa daga gabos sana sa luho dangan kaogmahan. Nagpataba kamo para sa aldaw kan pagbuno. 6Kinondenar nindo saka ginadan an mga tawong mayong sala, asin dai sinda minatumang saindo. 7Kaya, mga tugang, maging matinios kamo sagkod na mag-abot an Kagurangnan. Hilinga nindo an paratanom na matinios na naghahalat kan mahalagang bunga kan daga; matinios na naghahalat kan enot asin huring uran! 8Kaya kamo man dapat na magin matinios! Pakosoga an saindong boot, huli ta madali na an aldaw kan pag-abot nin Kagurangnan. 9Mga tugang, dai kamo maghinanakit sa kapwa tanganing dai kamo hukoman. An Hukom madali nang mag-abot! 10Mga tugang, giromdoma nindo an mga propeta na nagtaram sa ngaran nin Kagurangnan. Aroga nindo an saindang pagkamatinios asin pakatagal sa tahaw nin kasakitan. 11Inaapod tang paladan an mga nakatagal. Nadangog na nindo an dapit sa pagkamatinios ni Job; asin nahiling nindo an katuyohan nin Kagurangnan, na an Kagurangnan maboot saka maheherakon. 12Orog sa gabos, mga tugang, dai kamo magsumpa kun nanunuga kamo; dai kamo magsumpa sa ngaran kan langit, o kan daga, o kan ano pa man na bagay. Kundi magsabi sana kamo nin “Iyo” kun iyo; asin “Dai” kun dai, tanganing dai kamo hukoman nin Dios. 13Igwa diyan saindo na napupurisaw? Dapat siyang mamibi. Igwa diyan saindong maogma? Mag-awit nin mga pag-omaw. 14May naghehelang diyan saindo? Dapat niyang ipaapod an mga kamagurangan kan simbahan, tanganing ipamibi ninda siya dangan lahidan kan lana sa ngaran nin Kagurangnan. 15An pamibi na may pagtubod an mapaomay kan tawong naghehelang. Papaomayan siya nin Kagurangnan asin kun nagkasala siya, papatawadon siya. 16Kaya ikumpisal nindo sa saindong kapwa an saindong mga kasalan; ipamibi nindo an saindong kapwa, tanganing maomayan kamo. Dakula an nagigin bunga kan pamibi nin sarong matanos na tawo. 17Si Propeta Elias sarong tawo na arog sato. Maigot siyang namibi na dai mag-uran, asin dai nag-uran sa laog nin tolong taon saka anom na bulan. 18Dangan namibi giraray siya; naghulog an uran, asin an daga nagtao nin bunga. 19Mga tugang ko, kun an saro saindo nakasuhay sa katotoohan, dangan an saro saindo nakapabalik saiya, 20giromdomon nindo na an siisay man na nakapabalik sa sarong parakasala, makakaligtas kan kalag kan parakasalang iyan sa kagadanan, dangan makakatahob nin dakul na kasalan.


text:
Santa Lucia, Ilocos Sur
An Santa Lucia usa nga ikatulo nga klase nga bungto ha lalawigan han Ilocos Sur, Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, ini mayda populasyon nga 22,363 ka tawo ha 4,512 nga mga panimalay.
Mga baranggay[igliwat | edit source]
An Santa Lucia ginbahin ngadto hin katloan kag unom (36) nga mga baranggay.
Mga sumpay ha gawas[igliwat | edit source]
- The Santa Lucia, Ilocos Sur Official Website Project
- Philippine Standard Geographic Code
- 2000 Philippine Census Information


text:
Pozorrubio, Pangasinan
An Pozorrubio (an ngaran masurong nga ginsurat gihapon nga Pozzorubio) usa nga ikatulo nga klase nga bungto ha lalawigan han Pangasinan, Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 58,252 ka tawo ha 11,288 nga mga panimalay.
Mga baranggay[igliwat | edit source]
An Pozorrubio ginbahin ngadto hin katloan kag upat (34) nga mga baranggay.
Trivia[igliwat | edit source]
- Didto ha Pozorrubio ginhimo an mga espada nga gin-gamit han mga pelikula nga Lord of the Rings, Braveheart, ngan Gladiator.[1]


text:
San Pascual, Batangas
An San Pascual usa nga syahan nga klase nga bungto ha lalawigan han Batangas, Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 49,041 ka tawo ha 9,744 nga mga panimalay.
An San Pascual mayda kahaluag nga 38.22 ka kilometro nga kwadrado.
Mga baranggay[igliwat | edit source]
An San Pascual ginbahin ngadto hin karuhaan kag siyam (29) nga mga baranggay.
Mga sumpay ha gawas[igliwat | edit source]
- Philippine Standard Geographic Code
- 2000 Philippine Census Information
- Website of the Municipality of San Pascual


text:
Golfo han Vizcaya
An Golfo han Vizcaya (Iningles: Bay of Biscay; Kinatsila: Golfo de Vizcaya ngan Mar Cantábrico; Frinanses: Golfe de Gascogne; Basque: Bizkaiko Golkoa; Gascon: Golf de Gascougne) o Golfo han Vizcaya o Dagat Cantábrico usa nga golpo ha amihan sinirangan han kalawdan Atlantiko nga nahamutang ha salatan han Dagat Celtic. Nahamutang ini ha katundan nga baybayon han Fransiya tikang ha Brest pakadto ha salatan han katubtuban han Espanya, ngan an amihan nga baybayon han Espanya pakatundan ha Punta de Estaca de Bares, ngan ginngaran ini tikang ha lalawigan han Biscay han Espanya.


text:
El Nido, Palawan
An El Nido usa nga ika-upat nga klase nga bungto ha lalawigan o probinsya han Palawan ha Pilipinas. An ngaran hini tikang ha Kinatsila, ngan buot sidngon "an salag". Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 27,029 nga tawo ha 5,191 nga panimalay.
An bungto naglalakip hin amihanan nga bahin han Palawan. An importante nga mga industriya han El Nido amo an pangisda o panagat ngan turismo, tungod kay sikat ini nga lugar hin panlurop.
Mga Baranggay[igliwat | edit source]
An El Nido ginbahin ngadto hin napulo kag walo (18) nga mga baranggay.


text:
Papa Pío IX
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Hi Papa Pió IX, (ha Linatin: Pius PP. IX) natawo nga Giovanni Maria Mastai-Ferretti (Mayo 13, 1792 – Pebrero 7, 1878), amo an Papa hin gima-iha-i nga pontifikado (kon diri ig-upod hi Apostol San Pedro) tikang han iya ka-elihir han Hunyo 16, 1846, tubtob han iya kamatayon. Papa hiya hin mga katloan kag usa (31) ka tuig. Hi Pío IX napili nga kandidato han mga liberal ngan moderado nga mga grupo dida han Kolehiyo han mga Kardinal, na pagsunod han papado han arzo-conservador nga Papa Gregorio XVI. Hiya simpatetiko anay han mga hangyo hin reporma nga demokratiko ngan pagmodernisar ha Italya ngan han Simbahan. Hi Pío nagtika-conservador katapos han pagpa-iwas ha iya nga temporal nga namumuno han Estados Pontificios dida han mga nahinabo nga nagsunod han mga Rebolusyon han 1848. Pormal niya nga ginproklama an dogma han Inmaculada nga Konsepsyon ngan gin-organisa niya an Siyahan nga Konsilyo ha Vaticano, nga nagproklama han dogma han infalidad papal.
Hi Pío IX amo an kataposan nga Papa nga naghadi komo soberano han mga Estados Pontificios. An mga Estados Pontificios nakuha han mga Italyano nasyonalista nga mga army. Han 1870, nakuha nira an kataposan han mga Estados Pontificos, an syudad han Roma ngan nawara an mga Estados Pontificios. Katapos hini, nagdeklara hi Papa Pío nga hiya usa ka "Bihag" o "Priso ha Vaticano". Namatay hi Pío IX han 1878. Ginbeatificar hiya dida han 3 han Septyembre 2000.
Mga sumpay ha gawas[igliwat | edit source]
- Papa Pío IX (Iya mga Sinurat nga Ensiklika)
- Biyograpiya ug mga ritrato (Inaleman)
- Papa Pío IX: sinurat upod in mga concordance ngan talaan hin kaurogan
- Catholic-Hierarchy entry
- The Last Days of Papal Rome ni Raffaele De Cesare (1909) London, Archibald Constable & Co.
- "Pius IX (1792–1878)" ni Derek Michaud ha The Boston Collaborative Encyclopedia of Western Theology


text:
Tipo-Tipo
An Tipo-tipo usa nga ikatulo nga klase nga bungto ha lalawigan han Basilan ha Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 48,284 ka tawo ha 8,786 nga panimalay.
Dida han tuig 2006, ginhimo an mga bungto han Al-Barka ngan Ungkaya Pukan tikang han Tipo-Tipo, ngan naibanan an mga baranggay han Tipo-Tipo tikang hin katloan kag siyam (39) ngadto hin napulo kag usa (11).
Mga baranggay[igliwat | edit source]
An Tipo-tipo ginbahin ngadto hin napulo kag usa (11) nga mga baranggay.
- Badja
- Bohebaca
- Bohelebung
- Lagayas
- Limbo-Upas
- Tipo-tipo Proper (Pob.)
- Baguindan
- Banah
- Bohe-Tambak
- Silangkum
- Bangcuang


text:
Antonio Gramsci
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Hi Antonio Gramsci (Enero 22, 1891 – Abril 27, 1937) usa nga Italyano nga manunurat, politiko, ngan teorista hin politika. Usa hiya nga nagtukod nga api han Partido Komunista han Italya ngan usa han mga anay namuno hini, ginpriso hiya han Fascista nga rehimen ni Benito Mussolini. An mga sinurat ni Gramsci nanginginlabot hin dako mahitungod han pag-analisar han kultura ngan pamuno ha politika ngan kilalado hiya nga usa nga orihinal hin duro nga naghuhunahuna ha sulod han Marxista nga tradisyon. Kilalado hiya mahitungod han iya panhunahuna o konsepto han hegemoniya ha kultura o cultural hegemony nga usa nga paagi pagmantener han estado ha kapitalista nga sosyudad.


text:
Hubert Humphrey
Hi Hubert Horatio Humphrey, Jr. (Mayo 27, 1911 – Enero 13, 1978) nag-alagad ha ilarom ni Mangulo Lyndon B. Johnson komo amo an ika-38 nga Sugbong-Mangulo han Estados Unidos. Nakaduha mag-alagad hi Humphrey Senador han Estados Unidos tikang ha Minnesota, ngan nag-alagad hiya komo Majority Whip han Partido Demokrata. Usa hiya han nagtukod han Partido Minnesota Democratic-Farmer-Labor ngan Americans for Democratic Action. Nagsirbe gihapon hiya nga Alkalde han Minneapolis, Minnesota, 1945–1949. Han 1968, hi Humphrey an ginkandidato han Partido Demokrata dida han 1968 nga pinili-ay hin mangulo kundi napirdi hiya hin diri dako han Republikano nga ginkandidato nga hi Richard Nixon.


text:
Las Navas, Northern Samar
An Las Navas usa nga ika-upat nga klase nga bungto sa probinsya san Northern Samar sa Sinirangan nga Kabisay-an nga rehiyon sa Kabisay-an sa Pilipinas. Sumala san 2000 nga census, mayda ini populasyon nga 29,346 ka tawo sa 5,641 nga panimalay.
Sulod
Mga Baranggay[igliwat | edit source]
An Las Navas mayda kalim-an kag tulo (53) nga baranggay.
Kaagi ngan Kasaysayan[igliwat | edit source]
Dida san panahon san mga Espanyol, usa san mga bungto nga ginkilala nga bungto amo an Las Navas, nga tinatawag san una nga "Bungto" la. dida san pagkilala sini nga bungto, usa nga Simbahan Paroko ginhimo ngan usa nga padi amo an namuno san bungto. An bungto nahamutang sa iraya nga bahin san isla san Samar sa mga pangpang san Salog Catubig. An katunaan san bungto mga patag sa butnga san mga bukid-bukid nga yana kinikilala nga Siong san Catubig. Haluag an salog nga mga gagmay nga mga sakaya makalayag ngadto san gintikangan san salog.
Dida san urhe nga bahin san ika-18 nga siglo, usa nga katig-uban sin mga Moro nga Pirata naglayag ngadto sini nga salog ngan inmabot san bungto. Tungod kay nahadlok an mga nangungukoy san bungto, ira ginbaya-an an bungto sin maiha nga panahon. Katapos sin pira ka mga bulan, binmalik an mga tawo san lugar ngan pinanguha an mga nahabilin san mga pinansunog. Ginpanukod nira an ira mga balay ngan gin-otro nga gintukod an bungto ngan lingkoranan san Gobyerno. Katapos san pagreestableser san bungto ngan nahibalik in stabilidad, an mga namuno naghunahuna nga balhinon an ngaran nga "Bungto". An ngatanan nga katawhan nagpili nga an ngaran balyoan ngadto san "Binongtu-an" nga buot sidngon, an lugar nga ginhimo nga bungto ngan ginbayaan anay tungod han mga Moro nga pirata nga nanulong han komunidad.
Pagpili san Ngaran[igliwat | edit source]
Dida o ugsa san panahon nga nahibalik an bungto nga barrio, usa nga Espanyol nga Koronel san mga armado nga fuerza Espanyol nga an ngaran De Las Navas nagsudoy san Amihanan nga bahin san Samar. Nagsakay siya sin sakayan tingadto sa iraya san Salog Catubig ngan inmabot sa "Binongtu-an". Ginpauswag siya san mga tawo komo usa nga harangdon nga Opisyal Espanyol san mga Armado nga Fuerza.
Dida san pagbisita niya san lugar, ginsidgnan niya an mga katawhan nga balyoan an ngaran nga Binongtu-an ngadto san Las Navas (sa iya ngaran) ngan magpabilin ini komo paghinumdom san pag-abot san Espanyol nga Army. Kinmarawat an mga tawo sini nga bag-o nga ngaran ngan an lugar ginbalhin an ngaran tikang sa Binongtu-an ngadto sa Las Navas, komo opisyal nga ngaran.
Heyograpiya[igliwat | edit source]
Nahimutang an bungto sa amihanan nga bahin san isla san Samar. Ginsasapitan ini sa amihanan san Catubig, Northern Samar sa sidlangan san Jipapad, Eastern Samar sa kalondan san bungto san Silvino Lobos, Northern Samar ngan sa salatan san Bungto san San Jose de Buan.
Katunaan[igliwat | edit source]
An tuna sini nga lugar kasagaran silt ngan clay loam nga mayda maupay nga textura ngan hitaas nga pagpabilin sin tubig. Ini nga klase sin tuna maupya tamnan sin humay pero nakinahanglan sin water drainage para sin taramnan sa iraya.
Kahaluag[igliwat | edit source]
An bungto mayda bug-os nga kahaluag hin katunaan nga 21, 060 ka hektarya. An dako nga bahin sini nga tuna ginagamit para sin agrikultura o pag-uma samtang an nahabilin kagurangan nga reserbasyon.
Katubigan[igliwat | edit source]
Iton mga katubigan sugad hiton mga salog, mga sapa, mga luok mabibilngan kon magbabaktas dinhe nga lugar. Ginsusubayan ini san Salog Catubig. An Salog Catubig amo an pinaka-importante nga salog ngan tinatawag ini sa Iningles nga "Main River" kon igkumpara san Salog Hinaga ngan Salog Hagbay.
Demograpiya[igliwat | edit source]
Sumala san 2000 nga census, mayda ini populasyon nga 29,346 ka tawo sa 5,641 nga panimalay. Mayda liwat lain nga pag-ihap nga naghahatag san populasyon nga 22,019 ngan an panimalay 4,286.
Bisan kon Iningles ngan Tinag-alog an opisyal nga ginagamit nga yinaknan, Winaray an lumad nga yinaknan san katawhan san Las Navas.
Industriya[igliwat | edit source]
Iton bungto usa nga lugar sin agrikultura o pag-uma ngan an pagtanum sin humay usa nga dako nga buruhaton. Pero tikang san bug-os nga kahaluag sin katuaan san bungto, mga 4,733 ka hektarya gintamnan sin humay ngan 3,275.2 ka hektarya gintamnan sin lubi. An mga nahabilin nga mga katunaan gintamnan sin abaca nga mayda kahaluag sin 1,332.5 ka hektarya, iton mga root crop gintanom sa 540 ka hektarya. Iton pagbuhî sin kahayopan ngan mga manok usa nga dako nga buruhaton san ekonomiya san mga gudti nga mga mag-uuma.
Iba nga mga importante nga mga kaangayan sugad siton produkto tikang sin kahoy, tikog, ngan rattan damo gihapon, ngan ini naghahatag sin maupay nga prospekto para sin pagpadukwag san agrikultura ngan sumurunod nga pag-industrialisar pinaagi san gamay ngan medium scale nga mga industriya.
Mga Serbisyo[igliwat | edit source]
Sosyal nga Serbisyo[igliwat | edit source]
An bungto ginsisirbisyoan san distrito nga hospita sa Catubig, pero mayda an Las Navas kalugaringon nga Rural Health Center didto san poblacion ngan mga barangay health station para san mga serbisyo san pag-ataman san lawas. Mayda usa nga botika o farmacia, an Girlie Drugstore nga nahamutang didto sa La Purisma nga kalsada sa poblacion.
An bungto mayda usa nga rural health physician, usa nga rural health nurse, usa nga sanitary inspector ngan upat nga rural health midwife, ngan mga boluntaryo para sin mga serbisyo san pag-ataman san kalawasan nga tinatawag nga mga Barangay Health Worker san SHWS. Pinaagi sini nga organisasyon san gobyerno nga an mga serbisyo san pagplano san pamilya ngan pag-ataman san kalawasan upod iton pag-immunisar ginbubuhat ngan gin-iimplementa.
Edukasyon[igliwat | edit source]
An lugar mayda usa nga elementarya nga iskwilahan nga distrito nga naghahatag sin edukasyon san tanan nga level san elementarya sa pira nga bahin san distrito ngan mga 39 nga diri-ngatanan nga level san elementarya nga iskwilahan nga mga barangay primary school.
Dinhe san bungto mayda kumpleto nga pag-aram san sekondarya nga diin mga kurso sin Agro–Industrial nga teknolohiya ngan mga basic academic nga mga requirement. Para san pag-iskwila san kolehiyo, iton mga tawo nangangadto sa Catubig, sa University of Eastern Philippines (UEP) ngan iba pa nga mga lugar.
Panakayan[igliwat | edit source]
Makakadtoan an bungto pinaagi sin paglayag san Salog Catubig pinaagi sin mga sakayan nga mayda makina ngan mga baluto. Iton mga pump boat o mga de-makina nga mga sakayan nabiyahe tikang sa Las Navas ngadto sa Catubig ngan an pasahe P 20.00 sa tagsa tawo. Nalugsong iton mga sakayan sa luok sa Catubig ngan sa luok san Las Navas. Nabiyahe iton siyahan nga pump boat tikang sa Las Navas sa 5:00 san kaagahon ngan iton pag-abot sini sa Catubig, didas siton mga 5:30 san aga.
Iton mga de-makina nga sakayan ngan mga baloto amo iton mga ginagamit siton pagbiyahe ngadto ngan tipabalik san mga dirudilain nga mga baranggay samtang iton pagbaktas amo iton paagi siton pagbiyahe tikang san mga baranggay ngadto san poblacion ngan balik.
Mga Garamiton sin Komunikasyon[igliwat | edit source]
An main nga sumpay sin komunikasyon tikang sa Las Navas ngadto san iba nga mga lugar amo an post office nga nagsisirbe san bungto ngan an Telecom nga Opisina. An post office nahamutang sa La Purisima nga Dalan sa poblacion tikang sa H. Jolejole nga Distrito ngan an Telecom nga Opisina nahimutang gihapon didto san munisipyo.
Para sin mga long distance call o pagtawag sa kahigrayoan o mga pagtawag sa telepono para sa gawas san probinsya, an mga taga-Las Navas nagamit san mga komunikasyon nga mga facility sa Catarman an kapital san probinsya.
Paggamit sin Tubig[igliwat | edit source]
Mayda sistema nga water works (Level II) nga nasirbe siton poblacion san Las Navas. Didto sa mga baranggay san Las Navas sa gawas san poblacion, iton mga panimalay nakuha siton ira mga garamiton nga tubig tikang san mga bubon, mga burabod, mga sinalod tikang san uran, ngan tikang san salog.
Turismo[igliwat | edit source]
Dida san pinaka-iraya nga bahin san bungto nahimutang an mga busay nga tinatawag Pinipisakan. An mga Busay sa Pinipisakan nahimutang mga 15 ka kilometro tikang san bungto san Las Navas ngan mahihingangadtoan ini pinaagi sin mga sakayan.


text:
Dominica
- Diri ini angay iglipat han Republika Dominicana
An Dominica (Frinanses: Dominique), nga an opisyal nga pagtawag Komunwelt han Dominica o Mankomunidad han Dominica (Ininglis: Commonwealth of Dominica; Kinatsila: Mancomunidad de Dominica; Frinanses: Communauté de la Dominique) usa nga isla-nga-nasod ha Dagat Caribe. Ha amihanan ngan kanawayan nahamutang an Guadeloupe, ha timugan nahamutang an Martinique. An kadako hini mga 754 ka kwadrado nga kilometro (291 ka kwadrado nga milya) ngan an gihataasi nga punto han nasod amo an Morne Diablotins, nga mayda ka-igbawan nga 1,447 ka metro (4,750 ka pie). An Mankomunidad han Dominica mayda ginbanabana nga populasyon nga 72,500. An kapital hini nga nasod amo an Roseau.
Mga parokya han Dominica[igliwat | edit source]
An Dominica ginbahin ngadto hin mga napulo nga mga parokya (parish kon ha Ininglis).


text: 1Katapos ni Jesus pagyakan hini nga mga butang, binmaya hiya han Galilea ngan kinmadto han katunaan han Judea, ha tabok han Salog Jordan. 2Sinmunod ha iya in kadam-an nga mga tawo ngan didto gintambal niya hira. 3Kinmadto ha iya in mga Parisiyo ngan nagsari hin pagbitik ha iya pinaagi hin pagpakiana, “Natugot ba an aton Balaod nga in lalake makigbulag han iya asawa, hin bisan ano la nga pasangil?” 4Binmaton hi Jesus, “Waray ba niyo mabasa ini nga bahin han kasuratan, ‘Ha tinikangan, an Magburuhat naghimo hin lalake ngan babaye?’ 5Ngan nagsiring hiya, ‘Tungod hini mabaya an lalake han amay ngan iroy niya ngan makikigtampo han iya asawa, ngan hira nga duha mauusa na la nga lawas.’ 6Sanglit diri na hira duduha kundi uusa nala. Kinahanglan diri han tawo pagbulagon an gin-usa han Dyos.” 7Nagpakiana ha iya an mga Parisiyo, “Kay ano nga tinmugot man hi Moises nga an lalake magsurat hin pagpahibaro hin pakigbulag ha iya asawa ngan makakabulag na hiya?” 8Binmaton hi Jesus, “Tinmugot hi Moises nga makigbulag kamo han iyo asawa kay makuri man kamo pagtutdoan. Kundi diri amo ito ha tinikangan. 9Sanglit nasiring ako ha iyo, an bisan hin-o nga makigbulag han iya asawa labot kon an asawa naglalake, nakakasala hin panlibog, kon mangasawa hiya hin iba nga babaye.” 10Nagsiring ha iya an iya mga tinun-an, “Kon amo man ini an mahinanabo hiunong han bana ngan han iya asawa, maupay na la nga diri mangasawa.” 11Binmaton hi Jesus, “Diri para han ngatanan ini nga pagturon-an, kundi para la hadton gintagan hini han Dyos. 12Kay damo ka lain an pangatadongan kon kay ano nga may mga lalake nga diri mahimo hin pag-asawa: may-ada diri makakahimo hin pangasawa tungod kay natawo hira nga daan sugad; an iba kay ginkaponan hira hin mga tawo; ngan an iba tungod han Ginhadian han langit. Hiya nga nakakahimo hin pagkarawat hini nga pagturon-an, tugotan hin pagbuhat.” 13May mga tawo nga nagdara hin kabataan ngadto kan Jesus basi agbayan hira han iya mga kamot, ngan mag-ampo para ha ira, kundi ginsaway han mga tinun-an ini nga mga tawo. 14Nagsiring hi Jesus, “Tugoti niyo an kabataan hin pagdaop ha akon ngan ayaw niyo pagdid-i hira. Kay an Ginhadian han langit para la hin sugad ha ira.” 15Gin-agbayan hira niya ngan linmakat hiya. 16May hadto usa ka tawo nga dinmaop kan Jesus. Nagpakiana hiya, “Magturutdo, ano an maupay nga butang nga kinahanglan ko buhaton basi maangkon ko an kinabuhi nga dayon?” 17Binmaton hi Jesus, “Kay ano nga napakiana ka man ha akon kon ano in maupay? An Dyos la an maupay. Tumana an mga sugo kon buot ka makasulod ha kinabuhi.” 18“Ano nga mga sugo?” nagpakiana hiya. Nagbaton hi Jesus, “Diri ka magpatay; diri ka manlibog; diri ka mangawat; diri ka magbuwa; 19tahora an amay ug iroy nimo,ngan higugmaa an imo igkasi tawo sugad ha imo ngahaw.” 20Binmaton an batan-on, “Gintuman ko na ini ngatanan nga mga sugo, ano pa man an akon sadang buhaton?” 21Nagsiring ha iya hi Jesus, “Kon karuyag mo mahingpit, kadto na, ngan ipamaligya an ngatanan nga imo mga butang, ngan ihatag an kwarta ha mga kablas, ngan maaangkon mo in mga manggad ha langit; ngan kahuman, balik ngan sunod ha akon.” 22Han pakabati hini han batan-on, linmakat hiya nga mabidoon, kay riko hiya. 23Niyan nagsiring hi Jesus han iya mga tinun-an, “Nasiring ako ha iyo, magkukuri in riko hin pagsulod han Ginhadian han Langit. 24May-ada pa ako lain nga igsisiring ha iyo: mas makuri para hin riko hin pagsulod han Ginhadian han Dyos kay hin kamelyo hin pagsuhot ha taranogan hin dagom.” 25Han pakabati han iya mga tinun-an, nahipausa hira. Nagpakiana hira, “Hin-o man ngay-an in matatalwas?” 26Gintutokan hira ni Jesus ngan ginbaton, “Diri ini nahihimo hin mga tawo; kundi para han Dyos, nahihimo an ngatanan.” 27Niyan nagyakan hi Pedro, “Ginoo, kitaa, ginbayaan namon an ngatanan ngan sinmunod kami ha imo. Ano man in amon maangkon?” 28Nagsiring ha ira hi Jesus, “Nasiring ako ha iyo hini: kon lumingkod na an Anak han Tawo didto han langitnon niya nga trono didto han Bag-o nga kalibutan, malingkod ha trono liwat kamo nga dose nga akon mga tinun-an hin paghukom han dose nga mga tribo han Israel. 29Ngan an ngatanan nga binmaya hin mga balay, kabugtoan o mga kag-anak, o kabataan, o mga uma, tungod ha akon, makarawat hin labaw pa hin 100 ka pilo ngan tatagan pa han kinabuhi nga dayon. 30Kundi damo in mauorhe nga nag-uuna yana, ngan damo in mauuna nga nauorhe yana.


text:
Kugit
An kugit o kugit ha pagsurat amo ini pandugang nga tigaman hin agi o letra. Agsob liwat tinatawag ini nga diakritiko nga tigaman. Ini gin-gagamit basi hatagan hin ispisyal nga kahulogan in mga agi o sinurat.
Gamit hin kugit ha Winaray[igliwat | edit source]
Ha Winaray mayda tulo nga kugit nga ginagamit ha pagsurat[1][2]. Agsob ini gamiton ha daan ngan pormal nga Winaray. Ginagamit ini pagtigaman han kaluwas hin pulong ha Winaray. Ini nga mga kugit amo an.
- ( ´ ) kugit nga matarom (Kinatsila: acento agudo; Iningles: acute accent)
- ( ˋ ) kugit nga pagpasangko (Kinatsila: acento grave; Iningles: grave accent)
- ( ˆ ) kugit nga bari (Kinatsila: acento circumflejo; Iningles circumflex accent o angular accent).
Dida han iya Mga Lagda Han Pagsurat Han Aton Pinulongan, hi Vicente I. de Veyra nagpahayag han paggamit han mga dirudilain nga kugit. Mahiunong han kugit nga matarom, ini daw "aada babawbawan hadton laton nga nahulogan han kusog ha pagluwas han usa ka pulong"[3]. An kugit nga pagpasangko ngan kugit nga bari ginagamit la ha kataposan nga laton (sílaba o syllable). Mahiunong han kugit nga pagpasangko, ini "aadto gagamita ha mga tiringgan nga pinasangko ha but-ol an pagluwas"[4]. Ngan han kugit nga bari, siring ni de Veyra, aadto ine nga kugit gagamita kon nagkakatagpo ha usa ngahaw nga laton an kusog han pagluwas ug an pagpasangko han tiringgan"[5]. Siring pa ni de Veyra nga kinahanglan gamiton an mga kugit kay kon diri gamiton ini ha pagsurat hin pamulong "magkakasrandag la an kusog ha pagluwas han tagsa nga iya laton"[6]
An ginhatag nga pananglitan ni de Veyra hini nga kagamit amo an pulong nga "suso" nga gintalaan niya ha nasunod.
- suso (bahin han lawas han tawo);
- susó (dire kamatuuran nga pagsuso)'
- susò (padot)
- susô (pangtion)
An pananglitan ha igbaw kinuha tikang han "Ortograpiya Han Binisaya" ni Vicente I. de Veyra.
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ Norberto Romualdez Bisayan Grammar and Notes on Bisayan Rhetoric and Poetics and Filipino Dialectology. Pagpahayag. Tacloban City. 1908
- ↑ Vicente I. de Veyra "Ortograpiya Han Binisaya". Bahin nga kinuha tikang han Mga Lagda Han Pagsurat Han Aton Pinulongan ni Vicente I. de Veyra nga ginmantala dida han Kandabao: Essays of Waray Language, Literature and Culture. Tacloban City:Divine Word University Publications. Gin-editar ni Gregorio Luangco.
- ↑ de Veyra
- ↑ de Veyra
- ↑ de Veyra
- ↑ de Veyra


text:
Ricardo Vidal
Hi Ricardo Jamin Vidal (natawo han Pebrero 6 1931) usa nga Kardinal-Presbitero ngan Arzobispo han Sugbo han Simbahan Katolika Romana.
Natawo hiya ha Mogpog, Marinduque ha Pilipinas ngan nag-aram hiya ha Minor Seminary han Most Holy Rosary ngan ha San Carlos Seminary ha Syudad han Makati, Metro Manila. Gin-ordinar hi Ricardo Vidal komo padi dida han Marso 17 1956, ngan hiya an nagin direktor ispiritwal han lokal nga Seminaryo han Mount Carmel.
Ginpili hiya nga obispo dida han 1971, ngan ginpasaka ngadto han pagka-Arzobispo han Sugbo dida han 1982. Ginproklama hi Ricardo Vidal nga Kardinal ni Papa Juan Pablo II dida han konsistoryo han Mayo 25, 1985. Nagbulig gihapon hiya han pagtukod han Misyonaryo nga Katekista ni Santa Teresa, usa nga Katoliko nga orden relihiyoso.
Kardinal[igliwat | edit source]
Hi Ricardo Kardinal Vidal usa han mga kardinal-nga-elektor nga inmapi han 2005 nga conclave han papado nga amo an nag-elihir kan Papa Benedicto XVI. Hi Kardinal Vidal amo la an Pilipino nga kardinal nga inmapi han 2005 nga conclave tungod han diri-maupay nga pamati han kalawasan ni Jaime Kardinal Sin.
Han 2010. nagretiro hi Kardinal Vidal tikang han pagka-arsobispo. Ginsundan hiya ni Jose S. Palma


text:
Taras Shevchenko
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Hi Taras Hryhorovych Shevchenko (Ukranyano: Tapác ГpиrópoBич ШeBчéHko) (Marso 9 [D.E. Pebrero 25] 1814 – Marso 10 [D.E. Pebrero 26] 1861) usa nga Ukranyano nga maniniday, artista gihapon ngan usa nga humanista. An iya literaryo nga ginbilin amo an sinisiring nga batakan han moderno nga Ukranyano nga literatura ngan, ha dako nga bahin, han moderno nga Ukranyano nga yinaknan. Nagsurat gihapon hi Shevchenko ha Ruso ngan nagbilin hin damo nga mga obra maestra han iya buhat nga artistiko.


text:
Butnga nga Kabisay-an
An Butnga nga Kabisay-an, usa han mga rehiyon han Pilipinas, igintawag nga Rehiyon VII. Kabahin ini han Kabisay-an. Ini amo an upat nga mga lalawigan nga amo an, Bohol, Negros Oriental, Siquijor ngan Sugbo. An rehiyon amo an teritoryo nga gin-uukyan han mga lumad nga nayakan han Sinugboanon. An sentro han rehiyon amo an Syudad han Sugbo. An bug-os nga kahaluag han rehiyon 14852 ka km².
Heyograpiya[igliwat | edit source]
An rehiyon han Butnga nga Kabisay-an mayda upat (4) nga probinsya o lalawigan:
¹ An Syudad han Lapu-Lapu, Syudad han Mandaue ngan an Syudad han Sugbo mga urbanizado hin duro nga syudad; it mga estadistika dinhe waray iginlakip han kanan Probinsya han Sugbo.
Mga Syudad[igliwat | edit source]
- Syudad han Bais, Negros Oriental
- Syudad han Bayawan, Negros Oriental
- Syudad han Bogo, Sugbo
- Syudad han Canlaon, Negros Oriental
- Syudad han Carcar, Sugbo
- Syudad han Danao, Sugbo
- Syudad han Dumaguete, Negros Oriental
- Syudad han Guihulngan, Negros Oriental
- Syudad han Lapu-Lapu, Sugbo
- Syudad han Mandaue, Sugbo
- Syudad han Naga, Sugbo
- Syudad han Tagbilaran, Bohol
- Syudad han Talisay, Sugbo
- Syudad han Tanjay, Negros Oriental
- Syudad han Toledo, Sugbo
Panakayan[igliwat | edit source]
Ha kadagat[igliwat | edit source]
An Puerto han Sugbo amo an ganghaan han rehiyon. Mayda liwat mga port ha Dumaguete ha Negros Oriental, Tagbilaran ha Bohol ngan Larena ha Siquijor. Iton mga inter-island shipping ginsisirbisyo-an hin mga damo nga mga shipping lines, duha hini mga fastcraft companies nga naserbisyo hit ngatanan nga mga probinsya hiton rehiyon.
Ha kalangitan[igliwat | edit source]
Iton main nga airport o aeropuerto amo an Mactan-Cebu International Airport, ha Syudad han Lapu-Lapu ha isla han Mactan ha Probinsya han Sugbo. Mayda liwat mga aeropuerto ha Dumaguete (ha bungto han Sibulan), ngan ha Tagbilaran. Iton Tagbilaran nga aeropuerto ginsisirbisyo-an hiton Asian Spirit, nga nalupad ngadto ha Sugbo ngan Manila; iton Cebu Pacific ngan Philippine Airlines nga nalupad la ngadto ha Manila. Iton Dumaguete ginsisirbisyo-an hiton Air Philippines ngan Cebu Pacific, nga iton mga flight ngadto la ha Manila.


text:
Viana do Castelo (distrito)
An Distrito han Viana do Castelo (Pinortuges nga pagluwas: [viˈɐnɐ du kɐʃˈtɛlu]) nahamutang ha kanawayan han Portugal, ginsasapitan han Espanya ha amihanan, ngan han distrito han Braga ha salatan. Mayda ini kahaluag nga 2,255 ka km² ngan hin katawhan nga 252,011 (2006), ha densidad nga 111.8 nga nangungukoy/km². An ulohan han distrito amo an syudad han Viana do Castelo.
An distrito mayda napulo (10) nga mga munisipyo:
- Arcos de Valdevez
- Caminha
- Melgaço
- Monção
- Paredes de Coura
- Ponte da Barca
- Ponte de Lima
- Valença
- Viana do Castelo
- Vila Nova de Cerveira


text:
Laoag
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An Syudad han Laoag(ha Inintsek: 老沃 Pinyin: Lǎowò) usa nga ikaduha nga klase nga syudad ha lalawigan han Ilocos Norte, Pilipinas. Amo ini an kapital nga syudad han Ilocos Norte, ngan sentro han politika, komersyo, ngan industriya han lalawigan. An mga bungto han San Nicolas, Paoay, Sarrat, Vintar, ngan Bacarra amo an naghihimo han mga katubtuban hini. An mga pagtikang nga bungtod han Cordillera nga Butnga nga kabugkiran ha sidlangan, ngan an Dagat Tsina Salatan ha katundan amo an mga pisikal nga katubtuban han lalawigan.
Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 94,466 ka tawo ha 19,751 nga mga panimalay.
Mga Baranggay[igliwat | edit source]
An Syudad han Laoag ginbahin ngadto hin kawaloan (80) nga mga baranggay.
Mga Sumpay ha Gawas[igliwat | edit source]
- Opisyal nga Websayt han Syudad han Laoag
- Mga Litrato han Syudad han Laoag
- Philippine Standard Geographic Code
- 2000 Philippine Census Information


text:
Pakighilawas
An pakighilawas amo an buhat kun diin an organo panreproduktibo han kanan lalaki nasulod ha organo han kanan babaye.
An "Talang" ug "Putik" (Iningles:Fuck/Sex/Intercourse) (Pambansa:Kantot) ansya in pagka urusa hit silingguy ug puday. Ini in iksaktu kun an puday dako na.
Kun ini iyayakan > Buyayaw na ini labi kun may nabati ha iyu pagisturya
An"Talang" ug "Putik" kun magyagid u mag asawa (Iningles:Love Making) pagka urusa gugma hit mga urganu diri la an ripruduktibu ngatanan iksaktu
Iksampulu:
Babayi: >>>>>>>>>babayi "ambut" diri ak idiya


text:
Bisaya
- Ini nga artikulo mahitungod han mga Bisaya nga katawhan ha Pilipinas. Para han mga Bisaya nga katawhan han Borneo, alayon pagkita hiton Bisaya (Borneo).
An mga Bisaya usa nga grupo hin mga katawhan tikang ha Pilipinas. An kadam-an ha ira nangungukoy ha Kabisay-an ngan amihanan-sidlangan o dumagsaon nga Mindanao pero mayda liwat mga iba nga namalhin ha iba nga mga dapit ha Pilipinas. Damo nga mga katawhan ha Pilipinas mga Bisaya an katulinan ngan yinaknan. An gidagkoi hini nga mga katawhan amo an mga nayakan hin Sinugboanon, Hiligaynon ngan Winaray. Ini nga mga yinaknan mga ginklasipika nga mga Austronesyano, bisan kon diri magkakaintindihan ini nga mga yinaknan ha tagsa usa. Labaw hin 40% hin mga Pilipino mayda Bisaya nga katulinan.
It mga Bisaya nagtatawag hit ira kalugaringon nga Bisaya pinaagi ha yinaknan o katulinan. Pananglitan, in Sugboanon nga mayda Intsek o Espanyol nga katulinan matawag ha iya kalugaringon nga Bisaya tungod kay an iya yinaknan nga Binisaya nga Sinugboanon, usa nga Binisaya nga yinaknan. Mayda liwat iba nga Bisaya it ira pagkita hit ira kalugaringon tungod hin katulinan; usa nga taga-Manila pananglitan matawag hit iya kalugaringon nga Bisaya bisan kon diri maaram magbinisaya kay tungod it iya katulinan Bisaya. Iton katulinan usa gihapon nga paagi nga nakasiring nga damo an mga Binisaya nga yinaknan. Tikang hini nga paglantaw, usa diri Bisaya tungod kay nakayakan hiya hin Binisya kundi Binisaya it iya yinaknan kay Bisaya hiya. Amo nga damo nga mga katawhan puyde makatawag hit ira yinaknan nga Binisaya kay hira ngatanan Bisaya.
Binisaya[igliwat | edit source]
It mga Bisaya natawag hit ira mga tagsatagsa nga mga yinaknan nga Binisaya. Iton pulong nga "Binisaya" nangangahulogan nga "paagi han Bisaya" ngan ginagamit gihapon ini hin Bisaya nga paagi hin pagluto ngan panambal diri la ha yinaknan. Iton kalipong hiton kagamit ngan kahulogan han mga pulong nga "Bisaya" ngan "Binisaya" tungod han kakulangan han Iningles ngan Tinag-alog nga mga yinaknan nga amo la an mga yinaknan nga mayda opisyal nga status ha nasod. Ha Iningles iton mga pulong nga "Bisaya" ngan "Binisaya" ginhuhubad hin parehas ha Iningles nga "Visayan" ngan ha Tinag-alog nga "Bisaya".
Ini nga lista ha ubos naglilista han mga Pilipinhon nga mga yinaknan nga tinatawag nga Bisayan o Binisaya han Summer Institute of Linguistics. Bisan man kon ngatanan hini lakip han amo la gihaon nga pamilya hin yinaknan nga Binisaya, diri ngatanan nga mga nagamit hini natawag hit ira kalugaringon nga Bisaya. Iton mga Tausug pananglitan, nagamit la han ngaran nga "Bisaya" pagtawag hin mga Kristyano nga mga Bisaya.
Kabisay-an[igliwat | edit source]
Ha mga Binisaya, iton Kabisay-an nahahanungod han mga Bisaya nga katawhan ngan han mga katunaan o lugar nga ira gintatag-iyahan o gin-uukyan. Pero an kahubad ha Iningles nga "Visayas" gingagamit la ha pagtawag han mga lugar. Tikang hin geopolitikal nga paglantaw, an rehiyon han Kabisay-an amo an mga nasunod nga mga kapuropod-an: Panay, Romblon, Guimaras, Negros, Sugbo (Cebu), Bohol, Siquijor, Leyte, Biliran ngan Samar.


text:
Cabucgayan
An Cabucgayan usa nga ikalima nga klase nga bungto han lalawigan han Biliran ha Sinirangan nga Kabisay-an ha Pilipinas. Sumala han 2000 census, an bungto mayda populasyon nga 17,691 ka tawo ha 3,372 nga mga panimalay.
An ngaran nga Cabucgayan ginkuha tikang han pulong nga bukgay tungod han kadamo nga bukgay dida hini nga lugar.
Mga Baranggay[igliwat | edit source]
An Cabucgayan mayda napulo kag tulo (13) nga baranggay.
- Balaquid
- Baso
- Bunga
- Caanibongan
- Casiawan
- Esperanza (Pob.)
- Langgao
- Libertad
- Looc
- Magbangon (Pob.)
- Pawikan
- Salawad
- Talibong


text:
Mangulo han Kagamhanan han Espanya
An Mangulo han Kagamhanan han Espanya nga kilalado ha Espanyol nga politika nga Presidente han Gobyerno han Espanya (Kinatsila: Presidente del Gobierno de España),[1] amo an nangunguna han Kagamhanan han Espanya. An titulo puyde gihapon tawagon nga Primer Ministro han Espanya (ngan an opisyal nga pagtawag hini ha Iningles Prime Minister of Spain) [2]. An yana nga puwesto gintukod ha ilarom han Konstitusyon han 1978. An Hadi han Espanya nagnonominar hin kandidato para han pagkamangulo nga naatubang han Kongreso han mga Delegado para hin Pagbotos hin Kompyansa hin proseso nga tinatawag nga Kongresyonal nga Investiture, nga ha aktwal nga pagbuhat, usa nga diri-direkta nga piniliay han nangungulo han kagamhanan han mga napili nga delegado.
Hi Mariano Rajoy Brey han Partido Popular amo an mangulo han kagamhanan tikang han ma-hurar hiya dida han Disyembre 21, 2011, katapos han pagdaog han 2011 nga piniliay nga kasahiran.
Sulod
Opisyal nga titulo[igliwat | edit source]
An nangungulo han kagamhanan ha Espanya tinatawag ha Kinatsila nga Presidente del Gobierno de España. Kon igwinaray ini, an titulo magawas nga "Presidente han Gobyerno han Espanya" o "Mangulo han Kagamhanan han Espanya" (ha Iningles: President of the Government of Spain) [3] o puyde gihapon "Chairman han Kagamhanan" o "Chairman han Gobyerno" (Chairman of the Government ha Iningles),[4] kundi bisan pa an nakapot han pwesto agsob tinatawag nga primer ministro nga amo an agsob nga pagtawag han nangunguna han kagamhanan hin sistema parlamentarya. Pero ha Kinatsila, an pagtawag nga primer ministro ginagamit gihapon; amo nga, pananglitan, an Primer Ministro han Reino Unido tinatawag nga Primer Ministro del Reino Unido, diri Presidente del Gobierno.
Ha Espanya an nangungulo han kagamhanan agsob tinatawag la nga Presidente. Ha mga nasod nga nayakan hin Iningles ini kakalipong kay an pulong nga "presidente" o "mangulo" amo an tawag han nangungulo hin kagamhanan dida hin republika; an kasanhi nga gobernador ha Florida nga hi Jeb Bush han una nagsayop nga nagtawag han "President of the Republic of Spain" (Presidente han Republika han Espanya).[5] An kustombre han pagtawag han nangunguna han kagamhanan nga "Presidente" nagtikang ha paghadi ni Hada o Reyna Isabel II han Espanya, nga diin an opisyal nga titulo Presidente del Consejo de Ministros ("Presidente han Konseho han mga Ministro" o "Mangulo han Konseho han mga Ministro"). Ugsa han 1833 tinatawag an opisyal nga Secretario de Estado ("Sekretaryo han Estado" o "Maghirilom han Estado"), ngan ini nga pagtawag ginagamit hin mga ubos nga mga ministro.
Mga Uru-urhe nga mga Mangulo han Kagamhanan[igliwat | edit source]
Ini in talaan han mga tawo nga nagkapot han puwesto han Mangulo han Kagamhanan han Espanya tikang han Espanyol nga pagbalhin ngadto hin demokrasya. Para han hingpit nga talaan tikang han mga nanguna nga puwesto han Maghirilom han Unibersal nga Bureau gintukod dida han (1705), kitaa an Talaan han mga Mangulo han Kagamhanan han Espanya.
Mga Mangulo han Kagamhanan ha ilarom ni Juan Carlos I (1975 – yana)[igliwat | edit source]
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ Secretary of State for Communications of the Ministry of the Presidency. President of the Government. Ministry of the Presidency of Spain. Ginkità dida han 16 Hulyo 2011.
- ↑ [1] An English Style Guide (Fifth edition: 2005 Revised: March 2009) nga ginmantala han European Commission Directorate-General for Translation nasiring han sunod: 19.29 Spain. Full name: Kingdom of Spain. The 17 political/administrative units into which Spain is divided are called Autonomous Communities in English. Translate Presidente del Gobierno as Prime Minister (of Spain).
(Winaray: 19.29 Espanya. Bug-os nga ngaran: Ginhadi-an han Espanya. An 17 nga politikal/administratibo nga pagbahin nga diin ginbahinbahin an Espanya tinatawag nga Autonomous Communities (Komunidad Autonoma) ha Iningles. Ighubad an Presidente del Gobierno nga Prime Minister (of Spain) [Primer Ministro han Espanya].
- ↑ Official web site of La Moncloa, the Spanish Prime Minister's Office Accessed 2009-03-05
- ↑ The Oxford Spanish Dictionary and Grammar, ed. C.Lea et al., 2nd ed.(2001)
- ↑ El País 18/02/2003. "Jeb Bush Thanks the support of the "President of the Spanish Republic"


text:
Jönköping
An Jönköping in uska syudad ha salatan hit Suecia nga may-ada 89,396 nga mga molupyo. Ini an ika-9 may gidadamoi nga syudad ha Suecia. An Jönköping in nahimumutang ha salatan nga katapusan han kanan Suecia ikaduha nga gidakoi nga danaw, an Vättern. An orihinal nga bungto han Jönköping in tinmubo kaupod an Huskvarna ngan Norrahammar nga nagporma hin usa nga magsurugnod nga lugar urbano, tikang 1971 nabug-os ha usa nga pareho nga munisipyo.
An syudad in lingkuran han Munisipyo han Jönköping nga may-ada populasyon nga 128,305 (2011), ngan amo gihapon an lingkuran han Condado han Jönköping nga may-ada populasyon nga 331,539 (2006). An Jönköping in lingkuran han uska korte han distro ngan uska korte hin apela sugad liwat an Suecianon Nasodnon nga Pagdudumara han mga Hukmanan. Ini liwat an lingkuran han Suecianon Konseho han Pag-uma.
Kaagi[igliwat | edit source]
Jönköping in kadaan nga sentro hin pan-negosyohan, tungod nga namumutang ini nga pagtapo han mga dalan pakadto ha mga salog Nissan ngan Lagan, ngan an dalan nga namumutnga ha mga lalawigan han Östergötland ngan Västergötland. Ini in natural la tungod hit posisyon heyograpikal han syudad ha kataposan nga salatan han danao Vättern, nga nagtutunga han duha nga condado. Han Mayo 18, 1284, Jönköping in kinmarawat hin mga katungod komo uska syudad han Suecia komo usa ha mga syudad nga katiringban han nasod, ni Hadi Magnus Ladulås, nga hiya an namumuno han nasod tikang ha kanan Vättern gidadakoi nga puro Visingsö. Ha ngaran han syudad "Jön-" ini in nakuha ha uska salog, "Junebäcken", nga namumutang ha pagkayana katundadn nga bahin han syudad, Talavid. Ini an lokasyon han syahan nga ginkikilala nga ginukyan hini nga lugar. An ikaduha nga bahin han ngaran "-köping", in kadaan nga pulong para han uska sentro han pannegosyohan o merkado nga lugar.
Ugaring la, an posisyon heyograpikal han syudad in madali sulongon han mga langyawanon, panguna tikang ha mga taga-Dinamarka, nga nakanhi tikang ha salatan nga naagi ha mga dalan salog; an hini nga panahon, an mga lalawigan han pagkayana nga salatan nga Suecia — Scania, Halland ngan Blekinge — in gintatag-iyahan han Dinamarka. Tungod hini, an syudad in makapira nga ginkawatan ngan ginsunog, tubtob natukod an uska portipikasyon ha ika-16 ngan ika-17 nga gatostuig.
Jönköping in kilala tungod han iya industriya hin posporo 1845-1970. Hasta yana, ini liwat in mahinungdanon nga sentro panlohistika, nga may-ada damo nga kanan mga kompanya sentral nga bodega nga namumutang dinhi (sugad han IKEA, Electrolux ngan Husqvarna).
Klima[igliwat | edit source]
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ 1.0 1.1 Localities 2010, area, population and density in localities 2005 and 2010 and change in area and population. Statistics Sweden: (29 May 2012). ginhipos tikang ha an orihinal dida han 17 December 2012
- ↑ Climatological Normals of Jonkoping. Hong Kong SAR Government. Ginkità dida han 2011-01-06.


text:
Ma Ying-jeou
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Hi Ma Ying-jeou (Minat-an nga Tsinino: 馬英九; Yinano nga Tsinino: 马英九; pinyin: Mǎ Yīngjiǔ; natawo Hulyo 13, 1950) amo an ika-12 nga panahon ngan nalingkod ha yanâ nga Mangulo han Republka han Tsina (RT), nga kilalado hin agsob nga Taiwan, ngan hiya gihapon an Chairman o Mangulo han Partido Kuomintang, nga tinatawag gihapon nga Partido nga Tsino nga Nasyonalista. Nag-alagad anay hiya nga Ministro hin Hustisya tikang 1993 tubtob 1996, Alkalde han Taipei tikang 1998 tubtob 2006, ngan Chairman o Mangulo han Kuomintang (KMT) tikang han 2005 tubtob 2007. Hi Ma napili nga Alkalde han Taipei han 1998 ngan otro nga na-elhiri han 2002. Napili hiya nga Mangulo han Kuomintang han mga api han partido dida han Hulyo 16, 2005. Nag-anunsyar hiya han iya pagresignar dida han Pebrero 13, 2007, katapos hiya tahapan han Opisina han Labaw nga Fiscal han Taiwan hin mga pantahap hin sayop nga paggamit hin salapi nga kanan alkalde dida han iya panahon nga pagka-alkalde han Taipei;[1] an ngatanan nga mga pantahap nagresulta hin waray nabilingan nga sala ha iya. Hi Ma ha sunod nagdaog han pagin-mangulo han piniliay hin mangulo han RT han 2008. Ginhurar hiya ngadto ha puwesto dida han Mayo 20, 2008, ngan ginhurar hiya nga Chairman han Kuomintang dida han Oktubre 17, 2009.[2]
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ Chang, Rich; Yan-chih, Mo (Pebrero 13, 2007). Ma starts 2008 bid after indictment. Taipei Times.
- ↑ President takes over as KMT chair, says will punish mavericks. The China Post.
Mga sumpay ha gawas[igliwat | edit source]
- Opisyal nga websayt han Mangulo han Republika han Tsina
- Opisyal nga websayt ni Ma Ying-jeou (Nahig-araan nga Tsinino)
- CityMayors nga barasahon
- Opisyal nga websayt han Kuomintang
- Opisyal nga Websayt han Kagamhanan han Syudad han Taipei
- Protesters say measures recall the martial law era
- DPP-incited disturbance condemned in Taiwan (Xinhua) 2008-11-06
- Taiwan DPP Chair leads the "anti-China" rally to besiege the city and Grand Hotel


text:
Cavite
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Tinag-alog nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
- Ini nga barasahon mahitungod han lalawigan han Cavite. Para hin impormasyon mahitungod han Syudad han Cavite, kitaa an Syudad han Cavite. Mayda gihapon Cavite Chorale ha Caribe.
An Cavite usa nga probinsya han Pilipinas nga nahamutang ha salatan nga mga labnasan han Bahia han Manila ha CALABARZON nga rehiyon ha Luzon, mga 30 ka kilometro la ha salatan tikang ha Manila. An kapital hini amo an Syudad han Trece Martires. An Cavite ginpalibutan han Laguna ha sidlangan ngan han Batangas ha salatan. Ha katundan nahamutang an Dagat Tsina Salatan.
2000 nga census—2,063,161 (ika-5 nga gidako-i)
Densidad—1,590 ha tagsa km² (gihataasi)
Mga Dagko nga Syudad—0
Mga Komponent nga Syudad—3
Mga Bungto—20
Mga Baranggay—828
Mga Distrito ha Kongreso—3
Sulod
Heyograpiya[igliwat | edit source]
Politikal nga pagbahinbahin[igliwat | edit source]
An Cavite ginbahin ngadto hin karuhaan (20) nga mga bungto ngan tulo (3) nga mga syudad.


text:
Biliran
- Ini nga artikulo mahitungod han probinsya. Para han bungto, kitaa an Biliran, Biliran.
An Biliran usa han mga gigutiayi nga mga probinsya o lalawigan han Pilipinas. Nahamutangan ini ha Sinirangan nga Kabisay-an nga rehiyon. It Biliran usa nga isla-nga-probinsya ngan nahamutangan la hin mga pira ka kilometros ha amihanan han isla han Leyte. Naval an kapital han Biliran. Han una, an Biliran kabahin han lalawigan han Leyte hangtod naging lain nga lalawigan an Biliran han tuig 1992.
Sulod
Mga Tawo ngan Kultura[igliwat | edit source]
Demograpiko[igliwat | edit source]
Sumala han Mayo 2000 nga census, an Biliran mayda populasyon nga 140,274, amo nga an probinsya, ika-lima nga giguti-ayi han katawhan nga probinsya han nasod, ngan gigamayi ha bug-os nga rehiyon. Mayda mga 27,907 nga panimalay han lalawigan nga an average nga kadako nga 5.02 ka tawo, hiruhitaasay la han nasodnon nga average nga 4.99.
Mga Yinaknan[igliwat | edit source]
An mga taga-Biliran nayakan han Sinugboanon o Cebuano ngan Winaray. An Cebuano nga yinaknan, ginagamit hin mga 57.79% han populasyon ngan an kasagaran ha ira aadto han kalondan nga bahin han isla nga naatubang han Sugbo, samtang an Winaray ginagamit hin 40.80% nga aada han sidlangan nga bahin han lalawigan ngan ha isla han Maripipi.
Ekonomiya[igliwat | edit source]
An masurung nga pagpakabuhi han lalawigan amo an panagat o pangisda. Kaurugan han mga bungto, labi na an Naval ngan Biliran, mag-upay an mga daungan hin mga sakayan. Mayda 95 nga hectares of brackish water fishponds which produce prawns, pasayan ngan bangus. Mayda liwat 30 ka hektaryas hin seawater mga maupay gamiton para hin seaweed farming ngan 10 pa ka hektaryas para hin fishcage culture.
Tungod kay damo hin bukid an isla, an Biliran nakasuporta hin dirudilain nga mga taramnan ha agrikultura. An mga mapaso-ay nga kapatagan puyde igtanom hin humay ngan iba pa nga mga taramnan nga tropikal. An mahagkotay nga kabugkiran puyde tamnan hin mga hagtaas-in-balor nga mga taramnan sugad hin cutflower ngan mga dirudilain nga mga utanon nga gintatanom ha Syudad han Baguio o ha Syudad han Tagaytay.
An mga nangungukoy dida mayda gihapon industriya hin hunting, pangahoy, ngan manufacturing. An prinsipal nga raw material nga ginhihimo amo an luget ngan lana hin lubi. Lakip han mga proseso nga goods an white clay ceramics, bulad, raw gulaman, ngan citronella oil.
Lakip han waray pa kagamit nga mga natural resource han isla amo an geothermal power ngan an damo nga sulfur ngan gypsum nga deposito.
Heyograpiya[igliwat | edit source]
Politikal[igliwat | edit source]
An Biliran ginbahinbahin hin mga walo (8) nga munisipalidad o bungto. Labot la han Maripipi, ngatanan han mga bungto ada ha Isla han Biliran samtang an Maripipi isla-nga-bungto nga nahamutangan ha kanawayan o amihanan-nga-katundan. An gidako-i nga bungto amo an Naval, an kapital. Maripipi an giguti-ayi nga bungto.
Mga Bungto[igliwat | edit source]
Pisikal[igliwat | edit source]
An Biliran mayda kabug-osan nga kahaluag hin 555.4 ka kwadrado nga kilometros, nga amo ini nga an Biliran an ika-upat nga giguti-ayi nga probinsya ha Pilipinas. An duha nga dagko nga isla amo an Isla han Biliran ngan an Isla han Maripipi.
Nahimutang an Isla han Biliran Island ha amihanan nga kaladwan tikang han Isla han Leyte tabok han Estrecho han Biliran. Ha timugan (o salatan-sinirangan) amo an Baybayon han Carigara, ha dumagsaan (o amihanan-sinirangan) amo an Dagat Samar, ngan padayon pa, an Isla han Samar. Ha katundan amo an Dagat Bisaya ngan an Masbate nahimutang hin mga 30 ka km ha kanawayon o amihanan-katundan.
An main nga isla han Biliran bukidon ngan mayda hagli-ot nga mga kahaluag ha may baybayon.
Iton mga bungto han Naval ngan Caibiran la an mayda haglu-ag nga patag nga maupay tamnan hin agrikultura. An Bukid Suiro, nga mayda kahataas hin 1,300 ka metros amo an gihataasi nga punto dida han isla.
Kaagi ngan Kasaysayan[igliwat | edit source]
Han temprano nga bahin han panahon han Esyanol, an yana-tinatawag nga Isla han Biliran gintawag nga Isla de Panamao (kun ha Winaray Purô han Pan-amaw). Ini nga pulong nahahanungod hin klase nga etniko nga pukot. An ngaran yana nga Biliran gintutuohan nga ginpili dida han mga namumutnga nga panahon han urhi nga mga 1600s ngan han temprano nga bahin han mga 1700. Sumala hin pipira nga ginmantala, an ngaran nagtíkang hin usa nga klase nga banwa nga an tawag borobiliran nga han una masurong dida han kapatagan han isla. Mayda liwat alternatibo nga teorya nga nasiring nga an ngaran tinmikang han pulong nga bilir, nga gintagan hin kahubaran hin daan nga Bisaya nga pagpurulongan o diksyunaryo nga amo an “pag-ultan o ligid hin sakayan, vase o bisan ano nga nalabaw, sugad hin ugat, o an agi mga ginhihimo han arado.” An diksyunaryo naghahatag gihapon han pulong nga biliran komo alternatibo nga kasurat han bilir. Ini nga teorya mayda suporta ha kaagi nga an Biliran amo an syahan nga dagko-nga-scale nga hirimoan hin sakayan nga ginhimo dida han mga 1600. Mga galleon ginhimo pagsuporta han Galleon nga Negosyo han Manila ngan Acapulco ha Mexico.
An syahan nga bungto, nga an ngaran Biliran, gintukod han 1712. Hini nga panahon, an isla kabahin han probinsya han Sugbo o Cebu. An Biliran, upod han mga isla han Samar ngan Leyte ginhimo nga lain nga probinsya dida han 1735. Ha pagtika-iha, han pagbulag han Samar ngan Leyte ngadto hin duha nga probinsya han 1768, an Biliran nahimo nga bahin han Leyte.
Dida han Gyera Pankalibotan II, an Biliran mayda kalugaringon nga mga puwersa gerilya ha ilarom han Leyte nga pamuno ni Coronel Ruperto Kangleon. An mga gerilya nga operasyon nakabulig hin dako han malinamposon nga paglugsong han mga puwersa liberasyon han mga Americano ha Palo, Leyte, han Oktubre 20, 1944 ugsa han Pakig-away ha Leyte Gulf.
Han Abril 8, 1959 ginpirma ngan nahimo nga balaod an Republic Act No. 2141 nga naghimo han Biliran nga sub-probinsya han Leyte. An isla nahimo la nga iya kalugaringon nga probinsya dida han Mayo 11, 1992 pinaagi han Republic Act No. 7160 ngan hin plebesito, ug yana an Biliran amo an usa han mga gibag-ohi nga mga probinsya.
Kitaa Gihapon[igliwat | edit source]
Mga Sumpay ha Gawas[igliwat | edit source]
- Opisyal nga Websayt han Gobierno han Probinsya han Biliran
- Biliran Island - Undiscovered Paradise
(No. 1 portal entry han Biliran ngan naghahatag hin mga impormasyon mahitungod hit pagbisita ha Biliran)
- My Biliran Island Picture Gallery
(dadamo nga mga litrato han Biliran)
- Biliran Forum
(Message Board para han mga Biliranon ngan ira mga kasangkayan ha bug-os nga kalibutan)
- Biliran Province
(Websayt han historiador nga hi Dr. Rolando Borrinaga mahitungod han Biliran. Damo nga impormasyon mahitungod han politika ngan kasaysayan han lalawigan)
- Websayt Mahitungod han Isla han Biliran
Mga Reperensya[igliwat | edit source]
- Borrinaga, Rolando O. “Lost meanings in Biliran.” [1]
- Borrinaga, Rolando O. “How Biliran got its name.” [2]
- Biliran. “About Biliran.” [3]


text:
Fisika
Iton físika, pesiká[1] o pisiká[2] (tikang han Griyego, φύσις (phúsis), "nature" ngan φuσιkός (phusikós), "natural"), an pinaka-fundamental nga siyensya natural, nanginginlabot hiton mga batikan nga mga prinsipyo han Universo. Iton Físika nanginginlabot hiton mga elementarya nga nakahimo han natural nga kalibutan (e.g. matter, enerhiya, espasyo, ngan takna) ngan an ira mga interaksyon, pati gihapon han pag-analisar han mga sistema nga naipapahayag hin klaro ha pamulong hinin nga mga prinsipyo.
Kasaysayan[igliwat | edit source]
Nagtikang an Pesika bilang Pilosopiya-natural sadton Archaic period han Greece (tuig 650 BCE – 480 BCE). An mga pilosopo sugad kan Thales naghanap hin methodological na mga eksplenasyons san mga natural na phenomena. Naghatag sira mga ideya nga ginpasarig san rason ngan obserbasyon, ngan daramo san kanra mga hypotheses naprubaran san experimento;[3] sugad san atomismo na naprubaran na tama haros 2000 katuig tikang sa una gin-propose ni Leucippus ngan Democritus.[4]
Nagin siyensya an Pesika sadton early modern Europe san paggamit nira san experimental ngan quantitative na methods para ma-diskobre an yana ginkokonsidera na laws of physics.[5]
Klasikal na Pesika[igliwat | edit source]
Sakob sa Klasikal na pesika an mga tradisyonal na mga sanga sugad san mechanics, acoustics, optics, thermodynamics, ngan electromagnetism. Nanginginlabot an Klasikal na mechaniks san mga butang na nagkikiwa ngan ginpapakiwa san pwersa, ngan ginbabahin ini ngadto ha statics, kinematics, ngan dynamics; Ginbabahin liwat an mechanics ngadto ha solid mechanics ngan fluid mechanics. Sa fluid mechanics sakob an mga sanga na hydrostatics, hydrodynamics, aerodynamics, ngan pneumatics.
Moderno na Pesika[igliwat | edit source]
An moderno na pesika nagpapakita san iba na konsepto san space, time, ngan matter na prenesentar san klasikal na pesika. An duha na teoriya na nagdominar sa moderno na pesika amo an Quantum theory ngan special theory of relativity. Sakob san moderno na pesika an quantum mechanics.
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ Abuyen, Tomas A. Diksyunaryo Waray-Waray [Visaya] English-Tagalog. Kalayaan Press Mktg. Ent., Inc. Quezon City. Tuig 2000. ISBN 971-08-6050-X. Pakli Ihap 283.
- ↑ Abuyen, Tomas A. Diksyunaryo Waray-Waray [Visaya] English-Tagalog. Kalayaan Press Mktg. Ent., Inc. Quezon City. Tuig 2000. ISBN 971-08-6050-X. Pakli Ihap 288.
- ↑ Lloyd 1970, pp. 108–109
- ↑ Gill, N.S.. Atomism - Pre-Socratic Philosophy of Atomism. Ancient/Classical History. About.com. Ginkità dida han 2014-04-01.
- ↑ Ben-Chaim 2004


text:
Leyte
An Leyte usa nga isla ha Sinirangan nga Kabisay-an. Amo ini an ika-walo han mga gidagko-i nga isla o puro ha Kapurupod'an han Pilipinas.
Iton isla mga 180 ka kilometros (110 ka milyas) tikang ha amihanan ngadto ha salatan ug mga 65 ka kilometros (40 ka milyas) dida hiton gihaluagi nga dapit. Ha amihanan, harapit na ini malakip hiton isla han Samar, nga nahabulag la hiton Estrecho han San Juanico nga iton kahaluag 2 ka kilometros (1.2 ka milyas) hin mga pipira nga dapit hini. Iton Samar ug Leyte nahadugtong pinaagi han Tulay San Juanico tikang ha Baranggay Cabalawan ha Syudad han Tacloban ngadto ha Santa Rita, Samar. Iton isla nga probinsya hiton Biliran adto gihapon ha amihanan hiton Leyte ngan nahadugtong ha isla han Leyte pinaagi hin tulay nga natabok hiton Estrecho han Biliran. Ha salatan, nahamutangan an isla han Panaon ngan sugad hiton mga isla han Biliran ug Samar, nahadugtong iton isla han Panaon ha isla han Leyte pinaagi hin tulay tikang ha Liloan, Southern Leyte ha isla han Panaon. Iton Leyte nahabulag hiton Mindanao pinaagi hiton Estrecho han Surigao. Ha sidlangan, iton Leyte baga hin "nahaastras" tikang han Dagat Pilipinhon hiton Kalawdan Pacifico, ha Samar ha amihanan-sidlangan ug Dinagat ha salatan-sinirangan, nga iton kalawdan amo iton Golfo han Leyte o Kalawdan han Leyte. Ha katundan iton mga Isla han Camotes ug Sugbo ngan Bohol.
Iton Leyte damo iton kagurangan ngan damo iton kabugkiran, pero damo iton pag-uma ha Leyte Valley ha amihanan-sidlangan hiton isla.
Mga Probinsya o Lalawigan[igliwat | edit source]
Duha iton mga lalawigan o probinsya ha isla han Leyte. Amo ini an:
An Biliran kabahin han una han probinsya han Leyte pero ginhimo ini nga sub-probinsya. Han Mayo 11, 1992 nahimo ini nga bulag nga lalawigan.
Mga Yinaknan[igliwat | edit source]
Duha iton lumad o tuminongnong nga pinulongan o yinaknan ha Leyte.


text:
Provincia de Salamanca
An Salamanca usa nga probinsya ha katundan nga Espanya, ha katundan nga bahin han komunidad autonoma han Castilla y León. Ginsasapitan ini han mga probinsya han Zamora, Valladolid, Ávila, ngan Cáceres, ngan han Portugal.
Mga 347,120 ka tawo (2002) naukoy dida hini nga probinsya, ngan 45% hini nangungukoy didto han kapital nga an ngaran gihapon Salamanca. Mayda 362 ka munisipyo an probinsya, ngan labaw hin katunga hini mga barrio nga mayda diri maabot hin 300 ka tawo.
Mayda mga katederal nga Katoliko Romano ha Salamanca ngan ha Ciudad Rodrigo.


text:
Kalamansig
An Kalamansig usa nga ikaduha nga klase nga bungto ha lalawigan han Sultan Kudarat ha Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 44,645 ka tawo ha 8,640 nga panimalay.
It kaurugan nga paagi hin pagpakabuhi han katawhan dinhe amo an pag-uma ngan pangisda o panagat.
It panakayan hini nga bungto makuri tungod kay an mga karsada nasyonal diri maupay an kahimo. Madurudali pa an panakayan ha kadagatan.
Mga Baranggay[igliwat | edit source]
An Kalamansig ginbahin ngadto hin napulo kag lima (15) nga mga baranggay.
- Bantogon (Santa Clara)
- Cadiz
- Datu Ito Andong
- Datu Wasay
- Dumangas Nuevo
- Hinalaan
- Limulan
- Nalilidan
- Obial
- Pag-asa
- Paril
- Poblacion
- Sabanal
- Sangay
- Santa Maria


text:
Sisep
An sisip[1] o sisep[2] ( ’ o ' ) usa nga tigaman hin pagsurat, ngan ha agsob, usa nga kugit, ha mga yinaknan nga nagamit han Linatin nga abakadahan o ha lain nga mga abakadahan. Ha Ininglis tinatawag ini nga apostrophe ngan ha Kinatsila apóstrofo.
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ Agustin El O'Mora "Kasurat diri Sinukol". Ginmantala dida han Kandabao: Essays of Waray Language, Literature and Culture. Tacloban City:Divine Word University Publications. Gin-editar ni Gregorio Luangco.
- ↑ Vicente I. de Veyra "Ortograpiya Han Binisaya". Bahin nga kinuha tikang han Mga Lagda Han Pagsurat Han Aton Pinulongan ni Vicente I. de Veyra nga ginmantala dida han Kandabao: Essays of Waray Language, Literature and Culture. Tacloban City:Divine Word University Publications. Gin-editar ni Gregorio Luangco.


text:
Noli de Castro
Hi Manuel Leuterio de Castro, Jr. (natawo Hulyo 6, 1949), nga mas kilado ha ngaran nga Noli de Castro o "Kabayan" Noli de Castro, in anay Sugbong-Mangulo han Pilipinas. Usa hiya nga kasanhi nga tigpasamwak nga peryodista ha telebisyon ha Pilipinas. Napili hi De Castro nga Senador han 2001 ngan napili hiya komo Sugbong-Mangulo han Pilipinas han 2004. Hiya an syahan nga independyente nga kandidato nga nakakarawat han gidamoi hin botos hin pinili-ay hin pagka-Senador ha Pilipinas ngan amo an syahan nga napili nga independyente nga Sugbong-Mangulo han Pilipinas, bisan man kun nagkampanya hiya upod hin alyansa nga nagsuporta han pagdumara ni Arroyo.


text: 1An Balaod han mga Judiyo diri hingpit ngan diri tul-id nga surubdan han tinuod nga mga butang. Usa la ini nga madaparap nga lambong han mag-upay nga mga butang nga tiarabot. Amo la gihapon nga mga halad an iginhahalad tuigtuig. Sanglit uunanhon han Balaod paghingpit han mga tawo nga nadangop han Dyos pinaagi hini nga mga halad? 2Kon tinuod pa nga nalinisan na han ira mga sala an mga tawo nga nagsisingba han Dyos, diri na unta hira maabat nga salaan pa hira, ngan maundang na an ngatanan nga mga paghalad. 3Kundi, sugad hito yana an mga paghalad nagpapahinumdom matagtuig han mga tawo han ira mga sala. 4Kay diri gud makakakuha han mga sala an dugo han mga baka ngan mga kanding. 5Tungod hini, han tikanhi na hi Cristo ha kalibutan, nagsiring hiya sa Dyos, “Diri ka buot hin mga tinubod nga unong ngan mga halad, kundi nag-andam ka hin lawas para ha akon. 6Diri ka nalilipay hin mga mananap nga ginsusunog ha bawbaw han halaran, o hin mga halad pagkuha hin mga sala. 7Niyan nagsiring ako, ‘Aadi ako, O Dyos, pagtuman han buot mo ipabuhat ha akon, sumala han nahisurat hiunong ha akon, dida han basahan han Balaod.’ ” 8Syahan nagsiring hiya, “Diri ka naruruyag o nalilipay hin mga tinubod nga unong ngan mga halad, o hin mga mananap nga tinubod ha halaran, ngan han mga halad pagkuha hin mga sala.” Ginsiring ini niya bisan kon iginhahalad ini nga mga tinubod nga unong sumala han Balaod. 9Ngan nagsiring hiya, “Aadi ako, O Dyos, pagtuman han karuyag mo ipabuhat ha akon.” Sanglit iginsalikway han Dyos an ngatanan nga daan nga mga tinubod nga halad, ngan ginliwanan niya ini han paghalad ni Cristo. 10Tungod nga gintuman ni Cristo an karuyag han Dyos ipabuhat ha iya, nalinisan kita ngatanan han sala pinaagi han paghalad niya han iya kalugaringon nga lawas makausa ngan para han ngatanan. 11An kada padi nga Judiyo nagtutuman han iya buruhaton kada adlaw, ngan naghahalad makadamo han amo la gihapon nga mga tinubod nga halad. Kundi ini nga mga tinubod nga halad diri makakakuha hini mga sala. 12Kundi naghalad hi Cristo hin usa la nga tinubod nga unong para han mga sala, usa nga maupay nga halad ha kadayonan. Katapos, linmingkod hiya ha tuo han Dyos. 13Didto naghuhulat hiya yana tubtob nga himoon han Dyos an iya mga kaaway nga taramakan han iya mga tiil. 14Sanglit pinaagi hin usa la nga paghalad hin unong ginhingpit niya ha kadayonan adton mga nalinisan han sala. 15Ngan nagpapamatuod liwat ha aton an Espiritu Santo. Una han ngatanan nagsiring hiya, 16“Amo ini an ginsaaran nga akon hihimoon ha ira ha tiarabot nga mga adlaw, nasiring an Ginoo: Ibubutang ko an akon mga balaod ha ira mga kasingkasing, ngan isusurat ko ha ira mga hunahuna.” 17Ngan, nasiring hiya, “Diri na gud ako manunomdom han ira mga sala ngan magraot nga mga binuhatan.” 18Sanglit kon ginpasaylo na ini nga mga sala, diri na kinahanglan in halad pagkuha hin mga sala. 19Sanglit, kabugtoan, may-ada na kita hingpit nga kagawasan hin pagsulod han Labi ka Baraan nga Dapit tungod han kamatayon ni Jesus. 20Gin-abrehan niya para ha aton in bag-o ngan buhi nga aragian, pinaagi han biray—ha aton pa, pinaagi han iya kalugaringon nga lawas. 21May-ada kita gamhanan nga padi nga tinaporan han balay han Dyos. 22Sanglit dangop kita han Dyos upod in tangkod nga kasingkasing ngan marig-on nga pagsarig, upod in mga kasingkasing nga nalinisan na tikang hin salaan nga konsensya ngan panhunahuna, ngan mga lawas nga nahugasan na hin limpyo nga tubig. 23Kapti naton hini maupay an aton paglaom, kay makakasarig kita han Dyos nga magtutuman han iya saad. 24Pagdinasigay kita ha usa kag usa hin pagpakita han gugma ngan pagbuhat hin maupay. 25Ayaw naton bayai an aton nabatasan hin pagkatirok, sugad han binubuhat han iba. Lugod, pagdinasigay kita, labi na gud nga nakita kamo nga nagtitikahirani na an Adlaw han pagbalik han Ginoo. 26Kay waray na gud iba nga halad nga makakakuha han mga sala kon tuyoon gud naton hin pagpinakasala katapos ipahibaro ha aton an kamatuoran. 27Lugod, an nahibilin amo na la an pagkahadlok han ginpapamulat nga paghukom ngan an mapintas nga kalayo nga makakaugtang hadton mga nasupak han Dyos! 28Ginpapatay hin waray kalooy an nagtatalapas han Balaod ni Moises, kon paghukman hin duha o tulo nga mga testigo nga salaan. 29Sanglit, ano man an mahinanabo han tawo nga nagtatamay han Anak han Dyos? nga diri nagmamahal han dugo han ginsaaran han Dyos, nga naglinis ha iya tikang han iya mga sala? nga nagbiaybiay han Espiritu nga nahatag han grasya? Paghunahunaa daw kon ano ka dako nga sirot an angay ha iya! 30Kay nakilala kita han nagsiring, “Ako an mabulos, ako an mabayad,” ngan han nagsiring liwat, “Maghuhukom an Ginoo han iya mga tawo.” 31Makalilisang an pagkahulog ngadto han mga kamot han buhi nga Dyos! 32Panumdoma daw niyo kon ano an iyo kahimtang han naglabay nga panahon. Hadto nga mga adlaw, katapos niyo kalamragi han kapawa han Dyos, damo an iyo mga gin-antos, kundi waray gud kamo madaog. 33Kon usahay ginyubit ngan ginpanamastamasan kamo ha atubangan han kadam-an, ngan may mga higayon nga bulig kamo ha ira nga nahiagom hin sugad nga pag-antos. 34Naka-angbit kamo han mga pag-antos han mga binilanggo, ngan han pag-agawa han ngatanan niyo nga mga hiagi, gin-ilob la niyo nga malipayon an mga nawara ha iyo, kay maaram man kamo nga may-ada pa niyo mauroupay pa nga mga hiagi nga magpapadayon tubtob ha kataposan. 35Sanglit ayaw gud kamo pagturaw kay nagdadara ini hin dako nga kabaralsan. 36Kinahanglan magmailobon kamo basi makagtuman kamo han kaburut-on han Dyos, ngan karawaton niyo an iya mga iginsasaad. 37Kay sumala han siring han kasuratan, “Gutiay na la an panahon, ngan maabot na hiya nga ginpipinamulat, diri hiya maglalangan. 38Kundi matoo ngan mabubuhi an akon matadong nga mga tawo; kundi kon may ha ira tumalikod, diri ako malilipay ha ira.” 39Diri kita mga tawo nga matalikod ngan mawawara. Lugod, may-ada kita pagtoo, ngan natatalwas kita.


text: 1Ginsusuratan ko kamo hini, mga anak ko, basi diri kamo makasala; kundi kon may makasala ha iyo, may-ada kita usa nga mangangamuyo han Amay para ha aton, hi Jesu-Cristo an usa nga matadong. 2Ngan hi Cristo amo ngahaw an magpapasaylo han aton mga sala, diri la han aton mga sala kundi han mga sala liwat han ngatanan nga mga tawo. 3Kon magtuman kita han mga sugo han Dyos, waray ruhaduha nga nakilala kita ha iya. 4Kon may masiring, “Nakilala ako ha iya,” kundi diri nagtutuman han iya mga sugo, buwaon ito nga tawo ngan waray kamatuoran dida ha iya. 5Kundi an nagtutuman han iya pulong amo an tawo nga may-ada hingpit nga paghigugma han Dyos. Tungod hini, waray ruhaduha nga aada kita ha iya: 6An nasiring nga aada hiya han Dyos kinahanglan mag-ukoy hiya hin kinabuhi nga sugad kan Jesu-Cristo. 7Mga hinugugma ko, diri bag-o nga sugo ini nga ginsusurat ko ha iyo; an daan ini nga sugo, ngan nakada na ini ha iyo tikang pa gud ha tinikangan. An daan nga sugo amo an mensahe nga hinbatian na niyo. 8Kundi bag-o an sugo nga akon ginsusurat ha iyo yana, kay nakikita an iya kamatuoran dida kan Cristo ngan dida man ha iyo. Kay magpapapas na an kasisidman, ngan sinmidlit na an tinuod nga kapawa. 9Aada pa gihapon ha kasisidman an bisan hin-o nga nagdudumot han iya bugto, bisan kon nasiring hiya nga aada na hiya ha kapawa. 10An bisan hin-o nga nahigugma han iya bugto mag-uokoy dida han kapawa, sanglit waray gud bisan ano dida ha iya nga mahihimo nga tinikangan hin pakasala han iba. 11Kundi aada ha kasisidman an bisan hin-o nga nagdudumot han iya bugto; naglalakat hiya ha kasisidman ngan diri maaram kon tikain hiya, kay ginbuta man hiya han kasisidman. 12Nagsusurat ako ha iyo, mga anak ko, kay ginpasaylo na an iyo mga sala tungod han ngaran ni Cristo. 13Nagsusurat man ako ha iyo, mga amay, kay nakilala kamo ha iya nga nakada na nga daan tikang pa han tinikangan. Nagsusurat liwat ako ha iyo, mga batan-on, kay gindaog niyo an Yawa. 14Nagsusurat ako ha iyo, mga anak, kay nakilala kamo han Amay. Nagsusurat ako ha iyo, mga amay, kay nakilala kamo ha iya nga nakada na nga daan tikang pa han tinikangan. Nagsusurat ako ha iyo, mga batan-on, kay kusgan kamo; aada ha iyo an pulong han Dyos ngan gindaog niyo an Yawa. 15Ayaw niyo higugmaa an kalibutan o bisan ano nga kanan kalibutan. Kon mahigugma kamo han kalibutan, diri kamo mahigugma han Amay. 16An ngatanan nga kanan kalibutan—an inuungara han makasasala nga kalugaringon, an kinikita ngan kinaruruyag han mga tawo, ngan an ngatanan dinhe ha kalibutan nga ipinaparayaw han mga tawo—waray hini natikang han Amay; kundi natikang la ini ngatanan ha kalibutan. 17Magpapapas an kalibutan ngan an ngatanan nga inuungara han mga tawo; kundi an nagtutuman han kaburot-on han Dyos mabubuhi ha kadayonan. 18Mga anak ko, hirani na an kataposan! Ginsumatan kamo nga maabot an Kaaway ni Cristo; ngan yana inmabot na in damo nga mga kaaway ni Cristo, sanglit maaram kita nga hirani na an kataposan. 19Binmulag hira ha aton kay diri manggud ini nga mga tawo kausa naton. Kay kon matuod pa nga hira kausa naton, nagpapadayon unta hira hin diri pagbulag ha aton. Kundi binmulag hira basi madayag nga diri gud hira ngatanan kausa naton. 20Kundi iginbubo ha iyo ni Cristo an Espirito Santo, sanglit maaram kamo ngatanan han kamatuoran. 21Sanglit nagsusurat ako ha iyo, diri tungod nga diri kamo maaram han kamatuoran,kundi tungod nga maaram kamo, ngan maaram liwat kamo nga waray buwa nga natikang han kamaturoan. 22Hin-o man ngay-an an buwaon? Amo adton nariwa nga hi Jesus amo an Cristo. Amo ini an Kaaway ni Cristo—sinasalikway niya an Amay ngan an Anak. 23Kay bisan hin-o nga nasalikway han Anak nasalikway man han Amay; kundi bisan hin-o nga makarawat han Anak makarawat man liwat han Amay. 24Sanglit tipigi gud niyo ha iyo mga kasingkasing an hinbatian niyo nga mensahe tikang pa ha tinikangan. Kon tipigan niyo an iyo hinbatian tikang pa ha tinikangan, dayuday kamo makikigkausa han Anak ngan han Amay. 25Ngan amo ini an iginsaad ni Cristo ngahaw nga ihahatag ha aton—an dayon nga kinabuhi. 26Nagsusurat ako hini ha iyo mahitungod hadton mga nagtatalinguha hin paglimbong ha iyo. 27Kundi ginbub-an kamo ni Cristo han iya Espiritu. Samtang aada ha iyo an iya Espiritu, diri kamo nagkikinahanglan hin magtututdo ha iyo, kay an iya Espiritu an nagtututdo ha iyo mahitungod han ngatanan nga butang, ngan an igintututdo niya, diri buwa. Sanglit tumana niyo an igintutdo han Espiritu ngan pagpabilin kamo dida kan Cristo. 28Tinuod, mga anak ko, pagpabilin kamo dida ha iya basi magmadasigon kita kon magpadayag na hiya, ngan diri kita tumago hin kaawod ha iya kon bumalik na hiya. 29Maaram kamo nga matadong hi Cristo, sanglit angay liwat hibaroan niyo nga an bisan hin-o nga nagbubuhat hin matadong anak han Diyos.


text:
Kambang
An Kambang[1] o Tulbok-Tulbok[2] (“:”) amo an usa ka tigaman ha panurat.
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ Vicente I. de Veyra "Ortograpiya Han Binisaya". Bahin nga kinuha tikang han Mga Lagda Han Pagsurat Han Aton Pinulongan ni Vicente I. de Veyra nga ginmantala dida han Kandabao: Essays of Waray Language, Literature and Culture. Tacloban City:Divine Word University Publications. Gin-editar ni Gregorio Luangco.
- ↑ Abuyen, Tomas A. Diksyunaryo Waray-Waray [Visaya] English-Tagalog. Kalayaan Press Mktg. Ent., Inc. Quezon City. Tuig 2000. ISBN 971-08-6050-X. Pakli Ihap 441.


text:
Kaarangay:Vietnam
Mga ubos-nga-kaarangay
Ini nga kaarangay mayda han mga nasunod nga 6 nga mga ubos-nga-kaarangay, tikang hin 6 nga kabug-osan.
L
- ► Mga luparan han Vietnam (22 P)
M
- Mga komyun han Vietnam (1 C)
- ► Mga lalawigan han Vietnam (58 P)
- Mga syudad, bungto ngan baryo ha Vietnam (1 C, 65 P)
Q
- Quang Binh (lalawigan) (1 C, 6 P)
S
- ► Syudad han Ho Chi Minh (3 P)
Mga pakli ha kaarangay nga "Vietnam"
An mga nasunod nga 9 ka mga pakli aada hini nga kaarangay, tikang hin 9 nga kabug-osan.


text:
Telebisyon
An telebisyon o television (nga ginpapahalipot nga TV, T.V., o tv) usa nga agsob gamiton nga sistema hin telekomunikasyon para hin pagpasamwak ngan pagkarawat hin mga nakiwa nga mga litrato ngan tunog ha kahirayo. An pulong puyde gihapon gamiton pagtawag hin telebisyon nga set, programa hin telebisyo o pagtransmitir ha telebisyon. An pulong tikang hin mga Linatin ngan Griyego nga kinuhaan, nga nangangahulogan nga "harayo nga kita": an Griyego nga tele (tῆλe), nga nangangahulugoan "harayo", ngan an Linatin vision, kita (tikang han video, vis- pagkita, o paglantaw ha syahan nga persona).


text:
Danao
An Danao sarong ikatulong klase syudad na namumugtak sa probinsya nin Cebu, Filipinas.
Igwa ining sukol na 107.30 kilometro kwadrado na kadagaan asin namumugtak sa ikalimang distrito. Sosog sa sensus kan 2010, igwa ining 119,252 katawo. An designadong zip code kaini iyo 6004.
An Syudad kan Danao iyo na an magigin sunod na kabesera nin industriya sa enterong Cebu o kan entero pa nganing Habagatan kan Filipinas.
Kan 2005, an Metro Cebu hinira an pagdolonan asin pinagpasakop na an Syudad kan Danao sa amihanan asin an banwaan kan San Fernando saka syudad kan Carcar sa ibaba kan habagatan.[1].
Industriya sa Badil sa Danao[liwaton | liwaton an gikanan]
An Syudad kan Danao bantog na gayo kan saiyang industriya sa paggibo nin iba-ibang klaseng badil. Nagpoon an industriya kan mga taon 1905-1906.[1]
Kan Ika-2 Giyerang Pangkinaban, an mga panday sa badil kan Danao nagtabang sa mga gerilya o nagbali na padagos sa USAFFE asin an mayor nindang trabaho iyo an pagpanday nin badil, paghirahay kan mga nararaot o pagsadya sa mga badil kan mga nasisikop na badil nin Hapon, an Arisaka ngani makasulot an mga bala kan badil kalibre .30 kan mga Amerikano igdi.
Pakaguerra, medyo nagluya an paggiribong badil ta dakul an surplus kaini. Alagad nagpasige ini maski patago an paggibo ta ilegal, asin inaapod na mga paltik an siring na mga badil. Kaamayan kan 1990, an gobyerno ginibong legal logod an industriya. Mga kooperatiba pinagmukna sa pag-andorog kan industriya asin ngunyan an may permiso sa paggibong badil iyo an Workers League of Danao Multi-purpose Cooperative (World MPC), sa Dungduan, sa Syudad kan Danao.
Mga Barangay[liwaton | liwaton an gikanan]
An Syudad kan Danao nababanga sa 43 barangay.
Hilnga Man[liwaton | liwaton an gikanan]
Mga panluwas na Takod[liwaton | liwaton an gikanan]
- Philippine Standard Geographic Code
- 2000 Philippine Census Information
- Danao City Community Website
- Danao Association USA, Inc.
- ↑ http://www.dausa.org/index.php?topic=history, accessed Oct. 6, 2007.


text:
Avignon
Mga koordinado: 43°57′00″N 4°49′01″E / 43.95°N 4.817°E
An Avignon (Frinanses nga pagluwas: [aviɲɔ̃]; ha Provençal: Avinhon ha klasikal nga surundon hin pagsurat o Avignoun ha Mistraliano nga surundon hin pagsurat; ha Kinatsila: Aviñón) usa nga komyun ngan syudad ha timugan o salatan-sidlangan nga dapit han Fransya. Amo ini an prefektura o kapital ha departamento han Vaucluse.
Kilalado ini nga syudad tungod han Palais des Papes (Palasyo han mga Papa) hini, nga diin in pira nga mga Papa ngan mga Antipapa nangag-ukoy tikang han syahan nga bahin han ika-14 nga siglo tubtob ngadto han syahan nga bahin han ika-15 nga siglo.


text:
Maasim
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An Maasim usa nga ikatulo nga klase nga bungto ha lalawigan han Sarangani ha Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 39,424 ka tawo ha 7,727 nga panimalay.
Ginsasapitan ini ha katundan han bungto han Kiamba, ha sidlangan han Baybayon han Sarangani, ha amihanan han South Cotabato, ngan ha salatan han Dagat Celebes.
Mga Baranggay[igliwat | edit source]
An Maasim ginbahin ngadto hin napulo kag unom (16) nga mga baranggay.


text:
San Simon, Pampanga
An San Simon usa nga ika-upat nga klase nga bungto ha lalawigan han Pampanga, Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 41,253 ka tawo ha 7,680 nga gma panimalay.
Mga baranggay[igliwat | edit source]
An San Simon ginbahin ngadto hin napulo kag upat (14) nga mga baranggay.
- Concepcion
- De La Paz
- San Juan (Pob.)
- San Agustin
- San Isidro
- San Jose
- San Miguel
- San Nicolas
- San Pablo Libutad
- San Pablo Proper
- San Pedro
- Santa Cruz
- Santa Monica
- Santo Niño


text:
Baco, Oriental Mindoro
An Baco usa nga ika-upat nga klase nga bungto ha lalawigan han Oriental Mindoro, Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 30,167 ka tawo ha 5,717 nga mga panimalay.
Kahamutang[igliwat | edit source]
Nahamutang an Baco ha amihanan nga dapit han Oriental Mindoro. Ginsasapitan ini han amihanan han Mga Agi-anan han Isla Verde, ha sidlangan han Syudad han Calapan ngan Naujan ha salatan han Santa Cruz ngan Sablayan ha Occidental Mindoro nga lalawigan, ngan ha katundan han San Teodoro.
Mga baranggay[igliwat | edit source]
An Baco ginbahin ngdato hin karuhaan kag pito (27) nga mga baranggay.


text:
Éamon de Valera
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Hi Éamon de Valera (natawo nga George De Valero nga ginsakto nga Edward George de Valera, nga ha panalagsaon igin-Gaelic nga Éamon de Bhailéara; Oktubre 14, 1882 – Agosto 29, 1975), usa nga Irlandes nga politiko, nga kilalado komo usa nga namuno han pakigbisog han Irlanda para hin independensya tikang han Reino Unido han Gran Bretanya ngan Irlanda han una nga bahin han ika-20 nga siglo, ngan han Republikano nga patok-han-Tratado nga mga natipa han sinmunod nga Irlandes nga Gyera Sibil.
Ha magkalainlain nga panahon, hiya usa nga matematiko, magturutdo ngan politiko, nagsirbe hiya komo namumuno han Irlandes nga gobyerno hin tulo ka lain nga okasyon, komo ikaduha nga Presidente han Konseho Ehekutibo (orihinal nga pagtawag para han titulo han primer ministro) ngan an syahan nga Taoiseach (titulo para han primer ministro katapos han 1937). Nagtapos hiya han iya karera ha politika komo Mangulo han Irlanda, nagsirbe hin duha ka panahon tikang han 1959 hantod 1973. Hi Eamon de Valera amo gihapon an Kansilyer han Unibersidad Nasodnon han Irlanda tikang han 1922 hangtod 1975.
Gintahod hiya ngan gindidirî hiya hin patas nga bahin ha bug-os nga Irlandia, dida han buhi pa hiya ngan katapos han iya kamatayon, hi Eamon de Valera ginsisiring nga usa han mga impluwensyal nga mga tawo han kaagi han Irlandes han ika-20 nga siglo.


text:
El Greco
Hi El Greco, nga natawo ha ngaran nga Aouήvιkoς Θeotokόπouλoς (Doménikos Theotokópoulos), (1541 – 7 Abril 1614) usa nga pintor, iskultor ngan arkitekto han Espanyol nga Renasimyento. An ngaran nga "El Greco" (An Griyego) usa nga agnay,[a][b] nga nahanungod han iya etniko nga Griyego nga pagtikang, ngan an artista agsob nga napirma han iya mga ginpintar han iya bug-os nga ngaran ha Griniyego nga mga agi, "Aouήvιkoς Θeotokόπouλoς" (Doménikos Theotokópoulos), ngan agsob liwat gindudgang an pulong nga Kpής (Krēs, "taga-Crete").
Natawo hi El Greco ha Crete, nga hadto nga panahon kabahin han Republika han Venesya, ngan sentro han Post-Byzantino nga arte. Nag-aram hiya ngan nagin maestro dinhi nga tradisyon ugsa hiya linmakat ha edad nga 26 ngadto ha Venesya, sugad han ginbuhat hin iba nga mga Griyego nga artista.[1] Han 1570 binmalhin hiya ha Roma, nga diin nag-abre hiya hin trabaho-an ngan nagbuhat hiya hin serye nga mga binuhat. Didto han iya pag-ukoy ha Italya, ginparabong ni El Greco an iya estilo upod hin mga elemento hin Mannerismo ngan han Venesyano nga Renasimyento. Han 1577, binmalhin hiya ngadto ha Toledo, Espanya, nga diin didto hiya nag-ukoy ngan nagtrabaho tubtob han iya kamatay. Ha Toledo, nakakuha hi El Greco hin pira nga dagko nga mga komisyon ngan nagbuhat hiya han iya mga pinaka-sikat nga mga pintor.
An dramatiko ngan espresyonistiko nga estilo ni El Greco ginhiusaan han iya mga igkasi-panahon kundi ini ginkilala dida han ika-20 nga siglo. Ginkikita hi El Greco nga nahauna han Expressionismo ngan Cubismo, samtang an iya pagkatawo ngan iya mga buhat gin-gamit nga inspirasyon para hin mga paragsiday ngan paragsurat sugad nira Rainer Maria Rilke ngan Nikos Kazantzakis. Ginkita hi El Greco han mga modero nga iskolar nga usa nga artista nga indibidwal gud hin duro nga waray nahahanungod nga iskwela nga kombensyonal hin arte.[2] Kilalado hiya hin mga ginpahalaba nga mga tawo ngan agsob nga mga fantastiko o phantasmagorical pigmentation, nga diin ginpadis an Byzantino nga mga tradisyon ngan han Katundan nga pagpintor.[3]
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
Mga sumpay ha gawas[igliwat | edit source]
- El Greco – Biograpiya, Estilo ngan Buhat-ha-arte
- El Greco – An Hingpit nga mga Buhat ha Fundasyon El Greco Foundation
- Tour: El Greco (Spanish, 1541–1614) ha Galeriya Nasodnon hin Arte
- El Greco (c.1541 – 1614) ha Galeriya ni Olga
- El Greco
- Biyograpiya
- Mga natawo han 1541
- Mga namatay han 1614
- Mga Griyego nga tawo han ika-16 nga siglo
- Mga Griyego nga tawo han ika-17 nga siglo
- Mga Espanyol nga tawo han ika-16 nga siglo
- Mga Espanyol nga tawo han ika-17 nga siglo
- Arte
- Mga pintor han ika-16 nga siglo
- Mga pintor han ika-17 nga siglo
- Mga Espanyol nga pintor han Renasimyento
- Mga Creto nga pintor han Renasimyento
- Mga pintor nga Mannerista
- Mga pintor han Singbahan Katolika Romana
- Mga Espanyol nga pintor
- Mga Griyeog nga pintor
- Members of the Rome Guild of Saint Luke
- Mga Espanyol nga Katoliko Romano
- Mga Griyego nga Katoliko Romano
- Mga nagbalhin ngadto ha Katolisismo Romano tikang han Sidlangan nga Ortodoxiya
- Mga Espanyol nga tawo nga Griyego an katulinan
- Mga tawo nga taga-Heraklion


text:
Senado kan Filipinas
An Senado kan Filipinas iyo an halangkaw na kamara kan lehislaturang bikameral kan Filipinas, an Kongreso kan Filipinas. An Pilipinong Senado binibilog nin 24 senador an pinipili kan bilog na paraboto.
An mga senador igwa nin terminong 6 na taon, an kabangâ kan mga ini pinipilì lambang tulong taon tanganing mapadanay na dagosdagos ini. Kan an Senado ipigbalik kan Konstitusyon 1987, an 24 senador na nagkapirilì nagtukaw sagkod 1992. Kan 1992, an mga kandidato para senador na nakagunò kan 12 pinakahalangkaw na bilang nin boto nagtukaw sagkod 1998, mantang an sunod na 12 nagtukaw sagkod kan 1995. Sagkod kaini, lambang senador nagtutukaw nin 6 nang taon.
Mga kwalipikasyon[liwaton | liwaton an gikanan]
An mga kwalipikasyon sa pagigin myembro kan Senado nakakaag sa Ika-3ng Seksyon, Artikulo VI kan Konstitusyon 1987 siring kan minasunod:
- Daing siisay man an magigin Senador kun sya bakong namamanwaan na natural na namundag kan Filipinas, asin sa aldaw kan eleksyon, dai mababâ an edad nin 35 taon, nakakabasa asin nakakasurat, sarong rehistradong botante, asin residente kan Filipinas nin dai mababâ sa duwang taon bàgo an aldaw kan eleksyon.
- An edad sa aldaw kan eleksyon yaon sa 35 taon, asin bakô sa aldaw kan proklamasyon kan nanggarana.
- An residensya iyo idtong iniirokan kun sain siya minapulìpulì.
- An mga nakasaysay sa Konstitusyon 1987 eksklusibo sosog sa prinsipyong Latin na expressio unius est exclusio alterius na nangangahulogan na an Kongreso kan Filipinas dai na makakadugang nin dagdag na mga kwalipikasyon alagad idto sanang yaon sa Konstitusyon.


text:
Canaman
An Canaman usa nga ginpalibotan-hin-tuna nga ika-upat nga klase nga bungto ha lalawigan han Camarines Sur, Pilipinas. Ginsasapitan ini ha amihanan han Magarao, ha salatan han Camaligan, ha salatan han Syudad han Naga, ngan ha habagatan o salatan-katundan han Salog han Bicol. An kahimo hini sugad hin ocarina o sugad hin ba-o, ngan nahamutang ini ha sakob han 123°-04’-00” ngan 123°-11’-00” nga mga latitud ngan 12°-36’-40” ha 13°-36’-40”-00 nga mga longitud. Tikang ha amihanan tubtob salatan, an kadako hini 6 ka km. ngan 14 ka km. tikang ha sidlangan tubtob katundan. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 27,719 ka tawo ha 5,215 nga mga panimalay.
Mga Baranggay[igliwat | edit source]
An Canaman ginbahin ngadto hin karuhaan kag upat (24) nga mga baranggay.


text:
Tamblot
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Hi Tamblot usa nga babaylan o padi han kadaan nga relihiyon nga taga-Bohol, ha Kabisay-an ha Pilipinas nga namuno han sinisiring nga Rebelyon ni Tamblot han 1621 tubtob 1622 han panahon han mga espanyol. Patok o kontra niya an bag-o nga relihiyon han mga Espanyol ngan inmaway hiya patok han mga Espanyol ngan han pagbalhin ngadto han Katolisismo han mga Bol-anon. Gin-ayat niya an padi nga Espanyol, ngan pagdaog niya, nakuha niya an pagtapod han katawhan. Nag-aghat hi Tamblot han mga katawhan nga bumalik han pagtuo han ira ka-apoyan ngan maggawas hira tikang han mga Espanyol, ngan namuno hiya hin 2,000 nga mga nagsunod han sinisiring nga Rebelyon ni Tamblot. [1]
Ginhihinumdom hi Tamblot han bandira han lalawigan han Bohol pinaagi hin usa han duha nga mga sundang nga an karaptan ada ha bawbaw. Inin duha nga sundang, nga nakilid, an usa ha wala ngan an usa ha tuo, nagtitigaman han mga rebelyon ni Dagohoy ngan Tamblot, ngan nagtitigaman gihapon nga an tinuod nga Bol-anon maaway kon mayda mga butang nga gawas na hin panrason o diri na maiilob.[2]
Mga reperensya[igliwat | edit source]
- ↑ Pugay, Chris Antonette P.The Revolts before the Revolution www.nhi.gov.ph Ginretrieve Nobyembre 21, 2006.
- ↑ Bohol Flag and Seal Provincial Government of Bohol Retrieved 21 December, 2006.


text:
Cortes, Bohol
An Cortes usa nga 5th class nga bungto ha lalawigan o probinsya han Bohol ha Sinirangan nga Kabisay-an nga rehiyon ha Kabisay-an ha Pilipinas. Sumala han 2000 census, mayda ini populasyon nga 12,702 ka tawo ha 2,547 nga panimalay.
Mga Baranggay[igliwat | edit source]
An Cortes mayda napulo kag upat (14) nga baranggay.
- De la Paz
- Fatima
- Loreto
- Lourdes
- Malayo Norte
- Malayo Sur
- Monserrat
- New Lourdes
- Patrocinio
- Poblacion
- Rosario
- Salvador
- San Roque
- Upper de la Paz