text:
Tawi-Tawi
An Tawi-Tawi usa nga isla nga probinsya o lalawigan han Pilipinas nga nahamutang ha Autonomo nga Rehiyon ha Muslim Mindanao (ARMM). An kapital hini amo an Panglima Sugala ngan an probinsya amo an pinakasalatan o pinakahabagatan han nasod. Ha kanawayon o amihanan-katundan nahamutang an probinsya han Sulu ngan ha katundan amo an probinsya han Sabah ha Malaysia. An Tawi-Tawi naglalakip gihapon hin pira nga mga isla ha Dagat Sulu ha kanawayon o amihanan-katundan, nga amo an Isla han Cagayan de Tawi-Tawi ngan an Turtle Islands, nga mga karuhaan (20) ka kilometro la kaharayo tikang ha Sabah.
Sulod
Katawhan ngan Kultura[igliwat | edit source]
An kadam-an han mga tawo ha Tawi-Tawi mga Sama o mga Badjao. Damo ha ira mayda adlaw-adlaw nga komersyo ha Sabah, kay ini 14 ka kilometro la an kaharayo. An mga Sama nga yinaknan, Tausug, Badjao, Arabo, ngan Bahasa Melayu amo an kaurugan nga mga yinaknan nga ginagamit dinhe.
Ekonomiya[igliwat | edit source]
Heyograpiya[igliwat | edit source]
Politikal[igliwat | edit source]
An Tawi-Tawi ginbahin ngadto hin napulo kag usa (11) nga mga bungto. Kasagaran han mga bungto nahamutang ha mga isla ha Kapuropod-an Sulu. Duha han mga bungto, Mapun, ngan Turtle Islands nahamutang ha Dagat Sulu.


c: text/html

text:
Galicia
An Galicia (nga agsob liwat ginsusurat ha Galego nga Galiza[1]) usa nga komunidad autonoma han Espanya, nga nahamutang ha kanawayan o amihanan-katundan han Península Ibérica ngan nahimo ini han mga lalawigan o probinsya han La Coruña, Lugo, Ourense ngan Pontevedra. Ha heyograpiya, ginsasapitan ini ha amihanan han Dagat Cantábrico, han nasod han Portugal ha salatan, han Kalawdan Atlantico ha katundan ngan han Principado de Asturias ngan Castilla y León (mga lalawigan han Zamora ngan León) ha sidlangan.
Nahalakip ha Galicia an kapuropod-an han islas Cíes, an kapuropod-an han Ons, ngan an kapuropod-an han Sálvora, sugad hin iba nga mga isla o puro sugad han Cortegada, Arosa, an kapurupod-an han Sisargas, o an kapuropod-an han Malveiras.
An Galicia mayda 2.78 ka ribo o milyon nga mga molupyo (2008), nga mayda distribusyon hin katawhan nga diin an dako nga bahin nahamutang han katunaan ha butnga han Ferrol ngan Vigo. An Santiago de Compostela amo an kapital han Galicia nga mayda estatuto nga ispisyal, ha sakob han lalawigan han La Coruña.
An himno han Galicia, Os Pinos, ha pagpadayag ni Eduardo Pondal, nareferir han Galicia komo nasod ni Breogán, usa nga Kelta nga bayani. An Estatuto hin Autonomiya, dida han syahan nga artikulo, natawag han Galicia komo usa nga nacionalidad histórica o nasyonalidad ha kaagi..[2]
Mga reperensya[igliwat | edit source]
- ↑ Ha yana, an ngaran nga Galicia amo la an opisyal nga ginkikila nga pagtawag han komunidad autonoma dida han estatuto hin autonomiya, ha Kinatsila ngan ha Galego, bisan man kon ha Galego, kinakarawat liwat an porma nga Galiza (La Academia contesta a la Xunta que el único topónimo oficial es Galicia: La Voz de Galicia, 8 de junio de 2008).
- ↑ Estatuto de Autonomía de Galicia. Artículo 1: «Galicia, nacionalidad histórica, se constituye en Comunidad Autónoma para acceder a su autogobierno de conformidad con la Constitución Española y con el presente Estatuto, que es su norma institucional básica».

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Panay
- Ini nga artikulo mahitungod han isla han Panay. Para han bungto ha Isla han Panay, kitaa an artikulo nga Panay, Capiz.
An Panay usa nga isla o puro ha Pilipinas nga nahamutangan ha Kabisay-an. Ha politikal nga heyograpiya, ginbabahin an isla hin upat nga mga probinsya: Aklan, Antique, Capiz, ngan Iloilo, ha Katundan nga Kabisay-an nga rehiyon. An prominente nga syudad han isla amo an Syudad han Iloilo.
An Panay nahamutangan ha timugan o habagatan-sinirangan tikang han isla han Mindoro ngan kanawayan o amihanan-katundan han isla han Negros, nahabulag pinaagi han Estrecho han Guimaras. Ha butnga han Negros ug Panay ada an isla-nga-probinsya han Guimaras. Ha amihanan amo an Dagat Sibuyan ug an mga isla han Romblon; ha habagatan o habagatan-katundan amo an Dagat Sulu.
Dida ha Panay an lugar han leyendo han Maragtas, nga nagsasaysay daw han pag-abot han mga Malay nga tawo han kapurupod'an han Pilipinas.
An ngaran han island amo in ginkuhaan nga ngaran para hin pipira nga mga United States Navy nga mga sakayan nga tinatawag nga USS Panay, ngan an pinakasikat hini amo an ginlunod han mga Hapon dida han 1937 dida han Panay incident o (Nahinabo han Panay).
Kasaysayan ngan Leyenda[igliwat | edit source]
Han pag-abot han mga Espanyol nga pinamunoan ni Miguel Lopez de Legazpi ngada ha Panay tikang ha Cebu dida han 1569, an ira nabilngan nga mga tawo mayda tattoo, amo nga ira ginngaranan ini nga Isla de los Pintados. Diri sigurado kon unan-o an isla ginngaranan nga Panay. Gintawagh han mga Aeta an isla nga Aninipay, tungod hin tanom nga damo dida han isla. Sumala ha leyendo, hira Legazpi ngan an iya mga tawo, nga namimiling hin pagkaon, sinmiring daw kuno pag-abot dida han isla, Pan hay en esta isla! (kon ha Winaray: mayda tinapay hini nga isla). An mga Katsila nagtukod han ira syahan nga urukyan han isla dida han ganghaan han Salog Banica ha Capiz ngan gintawag ini nga Pan-ay. Ini an ika-duha nga urukyan nga gintukod han mga Espanyol ha Pilipinas, an syahan amo an San Miguel ha Cebu.


text:
Kaarangay:Mga turók
Ini nga mga artikulo nanlilista hiton mga stub.
Mga ubos-nga-kaarangay
Ini nga kaarangay mayda han mga nasunod nga 4 nga mga ubos-nga-kaarangay, tikang hin 4 nga kabug-osan.
A
- ► Angay ighubad (286 P)
M
- ► Mga turók hin heyograpiya ha Pilipinas (153 P)
- ► Mga turók hin manunurat (7 P)
- ► Mga turók hin metro (2 P)
Mga pakli ha kaarangay nga "Mga turók"
An mga nasunod nga 200 ka mga pakli aada hini nga kaarangay, tikang hin 110,899 nga kabug-osan.(naha-una nga 200) (sunod nga 200)(naha-una nga 200) (sunod nga 200)


text:
Tarcisio Bertone
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Hi Tarcisio Pietro Evasio Bertone, S.D.B. (natawo 2 Disyembre 1934) usa nga Italyano nga padi ngan Vaticano nga diplomat. Usa hiya nga kardinal han Singbahan Katoliko, ngan hiya yana an Kardinal nga Maghirilom han Estado ngan Camerlengo. Ugsa hini, nagsirbe anay hiya nga Arsobispo han Vercelli tikang 1991 tubtob 1995, Maghirilom han Kongregasyon para han Doktrina han Pagtu-o, han panahon nga hi Kardinal Joseph Ratzinger (nga nagin Papa Benedicto XVI) amo an Prefekto, ngan Arsobispo han Genova tikang 2002 tubtob 2006. Ginhimo hi Bertone nga kardinal han 2003. Han 10 Mayo 2008, ginhimo hiya nga Kardinal-Obispo han Frascati.
Komo Kardinal Camerlengo, katapos han pagrenunsya ni Papa Benedicto dida han 28 Pebrero 2013 ngan tubtob han pagpili han sunod nga Santo Papa, hi Bertone an temporaryo nga nagdudumara han Santa Sede ngan acting nga mangulo han estado han Syudad han Vaticano.
Dugang han hiya tuminongnong nga pinulongan nga Initalyano, nakayakan hi Bertone hin fluwides nga Frinanses, Kinatsila,Inaleman, ngan Pinortuges. Maaaram hiya hin Iningles bisan man kun diri gud hiya fluwido hini, ngan nakabasa hiya hin Pinolako, Linatin, Griniyego ngan Hinebreo.
Mga sumpay ha gawas[igliwat | edit source]
- Biyograpiya ha catholic-pages.com
- Pakli ha Catholic-Hierarchy.org
- Tarcisio Bertone, Salesiano nga Kardinal
- Bertone interview
- Thomas P. Doyle – Surat kan Kardinal Bertone
- God's bankers – Economist


text:
Tumbaga
An tumbaga amo an elemento kimikal nga may ihap atomika nga 29. An tigaman hini amo an agi nga Cu.
Alloy[igliwat | edit source]
Daramo an alloy san tumbaga o copper, ngan daramo liwat an pinaggagamitan. Brass an alloy of copper ngan ''zinc''. Bronse naman an 10% copper ngan tin o lata. An alloy san copper ngan aluminum gintatawag na aluminium bronze. Sayo an importante na sangkap an copper sa alahas kaupod an silver ngan bulawan. An carat solder na may'ada copper ginagamit sa pagtagaalahas pagliwat san kulay, katig'a ngan melting point san alloy.[1]
An alloy san copper ngan nickel gintatawag na cupronickel,ngan ginagamit sa paghimo sinsilyo.
mga kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ Gold Jewellery Alloys. World Gold Council. Ginkità dida han 2009-06-06.


text:
Thalys
An Thalys usa nga hataas-in-kalaksi nga tren nga network nga ginhimo paggamit han hataas-in-kalaksi nga linea nga nadugtong hiton Paris ngan Bruselas (Brussels). Ini nga track ginsasaro-an han Eurostar nga mga tren nga nabiyahe tikang ha Paris o Bruselas ngadto ha Londres o London pinaagi ha Lille ug an Channel Tunnel ug han mga Franses nga domestiko nga TGV nga mga tren. Duha ka modelo hin mga tren it gingagamit hiton sistema, ug ini nga duha upod han sinisiring nga TGV (train à grande vitesse o tren nga hataas an kalaksi) nga grupo hin mga hataas-in-kalaksi nga mga tren nga ginhimo han Alstom nga kompanyiya ha Fransya, bisan diri ini hira parehos han domestic nga mga TGV set.
Ha unhan han Bruselas, an mga dagko nga syudad nga ginkakadto-an han mga Thalys nga tren amo an Antwerp, An Haga, Rotterdam, Amsterdam, Liège, Aachen ngan Colonia (Cologne). It mga tren hini nga mga kakadto-an o destinasyon nadalagan ha pira ka bahin hin mga dedicated nga hataas-in-kalaksi nga mga track (an iba hini ighihimo pa), ug ha pipira nga bahin dida hin durudaan nga mga track nga ginsasaro han mga regular nga kalaksi nga tren. Waray madayon in mga plano nga an linea ngadto ha Colonia nga igpadayon nga umabot ha Frankfurt tungod kay nagkulang in koryente nga gingenerate han mga Thalys trainsets kon ginpapadalagani ini ha ilarom han 15 kV nga voltage nga sistema nga ginagamit ha Alemanya o Germany.
Tikang ha Paris, an Frances nga TGV network mayda hataas-in-kalaksi nga mga sumpay ngadto ha iba nga mga Frances nga syudad upod an Avignon ug Marseille, Ginebra (Geneva) ha Suiza, ngan pati gihapon an main nga internasyonal nga aeropuerto han Paris nga Charles de Gaulle aeropuerto harani ha Roissy ngan an Disneyland nga theme park ha Marne-la-Vallée.
An pagsumpay han linea ngadto ha Charles de Gaulle airport nakatugot han Air France pag-cancelar han serbisyo nga idro hini han ruta nga Paris-Bruselas; lugod an Air France namamaligya hin mga puesto dida han mga tren nga Thalys.
An oras hin biyahe tikang ha Bruselas (Gare du Midi/Zuidstation) ngadto ha Paris (Gare du Nord) mga 1 ka oras, 25 minutos, para hin distancia nga mga 300 ka km. Iton peak nga kalaksi 300 km/h dida hin dedicated nga hataas-in-kalaksi nga track o surundan.
An Thalys gintagaan han IATA nga designador 2H. Ini gingagamit upod han American Airlines ug Northwest Airlines. An American Airlines mayda pakigsabot nga makigsaro hin kodigo han Thalys para hin serbisyo han tren tikang ha Charles de Gaulle nga aeropuerto tubtob ha Brussels Midi. An aerolinea nga alyansa nga Skyteam mayda gihapon pakigsabot hin pagsaro hin kodigo han Thalys para hin serbisyo hin tren tikang ha Aeropuerto Internasyonal han Schiphol Amsterdam ngadto han Estasyon Berchem han Antwerp ngan Estasyon Midi han Bruselas.


text:
TACLOBAN CITY - Mahugot yana nga ginbabantayan han Department of Trade and Industry an mga tindahan nga nagbabaligya han mga panguna nga papliton sugad han asukar, gatas, sabon, delata ngan iba pa.
Ha pakighimangraw han Bombo Radyo Tacloban kan Wendell Morres Gicain, Trade and Industry development specialist, ginsiring hini nga ha pagkayana in naghatag na hira hin show cause order ha pira nga tindahan para i-justify an presyo han ira paninda.
Dugang pa ni Gicain nga maatubang hin kaangayan nga penalidad kun dire ma-eesplikar han mga tag-iya han tindahan an ira mga presyo.
Manunumduman nga damu na mga mulopyo an nareklamo yana mahitungod han kahitaas hin presyo han mga papliton bisan pa man haros tulo na kabulan an humagos tikang maglasurbo an supertyphoon yolanda.


text:
Frantz Fanon
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Hi Frantz Fanon (Hulyo 20, 1925 – Disyembre 6, 1961) usa nga manunurat tikang ha Martinique, ensayista, psikoanalista, ngan rebolusyonaryo. Hiya adâ an pinakapreeminente nga teoretista han ika-20 nga siglo han himangrawon han dekolonyalisasyon ngan han psikopatolohiya han kolonisasyon. An iya mga sinurat nag-aghat hin mga anti-kolonyal nga mga movimiento hin liberasyon ha sobra upat ka dekada.[1]
Mga reperensya[igliwat | edit source]
- ↑ Benjamin Graves. Frantz Fanon: an Introduction. Political Discourse - Theories of Colonialism and Postcolonialism. National University of Singapore. Ginkità dida han 2007-02-14.


text:
PNP-SoLeyte mahugot nga guintutukan an kontra illegal nga druga; random drug testing ha kapulisan guindumara
TACLOBAN CITY - Nagdumara hin random drug testing an Philippine National Police (PNP) –Southern Leyte Police Provincial Office ngadto han kapulisan han mao nga stasyon.
Kalakip guihapon nga iguinpailarom han mao nga examinasyon ang mga kapulisan tikang ha magkadilain nga municipal police stations sugad han Liloan, San Francisco, San Ricardo ngan Pintuyan.
Ini in kasunod han naguin direktiba ni Acting Provincial Director PSSup. Armando f. Bolalin agud paghuruhugtan pa an kampanya kontra illegal nga druga dire la ha mga nagkakadadakop han mga kapulisan kundi ha hanay han pulisya komo usa ha mga ahensya nga nagpapatuman han balaud.
Kasumpay hini. maabot ha 68 nga mga PNP personnel nga nakabasi ha local police nga guinkakalakipan han 4 nga mga Police Commissioned Officers ngan 64 nga mga Non-Police Commissioned Officers.
Samtang, nakatalaan naman umatubang hi administrative sanction an tulo nga mga kapulisan nga absent durante han guinbuhat nga drug testing.


text:
TACLOBAN CITY - Masubra pa ha 800 nga mga pamilya an nagpapabilin ha 530 nga mga tents ha Tent City o Yolanda Village
Ini an guinkomperma ni Brgy Captain Muntalban han Brgy 88 ha pakikipaghimangraw ha Bombo Radyo Tacloban.
Sumala kan Kapitan Muntalban, tungod nga ha ira barangay an may ada pinakadamo nga mga nagkawawash out nga mga panimalay, deri pa na-uubos pagbalhin an mga ini ha bunk houses.
Guinpatapud naman han mao nga opisyal nga sigurado nga matatagan hin urukyan an mga residente nga waray gud igka-akos nga magpatindog hin balay.
Samtang problema naman yana ha mao nga tent city an sanitasyon diin nagigin rason hin pagkakasakit hin mga kabataan. Pahimatngon han mao nga kapitan, sigurohon nga talwas an iimnun nga tubig hilabi na han mga kabataan.
Ha lain nga bahin, nagpahimatngon guihapon an kapitan han Brgy 88 nga maglikay ha disgrasya yana nga summer hilabi na ha pagtaga sunog.


text:
La Habana
An syudad nga La Habana (nga ha literal nga Winaray: An Habana o Havana) nga an opisyal nga ngaran Syudad han Habana (ha Kinatsila: Ciudad de La Habana) amo an kapital nga syudad han nasod han Cuba. Kilalado liwat ini ha ngaran nga Villa de San Cristóbal de La Habana nga amo an ngaran hini han pagtukod hini nga syudad ngan La Ciudad de las Columnas nga gin-agnay han manunurat nga Cubano nga hi Alejo Carpentier. Ini nga syudad usa liwat han mga lalawigan han nasod. Mayda ini 2.1 ka milyon nga mga nangungukoy, ngan an urban nga kahaluag amo in 3.5 ka milyon, nga amo an rason na an Habana amo an gidako-i nga syudad ha Cuba ngan ha rehiyon han Caribe.[2] An syudad tipa-katundan ngan tipa-salatan tikang han baybayon, nga ginsasakban pinaagi hin guti-ay nga baybayon ngan nagtutunga hin tulo nga mga main nga daungan: Marimelena, Guanabacoa, ngan Atarés. An mahinay in sulog nga Salog Almendares nasubay han syudad tikang ha salatan ngadto ha amihanan, nga nadugton han mga Estrecho han Florida in pira ka milyas ha katundan tikang han baybayon.
Mga reperensya[igliwat | edit source]
- ↑ 2009 Official Census.
- ↑ Latin America Population - Havana city population.


text:
TACLOBAN CITY - Nagdumara an Department of Labor and Employment hin usa nga Mega job fair ha Municipal Grounds han Guian, Eastern samar kakulop nga adlaw.
An mao nga job fair an ika-upat na nga guinbuhat han mao nga buhatan.
Siyahan nga nagbuhat hin mega job fair ha Ormoc, ikaduha an International ngan local jobs fair ha leyte Normal University an ika tulo an local job fair ha buhatan han DOLE.
Guinmalatumat ni Exequiel Sarcauga, Regional Director han DOLE-8 nga an mao nga programa in guinduso ni Sec. Rosalinda Baldoz para mabuligan an mga biktima han yolanda nga nawarayan hin mga trabaho dinhi ha rehiyon.
Sumala pa kan Sarcauga nga maabot ha 7,460 nga job orders an guin-abrihan para ha overseas eployment.
Guintambungan naman hin 19 nga overseas recuitement agencies ngan 15 nga lokal nga kumpanya an mao nga job fair.


text:
Daniel Ortega
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Hi José Daniel Ortega Saavedra (natawo Nobyembre 11 1945) amo an yana nga Presidente han Nicaragua. Han dako nga bahin han iya kinabuhi, usa hiya nga importante nga namuno han Frente Sandinista de Liberación Nacional o FSLN.
Katapos hin popular nga rebelyon nga nagresulta han pagpa-iwas ngan exilio kan Anastasio Somoza Debayle han 1979, hi Ortega nagin miyembro han namumuno nga multipartisan nga junta ngan ha urhe na-elihir nga presidente. Nagsirbe hiya komo presidente tikang han 1985 tubtob 1990. An iya syahan nga panahon ha poder natigamnan hin sosyalista nga mga polisiya, interno nga pagpatok, pagkaaway tikang han Estados Unidos, ngan armado nga rebelyon han mga Contra nga ginpaluyo han Estados Unidos.
Napirde hi Ortega ni Violeta Barrios de Chamorro dida han 1990 nga pinili-ay hin pagkapresidente, pero nagpabilin hiya nga importante nga tawo ha politika han oposisyon ha Nicaragua. Dinmalagan hiya pagkapresidente dida han 1996 ngan 2001 pero waray hiya magdaog. Han 2006, nagdaog hiya han pinili-ay hin pagkapresidente. [1]


text:
Medina
- Para hit lain nga kagamit, kitaa an Medina (pansayod).
Medina (kaluwas: mɛˈdiːnə; Inarabo: المدينة المنورة, (Inarabo nga kaluwas: ælmæˈdiːnæt ælmuˈnɑw.wɑrɑ), o المدينة (Inarabo nga kaluwas: ælmæˈdiːnæ}}; gintransliterar gihapon komo Madinah; opisyal nga ngaran al-Madīnah al-Munawwarah) usa nga syudad ha may rehiyon han Hejaz ha katundan han Arabya Saudi, nga naserbe komo ulohan han Lalawigan han Al Madinah. Ikaduha ini nga gibabaraani nga syudad ha Islam, ngan amo in lubnganan ni manaragna ha Islam Muhammad.


text: An telebisyon o television (nga ginpapahalipot nga TV, T.V., o tv) usa nga agsob gamiton nga sistema hin telekomunikasyon para hin pagpasamwak ngan pagkarawat hin mga nakiwa nga mga litrato ngan tunog ha kahirayo. An pulong puyde gihapon gamiton pagtawag hin telebisyon nga set, programa hin telebisyo o pagtransmitir ha telebisyon. An pulong tikang hin mga Linatin ngan Griyego nga kinuhaan, nga nangangahulogan nga "harayo nga kita": an Griyego nga tele (tῆλe), nga nangangahulugoan "harayo", ngan an Linatin vision, kita (tikang han video, vis- pagkita, o paglantaw ha syahan nga persona).


text:
Category:Philippines
Mga ubos-nga-kaarangay
Ini nga kaarangay mayda han mga nasunod nga 24 nga mga ubos-nga-kaarangay, tikang hin 24 nga kabug-osan.
Mga pakli ha kaarangay nga "Philippines"
An mga nasunod nga 2 ka mga pakli aada hini nga kaarangay, tikang hin 2 nga kabug-osan.
Media ha kaarangay nga "Philippines"
An mga nasunod nga 3 ka mga fayl aada han hini nga kaarangay, tikang hin 3 nga kabug-osan.
- PH Logo versie2.jpg
177 nga KB
- Philippine Time Zone C...
1.45 nga MB
- Philippine Time Zone C...
1.26 nga MB


text:
Knéset
An Knéset (puyde liwat Kneset o Knesset הַכְּנֶסֶת [haˈkneset] ( pamati-a); ha literal an pagtirok o an katitirok o kun ha Iningles the gathering[1] o assembly; Inarabo: الكنيست Al-Kinīsat) amo an unicameral nga balay hin magbabalaod han Israel. Amo ini an lehislatura nga sanga o sanga hin magbabalaod han Israeli nga kagamhanan. An Knéset amo an napasa han tanan nga mga balaod, napili han Mangulo ngan Primer Ministro (bisan kun an urhi ginpipili ha seremonyas han Mangulo), na-aproba han gabinet, ngan nagsusubay han buhat han kagamhanan. Dugang pa, nagrerekomenda gihapon ini hin kandidato para han Comptroller Estatal o Auditor han Estado ngadto han Mangulo, nga napili hin tawo ngada ngapuwesto. Mayda gihapon ini gahom pag-waive o bale-waray han immunity han mga api hini, pagtanggal han Mangulo ngan han Comptroller Estatal tikang ha puwesto, pagtanggal hin Primer Ministro nga nabilngan hin pagtalapas nga nahahanungond hin moral turpitude, ngan pag-dissolve o paghunong hiton katitirok ngan pagtawag hin bag-o nga pinili-ay. An Primer Ministro puyde mag-dissolve o maghunong han Knéset. Bisan pa, kutob matapos an pinili-ay, nagpapabilin an katungdanan han Knéset hiton kahimo hiton dida nga panahon.[2] Nahamutang an Knéset ha Givat Ram, Jerusalem.
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ The Oxford Dictionary of English, Oxford University Press, 2005
- ↑ The Knesset. Jewishvirtuallibrary.org. Ginkuhà Septyembre 8, 2011.


text:
Argentina
An Argentina (kaluwas "ar-hen-TI-na"; puyde liwat igsurat ha Winaray nga Arhentina), nga tinatawag hin opisyal nga Republika Argentina (puyde liwat Republika nga Arhentihanon; ha Kinatsila República Argentina), usa nga nasod ha Salatan nga Amerika o América del Sur, nga nahimo komo usa nga federasyon hin 23 nga mga lalawigan ngan hin usa nga naglulugaring nga syudad o syudad nga may autonomo. Amo ini an ikaduha nga gidako-i nga nasod ha Salatan nga Amerika ngan ika-walo ha kalibutan hin kahaluag hin katunaan ngan amo an gidakoi ha mga nasod nga nayakan hin Kinatsila, bisan man kon an Mehiko, Colombia ngan Espanya darudako pa hin katawhan o populasyon. An kahaluag hini ha kontinente amo in 2,766,890 ka kilometro, butnga han kabugkiran han Andes ha katundan ngan han salatan nga Kalawdan Atlantico ha sidlangan ngan salatan. An Argentina ginsasapitan han Paraguay ngan Bolivia ha amihanan, han Brasil ngan Uruguay ha dumagsaan o amihanan-sidlangan, ngan Chile ha katundan ngan salatan. An Argentina nag-angkon liwat hin 969,464 ka kilometro han Antarctica, nga tinatawag nga Antartica nga Argentina, nga naglalakip gihapon han mga pag-angkon han Chile (Teritoryo Antarctico Chileno) ngan han Reino Unido (Teritoryo Antarctico Britanico); an ngatanan nga mga pag-angkon mahitungod han Antarctica ginsuspendir han Tratado Antarctico han 1961.
Mga probinsya han Argentina[igliwat | edit source]
An mga probinsya o lalawigan han Argentina, upod an ira mga kahaluag ngan katawhan amo an mga nasunod:
Mga reperensya[igliwat | edit source]
- ↑ Article 35 of the Constitution. gives equal recognition to "United Provinces of the River Plate", "Argentine Republic" and "Argentine Confederation" and authorises the use of "Argentine Nation" in the making and enactment of laws
- ↑ Cite error: Invalid
tag; no text was provided for refs named
statesmen
- ↑ Cite error: Invalid
tag; no text was provided for refs named
encuesta
- ↑ Cite error: Invalid
tag; no text was provided for refs named
pop2009
- ↑ 5.0 5.1 5.2 5.3 Argentina. International Monetary Fund. Ginkità dida han 2009-10-01.
- ↑ Distribution of family income – Gini index. The World Factbook. CIA. Ginkità dida han 2009-09-01.
- ↑ Human Development Report 2009. The United Nations. Retrieved 5 October 2009.
- ↑ Estimación elaborada por la consultora Abeceb, a septiembre de 2008, en base a indicadores de ingresos, productivos y fiscales (nacionales como provinciales), a precios corrientes. Informe completo.
- ↑ An Syudad han Buenos Aires usa nga entidad ha ikaduha nga grado konstitusyonal pero diri ini gin-organisa sugad hin lalawigan kondi sugad hin ispisyal nga rehimen (Syudad Autonoma), sugad hin kalugaringon nga probinsya.
- ↑ 10.0 10.1 Diri gin-upod an 980.874 ka km² han Antártida Argentina ngan an las Islas del Atlántico Sur nga okupada han Reino Unido, nga diin an Argentina mayda reclama hin soberaniya, nga nabug-os an kahaluag nga 3.761.274 ka km².
Mga sumpay ha gawas[igliwat | edit source]


text:
Masa
Ha pisika, an masa (tikang ha kadaan nga Griniyego nga uᾶZa) agsob natudlok ha bisan diin ha uupat nga propertidades han materya, kun diin nakikit-an ha pagexperimento nga kaparehas ha: inertial mass, active gravitational mass ngan passive gravitational mass. Ha pan-adlawadlaw nga gamit, an masa agsob gintatagan hin kahulugan nga bug-at, pero ha syentipiko nga paggamit, natudlok hira ha lain nga propertidades.
An inertial mass han usa ka butang amo an naghahatag hin akselerasyon kun gintatagan hin aplikado nga pwersa. Sumala kan Isaac Newton ikaduha nga balaod han mosyon, kun an lawas han masa m gintatagan hin pwersa F, an iya akselerasyon a ginhahatag han F/m.
Masasabtan liwat kun ano ka kusog hit nahihimo o naaapertuhan han gravitational field pinaagi han usa ka lawas han masa. Kun an syahan nga lawas nga masa m1 ginbubutang ha kahirayo r tikang ha ikaduha nga lawas nga masa m2, an syahan nga lawas amo in nakakaeksperyensya hin nagpapadukot nga pwersa F pinaagi han
F = G\,\frac{m_1 m_2}{r^2} \, ,
kun diin an G amo an sangkalibutanon nga konstant han grabitasyon, nga patas ha 6.67×10−11 kg−1 m3 s−2. Ini amo danay an gintatawag nga gravitational mass (kun an paglalain amo an kinahanglan, an M amo an ginhihimo nga tigaman han active gravitational mass ngan an m amo liwat an passive gravitational mass). An pautro-utro nga pageksperimento tikang ha ika 17 siglo amo an nagpapabilin nga magpatas an inertial ngan gravitational mass. Aada ini han pagkapatas nga prinsipyo o equivalence principle han Pan-ngatanan nga teyorya han relatividad.
An Nalalain nga teyorya han relatividad amo in nahatag hin ginkakasumpayan dida ha masa han usa nga lawas ngan han iya enerhiya (E = mc2). An Masa amo an tinirok nga kantidad. Ha panlantaw han usa nga nagoobserbar, an masa diri poydi mahimo, diri liwat poydi maruba, ngan an Nalalain nga teyorya han relatividad diri nagbabalyo hini nga kasabotan. Pero, an relatividad nagdudugang nga an ngatanan nga klase han enerhiya mayda associated mass, ngan ini nga masa gindudugang ha sistema kun gindudugngan hin enerhiya, ngan an associated mass giniiban ha sistema kun an enerhiya nabaya. Ha reaksyon nukleyar, pananglitam an sistema diri nagiging naiban hin kadako hangtod an enerhiya natatalwas mahitungod han reakyon amo an gintutugotan makabaya kun diin liwat an missing mass nadadara upon han enerhiya, nga mayda liwat kalugaringon nga masa.
Ha bawbaw han kalibutan, an bug-at W han usa ka butang amo an ginkakasumpayan didto ha iya masa m han
W = mg \, ,
kun diin an g amo an akselerasyon mahitungod han kanan kalibutan gravitasyon, nga patas han ginbabanabanahan nga 9.81 m s−2. An kanan butang bug-at nadependar han iya kalibongan, pero an masa kay diri : an butang nga may masa nga 50 kilogramo natimbang hin 491 newton ha bawbaw han kalibutan; pero ha bawbaw han Bulan, an parehp nga butang nga may pareho nga masa nga 50 kilogramo, natimbang nala hin 81.5 newton.


text:
Mariza
Hi Mariza Nunes, nga kilalado han iya ngaran-ha-entablado nga Mariza (natawo han Disyembre 16, 1973 ha Mozambique) usa nga magkaranta/manunurat-hin-kanta hin fado ha World Connection nga label. Binmalhin hiya ha Portugal dida han tulo pala an iya edad, ngan nagtubo hiya ha usa han mga tradisyonal nga bahin han Lisbon, Mouraria - Alfama, nga diin hiya nahibaro pagkanta hin fado. Mayda niya Portuges nga amay pero an iya nanay taga-Mozambique (An kanta niya nga 'Transparente' usa nga dungog han iya lola nga Africana).
Para han Olympico nga mga Uyag han Atenas 2004 mayda niya duet upod kan Sting dida han kanta nga A thousand years, nga ginpagawas dida han opisyal nga pop album han Atenas nga Olympics Unity, nga diin an fado ginkakanta ha Iningles ngan Portuges.
Hi Mariza sinisiring nga kurukontemporaryo nga nasunod kan Amália Rodrigues.
Han 2003 hiya an nahimo nga "Nagdaog ha Europa nga kategorya", BBC[1]
Tikang han mga Abril 2005, hi Mariza nagtatrabaho ha Brasil agod makahimo hin bag-o nga album.
Diskograpiya[igliwat | edit source]
- Fado em Mim (2002)
- Fado Curvo (2003)
- Mariza Live in London (2004)
- Transparente (2005)
- Mariza Concerto em Lisboa (DVD 2006)
- Mariza Concerto em Lisboa (CD 2006)
Singles[igliwat | edit source]
- Ó gente da minha terra
- Cavaleiro monge
- Meu fado meu


text:
Norberto Romuáldez, Sr.
Hi Norberto Romuáldez y López (Hunyo 6, 1875 - Nobyembre 4, 1941) (tinatawag gihapon nga Norberto Romuáldez, Sr. agod ma-distinguir ini hiya tikang han iya anak nga lalake nga amo gihapon an ngaran) usa nga Pilipinhon nga manunurat, politko, hurista, ug tawo han estado. Hiya an syahan han pamilya Romualdez nga nasikat ha bug-os nga nasod. Hiya an tiyo (o batâ kon ha kinadaan nga Binisaya) ni Imelda Marcos, an anak han iya putó nga bugto nga hi Vicente Orestes.
Hi Norberto Romualdez natawo ha Burauen, Leyte han Hunyo 6, 1875. Nagtubo hiya ha Leyte ngan nasikat ha pagtikang komo usa nga manunurat ha Winaray. An iya syahan nga sinurat nga sarswela ha Winaray amo an sarswela nga An Pagtabang ni San Miguel.
Han 1908, hi Romualdez nagsurat han Bisayan Grammar and Notes on Bisayan Rhetoric and Poetic and Filipino Dialectology, (Binisaya nga Gramatika ngan mga Tigaman ha Binisaya nga Retorika, ngan Pansiday ug Pilipinhon nga Diyalektolohiya), usa nga basahon hin gramatika mahitungod han Winaray nga Binisaya. Han sunod nga tuig 1909 gintukod ni Romualdez an Sanghiran san Binisaya ha Samar ug Leyte agod ma-ibandilyo ug maipadukwag an yinaknan nga Winaray. May abilidad gihapon hi Romualdez ha iba nga mga yinaknan sugad han Kinatsila, Iningles ug Sinugboanon.
Hi Romualdez nagsirbe komo usa nga justice han Korte Suprema han Pilipinas han Panahon han Americano. Bulig gihapon hiya dida han 1934-1935 nga Constitutional Convention nga nagpagawas han 1935 nga Batakang-Balaod para han Mancomunidad Pilipinhon (Philippine Commonwealth).
Namatay hin sakit hi Norberto Romualdez han Nobyembre 4, 1941 ha Palapag, Samar nga yana lakip han lalawigan han Northern Samar.
Mga Sinurat[igliwat | edit source]
Lingguwistika[igliwat | edit source]
- Bisayan Grammar and Notes on Bisayan Rhetoric and Poetic and Filipino Dialectology (Binisaya nga Gramatika ngan mga Tigaman ha Binisaya nga Retorika, ngan Pansiday ug Pilipinhon nga Diyalektolohiya)
Drama[igliwat | edit source]
- An Pagtabang ni San Miguel
- An Anak han Manaranggot


text:
Bayamo
An Bayamo usa nga syudad ngan munisipyo han lalawigan han Granma han Cuba. Amo ini an kapital han Lalawigan han Granma. ngan usa ini han mga gidako-i nga mga syudad ha Oriente nga rehiyon.
An komunidad han Bayamo nahamutang hin patag nga tapad han Salog han Bayamo. Naaapektohan ini han makusog nga Bayamo nga hangin.
An munisipyo ginbahin ngadto han mga barrio of Arroyo Blanco, Barrancas, Bueycito, Cauto, Cayamas, Cristo, Dátil, Guamo, Guisa, Hornos, Julia, Laguna Blanca, La Sal, San Juan ngan Veguita.[1]
Mga reperensya[igliwat | edit source]
- ↑ Guije.com. Bayamo. Ginkità dida han 2007-10-06. (Kinatsila)


text:
Sangkalibutan Nga Pag-Asoy Bahin Han Kanan Tawo Mga Katungod
An Sangkalibutan Nga Pag-Asoy Bahin Han Kanan Tawo Mga Katungod[1] amo an usa nga ginpasamwak han Nagkaurusa nga mga Nasod General Assembly. An sulod hini nga pagpasabot amo an katungod pantawo, katungod nga mayda ngatanan nga tawo. Ginpadig-on ini han Nagkaurusa nga mga Nasod han Disyembre 10, 1948. An UNHR (acronym han Universal Declaration of Human Rights) ginhubad ha labaw 300 nga yinaknan.
Pahiuna[igliwat | edit source]
An pahiuna amo an:
- Tungod han pagkilal-a nga an tiunay nga dignidad ug katpong ngan diri-maiwasan nga mga katungod hadton mga kaapihan kanan tawo pamilya amo an pinatatamakan han katalwasan, hustisya kalinawan han kalibutan;
- Tungod han pagpasibaya ug pagbiay-biaya han kanan mga tawo katungod nga nahingadto hin mga magpakarima-dima nga mga buhat ug nakapahangit han katawhan, ug dumangat han pag-abot hin bag-o nga panahaon diin an mga katawhan magpapahimulos han ira katadungan pagyakan ug pagtuo hin waray ikahahadlok ug an katalwas tikang hin mga kabaraka ug pahingulang iginsaysay nga amo an pinakahitaas nga hingyap han mga molupyo;
- Tungod nga kinahanglan gud, agud an tawo diri mapiritan paggapil, ha iya katapusan nga paningkamot, pag-ato pagraugdauga ha iya, igan an mga katadungan han tawo panalipdan gud ha balaud;
- Tungod nga kinahanglanon gud an pagpaudway han nagtutubo nga pagkasarangkay han mga nasud;
- Tungod kay an mga katawhan han un nagotco pagtangdo han ira tuluohan bahin han kanan tawo panguna nga mga katungod, sugad man han iya pagkatawo ug dignidad, an pareho nga mga katadungan han lalake ug babaye, ug naguuungara hin mauro-upay nga kinabuhi ubos han katalwasan;
- Tungod nga an mga kaapi han hini nga kapunungan, nagsaad man han ira pag-urusa paningkamot kaupod han UN, pagpasamwak agud respetohan hin mahugot an kanan tawo panguna nga mga katungod;
- Tungod nga an paggisinabtanay hini nga mga katungod importante gud kaupay basi matuman ini nga panaad;
- Sanglit, an ASSEMBLEYA HENERAL nag-aasoy hin pagsering; KANAN KALIBUTAN DEKLARASYON BAHIN HAN KANAN TAWO MGA KATUNGOD nga an ngatanan nga mga nasud ug katawhan magkakau-urusa agud matuman ini nga panuyo, nga diin kada tagsa-tagsa nga kaapihan katilingban, magtatalinguha pagtutdo basi dumukwag ini nga mga katungod, pinaagi hin mga mapinulsanon nga mga buhat, ha nasyonal ug internasyonal nga mga kalibungan, nga ini kilal-on ngan tumanon hadton mga katawhan nga ira nasasakupan.
Kanan Tawo Mga Katungod[igliwat | edit source]
- Artikulo 1
- Nga an ngatanan nga mga tawo, nahimugso talwas ug katpong ha ira dignidad ug katdungan. Hira natawo dinhi ha tuna mayda konsensya ug isip ug kaangayan gud la nga an ira pagtagad ha tagsatagsa sugad hin magburugto.
- Artikulo 2
- Nga kada osa may-ada katadungan ngada hini nga mga katungod ug mga katalwasan nga nahiaasoy dida hini nga Deklarasyon ha waray bale han iya kolor ha panit, yinaknan, tuluohan, mababaye man o lalake, kori amo man an iya isip-politikal, an iya gintikangan nga nasud, an iya mga bahandi, kon ano hiya o ano pa dida nga mga suklanan. Labut hini, an pagtagad diri hihimuon pinaagi han politikal, tuna o tindog pagkalibutan han nasud, o kon taga diin ito nga tawo, o sino kon ito nga nasyon independiente, may tag-mangno, o may kakulangan han ira pangobyerno.
- Artikulo 3
- An kada tagsa may katadungan ngada ha kinabuhi, ngada ha katalwasan ug hin kinabuhi nga waray kahadlokan.
- Artikulo 4
- Waray hin-o man nga magigin uripon. An paguripon ug an pamaligya o pagpalit hin mga uripon ha bisan ano nga paagi igindidiri gud.
- Artikulo 5
- Waray tawo nga igpapailarum hin pagpakuri-i o hin diri tinawo o sobra hin kamaka-aalo riga pagkastiguha.
- Artikulo 6
- An kada tagsa may katadungan kilal-on nga usa nga tawo, ha stubangan han balaud, bisan biin hiya makadto.
- Artikulo 7
- Papreho an tawo ha stuban-gan han belaud ug an bisan hin-o mahihimo pangaro han bulig ug pananlipud han balaud. An usa ka fawo nga gin-iiba o nakakasering nga gintutuyo hiya pag-ibaha makakahimo peghangyo han bulig han balaud.
- Artikulo 8
- Pinaagi han mga nasyonal nga mga buhatan, an kada usa may katadungan pamiling hin hingpit nga katalwasan ngadto hin mga pagsupak han iya mga katadungan pamiling hin hingpit nga katalwasan ngadto hin mga pagsupan ha iya mga katadungan nga hatag ha iya han batakan balaud.
- Artikulo 9
- Iguin didiri an waray ha rason nga pagdakop, pagpreso ug pagpagawas han nasud.
- Artikulo 10
- Dida han pagturotimbang han iya mga katadungan ug mga obligasyon, ug mga kiha kriminal kontra ha iya, an kada usa may katadungan ngadto hin waray trampa ug ha publiko nga pamati han iya kaso pinaagi hin independyente ug waray inu-ugupan nga buhatan.
- Artikulo 11
- In himo-an nga nakasala may katadungan nga diri sidngon nga salaan tubtob nga diri pa hiya naproybahan nga salaan dida hin ha publiko nga pamati diin hiya gintagan han nga tanan nga mga habulig para han iya depensa.
- Diri pagsasalaon in usa mahitungod hin sala o binuhatan o waray buhata, nga dire pasinisering nga sala ubos in nasyonal o internasyonal nga balaud, badton panahon han pagbuhata hito. Sugad man liwat, diri mahihimo ipatong in maburobug-at nga patok kay nga pena han buhatan into nga sala.
- Artikulo 12
- Waray hin-o man nga igpapailarum nga diri nahalulugar nga paghimasok ha pamilya, panimalay, han pribado nga kalugaringon, ha mga sinurat o paghugaw han iya ngaran o honor. An kada usa may katadungan pagpanalipdi han balaud supak hini nga mga pagsamuk-samok o pagtamaya.
- Artikulo 13
- Ha sakob han iya nasud nga ginpupuy-an, an kada usa may katadungan hin paglakat-lakat kon pagpuyo hain man hiya maruyag;
- An kada usa may katadungan pagbaya han iya nasud, upod an iya kalugaringon ug pagbalik ngada hito.
- Artikulo 14
- An kada usa may katadungan pangaro hin panalipod kontra hin pagraugdauga tikang ha iba nga nasud;
- Ini nga katadungan diri mahihimo igrason dumata hin mga pagkiha gumikan hin mga krimen nga diripolitikali o mga buhat dupak hari mga prinsipyo ug mga panuyo han UN.
- Artikulo 15
- An kada usa may katadungan ngada han iya nasyonalidad;
- In usa nga tawo diri mahihimo kahukasan han iya paggka nasudnon hin waray ha rason ug waray liwat maka-agpugong ha iya pagbalhin han iya pagka nasudnon.
- Artikulo 16
- An mga lalake o babaye nga aada na ha igo nga panuigon an may katadungan ag-awawa ngan magka-ada hin familya ha waray bale han iya kolor ha panit, nasyonalidad o tuluohan. Hira an mayada purupareho nga mga katadungan mahi-unong ha pag-awawa, samtang nga mag-asawa ngan han pagpawaray bale hito nga ira pag-asawa;
- An kasal an pagbobohaton la ha talwas ug tim-os nga pag-ayon han mga pagkakasion;
- An familya an unob ngan panguna nga hupo han katilingban ngan may katadungan nga panalipdan han katilingban ngan han gobyerno.
- Artikulo 17
- An kada usa may katadungan pagtag-iya hin bagay ha iya kalugarinhon o kaupod an iba;
- Waray hin-o man nga tawo nga kukuhaan han iya pag-tagiya hin waray-ha-rason.
- Artikulo 18
- An kada usa may katadungan hin ha iya pag-isip, konsensya ug relihiyon; kaupod hin an katadungan pagbalhin han iya relihiyon, pagtuo ug katal-wasan, mahiya la nga usa o kaupod in iba, ha publiko o pribado agud igpasamwak an iya tuluohan ha pagtutdo, paghalad o pagsingba.
- Artikulo 19
- An kada tagsa may katadungan pag-isip o pagsaysay; ini nga katadungan naglalakip han iya pagpasamwak han iya mga opinyon nga diri pagsasamukon sugad man pagpamiling, pagkara-wat ug paghatag hin mga impormasyon o mga ideya pinaagi ha media hin waray pinili.
- Artikulo 20
- An kada tagsa may katadungan hin mamingawon nga pagtitirok ug paguurosa;
- Diri mapipirit in usa ka tawo pagpiriton pagbulig hin usa nga kapunungan.
- Artikulo 21
- An kada tagsa may katadungan pag-api dida han pan-gobyernohan, ha directa o pinaagi han mga pinili nga mga tumindog;
- An kada usa may katadungan kumarawat han mga serbisyo publiko ha iya nasud;
- An ungara han mga tawo amo an pinatatamakan han gahum han gobyerno; Ini tutumanon pinaagi hin tunay ug pinanahon nga pinilay bubuhaton hin sekreto nga butosay o puropareho nga paagi hin panmutos.
- Artikulo 22
- Kada usa, tungod han hiya kaapi han katilingban, may katadungan han iya seguridad nga sosyal, tubtob han kaya han nasyonal ug internasyonal nga pagkaurosa subay han mga organisasyon ug mga bahandi han kada gobyerno, mga katadungan nga sosyal, kultural ug sosyal nga dir-gud-maiiwasan dida han talwas nga pagtubo han iya pagatawo.
- Artikulo 23
- An kada tagsa may katadungan pagtrabaho, pagpili hin trabahu-an ngadto hin mga-makatawo-nga-kahimtang-hin panarabahuan ug panalipdi hin kawaray trabaho;
- An tagsa-tagsa, may katadungan ngada hin eksakto nga suho para hin eksakto nga trabaho; hin diri hiya pag-iibahan;
- An hin-o man nga natrabaho may katadungan kumarawat hin eksakto ug may-bintaha nga bayad, agud magseguro para ha iya ug han iya pamilya hin kinabuhi kaangayan hin tawo, ngan kon kinahanglan madudugangan pa hin iba nga mga paagi hin sosyal nga mga panalipud;
- An kada tagsa may katadungan pagtindog o pagbulig hin mga unyon agud maproteheran an iya mga intereses.
- Artikulo 24
- An kada tagsa may katadungan hin pagpahuway ug pagpahalibway, kaupod in pagtakon han iya mga oras hin pagtrabaho ug ha mga panahon nga adlaw nga mga lu-an nga binaydan.
- Artikulo 25
- An kada tagsa may katadungan ngada hin igo ug kaangayan nga panginabuhi para ha iya kalugaringon ug han kanan iya pamilya panlawas, sugad man han pamanapton, balay, urokyan ug mga pagataman nga sosyal ngan medical, ug katadungan ngada hin kaseguro ha panahon hin paghi-iwas han trabaho, kasakit, kabaldado, ka balo kalagas o kawar-ayan o ano la nga remalaso;
- An pagin iroy ug pagin bata nahipapailarum hin espesyal nga pagtimangno. An ngatanan nga mga bata, natawo sakub o gawas ha kasal, nahasisirong gihapon hini nga sosyal nga panalipud.
- Artikulo 26
- An kada tagsa mayda katadungan ngada hin edukasyon. An edukasyon amo in libre, por los menos, ha elementarya ug ha syahan nga mga balitang. An edukasyon ha elementarya kinahanglan piriton gud. An pag-aram han teknolohiya ug profesyonal nga edukasyon abyerto para han ngatanan ug man an huro-hitaas nga pag-aradman maarabut hin usa sugad han iya maakos;
- An panuyo han edukasyon amo an bug-os nga pagtubo han kanan tawo personalidad ug an pagpabaskug han pagrespeto han kanan stawo mga katungod ngan han mga unob nga mga katalwasan, lgpapadukwag an paggisi-nabtanay, paggipuro- paasensyan ug an pagsarangkay han mga nasud, mga hugpo sugad han relihoyoso ug magkadugo nga mga hugpo, ug maniningkamot nga magpabilin an kanurayaw;
- An mga kag-anak may katungod pagpili han klase nga edukasyon para han ira mga anak.
- Artikulo 27
- An kada tagsa may katadungan pagbulig dida han mga buruhaton nga kultural han katilngban, pagpulos han mga artes ug pakigsasaro han mga siyentipiko-nga-mga-bintaha sugad man han mga iba nga kaupayan.
- An kada tagsa mayda katadungan magpanalipud han mga bintaha tikang han mga siyentipiko nga imbento, mga sinurat o producksyon n mga aristiko nga iya.
- Artikulo 28
- An kada tagsa may katadungan ngada hin kahimtang nga sosyal of internasyonal diin an mga katadungan ug katal-wasa dida hin nga Deklarasyon mahihimo katuman.
- Artikulo 29
- An kada tagsa may mga turumanon ngada han katiling-ban diin aada gud la an bug-os nga pagtubo han iya pagkatawo matutuman.
- Dida han iya pagtuman han iya mga katalwasan ug mga katadungan, an kada tagsa matataknan subay han mga aludayday han balaud, kanay tiunay nga panuyo amo la an pagpakilala ug pagparespeto han mga katadungan ug mga katawasan han iba ug pagtuman han mga kinahanglanon han moralidad, an kahimyangan han publiko ug an kaupayan ha katilingban nga demokratiko.
- Waray hini dinhi ngamga katadungan ug mga katalwasan bubuhaton supak han mga panuyo ug mga prinsipyo han UN.
- Artikulo 30
- Waray hini dinhi nga Deklarasyon in intyendihon nga naghahatag ngada hin bisan ano nga Gobyerno, hugpo o tawo hin katadungan pagbuhat hin bisan ano nga makakabungkag hin ano dida nga katadungan ug katalwasan nga nailagda dinhi
Kitaa Gihapon[igliwat | edit source]
Mga Kasarigan[igliwat | edit source]


text:
Ampibyan
Amphibia (Amphibia)[1] in uska classis han Chordata. An Amphibia in nahilalakip ha phylum nga Chordata, ngan regnum nga Animalia.[1] An classis nga Amphibia naglalakip hin 6439 ka mga species, sumala ha Catalogue of Life[1]. An ampibyan in may mahagkot nga dugo nga mga hayop, nga kun bata pa aada ha tubig nahinga, ngan kun gurang na nahinga hit hangin.
Ebolusyon[igliwat | edit source]
An una na dako na grupo san mga ampibyan nadevelop sadton Devonian period, mga 370 milyon katuig an nakalabay, gikan san mga lobe-finned fish pareho san yana na coelacanth ngan lungfish,[2] na gintubuan sin mga multi-jointed mali-tiil na paripik na may kuramoy ngan ginagamit nira pagkamang sa ilarum sa dagat. May mga isda na nagkamay'ada primitibo na baga para makabulig sa kanra pagginhawa sa hangin sa mga Devonian swamps na kulang sin oxygen. Ginamit liwat nira an kanra makusog na parikpik pagbutwa sa tubig ngan pagtungtong sa mamara na tuna. Sa kadayunan, an kanra tul'anan na parikpik nag-evolve para magin siki ngan nagin ninuno san natanan na tetrapod, kaupod na an mga moderno na ampibyan, reptilya, katamsihan, ngan mammal. Bisan kun nakakamang sira sa mamara na tuna, kadam'an sini na mga prehistoric na tetrapodomorph na kaisdaan naistar pa gihapon sa tubig. Nagtikang madevelop an kanra baga, pero naginhawa pa gihapon gamit an ira hasang.[3]
An sayo san mga nauna na mga primitibo na ampibyan amo an Ichthyostega. May'ada in irong ngan mas efficiente na baga. May'ada ini upat na magtibay na tiil, may liog, may ikog na may parikpik ngan bungo na pareho san lobe-finned na isda, an Eusthenopteron.[2] Nag-evolve an mga ampibyan para makagawas sa tubig sin mas hilaba na panahon. Nag-improve an kanra mga baga ngan nagbug'at ngan nagrig'on an kanra maga tul'an.
Klasipikasyon[igliwat | edit source]
Sakop sa class Amphibia an natanan na tetrapod vertebrates na diri amniotes. Binabahin an ampibya sa tulo na subclasses, duha sini an extinct:
Subclass Labyrinthodontia† (damo na Paleozoic ngan Mesozoic na grupo) Subclass Lepospondyli† (dito na Paleozoic na grupo, danay sakob an Labyrinthodontia) Subclass Lissamphibia (natanan na moderno na ampibyan, sakob an katsapa, salamanders, ngan caecilians) Order Anura (mga katsapa): tikang sa Jurassic tubtob yana —6,200 na species sa 53 na pamilya Order Caudata or Urodela (salamanders, newts): tikang sa Jurassic tubtob yana —652 na species sa 9 na pamilya Order Gymnophiona or Apoda (caecilians): tikang sa Jurassic tubtob yana —192 na species sa 10 na pamilya
An kadamo sa species sa kada grupo na depende sa taxonomic classification na ginsusunod. An duha na pinakakomon na sistema amo an klasipkasyon na gin sunod sa website AmphibiaWeb, University of California (Berkeley) ngan an klasipikasyon san herpetologist na si Darrel Frost ngan an American Museum of Natural History
An kladograma hini sumala ha Catalogue of Life[1]:
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ 1.0 1.1 1.2 1.3 Bisby F.A., Roskov Y.R., Orrell T.M., Nicolson D., Paglinawan L.E., Bailly N., Kirk P.M., Bourgoin T., Baillargeon G., Ouvrard D. (red.) (2011). Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist.. Species 2000: Reading, UK.. Ginkità dida han 24 september 2012.
- ↑ 2.0 2.1 Evolution of amphibians. University of Waikato: Plant and animal evolution. Ginkità dida han September 30, 2012.
- ↑ Carroll, Robert L.; Hallam, Anthony (Ed.) (1977). Patterns of Evolution, as Illustrated by the Fossil Record. Elsevier. pp. 405–420. ISBN 978-0-444-41142-6. http://books.google.com/?id=q7GjDIyyWegC&pg=PA405&dq=Amphibian+evolution#v=onepage&q=Amphibian%20evolution&f=false.
Mga sumpay ha gawas[igliwat | edit source]


text:
Pag-ataman ha mga Lagas
“Hinigugma nga mga anak, kinahanglan maghigugma kita diri la ha pulong o pinaagi han dila, lugod ha buhat ngan kamatuoran.”—1 JUAN 3:18.
1, 2. (a) Ano nga mga problema ngan pakiana an nabangon ha damu nga pamilya? (b) Paonan-o aatubangon han bug-os nga pamilya an pagbag-o han mga kahimtang?
MASAKIT hinduro hunahunaon nga an imo mga kag-anak nga hadto makusog ngan kaya suportahan an ira kalugaringon, yana kinahanglan na atamanon. Bangin hi imo nanay o tatay nahulog ngan nabarian hin tul-an, limtanon na ngan masayon mawurok, o nahibaroan nga may grabe nga sakit. Ha luyo nga bahin, an mga lagas bangin nakukurian liwat ha pagkarawat nga nagluluya na an ira kahimsog o limitado na an ira nahihimo. (Job 14:1) Paonan-o naton hira mabubuligan ngan maaataman?
2 Usa nga artikulo mahitungod ha pag-ataman ha mga lagas an nagsiring: “Diri masayon an paghisgot han mga problema mahitungod han kalagas, pero an pamilya nga naghihisgot may kalabotan ha mga opsyon ha pag-ataman ngan may ginkauruyonan nga mga plano, mas magigin andam ha anoman nga mahitatabo.” Maaapresyar gud naton an kapulsanan han sugad nga paghisgot kon kakarawaton naton nga diri gud malilikyan an mga problema tungod han kalagas. Salit importante nga makapangandam kita ngan makahimo hin abanse nga mga desisyon. Tagdon naton kon paonan-o magbuburublig an bug-os nga pamilya basi maatubang an mga problema.
PAGPLANO PARA HA “MAGRAOT NGA MGA ADLAW”
3. Ano an mahimo buhaton han pamilya kon kinahanglan na atamanon an lagas na nga mga kag-anak? (Kitaa an retrato ha tinikangan hini nga artikulo.)
3 Maabot an panahon nga diri na kaya atamanon han kadam-an nga lagas an ira kalugaringon salit manginginahanglan hira hin mag-aataman. (Basaha an Eklesiastes 12:1-7.) Kon mahitabo ini ha lagas na nga mga kag-anak, hira ngan an ira mga anak an sadang magdesisyon kon ano nga pag-ataman an pinakamaopay ngan maaakos nira. Maaramon kon mag-iiristorya an pamilya kon ano nga bulig an ginkikinahanglan, paonan-o ito maitatagana, ngan kon paonan-o hira magbuburubligay. An ngatanan, labi na an mga kag-anak, kinahanglan tangkod nga magsumat han ira gin-aabat ngan magin reyalistiko. Mahimo hisgotan han pamilya kon talwas ba an mga kag-anak kon magpapabilin hira ha ira kalugaringon nga balay. * O mahimo liwat nira tagdon kon paonan-o makakabulig an kada tagsa ha pag-ataman ha mga lagas nga kag-anak. (Prob. 24:6) Pananglitan, an iba bangin puydi mag-ataman ha ira kada adlaw samtang an iba naman bangin makaghatag hin pinansyal nga bulig. Sadang hinumdoman han ngatanan nga an kada tagsa may responsabilidad; kondi samtang nalabay an panahon mahimo magbag-o ito ngan bangin kinahanglan magsurosaliwan an mga membro han pamilya ha ira mga buruhaton.
4. Diin makakabiling hin bulig an mga membro han pamilya?
4 Ha tinikangan pa la han imo pag-ataman, pangalimbasog gud nga mahibaroan an mga butang mahitungod ha kahimtang han imo kag-anak. Kon may grabe hiya nga sakit, hibaroi kon ano an posible mahitabo ha masunod nga mga adlaw. (Prob. 1:5) Pakigkomunikar ha mga ahensya han gobyerno nga naghahatag hin serbisyo para ha mga lagas. Hibaroi kon ano nga mga serbisyo ha komunidad an magpapasayon han imo pag-ataman ha imo mga kag-anak. Samtang ginhuhunahuna mo an mga pagbag-o ha kahimtang han iyo pamilya, bangin umabat ka hin duro nga kasubo, kahadlok, o kawurok. Ig-istorya ha usa nga masasarigan nga sangkay an imo mga inaabat. Labaw ha ngatanan, isumat kan Jehova an aada ha imo kasingkasing. Tatagan ka niya hin kamurayawan ha hunahuna nga imo ginkikinahanglan basi maatubang an anoman nga sitwasyon.—Sal. 55:22; Prob. 24:10; Fil. 4:6, 7.
5. Kay ano nga maaramon nga abanse nga pag-adman an may kalabotan ha mga opsyon ha pag-ataman?
5 Maaramon nga abanse nga gin-aadman han pipira nga lagas ngan han ira pamilya an mga opsyon ha pag-ataman—sugad han paglungon han mga kag-anak ha ira mga anak, pag-ukoy ha nursing home, o iba pa nga opsyon nga may-ada ha ira lugar. Hini nga paagi, makakapangandam an pamilya han “kasamok [ngan] kagul-anan” tungod han kalagas. (Sal. 90:10, Maopay nga Sumat) Damu liwat nga pamilya an diri abanse nga nagpaplano salit napipiritan hira nga apurado nga maghimo hin makuri nga mga desisyon kon may naabot nga mga problema. “Kasagaran nga amo ini an pinakasayop nga panahon ha paghimo hin sugad nga mga desisyon,” siring han usa nga eksperto. Kon ginkikinahanglan an apurado nga desisyon, an mga membro han pamilya bangin magin tensyonado, ngan bangin mag-aragway pa ngani. Ha luyo nga bahin, kon may abanse nga pagplano mas madagmit nga makakag-adjust hira ha mga pagbag-o.—Prob. 20:18.
6. Paonan-o magpapahimulos an bug-os nga pamilya kon pag-iiristoryahan nira an mahitungod han kahikayan han urukyan han lagas na nga mga kag-anak?
6 Bangin mag-alang ka ha pakiistorya ha imo mga kag-anak may kalabotan ha mga kahikayan han ira urukyan ngan han posibilidad nga bumalhin hira. Kondi damu an nagsiring nga nakabulig gud ha ira ito nga pag-iristorya. Kay ano? Tungod kay kon kalmado an sitwasyon, makakahimo an pamilya hin praktikal nga mga plano ngan mas madagmit hira magkasinabtanay. Napamatud-an nira nga kon may abanse nga pag-iristorya ha mahigugmaon ngan buotan nga paagi, mas masayon an paghimo hin desisyon kon ginkikinahanglan na ito. Bisan kon karuyag han mga lagas nga diri lumungon tubtob ha mahihimo, mapulsanon gud kon hihisgotan nira ngan han ira mga anak an klase hin pag-ataman nga ira karuyag kon kinahanglanon na nira ito.
7, 8. Ano nga mga butang an mahimo pag-iristoryahan han pamilya, ngan kay ano?
7 Mga kag-anak, isumat ha iyo mga anak an iyo mga karuyag ngan an iyo pinansyal nga kahimtang durante hito nga pag-iristorya. Makakabulig ini basi makagdesisyon hira uyon ha iyo karuyag kon diri na niyo kaya nga buhaton ito. Posible nga tatahuron nira an iyo mga karuyag ngan an iyo hingyap nga magin independente tubtob ha mahihimo. (Efe. 6:2-4) Pananglitan, naglalaom ba kamo nga malungon kamo ha usa han iyo mga anak, o iba an iyo ginlalaoman? Magin reyalistiko ngan hinumdumi nga bangin iba an panhunahuna han iyo mga anak ngan kinahanglan hin panahon basi maipahiuyon han bug-os nga pamilya an ira panhunahuna.
8 Mahimo malikyan an mga problema kon may plano ngan pag-iristorya. (Prob. 15:22) Upod hito an paghisgot mahitungod han pagtambal nga iyo karuyag. Hisguti liwat an mga impormasyon nga aada ha Durable Power of Attorney han mga Saksi ni Jehova. Katungod han kada tagsa nga hibaroan an mga opsyon ha pagtambal, ngan kon kakarawaton ba niya ito o diri. An Durable Power of Attorney nagsasaysay han mga karuyag han usa may kalabotan hito. An pagpili hin health care representative (kon igintutugot ito han balaud) magsisiguro nga an usa nga imo ginsasarigan amo an magdidesisyon para ha imo kon ginkikinahanglan. Sadang magkaada hin kopya hito an lagas, an nag-aataman, ngan an health-care representative basi magamit ito kon kinahanglan. Gintitipigan ito han pipira nga lagas upod han ira testamento, ngan iba pa nga importante nga mga dokumento sugad han insurance, bank book, mga adres o numero han telepono han mga opisina han gobyerno, ngan iba pa.
PAG-ATUBANG HA PAGBAG-O HAN MGA KAHIMTANG
9, 10. Ha ano nga mga kahimtang bangin pagkinahanglanon han mga kag-anak an dugang nga bulig han ira mga anak?
9 Ha damu nga kahimtang, ginpipili han bug-os nga pamilya nga magin independente an ira lagas na nga mga kag-anak tubtob nga igintutugot han ira sitwasyon. Bangin kaya pa nira magluto, maglimpyo, magpakonsulta ha doktor, ngan makig-istorya hin maopay. Hito nga paagi, ira iginpapakita nga diri kinahanglan mabaraka hinduro an ira mga anak ha panginano ha ira adlaw-adlaw. Kondi samtang nalabay an panahon, kon maluya na hira, bangin diri na nira kaya mamalit, o magtikang na magin limtanon, salit bangin kinahanglan na nira an bulig han mga anak.
10 An mga lagas bangin madepres o madagmit na mawurok. Bangin magtikang na hira mabungol, maharap, magin limtanon, o bangin diri na nira napupugngan an pag-ihi ngan pag-uro. Kon mahitabo ini, kinahanglan an pagpakonsulta ha doktor. Bangin kinahanglan nga mag-una an mga anak ha paghimo hin paagi basi maasikaso ini. Ha pipira nga kahimtang, bangin kinahanglan liwat nga hira na an maghimo han iba pa nga personal nga mga buruhaton han ira mga kag-anak. Basi masiguro nga naaataman hin maopay an mga kag-anak, bangin kinahanglan nga an mga anak an makig-istorya para ha ira, manginano han ira mga papeles, magin drayber, ngan iba pa.—Prob. 3:27.
11. Ano an mahimo buhaton basi magin mas masayon para ha mga kag-anak nga maka-adjust ha ira kahimtang?
11 Kon permanente an problema ha kahimsog han imo mga kag-anak, bangin kinahanglan maghimo hin mga pagbag-o ha pag-ataman ha ira o ha mga kahikayan mahitungod han ira urukyan. Kon gutiay la an mga pagbag-o, bangin mas masayon hira maka-adjust. Kon an imo urukyan hirayo ha imo mga kag-anak, igo na ba nga may Saksi o amyaw nga regular nga magbuburobisita ha ira ngan magsusumat ha imo kon ano an ira kahimtang? Kinahanglan la ba nira hin bulig ha pagluto ngan paglimpyo? Makakabulig ba an gutiay nga pagbag-o ha ira balay basi magin mas talwas ngan masayon hira makagios-gios, makakarigo, ngan iba pa? Bangin an pagkaada hin usa nga kabulig ha balay amo la an ginkikinahanglan basi an mga lagas padayon nga makaglugaring ha pag-ukoy. Pero kon diri hira magigin talwas ha sugad nga kahimtang, bangin kinahanglan na an permanente nga mag-aataman. Anoman an sitwasyon, hibaroi kon ano nga serbisyo an may-ada ha ira lugar. *—Basaha an Proberbios 21:5.
KON ANO AN GINBUBUHAT HAN PIPIRA
12, 13. Paonan-o maipapakita han mga anak nga padayon nira nga gintatahod ngan gin-aataman an ira mga kag-anak bisan kon naukoy hira ha hirayo?
12 Karuyag han mahigugmaon nga mga anak nga magin talwas ngan komportable an ira mga kag-anak. An paghibaro nga naaataman hin maopay an ira mga kag-anak naghahatag ha ira hin kamurayawan ha hunahuna. Pero tungod han iba pa nga obligasyon, damu han adulto nga mga anak an naukoy hirayo ha ira mga kag-anak. Ha sugad nga mga kahimtang, an pipira nagbabakasyon basi bisitahon an ira mga kag-anak ngan bumulig ha pag-ataman ha ira ngan ha pagbuhat han mga butang nga diri na kaya han mga kag-anak. Maipapakita han mga anak nga hinigugma nira an ira mga kag-anak pinaagi han regular nga pagtawag ha ira ha telepono bangin kada adlaw pa ngani kon posible, pagsurat, pag-e-mail o pag-text.—Prob. 23:24, 25.
13 Anoman an sitwasyon, kinahanglan magdesisyon ka kon paonan-o mamangnoan ha adlaw-adlaw an imo mga kag-anak. Kon hirayo ka ha ira ngan mga Saksi hira, puydi ka makiistorya ha mga tigurang han ira kongregasyon ngan mangaro han ira mga suhestyon. Labaw ha ngatanan, ig-upod hira ha imo mga pag-ampo. (Basaha an Proberbios 11:14.) Bisan kon diri Saksi an imo mga kag-anak, kinahanglan mo ‘tahuron an imo amay ngan an imo iroy.’ (Eks. 20:12; Prob. 23:22) Sigurado nga diri parapriho an desisyon han ngatanan nga pamilya. Ginpapalungon han iba an ira lagas na nga mga kag-anak o ginpapaukoy hirani ha ira. Pero diri ini pirme posible. Mas karuyag han pipira nga kag-anak nga diri lumungon ngan diri makapabug-at ha ira mga anak. May pipira nga kaya magsweldo hin mag-aataman ha ira dida mismo ha ira balay, ngan ito an ira karuyag.—Ekles. 7:12.
14. Ano an posible magin problema hadton siyahan nga paraataman?
14 Ha damu nga pamilya, kasagaran nga an anak nga naukoy hirani ha kag-anak amo an nagigin siyahan nga paraataman. Pero kinahanglan magin timbang hiya ha panginano ha panginahanglan han iya mga kag-anak ngan ha panginahanglan han iya mismo pamilya. May limitasyon an panahon ngan kusog han tagsa nga tawo. Ngan bangin magbag-o an kahimtang han nagmamangno, salit kinahanglan usisahon utro an kahikayan han pamilya ha pag-ataman. Nabubug-atan ba hinduro an usa nga membro han pamilya? May-ada pa ba maibubulig an iba nga mga anak, sugad han pagsurosaliwan ha pag-ataman?
15. Paonan-o malilikyan nga diri duro nga makapoy ha pisikal ngan ha emosyon an siyahan nga paraataman?
15 Kon an lagas nga kag-anak nanginginahanglan na gud hin padayon nga pagmangno, an nag-aataman bangin umabat hin duro nga kakapoy ha pisikal ngan ha emosyon. (Ekles. 4:6) Karuyag han mahigugmaon nga mga anak nga himoon an ngatanan para ha ira mga kag-anak, kondi an pag-ataman ha ira mahimo magin makapoy hinduro. An mga nag-aataman kinahanglan magin reyalistiko ngan diri mag-alang pangaro hin bulig. An pagbulig ha ira ha panapanahon bangin igo na basi diri paukyon ha nursing home an mga kag-anak.
16, 17. Ano nga mga problema an mahimo atubangon han mga anak samtang nag-aataman ha ira lagas na nga mga kag-anak, ngan paonan-o nira ito malalamposan? (Kitaa liwat an kahon nga “Pag-ataman Sugad nga Pagpasalamat.”)
16 Makasurubo makita nga an aton hinigugma nga mga kag-anak nag-aantos tungod han epekto han kalagas. Damu han mga nag-aataman an usahay nakakaeksperyensya hin kasubo, kabaraka, kapakyasan, kasina, kakonsensya, ngan pagdumot pa ngani. Usahay an kag-anak bangin makagyakan hin masakit nga mga pulong o bangin diri pa ngani magin mapasalamaton. Kon mahitabo ito, ayaw dayon kasina. Usa nga espesyalista ha hunahuna an nagsiring: “An pinakamaopay nga paagi basi maatohan an anoman nga imo gin-aabat, labi na kon nabubug-atan ka hito, amo an pagkarawat hito. Ayaw igdiwara an imo inaabat o hukmi an imo kalugaringon tungod kay inaabat mo ito.” Ig-istorya ito ha imo padis, iba nga membro han pamilya, o ha usa nga masasarigan nga sangkay. Mabulig ito ha imo nga masabtan an imo inaabat ngan padayon nga magin timbang.
17 Bangin umabot an panahon nga diri na posible para ha mga anak nga maataman an ira kag-anak dida ha ira balay. Bangin ginkikinahanglan nga mangnoan hiya ha usa nga nursing home. Usa nga sister nga haros kada adlaw nga nabisita ha iya nanay ha nursing home an nagsiring: “Diri namon maaataman hi Nanay hin 24 ka oras kada adlaw. Diri masayon para ha amon nga magdesisyon nga paukyon hiya ha nursing home. Makasurubo ito hinduro. Pero ito an pinakamaopay buhaton ha ultimo nga mga bulan han iya kinabuhi, ngan umuyon hiya hito nga desisyon.”
18. Ha ano makakasarig an mga nag-aataman ha ira mga kag-anak?
18 Diri masayon an pag-ataman ha imo nagtitikalagas na nga mga kag-anak. May kalabotan ha pag-ataman ha mga lagas, waray usa nga solusyon nga aplikado ha ngatanan nga sitwasyon. Kondi pinaagi han maaramon nga pagplano, pagbinuligay, maopay nga komunikasyon, ngan labaw ha ngatanan, kinasingkasing nga pag-ampo, matutuman mo an responsabilidad nga pasidunggan an imo mga hinigugma. Kon bubuhaton mo ito, malilipay ka gud tungod kay maaram ka nga ginhimo mo an ngatanan basi maataman hira hin maopay. (Basaha an 1 Corinto 13:4-8.) Labaw ha ngatanan, makakasarig ka nga magkakaada ka hin kamurayawan ha hunahuna nga iginhahatag ni Jehova para ha mga nagpapasidungog ha ira mga kag-anak.—Fil. 4:7.
^ par. 3 Mahimo maapektohan han kultura an desisyon han bug-os nga pamilya. Ha iba nga lugar, normal la nga mas karuyag han pamilya nga mag-ukoy hira nga tarampo o pirme hira magkikirigta.
^ par. 11 Kon an imo kag-anak naukoy pa gihapon ha iya balay, siguroha nga an masasarigan nga paraataman may-ada mga yawi basi makasulod hira ha balay engkaso may emergency.


text:
Santa Maria, Bulacan
An Santa Maria usa nga syahan nga klase nga urban nga bungto ha lalawigan han Bulacan, Pilipinas. An bungto han of Sta. Maria nahamutang hin 32 ka kilometro ha dumagsaan o amihanan-sidlangan tikang ha Manila ngan nahamutang ha sinirangan nga dapit han Bulacan. Ginsasapitan it bungto ha amihanan han mga bungto han Angat ngan Pandi, parti han Syudad han San Jose del Monte ha salatan; Norzagaray ngan iba nga dapit han Syudad han San Jose del Monte ha sidlangan; ngan han mg bungto han Marilao ngan Bocaue ha katundan nga dapit.
Sumala han census han tuig 2007, mayda ini populasyon nga 205,258 ka tawo ha densidad hin populasyon nga 2,258 ka tawo ha tagsa kilometro nga kwadrado.
Mga baranggay[igliwat | edit source]
An Santa Maria ginbahin ngadto hin karuhaan kag upat (24) nga mga baranggay.
Mga sumpay ha gawas[igliwat | edit source]
- Opisyal nga Websayt han Bungto han Santa Maria, Bulacan
- Santa Maria, My Kind of Town
- Philippine Standard Geographic Code
- 2000 Philippine Census Information


text:
Cagayan de Oro
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An Cagayan de Oro (ginpapahalipot nga C.D.O.) amo in usa han mga importante nga syudad ha Mindanao. Amo ini an kapital han lalawigan o probinsya han Misamis Oriental ha Pilipinas ngan amo an sentro han rehiyon para han Amihanan nga Mindanao (Rehiyon X). Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga ginkalkular nga mga 461,877 ka tawo ha 200,000 nga mga panimalay.
Damo it ngaran han syudad, gintawag ini nga Gateway to Northern Mindanao (Ganghaan ha Amihanan nga Mindanao), the City of White Water Rafting and River Trekking (an Syudad han White Water Rafting ngan River Trekking) (www.raftingcdo.com). Kondi labaw ha tangan, tungod han mga makisangkayon nga mga tawo hin nga gintawag an syudad nga "The City of Golden Friendship" (An Syudad han Bulawanon nga Pakigsangkay.
Ha Cagayan de Oro nahibase in mga kompanyiya multinasyonal sugad han Del Monte Philippines (nga han una Philippine Packing Corporation). Ini nga kompanyiya didto ha Cagayan de Oro tikang han dekada han mga 1930. An mga pinya ha harani nga lalawigan han Bukidnon ginkakarga ngadto han ira Planta hin Panproseso ha Baranggay Bugo ngan ginpapadara tikang dida ngadto han bug-os nga Pilipinas, Asya ngan ha Pacifico.
An Syudad han Cagayan de Oro amo in sentro hin pag-aram ha Amihanan nga Mindanao. Nahamutangan ha syudad in dagko nga mga kanan-estado gna mga institusyon hin pag-aram ug mga unibersidad.
An yana nga Alkalde han Syudad han Cagayan de Oro amo hi Vicente Emano ngan an yana nga Bise-Alkalde amo hi Michelle Tagarda-Spiers.
Mga Baranggay[igliwat | edit source]
An Syudad han Cagayan De Oro ginbahin ngadto hin kawaloan (80) nga mga baranggay.
Mga Sumpay ha Gawas[igliwat | edit source]
- Cagayan de Oro City Government Website
- Cagayan de Oro Socio-Economic Profile
- Cagayan de Oro Tourist Website
- 2000 Philippine Census Information
- Lantaw hin Satellite han Google Maps


text:
Bălţi
An Bălţi amo an ikatulo nga gidako-i nga syudad han Moldova, ngan amo ini an importante nga syudad ha amihanan nga dapit han nasod. Han panahon han Imperyo Ruso (1812-1917), ngan ha urhe han panahon Sovietika (1940-1990) an ngaran ginsurat gihapon nga Beltsy, tikang han kasurat hini ha Ruso. Nahamutang it syudad hin mga 135 ka km ha amihanan tikang han kapital Chişinău, ngan nahimutang ini han gamay nga salog Răut, kabahin han Dniester (Nistru), hin bukidnon nga lugar, nga han panahon Medieval gintabonan hin kagurangan pero yana haros napulod na.


text:
Bukidnon
An Bukidnon usa nga ginpapalibotan-hin-tuna nga probinsya han Pilipinas nga nahamutangan ha Amihanan nga Mindanao nga rehiyon. An kapital hini amo an Syudad han Malaybalay. Ginsasapitan an probinsya, kon iglibot tipa-tuo tikang ha amihanan, han Misamis Oriental, Agusan del Sur, Davao del Norte, Cotabato, Lanao del Sur, ngan Lanao del Norte.
An Bukidnon sinisiring hin mga Pilipino nga amo an food basket han Mindanao. Mga plantation dinhe nga probinsya na-producir, labot la hin iba nga produkto, hin pinya.
Sulod
Heyograpiya[igliwat | edit source]
Politikal[igliwat | edit source]
An Bukidnon ginbahin ngadto hin karuhaan (20) nga bungto ngan duha (2) nga syudad.


text:
TACLOBAN CITY - Bisan waray pa igkumpirma han simbahan han Palo Archbishop an pagbisita han mga US bishops ha Eastern Visayas, in guinpapamulat na ini han mga survivor han supertyphoon.
Ha pakighimangraw han Bombo Radyo tacloban ha pira nga mga waraynon, guinpahayag han mga ini nga nalilipay daw hira nga dire nakakalimtan han simbahan katoliko tikang ha magkadilian nga nasud nga personal nga kumustahon an ira kahimtang mahuman an supertyphoon yolanda.
Una na nga nabaruan nga an pagbisita han mga delagado tikang ha US Conference of the Catholic Bishops (USCCB) agud maghatag hin bulig ha mga naguin biktima han delobyo.
Manunumduman nga una na nga bumisita ha rehiyon an Papal nuncio han Vatican nga hi Archbishop Giuseppe Pinto, guinsundan ni Robert Cardinal Sarah, an special envoy tikang ha Vatican kun diin guinsiring pa hini an karuyagon ni Pope Francis nga personal guihapon nga bumisita ha Eastern Visayas.


text:
Danaw Urmia
An Danaw Urmia (Pinersiyano: دریاچه ارومیه Daryâcheh-ye Orumiyeh; Kinurdo: زه ریاچه ی ورمێ; Inazeri: ارومیه گولو , ارومیه گولی, Inarmenyo: Ուրմիա լիճ or Կապուտան լիճ; hadto nga ngaran: Danaw Matiene usa nga mapag-ad nga danaw ha amihanan-katundan nga Iran harani ha Turkiya. An danaw aada ha kabutngaan han mga lalawigan han Sinirangan nga Azerbaihan ngan Katundan nga Azerbaijan, katundan han salatan nga bahin han harani ha itsura nga Dagat Caspio. Gidadakoi ini nga danaw ha sulod han Butnga nga Sinirangan, ngan ikatulo ha gidadakoi nga mapag-ad nga danaw ha kalibotan nga mayda kahaluag nga ginbabanabanahan 5,200 km² (2,000 milya²). Ha iya gihahaluagi nga kadako, mayda ini 140 km (87 milya) kahilaba, ngan 55 km (34 milya) kahaluag. An iya gihahalarumi nga punto mayda 16 m (52 ft) nga kahalarom.


text:
Abakadahan
An abakadahan[1][2] o alpabeto amo in katitirok nga gin-areglo hin mga agi.
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ Vicente I. de Veyra "Ortograpiya Han Binisaya". Bahin nga kinuha tikang han Mga Lagda Han Pagsurat Han Aton Pinulongan ni Vicente I. de Veyra nga ginmantala dida han Kandabao: Essays of Waray Language, Literature and Culture. Tacloban City:Divine Word University Publications. Gin-editar ni Gregorio Luangco.
- ↑ Agustin El O'Mora "Kasurat diri Sinukol". Ginmantala dida han Kandabao: Essays of Waray Language, Literature and Culture. Tacloban City:Divine Word University Publications. Gin-editar ni Gregorio Luangco.


text:
Castel Gandolfo
An Castel Gandolfo (Initalyano nga kaluwas: [kaˈstɛl ɡanˈdɔlfo],[1] Linatin: Castrum Gandulphi, nga tinatawag hin inagnay nga Castello ha Castelli Romani nga mga diyalekto) usa nga gutiay nga Italyano nga bungto o comune ha Lazio nga nahamutang hin usa nga kahitas-an nga diin nakikit-an tikang ha igbaw an Danaw Albano mga 15 ka milyas ha timugan tikang ha Roma, dida han Kapungtodan Albano. Kilalado ini nga amo an balay ha katsirak o verano han Santo Papa. Usa ini nga Italyano nga bungto nga mayda katawhan nga 8834. Ginpili an bungto nga usa han mga gimahusayi nga bungto ha Italya.[2]
An resort nga komunidad naglalakip han haros an bug-os nga labnasan han Danaw Albano nga ginpapalibutan hin mga urukyan-ha-katsirak o uruykan ha verano, mga villa ngan mga payag-payag nga ginhimo dida han ika-17 nga siglo. Anhi an Stadio Olimpico nga diin ginbuhat an mga pagremo nga buruhaton dida han Roma nga Olimpico.
Mayda liwat mga pipira nga lugar in mga interes ha arkeyolohiya, upod an Emissario del Lago Albano ngan an mga nahabilin han Villa ni Domitian. An lugar nahalakip han mga katubtuban han Parco Regionale dei Castelli Romani (Rehiyonal nga Parke han Castelli Romani). Mayda liwat mga lugar hin interes ha arte, sugad han Kolehiya nga Singbanan ni Santo Tomas han Villanova, nga gindisenyo ni Gian Lorenzo Bernini.
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ Migliorini, Bruno; Tagliavini, Carlo; Fiorelli, Piero; Bórri, Tommaso Francesco (31 January 2008). Castel Gandolfo (ha Italiano). Dizionario d'ortografia e di pronunzia (DOP). Rai Eri. Ginkità dida han 26 Pebrero 2010.
- ↑ I borghi più belli d'Italia: Castel Gandolfo


text:
Sine
An sine (tikang ha Kinatsila: cine nga halipot han pulong nga cinematografía) amo an teknika nga nahihimo han pagproyektar hin hulagway o fotograma hin madagmit nga porma ngan sunod-sunod nga nakahimo han impresyon hin pagkiwa nga ginpapakita hin salida nga video o pelikula o film. An konsepto han sine tinatawag ha Iningles nga film. Ini nga pulong naglalakip hin mga salida hin nakiwa nga mga litrato, an larangan han sine komo forma hin arte, ngan an motion picture nga industriya. Ginhihimo an mga film pinaagi hin pagrekord hin mga hulagway tikang han kalibutan pinaagi hin mga kamera, o paghimo hin mga hulagway nga nagamit hin mga tekniko ha animation o special effect.
An pulong nga "cine" ha Kinatsila (nga ha Winaray "sinehan") amo an tawag gihapon han mga lugar o tyatro nga diin ginpapasalida in mga pelikula. An pulong nga "cine" mismo tikang han Griyego nga "kiné", nga nangangahulogan nga "kiwa".


text:
Maghirilom nga Kasahiran han Partido Komunista han Tsina
An Maghirilom nga Kasahiran han Partido Komunista han Tsina (Yinano nga Tsinino: 中国共产党中央委员会总书记; Minat-an nga Tsinino: 中國共產黨中央委員會總書記; pinyin: Zhōngguó Gòngchǎndǎng Zhōngyāng Wěiyuánhuì Zǒngshūjì; Iningles: General Secretary of the Communist Party of China), nga ha opisyal nga pagtawag Maghirilom nga Kasahiran han Namumutnga nga Komite han Partido Komunista han Tsina, amo an gihataasi nga na-ranggo nga opisyal ha sakob han Partido Komunista han Tsina, usa nga standing nga api han Politburo ngan manguna han Secretariat. An nakapot gihapon hini nga puwesto agsob amo gihapon an de facto nga manguna han Kanan Katawhan Republika han Tsina.


text:
Li Peng
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Hi Li Peng (Yinano nga Tsinino: 李鹏; Minat-an nga Tsinino: 李鵬; pinyin: Lǐ Péng; Wade-Giles: Li P'eng), (natawo 20 Oktubre 1928) amo an ika-upat nga Premier han Kanan Katawhan Republika han Tsina ha mga tikang 1987 tubtob ha mga 1998, ngan amo gihapon an Mangulo han Komite nga Permanente han Kongreso han Nasodnon nga Katawhan, an labaw nga lawas hin magbabalaod han Tsina, tikang 1998 tubtob 2003. Ha dako nga bahin han dekada han mga 1990 hi Li ginranggo nga ikaduha dida han Partido Komunista han Tsina (PKT) nga hierarkiya ha luyo han hadto nga Maghirilom nga Kasahiran nga hi Jiang Zemin. Nagpabilin hi Li ha iya paglingkod dida han Komite nga Permanente han Politburo tubtob 2002.


text:
Provincia de Toledo
An Toledo usa nga probinsya han butnga nga Espanya, ha katundan nga bahin han komunidad autonoma han Castilla-La Mancha.
Ginsasapitan ini han mga probinsya han Madrid, Cuenca, Ciudad Real, Badajoz, Cáceres, ngan Ávila.
Han populasyon hini nga 546,538 ka tawo (2002), mga 1/9 la iton naukoy dida han kapital, Toledo, nga amo gihapon an kapital han komunidad autonoma.
An probinsya mayda 204 ka munisipyo. An giguti-ayi nga munisipyo ha Espanya, Illán de Vacas, nga mayda populasyon nga 5, ada ha probinsya han Toledo. Kitaa an Lista han mga munisipyo han Toledo.
An probinsya nagsasaro han Parque Nacional de Cabañeros upod han probinsya han Ciudad Real.


text:
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An Pangasinan, ha opisyal nga pagtawag Lalawigan han Pangasinan (ha Pangasinense: Luyag na Pangasinan), usa han mga probinsya han Pilipinas. An kapital han lalawigan amo an Lingayen. Nahamutang it Pangasinan ha katundan nga butnga nga bahin han isla han Luzon ha daplin han Golfo han Lingayen. An bug-os nga kahaluag hin katunaan han Pangasinan mga 5,368.82 ka kwadrado nga kilometro. Sumala han census han tuig 2000, an Pangasinan mayda populasyon nga 2,434,086. An Pangasinense nga yinaknan amo an lumad nga yinaknan han kadam-an nga Pangasinense, pero gingagamit gihapon dinhe an Ilokano nga yinaknan ngan han Bolinao nga yinaknan. An populasyon han mga nagamit han Pangasinense nga yinaknan ha lalawigan han Pangasinan mga 1.5 ka milyon o ribo.
An ngaran nga Pangasinan nangangahulogan nga "lugar hin asin" o "lugar hin paghimo hin asin"; tikang ini han pulong nga asin ha Pangasinense nga yinaknan.
HeyograpiyaEdit
PolitikalEdit
An lalawigan han Pangasinan ginbahin ngadto hin kap-atan kag upat (44) nga mga bungto, upat (4) nga mga syudad, mga 1,364 ka baranggay ngan unom (6) nga mga distrito kongresyonal.
Mga SyudadEdit
Mga BungtoEdit
PisikalEdit
Nahamutang an Pangasinan ha kalondan nga butnga nga lugar han isla han Luzon ha Pilipinas. Ginsasapitan an Pangasinan han La Union ngan Benguet ha amihanan, han Nueva Vizcaya ngan Nueva Ecija ha sidlangan, ngan han Zambales ngan Tarlac ha salatan. Ha katundan han Pangasinan amo an Dagat Salatan Tsina ngan an probinsya nagpapalibot han Golfo han Lingayen.
It kahaluag han katunaan han Pangasinan mga 3,368.82 ka kwadrado nga kilometro. It Pangasinan mga 170 ka kilometro ha amihanan han Manila, 50 ka kilometro ha salatan tikang ha Syudad han Baguio, 115 ka kilometro ha amihanan tikang ha Subic International Airport and Seaport, ngan 80 ka kilometro ha amihanan tikang ha Clark International Airport.
Mga Sumpay ha GawasEdit
- Opisyal nga Websayt han Gobyerno han Lalawigan han Pangasinan
- Pangasinan: Preservation and Revitalization of the Pangasinan Language and Literature


text:
Katundan nga Kabisay-an
An Katundan nga Kabisay-an o Kalondan nga Kabisay-an usa han mga rehiyon han Pilipinas, igintawag nga Rehiyon VI. Ini nga rehiyon mayda unom (6) nga mga probinsya o lalawigan, nga amo an, Aklan, Antique, Negros Occidental, Capiz, Guimaras ngan Iloilo. Mayda ini napulo kag pito (17) nga mga syudad ngan amo ini an rehiyon nga gidadamo-i han mga syudad. An yinaknan nga Hiligaynon, ginagamit ha Negros Occidental, Guimaras, Capiz ngan mga kabahin han Iloilo. Kinaray-a an yinaknan ha Antique ngan mga parte han Iloilo. Akeanon o Aklanon an yinaknan ha Aklan. An Syudad han Iloilo amo an sentro han rehiyon.
An Palawan, nga kabahin han una han Rehiyon IV-B, ginbalhin ngadto hini nga rehiyon han Mayo 23, 2005 pinaagi han Executive Order 429. Kundi tungod han negatibo nga reaksyon han mga molupyo ginbalik ini ngadto ha MIMAROPA.
Mga Probinsya[igliwat | edit source]
An Katundan nga Kabisay-an mayda unom (6) nga mga probinsya ngan an mga syudad han Bacolod ngan Iloilo.
¹ An Syudad han Bacolod ngan an Syudad han Iloilo mga urbanizado hin duro nga mga syudad; mga estadistika nira dinhe waray iginlakip han mga estadistika han Negros Occidental ngan Iloilo.


text:
Leyte (lalawigan)
An Leyte usa nga lalawigan han Pilipinas nga nahimutang ha rehiyon han Sinirangan nga Kabisay-an. An kapital han probinsya amo an Syudad han Tacloban ngan nalalakip han probinsya an tulo nga ika-upat nga amihanan nga bahin han isla han Leyte. An Leyte nahamutang ha katundan han Lalawigan han Samar, ha amihanan han Southern Leyte ngan ha habagatan o salatan han Biliran. Ha katundan han Leyte ha tabok han Dagat han Camotes mabibilngan an isla ngan probinsya han Sugbo.
Sulod
Katawhan ngan Kultura[igliwat | edit source]
Duha an yinaknan ha lalawigan han Leyte. Ha amihanan nga sidlangan han lalawigan, Binisaya nga Winaray an lumad nga yinaknan, samtang ha katundan ngan salatan han lalawigan, Binisaya nga Sinugboanon an ira yinaknan. An mga Sugboanon ha Leyte tinatawag liwat nga Kana.
Mga Bungto ngan Syudad Waraynon[igliwat | edit source]
Mga Bungto ngan Syudad nga Kana/Sugboanon[igliwat | edit source]
Ekonomiya[igliwat | edit source]
Agrikultura an importante nga bahin han ekonomiya. Humay an gin-uuma labi na ha mga patag nga bahin han lalawigan, ha mga napalibot han Tacloban, samtang an pag-uma hin mga lubi, para hin coconut oil, amo iton masurong nga pagpakabuhi ha mga kabugkiran. An panagat o pangisda dako liwat nga pagpakabuhi han mga taga-Leyte.
Heyograpiya[igliwat | edit source]
Politikal[igliwat | edit source]
Kap-atan kag usa (41) an mga bungto ngan duha (2) an mga syudad.
An Syudad han Ormoc independent component city (o naglulugaring nga nalalakip nga syudad) han Leyte. Naglulugaring an panggobiernohan han Ormoc tikang han probinsya ngan diri hira upod han mga pinili-ay han mga opisyales han probinsya.


text:
Malaysia
An Malaysia (puyde liwat igsurat nga Malasya o ha Kinatsila: Malasia) usa nga nasod ha Asya. Duha an kapital hini, Kuala Lumpur an syahan nga kapital ngan Putrajaya an bag-o kapital. Ha yana an Putrajaya amo an kapital hin administrasyon han nasod kondi an Kuala Lumpur nagpapabilin nga kapital han lehislatura o magbabalaod.
Mga administratiba nga pagbahin-bahin[igliwat | edit source]
An Malaysia mayda napulo kag tulo (13) nga mga estado o negeri (11 ha peninsula nga Malaysia ngan 2 ha Borneo nga Malaysia) ngan 3 nga mga teritoryo federal.
Mga Estado (Negeri) ha Katundan nga Malaysia, ha Peninsula han Malaya[igliwat | edit source]
- Mga Estado (An mga kapital han mga estado ada ha parentesis):
- Sultanato han Johor (Johor Bahru)
- Sultanato han Kedah (Alor Setar)
- Sultanato han Kelantan (Kota Bharu)
- Sultanato han Pahang (Kuantan)
- Sultanato han Perak (Ipoh)
- Sultanato han Selangor (Shah Alam)
- Sultanato han Terengganu (Kuala Terengganu)
- Elehido nga Monarkiya han Negeri Sembilan (Seremban)
- Ginhadi-an han Perlis (Kangar)
- Melaka (Bandar Melaka)
- Pulau Pinang (Georgetown)
- Mga Teritoryo Federal:
- Federal nga Teritoryo han Putrajaya (federal nga kapital hin administrasyon)
- Federal nga Teritoryo han Kuala Lumpur (lehislatibo nga kapital)
Sinirangan nga Malaysia, ha Borneo[igliwat | edit source]
- Mga Estado (An mga kapital han Estado ha sakob han parentesis):
- Teritoryo Federal:
- Federal nga Teritoryo han Labuan (Bandar Labuan)
Tigamni: An Sabah gin-aawayan han Pilipinas ngan Malaysia kon hin-o an angay nga tag-iya hini.


text:
Dagupan
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An Syudad han Dagupan usa nga ikasyahan nga klase nga syudad ha lalawigan han Pangasinan, Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 130,328 ka tawo ha 25,921 nga mga panimalay. Nahamutang ini ha Golfo han Lingayen ha isla han Luzon. It Dagupan amo an labaw nga daungan hin mga barko ngan sentro hin komersyo ngan pangwarta han lalawigan ngan Amihanan nga Luzon; mayda masurong nga pagnegosyo hin tubo, mais, bugas, luget, asin, ngan hin irimnon nga makahurubog tikang han nipa nga palma. An syudad ginkikilala nga "kapital han bangus" han Pilipinas tungod han kadamo nga lab-as nga bangus dinhe. It ngaran hit syudad tikang han pulong nga dagupan ha lokal nga yinaknan nga Pangasinan ngan ini nga pulong nangangahulogan nga "lugar hin katitirok" o "pagtitirokan" tungod kay an syudad maiha na nga sentro hin pamerkado o tabo-an.
An gihalaba-i nga barbecue o parilyada nga ginsukol nga 1,007.56 ka metro (3,305.64 ft) ginhimo han mga tawo han Syudad han Dagupan han Mayo 3, 2003 komo kabahin hanFestival hin Bangus han syudad.
Gobyerno[igliwat | edit source]
Mga baranggay[igliwat | edit source]
An Syudad han Dagupan ginbahin ngadto hin katloan kag usa (31) nga mga baranggay.
Mga sumpay ha gawas[igliwat | edit source]
- Websayt han Fiesta han Syudad han Dagupan 2006
- Opisyal nga Websayt han Bangus Festival han Dagupan
- An Gihalabai nga Barbeque han Guinness World Records
- Philippine Standard Geographic Code
- 2000 Philippine Census Information


text:
Syudad san Sorsogon
An Syudad san Sorsogon usa nga ikalima nga klase nga syudad sa lalawigan san Sorsogon sa Pilipinas. Amo in an kapital nga syudad san lalawigan san Sorsogon. Nahimo ini pinaagi san paghiusa san mga kasanhi nga bungto san Bacon ngan Sorsogon dida san tuig 2000.
Sumala san census san tuig 2000, ini may populasyon nga 134,678 ka tawo sa 26,047 nga mga panimalay.
Mga Baranggay[igliwat | edit source]
An Syudad san Sorsogon ginbahin ngadto sin kaunman kag upat (64) nga mga baranggay.
Katloan kag unom (36) nga mga baranggay an kabahin san kasanhi nga bungto san Sorsogon:
Mayda karuhaan kag walo (28) nga mga baranggay nga lakip san kasanhi nga bungto san Bacon:
Kaagi[igliwat | edit source]
An Syudad san Sorsogon ginhimo pinaagi han mando han Republic Act 8806 nga ginpasa dida han Agosto 16, 2000 ngan ginratipika dida han Disyembre 2000.
Mga prominente nga politiko nga nagpaluyo sini sira Representante Francis Escudero han Syahan nga Distrito san Sorsogon ngan kasanhi nga Alkalde san Bacon nga si Leovic R. Dioneda. Si anay Bise-Alkalde han Bacon nga si Aurelio Destacamento, upod nira an mga kasanhi nga konsehal han Sorsogon nga hira Antonio C. Detera, Azel Diesta ngan Telo Mella nanlimbasog san duha nga mga lokal nga lehislatura para san pag-aproba han mga ordinansa nga maghahatag san salapi para san pagbuhat san plebisito.
Ugsa san pagratipikar sini, mayda hangyo nga igdeklara an RA 8806 nga waray legal nga epekto nga ginsumite sin manlalaban o abogado nga si Atty. Gil Gojol. Tungod kay an Bungto san Bacon ginngaranan nga usa san mga angay bumaton sini nga hangyo, usa nga abogado tikang sa Buevasta, sa Distrito san Bacon nga si Atty. Glenn Olbes, nga naghatag sin depensa san pagkalegal sini sa ilarom san batakan-balaod o konsitusyonalidad. An legal nga pagkakonsitusyonal sini ginkauyonan san kadam-an san mga Sorsoganon nga karuyag sin pagpadukwag para san bag-o nga hinimo nga unit sin gobyerno lokal.
An mga nagtipa san ratipikasyon sini amo sira Governor Raul R. Lee ngan an iya asawa nga si Sally A. Lee nga amo an nagin syahan nga Alkalde san Syudad.


text:
Kalkulador
Iton kalkulador elektronika in uska gutiay, nadadaradara, agsob barato nga gamit elektroniko nga gingagamit hin magbuhat hin panguna nga operasyon hin aritmetika. An pag programa hini basi hin sinyal han kuryinti dara an taramdan kun anu an gumawas nga sinyal han imu pag-pindut (taramdan) ini in gin-papasurat, kun iksampulu, pumindut ka usa ka boltahi plus (an dugang duha ka boltahi) ngan pumindut ka tulu ka boltahi, (1 plus 2 equals 3) tatagan ka tulu ka boltahi nga an numiru (3) tulu. An pagsurat niya X ngan Y coordinates dipindi han karga han kuryinti. Ha napulu nga espasyo ha x-axis mahatag kuryinti siyam ngan ha x-axis 1, usa na nga surat han Karbon. Nagtatapu an kuryinti sanglit nasurat, tungud han pasu. (X then Y axis intersection so glow)


text:
Bukád
An bukád[1] amo an istruktura para han reproduksyun han mga namumukad nga mga tanum ha divisyon Magnoliophyta o mas kilala na angiosperms.
Morpholohiya[igliwat | edit source]
Mga parte han bukad[igliwat | edit source]
An duha na essential na parte ha bukad amo an; vegetative part, na sakob an mga petals ngan mga katupad na struktura sa perianth, ngan an reproductive o sexual nga parte. An typikal na bukad may'ada upat na klase sin struktura na na nakakabit sa dulo san haliput na stalk.
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ Abuyen, Tomas A. Diksyunaryo Waray-Waray [Visaya] English-Tagalog. Kalayaan Press Mktg. Ent., Inc. Quezon City. Tuig 2000. ISBN 971-08-6050-X. Pakli Ihap 50.


text:
Kawayan (tanaman)
An kawayan (Iningles: bamboo) usa nga klase sin banwa. Daramo na klase an kawayan. An gikawayni, patong, bagakay, ug kabugawan pira la sa daramo na klase sin kawayan.
An ubod ha kawayan amo an gintatawag na dabong na usa na kilala na utanon sa kabisay'an.
Genus[igliwat | edit source]
May ada lahos 10 na genera ngan maabot 1,450 species an kawayan. An patong an gidadagkui nga klase hin kawayan gamit ini pankatig ha baluto. An kabugawan dagko liwat nga klase ngan paborito na himuon mga bangko ug linkuran kay masarig. An bagakay naman an ginagamit pan'alad. An gikawayani an gamit ha parasaw.


text:
An aluminyo o aluminóm[1] amo an elemento kemikal nga may ihap atomika nga 13. An tigaman hini amo an agi nga Al.
An aluminom an ika tulo na pinkadaramo na elemento (kasunod san oxygen ngan silicon), ngan pinkamadaramo na metal na mahihiagian sa crust sa kalibutan. Maabot ini 8% sa bug'at san solido na surface san Kalibutan. Bihira mahiagian an puro na Aluminom tungud kay reaktibo ini. Logud, mahihiagian ini sakot san 270 na magkadurudilain na mineral.[2] Bauxite an nangunguna na mina san aluminom.
Mga kasariganEdit
- ↑ Abuyen, Tomas A. DICTIONARY English Waray-Waray/Tagalog. National Book Store. Mandaluyong City. ISBN 971-08-6529-3 Pakli Ihap 18.
- ↑ Chemical of the Week: Aluminum. SciFun.org. University of Wisconsin: (17 March 2008). Ginkità dida han 4 March 2012.


text:
Cabiao
An Cabiao usa nga ikatulo nga klase nga bungto ha lalawigan han Nueva Ecija ha Luzon, ha Pilipinas. Nahamutang ini ha butnga han San Isidro ngan Arayat, Pampanga ngan ha kanawayan amo an Concepcion, Tarlac. Mga usa ka oras ngan tunga ini ha biyahe ha auto tikang ha Manila. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 62,624 ka tawo ha 11,655 nga mga panimalay.
Mga baranggay[igliwat | edit source]
An Cabiao ginbahin ngadto hin karuhaan kag tulo (23) nga mga baranggay.
Mga sumpay ha gawas[igliwat | edit source]
- Pasyalan Nueva Ecija
- Philippine Standard Geographic Code
- 2000 Philippine Census Information
- Photos from Cabiao


text:
Perak
An Perak usa han mga napulo kag tulo (13) nga mga negeri o estado han Malaysia. Ini an ikaduha nga gidako-i nga estado ha Peninsular nga Malaysia nga nagsasapit han Kedah ngan lalawigan han Yala han Thailand ha amihanan. Ha kanawayan sapit an estado han Pulau Pinang samtang ha sinirangan tikang han estado mabibilngan an mga estado han Kelantan ngan Pahang ngan an estado han Selangor ha tikadto ha salatan ngan ha katundan pinaagi han Estrecho han Malacca.
An Perak nangangahulogan nga "salapî" o plata o silver ha Bahasa Melayu. An ngaran tikang han baga hin salapi nga kolor han estanyo o tin. Han mga 1890, an Perak, nga mayda han gidamo-i nga alluvial deposit hin estanyo ha kalibutan amo an usa han mga bahandi han korona han Imperyo Brittaniko. Pero mayda liwat nasiring nga an ngaran tikang han "inggat hin isda ha tubig" nga baga hin salapi. An Arabo nga pahidungog nga ngaran para han Estado amo an Darul Ridzuan, an Tuna hin Grasya.
An Ipoh, amo an kapital han estado han Perak, ngan kilalado ini han pag-mina hin estanyo tubtob han paghamubo han presyo nga naka-apekto han ekonomiya han estado. Pero an kapital-nga-hadi-anon adto ha Kuala Kangsar, nga diin nahamutang an palasyo han Sultan han Perak.


text:
Universidad de Sta. Isabel
An Universidad de Sta. Isabel (dati, Colegio de Sta. Isabel) sarong pribadong Vicentino asin Katolikong unibersidad sa Syudad nin Naga, Filipinas. Sadiri asin pigpapadalagan kan mga madre kan Hijas de la Caridad de San Vicente de Paul (Daughters of Charities). Enot na nagpadalagan kaini iyo an limang mga madre kan Hijas de Caridad na nagarabot kan Enero 1868 sa pasugo ni Obispo Francisco Gainza na iyo an kagtugdas mismo kan eskwelahan. Sagkod ngonyan an Orden kan Hijas de la Caridad de San Vicente de Paul iyo pa an nagkakapot asin nagmamanehar kan sinabing institusyon. Dati an pangaran kaini Colegio de Sta. Isabel (1867) asin ini napatindog sa pwersa kan Dekreto Real ni Reyna Isabel II kan Espanya.
An kagmukna kan Hijas de la Caridad de San Vicente de Paul iyo si San Vicente de Paul asin ini tinogdas niya kan Nobyembre 29, 1633 duman sa Pransya.
An eskwelahan na ini pig-inaguraran kan Abril 12, 1869. An Colegio de Sta. Isabel iyo an pinaka-enot na normal school para sa babae sa Filipinas asin sa Sur-subangan na Asya. Kan Agosto 20, 2001, ini nagin sarong lubos na unibersidad sa ri'gon kan Akta Republika 7722 na bisto sa titulong "Higher Education Act of 1994".


text:
2006
An 2006 (MMVI) usa nga common nga tuig nga nagtikang han Dominggo dida han Gregoryano nga kalendaryo han ika-21 nga siglo.
Gindesignar ini nga:
- An tuig han Aquarius, an Nagdadara-hin-Tubig ha Katundan nga astrolohiya. It sunod nga tuig para hit Aquarius amo iton tuig 2018.
- An Tuig han Ayam ha Intsek nga kalendaryo. It sunod nga tuig han ayam amo iton tuig 2018.
- International nga Tuig hin mga Disyerto ngan paghimo-hin-disyerto.
- An Internasyonal nga Tuig ni Asperger, nga nagsasaurog han ika-100 nga anibersaryo han katawo ni Dr Hans Asperger, an nakadiskubre han Syndrome ni Asperger.
- An Tuig ni Mozart, ha pagsaurog han ika-250 nga anibersaryo han katawo ni Wolfgang AmadeusMozart.


text:
San Sebastian, Samar
An San Sebastian usa nga ikalima nga klase nga bungto ha probinsya han Samar ha Sinirangan nga Kabisay-an nga rehiyon ha Pilipinas. Sumala han 2000 census, mayda ini populasyon nga 6,779 ka tawo ha 1,263 nga panimalay.
Mga Baranggay[igliwat | edit source]
An San Sebastian mayda napulo kag upat (14) nga baranggay.
- Poblacion Barangay 1
- Poblacion Barangay 2
- Poblacion Barangay 3
- Poblacion Barangay 4
- Balogo
- Bontod
- Camanhagay
- Campiyak
- Dolores
- Hita-asan I
- Inobongan
- Cabaywa
- Canduyucan
- Hita-asan II


text:
San Simon, Pampanga
An San Simon usa nga ika-upat nga klase nga bungto ha lalawigan han Pampanga, Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 41,253 ka tawo ha 7,680 nga gma panimalay.
Mga baranggay[igliwat | edit source]
An San Simon ginbahin ngadto hin napulo kag upat (14) nga mga baranggay.
- Concepcion
- De La Paz
- San Juan (Pob.)
- San Agustin
- San Isidro
- San Jose
- San Miguel
- San Nicolas
- San Pablo Libutad
- San Pablo Proper
- San Pedro
- Santa Cruz
- Santa Monica
- Santo Niño


text:
Vila Real (distrito)
An Distrito han Vila Real (Pinortuges nga pagluwas: [ˈvilɐ ʁiˈaɫ]) usa nga distrito ha amihanan nga Portugal. Mayda ini kahaluag nga 4,239 ka km², ngan nahamutang ini nga distrito ha katundan han syudad han Porto ngan amihanan han Salog Douro. An Vila Real lakip han lalawigan-ha-kaagi han Tras-os-Montes. Mga 230,000 an populasyon sumala han 2001 nga ihap.
Mga munisipyo[igliwat | edit source]
An distrito mayda napulo kag upat (14) nga mga munisipyo:
- Alijó
- Boticas
- Chaves
- Mesão Frio
- Mondim de Basto
- Montalegre
- Murça
- Peso da Régua
- Ribeira de Pena
- Sabrosa
- Santa Marta de Penaguião
- Valpaços
- Vila Pouca de Aguiar
- Vila Real


text:
Emilio Aguinaldo
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Hi Emilio Aguinaldo y Famy (Marso 22, 1869 – Pebrero 6, 1964) usa nga Pilipino nga heneral, politiko, ngan namuno para hin independensya. Usa hiya han mga importante nga tawo han independensya han Pilipinas dida han Rebolusyon Pilipinhon patok han Espanya ngan dida han Gyera Pilipino-Amerikano nga nag-away patok han pag-okupar han mga Amerikano. Ha urhe nga panahon nagsumitir hiya han gobyerno han Estados Unidos.
Ha Pilipinas, hi Aguinaldo an sinisiring nga syahan ngan gibatan-on nga Mangulo han Pilipinas, bisan man kon an iya gobyerno waray kilal-i han mga gobyerno ha langyaw.
Ipinanganak si Aguinaldo sa Cavite el Viejo, Cavite sadton 22 Marso 1869 kan Carlos Aguinaldo y Jamir ngan Trinidad Famy y Valero (1820-1916).


text:
Papa Pío V
Hi Pio V (17 Enero 1504 – 1 Mayo 1572), nga natawo ha ngaran nga Antonio Ghislieri (tikang han 1518 gintawag nga Michele Ghislieri, O.P.), amo in papa tikang han 1566 tubtob 1572 ngan usa nga santo han Singbahan Katolika.[1] Kilalado hiya tungod han iya papel dida han Konsilyo han Trento, an Kontrareporma, ngan an pag-estandardisar han Romano nga rito ha sulod han Singbahan Latino. Gindeklara ni Pío V hi Tomás han Aquino nga Doktor han Singbahan ngan iya ginpatronisar an sikat nga kompositor hin sagrado nga musika nga hi Giovanni Pierluigi da Palestrina.
Komo kardinal, nagin-kilalado hi Ghislieri nga nagpanguna hin pagtuo ugsa hin mga katawohan, iya ginporseguir in walo nga mga Franses nga obispo hin pagka-erehe. Nagtindog gihapon hiya patok han nepotismo, ngan nagbusa hiya han nanguna ha iya nga Papa Pío IV ha iya atubangan han pagkaruyag hini nga himuon an iya 13-nga-pangidaron nga api han iya pamilya nga kardinal ngan pagsuporta hin umangkon tikang han panalapi han Papado.
Ha mga butang ha estado, gin-excomulgar ni Pío V hi Elizabeth I han Inglaterra tungod hin schismo ngan pagporseguir hin mga Ingles nga Katoliko han iya paghada. Gin-areglo gihapon niya an pagtukod han Baraan nga Liga, usa nga alyansa hin mga Katoliko nga estado. Bisan man kun gindamo-an hira han ira kabangga, nagdaog an Baraan nga Liga patok han Imperyo Ottoman, nga naningkamot pagsakop han Europa, dida han Pag-awayan ha Lepanto. Ini nga pagdaog ginpasidunggan ni Pío V nga tikang han pag-ampo han Birhen Maria ngan gintikang an fiesta han Birhen han Pagdaog.
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ Durant, Will and Ariel Durant, Age of Reason Begins, Vol.7, (Simon & Schuster, 1961), 238–239.


text:
Bruselas
An Bruselas o Brussels (Inolandes: Brussel; Frinanses: Bruxelles, kaluwas [bʁysɛl]), inopisyal Brussels Region o Brussels-Capital Region in ulohan han Belhika ngan an de facto nga ulohan han Unyon Europea (EU). Ini an gidakoi nga lugar urbano ha Belhika, nga naglalakip hin 19 ka mga munisipyo, lakip an munisipyo han Syudad han Bruselas, kun diin ini an de jure nga ulohan han Belhika, ha pagdugang han lingkuran han Frinanses nga komunidad han Belhika nan han Komunidad Flamenca.
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ Brussels. City-Data.com. Ginkità dida han 2008-01-10.


text:
Wikimedia Commons
An Wikimedia Commons (tinatawag gihapon nga "Commons" o "Wikicommons") usa nga burutangan o repositoryo hin gawasnon nga sulod nga mga ladawan o image, sound ug iba pa nga mga multimedia nga file. Usa ini nga proyekto han Wikimedia Foundation. It mga file nga ginkakarga dinhi nga burutangan puyde magamit sugad in mga ginkarga lokal nga mga file ha iba nga mga proyekto han mga Wikimedia nga server, sugad han Wikipedia, Wikibooks ug Wikinews.
An proyekto gin-propose dida han Marso 2004 ug gintikang dida han Septyembre 7, 2004. Usa nga rason hini nga pagtukod hin usa nga burutangan o repositoryo amo an hingyap nga diri gud magdamo an pagdurudoble hin mga pagbuhat ha mga dirudilain nga mga Wikimedia nga proyekto ug yinaknan, nga nahihinabo kay an amo la gihapon nga file kinahangalan igkarga ha tagsatagsa mga dirudilain nga mga wiki ugsa han pagkamay-ada han Commons.
Iton posibilidad hin mga lokal nga pagkarga dida hiton mga server aada pa, pero ini angay gamiton ha kaurugoan para hin mga materyales nga iton mga polisiya han lokal nga proyekto natugot nga diri matutugotan ha ilarom han pag-lisensya nga polisya han Commons sugad hiton fair use content. Tikang han 2005, an Wikimedia Commons mismo diri natugot hin mga fair use o mga pagkarga ha ilarom hin diri-gawasnon nga mga lisensya, upod an mga lisensya nga naglilimita han pan-negosyo nga paggamit han materyales. Iton mga lisensya hin mga buhat nga puyde ha Commons upod an GNU Gawasnon nga Dokumentasyon nga Lisensya o GNU Free Documentation License, Creative Commons nga mga lisensya nga waray paggaud o paglimita han paggamit, ug an public domain.
Kitaa Gihapon[igliwat | edit source]
- Creative Commons - usa nga proyekto nga nahatag hin gawasnon nga sulod nga mga lisensya ug usa nga direktoryo hin gawasnon nga ginlisensya nga mga buhat
- Internet Archive - an gidako-i nga gawasnon ug libre hin akses nga online nga pagtitirok hin mga video
- Project Gutenberg - an gidako-i nga gawasnon ug libre hin akses nga pagtitirok hin online nga mga dokumento (upod in mga libro ug sheet music)
- Ourmedia - usa nga community media archive
Mga sumpay ha gawas[igliwat | edit source]
- Wikimedia Commons
- Wikimedia Commonplace, in Windows nga garamiton para hin pagkarga hin mga file ngadto han Wikimedia Commons


text:
Ségolène Royal
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Hi Marie-Ségolène Royal (natawo Septyembre 22 1953 ha Dakar, Senegal), nga kilalado ha ngaran nga Ségolène Royal, usa nga Fransesa nga politiko. Hiya an presidente han Poitou-Charentes nga rehiyon, api han Katitirok Nasodnon o Asamblea Nasodnon ngan prominente nga miyembro han Partido Sosyalista. Han Nobyembre 16, 2006, ginpili hiya han mga api han Partido Sosyalista nga ira kandidato para han 2007 nga Franses nga pinili-ay hin pagkapresidente.
Han syahan nga vuelta han pagbotos hini nga pinili-ay, dida han Abril 22, 2007, hi Royal nakakuha hin 25.87 ka porsyento hin mga botos nga nakasulod han ikaduha nga vuelta pag-atubang kan Nicolas Sarkozy nga nakakarawat hin 31.18 ka porsyento. Hira nga duha nagdebate dida han Mayo 2, 2007. An syahan nga pag-ihap han mga butos dida han Mayo 6, 2007 nagpakita nga hi Sarkozy amo an napili nga magin sunod nga Presidente. Hi Sarkozy na-elihir dida han Mayo 6, nga nakakuha hin 53.06 ka porsyento han mga binmutos, ngan hi Royal napirde han pinili-ay nga mayda 46.94 ka porsyento han mga botos.
Kilalado hi Ségolène Royal tungod han iya pagkaruyag hin pira nga mga "Ika-Tulo nga Dalan" nga mga polisiya, tungod han iya kontrobersyal nga pag-insistir hin mga balaod ngan pagpatadong nga mga hisgutan ngan han iya suporta hin debolusyon ngan demokrasya nga partisipatoryo.