text:
Winaray
An Winaray (tinatawag gihapon nga Binisaya nga Lineyte-Samarnon o Sinamar-Leytenhon o Waray o Waray-Waray) usa nga Binisaya nga yinaknan. Amo ini an lumad o tuminongnong nga yinaknan o pinulongan ha kasagaran han Sinirangan nga Kabisay-an.
Sulod
Gramatika[igliwat | edit source]
Sinisiring nga iton Winaray may mga diperensya kun ikukumpara ini ha iba nga mga yinaknan nga Binisaya, sugad hiton paggamit hin r imbis nga l, o di ngani h imbis nga s. An Winaray waray gihapon iton "Kabaligtarang Ayos" nga may-ada naman ha gramatika han Tagalog.
Sistema hin Pagsusurat[igliwat | edit source]
An Sanghiran san Binisaya ha Samar ug Leyte naghimo hin opisyal nga sistema hin pagsurat, pero waray ini maipasamwak ha kadam-an. Dugang pa, an tagsa-manunurat mayda mga kalugaringon nga sistema hin pagsurat. Komo resulta, asta yana, waray pa iton yinaknan hin opisyal nga sistema hin pagsusurat nga ginkikila han ngatanan, upod ini iton orthography.
- diri o dire
- hira o hera
- pira o pera
- maopay o maupay
- direcho o diritso
Tungod liwat ha punctuation, iton pormal nga Waray nagamit danay hiton punctuation han yinaknan nga Espanyol.
Iba-iba nga Winaray[igliwat | edit source]
Kuti kaka poonoo coogie Iton Waray may-ada hin mga sinisiring nga diyalekto o dialects ngan sub-dialects. Mag-iro-iba ini nga mga sub-dialects tungod ha ira pronunciasyon, bukabolaryo, ngan hiton mga colloqualisms. An Winaray han Sidlangan nga Samar sinisiring amo iton Winaray nga "matig-a" o "puro". An Winaray han Amihanan nga Samar may-ada mga impluwensya hin yinaknan nga Bikolano. Iton Winaray ha Amihanan nga Samar nagamit hiton s imbis nga h hin mga pulong gramatika sugad hin case marker o pronoun. Ini na-iba naman kun ikukumpara ha iba nga nagamit hiton h (ha → sa). Mayda nasiring nga ini nga karakteristiko han Winaray ha Amihanan nga Samar impluwensya han Bikol. Pero sumala hin artikulo ni Dr. Carl Rubino, iton s amo iton orihinal nga Winaray nga mangarabay o konsonante. Ini mayda suporta dida han libro ni Padre Domingo Ezguerra han 1662 mahitungod han Winaray ha Leyte nga nag-indikar nga han hadto s an ginagamit imbes nga h. May-ada gihap iton mga diperensya ha bokabolaryo: an "sugad" ha Amihanan nga Samar amo iton "siring" ha Winaray han Leyte. An Winaray han Leyte may-ada liwat mga impluwensya hiton yinaknan nga Cebuano. Diri makukurian an usa nga Waray nga taga-Sidlangan nga Samar nga maka-intindi iton Winaray han mga taga-Tacloban (o kundi ngani an kabaligtaran), bisan may-ada danay mga colloquialisms nga diri maiintindihan.


c: text/html

text:
2006
An 2006 (MMVI) usa nga common nga tuig nga nagtikang han Dominggo dida han Gregoryano nga kalendaryo han ika-21 nga siglo.
Gindesignar ini nga:
- An tuig han Aquarius, an Nagdadara-hin-Tubig ha Katundan nga astrolohiya. It sunod nga tuig para hit Aquarius amo iton tuig 2018.
- An Tuig han Ayam ha Intsek nga kalendaryo. It sunod nga tuig han ayam amo iton tuig 2018.
- International nga Tuig hin mga Disyerto ngan paghimo-hin-disyerto.
- An Internasyonal nga Tuig ni Asperger, nga nagsasaurog han ika-100 nga anibersaryo han katawo ni Dr Hans Asperger, an nakadiskubre han Syndrome ni Asperger.
- An Tuig ni Mozart, ha pagsaurog han ika-250 nga anibersaryo han katawo ni Wolfgang AmadeusMozart.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Maastricht
An Maastricht (ha Linimburges: Mestreech; ha Frinanses Maëstricht (kadaan); ha Kinatsila: Mastrique (kadaan)) usa nga syudad ngan munisipyo ha salatan nga bahin han lalawigan han Limburg ha nasod han Nederlandes. Amo ini an kapital nga syudad ha Limburg.
Ha Inolandes, in molupyo han Maastricht tinatawag nga Maastrichtenaar samtang ha lokal nga yinaknan tinatawag an molupyo nga Mestreechteneer o kundi man, ha pag-agnay, Sjeng (tikang han sikat han una nga Franses nga ngaran nga Jean).
Kilalado an Maastricht nga syudad ha kaagi, kultura, lokal nga fokloriko ngan pag-aram. Kilalado an bungto ha mga turista tungod ha pamalit ngan pagpahayahay[1]. Mayda dako nga internasyonal nga populasyon hin mga istudyante an syudad.
Kahamutang[igliwat | edit source]
Nahamutang an Maastricht han duha nga daplin han salog han Meuse (Inolandes: Maas) ha timugan nga dapit han Nederlandes, ha linea han Belhika (nga diin an nayakan-hin-Inolandes nga Flandes ngan nayakan-hin-Frinanses nga Walonya nga Rehiyon madali maabtan tikang han sawang han syudad) ngan harani han Aleman nga linea. Kabahin an syudad han Meuse-Rhine nga Eurorehiyon, an Euregio nga naglalakip han Aachen, Hasselt ngan Liège ha Alemanya ngan Belhika.


text:
Bukidnon
An Bukidnon usa nga ginpapalibotan-hin-tuna nga probinsya han Pilipinas nga nahamutangan ha Amihanan nga Mindanao nga rehiyon. An kapital hini amo an Syudad han Malaybalay. Ginsasapitan an probinsya, kon iglibot tipa-tuo tikang ha amihanan, han Misamis Oriental, Agusan del Sur, Davao del Norte, Cotabato, Lanao del Sur, ngan Lanao del Norte.
An Bukidnon sinisiring hin mga Pilipino nga amo an food basket han Mindanao. Mga plantation dinhe nga probinsya na-producir, labot la hin iba nga produkto, hin pinya.
Sulod
Heyograpiya[igliwat | edit source]
Politikal[igliwat | edit source]
An Bukidnon ginbahin ngadto hin karuhaan (20) nga bungto ngan duha (2) nga syudad.


text:
Papa Pío V
Hi Pio V (17 Enero 1504 – 1 Mayo 1572), nga natawo ha ngaran nga Antonio Ghislieri (tikang han 1518 gintawag nga Michele Ghislieri, O.P.), amo in papa tikang han 1566 tubtob 1572 ngan usa nga santo han Singbahan Katolika.[1] Kilalado hiya tungod han iya papel dida han Konsilyo han Trento, an Kontrareporma, ngan an pag-estandardisar han Romano nga rito ha sulod han Singbahan Latino. Gindeklara ni Pío V hi Tomás han Aquino nga Doktor han Singbahan ngan iya ginpatronisar an sikat nga kompositor hin sagrado nga musika nga hi Giovanni Pierluigi da Palestrina.
Komo kardinal, nagin-kilalado hi Ghislieri nga nagpanguna hin pagtuo ugsa hin mga katawohan, iya ginporseguir in walo nga mga Franses nga obispo hin pagka-erehe. Nagtindog gihapon hiya patok han nepotismo, ngan nagbusa hiya han nanguna ha iya nga Papa Pío IV ha iya atubangan han pagkaruyag hini nga himuon an iya 13-nga-pangidaron nga api han iya pamilya nga kardinal ngan pagsuporta hin umangkon tikang han panalapi han Papado.
Ha mga butang ha estado, gin-excomulgar ni Pío V hi Elizabeth I han Inglaterra tungod hin schismo ngan pagporseguir hin mga Ingles nga Katoliko han iya paghada. Gin-areglo gihapon niya an pagtukod han Baraan nga Liga, usa nga alyansa hin mga Katoliko nga estado. Bisan man kun gindamo-an hira han ira kabangga, nagdaog an Baraan nga Liga patok han Imperyo Ottoman, nga naningkamot pagsakop han Europa, dida han Pag-awayan ha Lepanto. Ini nga pagdaog ginpasidunggan ni Pío V nga tikang han pag-ampo han Birhen Maria ngan gintikang an fiesta han Birhen han Pagdaog.
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ Durant, Will and Ariel Durant, Age of Reason Begins, Vol.7, (Simon & Schuster, 1961), 238–239.


text:
Dapitan
An Syudad han Dapitan usa nga ikaduha nga klase nga syudad ha lalawigan o probinsya han Zamboanga del Norte ha Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, ini may populasyon nga 68,178 ka tawo ha 13,560 nga panimalay. Importante ini ha kaagi ngan kasaysayan han Pilipinas tungod kay amo ini an lugar nga diin an nasodnon nga bayani han Pilipinas nga hi Jose Rizal gin-exilio o gindesterrado ngadto han mga Katsila.
Mga Baranggay[igliwat | edit source]
An Syudad han Dapitan ginbahin ngadto hin kalim-an (50) ka baranggay.


text:
Catmon
An Catmon usa nga ikalima ka klase nga bungto ha lalawigan o probinsya han Sugbo ha Butnga nga Kabisay-an nga rehiyon han Kabisay-an ha Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 25,083 ka tawo ha 5,198 nga panimalay. Nahamutangan ini hin mga 57 ka kilometro tikang han Syudad han Sugbo sapit han bungto han Carmen.
Iton Tore, an ikaduha nga gihataasi nga kahitaas ha Sugbo, nahamutangan ha Catmon, didto ha Baranggay Cambangkaya.
Mga Baranggay[igliwat | edit source]
An Catmon ginbahin ngadto hin karuhaan (20) nga baranggay.
Kaagi[igliwat | edit source]
Sumala han iruistorya nga katawhan o folklore, an mga taga-Cambangkaya kabahin han mga tribu ni Datu Lapu-Lapu ha Isla han Mactan dida han ika-16 nga siglo. Naningkamot hira paglikay han mga Espanyoles katapos han kamatay han namumuno han Mactan dida han mga 1560.


text:
An Syudad han Gingoog usa nga syahan nga klase nga syudad ha lalawigan han Misamis Oriental ha Pilipinas. Nahamutangan ini mga haros 122 ka kilometro ha sinirangan tikang han Syudad han Cagayan de Oro ngan mga 74 ka kilometros ha katundan tikang han Syudad han Butuan. Ginsasapitan ini ha sinirangan han Bungto han Magsaysay, Misamis Oriental, han probinsya han Bukidnon; han Bungto han Claveria, Misamis Oriental ha salatan; ngan ha amihanan han Baybayon han Gingoog. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 102,379 ka tawo ha 20,081 nga panimalay. An kahaluag han katunaan han bungto 74,400 ka hektarya.
An Syudad han Gingoog ginbahin ngadto hin kapitoan kag siyam (79) nga mga baranggay.


text:
Luang Nam Tha (lalawigan)
An Luang Nam Tha o Louang Namtha (ha Lao ຫລວງນໍ້າທາ) usa nga lalawigan han Laos. An kapital han lalawigan Luang Nam Tha gihapon an ngaran. Nahamutang ini ha amihanan nga dapit han nasod. Tikang han 1966 tubtob 1976 ini, upod han yana nga lalawigan han Bokeo, amo an nahimo han lalawigan han Huakhong.
Heyograpiya[igliwat | edit source]
An lalawigan ginsasapitan hin iba nga mga lalawigan han Laos: Bokeo ha habagatan, Udomxai ha timugan. Ginsasapitan an Luang Nam Tha han Myanmar ha kanawayan ngan han lalawigan han Yunnan ha Tsina ha dumagsaan ngan an tabokan han linea adto ha Boten. An Salog han Mekong amo an kanawayan nga linea han lalawigan. Tulo nga dagko nga salog nasulog tipa-katundan ngan tipa-salatan ngadto han Mekong: Nam Tha, Nam Fa ngan Nam Long.
Mga adminstratibo nga pagbahinbahin[igliwat | edit source]
An lalawigan nahimo han mga nasunod nga mga distrito:
- Long (3-03)
- Nale (3-05)
- Namtha (3-01)
- Sing (3-02)
- Viangphoukha (3-04)
Mga sumpay ha gawas[igliwat | edit source]
- Ecoturismo ha Laos
- Mapa han Lalawigan han Luang Nam Tha
- Wildlife Conservation Society - Nam Ha Proyekto han Nasodnon nga Protektado nga Lugar
- Turismo nga Garamiton para hin Pagpadukwag (PDF-nga fayl)


text: 1Katapos namon makapanamilit ha ira, ginmikan kami. Ha amon pagsakay ginrumbo namon an Cos; han pagkabuwas inmabot kami ha Rodas, ngan tikang didto dinmuong kami ha Patara. 2Nakakita kami didto hin sakayan nga tipakadto ha Fenicia, sanglit sinmakay kami ngan nagpadayon. 3Han pag-abot namon ha dapit diin natatan-aw na an Cipre, nagpadayon kami tipatimogan hini ngadto ha Siria. Hinmaw-as kami ha Tiro diin nagdiskarga an sakayan han mga kargamento. 4Iginkakita kami didto hin mga magtinuohon ngan nagpabilin kami upod ha ira hin usa ka semana. Pinaagi han pag-agda han Espiritu, ginsiring nira hi Pablo nga diri hiya kumadto ha Jerusalem. 5Kundi han katapos han amon pakigkaupod ha ira, ginmikan kami ngan nagpadayon han amon pagsakay. Igindul-ong kami nira ngatanan, upod an ira mga asawa ngan mga anak tubtob ha gawas han bungto. Nanluhod kami ngatanan ha baybayon ngan nag-ampo. 6Ngan han pakapanamilit na namon ngatanan, sinmakay kami han sakayan ngan nangoli hira. 7Tikang ha Tiro nagpadayon an amon pagsakay ngadto ha Tolemaida diin nakigkita kami han mga magtinuohon didto ngan nagpabilin kami upod ha ira hin usa ka adlaw. 8Han pagkabuwas ginmikan kami ngan inmabot kami ha Cesarea. Kinmadto kami ha balay ni Felipe nga ebanghelista, nga usa han pito nga mga tawo nga ginpili nga kabulig han singbahan didto ha Jerusalem. Linmungon kami ha iya. 9May-ada niya upat nga mga anak nga kababayen-an nga mga manaragna. 10Samtang nakadto kami hin mga pira na ka adlaw, inmabot tikang ha Judea in usa nga manaragna nga hi Agabo. 11Dinmaop hiya ha amon, kinuha an paha ni Pablo, ginggapos niya an iya mga tiil ngan mga kamot, ngan sumiring, “Amo ini an siring han Espiritu Santo: ‘An tag-iya hini nga paha paggagaposon han mga Judiyo didto ha Jerusalem hin sugad hini nga kagapos, ngan igtutubyan hiya nira ngadto han mga Hentil.’ ” 12Han pakabati namon hini, kami ngan an iba nga mga tawo naghangyo kan Pablo nga diri hiya kumadto ha Jerusalem. 13Kundi binmaton hiya, “Kay ano nga nananangis kamo ngan ginbibido man niyo an akon kasingkasing? Andam ako diri la hin paggaposa didto ha Jerusalem, kundi bisan pa hin pagpakamatay didto tungod han Ginoo nga Jesus.” 14Waray gud kami makawaring han iya panhunahuna, sanglit inmukoy na la kami ngan magsiring, “Matuman unta an kaburot-on han Ginoo.” 15Katapos hin pira ka adlaw didto, nag-andam kami han amon mga darad-on ngan kinmadto kami ha Jerusalem. 16Inmupod ha amon in mga tinun-an nga taga-Cesarea ngan gindara kami ngadto han balay ni Mnason nga amon sasak-an. Taga-Cipre hi Mnason ngan usa hiya han mga una nga mga magtinuohon. 17Han pag-abot namon ha Jerusalem, nagkarawat ha amon hin malipayon an mga magtinuohon. 18Han pagkabuwas binmunyog hi Pablo ha amon pakigkita kan Santiago, ngan nakadto liwat an ngatanan nga mga katigurangan han singbahan. 19Pinangumosta hira ni Pablo ngan iginsaysay ha ira hin tukib an ngatanan nga ginbuhat han Dyos ha mga Hentil pinaagi ha iya. 20Katapos nira mamati ha iya, gindayaw nira an Dyos. Ngan nagsiring hira, “Maaram ka, Pablo nga amon bugto, may-ada pira ka yukot nga mga Judiyo nga nagin magtinuohon, ngan matinumanon gud hira han Balaod. 21Ginsumatan hira mahitungod ha imo nga nagtutdo ka kuno han ngatanan nga mga Judiyo nga nag-uukoy didto han mga nasod han mga Hentil, nga isalikway nira an Balaod ni Moises, kay nagsiring ka ha ira nga diri na hira magtori han ira kabataan o magsunod han batasan han mga Judiyo. 22Mahibabaro gud hira nga hahani ka na. Sanglit ano man an angay pagbuhaton? 23Buhata an amon isisiring ha imo. May-ada dinhe upat ka tawo nga may-ada mga panaad. 24Updi hira ngan tampo han ira seremonyas han paglinis sumala han ginkikinahanglan han Balaod, ngan baydi an ira magasto; ngan makakagpakiskis na hira han ira mga ulo. Dida hini mahibabaroan han ngatanan nga an ira hinbatian mahitungod ha imo waray kamatuoran, kundi nga nagtutuman ka han Balaod ni Moises. 25Kundi mahitungod han mga Hentil nga nagin mga magtinuohon, ginpadad-an na namon hira hin surat hin pagsumat ha ira nga sumala han amon ginkasarabotan kinahanglan diri hira kumaon hin bisan ano nga mga pagkaon nga iginhalad ngadto han mga diyosdiyos, o han dugo, o bisan ano nga gintilo nga hayop, ngan kinahanglan diri hira makighilawas.” 26Sanglit gindara ni Pablo an mga tawo, ngan han pagkabuwas ginbuhat niya an seremonyas han paglinis upod ha ira. Sinmulod hiya han Templo hin pagpahibaro ha ira kon san-o katatapos an igintalaan nga panahon han paglinis, basi maghalad an tagsatagsa ha ira. 27Han diri na maiha matapos an pito ka adlaw, may-ada mga Judiyo nga tikang han lalawigan han Asia nga nakakita kan Pablo didto ha Templo. Gintukso nira an kadam-an nga mga tawo, gindakop nira hi Pablo, 28ngan naggogliat, “Mga taga-Israel, bulig kamo! Amo ini an tawo nga pinmakadto ha ngatanan nga mga dapit hin pagtutdo kontra han mga Judiyo, han Balaod ni Moises, ngan hini nga Templo. Ngan yana gindara pa niya in mga Hentil nganhi ha Templo ngan ginhugawan niya ini nga baraan nga dapit!” ( 29Iginyakan nira ini kay hinkit-an nira hi Trofimo nga taga-Efeso nga upod ni Pablo dida ha syudad, ngan naghunahuna hira nga gindara hiya ni Pablo ngadto han Templo.) 30Narigumok an bug-os nga syudad ngan nagdurungan pagdasmag kan Pablo an mga tawo, gindakop hiya, ngan gindanas ha gawas han Templo, ngan ginsadhan dayon an mga porta han Templo. 31Gin-iiparatay na hi Pablo han mga tawo, kundi nasumatan an kapitan han mga sondalo nga Romano nga nariribok an bug-os nga Jerusalem. 32Nagdara dayon an kapitan hin mga opisyal ngan mga sondalo ngan nagdali hira hin pagkadto han mga tawo. Han pakakita han mga tawo ha iya upod an mga sondalo, inmundang hira hin pagkastigo kan Pablo. 33Dinmaop kan Pablo an kapitan, gindakop hiya, ngan iginpagapos hiya hin duha nga kadena. Niyan nagpakiana an kapitan, “Hin-o ini nga tawo, ngan ano an iya ginbuhat?” 34Ibaiba an baton han mga tawo. Tungod han kasamok hin duro, waray mahibaro an kapitan kon ano gud an nahinabo; sanglit ginsugo niya an iya mga tawo nga dad-on hi Pablo ngadto han kwartel. 35Inmabot hira tubtob la ha may hagdanan, kundi napirit hira hin pagpas-an ha iya kay duro na gud an kasamok han mga tawo. 36Ginsusunod hiya han mga tawo nga naggogoliat, “Pataya hiya!” 37Han gindadara na nira hi Pablo ha sulod han kwartel, nagyakan hiya ngadto han kapitan, “Makahimo ba ako hin paghimangraw ha imo?” Nagpakiana an kapitan, “Maaram ka ba hin Griego? 38Kon sugad diri ka ngay-an amo an taga-Ehipto nga ha diri pa la maiha nagtikang hin kasamok ngan nagdara ngadto han kamingawan hin upat ka yukot nga armado nga mga rebelde?” 39Nagbaton hi Pablo, “Usa ako nga Judiyo nga natawo ha Tarso han Cilicia, nga tuminungnong hin dako nga syudad. Tugoti ako hin pagyakan ngadto han mga tawo.” 40Tinugotan hiya han kapitan, sanglit tinmindog hi Pablo dida han hagdanan ngan nagsenyas han iya kamot hin pagpamingaw han mga tawo. Han pagmingaw na nira, nagyakan hi Pablo ha pinulongan nga Hebreo:


text:
Moalboal
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An Moalboal usa nga ika-upat nga klase nga bungto ha lalawigan o probinsya han Sugbo ha Butnga nga Kabisay-an nga rehiyon han Kabisay-an ha Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 23,402 ka tawo ha 4,790 nga mga panimalay.
Mga Baranggay[igliwat | edit source]
An Moalboal ginbahin ngadto hin napulo kag lima (15) nga mga baranggay.
- Agbalanga
- Bala
- Balabagon
- Basdiot
- Batadbatad
- Bugho
- Buguil
- Busay
- Lanao
- Poblacion East
- Poblacion West
- Saavedra
- Tomonoy
- Tuble
- Tunga


text:
Gerald Ford
Hi Gerald Rudolph Ford, Jr. (natawo nga Leslie Lynch King, Jr.) (Hulyo 14, 1913 – Disyembre 26, 2006) amo an ikakatloan kag-walo nga Mangulo han Estados Unidos (Agosto 9, 1974 – Enero 20, 1977). Hiya gihapon an ika-kap-atan nga Sugbong-Mangulo han Estados Unidos ha ilarom ni Mangulo Richard Nixon tikang han 1973 kutob 1974. Komo syahan nga tawo nga nahimo nga Sugbong-Mangulo ha ilarom han tugon han ika-Kap-atan-kag-Lima nga Pagliwat han Batakan-Balaod, hi Ford, han iya pagin-Mangulo han pagbiya ni Mangulo Nixon han Agosto 9, 1974, amo la an tawo nga nahimo nga Mangulo nga waray ma-elihir nga Mangulo o Sugbong-Mangulo.


text:
Bulacan
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
- Ini nga barasahon mahitungod han probinsya. Para han bungto, kitaa an Bulacan, Bulacan. Para han salog, kitaa an Salog han Bulacan.
2000 nga census—2,234,088 (ika-4 nga gidako-i)
Densidad—851 ha tagsa km² (ika-5 nga gihataasi)
Mga Dagko nga Syudad—0
Mga Komponent nga Syudad—3
Mga Bungto—21
Mga Baranggay—569
Mga Distrito ha Kongreso—5†
An Bulacan usa nga probinsya han Pilipinas nga nahimutang ha Butnga nga Luzon nga rehiyon. An kapital hini amo an Syudad han Malolos. An Bulacan nahamutang ha amihanan han Metro Manila. Sapit han Bulacan amo an lalawigan han Pampanga ha katundan, Nueva Ecija ha amihanan, Aurora ngan Quezon ha sidlangan, ngan an Rizal ha salatan. Nahamutang gihapon an Bulacan ha amihanan nga labnasan han Bahia han Manila.
Heyograpiya[igliwat | edit source]
Politikal[igliwat | edit source]
An Bulacan ginbahin ngadto hin karuhaan kag usa (22) nga mga bungto ngan tulo (3) nga mga syudad.
- 1. ^ Nahimo nga syudad ha ilarom han Republic Act No. 8754; gin-ratipika dida han Oktubre 8, 2002.
- 2. ^ Nahimo nga syudad ha ilarom han Republic Act No. 9356; gin-ratipika dida han Disyembre 10, 2006. .
- 3. ^ Nahimo nga syudad ha ilarom han Republic Act No. 8797; gin-ratipika dida han Septyembre 10, 2000..
Mga sumpay ha gawas[igliwat | edit source]
- Opisyal nga Websayt han Bulacan
- Bulacan Chamber of Commerce and Industry
- Sosyal Networking han mga Bulakenyo


text:
Guimaras
An Guimaras usa nga isla-nga-probinsya han Pilipinas nga nahamutangan ha Katundan nga Kabisay-an nga rehiyon. Usa ini han mga giguti-ayi nga mga probinsya, ngan an kapital hini Jordan. Nahamutangan an isla ha Golfo han Panay, nahabutngan han mga isla han Panay ngan Negros. Ha kanayawon o amihanan-katundan amo an probinsya han Iloilo ngan ha timugan o habagatan-sinirangan amo an probinsya han Negros Occidental.
An Guimaras usa nga sub-probinsya han Iloilo hangtod han kahimo hini nga naglulugaring nga probinsya han Mayo 22, 1992.
Katawhan ngan Kultura[igliwat | edit source]
An mga taga-Guimaras ginsisiring nga mga Ilonggo ngan an ira yinaknan Hiligaynon. Hiligaynon amo an yinaknan han kadam-an.
Heyograpiya[igliwat | edit source]
Politikal[igliwat | edit source]
An Guimaras mayda lima (5) nga bungto.


text:
Estados Unidos
An Estados Unidos han Amerika (ha literal nga ka-Winaray: Naghiusa nga mga Bansa han Amerika; ha Iningles: United States of America) usa ka federal batakan-balaudnon nga repulika nga naglalakip hin kalim-an nga mga estado ngan usa ka distrito federal. An nasod in kadak-an aada ha butnga han Amihanan nga Amerika, kun diin an Kap-atan kag waló nga magkadukot-dukot nga mga estado ngan an Washington,D.C., an ulohan distrito, in nahamutang ha kamutngaan han mga Kalawdan Pacifico ngan Atlantico, nga ginsasapitan han Canada ha amihanan, Mehiko ha salatan. An estado han Alaska in aada ha kanawayan han continente, nga ginsasapitan han Canada ha Sinirangan, ngan Rusya ha katundan tabok han Estrecho han Bering. An estado han Hawaii in usa ka kapurupod-an ha butnga han Pacifico. Mayda pipira nga mga teritoryo nga ginkakaptan han nasod ha Pacifico ngan Caribe.
Nga may-ada 3.79 milyon milya kwadrado (9.83 milyon km2) ngan lapos han 312 milyon ka mga tawo, an Estados Unidos in ikatulo o ikaupat nga gidakoi nga nasod ha kadako, ngan ika tulo ha kapareho ha katunaan ngan katawhan. Ini an usa ha mga nagkakasurusarakot hin lahi ngan magkadirudilain nga kultura nga nasod, nga produkto han dagko nga pagbalhin han mga imigrante tikang ha damo nga mga nasod. An ekonomiya han Estados Unidos in gidakoi nga nasodnon nga ekonomiya han kalibutan, nga may-ada ginbabanabanahan nga $14.780 trilyon han 2010 GDP (23% han nominal global GDP ngan 20% han global GDP ha purchasing-power parity).
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ United States. The World Factbook. CIA: (2007-05-31). Ginkità dida han 2008-10-14.
- ↑ DeNavas-Walt, Carmen, Bernadette D. Proctor, and Jessica Smith (August 2008). Income, Poverty, and Health Insurance Coverage in the United States: 2007. (PDF) U.S. Census Bureau. Ginkità dida han 2008-11-13.


text:
Polonya
An Polonya (ha Kinatsila: Polonia, ha Iningles: Poland, ha Polako: Polska) usa nga nasod nga nahamutang ha Butnga nga Europa, ha butnga han Alemanya ha katundan, han Republika Tseka ngan Eslovakya ha salatan, Ukranya ngan Bielorrusya ha sinirangan, ngan han Dagat Baltic, Lituanya, ngan Rusya (pinaagi han Kaliningrad Oblast exclave) ha amihanan. Iton Polonya nagsasaro hin katubtoban ha kadagatan upod han Dinamarka ha Dagat Baltic. Warsovya an kapital han nasod. An Polonya nagin api han Unyon Europeo tikang han Mayo 1 2004.
An estado Polako gintukod hin sobra 1,000 ka tuig hadto ha ilarom han Dinastiya Piast, ngan nakaabot han bulawanon nga panahon dida han harani han kataposan han ika-16 nga siglo ha ilarom han Dinastiya Jagielloniano, han panahon nga an Polonya usa han mga gidako-i, girikohi, ngan pinakagamhanan nga mga nasod ha Europa. Han 1791 an Sejm han Polako-Lituano nga Mankomunidad nagpailarom han Batakan-Balaod han Mayo 3 o Konstitusyon han Mayo 3, an syahan nga moderno nga nakodipikar nga konstitusyon, ngan ikaduha ha kalibotan sunod han Konstitusyon han Estados Unidos. Waray la mag-iha nga nagsunod, an nasod nawara katapos han pagbahin-bahin hini han mga hagrani nga nasod nga amo an Rusya, Austrya, ngan Prusya. Nahibalik an paglugaring hini dida han 1918 han pagkatapos han Syahan nga Pankalibotan nga Gyera komo an Ikaduha nga Republika Polaka. Pagkatapos han Ikaduha nga Pankalibotan nga Gyera nahimo ini nga komunista nga satellite nga estado han Unyon Sovietika nga tinatawag nga Republika han Katawhan han Polonya. Han 1989 an syahan nga gawasnon-hin-bahin nga mga pinili-ay han kaagi han Polonya katapos han Gyera Pankalibotan II nagtapos han Solidaridad (Solidarność) nga pakigbisog para hin kagawasan ngan nagresulta han kapirde han mga namumuno nga komunista han Polonya. An yana nga Ikatulo nga Republika Polaka gintukod, ngan ginsundan pagkatapos hin pira ka tuig han pagsurat hin bag-o nga konstitusyon dida han 1997. Han 1999 an Polonya nag-accede ha NATO, ngan han 2004 inmapi ini han Unyon Europeo.
Ha opisyal nga pagtawag, iton nasod kilalado nga Republika han Polonya, ha Polako Rzeczpospolita Polska. An pulong nga Rzeczpospolita amo an ngaran ha kaagi ngan kasaysayan nga padayon an paggamit tikang han ika-16 nga siglo dida han Polako-Lithuanian nga Mancomunidad, nga usa nga pinili-ay nga monarkiya. An pulong nga Rzeczpospolita puyde mangahulogan nga "mancomunidad" o commonwealth o puyde gihapon "republika", samtang an kahubad ngadto ha Polako han pulong nga "republika", republika. Dida han pamuno han komunista tikang han 1952 tubtob 1989 an opisyal nga ngaran han nasod amo an Republika han Katawhan han Polonya (Polska Rzeczpospolita Ludowa), nga amo la an panahon nga waray gamita an opisyal nga pagtawag tikang ha kaagi ngan kasaysayan.


text:
Firdawsi
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Hi Hakīm Abol-Qāsem Ferdawsī Ṭūsī (Persiano: حکیم ابوالقاسم فردوسی طوسی ) nga kaurugan gihapon ginbabalhin-hin-kasurat nga Ferdowsi-ye Tusi, kilalado gihapon nga Firdawsi (nga puyde gihapon igsurat nga Firdausi, Firdousi, Ferdosi o Ferdusi) (935–1020) amo an sinisiring nga pinakaharangdon nga Persiano nga maniniday. Hiya an nagsurat han Shāhnāma, an nasodnon nga epico han Persia (an yana nga Iran).


text:
Tito Livio
Hi Titus Livius Patavinus (59 UC – AD 17), kilala gihap komo Tito Livio o Livy, in uska Romano nga historyano. Nagsurat hiya hin dako nga kasaysayan han Roma ngan han Romano nga katawhan nga an titulo Ab Urbe Condita Libri, "Mga Libro tikang han Pagtukod han Syudad," nga nagpapahayag han panahon tikang han gisayohi nga mga leyenda han Roma han panahon ugsa han nahig-araan nga pitsa han pagtukod han Roma han 753 BC ngadto han paghadi ni Augustus han panahon ni Livio. Kilala hiya han pamilya nga Julio-Claudio, nagsagdon han apo-nga-umangkon ni Augustus, an magigin emperador nga hi Claudius, han batan-on pa ini nga diri maiha ugsa han 14 AD dida hin surat ha pagkuha han pagsurat mahiunong hin kaagi.[1] Hi Livio ngan an asawa ni Augustus nga hi Livia, tikang han amo gihapon nga clan ha iba nga mga lugar, bisan man kun diri hira magkadugo.
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ Foster 1874, p. xii, citing Suetonius, Claudius, xli.


text:
Xerxes I han Persia
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Hi Xerxes I o Jerjes I (ha Persiano: خشایارشاه, 'Khashâyâr Shâh'), usa nga Persiano nga Emperador (Shahanshah) (naghadi 485 - 465 BC) han Dinastiya Akhaemenida. Iton "Xerxēs" o "Jerjes" tikang han Griyego nga EepEnς nga amo an Griyego nga pagbalhin hin kasurat han Persiano nga ngaran ha trono nga Khashayarsha o Khashayar-shah, nga nangangahulogan nga "Hadi hin mga bayani". Dida han Barasahon han Ezra ngan ha Barasahon han Esther, an Persiano nga hadi nga hi Axašweroš (אֲחַשְׁוֵרוֹשׁ) (Ahasuerus o Ahasuero) amo daw kuno hi Xerxes I.
Hi Xerxes anak ni Darius nga Harangdon ngan ni Atossa. Sinmunod hiya han iya amay komo Emperador han Persiano nga Imperyo ngan inmaway hiya han mga Griyego.


text:
Alajuela, Alajuela
An Alajuela amo an kapital nga syudad han lalawigan han Alajuela ha Costa Rica. Amo liwat ini an ngaran han distrito nga naglalakip han syudad. An Alajuela amo liwat an kapital para han kanton han Alajuela, nga darudako pa kaysa han distrito. Amo ini an lugar nga natawhan ni Juan Santamaría, an nasodnon nga bayani han Costa Rica. An Luparan Panlangyaw han Juan Santamaría, an main nga aeropuerto o luparan nga nagsisirbe han Costa Rica (IATA: SJO / ICAO: MROC), nahamutang hin mga 3 ka kilomtro ha salatan han syudad.


text:
Hu Jintao
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Tsino nga ngaran ini; Hu an apelyido .
Hi Hu Jintao (ha Yinano nga Tsinino: 胡锦涛; Minat-an nga Tsinino: 胡錦濤; pinyin: Hú Jǐntāo ginluluwas nga [xǔ tɕìntʰɑ́ʊ]) (natawo 21 han Disyembre 1942) amo in kasanhi nga manguna han ika-upat nga henerasyon hin pagpamuno han Partido Komunista han Tsina. Hiya an Maghirilom nga Kasahiran han Partido Komunista han Tsina tikang 2002 tubtub 2012, an Mangulo han Namumutnga nga Komisyon Militar han PKT tikang han 2004 tubtob 2012 ngan Mangulo han Kanan Katawhan Republika han Tsina tikang han 2003 kutob 2013.


text:
Singbahan Katoliko Romano
An Singbahan Katoliko Romano amo an gidadako-i nga singbahan han kalibutan Kristiyanismo, nga an mga nagtotoo mayda katunga han ngatanan nga singbahan nga Kristiyano ngan kat-unom (1/6) han popyulasyon han katawhan. An gihahataasi nga katuna-on nga tagboot ha butang han pagsarig, moralidad ngan tagdumara han singbahan amo an Santo Papa, yana hi Papa Benedicto XVI, nga nagkakapot han gihahataasi nga otoridad, kaupod an kolehiyo han mga obispo, nga hiya liwat an ulohan.
- Taramdan hin mga papa
- Mga lubnganan
- Antipapa
- Pagbul-iw ha papado
- Papa emeritus


text:
Lisboa, Portugal
An Lisboa (Ingles: Lisbon, IPA: [liʒ'boɐ]) )iyo an kapitolyo asin pinakadakulang ciudad kan Portugal. Iyo man ini an sentro kan distrito kan Lisboa asin kapitolyo kan rehiyon nin Lisboa. An inaapod na munisipyo kaini, na kaagid sa sentro kan syudad, dai kaiba an kahiwasan kan pagtaraid, igwang populasyon na 564,477 sa laog kan hiwas niyang 84.8 km² (33 sq mi) manta an Lisbon Metropolitan Area igwa nin kag-erok na naabot 2.8 milyon katawo, orawang sa pagkakorompol kan inaapod na Lisbon Metropolitan Region, na kaayon na igdi an mga ciudad kan Leiria abot Setúbal, igwang kag-erok na 3.34 milyon na katawo.
An rehiyon Lisboa iyo an pinakamayaman sa Portugal. Nagpropoducir ini nin 45% kan enterong Gross Domestic Product (GDP) kan nasabing nasyon, asin ini man an sentro kan gobyerno asin erokan kan pamayo kan Portugal.
Uusipon[liwaton | liwaton an gikanan]
An Lisboa sakop kan mga Romano poon kan 205 B.C., mala ta si Julius Caesar ginibo ining municipium na inapod niyang Felictas Julia. Poon ika-5 Siglo, iba-ibang mga mga tribung Aleman an nagsakop kan lugar asin pagtongtong ika-8 siglo, mga Moro an nagsakop naman kaini. Kan taon 1147, an mga Cruzado sa pamamayo ni Afonso Henriques nabawi an lugar para sa mga Kristiyano. Poon kadto abot ngonyan, nagin an Lisboa saro sa sentro pulitikal, ekonomiko asin kultural na lugar kan Portugal. sinasabi na an pagka-kapitolyo kan Lisboa dai man konpirmado opisyalmente, magin man sa dekreto o sa surat.
An Lisboa pinatutukaw an magkapirang ahensya kan Bunyog Europa: an European Maritime Safety Agency (EMSA), asin an European Monitoring Centre for Drugs and Drugs Addiction(EMCDDA).
An alkalde kan Lisboa ngonyan iyo si Alfonso Costa. elegido kan Partido Sosyalista asin an kapyestahan kaini natama sa Hunyo 13, Aldaw ni San Antonio.
Panluwas na Takod[liwaton | liwaton an gikanan]
1. Ingles Wikipedia [1]


text:
Lutayan
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An Lutayan usa nga ikatulo nga klase nga bungto ha lalawigan han Sultan Kudarat ha Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 40,881 ka tawo ha 7,110 nga panimalay.
Mga Baranggay[igliwat | edit source]
An Lutayan ginbahin ngadto hin napulo kag usa (11) nga mga baranggay.
- Antong
- Bayasong
- Blingkong
- Lutayan Proper
- Maindang
- Mamali
- Manili
- Palavilla
- Sampao
- Sisiman
- Tamnag (Pob.)


text:
Selangor
An Selangor (ha Jawi nga kasurat: سلاڠور; kilalado liwat han Arabo nga pahidungog nga Darul Ehsan, o "Puy-anan hin Sinceridad") usa han mga napulo kag tulo (13) nga mga estado han Malaysia. Nahamutang ini ha katundan nga labnasan han Peninsular nga Malaysia ngan ginsasapitan ini han Perak ha amihanan, han Pahang ha sidlangan, han Negeri Sembilan ha salatan ngan han Estrecho han Malacca ha katundan. Nagpapalibot ini han mga federal nga teritoryo han Kuala Lumpur ngan Putrajaya.
An estado usa nga hereditaryo nga monarkiya konstitusyonal, nga diin an naghahadi nga Sultan (tikang han 2001) amo hi Sultan Sharafuddin Idris Shah. An Menteri Besar (mangulo nga ehekutibo han gobyerno han estado) ha yana hi Tan Sri Abdul Khalid Ibrahim, han Parti Keadilan Rakyat (PKR) (Partido han Hustisya han Katawhan) nga bahin han Pakatan Rakyat, tikang han Marso 10, 2008. An yana nga namumuno han oposisyon ha Katitirok han Estado han Selangor (Asamblea Estatal han Selangor) amo hi Dato Seri Dr. Mohd Khir Toyo, nga api han United Malays National Organisation (UMNO) nga partido ha Barisan Nasional, nga amo liwat an ika-13 nga Menteri Besar han Selangor.
An kapital han estado amo an syudad han Shah Alam, nga amo liwat an syahan nga syudad ha Selangor ngan an kapital-han-sultan amo an Klang, nga diri syudad. In ikatulo nga dako nga sentro urbano amo an Petaling Jaya nga ginhimo nga syudad han Hunyo 20, 2006. Amo nga an Selangor usa han duduha la nga mga estado han Malaysia nga mayda sobra pa hin usa nga syudad; an ikaduha nga estado nga sugad gihapon an Sarawak.


text:
Himalaya
An Himalaya an mga kabukiran ha Asya. Ada hira ha amihanan ha may Pakistan ngan Jammu ngan Kashmir, ngadto ha kanan Indya nga mnga estado nga Himachal Pradesh ngan Uttaranchal, Nasod han Nepal, ngan mga ginhadian han Sikkim, ngan Butan; pakadto ha Salatan han Tibet. An napulo kag-lima (15) nga gihahataasi nga bukid ha kalibutan aada ha mga Himalaya nga an mga nangunguna amo an Bukid Everest, K2, Annapurna, ngan Nanga Parbat. An Bukid Everest amo an gihahataasi nga bukid ha nawong han kalibutannga mayda 8,849 metro nga kahataas.


text:
Misamis Occidental
An Misamis Occidental usa nga probinsya han Pilipinas nga nahamutangan ha Amihanan nga Mindanao nga rehiyon. An kapital hini amo an Syudad han Oroquieta. An probinsya ginsasapitan han Zamboanga del Norte ngan Zamboanga del Sur ha katundan ngan nahibulag tikang han Lanao del Norte han Baybayon han Iligan.
Sulod
Katawhan ngan Kultura[igliwat | edit source]
Ekonomiya[igliwat | edit source]
Heyograpiya[igliwat | edit source]
Politikal[igliwat | edit source]
An Misamis Occidental ginbahin ngadto hin napulo kag upat (14) nga mga bungto ngan tulo (3) ka syudad.


text:
Daniel Z. Romuáldez
Hi Daniel Romuáldez y Zialcita o Daniel Zialcita Romualdez (Septyembre 11, 1907 – Marso 22, 1965) nga gin-agnayan nga Danieling, usa nga Pilipino nga politiko nga nag-alagad komo Speaker han Balayan hin mga Representante han Pilipinas tikang han 1957 tubtob 1962.
Gin-ngaranan hiya ha dungog han iya apoy ha amay nga hi Daniel Romuáldez, nga taga-Pandacan, Manila ngan kasanhe nga tag-iya han Taramnan han Malacañang, an dako nga katunaan nga gin-gagamit ha pagpahayahay han mga bisita han mga Mangulo han Pilipinas. Usa pa nga amo gihapon an ngaran amo an iya umangkon nga hi Daniel Gomez Romualdez, an arkitekto ha New York ngan anak han kasanhe nga embahador ngan gobernador nga hi Benjamin "Kokoy" Trinidad Romualdez (nga bugto ni Imelda Marcos).


text:
Dependencias Federales Venezolanos
An Mga Dependensya Federal o Dependencias Federales, sumala han Konstitusyon han Republika Bolivariana han Venezuela, amo in mga bahin hin teritoryo han Republika nga diri api hin Estado, Teritoryo Federal ngan han Distrito Capital, nga mga isla o puro nga amo an teritoryo ha dagat o nabawbaw han plataforma kontinental. Gin-organisa ini hin 12 ka grupo hin puro, kondi bisan pa mga 89 nga isla nahailarom han pagdumara hin iba nga mga estado nga venezolano tungod han kahirani han mga hini ha mga baybayon han Anzoátegui, Aragua, Carabobo, Falcón, Miranda, Nueva Esparta ngan Sucre.
Naghahatag ini para han Venezuela hin Teritoryo ha Kadagatan, nga diin mayda ini bug-os nga nasodnon nga soberaniya[1]ngan ha pagsunod han mga Katungod han Dagat han mga nasod riberenyo, ini nga kordon hin mga puro amo an punto hin pagtikang para han pag-estableser han mga delimitasyon hin 200 ka milyas, nga naghihimo hin sugad han Zona Económica Exclusiva (Z.E.E.), nga sinisiring nga usa nga espasyo hin dagat ngan ilarom-hin-dagat nga mga aproximadamente 650 ka yukot nga kwadrado nga km, nga tinatawag liwat nga Mar Patrimonial. An Venezuela nga may base han iya teritoryo caribenyo gindelimitar an iya mga frontera maritima hin 5 nga nasod Estados Unidos han Amerika, Fransya, Nederlandes (Holanda), Republika Dominicana, ngan Trinidad ngan Tobago. An magsaragpit nga mga isla ha Dagat Caribe ngan ha ubos nga katunga han atlantico venezolano mayda namumutnga nga temperatura hin tinu-ig nga nahabutnga hin mga 26 ngan 28ºC, ngan mayda presipitasyon o pag-uran hin mga 300 tubtob 500 nga milimetro hin tuig.
Tabla han mga isla/puro[igliwat | edit source]
Sumala han mga estimasyon nga gibag-ohi an kahaluag han mga dependensya Federal mga 342,25 ka km² nga diri upod an gamay nga kapuropod-an o archipiélago han mga puro ha Caracas. An mga isla o puro, an ira mga grupo ngan kapuropod-an gintalaan ha ubos:
Mga reperensya[igliwat | edit source]
- ↑ Sumala han Konstitusyon, an espasyo han kapuropod-an han Republika Bolivariana han Venezuela naglalakip han kapurupod-an han Los Monjes, kapuropod-an han Las Aves, kapuropod-an han Los Roques, kapuropod-an han La Orchila, isla La Tortuga, isla La Blanquilla, kapuropod-an han Los Hermanos, islas de Margarita, Cubagua ngan Coche, kapuropod-an han Los Frailes, isla La Sola, kapuropod-an han Los Testigos, isla de Patos ngan an isla de Aves; ngan dugang pa, an mga isla, además, las islas, islote, cayos ngan bancos nga nahamutang o magawas tikang han dagat teritoryal nga diin nabawbaw han plataforma continental o ha sulod han mga limite han zona ekonomika exclusiva. .


text:
Mga rehiyon han Pilipinas
It rehiyon usa nga administratibo nga subdivision ha Philippines. Tikang ha 2002, mayda napulo kag pito (17) nga rehiyon ngan inin mga rehiyon ginbahinbahin ngadto hin kapitoan kag siyam 79 nga mga probinsya o lalawigan. Iton mga rehiyon gin-organisa agod igtirok an mga probinsya nga mayda puruparehos an mga kultura ug etnolohikal nga mga karakteristik.
An mga probinsya iton tinuod nga primary nga subdivision politikal. Igingugrupo la hira ngadto hin mga rehiyon para la madurudali an pag-administrar. Kaurugan nga mga opisina han gobyerno mayda mga opisina rehiyonal imbes nga mayda mga opisina ha tagsa-tagsa nga mga probinsya. Ug ini nga mga rehiyonal nga opisina adto hiton syudad nga gin-designar nga kapital o sentro han rehiyon.
Iton mga rehiyon waray bulag nga gobyerno lokal, labot la hiton Autonomo nga Rehiyon ha Muslim Mindanao, mga mayda elehido nga asemblea rehiyonal ug gobernador. An Administratibo nga Rehiyon han Cordillera ginplano han una nga mahimo nga mayda autonomiya nga (Cordillera Autonomous Region), pero mga pagtipa tikang ha Kongreso nagresulta nga nahimo la ini nga regular nga rehiyon administrativo.
An Mga Rehiyon[igliwat | edit source]
Tikang ha 2002, an Pilipinas mayda napulo kag pito (17) nga rehiyon. An mga rehiyon gintirok pinaagi ha heyograpiya ngadto hin tulo nga mga grupo hin isla nga amo an Luzon, Kabisay-an, ug Mindanao. Ha ubos in lista han mga rehiyon ha ira mga isla-nga-kagrupo. Agod makagsubay hin impormasyon mahitungod han mga rehiyon, kitaa an mga nahanunungod nga artikulo han mga isla-nga-kagrupo.
An mga ngaran nga CALABARZON, MIMAROPA ug SOCCSKSARGEN ginsurat ha bahol nga mga agi o letra kay ini hira mga acronyms nga na-indicar han mga nalalakip nga mga probinsya o syudad nira.
Luzon[igliwat | edit source]
- Ilocos nga Rehiyon (Rehiyon I)
- Siong han Cagayan (Rehiyon II)
- Butnga nga Luzon (Rehiyon III)
- CALABARZON (Rehiyon IV-A)
- MIMARO (Rehiyon IV-B)
- Bicol nga Rehiyon (Rehiyon V)
- Rehiyon Administratibo han Cordillera (CAR)
- National Capital Region (NCR) (Metro Manila)
Kabisay-an[igliwat | edit source]
- Katundan nga Kabisay-an (Rehiyon VI)
- Butnga nga Kabisay-an (Rehiyon VII)
- Sinirangan nga Kabisay-an (Rehiyon VIII)
Mindanao[igliwat | edit source]
- Peninsula han Zamboanga (Rehiyon IX)
- Amihanan nga Mindanao (Rehiyon X)
- Davao nga Rehiyon (Rehiyon XI)
- SOCCSKSARGEN (Rehiyon XII)
- Caraga (Rehiyon XIII)
- Autonomo nga Rehiyon ha Muslim Mindanao (ARMM)
Kasaysayan[igliwat | edit source]
- Septyembre 24, 1972 - An mga probinsya han Pilipinas gin-organisar ngadto hin napulo kag usa (11) nga mga rehiyon.
- Hulyo 7, 1975 - Ginhimo an Rehiyon XII ug nagkamay-ada hin guti-ay nga pagreorganisar hin pipira nga mga rehiyon ha Mindanao.
- Agosto 21, 1975 - Rehiyon IX gintunga ngadto han Sub-Rehiyon IX-A' ug Sub-Rehiyon IX-B. Mayda guti-ay nga pagreorganisar hin pipira nga mga rehiyon ha Mindanao.
- Nobyembre 7, 1975 - Ginhimo an National Capital Region.
- Agosto 1, 1989 - Autonomous Region in Muslim Mindanao ginhimo.
- Oktubre 23, 1989 - Cordillera Administrative Region ginhimo.
- Oktubre 12, 1990 - Ginpagawas in Executive Order agod magreorganisar hin mga rehiyon ha Mindanao pero waray ini madayon (posible tungod kay kulang an pundo han gobyerno).
- Pebrero 23, 1995 - Rehiyon XIII (Caraga) ginhimo ngan nagkamay-ada guti-ay nga pagreorganisar hin pipira nga mga rehiyon ha Mindanao.
- 1997 - Guti-ay nga pagreorganisar hin mga rehiyon ha Mindanao.
- Septyembre 19, 2001 - Kaurugan han mga rehiyon ha Mindanao ginreorganisar ug an iba pinamalyuan hin ngaran.
- Mayo 17, 2002 - Rehiyon IV-A (CALABARZON) ngan Rehiyon IV-B (MIMAROPA) ginhimo tikang han una nga Rehiyon IV (Salatan nga Tagalog nga rehiyon).
- Mayo 23, 2005 - Guti-ay nga pagreorganisar hin mga rehiyon ha Luzon.


text:
Federico Moreno Torroba
Hi Federico Moreno Torroba (1891-1982) usa nga Espanyol nga kompositor, nga natawo ha Madrid.
Biyograpiya[igliwat | edit source]
Hi Moreno Torroba agsob igdugtong han zarzuela, usa nga tradisyonal nga Espanyol nga forma hin musika. Nagdirekta hiya hin pira nga mga kompanyiya hin opera, ngan pinaagi hini hi Moreno Torroba nagbulig han pagpakilala han zarzuela ngadto hin mga internasyonal nga mga magkirita. Pero kilalado hi Torroba liwat tungod han iya mga ginkumposo para han klasikal nga sista.
Mga sinurat[igliwat | edit source]
Dugang han iya trabaho hin pagkonduk, nagkomposo hi Moreno Torroba hin damo nga mga sinurat, ha tradisyonal nga forma Espanyola ngan para han sala de konsyerto. Inmabot hiya han iya gidakoi nga kasikat han mga tuig han dekada 1930 pinaagi han mga sarswela nga Luisa Fernanda (1932) nganLa Chulapona (1934). Nagsurat gihapon hiya hin pira nga mga opera. Han mga iya sinurat nga opera, an La Virgen de Mayo (1925) ngan anEl Poeta 1980, amo an pinakasikat. Dida han opera nga El Poeta, hi Plácido Domingo an nagkapot han titulo nga papel.


text:
Tokugawa Ieyasu
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Hi Tokugawa Ieyasu (nga puyde liwat igsurat nga Iyeyasu); 徳川 家康 (Enero 31, 1543 – Hunyo 1, 1616) amo an nagtukod ngan syahan nga shogun han Tokugawa nga shogunato han Hapon nga namuno tikang han Pakig-away ha Sekigahara han 1600 hangtod han Meiji nga Pagbalik han 1868. Hi Ieyasu kinmuha hin poder dida han 1600, nakakarawat hin pagpapuwesto nga shogun han 1603, binmiya han iya puwesto dida han 1605, pero nagpabilin ha poder hangtod han iya kamatayon han tuig 1616.


text:
Thor Heyerdahl
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Hi Thor Heyerdahl (Oktubre 6, 1914 ha Larvik, Noruega–Abril 18, 2002 ha Colla Micheri, Italya) amo in sikat-ha-kalibutan nga Norwego nga marine nga biyolohista nga may dako-in-interes ha antropolohiya, nga nakilalado tungod han Kon-Tiki nga Expedisyon nga diin nagbiyahe hiya pinaagi hin raft hin mga 4,300 ka milyas tikang ha Salatan nga America ngadto ha Tuamotu nga Kapurupod'an. Namatay hiya han Abril 18, 2002, tikang hin kanser ha utok.
Mga Dekorasyon ngan honoraryo nga degree[igliwat | edit source]
- Miyembro, Norwego nga Sanghiran han mga Siyensya (1958)
- Fellow, New York Academy of Science (1960)
- Honorary doctorate, Universidad han Oslo (1961)
- Honorary doctorate, Sanghiran Sovietika hin mga Siyensya (1962)
- Honorary doctorate of humane letters, Unibersidad Luterano Pacifico (1996)
Kitaa Gihapon[igliwat | edit source]
- Asteroid 2473 Heyerdahl gingaranan ha dungod han explorador
- Fatu Hiva: Back to Nature
- M/S Thor Heyerdahl, usa nga ferry nga ginngaran ha iya dungog (Yana M/S Vana Tallinn)
Mga Sumpay ha Gawas[igliwat | edit source]
- Kon-Tiki Museo
- Research, mga sinurat ngan in litrato
- Mga expedisyon ni Thor Heyerdahl
- An 'Tigris' nga expedisyon, upod an kan Heyerdahl protesta kontra han gyera
- Pagsaysay ni Bjornar Storfjell: Usa nga reperensya han iya kataposan nga proyekto Jakten på Odin
- Maal og minne 1, 2002 a scientific critique of his Odin project, in English
- National Geographic nga biyograpiya


text:
Sergio Osmeña
- Para han bungto, kitaa iton Sergio Osmeña Sr., Zamboanga del Norte
Hi Sergio Osmeña y Suico (Septyembre 9, 1878—Oktubre 19, 1961) amo an ikaduha nga Presidente o Mangulo han Mankomunidad han Pilipinas. Hiya an Sugbong-Mangulo o Bise-Presidente ha ilarom ni Manuel L. Quezon, ngan nahapuesto ha pagka-mangulo han kamatay ni Quezon han 1944. Usa hiya han mga nagtukod han Partido Nacionalista.
Hi Osmeña usa nga kabahin han prominente nga Osmeña nga pamilya, nga naglalakip han iya anak (hi anay Senador Sergio Osmeña Jr.) ngan han iya mga apo hira (Senador Sergio Osmeña III ngan John Osmeña), (kasanhi nga Gobernador (Lito Osmeña ngan Mayor Tomas Osmeña).
Sulod
Syahan nga bahin han kinabuhi ngan karera[igliwat | edit source]
Hi Osmeña, usa nga Intsek-nga-mestizo natawo ha Sugbo kan Juana Osmeña y Suico. Nagkuha hiya han iya elementarya nga pag-aram didto ha University of San Carlos ngan naggradwar han 1892. Hi Osmeña nagpadayon han iya pag-aram didto ha Manila, nag-iskwela ha San Juan de Letran College nga diin anay hiya nagkakilala kan Manuel L. Quezon, usa nga iya igkasi-estudyante ha klase. Nag-aram hiya hin balaod ha University of Santo Tomas ngan ikaduha nga gihataasi an marka dida han bar examination han 1903.
Hi Osmeña nagsirbe dida han staff hin gyera ni Heneral Emilio Aguinaldo komo usa nga mensahero ngan periodista. Han 1900 nagtukod hiya han periodiko ha Cebu nga, El Nuevo Dia nga nag-iha hin tulo ka tuig.
Karera Politika[igliwat | edit source]
Hi Osmeña usa nga abogado ngan editor hin periodiko ugsa hiya mahibulig ha lokal nga mga politika. Nagtikáng hiya komo konsehal.
Han 1904, an Amerikano nga kolonyal nga administrasyon naghimo ha iya nga gobernador han Sugbo o Cebu. Kaatapos hin duha ka tuig, na-elihir hiya nga gobernador han Sugbo. Samtang gobernador hiya, nagdalagan hiya dida han pinili-ay para han syahan nga Kapulongan Pilipinhon o Philippine Assembly han 1907 ngan napili hiya nga Speaker hadton nga kapulongan. Hi Osmeña 29 pa la an edad han kahimo niya nga gihataasi in ranggo nga opisyal Pilipino hadto nga panahon.
Hiya ngan in usa liwat nga politiko, nga hi Manuel L. Quezon han Tayabas, nagtukod han Partido Nacionalista komo baton han Partido Federalista han mga politiko-ha-Manila. An duha nagkaada hin pagkaribal para hin kadominante ha politika tikang hini nga panahon.
Hi Osmeña napili nga assemblyman han 1907 ngan nagpabilin nga miyembro han ubos nga balayan hangtod han 1922. Hiya an bise-presidente han nasod hin duha nga nagsunod nga panahon o terms ha ilarom han Mankomunidad Pilipinhon o Philippine Commonwealth.
Kinmadto hiya ha Estados Unidos han 1933 agod makabulig han pagpasa han Hare-Hawes-Cutting Independence Bill nga nasaliwanan han Tydings-McDuffie Act han Marso 1934.
Hi Osmeña napili nga sugbong-mangulo han Commonwealth han 1935, upod kan Quezon komo mangulo. Na-elihido hiya hin otro han 1941. Han pagbalhin han gobyerno Commonwealth ngadto ha Estados Unidos ha exilyo, hi Osmeña inmupod kan Quezon.
Pagka-Pangulo[igliwat | edit source]
Hi Osmeña nagin mangulo han Commonwealth han kamatay ni Quezon han 1944. Inmuli hiya ha Pilipinas hadto ngahaw nga tuig upod kan Heneral Douglas MacArthur ngan an mga puwersa liberasyon. Katapos han gyera, hi Osmeña amo an nagbalik han gobyerno Commonwealth government ngan han iba nga mga dirudilain nga mga departamento ehekutibo. Nagpadayon hiya pakigbisog para han paglugaring o independensya han Pilipinas.
Para han pinili-ay hin mangulo han 1946, dinmiri hi Osmeña pagkampanya, tungod kay siring niya an Pilipino nga katawhan maaram han iya buhat hin 40 ka tuig hin tuptop ngan matadong nga serbisyo. Bisan pa, napirde hiya ni Manuel Roxas, nga nakadaog hin 54 ka porsyento han botos ngan amo an nagin-syahan nga mangulo han independyente nga Republika han Pilipinas.
Katapos han pagkapangulo[igliwat | edit source]
Katapos han iya kapirde dida han pinili-ay, hi Osmeña nagretiro ngadto ha iya balay ha Cebu. Namatay hiya ha edad han 83 han Oktubre 19, 1961, ha Veteran's Memorial Hospital ha Syudad han Quezon. Didto hiya ginlubong ha North Cemetery ha Manila.
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ Komisyoner hin Publiko nga Pagtutdo han Komisyon Ehekutibo Pilipinhon han Pag-Okupar han Hapones.
Mga sumpay ha gawas[igliwat | edit source]
- The Philippine Presidency Project
- Philippines-Archipelago (Sergio Osmeña)
- http://www.geocities.com/philippinepresidents/osmena.htm


text:
Leganes, Iloilo
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
- Para han Espanyol nga syudad nga amo gihapon an ngaran, pakadto hit Leganés
An Leganes usa nga ika-upat nga klase nga bungto ha lalawigan o probinsya han Iloilo ha Katundan nga Kabisay-an nga rehiyon han Kabisay-an ha Pilipinas. Nahamutang ini hin napulo kag usa (11) ka kilometro ha amihanan han kapital nga amo an Syudad han Iloilo. Sumala han 2000 nga census, mayda ini populasyon nga 23,475 ka tawo ha 4,533 nga mga panimalay.
Mga Baranggay[igliwat | edit source]
An Leganes ginbahin ngadto hin napulo kag walo (18) nga mga baranggay.


text:
Kanta
Ha musika, iton kanta in uska komposisyon hin boses o mga boses, nga ginbubuhat pinaagi hin pag-aawit. Ini liwat in puydi tumudlok ha uska komposisyon hiton instrumento panmusika, partikular ha kolokyal nga Amerikano nga Kaingles. It uska koral o bokal nga karantahon in puydi maglakip hin mga instrumento panmusika, o puydi liwat waray, sugad han kaso han mga karantahon a cappella. An mga liriko (mga pulong) hit mga karantahon in agsob masiday, maangay. Ini liwat in puydi magin relihiyosa o hayahay nga prosa.
Iton karantahon in puydi para ha solo nga magkaranta, duwet, triyo, o durudamo nga nagamit hit durudamo nga mga boses. Iton karantahon nga may-ada labaw usa nga boses ha usa nga arte in kinokonsidera nga mga buhat koral. Iton mga karantahon in haluag nga ginbabahin ha damo nga dirudilain nga mga porma, depende ha kriterya nga gingamit. Usa nga dibisyon in namumutnga ha "karantahon nga arte", "karantahon nga pop", ngan "karantahon nga tuminongnong". Ha iba nga pamaagi hin klasipikasyon in pinaagi hin panuyuan (sagrado ngan sekular), o istilo (sayaw, ballad, Lied, ngbp), o panahon han gintikangan (Renasimyento, Kontemporaryo, ngbp.).


text:
Córdoba
Iton Córdoba in poyde tinmudlok ha:
- Argentina
- Córdoba, Argentina, kapital han Lalawigan han Córdoba
- Provincia de Córdoba, lalawigan han nasod han Argentina.
- Colombia
- Córdoba, Bolívar, bungto ngan munisipalidad ha departamento han Bolívar
- Córdoba, Quindío, bungto ngan munisipalidad ha departamento han Quindío
- Espanya
- Córdoba, Espanya, bungto ha Provincia de Córdoba, Cataluña, Espanya.
- Provincia de Córdoba, probinsya ha sidlangan nga Espanya.
- Mehiko
- Córdoba, Veracruz, syudad ha nasod han Mehiko.


text:
Peñón de Vélez de la Gomera
An Peñón de Vélez de la Gomera usa han mga Espanyol nga teritoryo ha Amihanan nga Africa atbang han labnasan han Marruecos (Plazas de soberanía), upod han mga daplin han dagat nga mga enclave han Ceuta ngan Melilla, an isla han Peñón de Alhucemas, Islas Chafarinas ngan an guti-ay nga puro han Isla Perejil.
It Peñón de Vélez de la Gomera nahamutang mga 117 ka km (72.7 mi) ha timugan (salatan-sinirangan) o sureste tikang ha Ceuta, usa nga darudako nga Espanyol nga enclave ha Marruecos. Isla ini han una, pero yana permanente nga nahadugtong han lapyahan han Marrueco pinaagi hin 85 ka milyas (279 feet) nga kahalaba nga estrecho hin baras (usa han mga gihaliputi nga mga linea han kalibutan). Naglalakip ini hin mga 19,000 ka m².
Ginkuha ini han Espanya han 1508 ngan gindumara ha ilarom han Melilla ngan permanente nahailarom han pagkontrola han Espanya tikang han 1564.
Ha yana, gin-ookupahan la ini hin militar nga garrison hin mga 60 ka tawo ngan waray civilian nga populasyon.


text: 1Waray ruhaduha masabot gud kamo kon ano an akon igsisiring, kabugtoan ko, kay maaram man kamo ngatanan hin balaod. Ngan an balaod gintutuman la han mga tawo samtang buhi pa hira. 2Pananglitan an usa nga inasaw-an nga babaye, sumala han balaod nasasakop hiya han iya bana samtang buhi pa an bana; kundi kon patay na an bana, gawas na hiya hini nga balaod. 3Sanglit kon makigtampo hiya hin lain nga lalake samtang buhi pa an iya bana, pagngangaranan hiya nga paralibog; kundi kon patay na an iya bana, talwas na hiya han balaod, ngan diri na hiya pagngangaranan nga paralibog kon mangasawa hiya hin lain nga lalake. 4Amo man liwat ini para ha iyo, kabugtoan ko. Mahitungod hin Balaod namatay liwat kamo, kay bahin man kamo han lawas ni Cristo; ngan yana sakop kamo niya nga ginbanhaw ha mga minatay, basi magmapulsanon kita dida ha pag-alagad han Dyos. 5Kay han nag-uukoy kita dida han aton lawasnon nga kinaiya, an salaan nga mga karuyagon nga ginpukaw han Balaod amo an tinikangan han magraot nga mga buhat ha aton mga lawas nga nakahatag han kamatayon. 6Kundi yana talwas na kita han Balaod, kay namatay na kita ha balaod nga hadto anay nakabihag ha aton. Nag-aalagad na kita yana han Dyos, diri ha ubos hin sinurat nga balaod, kundi han bag-o nga kinabuhi pinaagi han Espiritu. 7Niyan, ano man an aton isisiring? Nga maraot ngay-an an Balaod? Diri! Kundi kon diri tungod han Balaod, diri ako nakilala kon ano an sala. Diri unta ako nasasayod kon ano an pagkaipa kon waray magsiring an Balaod, “Diri ka maipa.” 8Pinaagi hini nga sugo, an sala nakapukaw ha sulod nakon han ngatanan nga kaipahon. Kay kon bulag ha Balaod, patay an sala. 9Hadto anay buhi ako nga bulag ha Balaod; kundi han pag-abot hini nga sugo, nabuhi an sala, 10ngan namatay ako. Ngan an amo ngahaw nga sugo nga nahatag hin kinabuhi nagdara lugod ha akon hin kamatayon. 11Namay-ada higayon an sala ngan pinaagi hini nga sugo nalimbongan ako ngan ginpatay ako han sala. 12Sanglit baraan an Balaod ngan baraan, matadong, ngan maupay man liwat an sugo. 13Karuyag ba sidngon hini nga an maupay amo an nagdara han akon kamatayon? Diri! An sala an nagbuhat hini; pinaagi hin paggamit han maupay gindara nganhi ha akon han sala an kamatayon, basi mahipadayag an matuod nga kinaiya han sala. Sanglit pinaagi han sugo iginpakita nga oraora gud kamaraot an sala. 14Maaram kita nga espirituhanon an Balaod; kundi tawo ako nga may kamatayon, nga iginbaligya sugad nga oripon han sala. 15Diri ako nasabot han akon ginbubuhat; kay diri ako nagbubuhat han akon karuyag pagbuhaton, kundi asay ko lugod ginbubuhat an diri ko karuyag. 16Kon ginbubuhat ko an diri ko karuyag pagbuhaton, nagpapakita ini nga nauyon ako nga matadong an Balaod. 17Sanglit diri gud ako an nagbubuhat hini nga butang, kundi an sala nga nag-uokoy dinhe ha akon. 18Maaram ako nga waray maupay nga nag-uokoy dinhe ha akon. Kay bisan kon may tinguha ako hin pagbuhat hin maupay, kundi diri ako nakakahimo. 19Diri ko ginbubuhat an maupay nga karuyag ko pagbuhaton; asay ko lugod ginbubuhat an maraot nga diri ko karuyag pagbuhaton. 20Kon ginbubuhat ko an diri ko karuyag pagbuhaton, karuyag sidngon hini nga diri na ako amo an nagbubuhat hini, kundi an sala nga nag-uukoy dinhe ha akon. 21Sanglit hinsabtan ko ini nga balaod: nga kon karuyag ko magbuhat hin maupay, an maraot la lugod an akon ginpipili. 22Nalilipay gud ako han balaod han Dyos ha sag-od han akon kasingkasing. 23Kundi kinikita ko in lain nga balaod nga aanhi ha akon lawas—usa nga balaod nga natipa han balaod nga inuuyonan han akon hunahuna. Tungod hini nag-ooripon ha akon an balaod han sala nga aanhi ha akon lawas. 24Kamakalolooy ko nga tawo! Hin-o in magtatalwas ha akon tikang hini nga lawas nga nagdadara ha akon ngadto ha kamatayon? 25Salamat han Dyos, may-ada ko Magtaralwas, hi Jesu-Cristo nga aton Ginoo! Sanglit amo ini an akon kahimtang: nag-aalagad ako han balaod han Dyos pinaagi la han akon hunahuna, kundi nag-aalagad ako han balaod han sala pinaagi han akon lawasnon nga kinaiya.


text:
Malabuyoc
An Malabuyoc usa nga 5th class nga bungto ha probinsya o lalawigan han Sugbo o Cebu, ha Butnga nga Kabisay-an nga rehiyon han Kabisay-an ha Pilipinas. Sumala han 2000 nga census, mayda ini populasyon nga 17,015 ka tawo ha 3,092 nga panimalay.
Mga Baranggay[igliwat | edit source]
An Malabuyoc mayda napulo kag upat (14) nga baranggay.
- Armeña (Cansilongan)
- Tolosa (Calatagan)
- Cerdeña (Ansan)
- Labrador (Bulod)
- Looc
- Lombo
- Mahanlud
- Mindanao (Pajo)
- Montañeza (Inamlang)
- Salmeron (Bulak)
- Santo Niño
- Sorsogon (Balimaya)
- Barangay I (Pob.)
- Barangay II (Pob.)


text:
Silago
An Silago usa nga ikalima nga klase nga bungto ha lalawigan han Southern Leyte ha Sinirangan nga Kabisay-an nga rehiyon ha Pilipinas. Ini nga bungto ada nahamutangan ha tapad han dagat ha sinirangan nga dapit han lalawigan nga naatubang han Kalawdan Pacifico. Sumala han 2000 census, an Silago mayda populasyon nga 10,486 ka tawo ha 2,286 nga panimalay.
Mga Baranggay[igliwat | edit source]
An Silago mayda napulo kag lima (15) nga baranggay.
- Balagawan
- Catmon
- Pob. District I
- Pob. District II
- Hingatungan
- Katipunan
- Laguma
- Mercedes
- Puntana
- Salvacion
- Sap-ang
- Sudmon
- Tuba-on
- Tubod
- Imelda


text:
Kerkyra
- Ini nga barasahon mahitungod han isla han Kerkyra o Corfu. Para han prefektura ngan syudad nga amo gihapon han ngaran pakadto ha Kerkyra (prefektura) ngan Kerkyra (syudad).
An Kerkyra o Corfu (ha Griyego: Kέpkupa o Kérkyra; Kahadto nga Griyego: Kέpkupa o Kόpkupa; Linatin: Corcyra; Italian: Corfù; Kinatsila: Corfú; Ininglis: Corfu) amo in isla ha Gresya ha Dagat Ionico. Amo ini an ikaduha nga gidako-i han mga Islas Ionicas ngan nahamutang ini tikang han labnasan han Sarandë, Albanya, nga tikang diin nahabulag ini hin mga estrecho o mga kasuokan nga nag-iiba-iba hin kahaluag tikang hin 3 tubtob 23 ka km (2 tubtob 15 ka milya), upod hin usa nga harani han kahadto nga Butrint ngan usa nga harulaba ha katundan han Thesprotia. An isla kabahin han prefektura han Kerkyra, ngan naglalakip ini hin napulo kag duha han napulo kag unom nga mga munisipyo o komuna han prefektura ngan labaw han mga komunidad han Ereikoussa, Mathraki, Othonoi, ngan an munisipalidad han Paxoi, nga mga bublag nga mga isla o puro.
An prinsipal nga bungto (nga mayda populasyon hin 28,185) han isla tinatawag gihapon nga Corfu, o Kérkyra ha Griyego, sugad han munisipalidad hini (populasyon nga 39,487). An Corfu amo liwat an lugar han Unibersidad Ionica.


text:
Sine
An sine (tikang ha Kinatsila: cine nga halipot han pulong nga cinematografía) amo an teknika nga nahihimo han pagproyektar hin hulagway o fotograma hin madagmit nga porma ngan sunod-sunod nga nakahimo han impresyon hin pagkiwa nga ginpapakita hin salida nga video o pelikula o film. An konsepto han sine tinatawag ha Iningles nga film. Ini nga pulong naglalakip hin mga salida hin nakiwa nga mga litrato, an larangan han sine komo forma hin arte, ngan an motion picture nga industriya. Ginhihimo an mga film pinaagi hin pagrekord hin mga hulagway tikang han kalibutan pinaagi hin mga kamera, o paghimo hin mga hulagway nga nagamit hin mga tekniko ha animation o special effect.
An pulong nga "cine" ha Kinatsila (nga ha Winaray "sinehan") amo an tawag gihapon han mga lugar o tyatro nga diin ginpapasalida in mga pelikula. An pulong nga "cine" mismo tikang han Griyego nga "kiné", nga nangangahulogan nga "kiwa".


text:
Papa Juan XXIII
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
- Ini nga artikulo mahitungod han papa han ika-2o nga siglo. Para han antipapa han ika-14 nga siglo, kitaa iton Antipapa Juan XXIII
Hi Papa Juan XXIII (ha Linatin: Ioannes PP. XXIII), natawo nga Angelo Giuseppe Roncalli (Nobyembre 25, 1881 – Hunyo 3, 1963), naghadi komo ika-261 nga Papa han Singbahan Katoliko ngan soberano han Syudad han Vaticano tikang han Oktubre 28, 1958 tubtob han iya kamatay 1963. Hiya an nagpatawag han ika-Duha nga Konsilyo ha Vaticano nga nahinabo tikang han 1962 kutob 1965. Waray hiya makakita han pagkatapos hini tungod han iya kamatay dida han 1963. Ginbeatificar hiya ni Papa Juan Pablo II dida han Septyembre 3, 2000.


text:
Luparan Panlangyaw han Cebu-Mactan
An Luparan Palangyaw han Cebu-Mactan (Iningles: Mactan-Cebu International Airport, Tinag-alog: Paliparang Pandaigdig ng Mactan-Cebu, Sinugboanon: Tugpahanang Pangkalibutanon sa Mactan-Sugbo) (IATA: CEB, ICAO: RPVM) in dako nga luparan panlangyaw ha Kabisay-an nga rehiyon han Pilipinas. Namumutang ini ha Syudad han Lapu-lapu, puro han Mactan, Metro Cebu ngan ini an kanan nasod ikaduha nga panguna nga ganghaan. Ini nga luparan in gindudumara han Mactan-Cebu International Airport Authority.


text:
Biyograpiya
An Biyograpiya (tikang han Griyego nga mga pulong bios nga nangangahulogan kinabuhi, ngan graphein nga nangangahulogan surat) usa nga genre hin literatura ngan iba nga paagi hin media sugad hin film, nga naha-batakan han mga sinurat nga mga pagsaysay hin mga indibidwal nga mga kinabuhi. Iton biyograpiya puyde nga mahitungod hin tawo nga fiction o non-fiction, ini nga pulong ha kaurogan ginagamit ha pagtawag hin non-fiction. Nalain ini hiton profile o curriculum vitae nga kon diin iton biyograpiya mayda paglantaw hin kumplexidad ngan mayda ginhighlight nga mga dirudilain nga bahin han personalidad upod in mga detalye hin mga nahinabo. It biyograpiya diri la kay lista hin mga butang sugad hin pagkatawo, pag-aram, trabaho, mga relasyon ngan kamatayon. Naghihisgot gihapon ini hiton mga gin-aabat han pag-agi ngan pagtilaw hini nga mga panhinabo.


text:
Metro Manila
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An Metropolitano nga Manila (ha Iningles: Metropolitan Manila; ha Tinag-alog: Kalakhang Maynila) o Nasodnon nga Kapital nga Rehiyon (ha Iningles: National Capital Region (NCR); ha Tinag-alog: Pambansang Punong Rehiyon) amo an kapital han Pilipinas ngan usa han mga katloan nga pinakadako hin populasyon nga mga metropolitano nga kahaluag han kalibutan. It Metro Manila usa han duha nga mga designar nga mga metropolitano nga kahaluag han Pilipinas, ngan an sugad gihapon hini amo an Metro Cebu.
An Metro Manila amo an metropolitano nga kahaluag nga naglalakip han syudad han Manila, ngan hin napulo kag unom nga mga nagpapalibot nga mga syudad ngan bugnto, upod an Syudad han Quezon, an kapital tikang han 1948 tubtob 1976. It Metro Manila amo an politikal, ekonomiya, sosyal ngan kultura nga sentro han Pilipinas, ngan usa han mga modero nga mga metropolis ha Timugan nga Asya. Damo nga mga lokal ha Syudad han Manila ngan ha mga probinsya an natawag hit rehiyon nga Manila la, bisan man kon ini diri ginkakauyonan hin mga lokal tikang han iba nga dapit han metropolis. It Metro Manila agsob nga ginpapahalipot nga M.M..
It Metro Manila amo an gigutiayi han mga administratibo nga rehiyon, pero amo ini an pinakadako hin populasyon ngan pinakahitaas an densidad hin populasyon, kay mayda hini populasyon nga 9,932,560 (sumala han 2000 nga census) hin kahaluag nga mga 636 ka kwadrado nga kilometro la an kadako. Amo la liwat ini an rehiyon nga waray mga probinsya. Ginsasapitan an rehiyon han mga lalawigan han Bulacan ha amihanan, Rizal ha sidlangan, ngan Cavite ug Laguna ha salatan. It Metro Manila nahamutnga gihapon han Bahia han Manila ha salatan ngan han Laguna de Bay ha timugan o salatan-sidlangan ngan an Salog han Pasig nasubay ha butnga hinin duha nga mga katubigan ngan nagtutunga hit rehiyon.
An pamulong nga Metro Manila diri angay igkalipat han metro nga riles nga sistema han rehiyon, ngan an pulong nga metro mismo pirme ginagamit ha pagtawag han metropolitano nga lugar (sugad ha the metro). An mga agi-anan nga riles tinatawag ha ira mga pagpahalipot sugad han LRT ngan an MRT, nga kilalado liwat nga Light Rail Transit ngan Metro Rail Transit respectivamente.
Ha papel, it Manila amo an pinili nga kapital nga lingkoranan han gobyerno han Pilipinas, pero ha tinuod, an mga lingkoranan han gobyerno nahamutang ha dirudilain nga mga dapit han Metro Manila. An ehekutibo ngan administratibo nga lingkoranan han gobyerno nahamutang ha Manila, pati gihapon an judikatura. An hitaas nga balayan han lehislatura (an Senado han Pilipinas) nahamutang ha Syudad han Pasay, samtang an ubos nga balayan (an Kapulongan hin mga Representante han Pilipinas) ha Syudad han Quezon.
Mga syudad ngan mga bungto[igliwat | edit source]
An Metro Manila nahibug-os hin napulo kag unom (16) nga mga syudad ngan usa (1) nga mga bungto. An tagsa bungto ngan syudad pinamunoan hin alkalde o mayor nga api han Metro Manila Mayor's League, nga kabahin han Metropolitan Manila Development Authority (MMDA).
¹ 2007 nga Census 2 Upod in mga baranggay nga gin-aawayan han mga syudad han Makati ngan Taguig.
An Metro Manila or the National Capital Region (NCR) diri sugad han iba nga mga rehiyon nga ginbahinbahin ngadto hin mga probinsya kondi ginbahin ini ngadto hin upat nga waray-function nga mga distrito, nga gintirok pinaagi ha heyograpiya nga batikan nga ginreperensya ha Salog han Pasig. Ini nga mga distrito ginhimo dida han 1976 pero waray ini mga lokal nga gobyerno ngan waray representasyon ha kongreso, diri sugad han mga probinsya. Gingagamit la ini nga mga distrito para hin mga panuyo hin fiscal ngan istadistika.
An mga syudad ngan bungto ha sakob han NCR ginbahin han upat nga mga distrito hin sugad hini:
- Syahan nga Distrito: Syudad han Manila
- Ikaduha nga Distrito: Syudad han Mandaluyong, Syudad han Marikina, Syudad han Pasig, Syudad han Quezon, San Juan
- Ikatulo nga Distrito: Syudad han Caloocan, Syudad han Malabon, Syudad han Navotas, Syudad han Valenzuela
- Ika-upat nga Distrito: Syudad han Las Piñas, Syudad han Makati, Syudad han Muntinlupa, Syudad han Parañaque, Syudad han Pasay, Pateros, Syudad han Taguig


text:
Santiago de Cuba
An Santiago de Cuba amo an ikaduha nga importante nga syudad ha Cuba ngan nahamutang ini ha lalawigan han Santiago de Cuba han isla-nga-nasod. Amo liwat ini an kapital han nasabi nga lalawigan. Gintukod ini han 1515 han Espanyol nga conquistador nga hi Diego Velázquez de Cuéllar, upod han syahan nga pito nga mga villa han Cuba. An conquistador nga hi Hernán Cortés amo an syahan nga alkalde han syudad ngan tikang dinhe hiya linmakat pangadto ha Mehiko para han pagsakop hini. Tikang liwat ha Santiago an pagbiyahe han conquistador ngan explorador nga hi Pánfilo de Narváez nga mayda titulo hin Adelantado ngan labot pa hini, naglibot han mga labnasan han Florida han iya biyahe nga exploratoryo nga diin namatay hiya.
Amo ini an kapital han kolonya Cuba sunod han Baracoa tungod hin mga mag-upay nga kondisyon ha heyograpiya.


text:
Dagat han Salatan nga Tsina
An Dagat han Salatan nga Tsina usa nga dagat marginal kun diin aada ini han salatan han Tsina ngan Taiwan, katundan han Pilipinas, amihanan-katundan han Sabah, Sarawak, ngan Brunei, amihanan han Indonesya, amihanan-sinirangan han rawis Malay ngan Singapore, ngan sinirangan han Vietnam.
Kalakip ini han Kalawdan Pasipiko nga may kahaluag tikang ha Singapore ngadto ha Estrecho han Taiwan nga 3,500,000 km². Usa ini nga gidadako- nga lawas katubigan kahuman han lilima nga mga kalawdan. An gudtiay nga mga puro ha Dagat han Salatan nga Tsina, kun gintatampo nagiging kapuropod-an, naabot ha ihap nga gatos-gatos. An dagat ngan agsob waray naukoy nga mga puro an ginaangkonan han pipira nga mga nasod. Ini nga mga pagangkon in nagresulta ha lain-lain nga ngaran nga gingagamit ha mga puro ngan dagat.


text: An Lisboa o Lisbon amo an ulohan o kapital nga syudad ngan gidako-i nga syudad han Portugal nga mayda populasyon nga 547,631 ha sakob han mga adminisratibo nga katubtuban hini[1] hin kahaluag o langyab hin tuna nga 84.8 km2 (33 sq mi). An urbano nga kahaluag han Lisboa nahaabot gawas han administratibo nga katubtoban han syudad nga mayda populyason nga 3 ka ribo o milyon[2] hin kahaluag nga 958 km2 (370 sq mi),[2] nga naghihimo hini nga ika-9 nga gidamo-i hin tawo nga kahaluag nga urbano han Unyon Europeo. Mga 2,831,000[3][4] ka tawo naukoy dida han Metropolitano nga Kahaluag han Lisboa (nga narepresenta hin mga 27% han populasyon han nasod). An Lisboa amo an gi-katundani o pinakakatundan nga nga dako nga syudad nga nahamutang ha Europa, ngan amo gihapon an pinaka-katundan nga ulohan nga syudad ngan amo la an nahamutang ha labnasan han Kalawdan Atlantico. Nahamutang ini ha katundan nga Península Ibérica dida han Kalawdan Atlantico ngan han Salog Tajo.


text:
Katungod divino han kahadian
An katungod divino han kahadian o katungod divino nga teyorya han pagkahadi in doktrina politikal ngan relihiyoso hin gihadianon ngan politikal nga lehitimidad. Ini in nagdidig-on nga an monarkiya in diri magpapailaron ha kalibutanon nga otoridad, ginkukuha an iya katungod han pamuno direkta tikang ha pagburuot han Diyos. Tungod hini, an hadi in diri magpapailarom ha kaburut-on han katawhan, an aristrocrasiya, ngan iba nga estado han iya ginhadian, lakip (ha panlataw han iba, labi na an mga Protestante nga nasod) an singbahan. An mas maluya o mas sadang nga porma hini nga teyorya politikal in nag-aasoy, nga ini in kinahanglan magpapailarom ha singbahan ngan Santo Papa bisan tim-os nga diri ha iba nga mga paagi. Pero sumala hini nga doktrina ha mas mabaskog nga porma, Diyos la an poyde maghukom ha diri tuhay nga hadi. An doktrina in nag-aasoy nga bisan ano nga pagpatanggal han hadi o pag-iban han iya gahom in ginsasalikway an kaburut-on han Diyos ngan poyde ini magin buhat nga sacrilehiyoso.


text:
Thalys
An Thalys usa nga hataas-in-kalaksi nga tren nga network nga ginhimo paggamit han hataas-in-kalaksi nga linea nga nadugtong hiton Paris ngan Bruselas (Brussels). Ini nga track ginsasaro-an han Eurostar nga mga tren nga nabiyahe tikang ha Paris o Bruselas ngadto ha Londres o London pinaagi ha Lille ug an Channel Tunnel ug han mga Franses nga domestiko nga TGV nga mga tren. Duha ka modelo hin mga tren it gingagamit hiton sistema, ug ini nga duha upod han sinisiring nga TGV (train à grande vitesse o tren nga hataas an kalaksi) nga grupo hin mga hataas-in-kalaksi nga mga tren nga ginhimo han Alstom nga kompanyiya ha Fransya, bisan diri ini hira parehos han domestic nga mga TGV set.
Ha unhan han Bruselas, an mga dagko nga syudad nga ginkakadto-an han mga Thalys nga tren amo an Antwerp, An Haga, Rotterdam, Amsterdam, Liège, Aachen ngan Colonia (Cologne). It mga tren hini nga mga kakadto-an o destinasyon nadalagan ha pira ka bahin hin mga dedicated nga hataas-in-kalaksi nga mga track (an iba hini ighihimo pa), ug ha pipira nga bahin dida hin durudaan nga mga track nga ginsasaro han mga regular nga kalaksi nga tren. Waray madayon in mga plano nga an linea ngadto ha Colonia nga igpadayon nga umabot ha Frankfurt tungod kay nagkulang in koryente nga gingenerate han mga Thalys trainsets kon ginpapadalagani ini ha ilarom han 15 kV nga voltage nga sistema nga ginagamit ha Alemanya o Germany.
Tikang ha Paris, an Frances nga TGV network mayda hataas-in-kalaksi nga mga sumpay ngadto ha iba nga mga Frances nga syudad upod an Avignon ug Marseille, Ginebra (Geneva) ha Suiza, ngan pati gihapon an main nga internasyonal nga aeropuerto han Paris nga Charles de Gaulle aeropuerto harani ha Roissy ngan an Disneyland nga theme park ha Marne-la-Vallée.
An pagsumpay han linea ngadto ha Charles de Gaulle airport nakatugot han Air France pag-cancelar han serbisyo nga idro hini han ruta nga Paris-Bruselas; lugod an Air France namamaligya hin mga puesto dida han mga tren nga Thalys.
An oras hin biyahe tikang ha Bruselas (Gare du Midi/Zuidstation) ngadto ha Paris (Gare du Nord) mga 1 ka oras, 25 minutos, para hin distancia nga mga 300 ka km. Iton peak nga kalaksi 300 km/h dida hin dedicated nga hataas-in-kalaksi nga track o surundan.
An Thalys gintagaan han IATA nga designador 2H. Ini gingagamit upod han American Airlines ug Northwest Airlines. An American Airlines mayda pakigsabot nga makigsaro hin kodigo han Thalys para hin serbisyo han tren tikang ha Charles de Gaulle nga aeropuerto tubtob ha Brussels Midi. An aerolinea nga alyansa nga Skyteam mayda gihapon pakigsabot hin pagsaro hin kodigo han Thalys para hin serbisyo hin tren tikang ha Aeropuerto Internasyonal han Schiphol Amsterdam ngadto han Estasyon Berchem han Antwerp ngan Estasyon Midi han Bruselas.


text:
Ayam
An Ayam o idó (Iningles:Dog) (Pambansa:Aso) [2] (Canis lupus familiaris) amo an usa ka klase nga mammal nga kauropod ha pamilya Canidae. Ginaataman ini nga hayop han mga tawo ha maiha na nga matahon. An mga ayam nagagamitan han katawhan ha damo nga butang sugad ha trabaho, pagbantay ha panimalay nga alaga. Damo naayon pag-alaga hin ayam kay makisasangkayon hira nga namamati ha tawo.
Etymolohiya[igliwat | edit source]
An ayam amo an Winaray, Hiligaynon, ngan Bikolano san hayop na gintatawag naman ha Tagalog ngan Ilokano na "aso". Sa iba na parte han Samar ngan Leyte ug bisan sa Bikol "ido" an gamit na termino para sa ayam.
An bata nga ayam amo an gintatawag nga "tiyô" o "idô" ha Winaray. Posible na usa la an gintikangan han termino na Winaray na "ido" ngan han Cebuano iro ug an Tausog na "iru'".
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ Macdonald, David; Claudio Sillero-Zubiri (2004). The Biology and Conservation of Wild Canids. Oxford: Oxford University Press. pp. 45–46. ISBN 0198515561.
- ↑ Ha pira nga dapit ha Leyte, Biliran, ug Samar, an pulong nga idó o bis pangani idô amo in ginagamit nga pulong imbes nga ayam. Kitaa pananglitan an Waray-English Dictionary ni George Dewey Tramp pakli 203 Dunwoody Press, Maryland, USA 1996


text:
Nangklao
Hi Nangklao (o Rama III) o Hadi Jessadabodindra (bug-os nga panhadi nga ngaran niya Prabath Somdej Pra Paramadhiwarasetha Maha Jessadabodindra Siammintarawirodom Borommadhammikkarajadhirat Boromanathbopitra Phra Nangklao Chaoyuhua o kon ha Thai nga kasurat: พระบาทสมเด็จพระปรมาธิวรเสรฐ มหาเจษฎาบดินทร์ สยามินทรวิโรดม บรมธรรมิกมหาราชาธิราช บรมนารถบพิตร พระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว); Marso 31, 1788 - Abril 2, 1851) ikatulo han Chakri nga Dinastiya, amo an hadi han Siam tikang 1824 tubtob 1851.
Hi Rama III amo an kataposan nga tradisyonal nga monarka han Siam. Bisan kon an mga nagsunod ha iya mga tradisyonalista, ira ginmodernisar an ginhadi-an hin mayda katubtoban.
Sulod
Ugsa han pagin-hadi[igliwat | edit source]
Hi Hadi Nangklao natawao dida han paghadi ni Hadi Buddha Yodfa Chulalok o Rama I. Komo suhag nga apó, ginngaranan hiya nga Tub ("buhi"). Hiya an suhag nga anak ni Prinsipe Issarasundhorn (nga amo an nagin Hadi Buddha Loetla Nabhalai o Rama II) ngan Chao Chom Manda Riam (nga nagin KromSomdej Phra Srisulalai).
Hi Prinsipe Tub inmapi han army han paggyera han iya amay ngan apoy han Burma. Samtang dida hiya ha militar gintutdoan hiya han mga paagi han Hadi. Katapos han pagin-hadi han iya amay, an nahabilin nga anak nga lalaki ni Hadi Taksin, hi Prinsipe Kasutranuchit nagrebelde. Hi Prinsipe Tub namuno han Royal nga Polisiya patok kan Prinsipe Kasutranuchit. Katapos han pagbitay kan Prinsipe Kasutranuchit hi Prinsipe Tub nagkaada han ngaran nga Krommhean Jessadabodindra.
Pagin-Hadi[igliwat | edit source]
Han 37 an iya edad, hi Hadi Rama II nasakit ngan namatay, nga waray magpili kon hin-o an masunod ha iya nga hadi. Sumala han balaod han pagsunod, hi Prinsipe Mongkut (nga amo an nagin Hadi Mongkut ha urhe nga panahon) amo unta an angay mahimo nga hadi. Pero an magurang nga Prinsipe Jessadabodindra ginkitâ nga mas naangay nga hadi, kay hiya an namuno han Departamento han Royal nga Panimalay, Departamento han Treasury, Departamento hin mga Buruhaton ha Langyaw, Supremo nga Judicature, ngan amo an namuno han nasod dida han panahon nga hapit na mamatay hi Hadi Rama II. Katapos hin pagtitirok an katig-uban han nobilidad nagpili kan Prinsipe Jessadabodindra nga amo an magigin ika-tulo nga Hadi. Hi Mongkut ginpili nga kumuha hin pag-aram komo mongha agod maiwas hiya ha politika.
Pagngaran han iya takna hin paghadi[igliwat | edit source]
Hi Hadi Rama I amo an syahan nga hadi han Bangkok nga takna han kaagi han Thailand, ngan amo gintawag hiya nga "an syahan nga hadi". An nagsunod ha iya nga hi Hadi Rama II gintawag nga "an namumutnga nga hadi". Hini nga paagi nga pagngaran hi Rama III amo daw an tatawagon nga "an kataposan nga hadi", nga sinisiring nga usa nga de malas amo nga waray ini gamita. Lugod, hi Rama III nagngaran han mga nanguna ha iya nga Buddha Yodfa Chulalok ngan Buddha Loetla Nabhalai. An ngaran nga Nangklao ginhatag kan Rama III katapos han iya kamatay. An nagngaran ha iya nga Nangklao amo an nagsunod ha iya nga hadi nga hi Mongkut.
An Manggaranon o Riko nga Hadi[igliwat | edit source]
Dida han 27-ka-tuig nga paghadi ni Hadi Nangklao, an negosyo han Siam ngadto ha Tsina nagin malinamposon hin duro. An iya mga sakayan napakadto ha Tsina hin pirme ngan nagkaada hin dako nga ganansya. Hi Hadi Nangklao naghihipos han mga iya ganansya dida hin mga pula nga supot sapit han iya higdaan amo nga ini nga salapi tinawag nga Pula nga Supot nga Salapi. Hi Hadi Nangklao nagsiring nga an Pula nga Supot nga Kwarta dida agod nga an Siam puyde makapalit han tuna kon magkaaway hira hin langyawanon nga nasod.
An Gamhanan nga Hadi[igliwat | edit source]
Dida han paghadi ni Rama III, nagin makusug nga nasod ha militar an Siam. Nakapirde ini hin mga Vietnamese nga mga pagsalakay, ngan dida han panahon han iya paghadi nga diin an Burma ginpirde han British hin makapira ka beses. Nakakuha gihapon hiya hin teritoryo ha Camboya - ngan ini nga nasod ginbahinbahin han Vietnam ngan Siam. Ginsalakay gihapon ni Rama III an Laos ngan iya ginpabungkag an Vientiane han 1827-1828.
An Masunoron nga Hadi[igliwat | edit source]
Hi Hadi Nangklao kilalado tungod han iya pagsunod han Buddhismo. Iya ginpakaon an mga kablas ha tagsa adlaw katapos han iya pagin-prinsipe, ngan iya ginbuhi-an in mga hayop kada adlaw han monasteryo. Sobra 50 nga mga templo an ginhimo ngan gin-ayad dida han iya paghadi, upod an syahan nga Intsek-hin-estilo nga templo ha Rajaorasa, an gihataasi nga stupa ha Wat Arun, an Bulawan nga Bukid ha Wat Sraket, an metal nga templo ha Wat Ratchanadda, ngan an Templo Chetupol Temple o Wat Pho. An Wat Pho amo an nahamutangan han syahan nga universidad ha Thailand.
Katapos hin paghadi hin karuhaan kag unom (26) ka tuig, hi Hadi Nangklao ginsundan han iya bugto nga hi Prinsipe Mongkut.


text:
Originally Posted by rene
Padi sol, waray gud ak updi hin swerti han akon mga nokis ha donghols. sunod nala bangin ak maka daradamo hin mapilian, kumuha ak kanina hin materyals didto han nag champion kan oliver ubarco tag iya han nag champion na Mt. Carmel iyawat nala ak maka kuha hin parehas hadtu na iya nokis mahusay iya farm padi naka pili ak hin mag husay na pan materyals. damo na salamat ghap han iya handler kan mano erning big time ngayan ito na handler niya taga gen. san dati ghap na handler ni bebot uy han davao..


text:
Ayong Maliksi
Hi Erineo Saquilayan Maliksi (natawo nga Marso 25, 1938) usa nga Pilipino nga politiko. Hiya an yana nga kongresista tikang han bag-o nga ginbahin nga ika-Tulo nga Distrito han Kongreso ha Cavite, nga kilalado gihapon nga Nag-uusa nga Distrito han Imus. Nag-alagad hiya komo Gobernador han lalawigan han Cavite tikang han 2001-2007. Kilalado hiya nga Ayong han iya mga konstituyente, ngan an iya asawmo amo hi Olivia L. Maliksi ngan hiya an amay han kasanhi nga Alkalde han Imus nga hi Mayor Emmanuel L. Maliksi.


text:
Quark
Iton Quark in uska elementarya nga partikulo ngan uska panguna nga sakop han materya. Nagkokombinar an mga quark para mabug'os an composite particle na gintatawag na hadron, ngan an pinaka-stable na hadron amo an mga proton ngan neutron, mga sangkap san atomic nuclei.[1]
May'ada unom na klase an quark, amo an flavors: up, down, strange, charm, bottom, and top.[2] an Up ngan down na quark an may pinakahabubo na mass sa mga quark.
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ Quark (subatomic particle). Encyclopædia Britannica. Ginkità dida han 2008-06-29.
- ↑ R. Nave. Quarks. HyperPhysics. Georgia State University, Department of Physics and Astronomy. Ginkità dida han 2008-06-29.


text:
Sinirangan nga Apriká
An Sinirangan nga Apriká amo an gisisirangani nga dapit han kontinente han Apriká. Mga nasop nga lakip ha Sinirangan nga Apriká:
- Kenya, Tanzania, ngan Uganda – bulig liwat ha East African Community (EAC)
- Djibouti, Eritrea, Ethiopia, ngan Somalia – agsob ginngangaran liwat nga Sungay han Aprika
- Mozambique ngan Madagascar – danay ginuupod ha Kasalatan nga Aprika
- Malawi, Zambia, ngan Zimbabwe – agsob ginbubulig liwat ha Kasalatan nga Aprika ngan Butnga nga Pederasyon han Aprika Central African Federation
- Burundi ngan Rwanda – kalakip danay ha Butnga nga Aprika
- Comoros, Mauritius, ngan Seychelles – gudti nga mga nasod nga puro ha Kalawdan Indyano
- Réunion ngan Mayotte – mga pangawas nga mga teritoryo han Fransya nga mabibilngan ha Kalawdan Indyano
Ha Heyograpiya, bulig liwat dinhi an Ehipto ngan Sudan ha rehiyon.


text:
Luis Valdez
Hi Luis Valdez (natawo han Hunyo 26, 1940) usa nga Americano nga dramatista nga ginkikita hin kadam-an nga amay han Chicano nga tyatro.
Natawo hiya ha Delano, California hin mga kag-anak nga migrante nga trabahante ha uma. Hi Valdez nag-iskuwela han high school ha San Jose, California ngan nagpadayon pakakuha hin degree hin Iningles tikang ha San Jose State College han 1964. Nagtambong hiya ha kolehiyo pinaagi hin scholarship. Samtang didto hiya ha kolehiyo, an kan Valdez syahan nga bug-os-nga-kahalaba nga drama, The Shrunken Head of Pancho Villa, syahan nga ginpasundayag ha San Jose State College han 1963.
Katapos han paggradwar, hi Valdez han mga sumurod nga bulan nagtambong didto han San Francisco Mime Troupe, nga diin hiya nakasabot han agitprop nga tyatro. Han 1965, hi Valdez binmalik ha Delano, nga diin nag-organisar hiya han El Teatro Campesino, usa nga tyatro nga tropa hin mga trabahante ha uma.
Hi Valdez an nagsurat han salida nga La Bamba mahitungod han kinabuhi ni Ritchie Valens.


text:
Hawaii (purô)
An Purô han Hawaii in uska bulkanon nga purô ha Amihanan Kalawdan Pacifico. Mahitungod nga an kahaluag in 4,028 milya kwadrado (10,432 km²), ini in durudako kaysa ha ngatanan nga mga Hawaiinon nga mga purô nga gintampo ngan amo an gidadakoi nga purô ha Estados Unidos. An Purô han Hawaiʻi in gindudumara komo an Condado han Hawaiʻi ha sulod han estado han Hawaii. An lingkuran han condado in aada ha Hilo. Ha nahigaraan, Hawaiʻi in ginkikilala komo an "Big Island (ha winaray: Dako nga Purô para maibsan an pagkalipat ha butnga han Purô han Hawaii ngan an estado.


text:
Comunidad Valenciana
An Comunidad Valenciana (opisyal nga ngaran ha Kinatsila; alternatibo nga kasurat ha Winaray: Komunidad Valenciana) o Comunitat Valenciana (opisyal nga ngaran ha Vinalensya) usa nga komunidad autonoma han Espanya nga nahamutang ha sidlangan han Península Ibérica. Nahamutang ini ha daplin han Dagat Mediterraneo, ngan nahimo ini han mga lalawigan o probinsya han Alicante, Castellón, ngan Valencia. Ginsasapitan ini ha amihanan han Cataluña ngan Aragón, han Castilla-La Mancha ngan Aragón ha katundan, ngan ginsasapitan ini ha salatan han Región de Murcia.
An teritoryo hini nahanunungod hin dako nga parte han teritoryo ha kaagi han Reino de Valencia (Ginhadi-an han Valencia), ngan gintawag ini hin damo nga mga ngaran ha paglabay hin panahon: sugad man ha kataposan han siglo XIX kilalado ini komo Región Valenciana ngan han paglabay han mga dekada han 1960 gintawag ini han diri-opisyal nga porma nga País Valenciano. Gin-gamit liwat an mga pagtawag nga antiguo Reino de Valencia (daan nga Ginhadi-an han Valencia) ngan ha pagpahalipot, Valencia, bisan man kon ini nga ngaran puyde magdara hin pagkalipat han syudad han Valencia o han probinsya han Valencia (kitaa an barasahon mahitungod han mga pagtawag han Comunidad Valenciana). An estatuto hin autonomiya dida han syahan nga artikulo, naghahatag han kahulogan han Comunidad Valenciana komo nacionalidad histórica.[1]
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ Artículo 1 del Estatuto de autonomía de la Comunidad Valenciana.


text:
Sagay, Negros Occidental
- Para han bungto ha Camiguin, kitaa iton Sagay, Camiguin.
An Syudad han Sagay usa nga ika-duha nga klase nga syudad ha lalawigan o probinsya han Negros Occidental ha Katundan nga Kabisay-an nga rehiyon han Kabisay-an ha Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 129,765 nga tawo ha 25,301 nga panimalay.
Mga Baranggay[igliwat | edit source]
An Syudad han Sagay ginbahin ngadto hin karuhaan kag upat (24) nga baranggay.
Mga Sumpay ha Gawas[igliwat | edit source]
- Opisyal nga Websayt han Syudad han Sagay
- Philippine Standard Geographic Code
- 2000 Philippine Census Information


text:
La Solidaridad
An La Solidaridad iyo an kasararoan na itinogdas kan mga ilustradong Filipino duman sa Barcelona, Espanya. Gabos Pilipino an mga kaapil, ini iminuknâ kan Desyembre 13, 1888 asin saro sa kamawotan kaini iyo an magkaigwa nin representasyon an Filipinas sa Parlamento kan Espanya. Iyo man ini an pangaran kan opisyal na publikasyon kan kasararoan. Enot na nagin editor kaini iyo si Graciano Lopez Jaena na sinundan man ni Marcelo H. del Pilar. Kagduwang (12) pahina an hìbog kaini asin regular na naluwas sa katangaan asin katapusan kan bulan. Sa Espanyol nakasurat, igdi pinalalagdâ an mga hinanakit, mga reklamo asin mga pigtotolod na reporma na dapat ipasunod sa pag'administrar kan Filipinas.
Tolong Kabtang[liwaton | liwaton an gikanan]
An La Solidaridad may tolong kabtang:
- Pulitikal- na an namayo iyo si Marcelo H. del Pilar
- Literaryo- na an namayo iyo si Mariano Ponce
- Linga'lingaan- na an namayo iyo si Tomas Arejola


text:
Bangued, Abra
An Bangued sarong primera klaseng banwaan na namumugtak sa probinsya nin Abra, Filipinas.
Igwa ining sukol na 105.70 kilometro kwadrado na kadagaan asin namumugtak sa kasasarong distrito. Sosog sa sensus kan 2010, igwa ining 43,936 katawo. An designadong zip code kaini iyo 2800.
Uusipon[liwaton | liwaton an gikanan]
An ngaran kan Bangued gikan sa tataramon na bangan nangangahulugan na bagat sa tataramon na Bikol o roadblock sa Ingles. Namuknâ ini bilang pueblo kan 1598 dangan nagin kapitolyo kan probinsya nin Abra kan Hulyo 25, 1861. An patron kan banwaan iyo si Santiago.
Isinàngat ni Kagawad Avelino Bello an sarong resolusyon na naghuhurot kan pagiging syudad kaini.[1]
Mga barangay[liwaton | liwaton an gikanan]
Nababanga an Bangued sa 24 barangay.
Toltolan[liwaton | liwaton an gikanan]
Mga panluwas na takod[liwaton | liwaton an gikanan]
- Municipality of Bangued official website
- Philippine Standard Geographic Code
- Bangued: Your Ultimate Online Guide
- Bangued: Your Ultimate Online Guide (second link)


text:
Davao del Sur
An Davao del Sur usa nga probinsya o lalawigan han Pilipinas nga nahamutangan ha Davao nga Rehiyon ha Mindanao. An kapital hini amo an Syudad han Digos ngan an probinsya ginsasapitan han probinsya han Davao del Norte ha amihanan, ngan Cotabato, Sultan Kudarat, South Cotabato, ngan Sarangani ha katundan. ha sidlangan nahamutang an Golfo han Davao.
An Syudad han Davao, kabahin han una han probinsya, hangtod ginhimo ini nga naglulugaring nga syudad. An syudad naglulugaring hin pagdumara, bulag tikang han probinsya, ngan mayda ini kalugaringon nga representante ha Kongreso. Ini nga artikulo mahitungod han probinsya, pero naghihisgot mahitungod han Syudad han Davao ha pira nga bahin.
2000 nga census—1,905,917 (ika-8 nga gidako-i)
Densidad—299 ha tagsa km² (ika-20 nga gihataasi)
Mga Dagko nga Syudad—1
Mga Komponent nga Syudad—1
Mga Bungto—14
Mga Baranggay—517
Mga Distrito ha Kongreso—2, plus the 3 districts of Davao City.
Sulod
Katawhan ngan Kultura[igliwat | edit source]
Ekonomiya[igliwat | edit source]
Heyograpiya[igliwat | edit source]
Politikal[igliwat | edit source]
An Davao del Sur ginbahin ngadto hin napulo kag upat (9) nga mga bungto ngan duha (2) nga mga syudad.
An Syudad han Davao naglulugaring tikang han probinsya ngan diri gud duro ka-konektado hini. An mga nangungukoy dinhe diri nabotos para han mga opisyales han probinsya ngan mayda nira kalugaringon nga representante ha Kongreso han Pilipinas.


text:
Ivan IV han Rusya
Hi Ivan IV Vasilevich (Rinuso: ИBáH Bacи́лbeBич, tr. Ivan Vasilevich; 25 Agosto 1530 – 28 Marso [D.E. 18 Marso] 1584),[1] ginngaranan gihap nga Ivan el Terrible o kundi man Ivan nga Maisog (Rinuso: ИBáH ГpóзHый (bulig·info), Ivan Grozny), amo an Gran Prinsipe han Moscow tikang han 1533 kutob 1547 ngan Tsar han Tanan nga mga Rusya tikang 1547 kutob han iya kamatayan. Puyde liwat hiya tawagon nga Juan IV han Rusya. An iya maiha nga pag-hadi nagpakita han pagsakop han mga Khanato han Kazan, Astrakhan, ngan Siberia, nga diin nabag-o an Rusya ngadto hin usa nga damo-hin-ethniko ngan damo-hin-pagtuo nga estado nga an kahaluag haros usa ka yukot ka ribo nga akre, nga mga 4,046,856 ka km2 (1,562,500 ka kwadrado nga milya).[2] Nakadumara hi Ivan hin damo nga mga pagbag-o han pagpadukwag tikang hin medieval nga estado ngadto hin imperyo ngan tigawas nga gahom ha rehiyon, ngan amo an nagin syahan nga namuno nga ginkorona nga Tsar han Tanan nga mga Rusya.
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ 28 Marso: Ini nga Pitsa ha Kaagi. Webcitation.org. Ginkúhà 2011-12-07
- ↑ Russia: Land of the Czars, History Channel


text:
Aga
An aga (Iningles:Morning) (Pambansa:Umaga) (Cebuano:Aga) (Minuslim:Luhor) [1] amo ini nauuna ha udto, kulop, ngan gab-i ha pagkasunodsunod han usa ka adlaw. Kinabuwasan lain na liwat nga aga.
usa nga uras nga an dagaw tipakadtu ha katundan/wisti tikang ha wara u guti-ayay nga dagaw nga nahimu han bulan nga bisan la hain tikang ha sinirangan ngadtu ha katundan.
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ Abuyen, Tomas A. Diksyunaryo Waray-Waray [Visaya] English-Tagalog. Kalayaan Press Mktg. Ent., Inc. Quezon City. Tuig 2000. ISBN 971-08-6050-X. Pakli Ihap 4.


text:
Ramon Fernandez
Hi Ramón S. Fernandez usa nga Pilipino ngan kasanhi nga PBA nga basketbolista. Hi Fernandez nagdaog hin upat nga Most Valuable Player nga pasidungog, mga 19 ka PBA nga championship (an PBA nga kaparehas hin 6 ka championship ha NBA kay tulo ka championship an ginpapadalagan han PBA hin tuig). Hi Fernandez nakahimo hin 18,996 ka punto ha pagtapos komo all-time scoring leader o nanguguna hn puntos ha PBA. Hiya gihapon an nanguguna ha rebound, mga tapal ngan ikaduha ha assist ngan steal ha PBA.


text:
Initalyano
An Italyano nga pinulongan o Italyano nga yinaknan o Initalyano (lumad ngan tuminongnong nga ngaran: Italiano o lingua italiana) usa nga Romanse nga yinaknan. Mga 60 ka ribo o milyon ka tawo an nayakan hin Initalyano ha Italya ngan 61.5 ka ribo o milyon ha iba nga dapit han kalibutan. [1] Ha Swiza, it Initalyano, usa han upat nga mga opisyal nga yinaknan. Amo gihapon ini an opisyal nga yinaknan han San Marino, ngan amo gihapon an nangunguna nga pinulongan ha Syudad han Vaticano.[2]
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ Ethnologue report for language code:ita (Italy) - Gordon, Raymond G., Jr. (ed.), 2005. Ethnologue: Languages of the World, Fifteenth edition. Dallas, Tex.: SIL International. Onlayn nga bersyon
- ↑ Legge sulle fonti del diritto han 7 han Hunyo 1929, mga balaod ngan mga lagda ginmamantala ha Initalyano nga mga Supplemento per le leggi e disposizioni dello Stato della Città del Vaticano nga nahadugtong han Acta Apostolicae Sedis. Kitaa gihapon Mga yinaknan han Syudad han Vaticano


text:
Bunga
An bunga[1] nga agsob tawagon liwat nga prutas (Iningles:Fruit) (Pambansa:Bunga/Prutas) (tikang han Kinatsila nga pulong nga fruta) amo an pamaagi han tanom para makakalat hin mga liso. Kun mayda liso, nagpapasabot nga an istruktura puydi maging bunga pero diri ini kasirigngon nga kun may liso, pirmi ini bunga.
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ Abuyen, Tomas A. Diksyunaryo Waray-Waray [Visaya] English-Tagalog. Kalayaan Press Mktg. Ent., Inc. Quezon City. Tuig 2000. ISBN 971-08-6050-X. Pakli Ihap 54.


text:
Occidental Mindoro
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An Occidental Mindoro (ha Winaray: Katundan nga Mindoro o Kalondan nga Mindoro) usa nga probinsya han Pilipinas nga nahamutangan ha MIMARO nga rehiyon ha Luzon. An kapital hini amo an Mamburao ngan ini naglalakip han katundan nga katunga han isla han Mindoro; samtang an lalawigan han Oriental Mindoro nahamutang ha sidlangan nga bahin. An Dagat Tsina Salatan ada ha katundan han lalawigan ngan an Palawan nahamutang ha habagatan o salatan-katundan, tabok han Estrecho han Mindoro. An Batangas nahamutang ha amihanan, bulag tikang han lalawigan han Verde Island Passage o Agi-anan han Isla Verde.
Sulod
Politikal nga Pagbahinbahin[igliwat | edit source]
An Occidental Mindoro ginbahin ngadto hin napulo kag usa (11) nga mga bungto.


text:
Doha
An Doha (Arabic: الدوحة, transliterasyon: ad-Dawḥa or ad-Dōḥa) amo an kapital nga syudad ha nasod han Qatar. Han 2005 nga census, mayda 400,051 ka munopyo an Doha. An syudad lakip han munisipyo han Ad Dawhah ha Gulpo han Persian. An Doha, amo an gidadako-i nga syudad han Qatar. Otsenta porsiyento (80%) han popyulasyon han nasod naukoy dida nga syudad ngan ha iya paligid. Amo liwat ito an sentro han pan-negosyohan han nasod. An Doha, balay han tinatawag na Syudad han Kaaradman, nga may lugar para ha pagbiling baton (research) ngan pan-aram.


text:
Katig-uban han mga Nasod ha Salatan-Sinirangan Asya
An Katig-uban han mga Nasod ha Salatan-Sinirangan Asya o Katig-uban han mga Nasod ha Timugan nga Asya (ha Iningles: Association of Southeast Asian Nations o ASEAN) amo nga usa ka katig-uban heopolitikal, ekonomikal ngan kultural han mga nasod ha Saltan-Sidlangan Asya. Tinukod an ASEAN han Indonesia, Malaysia, Pilipinas, Singgapura, ngan Taylandya han Agosto 8, 1967.
Mga Sumpay ha Gawas[igliwat | edit source]
- Websayt han Buhatan (Iningles)
- ASEAN Foundation (Iningles)


text:
Syudad han Mehiko
An Syudad han Mehiko (ha Kinatsila: Ciudad de México) amo an Distrito Federal, kapital han Mehiko ngan lingkoranan han mga gahom nga federal han Paghiusa o Unyon[1]. Amo ini an pinaka-importante nga sentro hin ekonomiya, industriya ngan kultura han nasod; an syudad nga gidamo-i hin mga tawo nga mayda 8,836,045 nga mga nangungukoy dida han 2008.[2] Usa ini han mga entidad federativa han Mehiko. Ha Kinatsila an opisyal nga pagtawag hini amo an Ciudad de México, Distrito Federal nga agsob ginhahalipot nga México, D.F. o D.F. o México.
Mga reperensya[igliwat | edit source]
- ↑ Artículo 44 de la Constitución Política de los Estados Unidos Mexicanos.
- ↑ Consejo Nacional de Población, México; Proyecciones de la Población de México 2005-2050 Ginkita dida han 2008-09-27.


text:
Tupi, South Cotabato
An Tupi usa nga ikaduha nga klase nga bungto ha lalawigan han South Cotabato ha Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 53,440 ka tawo ha 11,049 nga panimalay. Nahamutang ini ha ubos hin nagmingaw nga bulkan, an Bukid Matutum. It Tupi ginsisiring nga amo an gidamo-i hin bunga ngan bukad ha South Cotabato. Waray pa la mag-iha nga nagtukod dinhe in mga facility an PLDT.
Mga Baranggay[igliwat | edit source]
An Tupi ginbahin ngadto hin napulo kag lima (15) nga mga baranggay.
- Acmonan
- Bololmala
- Bunao
- Cebuano
- Crossing Rubber
- Kablon
- Kalkam
- Linan
- Lunen
- Miasong
- Palian
- Poblacion
- Polonuling
- Simbo
- Tubeng


text:
Sagada
An Sagada usa nga ikalima nga klase nga bungto ha lalawigan han Mountain Province, Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 10,575 ka tawo ha 2,158 nga mga panimalay.
Nahimutang an Sagada hin mga 275 ka km. ha amihanan tikang ha Manila, 100 ka km. tikang ha Baguio, ngan sapit ini han Bontoc, an kapital han lalawigan.
Kilalado an Sagada tungod han mga "namimitay nga nga lungon" hini. Usa ini nga tradisyonal nga paagi hin paglubong hin mga tawo nga diri na ginagamit yana. Diri bisan hin-o la an puyde iglubong hini; kinahanglan nga an minatay usa nga inasaw-an ngan mayda mga apo.
Mga baranggay[igliwat | edit source]
An Sagada ginbahin ngadto hin napulo kag siyam (19) nga mga baranggay.
Mga sumpay ha gawas ngan mga reperensya[igliwat | edit source]
- AENET Sagada
- Philippine Standard Geographic Code
- 2000 Philippine Census Information
- Personal nga Websayt hin Sagada nga Igorot
- Mga Litrato han Sagada ngan mga Namimitay nga mga Lungon


text:
Andalucía
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Kinatsila nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An Andalucía (puyde liwat igsurat ha Winaray nga Andalusiya; ha Iningles: Andalusia) usa nga komunidad autonoma han Espanya nga nahimot tikang han mga lalawigan han Almería, Cádiz, Córdoba, Granada, Huelva, Jaén, Málaga ngan Sevilla, nga diin nahamutang an kapital nga dida an lingkoranan han Junta de Andalucía. Didto ha syudad han Granada an lingkoranan han Tribunal Superior de Justicia de la comunidad.
Amo ini an komunidad autonoma nga gidako-i hin populasyon ha Espanya (8,202,220 nga molupyo han 2008)[1] ngan an ikaduha nga gihaluagi, nga nahiusa han iya kaagi ngan kultura nga naghatag hin dako nga impluwensya han kahimo hini nga bahin han Espanya. Nahamutang ini ha habagatan o salatan-katundan han Europa, nga ginsasapitan ha katundan han Republika han Portugal, han Kalawdan Atlantico, han Dagat Mediterraneo ngan han gawas nga teritoryo Britaniko han Gibraltar ha salatan, han Extremadura ha amihanan ngan han Castilla-La Mancha ngan han Región de Murcia ha sidlangan.
Teritoryal nga pag-organisar[igliwat | edit source]
- Mga Probinsya
An Andalucía ginbahin ngadto hin walo nga mga probinsya, nga nahimo ni Javier de Burgos pinaagi han Real Decreto de 30 de noviembre de 1833, nga amo an mga sunod:[2]
Mga reperensya[igliwat | edit source]
- ↑ Cifras de población referidas al 01/01/2008 Real Decreto 2124/2008, de 26 de diciembre. Resumen por Comunidades Autónomas. Instituto Nacional de Estadística. España. Consultado el 2 de febrero de 2009.
- ↑ Junta de Andalucía. Consejería de Gobernación. Directorio de Entidades Locales. Ginkità dida han 8 han Oktubre han 2008.


text:
Elektronika
An elektronika amo an pag-aram han sulog hin kargado nga mga partikula ha dirudilain nga mga materyales sugad hin mga semikonduktor, mga resistor, mga induktor, mga capacitor, mga nano-structure, ngan mga valvola. An ngatanan nga kagamit hin elektronika nanginginlabot han pagbalhin hin koryente elektrika ngan posible impormasyon. Bisan kon ini sinisiring nga teoretika nga sanga hin pisika an disenyo ngan paghimo hin mga elektronik nga mga circuit pagsolbar hin mga practical nga problema usa nga kinahanglan nga tekniko ha mga larangan han inhenyeriya elektronika ngan inhenyeriya hin kompyuter.