text:
Pagsirot hin kamatayon
An pagsirot hin kamatayon (Ingles: Capital punishment o death penalty) in usa ka legal nga pamaagi kun diin it usa ka tawo in ginpapapatay han estado komo usa nga pagsirot han usa ka krimen. An judicial decree nga it usa ka tawo in ginsisirotan hini nga pamaagi in usa ka sentensya hin kamatayon, samtang an pagbuhat gud hini in usa nga execution. An mga krimen nga nagreresulta hin pagsirot hin kamatayon in ginkikilala komo capital crimes o capital offenses. An termino nga capital in nagtikang ha Latin nga capitalis, nga may kasirigngon "hiunong han ulo" (natudlok ha pagbitay hin pagpugot).[1]
An pagsirot hit kamatayon, ha mga naglabay, in ginbubuhat han kadam-an nga sosyudad, komo usa ka pagsirot hit mga kriminal, ngan mga disidente han politika o relihiyon. Ha kasaysayan, an pagbuhat hit sentensya hin kamatayon in agsob may lakip nga pagkastigo, ngan it pagbitay in agsob ginbubuhat ha publiko.[2]
Ha pagkayana, may-ada 58 nga mga nasud in aktibo nga nagbubuhat hin pagsirot hin kamatayon, 98 nga mga nasod in de jure nga diri na ginpapatuman para han ngatanan nga mga krimen, 7 an diri na ginpapatuman para han mga yano nga krimen la (ginpapadayon la liwat para hit mga pinaurog nga mga sala sugad hin krimen ha gyera), ngan 35 an de facto nga waray na nagpatuman (waray gumamit hini ha diri maubos hit napulo ka mga tuig ngan/o nagpapailarom ha moratoryum).[3] An Amnesty International in nag-aasoy nga kadam-an nga mga nasud in mga abolisyonista; ha ngatanan, ini nga katig-uban in nag-aasoy nga 140 ka mga nasod in abolisyonista ha balaod o pagpatuman.[3] Ginbabanabanahan nga 90% han ngatanan nga pagbitay ha kalibutan in nahihitabo ha Asya.[4]
Haros ngatanan nga mga nasod ha kalibutan in gindidire an pagbitay hit mga indibiduwal kun an edad in diri pa naabot hit 18 anyos ha takna han pagbuhat han ira mga krimen; tikang 2009, Iran, Saudi Arabia ngan Sudan la an nagpapabilin nga nagbubuhat hiton nga mga pagbitay.[5] Iton nga klase hiton pagbitay in gindidire ha ilarom han balaodnon pankanasoran.[5]
Iton pagsirot hin kamatayon in nagdadara hin aktibo nga kontrobersya ha durudilain nga mga nasod ngan mga estado, ngan an mga posisyon hinin in puyde magkakadurudilaindain bisan ha sakob hin usa nga ideolohiya politikal o rehiyon kultural. Ha sakob han Unyon Europeo nga mga api nga estado, an Artikulo 2 han Charter of Fundamental Rights of the European Union in gindidiri an paggamit hit pagsirot hin kamatayon.[6] An Konseho han Europa, nga may-ada 47 nga mga api nga estado, in gindidire liwat an paggamit hin pagsirot hin kamatayon han ira mga miyembro.
An United Nations General Assembly in nagpadig-on, ha mga tuig 2007, 2008 ngan 2010, hin diri-nagkakahigotan nga mga resolusyon nga nagtatawag para han usa ka kalibutanon moratoryum hin mga pagbitay, nga may-ada panlantaw hin kadayunan nga abolisyon.[7] Bisan damo na mga nasod in diri na nagpapatuman hin pagsirot hin kamatayon, labaw hit 60% han kanan kalibutan katawhan in molupyo ha mga nasod kun diin it mga pagbitay in nanhihitabo, sugad han Kanan Katawhan Republika han Tsina, Indya, Estados Unidos han Amerika ngan Indonesia, upat ha may gidadamoi nga katawhan nga mga nasod ha kalibutan, nga nagpapadayon la gihapon hin paggamit hit pagsirot hin kamatayon (pero ha India, Indonesia ngan ha damo nga mga estado han Estados Unidos, ini in talagsaon la nga ginbubuhat). Ngatanan ini nga upat nga mga nasud in nagbotos kontra han mga resolusyon han General Assembly.[8][9][10][11][12][13][14][15][16]
Sulod
Kasaysayan[igliwat | igliwat an pinagtikangan]
An pagbitay hin mga kriminal ngan kaaway pulitka in gingamit han haros ngatanan nga mga sosyudad- para han pagsirot han krimen ngan pagpugong hin pan-ato ha pulitika. Ha kadam-an ng amga nasod nga nagbubuhat hin pagsirot hin kamatayon ginrereserba ini para han pagpatay, pagespiya, treason, o kalakip hin hustisya militar. Ha pipira nga mga nasod han krimen seksuwal, sugad hin rape, pangangaliwa, incest ngan sodomy, in nagdadara hin pagsirot hin kamatayon, sugad liwat han mga krimen panrelihiyon sugad han apostasy ha mga nasod Islamiko (an pormal nga paglikay han relihiyon han estado). Ha kadam-an nga mga nasod nga nagamit hin pagsirot hin kamatayon, an drug trafficking in usa liwat nga capital offense. Ha Tsina, an human trafficking ngan mga seryoso nga kaso hin korapsyon in ginsisirotan hin pagsirot hin kamatayon. Ha mga militar palibot ha kalibutan, an mga court martial in nagpapataw hin pagsirot hin kamatayon para han mga sala sugad han pagkakagaon, pagbaya, insubordination ngan mutiny.[17]
An paggamit hin pormal nga pagbitay hin nagtikang pa han katikangan han sinurat nga kasaysayan. Kadam-an han makasaysayan nga mga record ngan durudilain nga primitibo nga binuhatan han mga tribo in nagpapakita nga an pagsirot hin kamatayon in bahin han ira sistema panhustisya. An mga pagsirot han komunidad para han nagkasala in agsob naglalakip hin pagbayad han nakasala, paglamba, pag-iwas ha pag-atubang, pagpalayas ngan pagbitay. Agsob, iton pagbayad ngan pag-iwas ha pag-atubang in puydi na para han ira hustisya.[18] An pagbaton han krimen nga ginbuhat han sapit ng amga tribo o kumunidad in agsob naglalakip hin pormal nga pag-aro hin pasaylo, pagbayad o madugo nga bulos-bulosay.
Iton madugo nga bulos-bulosay in nahihitabo kun an pag-aayos ha butnga han mga banay o tribo napakyas o waray didto an sistema hin pag-aayos. Ini nga porma hin hustisya in agsob nabubuhat san-o an pagkamayda hin sistema hin pag-aayos nga nakabase ha estado o organisado nga relihiyon. Ini in puyde magresulta tikang ha krimen, diri pagkakaarasya ha tuna, o usa ka kodigo hin dungog. "Iton mga pagbuhat hin pagbulos in nagpapakita hin kapas han katawhan han sosyudad nga lugaring nga makaato ngan magpakita ha mga kaaway (sugad liwat han mga bangin magin batos sunod) nga an pagpakasala han mga butang, mga katungod o ha tawo in diri magpapabilin nga waray pag-sirot."[19] Pero, an nahihitabo, agsob makuri masabtan kun ini in usa ka gera hin pagbulos ngan kun ini in usa ka konkista.
Pipira nga makasaysayan nga penalidad in naglalakip han breaking wheel, pagpakaladkad kutob ha kamatayon, pagpapanit, hinay hinay nga pagtiros, pagtanggal han organo pansulod, krusipiksyon, pagtusok o pagbuno, pagpisa (lakip han pagpisa han elepante), pagbatak hin bato, pagsunog, pagtatanggal han bahin han lawas, pagsurotso, pagpugot, escafismo, pagkwekwentas hin nasusunog nga goma o pagpabuto sapit han ganggang han kanyon.
Pinanbasaran[igliwat | igliwat an pinagtikangan]
- ↑ Kronenwetter 2001, p. 202
- ↑ Readings - History Of The Death Penalty | The Execution | FRONTLINE. PBS. Retrieved on 11 February 2014.
- ↑ 3.0 3.1 Abolitionist and retentionist countries. Amnesty International. Retrieved on 23 August 2010.
- ↑ University of Oslo Calls World Universities against Death Penalty - The Nordic Page - Panorama. Tnp.no (5 December 2011). Retrieved on 11 February 2014.
- ↑ 5.0 5.1 Iran, Saudi Arabia, Sudan: End Juvenile Death Penalty | Human Rights Watch. Hrw.org (9 October 2010). Retrieved on 11 February 2014.
- ↑ Charter of Fundamental Rights of the European Union (PDF). Retrieved on 23 August 2010.
- ↑ moratorium on the death penalty. United Nations (15 November 2007). Retrieved on 23 August 2010.
- ↑ Asia Times Online – The best news coverage from South Asia. Asia Times (13 August 2004). Retrieved on 23 August 2010.
- ↑ Coalition mondiale contre la peine de mort – Indonesian activists face upward death penalty trend – Asia – Pacific – Actualités. Worldcoalition.org. Retrieved on 23 August 2010.
- ↑ No serious chance of repeal in those states that are actually using the death penalty. Egovmonitor.com (25 March 2009). Retrieved on 23 August 2010.
- ↑ AG Brown says he'll follow law on death penalty
- ↑ "Lawmakers Cite Economic Crisis in Effort to Ban Death Penalty". Fox News Channel. 7 April 2010. http://www.foxnews.com/politics/2009/02/24/lawmakers-cite-economic-crisis-effort-ban-death-penalty/. Ginkúhà dida han 23 August 2010.
- ↑ death penalty is not likely to end soon in US. International Herald Tribune (29 March 2009). Retrieved on 23 August 2010.
- ↑ Death penalty repeal unlikely says anti-death penalty activist. Axisoflogic.com. Retrieved on 23 August 2010.
- ↑ A new Texas? Ohio's death penalty examined – Campus. Media.www.thelantern.com. Retrieved on 23 August 2010.
- ↑ THE DEATH PENALTY IN JAPAN-FIDH > Human Rights for All / Les Droits de l'Homme pour Tous. Fidh.org. Retrieved on 23 August 2010.
- ↑ Shot at Dawn, campaign for pardons for British and Commonwealth soldiers executed in World War I. Shot at Dawn Pardons Campaign. Retrieved on 20 July 2006.
- ↑ So common was the practice of compensation that the word murder is derived from the French word mordre (bite) a reference to the heavy compensation one must pay for causing an unjust death. The "bite" one had to pay was used as a term for the crime itself: "Mordre wol out; that se we day by day." – Geoffrey Chaucer (1340–1400), The Canterbury Tales, The Nun's Priest's Tale, l. 4242 (1387–1400), repr. In The Works of Geoffrey Chaucer, ed. Alfred W. Pollard, et al. (1898).
- ↑ Translated from Waldmann, op.cit., p. 147.
Dugang nga barasahon[igliwat | igliwat an pinagtikangan]
- Curry, Tim. "Cutting the Hangman’s Noose: African Initiatives to Abolish the Death Penalty." (Archive) American University Washington College of Law.
- Gaie, Joseph B. R (2004). The ethics of medical involvement in capital punishment : a philosophical discussion. Kluwer Academic. ISBN 1-4020-1764-2. http://books.google.ca/books?id=FaUNdNuVjJYC&lpg=PP1&dq=Capital%20punishment&pg=PP1#v=onepage&q&f=true.
- Johnson, David T.; Zimring, Franklin E. (2009). The Next Frontier: National Development, Political Change, and the Death Penalty in Asia. Oxford University Press. ISBN 978-0-19-533740-2. http://books.google.co.th/books/about/The_next_frontier.html?id=nZY8E6n-JAAC&redir_esc=y.
- Kronenwetter, Michael (2001). Capital punishment: a reference handbook (2nd ed.). ABC-CLIO. ISBN 1-57607-432-3. http://books.google.ca/books?id=SOiuzOv061EC&lpg=PP1&dq=Capital%20punishment&pg=PP1#v=onepage&q&f=true.
- MacLean, Colonel French L. The Fifth Field: The Story of the 96 American Soldiers Sentenced to Death and Executed in Europe and North Africa in World War II, 2013, Schiffer Publishing, ISBN 9780764345777.
- McCafferty, James A (2010). Capital Punishment. AldineTransaction. ISBN 978-0-202-36328-8. http://books.google.ca/books?id=n8P0BYf62wAC&lpg=PP1&dq=Capital%20punishment&pg=PP1#v=onepage&q&f=true.
- Mandery, Evan J (2005). Capital punishment: a balanced examination. Jones and Bartlett Publishers. ISBN 0-7637-3308-3. http://books.google.ca/books?id=KPIf6dPJ_jQC&lpg=PP1&dq=Capital%20punishment&pg=PP1#v=onepage&q&f=true.
- Marzilli, Alan (2008). Capital Punishment – Point-counterpoint (2nd ed.). Chelsea House. ISBN 978-0-7910-9796-0. http://books.google.ca/books?id=nlOU4fUaiV8C&lpg=PP1&dq=Capital%20punishment&pg=PP1#v=onepage&q&f=true.
- Woolf, Alex (2004). World issues – Capital Punishment. Chrysalis Education. ISBN 1-59389-155-5. http://books.google.ca/books?id=U3McAciWdWYC&lpg=PA1&dq=Capital%20punishment&pg=PA1#v=onepage&q&f=true.
- Simon, Rita (2007). A comparative analysis of capital punishment : statutes, policies, frequencies, and public attitudes the world over. Lexington Books. ISBN 0-7391-2091-3. http://books.google.ca/books?id=tpmQDVdv3UgC&lpg=PP1&dq=Capital%20punishment&pg=PP1#v=onepage&q&f=true.
Mga sumpay ha gawas[igliwat | igliwat an pinagtikangan]
- About.com's Pros & Cons of the Death Penalty and Capital Punishment
- 1000+ Death Penalty links all in one place
- Updates on the death penalty generally and capital punishment law specifically
- Texas Department of Criminal Justice: list of executed offenders and their last statements
- Death Penalty Worldwide: Akademyahon panhalikwat nga database han mga balaod, iginbubuhat, ngan mga estadistika han pagsirot hin kamatayon para han kada pagsirot hin kamatayon ha kalibutan.
- Answers.com entry on capital punishment
- "How to Kill a Human Being", BBC Horizon Dokyumentaryo nga taramdan ha TV, 2008
- U.S. and 50 State death penalty/capital punishment law and other relevant links Megalaw
- Duha nga dokyumentaryo audio hiunong han pagbitay ha Estados Unidos: Witness to an Execution The Execution Tapes
Nantitipa[igliwat | igliwat an pinagtikangan]
- World Coalition Against the Death Penalty
- Death Watch International Hugpo hin nangangampanya kontra Pagsirot hin Kamatayon
- Campaign to End the Death Penalty
- Anti-Death Penalty Information: naglalakip hin binulan nga lista para han tiarabot nga mga pagbitay ngan estadistika hin pagsirot hin kamatayon para han Estados Unidos.
- The Death Penalty Information Center: Impormasyon ngan mga pag-aram hiunong han Estadistika
- Amnesty International – Abolish the death penalty Campaign: Organisasyon hin Katungod Pantawo
- European Union: Impormasyon han mga polisiya han kontra pagsirot hin kamatayon
- IPS Inter Press Service Kanasoran sumat hin Pagsirot hin kamatayon
- Death Penalty Focus: Hugpo hin Amerikano nga nanginginkamot mapawara an pagsirot hin kamatayon
- Reprieve.org: United States based volunteer program for foreign lawyers, students, and others to work at death penalty defense offices
- American Civil Liberties Union: Nagdedemanda hin Moratoryum para han Pagsirot hin Kamatayon
- National Coalition to Abolish the Death Penalty
- NSW Council for Civil Liberties: usa ka Australiano nga organisasyon nga natipa han Pagsirot hin Kamatayon ha rehiyon Asya
- Winning a war on terror: eliminating the death penalty
- Electric Chair at Sing Sing, usa ka litrato kinuha ha tuig 1900 ni William M. Vander Weyde, may lakip nga siday ni Jared Carter.
Nan-uuyon[igliwat | igliwat an pinagtikangan]
- The REAL Death Penalty in the US: A Review
- Studies showing the death penalty saves lives
- Criminal Justice Legal Foundation
- Keep life without parole and death penalty intact
- Why the death penalty is needed
- Pro Death Penalty.com
- Pro Death Penalty Resource Page
- 119 Pro DP Links
- The Death Penalty is Constitutional
- The Paradoxes of a Death Penalty Stance ni Charles Lane han Washington Post
- Clark County, Indiana, Prosecutor's Page on capital punishment
- In Favor of Capital Punishment – Sikat nga mga darahonon nga nagsusuporta han Pagsirot hin Kamatayon
- Studies spur new death penalty debate
Mga panlantaw hit relihiyon[igliwat | igliwat an pinagtikangan]
- The Dalai Lama – Mensahe hin pagsusuporta hit moratoryum han pagsirot hin kamatayon
- Buddhism & Capital Punishment tikang ha The Engaged Zen Society
- Orthodox Union website: Rabbi Yosef Edelstein: Parshat Beha'alotcha: A Few Reflections on Capital Punishment
- Priests for Life – Mga listahan hin pipira nga mga sumpay kanan Katoliko
- The Death Penalty: Why the Church Speaks a Countercultural Message ni Kenneth R. Overberg, S.J., tikang ha AmericanCatholic.org
- Wrestling with the Death Penalty ni Andy Prince, tikang ha Youth Update han AmericanCatholic.org
- "Capital Punishment". Catholic Encyclopedia. New York: Robert Appleton Company. 1913.
- Catholics Against Capital Punishment: nahatag hin kanan Katoliko panlantaw ngan nahatag hin mga garamiton ngan mga sumpay
- Kashif Shahzada 2010: Kay ano iton pagsirot hin kamatayon in diri-Islamiko?


c: text/html

text:
Kawayan (tanaman)
An kawayan (Iningles: bamboo) usa nga klase sin banwa. Daramo na klase an kawayan. An gikawayni, patong, bagakay, ug kabugawan pira la sa daramo na klase sin kawayan.
An ubod ha kawayan amo an gintatawag na dabong na usa na kilala na utanon sa kabisay'an.
Genus[igliwat | igliwat an pinagtikangan]
May ada lahos 10 na genera ngan maabot 1,450 species an kawayan. An patong an gidadagkui nga klase hin kawayan gamit ini pankatig ha baluto. An kabugawan dagko liwat nga klase ngan paborito na himuon mga bangko ug linkuran kay masarig. An bagakay naman an ginagamit pan'alad. An gikawayani an gamit ha parasaw.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Zhao Ziyang
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Hi Zhao Ziyang (17 Oktubre 1919 – 17 Enero 2005) usa nga hataas-hin-ranggo nga politiko ha Kanan Katawhan nga Republika han Tsina (KKRT). Hiya an ikatulo nga Premier han Kanan Katawhan Republika han Tsina tikang 1980 tubtob 1987, ngan Maghirilom nga Kasahiran han Partido Komunista han Tsina tikang 1987 tubtob 1989. Hi Zhao natanggal ha poder tungod han pagkita nga naugop hiya han mga estudyante dida han 1989 nga mga protesta ha Plaza Tiananmen.


text:
Emperador Romano
An Emperador romano iyo an namomoon sa estado Romano, sa periodo napoon kan 27 BK. An mga Romano mayong saro sanang termino para sa siring na katongdan. An mga terminong Latin arog kan imperator, augustus, caesar, asin princeps puro tinotomoy an nasabing pwesto. Sa aktwal na praktis, an emperador iyo an namomoon na supremo kan Roma asin kumander supremo kan lehiyon Romano.
Mga panluwas na takod[liwaton | liwaton an gikanan]
- Cervantes Virtual - Antigua Seremonya sa pagpaorog kan mga emperador romano
- Pilum Digital An pasurunodsunod kan mga emperador sa Alto Imperio
- Emérita augusta An mga emperador Romano nakaag sa kwartang takal


text:
Setúbal (distrito)
An Distrito han Setúbal (Pinortuges nga pagluwas: [sɨˈtubaɫ] o [sɨˈtubɐɫ]) nahamutang ha habagatan o salatan-katundan han Portugal, an Ulohan han Distrito amo an syudad han Setúbal.
Ginsasapitan ini han mga distrito han Lisbon ngan Santarém ha amihanan, han distrito han Évora ha sinirangan, han distrito han Beja ha salatan ngan han Kalawdan Atlantiko ha katundan. Mayda ini kahaluag nga 5064 ka km², ngan hin katawhan nga 789,459 nga mga nangungukoy.
Nahimo ini hin napulo kag tulo (13) nga mga munisipyo, nga ginbahin-bahin ngadto hin duha nga mga ubos-nga-rehiyon:
Península de Setúbal:
Sub Region Alentejo Litoral:


text:
Barack Obama
Hi Barack Hussein Obama II (natawo Agosto 4, 1961) amo an ika-kap-atan kag upat nga mangulo o presidente han Estados Unidos. Napili hiya dida han pinili-ay han 2008. Ugsa hini hiya an junior nga U.S. nga Senador tikang ha Illinois nga diin nag-alagad hiya tikang han 2004 tubtob 2008 nga diin nagbiya hiya katapos han iya kapili nga Presidente han Estados Unidos. Hiya an syahan nga African-American nga tawo tikang han Partido Democrata nga napili ha Senado han Estados Unidos (United States Senate) ngan amo an syahan nga Africano-Amerikano nga napili nga mangulo han Estados Unidos. Nakakuha hiya hin internasyonal nga media coverage tungod han iya keynote address han 2004 Democratic National Convention, nga iya ginhimo samtang Illinois state senator pa hiya.
Hi Obama kasal kan Michelle Obama, usa nga taga-Chicago. Duha it ira anak nga babaye: hi Malia Ann (natawo han 1999) ngan Natasha (natawo han 2001).
Hi Obama amo an syahan nga Mangulo han Estados Unidos nga Afrikano-Amerikano an katulinan.


text:
Paraguay
An Paraguay (ha Guarani: Paraguái), nga an opisyal nga pagtawag Republika han Paraguay (Kinatsila: República del Paraguay ; Guaraní: Tetã Paraguái), amo han usa han mga duduha la nga ginpalibutan hin tuna nga nasod ha Salatan nga Amerika (upod han Bolivia). Nahamutang ini han duha nga mga pangpang o dapit han Salog Paraguay ngan ginsasapitan ini han Argentina ha salatan ngan ha habagatan, han Brasil ha sidlangan ngan ha dumagsaan, ngan han Bolivia ha kanawayan. Tungod han pagkabutnga hini nga kahamutang ha Salatan nga Amerika, an nasod agsob tawagon nga Corazón de América — Kasingkasing han Amerika.[1]
Ngaran[igliwat | igliwat an pinagtikangan]
An nasod gin-ngaranan tungod han Salog han Paraguay nga naagi hin pagsulog ha butnga han nasod tikang ha amihanan ngadto ha salatan. Mayda mga upat ka bersyon para han gintikangan han ngaran han salog. An literal nga kahubad tikang ha Guaraní amo an Para = ha damo nga mga kolor; Gua = tikang ha o tinatag-iyahan han o lugar; Y = tubig o salog o danaw. Ini puyde magresulta hin:
Damo nga mga kolor tikang han tubig (posible tungod han pagkita han adlaw dida han tubig o an mga pikoy ha daplin han tubig)
Administratibo nga pagbahinbahin[igliwat | igliwat an pinagtikangan]
An Paraguay mayda napulo kag pito nga mga departamento ngan usa nga distrito capital. Ini, upod han ira mga kapital amo an:
- I - Concepción - (Concepción)
- II - San Pedro - (San Pedro)
- III - Cordillera - (Caacupé)
- IV - Guairá - (Villarrica)
- V - Caaguazú - (Coronel Oviedo)
- VI - Caazapá - (Caazapá)
- VII - Itapúa - (Encarnación)
- VIII - Misiones - (San Juan Bautista)
- IX - Paraguarí - (Paraguarí)
- X - Alto Paraná - (Ciudad del Este)
- XI - Central - (Areguá)
- XII - Ñeembucú - (Pilar)
- XIII - Amambay - (Pedro Juan Caballero)
- XIV - Canindeyú - (Salto del Guairá)
- XV - Presidente Hayes - (Villa Hayes)
- XVI - Alto Paraguay - (Fuerte Olimpo)
- XVII - Boquerón - (Filadelfia)
An mga departamento ginbahinbahin ngadto hin mga distrito.


text:
Hua Guofeng
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Hi Su Zhu (Yinano nga Tsinino: 苏铸; Minat-an nga Tsinino: 蘇鑄; pinyin: Sū Zhù) (16 Pebrero 1921 – 20 Agosto 2008), nga mas kilalado ha nom de guerre nga Hua Guofeng (Yinano nga Tsinino: 华国锋; Minat-an nga Tsinino: 華國鋒; pinyin: Huà Guófēng; Wade-Giles: Hua Kuo-feng), amo an ginpili ni Mao Zedong nga masunod ha iya nga labaw nga manguna han Partido Komunista han Tsina ngan han Kanan Katawhan Republika han Tsina. Han kamatay ni Zhou Enlai han 1976, nagsunod hi Hua kan Zhou nga ikaduha nga Premier han Kanan Katawhan Republika han Tsina. Katapos hin pira ka bulan, namatay hi Mao ngan sinmunod hi Hua kan Mao nga Chairman o Mangulo han Partido Komunista han Tsina, nga diin nahiusa ngan nahiubos hi Jiang Qing ngan an mga iba nga kaapi han sinisiring nga Gang hin Upat. Gintapos ni Hua an Rebolusyon Kultural ngan nagpaiwas han Gang hin Upat tikang ha poder, kundi tungod han iya pag-insistir han pagpadayon han Maoista nga linya, hiya ngahaw nalupig hin maneobra katapos hin pira ka tuig ni Deng Xiaoping, nga nakapirit kan Hua nga magretiro hin sayó.. Gin-agnayan hi Hua Guofeng nga "para-ihaw han Hunan" o "parapamatay han Hunan" tungod han iya paggamit han PLA ha pagsuprimir han mga Pula nga Gwardya han 1968, nga nagdangat hin labaw hin 140,000 nga mga namatay.


text:
Luparan Panlangyaw han Cebu-Mactan
An Luparan Palangyaw han Cebu-Mactan (Iningles: Mactan-Cebu International Airport, Tinag-alog: Paliparang Pandaigdig ng Mactan-Cebu, Sinugboanon: Tugpahanang Pangkalibutanon sa Mactan-Sugbo) (IATA: CEB, ICAO: RPVM) in dako nga luparan panlangyaw ha Kabisay-an nga rehiyon han Pilipinas. Namumutang ini ha Syudad han Lapu-lapu, puro han Mactan, Metro Cebu ngan ini an kanan nasod ikaduha nga panguna nga ganghaan. Ini nga luparan in gindudumara han Mactan-Cebu International Airport Authority.


text:
Cantabria
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Kinatsila nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An Cantabria usa nga rehiyon ha kaagi ngan komunidad autonoma nga uusa la hin probinsya o lalawigan ha Espanya. Ginsasapitan ini ha sidlangan han País Vasco (probinsya han Vizcaya), han Castilla y León ha salatan (mga lalawigan han León, Palencia ngan Burgos), han Principado de Asturias ha katundan ngan han Dagat Cantábrico ha amihanan. An syudad han Santander amo an kapital hini ngan lokalidad nga gidamo-i hin tawo nga mayda 182,302 ka molupyo, nga ginsusundan han mga nukleo industriyal han Torrelavega (55,910), Camargo (31,086) ngan Castro Urdiales (30,814 de iure).


text:
Memoryal han Kamatayon ni Jesus
Makausa ha kada tuig ha yinukot nga lokasyon ha bug-os nga kalibotan, ginhihinumdom namon an kamatayon ni Jesus. Ginbubuhat namon ini tungod han iya sugo ha iya mga sumurunod: “Padayon nga buhata niyo ini sugad nga hinumdoman ha akon.” (Lucas 22:19) An sunod nga memoryal paghihimoon ha:
Martes, Abril 11, 2017.
Gin-iimbitar ka namon nga tumambong hinin espesyal nga okasyon kaupod ha amon. Ini nga katirok, sugad han amon iba nga katirok, abrido ha publiko. Waray bayad an pagtambong hini ngan waray pangulekta hin kwarta nga paghihimoon.
MAHIBARO HIN DUGANG PA
An Lukat
—Pinakabirilhon nga Regalo han Dios
Ano an lukat? Paonan-o ka magpapahimulos tikang hito?
Kay Ano nga Kinahanglan Pag-adman an Biblia?
Ginbabaton han Biblia an importante nga mga pakiana han minilyon nga tawo ha bug-os nga kalibotan. Karuyag mo ba liwat mahibaro?


text:
Tajo
An Tajo (Kinatsila: Tajo [ˈtaxo]; Pinortuges: Tejo [ˈtɛʒu]; Linatin ngan Iningles: Tagus; Kahadto nga Griniyego: TάYoς Tagos) amo an gihalaba-i nga salog han Península Ibérica. Ha Espanya 1,038 km (645 mi) an kahalaba hini, 716 km (445 mi), 47 km (29 mi) ha daplin han katubtuban han Portugal ngan Espanya ngan 275 km (171 mi) ha Portugal, nga diin nasulog ini ngadto han Kalawdan Atlantico harani ha Lisboa. An kahaluag han kwenka hini 80,100 square kilometers (30,927 sq mi) (an ikaduha nga gidakoi ha Peninsula Iberica sunod han Duero). Gin-gagamit an Tajo han dako nga bahin han pagsulog hini. Damo nga mga dam ngan mga pag-diversyon naghahatag hin maiinom nga tubig ha kadam-an han butnga nga Espanya, upod han Madrid, ngan ha Portugal, samtang mga dinosena ka mga estasyon hidroelektriko naghihimo hin koryente elektrika. Ha mga butnga han mga dam, nasunod ini hin nahuhuot nga pagsulog, kundi katapos han Almourol nasulog ini ngadto hin haluag nga alluvial nga siong nga masurong magbaha. Ha ganghaan hini mayda dako nga estuaryo nga diin an syudad han Lisboa nahamutang.
An gintitikangan han Tajo amo an Fuente de García, didto ha Montes Universales, Sistema Ibérico, Sierra de Albarracín Comarca. An tanan nga mga salog nga nadugtong hini nadugtong han Tajo tikang han tu-o (amihanan) nga pangpang. An dagko nga mga syudad nga gin-aagi-an han sulog han Tajo amo an Aranjuez, Toledo, Talavera de la Reina ngan Alcántara ha Espanya, ngan an Abrantes, Santarém, Almada ngan Lisboa ha Portugal.
Sulod
Sulog[igliwat | igliwat an pinagtikangan]
Ha Espanya[igliwat | igliwat an pinagtikangan]
An syahan nga kilalado nga bungto dida han Tajo amo an Sacedón. Unhan han Aranjuez nahadugtong dinhi an gin-kombina nga pagsulog han Henares ngan han Tajuña. Unhan han Toledo nahadugtong an salog han Guadarrama. Ha iraya han Talavera de la Reina nahadugtong dinhi han Alberche. Ha Valdeverdeja amo an iraya nga dapit han halaba nga iraya nga reservoir nga amo an Embalse de Valdecañas, nga diin unhan hini amo an Embalse de Torrejon, nga diin ngadto an pagsulog han Tiétar, ngan han padagat o ubos nga reservoir, an Embalse de Alcántara ngadto diin an pagsulog han Alagón ha ubos nga bahin.
Ha Portugal[igliwat | igliwat an pinagtikangan]
Katapos han paghimo han katubtuban han nasod, nasakob an sulog ha Portugal, nga naagi ha Vila Velha de Ródão, Abrantes, Constância, Entroncamento, Santarém ngan ha anVila Franca de Xira ha igbaw hin halaba nga suok nga estuary nga diin an syudad han Lisboa nahamutang dida han ganghaan. Nasalipdan an estuary han Reserva Natural do Estuário do Tejo. Ada gihapon an gihalaba-i nga tulay nga natabok han salog, an Tulay Vasco da Gama, nga mayda bug-os nga kahaluag hin 17.2 ka km ((10.7 ka mi) nga amo an gihalaba-i nga tulay ha Europa.
An mga Portuges nga rehiyon han Alentejo ngan Ribatejo gin-ngaranan tikang han salog. Alentejo, tikang han Além-Tejo ("Unhan han Tajo"), ngan Ribatejo, tikang han Arriba-Tejo (daan nga paagi han pagsiring nga "Igbaw nga Tajo" o "Iraya nga Tajo"). Mayda kanal ngan aqueduct ha butnga han Tajo ngan han Salog Segura.
Heyolohiya[igliwat | igliwat an pinagtikangan]
An padagat o ubos nga Tajo nahamutang hin fault line. In slippage ha daplin hini nakadangat hin damo nga mga linog, nga an mga dagko hini amo an mga linog han 1309, 1531 ngan 1755.[1]
Kaagi[igliwat | igliwat an pinagtikangan]
An Pepper Wreck ngaran hin nalunod nga barko nga natad-an ngan gin-ukab dida han ganghaan han Salog Tajo tikang han 1996 tubtob 2001.
Mayda gihapon ini pagkabalor ha estratehiya han mga imperyo Espanyol ngan Portuges, kay amo ini an nabantay han tikadto ha Lisboa. Pananglitan, han 1587, hi Sir Francis Drake hinmarani hin diri la maiha han salog katapos han iya malinamposon nga pagsalakay ha Cadiz.[2]
An Tajo ha awit ngan sumat[igliwat | igliwat an pinagtikangan]
An Tajo usa nga dako nga salog, ngan nahihinumdoman ini ha mga awit ngan sumat han mga Portuges. Usa nga sikat nga fado nga kanta ha Lisboa nasiring nga samtang an mga tawo nalalagas, bata la gihapon an Tajo ("An ak buhok nabusag, batan-on pirmi an Tajo"). An magsusurat nga hi Fernando Pessoa, nagsurat hin siday nga natikang: "Mahuruhusay an Tajo kaysa han salog nga nasulog han ak barrio...."[3]
An siday ni Richard Crashaw nga "Saint Mary Magdalene, or the Weeper" (Santa Magdalena o an Nagtatangis) nagyayakan han "Bulawan" nga Tajo nga naruruyag han luha nga daw salapi ni Maria Magdalena. Ha klasikal nga siday, an Tajo kilalado tungod han mga baras nga nagdadara hin bulawan (Catullus 29.19, Ovid, Amores, 1.15.34, Juvenal, Satires, 3.55, etc.
Kitaa gihapon[igliwat | igliwat an pinagtikangan]
Mga tigaman[igliwat | igliwat an pinagtikangan]
- ↑ Hobbs, William Herbert (1907). Earthquakes: An Introduction to Seismic Geology. NewYork: D. Appleton and Company. pp. 142–144. Downloadable Google Books
- ↑ Garrett Mattingly, The Armada, 118-119
- ↑ Pessoa, Fernando; Richard Zenith, Translator (1999). Fernando Pessoa and Co.: Selected Poems. Grove Press. pp. 55. ISBN 0-8021-3627-3, 9780802136275.
Mga koordinado: 40°19′11″N 1°41′51″W / 40.31972°N 1.69750°W


text:
Tokugawa Ieyasu
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Hi Tokugawa Ieyasu (nga puyde liwat igsurat nga Iyeyasu); 徳川 家康 (Enero 31, 1543 – Hunyo 1, 1616) amo an nagtukod ngan syahan nga shogun han Tokugawa nga shogunato han Hapon nga namuno tikang han Pakig-away ha Sekigahara han 1600 hangtod han Meiji nga Pagbalik han 1868. Hi Ieyasu kinmuha hin poder dida han 1600, nakakarawat hin pagpapuwesto nga shogun han 1603, binmiya han iya puwesto dida han 1605, pero nagpabilin ha poder hangtod han iya kamatayon han tuig 1616.


text:
Industriya
An industria (nga tikang han Linatin: industrius, "maduruto, mauyatom, mabuhaton") amo an kabahin han ekonomiya nga nahanunungod han paghimo hin mga baraligyaon. Amo ini an pagtápò han mga proseso ngan mga buruhaton nga may-ada komo ira panuyo an pagtransformar han mga materya prima ngadto hin mga produkto nga elaborado. Damo an magkadirudilain nga mga tipo hin mga industriya, segun han mga produkto nga ginhihimo. Pananglitan, an industriya hin pagkaon nahanunungod han mga paghimo han produkto nga karaonon sugad han keso, embutido, linata, mga irimnon ngbp. Para hiton funsyon hini, an industriya kinahanglan hin mga materya prima ngan kinukuhaan hin enerhiya para han pagtransformar hini nga mga materya.
Tikang:
An pagUring (Pangunguling) (Charcoal)
1. Pagbiling hin mga kahoy han mga namumunga nga Puno.
2. Utda an mga sanga u an puno kun namunga na.
3. Lutu-a an kahoy ha bawbaw/sulud han puthau/lata nga surudlan nga may takup, waray tubig nga ibubutang, butangi luhu an takup ngan pakalayuhi ha ilarum. Samtang nag kakalayu an ilarum han surudlan may-ada magawas nga asu ha luhu, dagkuti an mga luhu han takup, ini in magkakalayu nga luhu. Diri na ngani magkalayu an mga luhu puydi na haunun kay uring na an sulud.
An pagCopras:
1. Saka ngan pud-a an hinug nga lubi u mga lubi.
2. Bunuti ngan buka-a an lubi u mga lubi.
3. Palibuti an lubi u mga lubi hin uring.
4. Hulta nga magtig-a an unud han lubi. Sigurua nga an sulud nga likidu han lubi nga ginsun-ad diri magmara kay ini an ginhihimu hin aciete.
5. Lukara an unud han lubi. Ini in puydi na himuun nga aciete. Kupras na.
An Aciete: (Mantika) (Coconut Oil)
1. Pagpamolino u pagtadtad hin kupras.
2. Butangi u hulusa an kupras nga pinu hin tubig.
3. Pug-a an mahulus nga pinu nga kopras.
4. Mayda ini magawas nga likidu.
5. An likidu nga gumawas mayda mapabawbaw nga midyu malapuyut nga butang.
6. Ini nga malapuyut nga butang ansya in guin sasaruk.
7. Paka saruk mo hini nga malapuyut igbutang ka karaha u bisan anu nga surudlan pan lutu.
8. Lutu-a ini nga butang ayaw pag butangi tubig ngadtu iya katubud.
9. Pagtinubud ngadtu katubud hini nga butang mayda madalunut nga likidu an magawas. Ini nga ansya na an aciete.
10. Saruka ini nga likidu ansya na ini an puydi pan pritu hin bisan annu.
An Suka (Suka) (Vinegar)
1. Kuha hin lubi u mga lubi.
2. Buka-a an lubi.
3. Tiruka an sabaw.
4. Pakaladkara an sabaw han lubi.
5. Pagkaladkad hauna an lubi.
6. Kuha hin surudlan ngan takpi.
7. Tagu-a ngan hulat ngadtu iya pag aslum.
8. Dipindi ha imu kun karuyag mu an ma-aslum ura ura maiha man nga pag hulat.
An Asin (Asin) (Salt)
1. Kuha hin tubig dagat.
Pamiling hin puthau nga surudlan, abri an bawbaw, pakadtu ha tabi han dagat ngan basyahi ansurudlan him tubig dagat, pagharing him kalayu u bangga, pagmapasu na hinaring iglugar ha bawbaw han kalayu an puthau nga surudlan (may tulu nga bangil para midyu natukal an surudlan) , pagkaladkad han tubig-dagat pasagdi la ngadtu humubas. An mahisasalin amu in it stun Asin.
Mga reperensya[igliwat | igliwat an pinagtikangan]
Bibliograpiya[igliwat | igliwat an pinagtikangan]
- Krahn, Harvey J., and Graham S. Lowe. Work, Industry, and Canadian Society. Second ed. Scarborough, Ont.: Nelson Canada, 1993. xii, 430 p. ISBN 0-17-603540-0
Mga sumpay ha gawas[igliwat | igliwat an pinagtikangan]
- An Wiktionary nga entrada para han industry
- An Wikimedia Commons mayda media nga nahahanungod han: Industries


text:
Napoles
Mga koordinado: 40°50′42″N 14°15′30″E / 40.84500°N 14.25833°E
An Syudad han Napoles (ha Initalyano: Napoli; ha Napulitano: Napule; ha Kinatsila: Nápoles; ha Iningles: Naples; Linatin Neapolis) amo an kapital han lalawigan han Napoles ngan han rehiyon han Campania ha Nasod han Italya. An syudad kilalado tungod han dako nga kaagi, arte, kultura ngan gastronomiya hini, nga diin dako an importansya hini han kaurogan nga bahin han existensya hini; mga labaw hin 2,800 ka tuig na ini kaiha. An Napoles nahamutang hin mga nahamutnga hin duha nga lugar nga volcaniko, an bulkan nga Bukid Vesuvius ngan an Flegreiano nga mga kahaluagan, nahamutang ha labnasan ha ligid han Golfo han Napoles.
Gintukod ini han mga Kahadto nga Griyego ha ngaran nga "Neάπoλις", Neápolis (nga buot signon "Bag-o nga Syudad"), ngan importante ini ha Magna Graecia ngan sunod nga kabahin han Republika Romana ha butnga nga lalawigan han Imperyo. An syudad nahailarom na hin damo nga mga sibilisasyon nga kinmada ngan inmiwas. nga diin an tagsa nagbilin hin impluwensya ngan ha yana, an sentro han syudad ha kaagi ginlista han UNESCO nga World Heritage Site o Patrimonio de la Humanidad.
An Napoles amo an kapital nga syudad hin ginhadi-an nga amo gihapon an ngaran tikang han 1282 tubtob 1816, nga ha una amo an Ginhadi-an han Napoles ngan sunod han paghiusa upod han Sicilia amo ini an kapital han Duha nga Sicilia tubtob han paghiusa han Italya.
Mga kasarigan[igliwat | igliwat an pinagtikangan]
- ↑ Katawhan han ‘Syudad’ (i.e. an kanan comune o munisipyo) tikang han Syudad han Napoles. Comuni-italiani.it, 2012. Ginkuha 2012-04-11.


text:
Sukarno
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Hi Sukarno nga natawo ha ngaran nga Kusno Sosrodihardjo (Hunyo 6, 1901 – Hunyo 21, 1970) amo an syahan nga Mangulo o Presidente han Indonesia. Nagbulig hiya nga makadaog an iya nasod hin paglugaring o independensya tikang han Nederlandes ngan hiya an Presidente tikang han 1945 tubtob 1967. Nangulo hiya hin pagbalhin han nasod ngadto hin paglugaring o pagkaindependyente. Napiritan hi Sukarno paglusad tikang han iya puwesto. An nagpa-iwas ha iya tikang ha poder usa han iya mga heneral nga hi Suharto, nga pormal nga nagin Mangulo o Presidente dida han Marso 1967.
An kasurat nga "Sukarno" amo an opisyal nga pagsurat han iya ngaran tikang han 1947 pero an darudaan nga kasurat han iya ngaran nga Soekarno agsob pa gamiton, kay napirma hiya nga naggamit han daan nga kasurat. Pero an opisyal nga mga decreto han presidente ha Indonesia tikang han panahon han mga tuig 1947-1968, nagmantala han iya ngaran nga nagamit han 1947 nga kasurat.
An mga Indonesian naghihinumdom gihapon ha iya nga Bung Karno.[1] Sugad hin damo nga mga Javanes, uusa la an ngaran niya, bisan man kon, ha mga kontexto relihiyoso, agsob hiya tawagon nga Ahmad Sukarno o Achmed Sukarno.


text:
BWA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA that time of year again HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA!
AAHHH HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA. HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA brains HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA SwaG!oweenie! HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA....


text:
Amihanan nga Korea
Iton Amihanan nga Korea o Amihan nga Korea o Corea del Norte, (ha Iningles: North Korea ngan ha Koreano: 조선민주주의인민공화국; hanja: 朝鮮民主主義人民共和國; Chosŏn Minjujuŭi Inmin Konghwaguk) nga ha opisyal nga pagtawag Demokratiko nga Republika han Katawhan han Korea (Koreano: Chosŏn Minjujuŭi Inmin Konghwaguk; hangul: 조선민주주의인민공화국; hanja: 朝鮮民主主義人民共和國), usa nga nasod ha Sidlangan Asia, nga naglalakip hiton amihanan nga tunga han Koreano nga Peninsula. Iton mga Amihanan-nga-Koreano ha kasagaran natawag hit ira nasod nga Pukchosŏn (북조선, "Amihanan nga Chosŏn").


text:
Psikolohiya
An psikolohiya o sikolohiya (kinadaan nga Griyego: psyche = "kalag" or "hunahuna", logos/-lohiya = "pag-aram") amo in akademiko ngan apliyado nga pagtirok hin kinaadman nga nahanunungod han pag-aram han hunahunan ngan gi-os. An pulong nga "Psikolohiya" gingagamit gihapon ha pagtawag han aplikasyon han hini nga kinaadman ha mga dirudilain nga bahin han buruhaton han tawo, upod an mga problem han mga indibidwal pan-adlaw-adlaw nga kinabuhi ngan an pagtratar han sakit ha panhunahuna.
Pinanbasaran[igliwat | igliwat an pinagtikangan]
Mga sumpay ha gawas[igliwat | igliwat an pinagtikangan]
- Psychoworld.sk - Mga Sumat mahitungod han Psikolohiya hin tawo
- In-Mind, Pan-ikatulo nga Bulan nga Periodiko para hin Sosyal nga Psikolohiya


text:
Dagat Pilipinas
An Dagat Pilipinas usa nga dagat marginal ha sinirangan ngan amihanan han Pilipinas nga may kahaluag nga 2 Milyones mi² (5 Milyones km²) ha katundan nga bahin han Amihanan Kalawdan Pasipiko. Napapalibotan hini han kapuropod-an Pilipinas (Luzon, Samar, Leyte ngan Mindanao) ha salatan-katundan; Palau, Yap, ngan Ulithi ha salatan-sinirangan; an Marianas, lakip an Guam, Saipan, ngan Tinian, ha sinirangan; an Bonin ngan Iwo Jima ha amihanan-sinirangan; an mga puro han Hapon nga Honshu, Shikoku, ngan Kyūshū ha amihanan; an kapuropod-an Ryukyu (Okinawa, Miyako, ngan Yaeyama) ha amihanan-katundan; ngan Taiwan ha harayo nga katundan.


text:
Bunay (pagkaon)
An mga bunay gingagawas han mga babaye nga mga hayop han damo nga durudilain nga mga species, lakip han katamsihan, mga reptilya, mga ampibyan, ngan han kaisdaan, ngan ginkakaon han katawhan han pipira na kayukot ka mga tuig.[1] Iton bunay hit tamsi ngan reptilya in naglalakip hin nagpapasalipod nga parot hit buany, albumen (busag), ngan vitellus o egg yolk (pula), ngan aada ha sulod hin durudilain nga magnipis nga membrane. An kadam-an nga ginkakaon amo an bunay han manok, pato, pugo, ngan isda, pero an bunay han manok amo an agsob ginkakaon han tawo.
An pula han bunay han bug-os nga buhay in puno hin protina ngan choline,[2] ngan in gingagamit ha pagluto. Tungod han sulod nga protina, an Departamento han Agrikultura han Estados Unidos in ginlakip an mga bunay ha mga Karne ha sulod han Piramida han Pagtugway hit pagkaon.[3] Pero bisan masustansya it bunay, mayda ginhapon ini masesering nga kadelikadohan ha panlawas tungod han kalidad han bunay, paghipos, tagsa-tagsa nga allergy ngan hitaas an iya cholesterol.
Iton pagpapabunay hit manok ngan iba pa nga namumunay nga hayop in ginbubuhat ha bug-os nga kalibutan, ngan an produksyon panmasa hit bunay hit manok in industriya pankalibutanon. Han 2009, ginbabanabanahan nga 62.1 milyones metric tonelada nga mga bunay in nahimo ha bug-os nga kalibutan tikang ha 6.4 bilyon nga ugang.[4] Mayda durudilain nga mga isyu han pagkakadurudilain han panrehiyonal nga demand ngan karuyag, ngan kanan yana mga debate hiunong han mga paagi han mass production. Gindidire han Unyon Europeo han paggamit han battery husbandry han kamanokan.
Ginkakaon an bunay nga fertilized ngan diri fertilized.
Dinhi ha Pilipinas, popular an balut ngan penoy
Pinanbasaran[igliwat | igliwat an pinagtikangan]
- ↑ Kenneth F. Kiple, A Movable Feast: Ten Millennia of Food Globalization (2007), p. 22.
- ↑ Howe, Juliette C.; Williams, Juhi R.; Holden, Joanne M. (March 2004). USDA Database for the Choline Content of Common Foods. United States Department of Agriculture (USDA). p. 10
- ↑ Agricultural Marketing Service. "How to Buy Eggs". Home and Garden Bulletin (United States Department of Agriculture (USDA)) (264): 1
- ↑ [1] WATT Ag Net – Watt Publishing Co


text:
SEKSYON 22
Waray Kahadlok nga Nagsangyaw an mga Apostol
Madagmit nga nag-uswag an Kristiano nga kongregasyon bisan pa han pagkontra
NAPULO ka adlaw katapos sumaka hi Jesus ha langit, mga 120 han iya disipulo an nagtirok ha usa nga balay ha Jerusalem durante han Pyesta han Pentekostes, 33 K.P., han mga Judio. Katapos, tigda la nga napuno an balay hin aringasa sugad hin haganas han makusog nga hangin. Milagroso nga nakagyakan an mga disipulo hin mga pinulongan nga diri nira hinbabaroan. Ano an hinungdan hini? An Dios naghatag hin baraan nga espiritu ha mga disipulo.
Ha gawas han balay, damu an bisita tikang ha iba-iba nga lugar para han pyesta. Nanhipausa hira nga hibatian an mga disipulo nga mag-opay magyakan han ira yinaknan. Ha pagsaysay han nahitabo, gin-unabi ni Pedro an tagna ni propeta Joel nga “iipison” han Dios an iya espiritu nga maghahatag hin milagroso nga mga regalo ha mga nakarawat hito. (Joel 2:28, 29) Iginpatin-aw hinin makatirigamnan nga ebidensya han baraan nga espiritu an importante nga pagbag-o: Nabalhin an pag-uyon han Dios tikang ha Israel ngadto ha bag-o nga naestablisar nga Kristiano nga kongregasyon. Hito nga panahon, an naruruyag mag-alagad ha paagi nga inuuyonan han Dios kinahanglan magin sumurunod ni Kristo.
Samtang hito nga panahon, nagtikaduro an pagkontra ngan an mga disipulo ginpriso han mga kaaway. Kondi han gab-i, gin-abrihan hin anghel ni Jehova an purtahan han prisohan ngan ginsugo hira nga magpadayon ha pagsangyaw. Pagkaaga, ito gud an ira ginbuhat. Sinulod hira ha templo ngan nagsangyaw mahitungod kan Jesus. Nasina an relihiyoso nga mga nakontra ha ira ngan ginsugo hira ha pag-undang. Kondi, waray kahadlok nga binaton hira: “Kinahanglan namon nga sugton an Dios san-o an mga tawo.”
Nagtikaduro pa gud an pagkontra. Gin-akusahan han pipira nga Judio hi disipulo Esteban hin pagpasipara ngan ginbato tubtob mamatay. Usa nga batan-on, hi Saulo nga taga-Tarso, an nagkinita nga may pag-uyon ha ginbubuhat. Katapos, kinadto hiya ha Damasko basi dakpon an iba nga sumurunod ni Kristo. Samtang nagbibiyahe, nagkaada masilaw nga kapawa tikang ha langit ngan may tingog nga siniring: “Saulo, Saulo, kay ano nga gintitimaraot mo ako?” Nabuta hiya tungod han kalamrag, ngan nagpakiana: ‘Hin-o ka Ginoo?’ Ngan ito binaton: “Ako hi Jesus.”
Paglabay hin tulo ka adlaw, ginsugo ni Jesus hi disipulo Ananias nga ibalik an pagkita ni Saulo. Nabawtismohan hi Saulo ngan nagtikang magsangyaw nga waray kahadlok mahitungod kan Jesus. Hi Saulo nagin kilala nga hi apostol Pablo ngan nagin madasigon nga membro han Kristiano nga kongregasyon.
Hito nga panahon, an mga disipulo ni Jesus nagsasangyaw han maopay nga sumat han Ginhadian han Dios ha mga Judio ngan Samaritano la. Kondi, usa nga anghel an nagpakita kan Cornelio—usa nga mahadlukon ha Dios nga opisyal nga sundalo han Roma—ngan nagsiring nga ipatawag hi apostol Pedro. Upod han iba pa, nagsangyaw hi Pedro kan Cornelio ngan ha iya panimalay. Samtang nagyayakan hi Pedro, nakakarawat hin baraan nga espiritu inin tumuroo nga mga Hentil, ngan nagsugo hi Pedro nga bawtismohan hira ha ngaran ni Jesus. Hito nga takna, an dalan ngadto ha kinabuhi nga waray kataposan abrido na ha katawohan ha ngatanan nga nasud ngan andam na an kongregasyon ha pagpasamwak han maopay nga sumat ha kahigrayoan.


text:
Leksyon 11
Paonan-o Kita Mabubuligan han mga Prinsipyo ha Biblia?
1. Kay ano nga kinahanglan naton hin giya?
An aton Maglalarang mas maaramon kay ha aton. Sugad nga mahigugmaon nga Amay, nagtatagad hiya ha aton. Waray kita niya laranga basi magin independente ha iya. (Jeremias 10:23) Salit sugad la nga ginkikinahanglan han usa nga bata an giya han iya mga kag-anak, ginkikinahanglan liwat naton an giya han Dios. (Isaias 48:17, 18) An mga prinsipyo ha Biblia naggigiya ha aton, ngan regalo ito tikang ha Dios.
An mga balaud ngan mga prinsipyo ni Jehova nabulig ha aton nga magkinabuhi yana ha gimaopayi nga paagi ngan makarawat an waray kataposan nga mga bendisyon ha tidaraon. Tungod kay an Dios an naglarang ha aton, husto la nga sundon naton an iya giya.
2. Ano an prinsipyo ha Biblia?
An mga prinsipyo ha Biblia amo an nangunguna nga mga kamatuoran, samtang an balaud naaplikar ha espisipiko la nga mga kahimtang. (Deuteronomio 22:8) Kinahanglan gamiton naton an aton abilidad ha paghunahuna basi masabtan kon paonan-o naaplikar an usa nga prinsipyo ha usa nga espisipiko nga sitwasyon. (Proberbios 2:
3. Ano an duha nga prinsipyo ha Biblia nga pinakaimportante?
Nag-unabi hi Jesus hin duha nga prinsipyo nga importante hinduro. An siyahan nagpapakita han katuyoan han kinabuhi han tawo
An ikaduha nga prinsipyo mabulig ha aton nga magkaada maopay nga relasyon ha iba. (1 Korinto 13:4-7) An pag-aplikar hini nag-uupod ha pagsubad ha paagi han pagtratar han Dios ha mga tawo.
4. Paonan-o kita mabubuligan han mga prinsipyo ha Biblia?
An mga prinsipyo ha Biblia nagtututdo ha pamilya kon paonan-o nabulig an gugma basi magkaurosa. (Kolosas 3:
An pagsunod han mga prinsipyo ha Biblia naghahatag ha aton hin materyal ngan emosyonal nga kaopayan. Pananglitan, mas karuyag han agaron an mga trabahador nga tangkod ngan maduruto tungod kay ginsusunod nira an sagdon ha Biblia. (Proberbios 10:4, 26; Hebreo 13:18) An Pulong han Dios nagtututdo liwat nga sadang kita makontento ha kon ano la an aton ginkikinahanglan ngan pabilhan an pakigsangkay ha Dios kay ha materyal nga mga butang.
An pag-aplikar han mga prinsipyo ha Biblia mabulig ha aton nga magkaada maopay nga kahimsog. (Proberbios 14:30; 22:24, 25) Pananglitan, an pagsunod ha balaud han Dios may kalabotan ha paghubog nagpapanalipod ha aton tikang ha makamaratay nga mga sakit ngan aksidente. (Proberbios 23:20) Diri man igindidiri ni Jehova an pag-inom hin de-alkohol nga irimnon basta ha kasadangan la. (Salmo 104:15; 1 Korinto 6:10) An mga prinsipyo ha Biblia nabulig ha aton nga bantayan diri la an aton panggawi kondi pati an aton panhunahuna. (Salmo 119:97-100) Pero ginsusunod han tinuod nga mga Kristiano an mga prinsipyo han Dios diri la para ha ira kaopayan. Ginbubuhat nira ito basi pasidunggan hi Jehova.
MAHIBARO HIN DUGANG PA
Pagkinabuhi ha Paagi nga Nakakalipay ha Dios
Posible an pagkinabuhi nga nakakalipay ha Dios. Ngani, puydi ka magin sangkay niya.
Tagda an Kinabuhi Sugad han Pagtagad Hito han Dios
Ano an pagtagad han Dios ha aborsyon, pagpaabuno hin dugo, ngan ha kinabuhi han hayop?
Paghangyo hin Pag-aram ha Biblia
Admi an Biblia ha oras ngan lugar nga kombinyente ha imo.


text:
Doha
An Doha (Arabic: الدوحة, transliterasyon: ad-Dawḥa or ad-Dōḥa) amo an kapital nga syudad ha nasod han Qatar. Han 2005 nga census, mayda 400,051 ka munopyo an Doha. An syudad lakip han munisipyo han Ad Dawhah ha Gulpo han Persian. An Doha, amo an gidadako-i nga syudad han Qatar. Otsenta porsiyento (80%) han popyulasyon han nasod naukoy dida nga syudad ngan ha iya paligid. Amo liwat ito an sentro han pan-negosyohan han nasod. An Doha, balay han tinatawag na Syudad han Kaaradman, nga may lugar para ha pagbiling baton (research) ngan pan-aram.


text:
Nikel
An Nikel amo an elemento kimikal nga may ihap atomika nga 28. An tigaman hini amo an agi nga Ni.
kinaiya[igliwat | igliwat an pinagtikangan]
May ada an nikel melting point o an temperatura san pagtunaw na 1455°C ngan ngan boiling point o an temperatura san pagkaladkad na 2730°C. May'ada density an nikel na 8.908 g·cm−3.
Metal na silvery-white ngan mainggat an nickel. Usa ini san upat na elemento na namamagnet sa normal na temperatura, an iba mao an puthaw, cobalt ngan gadolinium. An iya Curie temperature aada sa 355 °C (671 °F), karuyag-sidngun na an nikel diri mamamagnet labaw sini na temperatura.[1] sakob ini san mga transition metals ngan matugas ngan ductile.
- ↑ Kittel, Charles (1996). Introduction to Solid State Physics. Wiley. p. 449. ISBN 0-471-14286-7.


text:
Siyensya han komputasyon
An siyensya han komputasyon (ha Iningles: computer science o computing science; ha Kinatsila: ciencias de la computación) , amo an pag-aram han teoretiko nga mga batikan han impormasyon ngan computasyon ngan an pag-implementa hini ngan pag-aplikar hini ha mga sistema hin kompyuter.[1][2][3] An siyensya han komputasyon mayda damo nga mga naha-ilarom-nga-mga-larangan; mayda mga naghahatag hin enfasis han komputasyon hin mga ispisipiko nga mga resulta (sugad hin kompyuter grafiks), samtang mayda liwat iba nga mga larangan nga nahanunungod hiton mga kaangayan hin mga computational problem (sugad han teorya hin computational complexity). Mayda liwat mga larangan hini nga siyensya nga nahanunungod hiton mga aratupagon ha pag-implementa hin mga komputasyon. Pananglitan, an programming language nga yinaknan nanginginlabot han pagpahayag han mga komputasyon, samtang ha computer programming, mga ispisipiko nga computer language gin-aaplika pagsolbar hin mga ispisipko nga mga computational problem. Usa pa nga nahailarom-nga-larangan, an human-computer interaction, nanginginlabot han mga aratopagon han paghimo han mga kompyuter ngan computation nga magamitan han kadam-an.
Mga reperensya[igliwat | igliwat an pinagtikangan]
- ↑ "Computer science is the study of information" Department of Computer and Information Science, Guttenberg Information Technologies
- ↑ "Computer science is the study of computation." Computer Science Department, College of Saint Benedict, Saint John's University
- ↑ "Computer Science is the study of all aspects of computer systems, from the theoretical foundations to the very practical aspects of managing large software projects." Massey University


text:
Sarawak
An Sarawak usa han duha nga mga estado o negeri han Malaysia ha isla o puro han Borneo. Kilalado ini nga Bumi Kenyalang (‘Tuna han mga Kalaw’), nahamutang ini ha kanawayan o amihanan-katundan nga dapit han isla. Amo ini an gidako-i nga estado ha Malaysia; an ikaduha nga gidako-i an Sabah, nahamutang ha dumagsaan o amihanan-sidlangan.
An administratibo nga kapital amo an syudad han Kuching nga mayda populasyon nga 579,900 (2006 nga census; Syudad han Kuching ha Salatan - 143,500; Syudad han Kuching ha Amihanan - 133,600; Padawan- ika-3 nga Milya/ ika-7 nga Milya/ ika-10 mga Milya - 302,800). An ngaran Kuching nangangahulogan nga 'oding' o 'misay' (kucing). Upod han mga dagko nga mga syudad ngan bungto amo an Sibu (pop. 254,000), Miri (pop. 263,000) ngan Bintulu (pop. 176,800). Sumala han kataposan nga census (han Disyembre 31, 2006), an populasyon han estado 2,357,500. An Sarawak, sugad han Sabah ha amihanan, usa nga multi-kultural nga estado nga waray etniko nga mayoriya. An kadam-an han mga katawhan han Sarawak mga diri-Muslim; mayda sobra 30 ka etniko nga diri-Malay nga mga lumadnon o tuminongnong nga mga grupo ha Sarawak.


text:
Manhattan
Manhattan, an gisusuoki nga boro han New York City, an iya sentro pan-ekonomiya ngan pan-administratibo, ngan an kanan syudad makasaysayan nga lugar han katukod. Ini nga boro in kotermino han Condado han New York, nga natukod han Nobyembre 1, 1683 komo usa ha orihinal nga mga condado han kanan Estados Unidos Estado han New York. An boro in kada-ak ginlalakipan han isla han Manhattan, nga may katubtuban tubtob ha mga salog han East, Hundson ngan Harlem, nga naglalakip gihapon hin pipira nga hagrani nga mga isla ngan mukidbukid han Marble, usa nga gutiay nga neighborbood han U.S. mainland.


text:
Melaka
An Melaka (nga agsob liwat ginsusurat nga Malacca ha Iningles ngan Malaca ha Kinatsila; nga gin-agnayan nga An Estado ha Kaagi o Negeri Bersejarah han mga lokal) amo an ikatulo nga giguti-ayi nga estado han Malaysia, sunod han Perlis ngan Penang. Nahamutang ini ha salatan nga rehiyon han Peninsula han Malaya, ha Mga Estrecho han Malacca. Ginsasapitan ini han Negeri Sembilan ha amihanan ngan han estado han Johor ha salatan. An kapital han estado amo an Bandar Melaka. An sentro ha kaagi hinin nga syudad ginlista nga usa nga prominente nga Patrimonio de la Humanidad o World Heritage Site han UNESCO tikang han Hulyo 7, 2008.
Bisan mgan kon an Melaka amo an usa han mga gimaiha-i nga mga sultanato nga Malay, waray na Sultan an negeri yana. Lugod, an mangulo han estado amo an Yang di-Pertua Negeri o Gobernador.


text:
Bohol
An Bohol usa nga isla-nga-lalawigan o probinsya han Pilipinas nga nahamutangan ha Butnga nga Kabisay-an nga rehiyon. An kapital han lalawigan amo an Syudad han Tagbilaran. Ha katundan hit Bohol amo iton Sugbo, ha dumagsaan o amihanan-sidlangan amo an isla han Leyte ngan ha salatan, ha tabok hiton Dagat Bohol amo an Mindanao.
Sulod
Heyograpiya[igliwat | igliwat an pinagtikangan]
Politikal[igliwat | igliwat an pinagtikangan]
An Bohol mayda kap-atan kag pito (47) nga bungto ngan usa (1) nga syudad.
Mga Syudad[igliwat | igliwat an pinagtikangan]
Mga Bungto[igliwat | igliwat an pinagtikangan]
Pisikal[igliwat | igliwat an pinagtikangan]
Kahimutang. An Bohol usa nga isla-nga-probinsya ha Kabisay-an. Nahamutang ini ha timugan (o salatan-sinirangan) tikang ha Sugbo tabok han Estrecho han Sugbo (nga tinatawag ha iba nga basahon nga Estrecho han Bohol) ngan habagatan (o salatan-katundan) tikang ha Leyte, ginbulag han Dagat Camotes ngan Canigao Channel. It Bohol nahamutang gihapon ha amihanan han Mindanao ngan iton Dagat Bohol namumutnga hit Bohol ngan Mindanao.
Kitaa Gihapon[igliwat | igliwat an pinagtikangan]
Mga Sumpay ha Gawas[igliwat | igliwat an pinagtikangan]
- Opisyal nga Websayt han Gobyerno han Probinsya han Bohol
- Open Directory Project: Bohol
- Bohol.ph nga websayt
- Bohol-Island.com Web Portal
- Be-IN: Bohol e-Information Network
- Mga litrato han Bohol
- Mga litrato han Bohol ngan Travel Guide


text:
Selangor
An Selangor (ha Jawi nga kasurat: سلاڠور; kilalado liwat han Arabo nga pahidungog nga Darul Ehsan, o "Puy-anan hin Sinceridad") usa han mga napulo kag tulo (13) nga mga estado han Malaysia. Nahamutang ini ha katundan nga labnasan han Peninsular nga Malaysia ngan ginsasapitan ini han Perak ha amihanan, han Pahang ha sidlangan, han Negeri Sembilan ha salatan ngan han Estrecho han Malacca ha katundan. Nagpapalibot ini han mga federal nga teritoryo han Kuala Lumpur ngan Putrajaya.
An estado usa nga hereditaryo nga monarkiya konstitusyonal, nga diin an naghahadi nga Sultan (tikang han 2001) amo hi Sultan Sharafuddin Idris Shah. An Menteri Besar (mangulo nga ehekutibo han gobyerno han estado) ha yana hi Tan Sri Abdul Khalid Ibrahim, han Parti Keadilan Rakyat (PKR) (Partido han Hustisya han Katawhan) nga bahin han Pakatan Rakyat, tikang han Marso 10, 2008. An yana nga namumuno han oposisyon ha Katitirok han Estado han Selangor (Asamblea Estatal han Selangor) amo hi Dato Seri Dr. Mohd Khir Toyo, nga api han United Malays National Organisation (UMNO) nga partido ha Barisan Nasional, nga amo liwat an ika-13 nga Menteri Besar han Selangor.
An kapital han estado amo an syudad han Shah Alam, nga amo liwat an syahan nga syudad ha Selangor ngan an kapital-han-sultan amo an Klang, nga diri syudad. In ikatulo nga dako nga sentro urbano amo an Petaling Jaya nga ginhimo nga syudad han Hunyo 20, 2006. Amo nga an Selangor usa han duduha la nga mga estado han Malaysia nga mayda sobra pa hin usa nga syudad; an ikaduha nga estado nga sugad gihapon an Sarawak.


text:
Saturday, August 23, 2008
HA. HA. HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA ……HA HA HA HA HA HA HA …HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA …HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA ……HA HA HA HA HA HA HA …HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA …HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA ……HA HA HA HA HA HA HA …HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA …HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA ……HA HA HA HA HA HA HA …HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA …HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA ……HA HA HA HA HA HA HA …HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA …HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA ……HA HA HA HA HA HA HA …HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA …HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA ……HA HA HA HA HA HA HA …HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA …HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA ……HA HA HA HA HA HA HA …HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA …HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA ……HA HA HA HA HA HA HA …HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA …HA HA HA HA HA HA HA …SWEEEEET.
No comments:
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Sunday, May 11, 2014
THE PIGEON1
Alas kwatro han kulop, ha balkon ha ira balay, mamingaw nga nalingkod hi Tatay Manuel ha kawayan nga lingkuranan kapot kapot an mga daan nga mga photo albums, amu ini an eksena ha kada adlaw ha bakon nira Tatay Manuel.
Pero iba kun domingo kay amu an pagbisita han iya unico hijo nga hi George.
Hi George, sopistikado, maupay an estado han iya panginabuhi ngan usa na nga kilalado nga negosyante ha ira lugar. Kun ha suporta ha iya tatay, kompleto ngan kontento hi Tatay Manuel han suporta han iya anak nga hi George.
Hito nga adlaw, samtang namamalanga hi Tatay Manuel pagkinita han mga litrato, nasilip ni George nga an ira mga litrato han mga bata pa upod an ira Nanay an maiha nga ginkinita ni Tatay Manuel. "Oh, sige kana kita hiton, bangin iton matunaw" yaang yaang pa han anak, waray la saba an amay ngan ngumisi ini.
Lumingkod hi George ha lingkuran nga kawayan liwat nga naatubang dapit han ginlilingkuran ni Tatay Manuel ngan tugda la ini nga nagmingaw ngan han sumiplat an tatay, nagmumurusdot an anak nga nagkikinita han iya tablet, "siguro may problema ada ini ha iya negosyo," huna huna han tatay nga sikreto nga nagsisiniplat han anak.
Trenta minuto nga amu ito an sitwasyon ngan maaram hi Tatay Manuel nga bagan nag aaburido na an anak, nuruniyan ginkuha ni George an cellphone ngan may gintawagan. Maihaay an istorya ni George ha telepono, an iya anak may gin aaro na naman, project na liwat kuno ha eskwela ngan nabatian ni Tatay Manuel an bagutbot han anak nga "aro na naman, bis nala ano.." ngan nagmiringaw na liwat hira nga duha.
An pamakli la han photo album an mababatian kan Tatay Manuel ngan an mga beep liwat han tablet ni George, han tigda nga mayda dumaop nga sarapati ha unahan nga dapit han ira balkunahe ngan amu ini an kumuha han ira atensyon nga duha..
Tatay Manuel : Intoy, Anu ito?
George : (lumingi ha luyo kun hain dapit an sarapati) ahh.. sarapti Pa,
Tatay Manuel : ahhh..
Napausa an anak ngan nagkinita ini han amay..
samtang waray pa lulupad an sarapati, mga pira ka minuto an lumabay..
Tatay Manuel : Intoy, anu pa ngani ito? (natudlok na han sarapati)
George : Sarapati gad iton Pa, ikaduha mo na ito nga pakiana..
Nagtitinutok la ha tablet hi George samtang ginbaton an iya tatay.
Lumupad an sarapati ngan nuruniyan bumalik na liwat.
Tatay Manuel : Uy.. Anu ito ngada ha balkon (tumukdaw kunuhay ngan gintudlok na naman an sarapati)
George : Anu ba Pa? kay anu ginbibinalik balik mo ini pag pakiana.. pirme ko man ikaw ginbabaton nga SARAPATI ITO! Diri ka ba nakakaintindi? uutruhon ko sarapati ito Pa.. alayon la..
Tatay Manuel : aw.. sarapati ngay an..
Tumukdaw hi George ngan akto na nga tilakat han ginpuggngan ini han iya Tatay.
Tatay Manuel : anay anak, mayda ko ngay an ihahatag ha imo, kadali la.
Sumulod hi Tatay Manuel ha iya gutiayay nga library ngan han bumalik ini ha may salas dapit samtang naghihimus na han iya mga gamit hi George ginduhol ini niya an iya liwat daan nga notebook.
George : anu ini Pa?
Dumiretso balik ha ginlilingkuran ni Tatay Manuel ngan ginhinay hinay na paghipos an mga photo albums.
Samtang han ginpurupakli ni George an notebook, ini ngay an in usa nga diary ni Tatay Manuel, ngan han iya ginsiplatan an yana nga petsa trenta anyos na an lumabay, amu ini an nakasurat..
"June 16, 1980,
My 3 year old son was sitting with me on our bamboo set at the balcony of our house when suddenly a Pigeon perched, my son got shocked and asked me "Anu ito?" and i told him "Sarapati anak," and i even told him a story about a Pigeon.. and then after that, he again asked me "Pa, Anu ito?" and i replied to him again that it's a Sarapati.
That day i can still remember how many times he asked me "anu ito?" and guess what? it's 33 times when he asked me the same question again and again and i cuddle him and hug him lovingly everytime i answer "Sarapati anak" and i did not at all feel irritated I rather felt affection for my innocent child.
I love my only son so much"
Han nabasahan ini ni George, tigda la nga tumuro an iya luha ngan bagan bumalik hiya pagkabata ngan humarani kan Tatay Manuel ngan ginhangkop an iya Tatay ngan nag aro hin sorry.
Posted by iam mhil at 11:54 PM 1 comments Links to this post
Monday, May 5, 2014
200 THOUSAND WORDS0
Ako hi Jane, bag o la kami nga nagkaasawa ni Marco. Usa la ka tuig kami nagin mag-uyab ngan nag propose na hiya dayon ha akon magpakasal. Oo, nahigugma ako ha iya tungod nga buutan, maasikaso ngan mahigugmaon ha iya mama nga aadto ha probinsya. Waray adlaw nga diri niya ginkukumusta hi iya mama labi na nga usa nala ini ngadto.
Usa la nga anak hi Marco ngan balo na an iya mama, iya ngani ini karuyag ig upod ha siyudad kay aadi man an iya trabaho pero kay mas naruruyag la ini didto ha ira upod an iya mga umangkon, mga patud ni Marco.
Hinigugma ko hi Marco, aada an mga oras nga nahigda ako ha iya mga braso nga dagko ngan danay na unlan ako ha iya dughan. Naaabat ko an kapaso han iya dughan ngan an iya tuod nga gugma ha akon. Danay ngani pag abot namon ha balay iya ako kakargahon tipakadto ha kwarto kay karuyag la niya.
Umabot an balita kan Marco nga nagkasakit hi iya mama ngan duru an kabaraka hini, ginsarit pa ngani niya nga ha amon la anay malungon an iya mama kay iya ini pipiriton nga diri na anay mag inukoy ha bukid, mayda pa man usa nga kwarto ha amon balay ngan nalipay liwat ako kay para maging close ako hit akon ugangan.
Umabot na hi mama ngan mamingaw la ini, siempre ginbuligan namon paglimpyo ni Marco an balay. Durungan kami nga nangaon ngan nakit-an ko kun anu ka hinigugma ni Marco hi iya mama labi na han ginseserbihan ini niya. Naririsyuhan ako pagkinita ha ira nga duha nga mag nanay. Ngan an ak asawa, baga hin bata nga nag sisinumat kan iya mama hin bisan la ano.
Han sumunod na mga adlaw, nag iistorya na kami danay ni Mama, nagpakiana hiya hin bisan ano pero bagan nag aalang hiya ha akon.
Usa ka adlaw han tipagpamahaw na kami, tikadto pala ako han kusina bumati ako nga nag iistorya an mag nanay. "Anak, kay anu ikaw an nag aandam hin pamahawon? Ikaw an lalaki, ikaw it naserbe hin babaye? Sayop ito.. Samtang it imo asawa maupay la it kahigda?" ha kamatuuran maul-ol ha dughan an akob nabatian, pero gumaan la ini han bumati ako han depensa ni Marco para ha akon, "ma, it ak asawa, tabis naman nakauli kay sige hira hin overtime amo ito sugad hini na oras ginpapapahuway ko la ito hiya ma. Ako kay magaan man la tam oras yana panarbahuan ngan ako man la an nakapot tak oras ma, ayaw kabaraka ma kay buutan tak asawa." waray nala ako dumiretso ha kusina ngan bumalik ako ha kwarto. Han gintawag na ako ni Marco para mamahaw, nag atubangay kami ni mama pero nag aalang ako, siguro tungod han akon nabatian ha iya.
Han day off ko gin upod ko hi mama para mag grocery ngan han didto na kami ha grocery, diri hiya nagsasaba saba, ginpapakianhan ko hiya hit iya karuyag ngan nabaton la ini hin "ikaw it bahala," gusto ko gad makig bonding udog. Pero han didto kami dapit han mga mga prutas ngan utanon sige na hiya hin komento "hala! Amu ini it presyo? Kamamahal. Gin aaro la ini ha am!!" o diri ngani "mayda ko hini tanom" o mayda pa "Hesus Ginoo, karag la hin kwarta diri naman ngani presko." ginpasagdan ko nala hiya.
Han umuli na kami, aadto na hi Marco ha balay ngan dagmit kami.gintapo ngan malipayon pa "kumusta an bonding han akon mga hinigugma nga girls?" nangatawa la ako ngan humarok ako ha iya samtang hi mama kahuman pag amen ni Marco dumiretso ha iya kwarto ngan nagliwan.
Han didto ha kusina, samtang gin aayad nam ni Marco an amon mga pinamalit kahuman magliwan ni mama kumadto ini ha kusina ngan sige hin yakan, "amu ini it iyo dinhi sistema? Kamamahal hit mga papliton, man gud kay aircon an lugar. Uday, tagpira pa an sardinas? An kuan? An kuan?" kada pakiana niya gin babaton ko ngan sige liwat hin yakan nga kamamahal. Ngan madepensa na naman hi Marco nga amo gud ini it mga presyo.
Tigda liwat bumul iw hin yakan hi iya mama nga, "buwas hit aga ako it mag aandam hit pamahawon, diri maupay kitaon nga lalaki an nag aandam baga hin gin a under" ngan sumulod na ha kwarto hi mama ngan nagkitaay nala kami ni Marco. "Sagdi la anay hi mama hon, magkakaayon gihap kamo hito sunod."
Han sumunod nga aga, nakagmata nala kami ni Marco nga may nagkakaradol ha kusina, han iya ini kitaon ala singko pala han aga nag aandam na hin pamahawon hi mama. Ngan dagmit ini nga ginbuligan ni Marco, han nahuman na hira gintawag ako ni Marco ha kwarto ngan nangaon kami. Simple an gin andam ni mama, lugaw, bulad ngan nagtimpla hiya hin tabliya nga mayda gatas. Nakit an ko liwat an pag estimar ni mama kan Marco, baga hin bata samtang an akon asawa liwat nabilad, nangatawa nala ako. Han human na kami mangaon, hi Marco an nanhugas han mga plato ngan tigda may tumoktok ha purtahan, an nagbabaligya han mga bukad. Dagmit ako nga pumalit han mga bukad ngan iguin butang ko ha altar, nagpakiana na naman hi mama "tag pira iton" ngan nagsumat ak han presyo.. Na naman an pulong niya "karag la hin kwarta. Magtanom la kamo hin bukad diri pa kamo nagastos.. " ngan gintalikuran la ako.
Han gab i na, han umuli ako ha balay, sige an karagtatawa nira mama ngan Marco, ngan nalipay ako pagkinita ha ira, "kanina ka pa nam ginhuhulat, tara na pangaon na kita" ngan han nangaon na kami, kinita ko nga may sabon pa an kutsara, nagbalyu nala ak hin kutsara ngan han nakit an ni mama maraot an iya siplat ha akon, ngumisi la ako ngan sinmiring "hon, uho nim kahugas han kutsara sabunon pa" ngan yumakan hi mama "ako an nanhugas hito, pasensya la kay lagas na" pero sarcastic an kabaton ni Mama, umaro liwat ako hin sorry ngan kumita ako han akon asawa nga baga liwat hin napihiw.
Han nangaturog na kami, nahinundum ako nga hi mama an nanhugas sanglit han mga alas 12 ha gab -i turog na ada hi mama, kumadto ako ha kusina ngan ginhugasan ko utro an iya mga hinugasan, ngan nakalasan nala ako han tigda ako nga nasakpan ni mama nga nanhuhugas, dako an tingog hini nga "ginhuhugawan ka ha akon?" ngan nagtinuok, kutob nga nakagmata hi Marco, waray la ako babaton samtang sigi hin pamulong ni mama. Maaram ako kinurian hi Marco. Pero iya gin eksplekaran hi mama ngadto ha iya kwarto. Hapit usa ka oras antis nakabalik hi Marco ha amob kwarto ngan humigda la ini ngan huminga hin hilarum ngan waray yakan yakan. Baga liwat ako hin spoiled nga bata ngan baga hin nahulat liwat nga ako it suyuon.
Han pira ka adlaw an naglabay, mas grabe pa ab nahinabo, han amon pamahaw, nag himo hi mama hin arroz caldo ngan han humungit na ako hini, dagmit ko nga gin pupugngan an akon kalugaringon nga diri igawas an akob nakaob peru kinurian ako pagpugong ngab naisuka nakon adto. Nanlidong an mga mata ni mama ngan ni Marco ngan dagmit ini nga dumalagan ha iya kwarto nga nagtinuok, lumanat liwat dayon hi Marco. Nakit-an ko nga diri maaram hi Marco kun hin-o an uugupan kay ginpakianhan ako niya kun may maul ol ba ha akon o malinop ba daw? Peru han tibaton na ako dagmit liwat hiya dumalagan ha kwarto ni mama.
Nasilip ko ha purtahan nga nag alsa hi mama han iya gutiayay nga bag ngan gumawas han balay, didto han purtahan gin tapo ko hi mama, "ma, sorry malain la an ak pamati, pls. Diri ko gad adto tinuyo, ayaw na paglakat, makain kaman?" ngan matarom an baton ha akon "waray kana labot kun makain ako, maaram ako diri ka naruruyag ha akon! Kay anu ikaw pa an ginpakaslan tak anak! Magmalipay ka unta nga malakat ako! Amu man ngani ini it imo karuyag!" ngan gumawas ini ha bay ngan ginlanat ni Marco. Hadto nga takna ginkita ko hi Marco nga kumita la ha akon nga baga hin kinukurian, umiling la hiya ngan gumawas, "mabalik ako," amo la an iya nayakan, ha bintana nakit an ko nagpapalanatay hiya, ngan sige han kapot ni Marco kan mama. Dumalagan ako ha kwarto ngan nagtinuok nala ako.
Duha na ka adlaw an lumabay ngan waray pa babalik hi Marco, waray ngan la mag ti text, pamati ko nag iisog gihap hiya ha akon. Ako liwat, kiber ko man, baga la ako hin spoiled nga bata nga bahala kanala kun mauli kapa, pag upod kamo hit imo mama.
Pero nasangtop ha akon huna huna nga nimingaw na ako han akon asawa, an dughan nga ako gin uunlanan.
Han gab i na han ika duha nga adlaw, kinalasan nala ako nga mayda nag aabre han amon aparador, ngan han akon palagahon an lamp shade, hi Marco, ginkukuha an amon bank book, ngan an kwarta, maraot an siplat ha akon; nahadlok ako ngan waray ak makayakan ngan makagios. Siguro makig bulag na hiya ha akon, pero ano nak sala? Para amu la adto, diri anay hiya manginano kun anu liwat nak inaabat, bangin bisan la ano it istorya niya mama ha iya.
Pagkaaga huna ko ada pa hi Marco, lumakat gud ngay an hiya, nagsuka na naman ako, kumadto ako nak sangkay ngan ginpatry ako mag Pregnancy test, agidaw positive, nalipay ako.. Excited ako isumat kan Marco. Peru diri kami magsangkay. Bahala hiya.
Han pag uli ko ha balay mayda mga upos hin sigarilyo ha amon lamesa ngan irimnon, nakalasan ako, diri naman nasigarilyo ngan umundang na pag inom hi Marco, ngan han naniniphid ako, nakita ko an resibo han hospital. Ginkulba ako, anut mayda ha hospital? Dagmit ako kumadto ngan han nadidto na ako nakit-an ko an usa nga patod ni Marco, nagpakiana ako kun kay anu aadi hira?
Waray la ini magyayakan-yakan ngan ginsidngan nala ako nga umupod ha ira.
Diri ako maaram kun matikain kami, peru maaram ako hini nga lugar, punerarya man ini, ginkulba ako, nagpakiana ako nak huna huna, hin o dawla an aadi? Ngan han didto na kami ha purtahan, kumita ako kan Marco, maluya an lawas, ginsumatan ako han iya patod nga hi mama samtang daw han nagpapalanat lanat hira ni Marco, han nalipat hi Marco tigda tumabok ngan mayda mapaspas nga bus nga lumabay, nadalagan pa kunu nira ha hospital pero critical na daw. Tumuro nak luha han nahisabtan ko ini ngan didto humarani ako kan mama ngan umaro ako hin pasaylo. Paglingi ko kan Marco diri ini nagsasaba, bagan diri hiya nakilala ha akon. Karuyag ko unta isumat ha iya nga magkakaanak na kami pero, nagmatigas ako. Ngan umuli nala ako kay maaram ako hit akon liwat kondisyon.
Han lubong na ni mama nadidto gihap ako ha luyo, bulag kami ni Marco, kumita ako han.pag araba hini ngan baga hin ginkumot an akon dughan, sala ko ba? Masakit makit an an imo hinigugma nga lalaki nga nag tutook.
Hito nga gab i, umuli hi Marco ha balay, napuputos hin aso hin sigarilyo an amon balay ngan nagpundok na an botelya han irimnon, didto hiya nakaturog ha kwarto ni mama, karuyag ko na gad hiya sumatan na burod ako.
Bulan an lumabay nga sugad hini nam sitwasyon, bagan nasusumhan na gihapon ako. Umabot ha punto nga ipa abort ko nala lugod ini nga bata kay waray naman klaro it iya amay ambot kun anu paba it plano? Peru nahadlok ako ha Ginoo dako ini na sala.
Mas grabe pa an sumunod na eksena, samtang nagbabaktas ako, didto han hirani ha amon nga restaurant, nakita ko hi Marco nga mayda kaupod nga daraga, mahusay, sexy ngan bata pa.. Sumulod ako. Ginkita ko hira nga duha, humangad hi Marco ngan kumita balik han darag nga baga hin diri ako niya kilala. Pero nakahalata an babaye, tumukdaw ini ngan na arte nga tilakat, peru nangurog nak dughan han nakit an ko nga gin pugngan ini ni Marco. Lumakat ako ngan umuli, ha kwarto nagtinuok nala ako. Namingaw ako han mga hangkop ni Marco.
Pira ka bulan an lumabay, usa hito nga gab i an diri ko mahingangalimtan, ha lamesa mayda usa nga papel ngan bolpen, maaram na ada ako kun anu ini. Ako ba an ginsasayop ni Marco han kamatay ni iya mama amu maabot kami hini nga butang? An magbulag. Waray ak magpatarhug, pumirma ako, pero han iduduhol ko na ha iya an papel, nagyakan hiya ngan amu pala ito an ak nabatian ha iya tikang han nagka dilito kam "burod ka?" napansin niya an pagdako han akon tiyan
Karuyag ko humangkop ha iya ngan duru duro an akon kamingaw kan Marco. Pero sumulod nak hunahuna an babaye ha restaurant, hiya ba an isasaliwan ni Marco?
Pero waray man hi Marco lakat lakat han mga naglabay na adlaw, lugod han nasabtan niya nga burod ako, karuyag daw niya sumapit ha akon pagkaturog peru nadiri ako.
Kada uli niya ha balay mayda niya dara nga magrasa nga pagkaon, mga gamit hin bata, ngan mga libro nga pambata. Wow! Bagan excited pa hiya ha ak. Waray na hiya magsinigarilyo nga. Mag ininum, malimpyo na naman an balay.. Ginpapinturahan pa ngani niya hin candy color an balay nga baga hin pambata an kolor.
Kada adlaw hiya mayda gintatambak nga gamit pambata ngan masulod la ha kwarto pagharok ha akon ngan ha akon tiyan, ako liwat kuntaloy nakuru katurog pero kinikilig udog ako.
Kada gab i pirme ko hiya nababatian nga nagkakaradol it keyboard hit iya computer. Hmm nag pi facebook ada hin-o dawla it iya mga ka chat, naaadik hi Marco hit facebook. Pero paglabay hit mga pira ka oras mabati ak ha iya nga baga hin hilarum an paghinga ngan naghahayhot nga baga hin may sakit.
Waray la ako hiton manhinglabot kay iya ito trip, pares han una nalisang ako kay malain an iya pan hayhot, haysus kay gin uwat la ngay an ako, bangin napaasi la hiya.
Peru kada gab i na hiya nagsusugad. Gumasa na hi Marco, siguro namingaw la hiya kan iya mama.
Umabot na an oras nga umol ol nak tiyan. Kapetsahan ko na. Tigda la ako nakasinggit hin makusog tungod han kaul ol han akon tiyan ngan nagkalisang hi Marco pagdalagan ha kwarto, iya paman ako naalsa, ngan dagmit nga gingawaa niya an kotse ngan kumadto kami ha hospital, han nagsul ot na hiya han gown didto ha delivery room, nakit an ko ha mga nanhuhupong nga mata ni Marco an kalipay, ngan nakangisi ako bisan maul ol.. Han gumawas na an baby, tigda nga nahimatay hi Marco, ngan nabaraka ako nga nahingatawa, haguy an akon asawa.
Han nakamata na ako kahuman han panganak, hi Marco adi gihap ha hospital, diri ako nira ginsusumatan kun kay anu na admit an akon asawa, ngan han ginkadto ko ini kay anu maluya na hiya, kay anu magasa na hiya.. Hain na an Marco nga malipayon, macho ngan maaringasa?
Umuli ak anay ha balay upod an ak bugto nga mag aatiman anay ha akon, bisan hiya diri nasumat ha ak han tood nga sitwasyon. Pagsudla ko ha kwarto ni mama, mayda dito usa nga libro nga ha baw baw nakasurat 200 Thousand Words ngan mayda pa dedication.
Para ha akon anak :
Anak, adi hini nga libro nga hinimo ko an mga baton hit karuyag nimo ipakiana pagdako nimo, tikang ngada tim pakasabot pagbasa tikadto ha pag pamilya mo. Sorry anak nga ha sinurat ko nala ikaw maaatimanan kay tungod nga maaram man hi daddy nga diri nala hiya mag iiha ha kalibutan, peru promise ko anak, pipiriton ko gud ha akon akos nga makakaptan ko pa ikaw ngan bisan hito nala magkaabot pa kita nga duha."
Ngan nangurog na ako han pagtinuok han akon nabasahan. Anu it iya sakit? Ungod ngay an an iya pan hayhot? Kay anu gindiwara ko la?
Ngan han ubos han libro may surat para ha akon.
"Jane, ikaw la an akon hinigugma. Sorry han akon ka immature, diri ako maaram nga napabay an ko na gihap ikaw. Jane, mayda ako liver cancer han akon ini pag pacheck up nasabtan ko nga 5months nala tak kinabuhi, pipiriton ko la nga makaabot ako ha adlaw nga gumawas an aton baby amu naman la ito an akon maihahatag ha iya komo amay. Hinaot unta mapasaylo mo ako han ngatanan. Amu ito hon nga pumalit ako hin mga gamit ni baby madamo para ihahatag mo ito ha iya nga regalo kada birthday niya nga waray na ako.. I love you very much"
Ngan duru duru an akon kasubo han panhinabo. Han sunod nga adlaw, dara ko an amon baby didto ha hospital ginsapit ko hiya kan iya daddy ngan gin picturan ko hiya, siring ko pa Hon, smile gad para souvenir niyo ni baby, ngan nakita ko an pinirit niya nga pagngisi bisan kinikurian na hiya. Ngan nangurog an akon lawas nga kay anu sugad man an nanabo?
Umabot an panahon nga nawara na hi Marco, ngan an iya libro an pinaka matam is nga regalo niya ha amon anak.
~TAPOS~
Posted by iam mhil at 12:47 AM 0 comments Links to this post
A MOTHER'S SACRIFICE0
Dumako hi Jenny nga hi iya la nanay an iya kaupod tungod nga ginbayaan man hira han iya tatay. Spoiled nga bata mahitungod nga usa man gud la hiya nga anak ngan naihahatag nga tanan ni iya Nanay an iya karuyag.
Pinaura hiya ni iya Nanay; mag upay nga bado, magrasa nga pagkaon ngan maupay nga eskwelahan an iya ginsudlan. Makasi-kasi man gud hi iya Nanay Linda.
Hi Nanay Linda in nagbuburubaligya hin mga kun anu la nga puydi mapagkabuhian ngan sige la hini niya nga pagtinirok para mahisunod an karuyag han anak.
Han high school na hi Jenny, ginpakianhan hiya ni Nanay Linda kun mayda ba meeting kanan mga kag anak labi na nga ti gradwar na hiya han high school, lay tikang ngay an han pagtikang niya ha high-school waray na pag iimbitar hi Jenny hin mga meeting para ha eskwelahan. "ah, waray ma.. Ako nala it maasikaso hiton," sumat han anak.
Usa ka adlaw nasabtan ni Nanay Linda nga nagpatawag hin meeting para han mga kag anak an eskwelahan nira pinaagi hin surat, ngan liwat hi Nanay Linda in kumadto pag atinder. Hirayo pa nakit-an na ni Jenny an iya Nanay ngan dagmit ini nga tumago ngan nagpahirayo "Good morning ma'am, hain dapit an meeting para hit mga graduating students?" an pakiana ni Nanay Linda. Samtang an maestra nga ginpakianhan kun sumiplat liwat tikang ha ulo tipaubos ha tiil nga baga hin yana pala pakakakita hin sugad nga tawo.
Piay hi Nanay Linda, waray na niya usa na tiil, saklay la an nabulig ha iya para makalakat ngan an pamustura in simple la ngan diri magarbo. "hin-o tim gin aatinderan Misis?" pakiana han maestra. "hi Jennifer Claridad ma'am" baton naman ni Nanay Linda nga baga hin nangurog an boses tungod nga nadakpan han iya kasing kasing an baga baga hin nangingirhat nga pagsiplat han maestra. "Aw, hain man an iya mommy? Kay anu ikaw an kumadi mana? Diri baya puydi it proxy la, nayakan man gud hi Jenny nga adto ha China an iya Mommy yana" pakiana han maestra. "ahw, diri ngay an puydi ma'am? Sige sisidngon ko nala an mommy nga diri puydi it proxy, salamat ma'am makadi na ako." an baton naman ni Nanay Linda ngan umuli ini nga nagtuturo an luha.
Pag uli ni Jenny, nalikay ini ha kan iya Nanay ngan bisan man an Nanay in nalikay liwat han anak, peru diri maantos han Nanay an anak. "Kumusta man ha eskwelahan anak? San o tim graduation?" pakiana han Nanay. "uhmmm.. Ha sabado na Nay" baton han anak. Ngan waray na magpakiana pa hi Nanay Linda.
Han graduation, pribado nga duru an seremonyas peru ginbilin ni Jenny an imbitasyon ngadto ha ira kay aga pa ini lumakat kay ha iya nala classmate magliliwan, samtang liwat lumakat hi iya nanay kay napalit hin pamahawon.
Sul-ot an simple nga.busag nga bistida, kumadto hi Nanay Linda han graduation ngan didto la hiya han ligid nagtinukdawon ngam han kahuman ini waray na niya hikit-i an anak, tumuro nala an luha niya ha kada nakikit-an nga mag nanay nga naghahangkupay tungod nga naka gradwar na hira. Samtang hi Jenny nadidto ha hirayo nagkikinita ha iya Nanay ngan ginhuhulat la.
Paglabay ha pira ka adlaw nagsarit hi Jenny nga mapa Manila na hiya tungod nga nakapasar man hiya han scholarship ngan didto na hiya ma eskwela. Waray mabuhat an nanay kay amu an karuyag han anak.
Napadara gad man hin surat hi Jenny ha kan iya nanay ngan nangangamusta ini dungan in pag aro hin kwarta labi na kun nagkukulang na ini. Samtang hi Nanay Linda naman dagmit nga mapadara, peru mauubos na an tinirok ni iya nanay ngan naghinay na liwat ini peru ginpaniguruan niya nga masupurtahan an anak.
Pira ka tuig an lumabay nga waray na gud kikita hi Nanay Linda kan Jenny kutob nga nakagradwar na ini han college ngan nag ka trabaho.
Han nakatrabaho na hi Jenny binulan man liwat hiya nga nagpadara hin kwarta kan iya nanay, ngan an ginbuhat ni Nanay Linda liwat in gintirok niya an katunga han padara han anak.
Usa ka adlaw nasabtan nala ni Nanay Linda nga nag asawa na hi Jenny ngan mayda na mga anak, peru padayon la gihap nga nagpapadara hin kwarta hi Jenny kan iya nanay.
Diri hi Nanay Linda maaram kun hain naukoy hi Jenny ha Manila ngan diri man liwat nahatag han address an anak. Pero han ginpinirit ini han nanay, ginhatag la ngahaw ni Jenny an iya address ngan gin unahan nala niya pagyakan nga ayaw nala pagbakasyon didi ha Manila kay diri ta ikaw maaasikaso labi na hit imo kondisyon.
Han ginhatag ni Jenny an iya address, nalipay an nanay ngan nag andam para bumiyahe ngada hit sunod nga semana, dara dara an pira nga mga pasalubong. Han nagpakadto na ha Manila hi Nanay Linda, ginkadto dayon hini an address nga ginhatag han anak, pero diri ngay an amo an address ngan waray nakilala hini.
Nagpalibot libot intawon an nanay ngadto ha usa nga park, tolo na ka adlaw nga gin paniguruhan ni Nanay Linda pamiling han anak ngan ngada han nawad an na ini hin paglaum para matad an an anak, waray man liwat hini pagdumot. Nakadto hiya ha simbahan ngan nagtinuok ngan nahitumba han tigarawas na simbahan.
Nakit-an han usa ka grupo hin kalagsan an katumba ngan kahimatay ni Nanay Linda ngan han nakamata na ini, waray ini magyayakan yakan na ngan an grupo in nag aru hin bulig ha usa nga telebisyon para pamilngon hi Jennifer Claridad.
Samtang nagkikita hin tv an asawa ni Jennifer in nabasahan ini niya, "Hon, pangalan mo nasa tv oh, hinahanap ka nang isang matanda" tapos dagmit.dumalagan hi Jenny ngan kumita ha tv ngan sinmiring "naku, si yaya 'yan. Wait hon, pupuntahan ko lang yun.." Ngan han kumadto na hi Jenny kun hain hi Nanay Linda, iya ini gin asikaso ngan an nanay liwat in nanluya ngan nagtinuok nala. Waray la hiya magpapakiana ngan iya liwat ginhangkop an anak, baga hin tigda nala nga nagin ngula hi Nanay Linda.
Han sumunod na adlaw waray gud dadad-a ni Jenny an nanay niya ha ira balay lugod iya ini.ginhatod ha ira probinsya ngan han ginhatod ini niya samtang aadto pala hira ha terminal, lumanat an asawa ni Jenny ngan upod an anak nira, nakit-an gihap ini ni Nanay Linda ngan ngumisi an mag amay ha iya, han ginhirani ini ni Jenny an mag amay nabatian ni Nanay Linda an pulong han anak "ihahatid ko lang si yaya sa probinsya anak ha, balik ako agad..." ngan an asawa man nagyakan "sana pinauwi mo na muna sa bahay si yaya kawawa naman pilay oh, walang isang paa.. Saka parang nanghihina siya." ginbungol bungol la ini ni Jenny ngan lumakat na hira.
Han pag abot na ha terminal la ha ira probinsya, ginyaknan ni Jenny an nanay "waray ka unta kumadto, oho, nagkasakit ka lugod.. Sunod ako nala it mabisita haim pagyayakan la kun karuyag nim bisitahon," tumangdo la an nanay ngan nagduhol hin envelope, "anu ini?" yakan han anak, waray na babaton an nanay ngan lumakat nala ini ngan sumakay hin jeep pauli ha ira barrio samtang hi Jenny sumakay na han taxi pakadto liwat ha airport.
Ginhipusan la ni Jenny an envelope nga ginduhol han nanay hini ngan bumalik na ha Manila.
Pira ka bulan an lumabay ngan han naglilimpyi han iya mga gamit hi Jenny iya nakit an an envelope nga ginhatag ni iya nanay ngan han iya ini ginbay-og, nasilip niya an usa nga bankbook ngan han iya ini gin abrehan dako na nga kantidad an sulod lakip liwat in surat:
"Anak, maaram ako ginkakadiri mo ako komo imo nanay tungod hit akon sitwasyon. Peru hinigugma ko ikaw anak. Maaram ako hinigugma mo gihap ako bisan guti la.
An imo padara ha akon, gintitirok ko an katunga hito ngan ginsulod ko ito ha usa nga banko ha imo ngaran. Dako na ngay an ito, maupay ito para magamitan mo para tim magigin anak.
Lakip liwat hini an titulo han akon tuna nga ginpabalhin ko na ha imo ngaran.
Anak, bantayi hin maupay it imo magigin anak ha, nahinumdum la ako han guti ka pa nga hapit ka hiligsan hin jeep, maupay nala nakit-an ko ikaw ngan naduso ko ikaw ngadto han kasagbutan, nalooy ako hadto haim kay damu nim samad peru amu adto liwat anak an rason han kautdi ko hin tiil peru diri ko adto ginbasulan.
Yana anak, lagas na ako, mayda ko sakit nga diri ako maaram kun anu adto an yakan han doktor, lima na ngan la.kuno ka bulan an akon kinabuhi o haruhamubo pa.
Anak, tigamni nga pinaura ko ikaw. Ikaw la an akon kasagabay. Salamat."
Ngan han nabasahan ini ni Jenny duru an iya pagbasol ngan dagmit nga umuli peru waray na niya kaabti an nanay nga buhi pa kay han pag uli kunu hini in tigda nala nga nanluya ngan namatay.
Duha nala ka adlaw mapa Kwarenta na ni iya Nanay ngan damu gihap an mga amyaw nira nga waray na makakilala kan Jenny. Samtang kapot kapot ni Jenny an saklay ni iya Nanay, waray kahumanan an iya pag aro hin pasaylo han iya nabuhat kan Nanay Linda ngan sugad man iya ini ginsumat han iya asawa ngan gihap umaro hin pasaylo.
~TAPOS~
Posted by iam mhil at 12:41 AM 0 comments Links to this post
Friday, October 12, 2012
TELEPONO0
Nagsarang na an balita.
Tikang han iya classmate nakuha niya an usa nga local landline number "tawagi iton nga number" siring han iya classmate. "Kay ano?" pakiana niya, ngan waray na babaton an iya classmate ngan gindiwara nala niya an pulong hini.
Waray niya gagari pagtawag an ginhatag nga number, ginhunahuna niya nga bangin la naglilinurong an iya classmate ngan bangin liwat hiya mabusaan kun hin-o man iton nga gintatawagan.
Kasunod nga adlaw, naging topic ha ira classroom nga mayda nira gintawagan nga telepono nga weird kuno. peru puru paprehus an ira mga experiences han ira ini tawagan, na-curios hiya ngan para diri hiya mahalata nga makikisagbang hin istorya, waray nala hiya panmamati o manmakiana kun ano gud mayda adto nga numero.
Pag uli niya ha ira balay samtang tipasulod, nahidumdum pa hiya han numero, mapresko pa ha iya panhuna huna an pito nga digits hi usa nga telepono.. dagmit hiya hinmarani han ira telepono ngan, utro nagruhaduha..
Kahuman han ira pangiklop, samtang nagkikita hin telebisyon, baga baga hin natitintal an iya mga kamot nga kaptan na an telepono nga i-dial na an numero. peru napirde la gihap hiya nga diri pumadayon. han tikaturog na hira, ngan mamingaw na ha ira, amu la an iya pakahigayon nga testingan pagtawag han numero, pakakapot na niya hini, nanngungurog an iya mga kamot hin pagpidlit han mga numbers ngan han nag ring na, dagmit ini niya nga gin hang, han iya na ini ginbutang balik, tigda liwat ini nag ring.. waray ini niya babatuna tungod hin kahadlok kutob nga umundang nala pag ring an telepono.
Duru na an iya kulba ngan diri na hiya nahimumurayaw, peru diri hiya maaram han rason kay anu nasusugad hiya, kahadlok ba? bangin daw gintitinuyaw la hiya para mahadlok.. sanglit, iya na ini gin tawagan utro...
Nag ring na.. ngan han ika tulo hini nga pag ring, bati batian nga umangat an telepono, may natuok nga bata, na usig nga ayam, nabuong nga salamin ngan nagpapatukar hin piano ngan an katapusan tubig nga humuwad nga baga baga hin tipahirani ha iya an tubig sanglit iya ini gin parong...
Han iya duru nga kulba, waray hiya hingaturog.. han pag kaaga, malain an iya pamati...
Han mag-aandam na unta hiya pagsulod ha eskwelahan, mabug-at an iya pamati, “pagmata na!, mali late kana ha eskwelahan” pagpukaw han iya mama. Dagmit hiya tumukdaw mintras mabug-at an iya pamati. Mahuruhiranat ngan maluyahon an iya pamahong pahong, baga baga hiya hin nabubungol han iya nahibatian kagab-i…
Nasulod han iya huna huna nga kay anu may bata nga nagtitinook? Ayam liwat
nga nag iinusig ngan hin-o an nagpapatukar hin piano?? Kay anu may nabuong ngan anu liwat ano tubig nga baga baga hin tipahirani ha iya…
Nalutaw pa hiya intawon han kahadlok ngan mga pakiana kun anu mayda adto nga numero, han…
“hin-o nim gintawagan kagab-I” pakalas han iya ate.. “napakalas Kaman!” baton niya… “nakit-an ko ikaw ha telepono, mayday nim tatawagan, ses, may uyab kana ano?” tuyaw han iya ate. “waray waray..” baton niya, ngan dumiretso na hiya pagkadto ha kariguan.
Han manngangaon na hira han pamahaw,
ATE: hin-o balitaw nim gintawagan kagab-i? baga ka man hin nalisang han kahuman ngan yana liwat baga baga ka hin nalutaw [samtang liwat namamati an iya mama]
HIYA: waray gad udog
ATE: [nag iistorya kan iya mama]ma, ngay-an, last week, mayda gintawagan nga telepono an ak classmate, grabe ma, 3days hiya nahirantan kay baga baga man kuno adto hin haunted nga telephone. Harus ngani kuno tulala hiya prime after niya kuno mabatii an mga sounds ha usa nga linya.
MAMA: diin ka liwat iton nga storya?
ATE: ma, tinood kuno iton, gintagan an han number han am usa liwat nga classmate ginpapatry ha akon pagtawag ka nahadlok kuno hiya.. tas ito liwat nga ak classmate nga nahirantan, iya mama kuno an nagsumat ha iya nga tulala hiya hin 3 days, maluyahon paman adto na amon classmate.
MAMA: ayaw iton pagtawagi.
ATE: curious ako ma kun anu gud man mayda adto nga number, naawud man lwiat ako pamakiana kay bangin gintitinuyaw la ak nira.
HIYA: bata nga natook, ayam nga nausig, piano nga natukar, salamin nga nabuong, ngan tubig.. oo tubig..
MAMA: gintawagan mo?!
[ngan tumangdo la hiya]
MAMA: Diyos mio, maaram ako it istroya iton.. may kaya iton hira, duha an anak, an usa baby pa. mayda liwat nira dara dara nga ayam kay duru ini nira ka pinaura.. an babae, an nanay, mahilig magpatukar hin piano para pakaturugon an iya anak, samtang an ayam in nakikigmulay han usa nga bata, ngula an usa nga bata.. makiwa.. an ayam la an iya kamulay, ngan prime kuno ini nakakabuong.. an tatay adto liwat prime ha opisina. hira nga tanan, hirani mag pasko, mabiyahe unta pakadto han lugar han lalaki para didto magcelebrate, tungod nga nagdadagmit para makauli hin sayo, nagdadagmit an nanay upod han iya duha nga anak makasakay han dako nga barko, nagpabilin anay an tatay kay may huhumanon pa ha opisina ngan malanat nala hiya… pira ka oras an nakalabay, balita nga nadisgrasya an dako nga barko. Diri nakatood an asawa ngan ini in nahimatay.. han kahaw hawi na hini, dagmit ini nga umuli ha ira ngan kumadto han pantalan para bumulig han pamiling han iya asawa.. han kamakuri han sitwasyon nahulop na hiya nga mhikit-an an mga lawas han iya pamilya..
ATE: Ma, kahuman? Anu liwat an koneksyon hiton han telepono?
MAMA: umuli hiya ha ira balay.. damu an nagtawag ha iya, an iya mga urupod, an iya mga sangkay..diri hiya nabaton han telepono, gin aangat la ini niya… nangangamusta kuno kun nakit-an naba an lawas han iya magnanay, kun ok la hiya, ngan naghahatag hin kusog unta para han nahinabo, peru kutob la kuno afto pamati, nabati la hira han hininga hini nga sunod sunod kalaski ngan prime kinukulba.. danay liwat kuno nahibi la.. ngan an nagtatawag amu nala an nabubutang han telepono.. Ngan maaram ba kamo nga after 3 days, ini hiya nagpakamatay? Naghikog ha sulod han ira panimalay han diri na niya nailob an kakuri han sitwasyon… An ira panimalay ngadto hiton nga subdivision, mayda kuno panahon nga aada iton hiya han purtahan naghuhulat, ngan liwat, naabot an iya magnanay upod pati an ayam han iya anak.
Han duru nga pangurog han nahibatian niya an sumat han iya nanay, dagmit ini hya nga nawarayan hin katawo ngan natumba nala ngan nakadal na han hiranat. Waray nala ini hiya pasudla ha eskwelahan ngan gintagan hin medisina ni iya mama.
Han nagmata na ini, ginyakanan hiya niya mama nga “ha imo kalugaringon, pag sorry ha ira anak, ginbantad mo hira.. damo na kamo nga nagtitinawag ha ira.. diri paghatag hin pagpakusog han katawo han tatay an iyo purpose.. makuri an sitwasyon niya anak, diri liwat niya tinuyo nga mahadlok kamo”
Ngan kahuman hiton, waray nala hiya mag istorya ha ira eskwelahan parte han nahinabo…
[TAPOS]
Posted by iam mhil at 10:58 AM 0 comments Links to this post
Thursday, October 11, 2012
PASAHEROS0
Usa ka adlaw, mayda mag asawa nga naghuhulat hin taxi ha Metro Manila. An mag asawa in baga baga hin tikang hin hilaba nga biyahe, tungod nga baga maupay an pamustura han ira pamado ngan klaro nga riko an mag asawa.
Han mayda na hira naparahan nga taxi, dagmit sumakay an mag asawa nga klaro nga guol ngan waray yakan yakan samtang nabiyahe, gawasa la han:
DRIVER: Saan po ba kayo sir?
LALAKI: diretsuhin mo nalang, malapit lang kami, dyan sa sunod na subdivision.
DRIVER: Ok po sir.
Samtang nabiyahe, nasisiplatan han driver pinaagi han iya salamin nga baga baga hin masulub-on an kahimo han mag asawa ngan waray lwiat uruistorya.
Umabot na ha atubangan hin mahusay nga balay, sakto an bana bana han driver nga riko gud ini nga mag-asawa.
LALAKI: Para.. dito nalang kami. Ma', kulang po yata ang pera ko, hintayin nyu nalang po ako dito sa labas, kukuha lang ako nang pambayad sa loob.
Tungod han maupay nga pagtagad han lalaki, nag sige nala an driver nga humulat ha gawas. Una nga sinmakob an babaye sunod an lalaki han mahusay nga balay, mamingaw an balay, sarado liwat an mga bintana.
Ha bana bana pa ha driver, tikang gud ada hin bakasyon an mag asawa kay sarado kaupay an mga bintana ngan mamingaw an panimalay..
Naabot nala an 10-minutos, waray la gihap gagawas an lalaki, karuyag na tumuktok han driver ngada han gate, pero kay naawod hiya.
Ngay-an may ada lagas nga tikang pa han pagparada han taxi in nakakita na ha iya, ngan ini in hinmarani
LAGAS: Anu ginagawa mo dyan?
DRIVER: Hinihintay ko po lumabas yung pasahero ko, mag asawa yun eh, sampung minuto na akong naghihintay sabi kukuha lang nang pandagdag nang bayad kasi kulang daw yung pera nila..
LAGAS: Ah ganun ba? Anu itsura nila?
Kahuman igsumat han driver an hitsura han iya mga pasaheros...
LAGAS: Hindi pwede! hindi pwedeng sila yun! patay na ang mga iyon.. kasama sila dun sa trahedya nang Donya Paz...
ngan dagmit nga lumarga an taxi nga baga baga hin nalisang han iya nahibatian.. samtang, an lagas, han pagsiplat han balay in nakit-an niya hi duha nga lambong hin tawo ngada han bintana nga baga baga hin nag aaway, ngan dagmit la ngahaw liwat ini nga nagkawara ngan naputos na naman hin kamingaw an mahusay nga balay.
Han mayda na hira naparahan nga taxi, dagmit sumakay an mag asawa nga klaro nga guol ngan waray yakan yakan samtang nabiyahe, gawasa la han:
DRIVER: Saan po ba kayo sir?
LALAKI: diretsuhin mo nalang, malapit lang kami, dyan sa sunod na subdivision.
DRIVER: Ok po sir.
Samtang nabiyahe, nasisiplatan han driver pinaagi han iya salamin nga baga baga hin masulub-on an kahimo han mag asawa ngan waray lwiat uruistorya.
Umabot na ha atubangan hin mahusay nga balay, sakto an bana bana han driver nga riko gud ini nga mag-asawa.
LALAKI: Para.. dito nalang kami. Ma', kulang po yata ang pera ko, hintayin nyu nalang po ako dito sa labas, kukuha lang ako nang pambayad sa loob.
Tungod han maupay nga pagtagad han lalaki, nag sige nala an driver nga humulat ha gawas. Una nga sinmakob an babaye sunod an lalaki han mahusay nga balay, mamingaw an balay, sarado liwat an mga bintana.
Ha bana bana pa ha driver, tikang gud ada hin bakasyon an mag asawa kay sarado kaupay an mga bintana ngan mamingaw an panimalay..
Naabot nala an 10-minutos, waray la gihap gagawas an lalaki, karuyag na tumuktok han driver ngada han gate, pero kay naawod hiya.
Ngay-an may ada lagas nga tikang pa han pagparada han taxi in nakakita na ha iya, ngan ini in hinmarani
LAGAS: Anu ginagawa mo dyan?
DRIVER: Hinihintay ko po lumabas yung pasahero ko, mag asawa yun eh, sampung minuto na akong naghihintay sabi kukuha lang nang pandagdag nang bayad kasi kulang daw yung pera nila..
LAGAS: Ah ganun ba? Anu itsura nila?
Kahuman igsumat han driver an hitsura han iya mga pasaheros...
LAGAS: Hindi pwede! hindi pwedeng sila yun! patay na ang mga iyon.. kasama sila dun sa trahedya nang Donya Paz...
ngan dagmit nga lumarga an taxi nga baga baga hin nalisang han iya nahibatian.. samtang, an lagas, han pagsiplat han balay in nakit-an niya hi duha nga lambong hin tawo ngada han bintana nga baga baga hin nag aaway, ngan dagmit la ngahaw liwat ini nga nagkawara ngan naputos na naman hin kamingaw an mahusay nga balay.
Posted by iam mhil at 7:50 PM 0 comments Links to this post
Subscribe to: Posts (Atom)