text:
Antropolohiya
An antropolohiya (tikang han Griyego nga pulong άvθpwπoς, "tawo" o "persona") amo an pag-aram hin katawhan (kitaa iton genus nga Homo). Ini nga larangan hin pag-aram pankabug-osan o holistiko ha duha nga paglantaw: nahanunungod ini han ngatanan nga katawhan ha tanan nga panahon ngan tanan nga mga larangan o dimensyon han katawhan. Usa nga primarya nga pagkaiba hiton antropolihiya tikang hiton iba nga humanistiko nga mga disiplina amo an enfansis han pagkumpara ha mga dirudilain nga kultura. Pero ini nga pagkakaiba, nagtitika kontroberysal ngan gindidinebatehan, ug iton mga pamaagi ha antropolohiya ginagamit na yana han pag-aram hin usa nga sosyudad/grupo.
Ha Norteamerica, iton "antropolohiya" ginbahin ngadto hin upat nga larangan o sub-disiplina:
- pisikal nga antropolohiya o biolohikal nga antropolohiya, nga mahitungod han pamatasan hiton primate, ebolusyon han katawhan, osteolohiya, forensika ngan genetiko han populasyon;
- kultural nga antropolohiya, (tinatawag nga sosyal nga antropolohiya ha United Kingdom ngan yana ha panalagsa-on tinatawag nga sosyu-kultural nga antropolohiya). Lakip ha mga larangan nga gin-aadman hit mga kultural nga antropolohista cultural anthropologists an mga sosyal nga network, diffusion, sosyal nga pamatasan, ka-urupod nga mga pattern, pamalaod, politika, ideolohiya, relihiyon, mga pagtuo, mga pattern ha paghimo ngan pagkonsumo, pagbalyo, sosyalisasyon, gender, ngan iba nga mga ekspresyon hin kultura, nga mayda dako nga enfasis han ka-importante han fieldwork o pag-obserbar-hin-partisipante (i.e pag-ukoy upod han sosyal nga grupo nga gin-aadman hin maiha-ay nga takna);
- lingguwistiko nga antropolohiya, nga nag-aaram han kaibahan ha yinaknan ha panahon ngan lugar, an mga sosyal nga paggamit hin yinaknan, ngan an relasyon han yinaknan ngan kultura; ngan
- arkeyolohiya, nga nag-aaram han materyal nga mga nahabilin hin mga sosyudad hin katawhan. It arkeyolohiya mismo gintatratar nga bulag (pero nahanunungod) nga larangan ha iba nga bahin han kalibutan, bisan kon harani ini han antropolohiya nga larangan han kultura materyal, nga nahanunungod han mga butang nga pisikal nga ginhimo o gin-gamit ha yana o kasanhi nga grupo komo paagi hin pag-aram o pag-entyende han mga kultural nga mga kaupayan (value) hini.
Ha mga yana nga panahon, mayda pira nga mga programa nga antropolohiya nga nagbahinbahin hini ngadto hin duha, usa nga naghahatag hin enfasis han humanities ngan teorya kritikal, iton usa naghahatag hin enfasis ha mga syensyas naturales ngan empirikal nga pag-obserba.


c: text/html

text:
Alsace
An Alsace (kaluwas ha Frinanses: al-zas; Alsaciano ngan Aleman: Elsass, kasurat ha Aleman ugsa han 1996: Elsaß; Linatin: Alsatia; Kinatsila ngan daan nga Winaray: Alsacia; alternatibo nga kasurat ha Winaray: Alsasya) amo an ikaupat ha giguguti-ayi ha karuhaan kag unom (26) nga rehiyon han Fransya. Mayda ini kahaluag nga 8,280 km2. Ini nga rehiyon amo an may gigugutiayi nga katunaan ha Metropolitana Fransya. Amo gihap ini an gisusuoki ha Fransya (ika tulo ha gihuhuro-oti ha metropolitana Fransya) nga may 222 munopyo kada kilometro kwadrado (Ihap han popyulasyon ha Enero 2008: 1,836,000). An Alsace nahamutang ha sidlangan Fransya ha may katundan salog han Rhine, nga sapit han Alemanya ngan Switzerland. An kapital han politika, ekonomiya ngan kahiaraan (kultura) ngan an gidadako-i nga syudad amo an Strasbourg. An syudad amo an linkuran han dose-dosena nga mga katig-uban ngan kalawasan han kanasoran. Ha larangan politika, an Alsace amo an usa ha pinakaimportante nga rehiyon ha bug-os nga Unyon Europeo.
An ngaran nga "Alsace" tikan ha yinaknan Aleman nga "Ell-sass", kasirigngon, "nakalingkod ha Ill". An Ill amo an usa nga salog ha Alsace. An rehiyon kaupod han mga inagian han Baraan nga Imperyo Romano. Ginhinay-hinay ini pag-agaw han Fransya ha ika-17 siglo ha ilarom nira Hadi Louis XIII ngan Hadi Louis XIV. Ha ira pamumuno nahimo ini nga usa ka lalawigan han Fransya. Agsob bati-on nga an Alsace nadudugtong ha Lorraine tungod an Aleman ginkaptan an mga kaparte hini nga duha nga rehiyon. Gintawag han mga Aleman an ira ginkaptan nga tuna nga lalawigan han Reichsland Elsaß-Lothringen (1871–1918), nga ginpag-aaragawan ha butnga han ika 19 ngan ika 20 siglo han duha ka nasod. Hinin nga mga panahon, upat ka beses nga an Alsace, nagburubalhin ha kamot han Fransya ngan Aleman ha sulod han kapitoan kag liwa (75) ka tuig.
Biskan an Alsace usa ka rehiyon nga dati nagamit han yinakanan Aleman, yana an mga taga Alsace nayakan na hin Frinanses o Fransesa nga yinkanan, nga amo an nasodnon nga yinaknan han nasod Fransya, nga kaparte hira ha umagi nga tulo (3) ka siglo. Mga 39% han lokal nga popyulasyon han kadagko-an ngan posible ubos ha 10% han kabatan-an, an nahibilin nga mag-upay manyakan hin Alsaciano nga yinaknan.
Inagihan[igliwat | edit source]
Alsace Romano[igliwat | edit source]
Ha panahon nga waray pa nasusurat nga mga inagihan, an Alsace ginsisinudoyan na han mga parapanganop nga mga nomado. Pero han 1500 BC, an mga Celta na an nagukoy dida ha Alsace. Nanhawan ngan gintam-nan nira an mga katunaan. Han 58 BC, an mga Romano naman an umabot ngan ginsulong an Alsace. Kahuman nira agawi, ginhimo nira an lugar nga sentro han paghimo han irimnon nga vino. Tungod nga gusto nira maprotektaran an maupay mira nga pakabuhi, an mga Romano ginpadig-on an depensa ngan nagtindog hin kampo militar ha paligid. Nahimo ini nga mga komunidad nga hasta yana ada la gihap napadayon. Han kaparte pa han Imperyo Romano, nahiupod an Alsace ha Germania Superior.
Alsace Franko[igliwat | edit source]
Han nagluya an Imperyo Romano, naging kaparte an Alsace ha teritoryo han Alamanni. Mag-uruma an mga Alamanni. An ira yinaknan amo an naging basehan ha yana nga yinakan han taga Alsace. Ginpirdi an Alamanni han mga Clovis ngan mga Franko han ika-5 siglo nga nagtapos ha Aragway ha Tolbiac. Kahuman, an Alsace naging kaparte na ha kahadian han Austrasia. Ha ubos han pamamalakad han mga Merovingian han Clovis, naging kristiyano an mga molupyo hini nga lugar. An Alsace nahibilin ha ilarom han puder han mga Franko kutob an Kahadian han Franko, pagkatapos han Pagsaad han Strasbourg han 842, pormal nga nawara ha pagkamayda han Tratado han Verdun. An mga kaapo-apohan ni Charlemagne, nga kinilala nga nagtindog han Kahadian Franko, an nagtunga han rehiyon ngadto ha tulo ka parte. An Alsace naging upod han Butnga Francia, nga ginhahadian han pinakabata nga apo na hi Lothar I. Pagkatapos namatay hi Lothar han timprano nga 855, an iya kahadian, ginbahin liwat ha tulo ka parte. An parte nga tinatawag nga Lotharingia o Lorraine amo an ginhatag ngadto ha anak nga lalaki ni Lothar. An salin ginturunga ha duha nga bugto ni Lothar, na hira Charles an Kalbo (an naghahadi han Katundan Kahadian Franko), ngan hi Ludwig an Aleman (nga naghahadi ha Sidlangan Kahadian Franko). Waray la nag-iha an Kahadian han Lotharingia. Pero an rehiyon, nga uruurhi naging Alsace, nahulog ha kamot han Baraan Imperyo Romano ha sulod han sakop han Duke han Swabia, ha pamaagi han Tratado han Meerson ha tuig 870.
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ Insee - Résultats du recensement de la population - 2006 - Alsace (ha (Frinanses)). Recensement.insee.fr. Ginkità dida han 2010-04-16.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Kaarangay:Mga turók
Ini nga mga artikulo nanlilista hiton mga stub.
Mga ubos-nga-kaarangay
Ini nga kaarangay mayda han mga nasunod nga 4 nga mga ubos-nga-kaarangay, tikang hin 4 nga kabug-osan.
A
- ► Angay ighubad (285 P)
M
- ► Mga turók hin heyograpiya ha Pilipinas (153 P)
- ► Mga turók hin manunurat (7 P)
- ► Mga turók hin metro (2 P)
Mga pakli ha kaarangay nga "Mga turók"
An mga nasunod nga 200 ka mga pakli aada hini nga kaarangay, tikang hin 111,181 nga kabug-osan.(naha-una nga 200) (sunod nga 200)(naha-una nga 200) (sunod nga 200)


text:
Omar Khayyám
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Hi Omar Khayyám, Persiano: عمر خیام (Mayo 31, 1048 ha Nishapur, Iran (Persia) – Disyembre 4, 1131), usa nga Persiano nga maniniday, matematiko ngan astronomer.
An iya ngaran anay Ghiyath al-Din Abu'l-Fath Omar ibn Ibrahim Al-Nisaburi Khayyámi (غیاث الدین ابو الفتح عمر بن ابراهیم خیام نیشابوری). An Khayyám (خیام) usa nga pulong tikang ha Arabo nga nangangahulogan nga "parahimo hin tulda." Kilalado hiya tungod hin tinirok hin mga siday niya, an Rubaiyat ni Omar Khayyam.


text:
Bise Presidente kan Estados Unidos
An Bise Presidente kan Estados Unidos iyo na nagkakapot kan sarong panpublikong opisina na pigbilog kan Kostitusyon kan Estados Unidos. An Bise Presidente, sagkod an Presidente kan Estados Unidos dai-direktang pig-eeliher kan tawo sa paagi kan Kolehiyo nin Paraboto sa sarong apat-na-taon na termino. An Bise Presidente iyo an enot na tawo sa linyada nin masalida pagkapresidente sa panahon nin kagadanan, paghilig, o pagkatanggal kan Presidente.
Si Joe Biden an presenteng Bise Presidente kan nacion.


text:
TACLOBAN CITY - Patay an usa nga suspetsado nga nanigbas ha duha nga magbugto nga kabataan ha Abuyog, Leyte mahoman nga pagburugbligan nga pagbatakon han mga residente.
Subay ha nahikay nga impormasyon kan P/SInsp. Catalino Laudia, hepe han Abuyog Municipal Police Station, padayon yana an imbestigasyon nga guinbubuhat han kapulisan maypaghisumpay ha nagin causa han pagkamatay han suspek nga guinkilala kan Ariel Rias, 42, waray asawa ngan residente han Barangay Anibongon, Abuyog, Leyte.
Una hini, mababaruan nga guintigbas ni Rias an magbugto nga hira Cristine Mae Badyao, 8, grade 2 ngan an manghod hini nga hi Joven Badyao, 2, gamit an "sarad" samtang nakaturog an mga biktima ha ira panimalay.
Guinsisiring nga nangalas daw an suspetsado dida han waray ini tagi hin kan-on han mangaro ini ha nanay han mga biktima.
Dayon naman nga nagdumara hin manhunt operation an mga otoridad ngan barangay tanod kataliwan han insidente pero waray ini madakpi.
Kasumpay hini, usa naman daw nga residente an nakakita ha suspek samtang natabok ini ha salog ngan guinsumatan naman hini an iya mga ka-barangay ngan guinburubligan nira an suspek nga pagbatakon ngada han maawatan ini hin kinabuhi.
Nabaruan naman tikang ha pamilya han suspek nga bisan hira in nahadlok kan Rias tungod nga mayda daw ini deperensya ha panhuna-hona.


text:
Syudad han Mehiko
An Syudad han Mehiko (ha Kinatsila: Ciudad de México) amo an Distrito Federal, kapital han Mehiko ngan lingkoranan han mga gahom nga federal han Paghiusa o Unyon[1]. Amo ini an pinaka-importante nga sentro hin ekonomiya, industriya ngan kultura han nasod; an syudad nga gidamo-i hin mga tawo nga mayda 8,836,045 nga mga nangungukoy dida han 2008.[2] Usa ini han mga entidad federativa han Mehiko. Ha Kinatsila an opisyal nga pagtawag hini amo an Ciudad de México, Distrito Federal nga agsob ginhahalipot nga México, D.F. o D.F. o México.
Mga reperensya[igliwat | edit source]
- ↑ Artículo 44 de la Constitución Política de los Estados Unidos Mexicanos.
- ↑ Consejo Nacional de Población, México; Proyecciones de la Población de México 2005-2050 Ginkita dida han 2008-09-27.


text:
Bicol nga Rehiyon
An Bicol nga Rehiyon (iton Bicol puyde liwat igsurat nga Bikol) o Bicolandia o Kabicolan usa han mga rehiyon han Pilipinas ngan ini ada ha Bicol nga Peninsula ha timugan o salatan-sinirangan nga dapit han isla han Luzon. Mayda ini unom nga probinsya, nga amo an, Albay, Camarines Norte, Camarines Sur, Catanduanes, Masbate, ngan Sorsogon. Bikol an lumad nga yinaknan han mga taga-Bikol ngan an mga sentro komersyal/finansyal ngan mga pag-ultan hin panakayan amo an Syudad han Naga ngan an Syudad han Legazpi, nga amo gihapon an sentro han rehiyon.


text:
Marinduque
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An Marinduque usa nga isla-nga-probinsya han Pilipinas nga nahamutangan ha MIMARO nga rehiyon ha Luzon. An kapital hini amo an Boac. Nahamutang an Marinduque ha butnga han Bahia han Tayabas ha amihanan ngan han Dagat Sibuyan ha salatan. Nahamutang ini ha salatan ngan katundan han Quezon, ha sinirangan tikang ha Mindoro, ngan ha amihanan han Romblon.
An Marinduque usa nga isla nga an kahimo baga-hin-kasingkasing nga nahamutang hin mga napulo kag usa ka milyas tikang han isla han Luzon. Ini mga 370 ka kwadrado nga milya, ngan ini amo an ika-napulo-kag-tulo (o ika-trese) nga gidako-i nga isla han Kapuropod-an Pilipinhon.[1]
Kilalado an Marinduque tungod han tinuig nga Moriones Festival hini.
Sulod
Heyograpiya[igliwat | edit source]
Politikal[igliwat | edit source]
An Marinduque ginbahin ngadto hin unom (6) nga mga bungto.
Mga Bungto[igliwat | edit source]
Pisikal[igliwat | edit source]
An Marinduque usa nga isla nga an kahimo baga-hin-kasingkasing nga nahamutang ha butnga han Bahia han Tayabas ha amihanan ngan han Dagat Sibuyan ha salatan. Nahabulag ini tikang han Peninsula han Bondoc ha Quezon han Paso han Mompog. In mga pira han mga gudti-gudti nga mga isla ha dumagsaon o amihanan-sidlangan amo an Isla han Maniuayan, Isla han Santa Cruz, ngan an Isla han Mompog. An gihataasi nga punto ha Marinduque amo an Bukid Malindig (nga han una amo an Bukid Marlanga), usa nga posible nga aktibo nga bulkan nga an kahataas mga 1157 ka metro.
An isla mayda duha nga mga panahon--an taghuraw (Nobyembre tubtob Pebrero) ngan an tag-uran (Hunyo tubtob Oktubre), nga mayda pagbalhin nga panahon ha butnga hini. [1]
Kaagi ngan Kasaysayan[igliwat | edit source]
Mga Sumpay ha Gawas[igliwat | edit source]
- Gobyerno han Lalawigan han Marinduque
- Ang Aking Pugad: Kultura ngan Katawhan han Marinduque
- Marinduque Society of Texas and the Gulf States
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ 1.0 1.1 Birtle, Andrew J. (April 1997). "The U.S. Army's Pacification of Marinduque, Philippine Islands, April 1900-April 1901". The Journal of Military History 61: 255. Jessup, Philip Caryl (1938). Elihu Root. Dodd, Mead, & Co./Reprint Services Corp. ISBN 0-7812-4908-2.


text:
Raffaello Sanzio
Hi Raffaello Sanzio da Urbino[2] (Kinatsila: Rafael Sanzio; Ininglis: Raphael Sanzio), agsob nga tawago han iya syahan nga ngaran la nga Raffaello (Kinatsila: Rafael; Ininglis:Raphael) (Abril 6, 1483 - Abril 6, 1520) usa nga Renacimiento nga pintor ngan arkitekto. Kaupod hira Leonardo da Vinci ngan Michelangelo, hiya in usa ha mga harangdon nga pintor han Hataas nga Renacimiento.
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ Jones and Penny, p. 171. The portrait of Raphael is probably "a later adaptation of the one likeness which all agree on", that in The School of Athens, vouched for by Vasari
- ↑ Upod ha mga dirudilain nga porma han iya ngaran amo an "Raffaello Santi", "Raffaello da Urbino" o "Rafael Sanzio da Urbino". An apelyido nga Sanzio tikang han paglatinisar han Initalyano nga Santi ngadto ha Santius. Agsob hiya napirma hin mga dokumento nga "Raphael Urbinas"—usa nga ginlatinisar nga porma. Gould:207


text:
Catar
An Catar o Qatar (Inarabo: قطر) nga an opisyal nga pagtawag Estado han Catar (Inarabo: دولة قطر Dawlat Qatar) usa nga Arabo nga emirato ha Butnga nga Sidlangan o Katundan nga Asya, nga na-okupar han guti nga Rawis o Peninsula han Qatar ha dumagsaan nga labnasan han darudako nga Katadman o Peninsula Arabohanon. Ginsasapitan ini han Arabya Saudi ha salatan; gawas hini an Golfo Persyahanon nagpapalibot han estado. Usa nga estrecho han Golfo Persyahanon nagbubulag han Qatar tikang han haraniayay nga purô-nga-nasod han Bahrain.
Mga pagbahin-bahin ha pagdumara[igliwat | edit source]
Ugsa han 2004, ginbahin-bahin an Qatar ngadto hin napulo nga mga munisipyo (Inarabo: baladiyah), nga panalagsaon ginhuhubad nga mga gobernorato o lalawigan:
- Doha
- Al Ghuwariyah
- Al Jumaliyah
- Al Khawr
- Al Wakrah
- Ar Rayyan
- Jariyan al Batnah
- Ash Shamal
- Umm Salal
- Mesaieed
Tikang han 2004, ginbahin-bahin an Qatar ngadto hin pito nga mga munisipyo.[1] Usa nga bag-o nga munisipyo, an Al Daayen, ginhimo ha ilarom han Resolusyon Ihap. 13,[2] nga nahimo tikang hin mga bahin han Umm Salal ngan Al Khawr; ha sugad liwat nga panahon, gin-usá an Al Ghuwariyah han Al Khawr; gin-usá an Al Jumaliyah han Ar Rayyan; ngan an Jarayan al Batnah gintunga ngan ginbahin ngadto han Ar Rayyan ngan han Al Wakrah.
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ Municipalities of Qatar, Statoids.com
- ↑ AlDaayen Municipality


text:
Luís Vaz de Camões
Hi Luís Vaz de Camões (Pinortuges nga pagluwas: [luˈiʃ vaʃ dɨ kaˈmõĩʃ]; nga agsob tawagon nga Camoens) (c. 1524–10 han Hunyo, 1580) amo an ginkikitâ nga gimakarit nga paragsiday han Portugal ngan ha Pinortuges nga pinulongan. An iya kamakarit ha garay ginkumpara ha kan Shakespeare, Homeros, Virgilio ngan Dante. Nagsurat hiya hin damolaay nga laraynon nga siday (ha Pinortuges ngan ha Kinatsila) ngan hin drama kundi an ginhihinumdoman ha iya amo an iya epiko nga ginsurat nga Os Lusíadas.[1] An iya tinirok nga siday nga An Parnasum ni Luís de Camões nawarâ ha iya kinabuhì.
Mga kasarigan[igliwat | edit source]


text:
Deng Xiaoping
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Hi Deng Xiaoping (ha ginyano nga Inintsek: 邓小平; tradisyonal nga Inintsek: 鄧小平; pinyin: Dèng Xiǎopíng; Wade-Giles: Teng Hsiao-p'ing; Agosto 22, 1904 – Pebrero 19, 1997) usa nga prominente nga Intsek nga politiko and paragreporma, ngan namuno han Partido Komunista han Tsina (CCP). Waray hi Deng magkapot hin puwesto komo mangulo hin estado o mangulo hin gobyerno, pero hiya an nagsirbe nga de facto nga namuno han Republika han Katawhan han Tsina tikang han 1978 tubtob han syahan nga bahin han dekada han mga 1990. Hiya an nagpanguna han "Sosyalismo nga mayda Inintsek nga kinaiya" ngan Intsek nga reporma ekonomika, nga kilalado gihapon nga "sosyalista nga market nga ekonomiya", ngan iya ginbuklad an Tsina ngadto han komersyo han kalibotan o global market.


text:
Paraguay
An Paraguay (ha Guarani: Paraguái), nga an opisyal nga pagtawag Republika han Paraguay (Kinatsila: República del Paraguay ; Guaraní: Tetã Paraguái), amo han usa han mga duduha la nga ginpalibutan hin tuna nga nasod ha Salatan nga Amerika (upod han Bolivia). Nahamutang ini han duha nga mga pangpang o dapit han Salog Paraguay ngan ginsasapitan ini han Argentina ha salatan ngan ha habagatan, han Brasil ha sidlangan ngan ha dumagsaan, ngan han Bolivia ha kanawayan. Tungod han pagkabutnga hini nga kahamutang ha Salatan nga Amerika, an nasod agsob tawagon nga Corazón de América — Kasingkasing han Amerika.[1]
Ngaran[igliwat | edit source]
An nasod gin-ngaranan tungod han Salog han Paraguay nga naagi hin pagsulog ha butnga han nasod tikang ha amihanan ngadto ha salatan. Mayda mga upat ka bersyon para han gintikangan han ngaran han salog. An literal nga kahubad tikang ha Guaraní amo an Para = ha damo nga mga kolor; Gua = tikang ha o tinatag-iyahan han o lugar; Y = tubig o salog o danaw. Ini puyde magresulta hin:
Damo nga mga kolor tikang han tubig (posible tungod han pagkita han adlaw dida han tubig o an mga pikoy ha daplin han tubig)
Administratibo nga pagbahinbahin[igliwat | edit source]
An Paraguay mayda napulo kag pito nga mga departamento ngan usa nga distrito capital. Ini, upod han ira mga kapital amo an:
- I - Concepción - (Concepción)
- II - San Pedro - (San Pedro)
- III - Cordillera - (Caacupé)
- IV - Guairá - (Villarrica)
- V - Caaguazú - (Coronel Oviedo)
- VI - Caazapá - (Caazapá)
- VII - Itapúa - (Encarnación)
- VIII - Misiones - (San Juan Bautista)
- IX - Paraguarí - (Paraguarí)
- X - Alto Paraná - (Ciudad del Este)
- XI - Central - (Areguá)
- XII - Ñeembucú - (Pilar)
- XIII - Amambay - (Pedro Juan Caballero)
- XIV - Canindeyú - (Salto del Guairá)
- XV - Presidente Hayes - (Villa Hayes)
- XVI - Alto Paraguay - (Fuerte Olimpo)
- XVII - Boquerón - (Filadelfia)
An mga departamento ginbahinbahin ngadto hin mga distrito.


text:
TACLOBAN CITY- Magtutulo na kabulan tikang han maglasurbo an supertyphoon yolanda pero tubtub yana in waray pa daw aksyon an buhatan han National Food Authority bahin han iguinrereklamo han mga resedente han Guiuan Eatern Samar nga mabaho nga bodega han mao nga buhatan.
Ini in mahuman nga damu nga mga bugas an nakarag ngan nahulos han bahaon an mao nga lugar tungod han supertyphoon.
Sumala han pira nga mga resedente, an masungot nga baho in nagigin kawsa daw han pag-ol ol han ira ulo ngan tiyan.
Kasumpay hini, guindangop na guihapon nira an mao nga problema ha buhatan han alkalde pero tubtub yana in waray pa guihapon ini aksyon.


text:
Sine
An sine (tikang ha Kinatsila: cine nga halipot han pulong nga cinematografía) amo an teknika nga nahihimo han pagproyektar hin hulagway o fotograma hin madagmit nga porma ngan sunod-sunod nga nakahimo han impresyon hin pagkiwa nga ginpapakita hin salida nga video o pelikula o film. An konsepto han sine tinatawag ha Iningles nga film. Ini nga pulong naglalakip hin mga salida hin nakiwa nga mga litrato, an larangan han sine komo forma hin arte, ngan an motion picture nga industriya. Ginhihimo an mga film pinaagi hin pagrekord hin mga hulagway tikang han kalibutan pinaagi hin mga kamera, o paghimo hin mga hulagway nga nagamit hin mga tekniko ha animation o special effect.
An pulong nga "cine" ha Kinatsila (nga ha Winaray "sinehan") amo an tawag gihapon han mga lugar o tyatro nga diin ginpapasalida in mga pelikula. An pulong nga "cine" mismo tikang han Griyego nga "kiné", nga nangangahulogan nga "kiwa".


text:
1978
An 1978 sarong taon sa Gregoryanong kalendaryo.
Mga laóg
Enero[liwatón | liwaton an gikanan]
Pebrero[liwatón | liwaton an gikanan]
Marso[liwatón | liwaton an gikanan]
Abril[liwatón | liwaton an gikanan]
Mayo[liwatón | liwaton an gikanan]
Hunyo[liwatón | liwaton an gikanan]
Hulyo[liwatón | liwaton an gikanan]
Agosto[liwatón | liwaton an gikanan]
Septyembre[liwatón | liwaton an gikanan]
Oktobre[liwatón | liwaton an gikanan]
Nobyembre[liwatón | liwaton an gikanan]
Desyembre[liwatón | liwaton an gikanan]
- Namundag kan bulan na ini, petsa 17 si Manny Pacquiao, an Filipinong boksingero.


text:
Arkeyolohiya
An arkeyolohiya (tikang han Griyego nga mga pulong apxaίoς = kadaan ngan λόYoς = pulong/yakan/discurso) amo an pag-aram hin katawhan nga mga kultura pinaagi han pagkuha, dokumentasyon, ngan pag-analisar han mga materyal nga nahabilin ngan data ha libong (environmental data), upod an arkitektura, mga artifact, mga biofact, mga kabilin hin tawo, ngan lantaw han katunaan (landscape).
An mga ungara han arkeyolohiya amo an pagdokumento ngan pag-esplikar han katinikangan ngan pagpadukwag han kultura hin katawhan, pag-entyende han kaagi kultural, pagsaysay han ebolusyon kultural, ngan pag-aram hin pamatasan han katawhan ngan ekolohiya, para han mga sosyudad prehistoriko ngan sosyudad hin kaagi ngan kasaysayan.


text:
Diperensya ha panhunahuna
Iton diperensya ha panhunahuna o sakit ha panhunahuna in sikolohikal nga pagsunodsunod, nga posible makit-an ha pamatasa, nga agsob nahisusumpay ha pagkakuri han kahimtang o disabilidad, nga diri lakip han normal nga pagdukwag han kultura han usa ka tawo. An diperensya ha panhunahuna in agsob sinisiring nga pagtampo kun unanhon umaabat, kumiwa, maghunahuna. Ini in mahisusumpay ha partikular nga rehiyon o mga buruhaton han utok o an salin han sistem nerbosa, agsob ha sosyal nga konteksto. Ini in pagkilala nga pagintende han kahimtang han kaupayan han panhunahuna nga nagliliwan-liwan han panahon ngan ha dirudilain nga kultura, ngan may-ada liwat pagkakaiba ha depinisyon, pan-panginano ngan pag-arangay, bisan may-ada istandarte nga taramdan nga kriterya nga haluag nga paggamit. Sumala han Kalibutanon Katig-uban hin Kalibsogan, haros kattulo han tawo ha kadam-an nga nasod, in nasumat hin problema ha danay nga panahon ha ira kinabuhi nga natuman han mga kriterya han diyagnosis han usa o labaw pa nga absob nga tipo hin diperensya ha panhunahuna.


text:
Kaarangay:Astronomiya
Sulod
- 1 Ann Oras
- 2 Sistema Galaksiya
- 3 Sistema Sangkalibutan
- 4 Sistema han Pagkiling han Kalibutan
Ann Oras[igliwat | edit source]
Tuig 1400 an Picson nga sukul[igliwat | edit source]
(usa) Malsu usa ngadtu 31
Ablil usa ngadtu 30
Malu usa ngadtu 31
Unyu usa ngadtu 30
Ulyu usa ngadtu 31
Gustu usa ngadtu 31
Yimbri usa ngadtu 30
Tubbri usa ngadtu 31
Byimri usa ngadtu 30
Syimbri usa ngadtu 31
Niru usa ngadtu 31
Obriru usa ngadtu 28
(duha) Malsu usa ngadtu 31
Ablil usa ngadtu 30
Malu usa ngadtu 31
Unyu usa ngadtu 30
Ulyu usa ngadtu 31
Gustu usa ngadtu 31
Yimbri usa ngadtu 30
Tubbri usa ngadtu 31
Byimri usa ngadtu 30
Syimbri usa ngadtu 31
Niru usa ngadtu 31
Obriru usa ngadtu 28
(tulu) Malsu usa ngadtu 31
Ablil usa ngadtu 30
Malu usa ngadtu 31
Unyu usa ngadtu 30
Ulyu usa ngadtu 31
Gustu usa ngadtu 31
Yimbri usa ngadtu 30
Tubbri usa ngadtu 31
Byimri usa ngadtu 30
Syimbri usa ngadtu 31
Niru usa ngadtu 31
Obriru usa ngadtu 28
Malsu usa ngadtu 31
Ablil usa ngadtu 30
Malu usa ngadtu 31
Unyu usa ngadtu 30
Ulyu usa ngadtu 31
Gustu usa ngadtu 31
Yimbri usa ngadtu 30
Tubbri usa ngadtu 31
Byimri usa ngadtu 30
Syimbri usa ngadtu 31
Niru usa ngadtu 31
Obriru usa ngadtu 29 (bag-u nga tuig)
Tuig (1500) Mindiula Oras nga sukul[igliwat | edit source]
(18) napulu kag walu o wara (0):katutnga
(1) usa ngadtu (8) walu:aga
(9) siyam: udtu (tadung an adlaw tipaigbaw)
(10) napulu ngadtu (18) napulu kag walu:kulup o gab-i
Tuig 1521 Maria Diyana sukul han oras[igliwat | edit source]
1 uska oras iksaktu 60 kaunuman ka minutus
1 uska minutus iksaktu 60 kaunman ka sigundus
1 uska sigundus iksaktu 100 uska gatus ka yunit
Tuig 1700 an Baldecaño nga urra[igliwat | edit source]
1 usa ka ka-agahun unum ka oras
Butnga han aga ngan kulup ansya an udtu
Butnga han gab-i ngan ka-agahun ansya an ka-tutnga
Oras tikang ha Oras, Samar[igliwat | edit source]
Uska Oras : Katloan (30) Digradu ha sirkulo tulu ka gatus katunum (360) Digradu
Uska Minutu : Unum (6) ka Digradu ha sirkulo tulu ka gatus katunum (360) Digradu
Uska Sigundu: Puntus usa (0.1) ka Digradu ha sirkulo tulu ka gatus katunum (360) Digradu
Barahin han Puntus Usa in usa ka gatus
Oras nga Bulan[igliwat | edit source]
- REDIRECT [[1]]
Oras nga Adlaw[igliwat | edit source]
- REDIRECT [[2]]
Sistema Galaksiya[igliwat | edit source]
Subay Gatasnun[igliwat | edit source]
Iningles:Milky Way
Usa nga Sistema nga puruparihu han Solar/Adlawnon
Andromeda[igliwat | edit source]
Sistema Sangkalibutan[igliwat | edit source]
Katapusan[igliwat | edit source]
Sistema han Pagkiling han Kalibutan[igliwat | edit source]
Kiling han Kalibutan[igliwat | edit source]
An kalibutan in nakiling pag-aabut kun natika-human na an bulan han Marso maaabat mu ini kun imu pagkikita-an an imu dagaw ka magka-ibba an dagaw kun tikain an pag-dapit antes an bulan Marso ngadtu pagka bulan han Hulyo tapus mabalik ini siya nga pagkiling liwat han una.
Mga pakli ha kaarangay nga "Astronomiya"
An mga nasunod nga 10 ka mga pakli aada hini nga kaarangay, tikang hin 10 nga kabug-osan.


text:
AVE
An AVE, (usa nga acronym han Alta Velocidad Española nga kon igliteral, "Hataas nga Kalaksi Espanyol" nga napaaliday han pulong ha Kinatsila nga ave nga nangangahulogan nga "tamsi") amo in usa nga hataas in kalaksi nga tren nga nakaabot hin mga kalaksi nga tubtob 300 ka kilometros ha tagsa oras hin dedicated nga track.
Diri ini sugad han iba nga network han mga riles ug tren ha Espanya nga nagamit hin broad-gauge, kay an AVE nagamit hin Europeo nga standard gauge, nga natugot hin direkta nga pagsumpay ha gawas han Espanya ha pagtika-iha. Ngatanan nga mga tren nga AVE ginpapamalakad ha yana han RENFE, an Espanyol nga companyiya estado hin riles, pero posible nga iton mga pribado nga mga kompanyiya tugotan pagdumara hin mga linea ha mga sumurunod nga panahon.
Kasaysayan[igliwat | edit source]
An AVE nagtikang hin serbisyo nga nasumpay han Madrid ngan Sevilla dida han Abril 21 1992, nga may distancia hin 471 ka km, nga an oras hin biyahe 2.5 ka oras.
Mayda mga nagsiring nga an gobyerno PSOE nagpili han Frances nga Alstom nga bid imbes nga an Siemens ug Talgo nga mga bid tungod hin mga rason nga politikal imbes nga teknikal, pagpahalipay han gobyerno Frances tungod han pagbulig hini hin pagdakop hin mga ETA nga mga aktibista nga nananago ha tabok han tubtoban o frontera ha Salatan nga Francia. Tungod kay didto ginhimo ha Sevilla an 1992 World's Fair amo nga ini an ginpili nga syahan nga linea han AVE, pero mayda mga akusasyon nga an namumuno han gobyerno Espanyol nga hi Felipe González nga taga-Sevilla nagpabor han iya kalugaringon syudad.
Gingarantiya han AVE hin serbisyo nga maabot han ginkakadto-an ha sulod hin mga 5 minutos han ginpasabot nga oras, ngan nahatag hin bug-os nga pag-uli han bayad kon magsobra an kaatrasar han tren, pero mga 0.16% la han mga tren an nahaurhe. Dinhe nga bahin, an pagsakto hin oras han AVE maupay kon ginkompara han iba nga mga serbisyo han RENFE, ngan ginkompara ngani han Franses nga sistema TGV.
Iton kalaksi han mga tren han AVE, upod han mga kamamahal nga mga presyo hin real property ha Madrid amo an rason kon kay-ano an mga nananakay ha Madrid nga napili pag-ukoy ha Ciudad Real, an syahan nga estasyon tikang ha Madrid dida han Linea Madrid-Sevilla.
Mga Linea[igliwat | edit source]
Ha yana, upat nga linea (o linya) iton sistema han AVE:
- AVE Larga Distancia (halaba nga kaharayo) Madrid-Sevilla (Madrid, Ciudad Real, Puertollano, Córdoba, Sevilla)
- AVE Larga Distancia Madrid-Zaragoza-Lleida (Madrid, Guadalajara, Calatayud, Zaragoza, Lleida)
- AVE Lanzadera (shuttle) Madrid-Puertollano (Madrid, Ciudad Real, Puertollano)
- Talgo 200 Madrid-Málaga (Madrid, Ciudad Real, Puertollano, Córdoba, Málaga)
It sentro nga hub han sistema amo an Puerta de Atocha nga estasyon ha Madrid.


text:
TACLOBAN CITY- Guinpapanmumusil-patay an usa nga barangay councilor ha Brgy. Piliway Lapaz Leyte kanina han aga.
Sumala ha nahikay nga impormasyon han Bombo Radyo Tacloban tikang kan Police S/Insp. Allan Camasin, hepe han Lapaz PNP, an biktima nga guinkilala nga hi Bonifacio de la Cruz, 59, in nakaangkon hin igo hin bala hinungdan ha pagkamatay hini.
Dugang pa ni P/S/Insp. Camasin, damo daw an nakakita ha mao nga panhitabo ngan upat katawo an guintutudlok nga mga suspek han mga ini.
Ha pagkayana, waray anay nira pag-ngarani an mga suspect samtang nagpapadayon pa an imbestigasyon.
Nahibaruan naman nga diri na kandidato yana nga barangay election an mao nga biktima tungod nga 3rd termer nga ini kumo kagawad.


text:
Ruhollah Khomeini
Hi Sayyid Ruhollah Mostafavi Musavi Khomeini (Pinersa سید روحاللّه مصطفوی موسوی خمینی, Pinersa nga pagluwas: [ruːholˈlɑːhe muːsæˈviːje xomeiˈniː], o kundi man Ruhollah Jomeini 24 Setyembre 1902 – 3 Hunyo 1989) amo an usa ka ulohan relihiyoso han Iran ngan politiko, ngan lider han 1979 Rebolusyon ha Iran nga nagpatalsik kan Mohammad Reza Pahlavi, an katapusan nga Shah han Iran. Kahuman han rebolusyon ngan nasodnon nga referendum, hi Khomeini amo an naging supremo lider han nasod, posisyon nga ginbutang ha batakan-balaud nga gihahataasi nga ranggo politikal ngan otoridad relihiyoso han nasod, kutob ha iya kamatay.


text: Tugon ha petsa Marso 25, 2014 "Hinigugma ko na mga anak! Tinatawag ko kamo hin otro: tika-ngi na an pakipag-guerra kontra han sala sugad hadton mga una nga adlaw, mag-kumpisal ngan mag-disider ha pagka-santohanon. An pag-higugma han Diyos mag-titikang pag-agos pa-agui ha iyo ngadto ha kalibutan, an kalinaw mag-titikang pag-hadi sulod hiton iyo mga kasing-kasing ngan pupun-on kamo hin bendisyun han Diyos. Upod ako niyo ngan nag-hahangyo para ha iyo ngatanan atbang ha Anak ko na hi Hesus. Salamat han iyo pag-responde hi-ne nga tawag ko." 03/25/2014


text:
An Kanan Katawhan Republika han Tsina o Tsina (Ininglis: People's Republic of China, Ginyano nga Tsino o Ginyano ng Ininsek: 中华人民共和国, Tradisyonal nga Tsino o Tradisyonal nga Ininsek=中華人民共和國) amo an pinakadako nga nasod ha sinirangan Asya. Amo liwat ito an may pinakadako nga populasyon ha bug-os na kalibutan na mayda sobra 1.3 bilyon ka tawo, nagawas (1/5) katlima han kanan kalibutan populasyon. An kapital hini nga nasod amo an Beijing.
Usa ito nga republika socialista nga gindudumara han partido komunista han tsina ha pamaagi han usa la nga partido nga sistema.
Mayda ito 9.6 milyones kilometro kwadrado nga tuna. Nagawas ika-upat ngadto ha ikatulo na may pinakadako nga teritoryo an Republika nga Popular han Tsina. Ha Amihan han Tsina nakabutang an Mongolya ug Rusia. Ha salatan naman makikita an Vietnam, Laos ngan Myanmar. Ha katundan ada an India nga Butnga nga Asya. Ha Sinirangan ada an Dagat Sinirangan Tsina ngan Dagat Salatan Tsina kun dumiritsu makikita an Korea ngan Hapon.


text:
Teknolohiya
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An teknolohiya usa nga konsepto nga nahanungod hiton paggamit ngan kinaadman hin mga garamiton ngan mga pagbuhat ngan tiunan-o an paka-apekto hini han abilidad hin paggamit ngan pagkaangay hiton kalibungan. Ha sosyudad han katawhan, amo ini an dangat han siyensya ngan inhenyeriya, bisan man kon in pira nga mga pagpadukwag ha teknolohiya nahiuna hini nga duha nga konsepto. Iton teknolohiya usa nga pulong nga an katinikangan tikang han Griyego nga pulong "technologia", "texvoλoYίa" — "techne", "tέxvn" ("paagi") ngan "logia", "λoYίa" ("pulong").[1] Kondi, diri masayon iton limitado nga kahubad hini nga pulong; an pulong nga "teknolohiya" nanginginlabot gihapon hiton mga butang nga may gamit han katawhan sugad han makina, hardware o mga garamiton, pero puyde gihapon maglakip hin mga darudako nga mga tema, sugad hiton mga sistema, paagi hin pag-areglo, ngan mga technique. Iton pulong puyde gihapon gamiton ha luob, o ha mga ispisipiko nga mga larangan: sugad hini nga mga pananglitan han "teknolohiya ha paghimo", "teknolohiya ha medisina".
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ Definition of technology. Merriam-Webster. Ginkità dida han 2007-02-16.


text:
Autonomo nga Rehiyon ha Muslim Mindanao
An Autonomo nga Rehiyon ha Muslim Mindanao (kon ha literal nga Winaray: Naglulugaring nga Rehiyon ha Muslim nga Mindanao; ha Iningles:Autonomous Region in Muslim Mindanao o ARMM) han Pilipinas amo in lima nga probinsya ngan usa nga syudad nga amo an: Basilan, Lanao del Sur, Maguindanao, Shariff Kabunsuan, Sulu, Tawi-Tawi ngan an Syudad han Marawi. An Syudad han Cotabato amo an sentro han rehiyon ngan lingkoranan han gobyerno rehiyonal han ARMM, pero iton syudad mismo kabahin han Rehiyon XII.
An Executive Order No. 36 nagbalhin han Basilan tikang ha Rehiyon IX ngan an Syudad han Marawi tikang han Rehiyon XII.
Kaagi ngan Kasaysayan[igliwat | edit source]
Ginhimo anay an rehiyon dida han Agosto 1, 1989 pinaagi han Republic Act No. 6734 nga tinatawag gihapon nga Organic Act. Gin-opisyal nga pag-inagurar an ARMM han Nobyembre 6, 1990 ha Syudad han Cotabato.
Politika[igliwat | edit source]
An rehiyon pinangungulohan hin Rehiyonal nga Gobernador. An Rehiyonal nga Gobernador ngan ah Rehiyonal Bise-Gobernador gin-eelihir ha direkta nga pagbutos ngan pinaagi hin block nga butos sugad han Presidente han Estados Unidos (gawas la hiton Kolehiyo Elektoral). An mga ordinansa rehiyonal ginpapasa han Asamblea Rehiyonal nga an mga miyembro hini mga Asembleyista nga pinili gihapon hin direkta nga pagbutos. An mga rehiyonal nga pinili-ay ginbubuhat ha kaurogan mga usa ka tuig katapos hiton heneral nga pinili-ay (nasyonal ngan lokal) depende kon ano an naipasa nga balaodnon han Kongreso Pilipinhon. An mga rehiyonal nga opisyales mayda term hin tulo ka tuig; puyde ini igpauru-iha pinaagi han balaod.
Tikang han Septyembre 30, 2005, hira Zaldy Ampatuan ngan Hooky Alonto Adiong amo an gobernador ngan bise-gobernador.


text:
Pebrero
An Pebrero amo an ika-duha nga bulan han Kalendaryo Gregoriano. Hurawbisbis iton alternatibo nga ngaran hini nga bulan ha Winaray. Amo ini an gihaliputi nga bulan Gregoriano ngan amo la ini nga bulan nga iton kahalaba karuhaan kag walo (28) o karuhaan kag siyam (29). Iton bulan mayda 29 ka adlaw basta leap year, kon iton ihap o numero hiton tuig puyde matunga ha upat (labot la hiton mga tuig nga puyde matunga hiton 100 ngan diri hiton 400). Ha iba nga mga tuig, an bulan mayda 28 ka adlaw.
Natikang iton Pebrero, kon ha astronomiya nga pag-istorya, pag-aada iton adlaw dida hiton constellation han Capricornus ngan natatapos an bulan kon an adlaw aada hiton constellation han Aquarius. Kon ha astrolohiya, iton Pebrero natikang kon iton adlaw aada hiton senyal han Aquarius ngan natatapos dida hiton senyal han Pisces.
Sulod
Ngaran[igliwat | edit source]
An bulan nga Pebrero ginngaranan tikang han diyos Romano nga hi Februus, an diyos han purifikasyon. An Enero ug an Pebrero amo an kataposan ngan mga bulan nga gindugang dida han kalendaryo Romano, tungod kay an mga Romano han una, ginlalantaw nira an winter nga takna hin waray bulan. Ini nga pagbalhin (ha pagdugang han mga bulan han Enero ug Pebrero) ginhimo hi Numa Pompilius ha mga 700 BC agod mahatungod an kalendaryo hin standard lunar year. An kan Numa Februarius mayda 29 ka adlaw (30 kon leap year). Hi Cesar Augusto kuno, nagtanggal hin usa nga adlaw tikang han Pebrero ngan gindugang ini ngadto han bulan han Agosto, (nga ginbalyo-an an ngaran tikang ha Sextilis ha dungog han iya kalugaringon), agod nga an kan Julio Cesar (Julius Caesar) bulan nga Hulyo diri magkakamay-ada hin darudamo nga adlaw. Pero diri gud dako iton prueba ha kasaysayan nga nasuporta hini.
An Pebrero amo an katapusan (ha ngaran) nga bulan han kalendaryo Romano, kay an tuig han una, nagtikang dida han Marso. Mayda mga regular nga panahon nga an mga sacerdote o kapadi-an Romano namumutang hin intercalary month, nga an ngaran Mercedonius, katapos han Pebrero agod mahatungod an tuig han mga season.
Mga Ngaran ha Kasaysayan[igliwat | edit source]
Ha mga ngaran han Pebrero ha kasaysayan, upod dinhi an Anglo-Saxon nga mga pulong Solmoneth (sun month o bulan han adlaw) ug Kale-monath (ginngaranan para han cabbage) pati gihapon an kan Carlomagno (Charlemagne) pagtawag hini nga bulan nga Hornung. Ha daan nga Hinapon nga kalendaryo, it ngaran han bulan Kisaragi (如月, 絹更月 or 衣更月). Tinatawag gihapon ini ha panalagsa Mumetsuki (梅見月) o Konometsuki (木目月). Ha yinaknan nga Finnish, an ngaran han bulan helmikuu, nga nangangahulogan "bulan han perla".
Kaluwas han Iningles nga ngaran[igliwat | edit source]
Iton Iningles nga ngaran han bulan "February" ginluluwas nga diri ginpapatingog it syahan nga r, ("Febuary"), hin damo nga mga nayakan hit Iningles. Bangin ini tungod hiton dissimilation o analogical change nga na-impluwensya han "January" (ngaran ha Iningles para hit Enero).
Mga Ngaran ha Iba nga Yinaknan[igliwat | edit source]
- Ha Kinatsila febrero
- Ha Iningles February
- Ha Irish nga Kalendaryo Feabhra
Mga Panhinabo ha Pebrero[igliwat | edit source]
- Dida hiton pagano nga kaliding han tuig, it Pebrero natikang dida hiton o harani hiton Imbolc ha amihanan nga hemisfera ngan Lughnasadh dida ha salatan nga hemisfera.
- Ha Irlandia (Ireland), iton Pebrero 1 amo an Imbolc, an fiesta ni St. Brigid (an Secondarya nga Patron han Irlandia) ug syahan nga adlaw han Spring. Ha Irish Calendar it ngaran han bulan Feabhra.
- Pebrero 2 an pitsa hiton Candlemas ngan Groundhog Day
- Pebrero 3 Setsubun (節分) ha Hinapon nga kalendaryo.
- Pebrero 4 Risshun (立春) ha Hinapon nga Kalendaryo.
- Pebrero 12 amo an Lord Faust Birthday (Kaadlawan ni Señor Faust)
- Pebrero 14 amo an Adlaw ni San Valentín (St. Valentine's Day)
- Pebrero 21 is Language Martyrs' Day (Adlaw han mga Martires han Yinaknan), nga ginsasaurog han mga nayakan hin Bengali nga katawhan.
- Pebrero 21 amo an International Mother Language Day
- Ha Estados Unidos, iton Pebrero amo an Black History Month.
Trivia[igliwat | edit source]
- Naka-tulo mahinabo an Pebrero 30 ha kasaysayan.
- Ha mga common nga tuig iton Pebrero natikang hiton parehos nga adlaw sugad hit Marso ngan Nobyembre. Ha mga leap year iton Pebrero natikang hiton parehos nga adlaw sugad hit Agosto.
- Iton bukad hiton Pebrero amo an carnation.
- Iton birthstone hiton Pebrero amo an amethyst.


text:
Bankaw ha Samar Archaeological and Cultural Museum: Istorya Binisaya
(Ginhubad tikang ha Iningles ni J. Colima Bajado)
Dida han libro ni Ignacio Francisco Alcina, usa nga padi-Franciscano, nga may ulohan nga Historia de las islas e indios de Bisayas (Kaagi han mga Tuminungnong ha mga Isla han Bisayas) nga sinurat niyan han tuig 1662, iya iginpahamtang nga an nasod Pilipinas in “samad an hiyograpiya, topograpiya, ngan klima”. Kausa niya ha pagtuo hi Francisco Colin, usa nga padi-Heswita, nga an mga tawo tikang ha Samar nga gintatawag hadto nga mga Pintados in nagtikang ha Makassar ha Sulawesi dara han kapareho nga pagsabot han mga pulong nga ‘saar’ ngan ‘samad’.
Dida han mga katuigan han ika-16 ngada han ika-17 nga siglo, bantugan nga mag-isog ngan banggiitan an mga Bisaya ha pakig asdang kontra han mga pirata nga namimihag ha Samar ngan Leyte, diin an mga bihag in iginbabaligya komo mga uripon didto ha Mindanao ug ha mga hagrani nga mga isla.
An bankaw, usa nga hinganiban han mga Bisaya, nga makikit-an ha Fr. Cantius Kobak- Samar Archeological and Cultural Museum ha siyudad han Calbayog, in usa nga ngula nga pagmatuod han mga paniguro han mga Samarnon para han ira kinabuhi- bis’ pa masamaran an tag-iya hini. An nasabi nga museum nga igintindog han tuig 1969 ngan kataliwan igin ngaran ha pagtahod kan Fr. Cantius Kobak, padi Franciscano tikang ha Poland, in nagdudumara hin mga butang han kasanhi nga maulit-ukit nga gintirok han nasabi nga padi-historyador tikang hin mgadirudila-in nga lugar sugad hin mga lungib, lubnganan, simbahan, tikang ha mga pribado nga katunaan, ug bisan pa tikang ha usa nga paragtubaan.
An nasabi nga bankaw nga may karaptan nga kahoy nga aada an kahalaba hin upat nga metros, ngan an tais in hinimo tikang hin puthaw in nagpapamatuod hank an Bankaw pagbaribad han mga conquistadores nga Espanyol. Subay han libro nira Blair ngan Robertson (The Philippine Islands), hi Bankaw in nakalikay tikang han mga kamot han mga Espanyol ngan nagtukod hiya han iya kalugaringon nga simbahan ha Carigara, Leyte. An iya pinakamadig-on nga kuta ha bukid in binombahan hin canyon, gin sunog an iya simbahan ngan pinanmatay an mga nasunod ha iya tuluohan, ngan manta, hiya in pinatay gamit in bankaw. Human, an pinugutan hiya ngan an iya pugot nga ulo in igin parada basi tarhugon an mga Bisaya hin pagdumara hin ‘insureccion’ ngan ‘rebelion’.
Kundi, diri nag uusa-an hi Bankaw.Ada hi Sumuroy han Samar ngan hi Dagohoy ha Bohol. Ngani, dida han temprano nga katuigan han ika-16 nga siglo, hi Waray Tupong in naglibot han Kabisayaan basi itabog an mga pirata nga Muslim upod na an mga manarakop nga Espanyol.
Piho manggud nga natingala hi Fr. Kobak han pagtagad han mga Samareños ngada han ira mga kaurupdan nga nagkamatay na diin nakit-an niya in mga bungo ngan tul-an dida hin dagko nga tibod. Lugaring an iba nga mga lubnganan in pinan ngaliskay na.
An espirito han Kasadangan ngan an ‘tabo’ nga tinatawag han mga social scientists nga barter trade in pagmatuod nga an mga Bisaya in mga tawo nga maabilidad ngan magduruto. An gilingan in gamit han mga Bisaya paghimo hin puto, suman, ngan iba pa nga mga karan-on.
An mga dragonjar ngan Chinese porcelain nga nabalik ngada pa han mga tuig han ika-5 ka siglo BC in nagpapadig-on han buhi nga taboan nga sistema han mga Bisaya ngan mga Insik. Ha kadugangan, an mga apelyido nga inensik ha Samar in bangin tikang han mga Insik nga negosyante han abaka dida han Espanyol ngan Amerikano nga pamunoan.
An mga gintataoy na nga ma agung, mga instrumento hin pagtukar ngan mga paintings dida ha sulod han museum in naglalaygay han Samarnon nga kaagi ngan talento. An Christ the King College Youth Symphony Orchestra in naghahatag laylay yana ha magdirudilain nga mga lugar ha aton nasod. An nasabi nga museum in nagpasundayag gihap hin mga obra hin mga pintor ha Samar.
Hi Carl S. Bordeos han Christ the King College, diin an museum makikit-an, in naghatag hin kopya ha http://philippinehistory.ph han iba pa nga mga butang nga makikit-an ha museum labot la han bankaw. An Professional American Archaeologists in naglista na ngan nag asoy ngan ginbutangan hin petsa ini nga mga bahandi han aton kasanhi.
Samtang, gawas han museum, usa han mga dalan han Calbayog in gin-ngangaranan nga Nijaga. Ini nga dalan in igin ngaran ha pagtahod kan Benedicto Nijaga nga kilala gihap ha ngaran nga Biktoy, usa nga sakristan ha Calbayog nga nagin 2nd Lt. han Spanish Army nga ha kataliwan nagsuporta ha Katipunan. Tungod hini, hiya in ginpatay ngan kinilala komo usa han Trece Martires ha Bagumbayan.
An Samar in may mga anak nga bangin waray pa makakita kon matiunan-o in usa nga bankaw, o manta di nakilala kan Bankaw. Lugaring, an Binisaya nga pagbaribad ngan paningkamot in nahapatik na han kabug-usan nga istorya han aton nasod.
Bankaw in Samar Archeological and Cultural Museum: A Bisayan Story
Franciscan priest Ignacio Francisco Alcina describes Samar in his 1662 book History of the Bisayan People in the Philippine Islands as “wounded geographically, topographically and climatically.” He was one with Jesuit priest Francisco Colin in saying that the people of Samar, who were called Pintados back in time, may have come from Makassar in Sulawesi, citing the words saar and samad as both to mean “wounded.”
Noted for being warriors and juramentados in the 16th up to early 17th century, these Bisayans defended their ground against slave raiders who alternately raided and stole humans in Samar and Leyte to be sold as marked slaves in Mindanao and other nearby islands.
The bankaw, Bisayan term for spear, found in the Father Cantius Kobak-Samar Archeological and Cultural Museum in Calbayog City, is a silent proof of Samar’s struggles to survive – whatever wounds may have caused its owner. The museum founded in 1969 and later dedicated to the memory of Father Cantius Kobak, Polish Franciscan priest, houses artifacts that the historian-priest painstakingly collected from caves, burial sites, churches, private lots and even from a tuba (local wine from coconut sap) vendor.
Made of hard black polished wood that measures approximately four feet long with a one-foot sharp pointed metal at the end, the undated bankaw is the living proof of Bankaw’s defiance of the Spanish conquistadores. Blair and Robertson said Bankaw escaped the ire of attacking Spaniards in Cebu and later built his own church in Carigara, Leyte. His stronghold in the mountain was attacked with canons, his church burned down, his followers killed, and he, too, was impaled with a bankaw. His head was cut off and paraded to warn the Bisayans against insureccion and rebelion in the future.
Bankaw had never been alone. Sumuroy of Ibabao (Samar) , at the time of Alcina’s recording, had been up in arms. Dagohoy in Bohol, too. Earlier in the 16th century, Waray Tupung (meaning never been equaled), had been going around the Bisayan islands trying to shoo away both the Muslim slave raiders and the Spanish minions.
Father Kobak must be amazed with how the Samareños respect their ancestors when he found human skulls, bones, shell bracelets in urns and large burial jars. Some burial sites had already been exhausted by previous digging expeditions though.
Self-sufficiency and the spirit of the Bisayan tabo, which social scientists call barter trade, attest to the Bisayan people’s ingenuity and industriousness. The stone grinder, locally called gilingan, speaks of how early Bisayans grounded rice and rootcrops to be made into puto, suman and other native delicacies. People from up the mountains and everywhere went to the tabo to exchange their goods for products that they did not have.
Presence of ancient dragon jar and Chinese porcelain plates dated around 5th century BC reveals a lively barter trade between the Bisayans and the Chinese. Also, Chinese surnames in Samar must have come from Chinese traders who were involved in the abaca trade during the Spanish and American periods.
The rusty, ancient agungs (bells), musical instruments and paintings in the museum speak a lot about the Samareños’ own artistic talents. Christ The King Orchestra, based in Calbayog City, a first class municipality in Samar, has been making waves in the field of music around the Philippines. An art exhibit of Samar’s painters had also been launched in the museum.
Carl Sanchez Bordeos of the Christ the King College where the museum resides furnished philippinehistory.ph a copy of some artifacts found in the museum aside from the bankaw. The Professional American Archeologists have already listed, described and dated said historical treasures.
Outside the museum, meanwhile, a street named Nijaga baffles everyone who lives outside Calbayog. It turns out that the street was named after Benedicto Nijaga, nicknamed Biktoy, a sacristan from Calbayog who became a second lieutenant in the Spanish Army and later solicited support for the underground Katipunan. He was executed and later identified as one of the Trece Martires in Bagumbayan.
Samar has sons and daughters who may or may have not seen a bankaw, nor may have known Bankaw for that matter. The Bisayan resilience and survival, however, are engraved in Philippine history.
(Photo: Rosa Mirasol Esguerra Melencio)


text:
Psikolohiya
An psikolohiya o sikolohiya (kinadaan nga Griyego: psyche = "kalag" or "hunahuna", logos/-lohiya = "pag-aram") amo in akademiko ngan apliyado nga pagtirok hin kinaadman nga nahanunungod han pag-aram han hunahunan ngan gi-os. An pulong nga "Psikolohiya" gingagamit gihapon ha pagtawag han aplikasyon han hini nga kinaadman ha mga dirudilain nga bahin han buruhaton han tawo, upod an mga problem han mga indibidwal pan-adlaw-adlaw nga kinabuhi ngan an pagtratar han sakit ha panhunahuna.
Mga Sumpay ha Gawas[igliwat | edit source]
- Psychoworld.sk - Mga Sumat mahitungod han Psikolohiya hin tawo
- In-Mind, Pan-ikatulo nga Bulan nga Periodiko para hin Sosyal nga Psikolohiya


text:
Laos
An Laos o Lao (nga an opisyal nga ngaran Republika Demokratika Popular han Lao o kon ha literal nga Winaray: Republika nga Demokratika han Katawhan han Lao; ha Lao nga yinaknan: ສາທາລະນະລັດ ປະຊາທິປະໄຕ ປະຊາຊົນລາວ nga ha Romano nga kasurat amo an Sathalanalat Pasathipatai Pasason Lao) usa nga ginpalibotan hin tuna nga nasod ha Timugan nga Asya, nga ginsasapitan han Burma (Myanmar) ngan Tsina ha kanawayan, han Vietnam ha sidlanan, han Camboya ha salatan, ngan Thailand ha katundan. An kaagi han Laos natikang han Ginhadian han Lan Xang o Tuna hin Ribo nga mga Gadya o Tuna hin Milyon nga mga Elepante, nga dida tikang han ika-14 nga siglo tubtob han ika-18 nga siglo.
Katapos hin kolonyal nga panahon ha ilarom han Fransya, nagkaaada ini hin paglugaring dida han 1949. Nagkaada hin maiha nga gyera sibil nga natapos hin opisyal han pagdaog han komunista nga Pathet Lao ngan an ira pakaabot ha poder dida han 1975, kondi an mga pag-aragway han mga durudilain nga mga hugpong nagpadayon pa hin pira pa ka tuig.
Etimolohiya[igliwat | edit source]
Ha Lao nga yinaknan, an ngaran han nasod Meuang Lao. an Imperyal nga Franses nga amo an naghimo han nasod nga kabahin han Franses nga Indotsina han 1893, ginsurat an ngaran hin diri-ginluluwas nga "s", i.e. "Laos" (An Lao nga yinaknan mismo waray kataposan nga 's' nga tunog, amo nga it mga Lao nga tawo ginluluwas nira ini sugad han ira tuminongnong nga yinaknan). An agsob nga ginagamit nga porma nga adhetibo amo an "Lao", e.g. "an Lao nga ekonomiya", diri an "Laotianhon" nga ekonomiya - bisan man kon an "Laotian" gin-gagamit ha Iningles pag-indikar han mga tawo han Laos nga diri malipat han Lao nga etniko nga grupo.
Mga Lalawigan ngan mga Distrito[igliwat | edit source]
An Lao ginbahin ngadto hin mga 16 nga mga lalawigan (qwang) ngan an Vientiane nga Kapital (Nakon Luang Vientiane):
- Attapeu
- Bokeo
- Bolikhamsai
- Champasak
- Hua Phan
- Khammuan
- Luang Nam Tha
- Luang Prabang
- Udomxai
- Phongsali
- Salavan
- Savannakhet
- Prefektura han Vientiane
- Lalawigan han Vientiane
- Sainyabuli
- Saisombun Khetphiset (ispisyal nga administratibo nga zona, nga gin-disolver dida han 2006)
- Sekong
- Xieng Khuang
An nasod ginbahin-bahin pa ngadto hin mga distrito (muang).
Cite error:
tags exist, but no
tag was found


text:
Firdawsi
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Hi Hakīm Abol-Qāsem Ferdawsī Ṭūsī (Persiano: حکیم ابوالقاسم فردوسی طوسی ) nga kaurugan gihapon ginbabalhin-hin-kasurat nga Ferdowsi-ye Tusi, kilalado gihapon nga Firdawsi (nga puyde gihapon igsurat nga Firdausi, Firdousi, Ferdosi o Ferdusi) (935–1020) amo an sinisiring nga pinakaharangdon nga Persiano nga maniniday. Hiya an nagsurat han Shāhnāma, an nasodnon nga epico han Persia (an yana nga Iran).


text:
Relihiyón
An relihiyón[1] usa nga set hin mga ginsasaro nga mga pagtuo ngan mga binubuhat hin grupo hin mga tawo, nga ginkodifikar komo pag-ampo, ritual, ngan balaod relihiyoso. An relihiyon naglalakip gihapon han mga kahadto o mga kultural nga mga tradisyon, mga sinurat, kaagi ngan kasaysayan, ngan mitolohiya, pati gihapon han personal nga pagtu-o ngan mistiko nga pag-eksperyensya. An pulong nga "relihiyon" tawag han mga personal nga mga binubuhat nga nanginginlabot han pagtuo hin grupo ngan hin mga ritual hin grupo ngan komunikasyon nga natikang han ginsasaroan nga pagtuo.
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ Abuyen, Tomas A. Diksyunaryo Waray-Waray [Visaya] English-Tagalog. Kalayaan Press Mktg. Ent., Inc. Quezon City. Tuig 2000. ISBN 971-08-6050-X. Pakli Ihap 310.


text:
Quezon
- Para hit lain nga kagamit, kitaa Quezon (pansayod).
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An Quezon usa nga probinsya o lalawigan han Pilipinas nga nahamutang ha CALABARZON nga rehiyon ha Luzon. An lalawigan ginngaranan ha dungog ni Manuel L. Quezon, an ikaduha nga Presidente han Pilipinas, ngan an kapital hini amo an Syudad han Lucena. Diri nahamutang dinhe an Syudad han Quezon ngan diri angay iglipat an Syudad han Quezon ngan an Lalawigan han Quezon: an Syudad han Quezon nahamutang ha Metro Manila, in rehiyon ha katundan han CALABARZON, samtang an Lalawigan han Quezon nahamutang ha sinirangan nga CALABARZON.
An Quezon nahamutang ha timugan o salatan-sidlangan han Metro Manila ngan ginpapalibotan ini han lalawigan han Aurora ha amihanan, han Bulacan, Rizal, Laguna ngan Batangas ha katundan ngan han mga Camarines nga lalawigan ha sidlangan. An Quezon nahamutang hin istmo nga nagbubulag han Bicol nga Peninsula tikang han darudako nga bahin han Luzon. Nalalakip gihapon han lalawigan an Kapuropod-an han Polillo ha Dagat Pilipinhon.
In dako nga karadto-an hin mga turista han probinsya amo an Bukid Banahaw. An bukid mayda sinisiring nga ispiritwal nga mistisismo. Damo nga mga relihiyoso nga cult ngan mga relihiyoso nga mga organisasyon ada hit mga kabugkiran ngan damo nga mga Katoliko nabisita hit bukid ha panahon han Semana Santa.
Heyograpiya[igliwat | edit source]
Politikal[igliwat | edit source]
An Quezon ginbahin ngadto hin kap-atan (40) nga mga bungto ngan usa (1) nga syudad.


text:
Richard Wagner
Hi Wilhelm Richard Wagner (Inaleman nga kaluwas: [ˈʁiçaʁt ˈvaɡnɐ]; Mayo 22 1813, Leipzig, Alemanya – Pebrero 13 1883, Venesya, Italya) usa nga Aleman nga kompositor, konduktor, direktor hin teatro ngan ensayista o parag-gumalaysay, nga kilalado hin dako tungod han iya mga opera (o "drama hin musika", nga amo an tawag hini ha urhe nga panahon). Nag-iiba hi Wagner tikang hin kadam-an nga iba nga mga harangdon nga mga kompositor hin opera nga diin, hiya amo an nagsurat han scenario ngan han libretto para han iya mga sinurat.
An mga ginkomposo ni Wagner, labi na an mga tikang han iya urhe nga panahon, kilalado tungod hin kontrapunto nga textura, hilarom nga khromatismo, mga harmonya ngan pag-orkestrar, ngan makarit nga paggamit hin mga leitmotif: mga tema ha musika nga gin-pahiunong hin mga ispisipiko nga mga tawohan, mga lugar o mga elemento han istorya. Nanguna hi Wagner hin mga pagpadukwag ha yinaknan ha musika sugad hin extremo nga khromatismo ngan madali-hin-pagbalhin nga mga sentro hin tono, nga naka-dara han pagpadukwag han Europeo nga klasikal nga musika.
Gintransformar ni Wagner an paghunanhuna ha musika pinaagi han iya ideya hin Gesamtkunstwerk ("bug-os nga buhat ha arte"), an sintesis han ngatanan nga kanan siday, visual, musika ngan drama, nga ginpanguna han iya upat-nga-opera nga siklo nga Der Ring des Nibelungen (1876). Agod niya maipasundayag ini nga iya mga sinurat ha iya pag-imahinar, gintukod ni Wagner an iya kalugaringon nga balayan hin opera, an Bayreuth Festspielhaus.


text:
Muñoz, Nueva Ecija
An Syudad hin Siyensya han Muñoz (ha Iningles: Science City of Muñoz) usa nga ikalima nga klase nga syudad ha lalawigan han Nueva Ecija, Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 65,586 ka tawo ha 13,940 nga mga panimalay.
Mga baranggay[igliwat | edit source]
An Muñoz ginbahin ngadto hin katloan kag pito (37) nga mga baranggay.
Mga sumpay ha gawas[igliwat | edit source]
- Pasyalan Nueva Ecija
- Science City Of Muñoz Official Website
- Philippine Standard Geographic Code
- 2000 Philippine Census Information


text:
Oriental Mindoro
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An Oriental Mindoro (ha Winaray: Sinirangan nga Mindoro o Sidlangan nga Mindoro) usa nga probinsya han Pilipinas nga nahamutangan ha MIMARO nga rehiyon ha Luzon. An kapital hini amo an Syudad han Calapan ngan ini naglalakip han sidlangan nga katunga han isla han Mindoro; samtang an lalawigan han Occidental Mindoro nahamutang ha katundan nga bahin. Ha sidlangan han lalawigan nahamutang an Dagat Sibuyan ngan an Romblon. Ha amihanan han lalawigan amo an Batangas tabok han Verde Island Passage o Agi-anan han Isla Verde. An Kapuropod-an Semirara han Antique nahamutang ha salatan.
Kilalado an Oriental Mindoro ha mga turista tungod han Puerto Galera. Ini nga bungto, mga pira la ka oras tikang ha Manila, mayda mga magbusag hin baras nga mga baybayon nga mga resort ngan mga lugar hin panlurop. Para hin mga maghilig hin aventura, iton Bukid Halcon, ha katundan nga katubtoban han lalawigan usa nga naghahatag hin buruhaton para hin mga manaraklang hin bukid.
Sulod
Katawhan ngan Kultura[igliwat | edit source]
An Oriental Mindoro amo an probinsya han yana nga Bise-Presidente han Pilipinas ngan kasanhe nga ABS-CBN nga tigpasamwak hin sumat nga hi Noli de Castro. Tikang hiya han bungto han Pola.
Ekonomiya[igliwat | edit source]
Heyograpiya[igliwat | edit source]
Politikal[igliwat | edit source]
An Oriental Mindoro ginbahin ngadto hin napulo kag upat (14) nga mga lalawigan ngan usa (1) nga nalalakip nga syudad.
Mga Napili nga Opisyales[igliwat | edit source]
Gobenador: Arnan C. Panaligan
Bise-Gobernador: Maria Estela Felipa M. Aceron
Mga Api han Sangguniang Panlalawigan
- Ireneo Apasan
- Ramil Dimapilis
- Luis Castillet
- Ernesto Liwanag
- Corazon Agarap
- Romeo Infantado
- Abraham Abas
- Ronald Panaligan
- Claro Recto
- Susan Cobrado
- Juan Paolo Luna ( Pres. Councilors' League, Oriental Mindoro)
- Rogeto Cometa ( Pres. Association of Barangay Chairmen, Oriental Mindoro)
- Kathleel Cyrele ( Cuyas Pres. Sangguniang Kabataan Federation, Oriental Mindoro)
Kaagi[igliwat | edit source]
Nangabot an mga Espanyol ha Mindoro han ika-16 nga siglo ngan gindumara anay ini komo kabahin han Batangas. An isla nagkaada hin bug-os nga lugaring nga pagkaprobinsya dida han 1921. Han 1950, an isla ginbahin ngadto han mga lalawigan han Oriental Mindoro ngan Occidental Mindoro.


text:
Pagbahin han Polonya
An Pagbahin han Polonya o Pagbarabhin han Polonya-Lithuania nga Komonwelt nahitabo han uruurhi nga katunga han ika 18 siglo ngan nahuman han pagtukod han Polonya-Lithuania nga Komonwelt. An pagtunga ginhimo han Imperyo han Rusya, Ginhadian han Prussia ngan Habsburg Austrya nga ginbahin an mga katunaan han komonwelt ha ira kalugaringon. An tutulo nga pagbahin nanhitabo han:
* An syahan nga pagbahin: Agosto 5, 1772. * An ikaduha nga pagbahin: Enero 23, 1793 (kun diin waray bumulig dinhi an Austrya). * An ikatulo nga pagbahin: Oktubre 24, 1795. Nawara an talwas nga nasod han Polonya ha ini nga pagbarabhin.


text:
Republika han Irlanda
- Ini nga barasahon mahitungod han Repulika han Irlanda. Para han isla, kadto-a an Irlanda
An Republika han Irlanda (ha Ininglis: Republic of Ireland; ha Irlandes nga Gaelic: Poblacht na h'Eireann) usa nga nasod ha Europa.
Mga kondado[igliwat | edit source]
An estado han Irlanda nahimo hin karuhaan kag unom (26) nga tradisyonal nga mga kondado (Iningles: county) nga ginagamit pa ha kultural ngan pan-isports nga kontexto, ngan ha postal nga kagamit. Ini diri pirme parehas han mga administratibo nga pagbahinbahin. Pira nga mga tradisyonal nga kondado gin-restruktura ngadto hin mga bag-o nga administratiba nga mga pagbahinbahin. An Kondado Dublin ginbahin ngadto hin tulo nga bulag nga administratibo nga kondado dida han dekada han mga 1990 ngan an Kondado Tipperary ginbahin ngadto hin duha dida han mga dekada han 1890. Ini naghahatag ha yana hin karuhaan kag siyam nga administratibo nga kondado ngan lima nga syudad. An lima nga syudad — Dublin, Cork, Limerick, Galway, ngan Waterford — lain an pagdumara tikang han iba nga dapit han ira tagsa-tagsa nga mga kondado. Lima nga munisipyo (Iningles: borough) — Clonmel, Drogheda, Kilkenny, Sligo ngan Wexford — mayda autonomiya ha sulod han kondado. Samtang an Kilkenny usa nga munisipyo, nagpabilin dinhi an katungod ha balaod nga magtawag hit kalugaringon nga syudad.[7]
An mga konstituyente o distrito elektoral han Dáil sumala han balaod kinahanglan magsunod han mga linea han kondado, tubtob han mahimo. Amo nga an mga kondado nga darudamo hin populasyon daro damo in mga distrito elektoral (e.g. Limerick Sidlangan/Katundan) ngan mayda mga distrito elektoral nga nahimo tikang hin sobra usa nga kondado (e.g. Sligo-North Leitrim), kondi, diri tinatabok an mga linea han kondado.
An mga kondado gintampo ngadto hin mga rehiyon para hin estadistika nga mga gamit.
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ Official Languages Act 2003. Office of the Attorney-General. Ginkità dida han 18 Pebrero 2012.
- ↑ Cite error: Invalid
tag; no text was provided for refs named
CIA
- ↑ CSO 2006 Census – Volume 5 – Ethnic or Cultural Background (including the Irish Traveller Community). (PDF) (2006). Ginkità dida han 9 Hulyo 2009.
- ↑ Cite error: Invalid
tag; no text was provided for refs named
pop2011
- ↑ 5.0 5.1 5.2 5.3 Ireland. International Monetary Fund. Ginkità dida han 18 Abril 2012.
- ↑ Human Development Report 2011. United Nations. Ginkità dida han 2 Nobyembre 2011.
- ↑ Kitaa an section 10(7) han Local Government Act 2001
Cite error:
tags exist for a group named "note", but no corresponding
tag was found, or a closing
is missing


text:
Sangkalibutan Nga Pag-Asoy Bahin Han Kanan Tawo Mga Katungod
An Sangkalibutan Nga Pag-Asoy Bahin Han Kanan Tawo Mga Katungod[1] amo an usa nga ginpasamwak han Nagkaurusa nga mga Nasod General Assembly. An sulod hini nga pagpasabot amo an katungod pantawo, katungod nga mayda ngatanan nga tawo. Ginpadig-on ini han Nagkaurusa nga mga Nasod han Disyembre 10, 1948. An UNHR (acronym han Universal Declaration of Human Rights) ginhubad ha labaw 300 nga yinaknan.
Pahiuna[igliwat | edit source]
An pahiuna amo an:
- Tungod han pagkilal-a nga an tiunay nga dignidad ug katpong ngan diri-maiwasan nga mga katungod hadton mga kaapihan kanan tawo pamilya amo an pinatatamakan han katalwasan, hustisya kalinawan han kalibutan;
- Tungod han pagpasibaya ug pagbiay-biaya han kanan mga tawo katungod nga nahingadto hin mga magpakarima-dima nga mga buhat ug nakapahangit han katawhan, ug dumangat han pag-abot hin bag-o nga panahaon diin an mga katawhan magpapahimulos han ira katadungan pagyakan ug pagtuo hin waray ikahahadlok ug an katalwas tikang hin mga kabaraka ug pahingulang iginsaysay nga amo an pinakahitaas nga hingyap han mga molupyo;
- Tungod nga kinahanglan gud, agud an tawo diri mapiritan paggapil, ha iya katapusan nga paningkamot, pag-ato pagraugdauga ha iya, igan an mga katadungan han tawo panalipdan gud ha balaud;
- Tungod nga kinahanglanon gud an pagpaudway han nagtutubo nga pagkasarangkay han mga nasud;
- Tungod kay an mga katawhan han un nagotco pagtangdo han ira tuluohan bahin han kanan tawo panguna nga mga katungod, sugad man han iya pagkatawo ug dignidad, an pareho nga mga katadungan han lalake ug babaye, ug naguuungara hin mauro-upay nga kinabuhi ubos han katalwasan;
- Tungod nga an mga kaapi han hini nga kapunungan, nagsaad man han ira pag-urusa paningkamot kaupod han UN, pagpasamwak agud respetohan hin mahugot an kanan tawo panguna nga mga katungod;
- Tungod nga an paggisinabtanay hini nga mga katungod importante gud kaupay basi matuman ini nga panaad;
- Sanglit, an ASSEMBLEYA HENERAL nag-aasoy hin pagsering; KANAN KALIBUTAN DEKLARASYON BAHIN HAN KANAN TAWO MGA KATUNGOD nga an ngatanan nga mga nasud ug katawhan magkakau-urusa agud matuman ini nga panuyo, nga diin kada tagsa-tagsa nga kaapihan katilingban, magtatalinguha pagtutdo basi dumukwag ini nga mga katungod, pinaagi hin mga mapinulsanon nga mga buhat, ha nasyonal ug internasyonal nga mga kalibungan, nga ini kilal-on ngan tumanon hadton mga katawhan nga ira nasasakupan.
Kanan Tawo Mga Katungod[igliwat | edit source]
- Artikulo 1
- Nga an ngatanan nga mga tawo, nahimugso talwas ug katpong ha ira dignidad ug katdungan. Hira natawo dinhi ha tuna mayda konsensya ug isip ug kaangayan gud la nga an ira pagtagad ha tagsatagsa sugad hin magburugto.
- Artikulo 2
- Nga kada osa may-ada katadungan ngada hini nga mga katungod ug mga katalwasan nga nahiaasoy dida hini nga Deklarasyon ha waray bale han iya kolor ha panit, yinaknan, tuluohan, mababaye man o lalake, kori amo man an iya isip-politikal, an iya gintikangan nga nasud, an iya mga bahandi, kon ano hiya o ano pa dida nga mga suklanan. Labut hini, an pagtagad diri hihimuon pinaagi han politikal, tuna o tindog pagkalibutan han nasud, o kon taga diin ito nga tawo, o sino kon ito nga nasyon independiente, may tag-mangno, o may kakulangan han ira pangobyerno.
- Artikulo 3
- An kada tagsa may katadungan ngada ha kinabuhi, ngada ha katalwasan ug hin kinabuhi nga waray kahadlokan.
- Artikulo 4
- Waray hin-o man nga magigin uripon. An paguripon ug an pamaligya o pagpalit hin mga uripon ha bisan ano nga paagi igindidiri gud.
- Artikulo 5
- Waray tawo nga igpapailarum hin pagpakuri-i o hin diri tinawo o sobra hin kamaka-aalo riga pagkastiguha.
- Artikulo 6
- An kada tagsa may katadungan kilal-on nga usa nga tawo, ha stubangan han balaud, bisan biin hiya makadto.
- Artikulo 7
- Papreho an tawo ha stuban-gan han belaud ug an bisan hin-o mahihimo pangaro han bulig ug pananlipud han balaud. An usa ka fawo nga gin-iiba o nakakasering nga gintutuyo hiya pag-ibaha makakahimo peghangyo han bulig han balaud.
- Artikulo 8
- Pinaagi han mga nasyonal nga mga buhatan, an kada usa may katadungan pamiling hin hingpit nga katalwasan ngadto hin mga pagsupak han iya mga katadungan pamiling hin hingpit nga katalwasan ngadto hin mga pagsupan ha iya mga katadungan nga hatag ha iya han batakan balaud.
- Artikulo 9
- Iguin didiri an waray ha rason nga pagdakop, pagpreso ug pagpagawas han nasud.
- Artikulo 10
- Dida han pagturotimbang han iya mga katadungan ug mga obligasyon, ug mga kiha kriminal kontra ha iya, an kada usa may katadungan ngadto hin waray trampa ug ha publiko nga pamati han iya kaso pinaagi hin independyente ug waray inu-ugupan nga buhatan.
- Artikulo 11
- In himo-an nga nakasala may katadungan nga diri sidngon nga salaan tubtob nga diri pa hiya naproybahan nga salaan dida hin ha publiko nga pamati diin hiya gintagan han nga tanan nga mga habulig para han iya depensa.
- Diri pagsasalaon in usa mahitungod hin sala o binuhatan o waray buhata, nga dire pasinisering nga sala ubos in nasyonal o internasyonal nga balaud, badton panahon han pagbuhata hito. Sugad man liwat, diri mahihimo ipatong in maburobug-at nga patok kay nga pena han buhatan into nga sala.
- Artikulo 12
- Waray hin-o man nga igpapailarum nga diri nahalulugar nga paghimasok ha pamilya, panimalay, han pribado nga kalugaringon, ha mga sinurat o paghugaw han iya ngaran o honor. An kada usa may katadungan pagpanalipdi han balaud supak hini nga mga pagsamuk-samok o pagtamaya.
- Artikulo 13
- Ha sakob han iya nasud nga ginpupuy-an, an kada usa may katadungan hin paglakat-lakat kon pagpuyo hain man hiya maruyag;
- An kada usa may katadungan pagbaya han iya nasud, upod an iya kalugaringon ug pagbalik ngada hito.
- Artikulo 14
- An kada usa may katadungan pangaro hin panalipod kontra hin pagraugdauga tikang ha iba nga nasud;
- Ini nga katadungan diri mahihimo igrason dumata hin mga pagkiha gumikan hin mga krimen nga diripolitikali o mga buhat dupak hari mga prinsipyo ug mga panuyo han UN.
- Artikulo 15
- An kada usa may katadungan ngada han iya nasyonalidad;
- In usa nga tawo diri mahihimo kahukasan han iya paggka nasudnon hin waray ha rason ug waray liwat maka-agpugong ha iya pagbalhin han iya pagka nasudnon.
- Artikulo 16
- An mga lalake o babaye nga aada na ha igo nga panuigon an may katadungan ag-awawa ngan magka-ada hin familya ha waray bale han iya kolor ha panit, nasyonalidad o tuluohan. Hira an mayada purupareho nga mga katadungan mahi-unong ha pag-awawa, samtang nga mag-asawa ngan han pagpawaray bale hito nga ira pag-asawa;
- An kasal an pagbobohaton la ha talwas ug tim-os nga pag-ayon han mga pagkakasion;
- An familya an unob ngan panguna nga hupo han katilingban ngan may katadungan nga panalipdan han katilingban ngan han gobyerno.
- Artikulo 17
- An kada usa may katadungan pagtag-iya hin bagay ha iya kalugarinhon o kaupod an iba;
- Waray hin-o man nga tawo nga kukuhaan han iya pag-tagiya hin waray-ha-rason.
- Artikulo 18
- An kada usa may katadungan hin ha iya pag-isip, konsensya ug relihiyon; kaupod hin an katadungan pagbalhin han iya relihiyon, pagtuo ug katal-wasan, mahiya la nga usa o kaupod in iba, ha publiko o pribado agud igpasamwak an iya tuluohan ha pagtutdo, paghalad o pagsingba.
- Artikulo 19
- An kada tagsa may katadungan pag-isip o pagsaysay; ini nga katadungan naglalakip han iya pagpasamwak han iya mga opinyon nga diri pagsasamukon sugad man pagpamiling, pagkara-wat ug paghatag hin mga impormasyon o mga ideya pinaagi ha media hin waray pinili.
- Artikulo 20
- An kada tagsa may katadungan hin mamingawon nga pagtitirok ug paguurosa;
- Diri mapipirit in usa ka tawo pagpiriton pagbulig hin usa nga kapunungan.
- Artikulo 21
- An kada tagsa may katadungan pag-api dida han pan-gobyernohan, ha directa o pinaagi han mga pinili nga mga tumindog;
- An kada usa may katadungan kumarawat han mga serbisyo publiko ha iya nasud;
- An ungara han mga tawo amo an pinatatamakan han gahum han gobyerno; Ini tutumanon pinaagi hin tunay ug pinanahon nga pinilay bubuhaton hin sekreto nga butosay o puropareho nga paagi hin panmutos.
- Artikulo 22
- Kada usa, tungod han hiya kaapi han katilingban, may katadungan han iya seguridad nga sosyal, tubtob han kaya han nasyonal ug internasyonal nga pagkaurosa subay han mga organisasyon ug mga bahandi han kada gobyerno, mga katadungan nga sosyal, kultural ug sosyal nga dir-gud-maiiwasan dida han talwas nga pagtubo han iya pagatawo.
- Artikulo 23
- An kada tagsa may katadungan pagtrabaho, pagpili hin trabahu-an ngadto hin mga-makatawo-nga-kahimtang-hin panarabahuan ug panalipdi hin kawaray trabaho;
- An tagsa-tagsa, may katadungan ngada hin eksakto nga suho para hin eksakto nga trabaho; hin diri hiya pag-iibahan;
- An hin-o man nga natrabaho may katadungan kumarawat hin eksakto ug may-bintaha nga bayad, agud magseguro para ha iya ug han iya pamilya hin kinabuhi kaangayan hin tawo, ngan kon kinahanglan madudugangan pa hin iba nga mga paagi hin sosyal nga mga panalipud;
- An kada tagsa may katadungan pagtindog o pagbulig hin mga unyon agud maproteheran an iya mga intereses.
- Artikulo 24
- An kada tagsa may katadungan hin pagpahuway ug pagpahalibway, kaupod in pagtakon han iya mga oras hin pagtrabaho ug ha mga panahon nga adlaw nga mga lu-an nga binaydan.
- Artikulo 25
- An kada tagsa may katadungan ngada hin igo ug kaangayan nga panginabuhi para ha iya kalugaringon ug han kanan iya pamilya panlawas, sugad man han pamanapton, balay, urokyan ug mga pagataman nga sosyal ngan medical, ug katadungan ngada hin kaseguro ha panahon hin paghi-iwas han trabaho, kasakit, kabaldado, ka balo kalagas o kawar-ayan o ano la nga remalaso;
- An pagin iroy ug pagin bata nahipapailarum hin espesyal nga pagtimangno. An ngatanan nga mga bata, natawo sakub o gawas ha kasal, nahasisirong gihapon hini nga sosyal nga panalipud.
- Artikulo 26
- An kada tagsa mayda katadungan ngada hin edukasyon. An edukasyon amo in libre, por los menos, ha elementarya ug ha syahan nga mga balitang. An edukasyon ha elementarya kinahanglan piriton gud. An pag-aram han teknolohiya ug profesyonal nga edukasyon abyerto para han ngatanan ug man an huro-hitaas nga pag-aradman maarabut hin usa sugad han iya maakos;
- An panuyo han edukasyon amo an bug-os nga pagtubo han kanan tawo personalidad ug an pagpabaskug han pagrespeto han kanan stawo mga katungod ngan han mga unob nga mga katalwasan, lgpapadukwag an paggisi-nabtanay, paggipuro- paasensyan ug an pagsarangkay han mga nasud, mga hugpo sugad han relihoyoso ug magkadugo nga mga hugpo, ug maniningkamot nga magpabilin an kanurayaw;
- An mga kag-anak may katungod pagpili han klase nga edukasyon para han ira mga anak.
- Artikulo 27
- An kada tagsa may katadungan pagbulig dida han mga buruhaton nga kultural han katilngban, pagpulos han mga artes ug pakigsasaro han mga siyentipiko-nga-mga-bintaha sugad man han mga iba nga kaupayan.
- An kada tagsa mayda katadungan magpanalipud han mga bintaha tikang han mga siyentipiko nga imbento, mga sinurat o producksyon n mga aristiko nga iya.
- Artikulo 28
- An kada tagsa may katadungan ngada hin kahimtang nga sosyal of internasyonal diin an mga katadungan ug katal-wasa dida hin nga Deklarasyon mahihimo katuman.
- Artikulo 29
- An kada tagsa may mga turumanon ngada han katiling-ban diin aada gud la an bug-os nga pagtubo han iya pagkatawo matutuman.
- Dida han iya pagtuman han iya mga katalwasan ug mga katadungan, an kada tagsa matataknan subay han mga aludayday han balaud, kanay tiunay nga panuyo amo la an pagpakilala ug pagparespeto han mga katadungan ug mga katawasan han iba ug pagtuman han mga kinahanglanon han moralidad, an kahimyangan han publiko ug an kaupayan ha katilingban nga demokratiko.
- Waray hini dinhi ngamga katadungan ug mga katalwasan bubuhaton supak han mga panuyo ug mga prinsipyo han UN.
- Artikulo 30
- Waray hini dinhi nga Deklarasyon in intyendihon nga naghahatag ngada hin bisan ano nga Gobyerno, hugpo o tawo hin katadungan pagbuhat hin bisan ano nga makakabungkag hin ano dida nga katadungan ug katalwasan nga nailagda dinhi
Kitaa Gihapon[igliwat | edit source]
Mga Kasarigan[igliwat | edit source]


text:
Carcar
An Syudad han Carcar (ha Sinugboanon: Dakbayan sa Carcar) usa nga ikaduha nga klase nga syudad ha lalawigan o probinsya han Sugbo o Cebu ha Butnga nga Kabisay-an nga rehiyon han Kabisay-an ha Pilipinas. Sumala han 2000 nga census, mayda ini populasyon nga 89,199 ka tawo ha 17,312 nga panimalay.
Nahimo nga syudad an Carcar dida han Hulyo 1, 2007.
Mga Baranggay[igliwat | edit source]
An Syudad han Carcar mayda napulo kag lima (15) nga baranggay.
- Bolinawan
- Buenavista
- Calidngan
- Can-asujan
- Guadalupe
- Liburon
- Napo
- Ocana
- Perrelos
- Valencia
- Valladolid
- Poblacion I
- Poblacion II
- Poblacion III
- Tuyom


text:
Turismo
An turismo amo in pagbiyahe para hin pagli-aw o paghayahay nga mga buruhaton o an paghatag hin mga serbisyo nga nasuporta hini nga hayahay nga biyahe. An World Tourism Organization naghuhubad han pulong nga turista nga mga tawo nga "nabiyahe ngadto ngan na-istar hin mga lugar ha gawas han ira kalibungan hin diri masobra hin usa nga nasunod nga tuig para hin pagli-aw, negosyo ngan iba nga mga panuyo nga diri nahanunungod han pagbuhat hin buruhuaton nga ginbaydan tikang han lugar nga ginbisita". An turismo nagin sikat nga pagpaliaw nga buruhaton ha kalibutan. Han tuig 2006, mayda mga labaw hin 842 ka ribo (o milyon) nga mga langyawanon nga mga nangabot nga mga turista.[1]
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ UNWTO World Tourism Barometer. World Tourism Organization: (2007).


text:
Musika
An Musika usa nga forma hin pag-expresar pinaagi ha takna nga nagamit han mga istruktura han mga tingog o mga tunog nga silencio. Ini an paghimo hin mga komplekado nga mga forma ha takna pinaagi hin paghimo hin mga pattern ngan mga kombinasyon hin natural nga stimuli, pinaagi ha tunog o tingog. Komo buruhaton hin katawhan, iton musika puyde gamiton para hin mga artistiko o aestetiko, pagkomunikar, pagli-aw, o pan-seremonyas nga mga paggamit. An mga depinisyon kon ano iton musika nag-iiba depende ha kultura ngan kontexto sosyal.


text:
Heyograpiya
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Kinatsila nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An heyograpiya (ha Griyego Yeιa, "tuna" ngan Ypaφeιv, "pagdeskribir" o "pagsurat" o "pagmapa") amo an siyensya nga nag-aaram han kalibutan ngan han mga kaangayan, mga sosyudad, ngan fenomena nga aada hini. Iton literal nga kahubad han Griyego amo iton "pagdeskribir o pagsurat mahitungod han Kalibutan". Hi Eratosthenes (275-195 B.C.) amo an syahan nga tawo nga naggamit han pulong nga "heyograpiya".
Usa ka iksampulu hin MAPA OSM
An pag MAPA
Pagkuha hin usa nga sukulan para imu basihan han imu pitad. Ini nga sukulan in sidngun ta nga pitad. An imu pitad ansya an sukul han usa nga sukulan. Sukla an imu pitad kun nasagka ngan kun nalugsad. Gamit kompas paghimu han imu mapa.
Pagtikang mu paglakat kitaa kun diin an nurti. Kun atubangan mo an nurti lakat tipakadtu ha nurti. Ihapa an imu pitad kun ada ka man ha patag. Kun naka-ihap ka hin usa ka gatos (100) nga pitad ha patag tipakadtu ha nurti. Sumagka ka kalim-an kag upat (54) nga pitad. Lumugsad napulu kag walu (18) nga pitad. Pag abut mu ha tabi han dagat, itun an tutuban han tona. Igsurat 100 patag, 54 sagka ngan 18 lugsad tipanurti.
Adtu ka na ha nurti, talikud para umatubang ha imu an dagum. Pakadtu ikaw ha imu tuu o wala, hini nga atun liksiyun makadtu kita ha tuu. Tipakadtu kita ha katundan. Lakat tikadtu ha katundan mayda kita 30 nga pitad ha patag. Igsurat 30 patag tikang nurti atubang sur tipatuu katundan. Pakadtu ha imu wala para umatubang ka na liwat ha sur. Lakat nga nagkamayda ka 36 nga pitad sagka ngan 6 nga pitad lugsad. Midyu huruhimubu na an bukid nga guin agian. Lakat ngan nakahimu ka pitad ha patag hin kawaloan (80) nga pitad ha patag ngadtu ha tabi. Pakadtu ha imu wala ma-atubang ka han sinirangan. Lumakat ka ngan nakahimu hin katloan (30) nga pitad ha patag, pakadtu ha imu wala maatubang ka han sur, lumakat ka ngan nakahimu karuhaan (20) nga pitad ha patag.
An kabug-usan:
Iyu balay
100 pitad patag tipanurti
54 pitad sagka tipanurti ; 27 pitad patag
18 pitad lugsad tipanurti ; 27 pitad patag
ha nurti nagpa wala
30 pitad patag tipa katundan
nagpa wala
36 pitad sagka tipa sur ; 18 pitad patag
6 pitad lugsad tipa sur ; 18 pitad patag
80 pitad patag tipa sur
nagpa wala
30 pitad patag tipa sinirangan
nagpa tuu
20 pitad patag tipa sur
Iyu na balay.
An usa nga pitad pag nasagka ansya in katunga la han usa nga pitad ha patag. An usa nga pitad tipalugsad ansya in usa kag tunga nga pitad ha patag.
Kun susuklun an tona mayda iksaktu ngada subra guti tungud han tabi nga dagat nga na tipahiwi. Didi ha sur-katundan.
100 + 27 = 127, 127 + 27 = 144 pitad sur-nurti nga katadungan
18 + 18 = 36, 36 + 80 = 116, 116 + 20 = 136 pitad nurti-sur nga katadungan
an pagkakaibba nga 18 ansya an pagkakaibba han kahitas-un han bukid.
30 pitad sinirangan-katundan nga katadungan
30 pitad katundan-sinirangan nga katadungan
An pagsukul han Bukid
Tipa-nurti
54 pitad sagka han bukid (sur han bukid)
18 pitad lugsad han bukid (nurti han bukid)
Tipa-sur
36 pitad sagka han bukid (nurti han bukid)
6 pitad lugsad han bukid (sur han bukid)
Kun atun bana-banaun, pagsagka tipa nurti 54S ngan pag lugsad 18L tipasur, kun ha pagsagka katunga la han pitad ha patag bali 27 la an 54S ngan paglugsad usa ngan tunga han pitad ha patag bali 27 an 18L. An kahitas-un han bukid ha tuktuk in 54 pitad, ha ligid in 36 pitad.
Sukul han bukid:
Kahitas-un ha butnga: 54 pitad
Kahitas-un ha ligid: 36 pitad
Kahilapdun ha butnga: 27 pitad
Kahilapdun ha ligid: 18 pitad


text:
Gusto daw Nindong Maaraman an Katotoohan?
AN KATOTOOHAN manongod sa ano? Manongod sa nagkapira sa pinakamahalagang mga ihinahapot nin mga tawo. Tibaad inisip-isip na nindo an manongod sa mga hapot na arog kaini:
- An Dios daw talagang may pagmakolog sa sato?
- Matatapos pa daw an guerra asin pagsakit?
- Ano an nangyayari sa sato kun kita magadan?
- Igwa daw nin ano man na paglaom para sa mga gadan?
- Paano ako mamimibi asin dadangogon nin Dios?
- Paano ako makakanompong nin kaogmahan sa buhay?
Saen nindo hahanapon an simbag sa mga hapot na ini? Kun maduman kamo sa mga libreriya o tindahan nin libro, tibaad makaheling kamo nin rinibong libro na igwa daa kan mga simbag. Pero, sa parate, magkakakontra an mga libro. An iba garo baga balido ngonyan alagad madaling lumihis kaya rinerebisar o sinasalidahan iyan.
Minsan siring, may sarong libro na igwa nin masasarigan na mga simbag. Iyan sarong libro nin katotoohan. Si Jesu-Cristo namibi sa Dios: “An saimong tataramon katotoohan.” (Juan 17:17) Ngonyan aram niato na an Tataramon na iyan iyo an Banal na Biblia. Sa sunod na mga pahina, magkakaigwa kamo nin dikit na ideya sa malinaw asin totoong mga simbag kan Biblia sa mga hapot na nasa enotan.
An Dios daw Talagang May Pagmakolog sa Sato?
KUN TAANO TA IHINAHAPOT IYAN: Nabubuhay kita sa sarong kinaban na pano nin karingisan asin inhustisya. Dakol na relihion an nagtotokdo na kabotan nin Dios an mga pagsakit na naeeksperyensiahan niato.
KUN ANO AN ITINOTOKDO KAN BIBLIA: Nungka na an Dios an dahelan nin karatan. “Harayong mangyari na an tunay na Dios humirong may karatan, asin na an Makakamhan sa Gabos humiro na bakong makatanosan!” an sabi kan Job 34:10. May mamomoton na katuyohan an Dios para sa mga tawo. Iyan an dahelan kun taano ta tinokdoan kita ni Jesus na mamibi: “Ama niamo na nasa langit,…dumatong logod an kahadean mo. Gibohon logod an kabotan mo, kun paano sa langit, siring man sa daga.” (Mateo 6:9, 10) An Dios nagmamakolog na marhay sa sato kaya ginibo nia an gabos na paagi tanganing siertohon na maootob an saiyang katuyohan.— Juan 3:16.
Helingon man an Genesis 1:26-28; Santiago 1:13; asin 1 Pedro 5:6, 7.
Matatapos Pa daw an Guerra Asin Pagsakit?
KUN TAANO TA IHINAHAPOT IYAN: Dai mabilang na tawo an padagos na nagagadan huli sa guerra. Gabos kita apektado an boot huli sa pagsakit nin tawo.
KUN ANO AN ITINOTOKDO KAN BIBLIA: Ihinula nin Dios an panahon na papangyayarihon niang magkaigwa nin katoninongan sa bilog na daga. Sa pamamahala kan saiyang Kahadean, na sarong langitnon na gobyerno, an mga tawo dai na ‘mag-aadal pa nin pakikiguerra.’ Imbes, “pupulpogon ninda an saindang mga espada na magin tarom nin arado.” (Isaias 2:4) Tataposon nin Dios an gabos na inhustisya asin pagsakit. An Biblia nanunuga: “Papahidon [nin Dios] an gabos na luha sa saindang mga mata, asin dai na magkakaigwa nin kagadanan, ni magkakaigwa pa man nin pagmondo o pagtangis o kolog. An enot na mga bagay [kaiba an mga inhustisya asin pagsakit ngonyan] nakalihis na.”— Kapahayagan 21:3, 4.
Helingon man an Salmo 37:10, 11; 46:9; asin Miqueas 4:1-4.
Ano an Nangyayari sa Sato Kun Kita Magadan?
KUN TAANO TA IHINAHAPOT IYAN: An kadaklan sa mga relihion sa kinaban nagtotokdo na may sarong bagay na nasa laog nin tawo na padagos na nabubuhay pagkagadan. Naniniwala an nagkapira na an mga buhay puedeng gibohan nin maraot kan mga gadan o na pinapadusahan nin Dios an mga maraot paagi sa daing sagkod na pagpasakit sa nagkakalayong impierno.
KUN ANO AN ITINOTOKDO KAN BIBLIA: Pagkagadan, minapondo na an buhay nin tawo. ‘An mga gadan mayo man lamang nin pakaaram,’ an sabi kan Eclesiastes 9:5. Huling an mga gadan mayo na nin pakaaram, mayo na nin pakamate, o dai na nakakaeksperyensia nin ano man, dai na ninda magigibohan nin maraot— o matatabangan— an mga buhay.— Salmo 146:3, 4.
Helingon man an Genesis 3:19 asin Eclesiastes 9:6, 10.
Igwa daw nin Ano Man na Paglaom Para sa mga Gadan?
KUN TAANO TA IHINAHAPOT IYAN: Gusto niatong mabuhay, asin gusto niatong ikaogma an buhay kaiba kan satong mga namomotan. Natural sana na maghimuyawot kita na maheling giraray an nagadan nang mga namomotan niato.
KUN ANO AN ITINOTOKDO KAN BIBLIA: Bubuhayon liwat an kadaklan na tawo na nagadan. Si Jesus nanuga na ‘an nasa mga lolobngan na girumdoman maruluwas.’ (Juan 5:28, 29) Kaoyon kan orihinal na katuyohan nin Dios, an bubuhayon liwat na mga tawo magkakaigwa kan oportunidad na mabuhay sa sarong paraisong daga. (Lucas 23:43) Kaiba sa ipinanugang ini na mangyayari sa ngapit an sangkap na salud asin buhay na daing katapusan para sa makinuyog na mga tawo. An Biblia nagsasabi: “An mga matanos mismo makakasadiri kan daga, asin sinda mag-eerok dian sagkod lamang.”— Salmo 37:29.
Helingon man an Job 14:14, 15; Lucas 7:11-17; asin Gibo 24:15.
Paano Ako Mamimibi Asin Dadangogon nin Dios?
KUN TAANO TA IHINAHAPOT IYAN: An mga tawo sa haros gabos na relihion namimibi. Pero, an pagmate nin dakol dai sinisimbag an saindang mga pamibi.
KUN ANO AN ITINOTOKDO KAN BIBLIA: Tinokdoan kita ni Jesus na likayan an pagparaorootro nin tinuom na mga pamibi. “Kun namimibi,” an sabi nia, “dai pagparaorootrohon an iyo man sanang mga bagay.” (Mateo 6:7) Kun boot niatong hinanyogon nin Dios an satong mga pamibi, dapat kitang mamibi sa paagi na inooyonan nia. Tanganing magibo iyan, kaipuhan niatong manodan kun ano an kabotan nin Dios dangan mamibi oyon dian. An 1 Juan 5:14 nagpapaliwanag: ‘Minsan ano an satong hagadon segun sa kabotan nin Dios, dinadangog nia kita.’
Helingon man an Salmo 65:2; Juan 14:6; 16:23; asin 1 Juan 3:22.
Paano Ako Makakanompong nin Kaogmahan sa Buhay?
KUN TAANO TA IHINAHAPOT IYAN: Dakol na tawo an naniniwala na an kuarta, kabantogan, o gayon iyo an mapaogma sa sainda. Huli kaini, pinagmamaigotan nindang kamtan an siring na mga bagay, pero dai pa man giraray ninda nakakamtan an kaogmahan.
KUN ANO AN ITINOTOKDO KAN BIBLIA: Sinabi ni Jesus kun ano an pinakaliabe sa kaogmahan: “Maogma an mga nakakamate kan saindang espirituwal na pangangaipo.” (Mateo 5:3) An tunay na kaogmahan manonompongan sana kun naggigibo kita nin mga lakdang tanganing panigoan an satong pinakadakulang pangangaipo— an satong pagkagutom sa espirituwal na katotoohan manongod sa Dios asin manongod sa saiyang katuyohan para sa sato. An katotoohan na iyan yaon sa Biblia. Kun aram niato an katotoohan na iyan, makakatabang iyan sa sato na maaraman kun ano talaga an mahalaga asin kun ano an bakong mahalaga. Kun totogotan niato an katotoohan sa Biblia na magin giya niato sa satong mga desisyon asin ginigibo, magigin mas makahulogan an satong buhay.— Lucas 11:28.
Helingon man an Talinhaga 3:5, 6, 13-18 asin 1 Timoteo 6: 9, 10.
Ini pira sana sa mga simbag kan Biblia sa anom na hapot na iyan. Orog pa daw dian an gusto nindong maaraman? Kun saro kamo sa mga ‘nakakamate nin espirituwal na pangangaipo,’ daing duda na gusto nindo. Tibaad isip-isipon nindo an manongod sa iba pang mga hapot, arog baga nin: ‘Kun an Dios may pagmakolog sa sato, taano ta tinotogotan nia an grabeng karatan asin pagsakit sa bilog na kasaysayan? Paano ko mapapaoswag an kalidad kan sakong buhay pampamilya?’ An Biblia nagtatao nin kompleto asin nakakakontentong simbag sa mga hapot na ini saka sa dakol pang hapot.
Minsan siring, dakol ngonyan an nag-aalangan na magsiyasat sa Biblia. An pagheling ninda dian sarong mahibog na libro na kun beses depisil na masabotan. Gusto daw nindo nin tabang na manompongan sa Biblia an mga simbag? An mga Saksi ni Jehova may inaalok na duwang pantabang sa saindo.
Enot, an librong Ano Man Nanggad an Itinotokdo kan Biblia? dinisenyo tanganing tabangan an sibot na mga tawo na siyasaton an malinaw na simbag kan Biblia sa mahalagang marhay na mga hapot. An ikaduwang pantabang iyo an daing bayad na pag-adal sa Biblia. An sarong Saksi ni Jehova sa saindong lugar na kualipikadong magtokdo kan Biblia puedeng dumalaw sa saindong harong o sa ibang kombenyenteng lugar asin makipag-olay sa saindo manongod sa Biblia nin kadikit na panahon kada semana. Iyan daing bayad. Minilyon na tawo sa bilog na kinaban an nakinabang na sa pag-adal na ini. Dakol sa sainda an nakapagsabi kan nakakaogmang kongklusyon na ini: “Nanompongan ko na an katotoohan!”
Mayo nang makukuang kayamanan na maorog pa dian. An katotoohan sa Biblia nakakapatalingkas sa sato sa superstisyon, karibarawan, asin takot na may pagkangiri. Iyan nagtatao sa sato nin paglaom, katuyohan, asin kagayagayahan. Si Jesus nagsabi: “Mamimidbid nindo an katotoohan, asin an katotoohan mapatalingkas sa saindo.”— Juan 8:32.


text:
Madeira
An Madeira (Pinortuges nga pulong nga nangangahulogan nga kahoy) usa nga Portuges nga kapurupod'an ha amihanan nga Kalawdan Atlantiko. Madeira gihapon an ngaran han gidako-i nga purô o isla han nasabi nga kapuropud'an. An Purô han Madeira ngan an Purô han Porto Santo amo la an mga purô nga gin-uukyan. Ini nga kapuropud'an usa han mga rehiyon nga autonoma han Portugal ngan an opisyal nga pagtawag hini Rehiyon nga Autonoma han Madeira (ha Pinortuges: Região Autónoma da Madeira). An ulohan han Madeira amo an syudad han Funchal.


text:
Mangulo han Estados Unidos
An Mangulo han Estados Unidos o Presidente han Estados Unidos (ha Ininglis: President of the United States) amo an nangungulo-hin-bansa o estado ngan nangungulo-han-kagamhanan o gobyerno han Estados Unidos ngan amo an gihataasi nga opisyal ha politika han Estados Unidos ha impluwensya ngan pagkilala. An Mangulo amo an nangungulo han ehekutibo nga sanga han federal nga kagamhanan o gobyerno federal ngan uusa ini han duha nga mga opisyal ngan napipili ha bug-os nga nasod (an usa pa nga opisyal amo an Sugbong-Mangulo han Estados Unidos.
Upod han mga kagamhanan ngan mga buruhaton, an Artikulo II han Konstitusyon han Estados Unidos nagtutugon han Mangulo nga "tuptop hin tuman" (faithfully execute) han balaodnon federal, naghihimo han Mangulo nga Komandante-en-Hefe han armado-nga-kusog han Estados Unidos, nagtutugot han Mangulo hin pagpili ngan pagnominar hin mga opisyal ha ehekutibo ngan maghuhukom nga sanga han kagamhanan pinaagi ha sagdon ngan pagtugot han Senado han Estados Unidos, ngan nagtutogot han Mangulo nga maghatag hin pagkuha-hin-sirot (pardon) ngan pagpugong-hin-pagsirot (reprieve).
Na-iilihir o napipili an Mangulo hin diri-direkta nga paagi han katawhan pinaagi han Kolehiyo Elektoral ngadto hin panahon-hin-pag-alagad nga upat ka tuig. Tikang han 1951, an mga Mangulo puyde la mag-alagad hin duha ka panahon-hin-pag-alagad sumala han ika-Karuhaan-kag-Lima nga Pagliwat han Batakan-Balaod.
Mga kap-atan-kag-tulo nga tawo napili o sinmunod ngadto han puwesto han Mangulo, nga nag-alagad hin kalim-an kag unom nga mga upat-ka-tuig hin panahon-hin-pag-alagad.
Han Enero 20, 2009, hi Barack Obama nahimo nga amo an ika-karuhaan-kag-upat ngan yana-nga-Mangulo.


text:
Chile
An Chile usa nga nasod ha Salatan nga Amerika. An opisyal nga ngaran hini Republika han Chile (ha Kinastila: República de Chile) ngan an kapital hini am an Santiago de Chile.
Naglalakip an Chile hin halaba ngan halipot-hin-kahaluag nga franha hin tuna nga kilalado nga Chile continental, ha butnga han Kalawdan Pacifico ngan han Cordillera de los Andes, nga nahamutang ha butnga han 17º29'57' ha Salatan ngan 56º32'S hin latitud (Islas Diego Ramírez), ginsasapitan ha amihanan han Perú, han Bolivia ngan Argentina ha sidlangan, ngan han Paso Drake ha salatan. Dugang pa, an Chile mayda teritoryo hin mga isla-isla ha Kalawdan Pacífico, sugad han Archipiélago Juan Fernández, Sala y Gómez, Islas Desventuradas ngan an Isla de Pascua (nga nahamutang ha Polinesia), nga nabug-os hin kahaluag nga 755,838.7 ka km².
Ha lain nga bahin, an Chile nag-aangkon hin soberaniya hin zona han Antarctica nga 1,250,257.6 ka km², nga tinatawag nga Territorio Chileno Antártico ngan naglalakip ha butnga han mga meridiano 90º ngan 53º ha Katundan nga pinahalaba an limite meridional tubtob han Salatan nga Polo. Inin nga pag-angkon ginsuspendir han pakigsabot nga ginestableser han Tratado Antártico, bisan man waray igrenunsyar han nasod ini nga pag-angkon. Tungod han presensya han nasod ha Salatan nga Amerika, Oceanía ngan ha Antártida, an Chile puyde sidngon nga usa nga nasod nga trikontinental.[1]
Teritoryal nga pag-organisa[igliwat | edit source]
Han 1979, an Chile ginbahin ha politika ngadto hin napulo kag tulo nga mga rehiyon nga ginbahinbahin ngadto hin mga probinsya ngan ini liwat ginbahin bahin ngadto hin mga comuna. Ha yana, an nasod mayda 15 nga mga rehiyon, 53 nga mga probinsya ngan 346 nga mga comuna ha bug-os. An tagsa usa hini nga mga rehiyon mayda ihap o numero nga romano nga gin-asignar ha pagtikang kon ika-ano hira ha orden tikang ha amihanan ngadto ha salatan, gawas la han Región Metropolitana de Santiago. Dida han 2007 han paghimo hin duha nga bag-o nga mga rehiyon, an pag-ihap nawara hin kagamat ngan mayda yana proyekto ha balaod nga nagpaplano hin pagkuha hini nga tipo hin pagdemoninar.
- (1) Kon iglakip an Territorio Chileno Antártico, an kahaluag naabot ngadto hin 1,382,291.1 km²
- (2) Gin-estimar han 30 han Hunyo han 2006 - INE Compendio Estadístico Año 2006
Mga area metropolitana[igliwat | edit source]
Mga reperensya[igliwat | edit source]
- ↑ Presidencia de la República, Ministerio Secretaría General de Gobierno (2007). Geografía nacional: Situación, superficie y extensión. Ginkità dida han 2007-11-29.
- ↑ Observatorio Urbano MINVU (2008). Listado de ciudades de Chile. Ginkità dida han 2008-09-03.


text:
Sabah
An Sabah usa nga negeri o estado ha Malaysia nga nahamutang ha dumagsaan o amihanan-sidlangan nga dapit han isla o puro han Borneo (kitaa an mapa). Amo ini an ikaduha nga gidako-i nga estado ha Malaysia sunod han Sarawak, nga sapit hini dida ha habagatan o salatan-katundan. Mayda liwat ini linea upod han lalawigan han Sinirangan nga Kalimantan han Indonesya ha salatan. Bisan man ha status hini nga usa nga negeri o estado han Malaysia, an Sabah nagpapabilin nga gin-aagawan nga teritoryo; an Pilipinas mayda waray-gin-porsegir nga pag-angkon han kadam-an nga bahin han sidlangan nga dapit han teritoryo. An kapital han Sabah amo an Kota Kinabalu, nga kilalado han una nga Jesselton. An Sabah kilalado ha pagtawag nga "Sabah, negeri di bawah bayu", nga buot sidngon "Sabah, an tuna ha ubos han mga kahanginan", tungod kay an kahamutang hini ha salatan o ubos han masurong ig-bagyo nga rehiyon nga palibot han Pilipinas.


text:
Laton
An laton[1][2] usa nga sukod hin pag-ayad hin sunod-sunod nga tunog ha yakan.
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ Vicente I. de Veyra "Ortograpiya Han Binisaya". Bahin nga kinuha tikang han Mga Lagda Han Pagsurat Han Aton Pinulongan ni Vicente I. de Veyra nga ginmantala dida han Kandabao: Essays of Waray Language, Literature and Culture. Tacloban City:Divine Word University Publications. Gin-editar ni Gregorio Luangco.
- ↑ Agustin El O'Mora "Kasurat diri Sinukol". Ginmantala dida han Kandabao: Essays of Waray Language, Literature and Culture. Tacloban City:Divine Word University Publications. Gin-editar ni Gregorio Luangco.


text:
Valencia, Espanya
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Kinatsila nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An Valencia (ha Valenciano, València) amo an kapital ngan gidako-i nga syudad han Comunidad Valenciana ngan han lalawigan han probinsya han Valencia. Amo in an ikatulo nga syudad ha importansya ngan ha populasyon ha Espanya ngan amo ini an ika-napulo-kag-lima ha Unyon Europea: 810,064 ka molupyo ha munisipyo ngan 1,738,690 ka molupyo ha area metropolitana (INE 2008). Kilalado ini komo Cap i Casal ngan an Capital del Turia. Nahamutang ini ha mga pangpang han salog han Turia, ngan gintukod ini ha ngaran nga Valentia Edetanorum han tuig 138 ugsa kan Kristo, han konsul Romano nga hi Décimo Junio Bruto Galaico.


text:
Leyte
An Leyte usa nga isla ha Sinirangan nga Kabisay-an. Amo ini an ika-walo han mga gidagko-i nga isla o puro ha Kapurupod'an han Pilipinas.
Iton isla mga 180 ka kilometros (110 ka milyas) tikang ha amihanan ngadto ha salatan ug mga 65 ka kilometros (40 ka milyas) dida hiton gihaluagi nga dapit. Ha amihanan, harapit na ini malakip hiton isla han Samar, nga nahabulag la hiton Estrecho han San Juanico nga iton kahaluag 2 ka kilometros (1.2 ka milyas) hin mga pipira nga dapit hini. Iton Samar ug Leyte nahadugtong pinaagi han Tulay San Juanico tikang ha Baranggay Cabalawan ha Syudad han Tacloban ngadto ha Santa Rita, Samar. Iton isla nga probinsya hiton Biliran adto gihapon ha amihanan hiton Leyte ngan nahadugtong ha isla han Leyte pinaagi hin tulay nga natabok hiton Estrecho han Biliran. Ha salatan, nahamutangan an isla han Panaon ngan sugad hiton mga isla han Biliran ug Samar, nahadugtong iton isla han Panaon ha isla han Leyte pinaagi hin tulay tikang ha Liloan, Southern Leyte ha isla han Panaon. Iton Leyte nahabulag hiton Mindanao pinaagi hiton Estrecho han Surigao. Ha sidlangan, iton Leyte baga hin "nahaastras" tikang han Dagat Pilipinhon hiton Kalawdan Pacifico, ha Samar ha amihanan-sidlangan ug Dinagat ha salatan-sinirangan, nga iton kalawdan amo iton Golfo han Leyte o Kalawdan han Leyte. Ha katundan iton mga Isla han Camotes ug Sugbo ngan Bohol.
Iton Leyte damo iton kagurangan ngan damo iton kabugkiran, pero damo iton pag-uma ha Leyte Valley ha amihanan-sidlangan hiton isla.
Mga Probinsya o Lalawigan[igliwat | edit source]
Duha iton mga lalawigan o probinsya ha isla han Leyte. Amo ini an:
An Biliran kabahin han una han probinsya han Leyte pero ginhimo ini nga sub-probinsya. Han Mayo 11, 1992 nahimo ini nga bulag nga lalawigan.
Mga Yinaknan[igliwat | edit source]
Duha iton lumad o tuminongnong nga pinulongan o yinaknan ha Leyte.


text:
Salatan nga Korea
An Salatan nga Korea o Habagatan nga Korea (ha Iningles: South Korea, Kinatsila: Corea del Sur), nasod ha Sidlangan nga Asya. It opisyal nga ngaran hini Republika han Korea. Mga 99,274 km² an dako nga kabahin han Kapuropod'an Han. Seoul an kapital han nasod. An Salatan nga Korea nahamutangan ha habagatan nga dapit han peninsula han Korea. Ha amihanan han probinsya amo an nasod han Amihanan nga Korea ngan ha sidlangan, an Dagat han Sidlangan o an Dagat han Hapon. Iton lumad nga pinulongan han kadam'an amo iton Koreano.
Ha Koreano, gintatawag ini nga Daehan Minguk (대한민국, 大韓民國). It hamubo nga ngaran Hanguk (한국, Han nga nasod, kasagaran ginggagamit pagtawag hiton Korea) o Namhan (남한, Salatan nga Han, pagtawag hiton Salatan nga Korea.) Kitaa iton Ngaran han Korea.
Mga administratibo nga pagbahinbahin[igliwat | edit source]
-
- Kitaa gihapon Mga ispisyal nga syudad han Korea ngan Mga lalawigan han Korea
An dako nga administratibo nga pagbahinbahin ha Salatan nga Korea amo an mga lalawigan, mga metropolitano nga syudad (naglulugaring-hin-pagdumara nga mga syudad nga diri kalakip hin bisan ano nga lalawigan), ngan usa nga ispisyal nga syudad.
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ According to Oral Tradition
Savada, Andrea Matles. South Korea: A Country Study. Area handbook series. Federal Research Division, Library of Congress. Washington, D.C.:1992. p109
- ↑ 2.0 2.1 2.2 2.3 South Korea. International Monetary Fund. Ginkità dida han 2009-10-01.
- ↑ Gini index CIA World Fact Book
- ↑ http://hdr.undp.org/en/media/HDR_2009_EN_Complete.pdf Human Development Report 2009[ (p. 171, 204)