text:
Adlaw han piniliay ha Lunes, Mayo 9, kun diin mga 65.7 milyon nga Filipino an magdedesisyon kun hin-o an magmamando ha Filipinas ha masunod nga unom ka tuig.
Tungod han pandemya, mayda mga balaud nga nagbag-o ha pagbotos yana nga 2022, salit ini nga piniliay in diri pareho han dati. Bisan pa sugad, an pagsunod ha mga minimum health protocols ngan an pag andam para hini nga adlaw kay makakabulig para masigurado nga mauupod ha ihap an iyo balota.
An piniliay yana nga Mayo 2022 an ikaduha pala nga higayon nga eleksiyon nga mahihinabo ha panahon han pandemya. An una an plebisito ha Palawan nga ginbuhat dida han Marso 2021.
Ayaw hingalimti – mayda mo la usa nga balota ngan usa nga higayon para bumotos. Aadi an halipot nga giya kun ano an dapat nga masabtan para makaandam kun mag-aano para makabotos ha Mayo 9, base ha mga balaud nga ginhatag han Commission on Elections (Comelec) ngan sagdong tikang ha election lawyer nga hi Emil Marañon.
Antes gumawas para bumotos
Pira nga mga pahinumdom: Ha bu-os nga nasud, 6 am mag aabre an botohan, ngan an mga election worker in makarawat pa hin mga botante kutob 7 pm. Gin-extend han Comelec an oras para maataman an possible nga hilaba nga pila han mga botante, labi na nga kinahanglan ipatuman an social distancing tungod han health crisis.
I-tsek hin maupay ngan magin pamilyar ha lokasyon han imo polling precinct, o kun diin ka mabotos. Puydi mo masaban an detalye dinhi hin nga link. (Kun magkakamayda ka hin isyu ha paggamit hit online precinct finder han Comelec, aadi an usa nga madagmit nga giya nga puydi mo buhaton.)
Pagaandam ha adlaw han pagbotos: Pag adam hin listahan han imo mga bubutosan para malikayan an sayop han pagmarka ha balota. Kun mahitabo kasi ini nga sayop nga pagmarka, asya it babasahon hit vote-counting machines. Hinumduma nga bangin maging hilaba an pila ha pagboto. Kun mayda pa mga botante ha gawas han polling place pag-abot hin 7 pm, nasiring an Comelec nga ipapadayon la gihap an pagpabotos.
“It will continue until such time all those inside or within 30 meters will be catered,” (Magpapadayon an pagpabotos hasta nga maataman an mga aada ha sulod ug an pila nga apil ha sulod han 30 metro nga sakop han polling precinct), siring ni Commissioner Marlon Casquejo ha mga mambabatas ha House of Representatives dida han Nobyembre 2021.
Ayaw hingalimti nga dad-on ini nga mga butang:
- Pen (para mapirmahan an computerized nga listahan han mga botante ha adlaw han piniliay [EDCVL])
- Face mask
- Face shield (kun mabotos ha lugar nga aada ha Alert Level 4)
Diri kinihanglan magpakita hin COVID-19 vaccination card o negatibo nga resulta ha COVID-19 test para makabotos.
Tigamni: Puydi ka magdara hin listahan han imo bubutosan, pero diri ka puydi magdara hin mga gamit nga pang-kampanya.
Ha lugar kun diin ka mabotos
Mayda la usa nga aragian tipasulod ha lugar kun diin ka mabotos para masigurado nga masusunod han mga botante an health protocols. An mga masunod an angay laoman nga mananabo:
STEP 1: Pag-tsek han temperatura
Igin-insister han Comelec nga an mga minimum health standards in dapat nga masiguro, ngan dapat gihap masunod an mga importante nga paagi sugad han pag-temperature check ngan pagpasa han COVID-19 health declaration form.
Pagkahuman han temperature check:
- Kun 37.4°C paubos – Makakabotos na dayon an botante
- Kun 37.5°C paigbaw – Papapahuwayon anay an botante hin pira ka minuto bago i-check an temperatura utro
- Kun 37.4°C na katapos pag-check – Puydi na bumotos an botante.
- Kun 37.5°C la gihap paigbaw – Mahinanabo an pagbotos ha usa nga bulag nga polling precinct para malikayan an posible nga pagtapon ha iba nga botante. Ha sugad nga panhitabo, siring ni Marañon nga hunahunaon na dayon nga posible may COVID-19 an botante ngan dapat na igbulag ha iba nga mga botante. Dapat gihapon atamanon ngan buligan an botante han election workers nga nakasul-ot nga daan hin personal protective equipment.
Importante nga hinumdumon nga bisan pa gintatahapan nga bangin mayda COVID-19 o kun nag-positibo man, an botante in mayda la gihapon katungod bumotos.
“The right to vote is a guaranteed right under the Constitution. So even if you are positive, you still have the right to vote,” siring ni Marañon ha magkasalakot nga Ingles ngan Filipino ha usa nga kagagawas la nga episode han Ask Your Election Lawyer han Rappler.
(An katungod nga pagbotos in magagarantiya nga katungod ha ilarom han Konstitusyon. Salit bisan magpositibo ka man ha COVID-19, mayda la gihap nimo kaungod bumotos)
STEP 2: Pagpapakilala
Pagkatapos makapasar ha temperature check, pakadto ha voter’s assistance desk ngan ihatag an imo ngaran. Makakakuha ka hin direksyon tipakadto ha imo polling precinct, o kun diin ka nga kwarto mabotos.
STEP 3: Kuhaa an imo balota
Ha gawas han imo precinct, bilnga an imo ngaran ha nakapaskil nga computerized voter’s list. Daopa an bisan hin-o nga miyembro han electoral board o support staff ngan iyakan an imo ngaran, numero han precinct, ngan an iba pa nga importante nga detalye nga igpapakiana.
Hini nga higayon, an pagkilala ha imo nga usa ka nga botante in ig-iestablisar. Diri kinahanglan hin usa nga identification card o ID para makabotos, pero nagsagdon hi Marañon nga mag andam la gihapon hin usa nga valid ID, kon manginahanglan an miyembro hin electoral board hini para masiguro nga ikaw gud man an botante.
Pagkahuman hini, an election worker in magsisiring ha daku nga tingog nga mababatian han mga aada ha sulod han precinct nga mabotos ka na. Ginbubuhat ini para matagan an bisan hin-o nga poll watcher hin higayon nga kumontra ha imo pagbotos. Pagkahuman hini, mapirma ka ha EDCVL ngan makakarawat nimo an imo balota.
Ayaw pagkarawat hin balota nga gisi, mayda daan nga marka ngan shade. Kitaa hin maupay an balota ha lamesa han electoral board ugsa ka gumawas, tanan nga makikit-an nga marka in hunahunaon nga tikang ha imo.
Mag-aano man kun maghuruot na? Una na nga nagdesisyon an Comelec nga mas magiging posible kun waray limitasyon an ihap han mga tawo nga puydi la pasakbon ha polling place ha eksakto ng oras. Pero para diri maghuruot hin duro, an electoral board in may awtoridad nga ibanan an ihap han botante nga papasakbon ha sulod han kwarto kun sumobra na an headcount ha 50% han kapasidad han lugar.
Hini nga kahimtang, puydi magbutang hin holding area sapit han polling precinct, kun diin maghuhulat an mga botante hasta matawag an ira ngaran ha pagboto. Mauuna pagataman ha mga botante nga una liwat nga maulpot ha polling precinct.
Sumala ha Comelec, “strikto nga igindidiri” an paghatag hin mga numero ha mga botante para masabtan an pagkasurunod han pagbotos.
Pagbotos
STEP 4: Pun-i an imo balota
Nakatunga an imo balota ha tagsa tagsa nga posisyon: president (presidente), vice president (bise presidente), senator (senador) House of Representatives member (kinatawan), governor (gobernador), vice governor (bise gobernador), provincial board members, mayor (alkalde), vice mayor (bise alkalde), councilor (konsehal), at party list.
Botosi kun pira la an ihap han pwesto nga nakabutang kada posisyon:
- President (Presidente) – Boto hin maximum (pinakadamo) nga 1 kandidato
- Vice president (Bise presidente) – Boto hin maximum nga 1 kandidato
- Senator (Senador) – Boto hin maximum nga 12 kandidato
- House of Representatives (Kinatawan) – Boto hin maximum nga 1 kandidato
- Governor (Gobernador) – Botosi hin maximum nga 1 kandidato
- Vice governor (Bise gobernador) – Boto hin maximum nga 1 kandidato
- Board member – Ang ihap han puwesto in iba iba dipende han distrito
- Mayor (Alkalde) – Boto hin maximum nga 1 kandidato
- Vice mayor (Bise alkalde) – Boto hin maximum nga 1 kandidato
- Councilor (Konsehal) – An ihap han pwesto kada munisipyo o siyudad o distrito ky iba-iba
- Party-list – Boto hin maximum nga 1 ka-grupo
Tigamni, diri ka puydi bumotos hin mas damo pa nga kandidato nga malapos han nakabutang nga numero sapit han kada posisyon. Kun magsosobra ka hin gnbutosan, puydi mawarayan hin bisa an imo botos.
Pananglitan, kun 13 nga senador an imo ginbotos, kun diin 12 la nga pwesto an mayda, an iba nga imo ginbotos para pagkasenador in mawawarayan hin pulos. Puydi ka lugod mag-undervote, o bumotos hin mas guti ha maximum nga ihap hin kandidato.
Tataga han Comelec an mga botante hin mga marking pen. Paghirot nga diri mabutangan hin mga dugang nga marka an imo balota. I-shade an bug-os nga lidong nga sapit han ngaran han kandidato nga imo bubutosan, para sigurado nga maiihap han vote-counting machine (VCM). Ayaw pagmarka hin ekis o “X,” tsek, o pagshade nga katunga la han lidong.
Diri puydi kumuha hin retrato han imo balota. Usa ini nga election offense.
STEP 5: Ipasa an imo balota
Pagkahuman mapun-an an balota, itago la ini ha sakob han ballot secrecy folder. Dad-a ngahaw ini ngadto ha VCM ngan isulod ini ha machine.
Ayaw dayon pag-iwas. Hulta an machine nga maproseso an imo balota. Kun mahuman na ini, bubutangan han poll clerk an imo tudlo hin idelible ink ngan ighahatag ha imo an resibo han imo pagboto para marepaso nimo.
Kitaa hin maupay an resibo han imo pagbotos ngan panginanua kun sakto an mga nakabutang base han imo ginbutosan. Kun asya na, ibutang ini ha designated box.
Kun diri parehas an aada ha resibo ngan an imo gnbutosan, dad-a ini ha board of election inspectors para makarehistro ka hin reklamo.
Pagkahuman hini, opisyal ka na nga nakabotos! – Rappler.com
Gin-translate ini ha Waray tikang ha orihinal nga bersyon ha Ingles na gin-surat ni Sofia Tomacruz: “Pandemic elections: Your step-by-step guide to voting on May 9.” Rappler Mover tikang sa Samar hi Virginia Niez.
Basaha an iba pa nga paggiya han Rappler para hiton piniliay: #PHVote Guides for the 2022 Philippine elections.
Add a comment
There are no comments yet. Add your comment to start the conversation.


c: text/html

text:
Luparan Panlangyaw han Cebu-Mactan
An Luparan Palangyaw han Cebu-Mactan (Iningles: Mactan-Cebu International Airport, Tinag-alog: Paliparang Pandaigdig ng Mactan-Cebu, Sinugboanon: Tugpahanang Pangkalibutanon sa Mactan-Sugbo) (IATA: CEB, ICAO: RPVM) in dako nga luparan panlangyaw ha Kabisay-an nga rehiyon han Pilipinas. Namumutang ini ha Syudad han Lapu-lapu, puro han Mactan, Metro Cebu ngan ini an kanan nasod ikaduha nga panguna nga ganghaan. Ini nga luparan in gindudumara han Mactan-Cebu International Airport Authority.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Florensya
An Syudad han Florensya (ha Initalyano: Firenze; Daan nga Initalyano: Fiorenza, Linatin: Florentia; ha Kinatsila: Florencia; ha Iningles: Florence) amo an kapital han lalawigan han Florensya ngan han rehiyon han Toscana ha Nasod han Italya. Amo ini an gidamo-i hin tawo nga syudad ha Toscana ngan mayda ini populasyon nga 364,779 ka tawo (696,767 ka tawo ha urbano nga kahaluag[2]).
Nahamutang an syudad ha Salog Arno ngan kilalado ini tungod han kaagi hini ngan han importansya hini dida han Butnga nga Panahon ngan dida han Renasimyento, labi na dida han arte ngan arkitektura hini. Usa ini nga sentro han Europeo nga komersyo ngan finanza ha Butnga nga Panahon, an syudad agsob nga sinisiring nga natawhan han Italyano nga Renasimyento; tinatawag pa ngani ini an Atenas han Butnga nga Panahon.[3] Maiha ini nga nahailarom han de facto nga pagdumara han Medici nga pamilya. Tikang han 1865 tubtob 1870 an syudad amo gihapon an kapital han Ginhadi-an han Italya.
Mga kasariganIgliwat
- ↑ An 'Syudad' nga katawhan (i.e., an kanan comune o munisipyo) tikang han demographic balance: Enero–Abril 2009[dead link], ISTAT.
- ↑ "Archived copy". Ginhipos tikang han orihinal han 2013-05-31. Ginkuhà 2009-04-28.CS1 maint: archived copy as title (link)
- ↑ Profs. Spencer Baynes, L.L.D., and W. Robertson Smith, L.L.D., Encyclopaedia Britannica. Akron, Ohio: The Werner Company, 1907: p.675


text:
Mayda suficiente nga pondo an syudad han Tacloban para han paghatag hin hinabang ngadto han mga residente nga nagkikinahanglan hini yana nga panahon han krisis han COVID-19.
Ini an iginpatapod ni Mayor Alfred Romualdez dida hin usa nga panmaki-ana han taga media. Ginklaro ni Romualdez nga deri liwat puede nga tag-usa ka sako hin bugas an ighahatag ha kada pamilya kay posible nga deri lugod mabaton an tinood nga panuyu-anan han panhatag hin relief.
Nagkagawas man gud ha social media in mga litrato nga may mga Local Government Units nga nanhahatag hin tag usa ka sako hin bugas ha kada pamilya.
Pero igindig-on ni Romualdez nga deri niya ini bubuhaton denhi ha Tacloban kay mayda nahitabo hadto nga deri nasusubay han patakaran katapos han super typhoon Yolanda. Iginsumat han amay han syudad nga durante han panhatag han relief dara han Yolanda, nagkamay-ada hin tag-usa ka sako nga panhatag han bugas, pero damo nga mga pamilya in sobra ha ira an usa ka sako, sanglit nagin negosyo na ini kay iginbaligya na.
Dara hini, an DSWD in nag warning hadto nga mayda papatukan hin sirot kay aada ha balaud nga deri puede magbaligya an bisan hin-o hin relief goods. Sumala han alcalde, deri niya karuyag nga ma-utro ini kay supak ini han balaud.
Iya iginpatapod nga andam an gobyerno pagbaton han mga panginahanglan ngan magpapadayon an ira panhatag han ayuda. Iya gihapon igindugang nga ha maabot nga mga adlaw, mahilalakip na ha relief goods an mga utanon ngan fishery products kay mapalit an syudad han mga produkto han mga mag-uuma ngan mangirisda ha aton dapit.
Sering pa han alcalde, makakabulig ini ha local farmers ngan mas masustansya an mga utanon ngan isda kontra han de-lata nga mga pagkaon. #
(Posted 7:06 PM, April 6, 2020)


text:
Ginhadi-an han Nederlandes
- An Nederlandes ngan an Ginhadi-an han Nederlandes duduha nga magkalain ngan mga entidad ha heyograpiya ngan administrasyon.
- Diri ini angay igkalipat han Ginhadi-an han Olandya ha kaagi.
An Ginhadi-an han Nederlandes (ha Nederlandes:Koninkrijk der Nederlanden; ha Kinatsila: Reino de los Países Bajos) usa nga katig-uban nga may-ada federal nga mga karakteristika (federasya), nga nahibatikan hin politikal nga pakigsabot, nga nahimo hin tulo nga mga nasod (landen): an Nederlandes ha Katundan nga Europa, ngan han Antillas Neerlandesas ngan Aruba ha Caribe. An yana nga Ginhadi-an han Nederlandes nahimo dida han pagpasamwak han Carta para han Ginhadi-an han Nederlandes dida han Oktubre 28, 1954.


text:
Zamboanga del Sur
An Zamboanga del Sur usa nga probinsya han Pilipinas nga nahamutang ha Peninsula han Zamboanga nga rehiyon ha Mindanao. An kapital hini amo an Syudad han Pagadian ngan an probinsya ginsasapitan han Zamboanga del Norte ha amihanan, Zamboanga Sibugay ha katundan, Misamis Occidental ha dumagsaan o amihanan-sidlangan, ngan Lanao del Norte ha sidlangan. Ha salatan amo an Golfo Moro.
2000 nga census—1,437,941 (ika-16 nga gidako-i)
Densidad—290 ha tagsa km² (ika-23 nga gihataasi)
Mga Dagko nga Syudad—1
Mga Komponent nga Syudad—1
Mga Bungto—26
Mga Baranggay—779
Mga Distrito ha Kongreso—2, dugang han distrito han Syudad han Zamboanga.
Katawhan ngan KulturaIgliwat
EkonomiyaIgliwat
HeyograpiyaIgliwat
PolitikalIgliwat
An Zamboanga del Sur ginbahin ngadto hin karuhaan kag unom (26) nga mga bungto ngan duha (2) nga syudad.
An Syudad han Zamboanga mayda autonomo tikang han probinsya ngan an kahisakop hini diri duro. An mga nangungukoy han syudad diri nabotos para han mga opisyales han probinsya ngan mayda nira kalugaringon nga representante ha Kongreso han Pilipinas.


text:
Mga pakli nga nasumpay ha Hiruhimangaw hiton gumaramit:Nickrds09
An mga nasunod nga mga pakli nasumpay ha Hiruhimangaw hiton gumaramit:Nickrds09:
Displayed 7 items.
- Hiruhimangaw hiton gumaramit:Vargenau (← mga sumpay | igliwat)
- Hiruhimangaw hiton gumaramit:DidiWeidmann (← mga sumpay | igliwat)
- Hiruhimangaw hiton gumaramit:Sangjinhwa (← mga sumpay | igliwat)
- Hiruhimangaw hiton gumaramit:Schekinov Alexey Victorovich (← mga sumpay | igliwat)
- Hiruhimangaw hiton gumaramit:D (← mga sumpay | igliwat)
- Hiruhimangaw hiton gumaramit:JinJian/Hinipos 2 (← mga sumpay | igliwat)
- Hiruhimangaw hiton gumaramit:Harvzs/Hinipos 4 (← mga sumpay | igliwat)


text:
Metro Cebu
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An Metropolitano nga Kahaluag han Cebu (ha Iningles: Cebu Metropolitan Area) o Metro Cebu amo an main nga urban center o sawang han isla nga probinsya han Sugbo. An sentro hini amo an Syudad han Sugbo, an gimaiha-i nga syudad ha Pilipinas. Nahamutang an Metro Cebu ha ligid han butnga nga sidlangan nga bahin han isla, lakip an harani nga Isla han Mactan. Han bug-os nga probinsya, an Metro Cebu naglalakip hin 20 por ciento han kahaluag han katunaan ngan 57.5 ka por ciento han katawhan (2000 nga census).
An Metro Cebu usa nga metropolitan area nga nahamutnga ha Syudad han Sugbo, an kapital han Probinsya han Sugbo ngan an kapital han rehiyon han Butnga nga Kabisay-an nga naglalakip hin napulo kag duha nga mga nagpapalibot nga mga kasyudaran ngan kabungto-an. An Metro Cebu usa han mga opisyal nga gindesignar nga metropolitan nga kahaluag ha Pilipinas, upod han Metro Manila, nga amo an National Capital Region (ha Winaray: Rehiyon han Nasodnon nga Kapital).
Mga Syudad ngan Bungto[igliwat | Igliwat an wikitext]
Ini nahimug-os hin lima nga mga syudad ngan walo nga mga bungto.
¹2000 Census Archived 2013-10-04 at the Wayback Machine.
Tigamni: Han October 2005, mga development planner tikang han Regional Development Council 7 (Konseho han Pagpadukwag han Rehiyon 7), Metropolitan Cebu Development Council (Konseho han Pagpadukwag han Metropolitan Cebu) nga pinamunoan han Gobernador han Probinsya han Sugbo ngan han mga Lokal nga mga Unit hin Gobyerno han Sugbo nagpahaluag han katubtuban han Metro Cebu nga maglakip han Syudad han Danao, ngan han mga bungto han San Fernando and Carcar[1].[2]
An kapitolyo han probinsya, an sentral nga distrito hin pannegosyo, mga importante nga mga institusyon hin pag-aram ngan han daungan ha panglangyaw nahamutang ha Syudad han Sugbo samtang an mga importante nga kompanyiya hin industriya ngan mga factory nahamutang ha Syudad han Mandaue. An aeropuerto panlangyaw ngan an export processing zone (zona hin pagproseso hin panglangyaw) nahamutang ha Syudad han Lapu-Lapu ha Isla han Mactan. An Syudad han Danao usa nga syudad hin panmina samtang an Syudad han Talisay usa nga syudad hin pan-ukyan nga iton pagpakabuhi hini tikang hin mga gagmay ngan medium nga kadako nga mga negosyo.
Mga reperensya[igliwat | Igliwat an wikitext]
- ↑ "RDC enlarges Metro Cebu - Sun. Star Cebu, October 8, 2005". Ginhipos tikang han orihinal han September 30, 2007. Ginkuhà November 13, 2006.
- ↑ "Official Websayt han Bungto han San Fernando Cebu". Ginhipos tikang han orihinal han 2006-12-09. Ginkuhà 2006-11-13.


text:
Mga taga-suporta ni Sen. Imee Marcos nagduduso hin diri ungod nga impormasyon nga nagsisiring nga hi P3PWD Party-list Rep. Rowena Guanzon in nagsiring nga an senador in gradwado ha University of the Philippines (UP) law school ha Diliman, Quezon City.
AN SIRING: P3PWD Party-list Rep. Rowena Guanzon nagsiring nga hi Sen. Imee
Marcos in iya kaklase ngan kausa hin pagradwar ha UP law school
RATING: DIRI UNGOD
An PressOne.Ph ha diri pala maiha nag-publish hin fact-check video ha iya Tiktok channel mahiunong hin mali nga impormasyon nga hi Sen. Imee Marcos nakakuha han law degree tikang ha Unibersidad han Pilipinas.
Ngan dayon ini an mga netizens nagkumento hin mali-mali nga an PressOne.PH daw diri mga asya an mga ginsiring, kay mismo daw hi P3PWD Party-list Rep. Rowena Guanzon an nagyakan nga hiya ngan hi Sen. Marcos in magkaklase ha UP College of Law. An iba ngani hini mali nga nagsiring nga hi Guanzon nagyakan nga hi Marcos nakakuha han iya law degree ha UP.
Ini nga ira mga siring in DIRI UNGOD.
Usa nga istorya han GMA News nag website han January 2022 gin-quote hi Guanzon nga nagyayakan nga hiya ngan hi Sen. Marcos in magsapit hin lingkuran ha klase. Ha usa nga post ha iya Facebook page han Marso 31, an dati nga komisyoner han Commission on Elections utro nga nagyakan nga hiya ngan han senador in magkaklase ha UP law. Pero waray ha artikulo han GMA News o bisan han kan Guanzon Facebook post nagsususmat nga hi Imee Marcos nakakarawat han iya law degree tikang ha UP.
An pag-atendir ngan pakatangpos hin coursework diri diritso nga nangangahulugan nga an istudyante nakakuha hin akademiko nga degree.
Subay han UP administration, pinaagi han dati nga executive vice president nga hi Dr. Teodor Herbosa, nagsiring, “Waray record han iya pag-gradwar ha UPD (UP Diliman) o hin bisan ano nga honor o akademiko nga pagkilala nga nakarawat ha opisina han registrar han unibersidad.”
An dati nga UP Law Dean nga hi Froilan Bacungan in nagkumpirma gihapon nga “hi Imee Marcos, anak han diktador nga hi Ferdinand Marcos, waray mag-gradwar ha University of the Philippines College of Law”.
Hi Senador Marcos waray magpresentar hin kopya han hiya diploma ha UP law komo patunay nga hiya in nakakuha hin law degree. —Rommel F. Lopez (Translated by Aboy Abayan)
PressOne.PH is part of #FactsFirstPH which brings together various sectors that are committed to promoting truth in the public space, and exacting accountability on those who harm it with lies. For those interested to join the initiative, email info@factsfirst.ph
PressOne.PH has adopted Facebook’s ratings options for third-party fact checkers and is working toward accreditation with the International Fact-Checking Network (IFCN).
See our fact-checking policy here.
This piece is republished with permission from Press One.
Add a comment
There are no comments yet. Add your comment to start the conversation.


text:
TACLOBAN CITY – Arestado an tulo (3) nga lalaki matapos nga tumalapas han curfew ngan ginpasakitan pa an mga kapulisan ha Brgy. 74 Lower Nulatula, Tacloban City kanina han 12:05 han kaagahon, March 25.
Subay ha report han Tacloban PNP, ginkilala an mga suspek nga hira Vic Abolencia, 25 anyos; Leanre Nacinopa, 20 anyos, usa nga laborer; ngan hi Jonathan Daa, 18 anyos pareho nga mga taga Tacloban City.
Ha mas pinahugot nga pitad kontra COVID19, nagpapatrolya an mga kapulisan ha Tacloban City, nakit-an an tulo nga suspek nga nagliliyong-liyong la gihapon ha kakalsadahan ngan waray facemasks.
Naghangyo an mga kapulisan ngan barangay tanod nga sumurender pero nagpasibo pa an mga suspek. Ginpanduso pa an mga kapulisan pero na-aresto la gihapon an mga ini.
Han madara ha police station 2-Abucay, nagpinanyakan pa an mga suspek hin malain kontra ha mga kapulisan.
Maatubang an mga suspek hin kaso ha pagtalapas han Republic act 11332 o Mandatory reporting of notifiable diseases and health events of Public Health Concern Act under Sec. 9 which prohibits non-cooperation ngan Article 151 of Revised Penal Code (Resistance and Disobedience to a person in authority)
Paslak na yana an mga suspek.


text:
by U Z. Eliserio
translated into Waray by Jevinson Fernandez
Iba na it sitwasyon ha ira balay. Diri na ginkakastigo han iya amay an iya iroy. Waray na gihap hira pagputik. Nadiri hi Mo nga hunahunaon nga may’da relasyon an duwa nga aktibidad. Malipayon na hiya nga diri ginkakastigo an iya iroy. It iya kinahanglan yana, magpahuway. Mag-usaan.
“Pagsarit kan Ben.” Adto hira ha libong, nagsisilhig han mga patay nga dahon. “Pero Ma–” “Kay ano nga nagsiring ka pa ha akon kun diri ka man la gihap matuod?” Gumuko nala hi Mo ngan sumulod ha balay. Nakit-an niya an iya amay ha sala.
Nagsasarang ha center table han damo nga mga papeles ngan litrato nga Polaroid. “Malakat ako hit Sabado. Magbebeach kami hit akon barkada.” “Mayda ka ngay-an mga sangkay?” Diri hiya siniplatan ni Sarhento Bene. Nagkikinita la hiya han sulod han folder.
“Mga kaupod ko ha org.” Ginkulbaan hiya tungod han iya pagbinuwa.
“Nagsarit ka na kan imo nanay?”
“Oo”
“Kay ano nakikipag-istorya ka pa ha akon?”
Diri bumaton hi Mo. Ginkita niya an folder. “Kaso?”
Ginbutang ni Sarhento Bene an folder ha center table. “Kitaa.”
Ginkit-an ini ni Mo. Mga profile ini hin lima nga tawo. Mga Koreno nga nagpapanggap nga mga Chinese nationals. “Droga?”
“Maaram ka, diri la mag-itom nga tawo it im gindidiri. Tanan nga lahi, imo ginhuhusgaran.”
Gintapik niya an braso. “Labi na ha imo kalugaringon.”
“White slavery?”
Ginsara niya an folder. “Mga mamamatay-tawo. Matood ka o diri, mga serial killer ini hira. Tulo na an ira ginkidnap. Diri ka natuod? Tsino na an nangingidnap. Ngan diri hira naaro hin ransom. Ginluluto nira an ira mga nakukuha. Ngan igsusulod ngan igseserber nira hit mga kaonan/karinderya.”
“Kay ano daw la, karuyag nira nga ma-convert an iba nga tawo ha cannibalism?”
“Amo iton it misteryo.” Sumulod hiya ha kwarto, paggawas may’da dara nga white board. Ginsabit niya an white board ha pader. Nagdrowing hin mga lidong ngan gindugtong-dugtong. “Palit hin pasalubong para ha imo nanay.”
Ginkita hin usa pa ni Mo an folder, ngan dumiretso hiya ha kwarto. “Permanent marker an imo gingamit.”
Ha iya kwarto, nag-ihap hiya han mga dadad-on nga bado. Biyernes hit gab-i hiya malakat ha Quezon City, kulop hit Domingo hiya mabalik. Duha ka adlaw ngan duha ka gab-i hiya maukoy ha Alaminos. Nag-andam hiya hin duha nga t-shirt (ngan usa nga extra), duha nga pajama (ngan usa nga extra), duha nga boxers (ngan usa nga extra), duha nga pares hin medyas (ngan usa nga pares nga extra), usa nga saruwal nga extra, usa nga jacket tungod hit kahagkot ha bus, dose nga Good morning towel. Nag-andam liwat hiya hin toothbrush, tooth paste, sabon para ha iya nawong, sabon para ha lawas ngan shampoo.
Gab-i han Byernes ada na hiya ha estasyon hit bus ha EDSA. Pumila dayon hiya, ngan ginmemorize an numero han bus. Han naglabay nga tuig, makadto unta hira han iya amay ngan iroy ha Baguio. Nagpareserba hira, nagbayad hin sayo’ para maupay iton malingkuran ha sasakyan. Han pag-ulpot han bus, pumila hira. Naglabay an mga minuto, pero diri gumuti an pila. Nagpakiana na an nanay ni Mo. Diri na ngay-an kinahangalan pumila an mga nakapagbayad na. Para han mga diri pa nakapagbayad adto nga pila, mga chance passenger.
Gintaw-an hira han konduktor. Gingawas na hadto ni Sarhento an iya tsapa. Ginakastigo niya an konduktor. Diri nagreklamo an lalaki nga buto an simod, pero diri liwat hira nga tulo nakakadto ha Baguio.
Mas barato hin gutiay iton bus tipa-Alaminos. Kay diri man espesyal nga bus nga may’da cr iton sulod. Nabaraka hi Mo, kay maihi hiya nga tawo. Mabug-at an iya maleta, makuri pagdinara samtang ada hira hit stop-over. Pero nadiri liwat hiya nga bayaan ini. Nadiri liwat hiya nga magpugong it pag-ihi. May’da hiya nabasa hani la nga naglabay nga semester hiunong pagpugong it pag-ihi. Nasiring an iya titser, metapora daw iton. Para kan Mo, klaro iton mensahe: kun magpugong iton pag-ihi, mamamatay an tawo.
Naghuhunahuna hiya kun maupay makisangkay hit iya sapit. Lagas nga babayi ini, parehas hit iya iroy: magasa, kahon it nawong, matarom it mga tusok. Ngumisi ha iya han iya paglingkod, nagsarit nga ig-aadjust it hagkot hit aircon. Makikiistorya na unta hi Mo pero gingawas han babayi an iya cellphone. May’da ini gintawagan, ginbubuyawan. Hunahuna ni Mo, asawa niya it iya kaistorya. O kabit hiton iya asawa. Nakangisi la gihap an babayi kahuman han tawag.
May’da wi-fi iton amon nasakyan nga bus. Nasagap ini han iya cellphone. Waray la hiya pakakonektar. Karuyag niya pumalit hin bag-o nga cellphone. Pananglitan an HTC One X. May’da na ngay-an hadto dinhi ha Pilipinas. Pero naghuhunahuna gihap hiya kun maghuhulat nala hiya han Galaxy Note nga Ice Cream Sandwich na an OS. Damo nga konsiderasyon, pagpili pala hin cellphone.
Magkabarda it nalingkod ha atubangan ngan ha luyo ni Mo. Mas lagas ha iya, bangin magkausa nga kompanya hira. Call center ada, bangin team building it kakadtoon.
Maaringasa hira, danay green jokes pa gud. Gumuko nala hi Mo kun diri na niya makontrol an iya pagtawa. May’da usa nga lalaki, matambok, halaba it buhok, hiya la it mahilom. May’da ini dara nga dako nga kamera, baga hin braso hit kahalaba it lente. Panay click ini. Diri ini naupod han ira pagtitinawa, diri ini nakikiistorya. Basta kuha la hin kuha hin litrato ha iya mga katrabaho ngan kaupod ha bus. Nanboboso hit diri kalugaringon nga buhi. Nag-iisog hi Mo hit mga nauupayan hit photography. Kay nauupayan liwat iton iya amay. Damo na nga lente an naitsa hini ha iya iroy. Hadto, nasiring hi Mo nga kinahanglan tanan nga photographer patayon, amateur man o propesyonal. Siguro takna na nga makiayon hiya ngan pumalit na hin camera. Iya ginkit-an an brand han camera han matambok nga lalaki. Nikon ini, 5100 o 3100, usa la hini nga duha. Maupay daw iton nga klase? Ini na litratista nala iton akon sasangkayon? Sapit iton nira, usa nga braso la iton iya hirayo ha babayi nga nakipag-away han iya asawa ha cellphone.
“A, ma’am,” siring ni Mo, tinapik niya an braso, “pwede kita magbalyo hin lungkuran?” Ngumisi ini ha iya. “Diri.”
Aga na hira umulpot ha Alaminos. Kinmaturog hi Mo. Mabuto na an iya pantog, dumalagan hiya tipagawas hit bus, gindadanas it maleta. Waray niya kakit-an an cr han estasyon. Damo hin duro it mga tawo, baga mga bulate ha basurahan.
Kinadto hiya hin usa nga lalaki nga waray t-shirt. “Tricycle, boss?”
“Hain iton cr, manong?”
“Waray bumaton an lalaki”
Ginkita ni Mo na may’da tattoo nga cobra ha dughan an lalaki. “Sige boss, tricycle. Maaram ka ngain it Papi Resort?”
“Adto didto iton cr, boss.”
Sapit la ngay-an han tindahan han tiket. Nagsiring an tricycle driver nga babatayan niya an maleta ni Mo, pero dumiri hiya. Matakas unta hi Mo han lalaki nga may’da tattoo nga cobra. Pero pagkaihi, naghunahuna hiya nga kinahanglan liwat niya nga magrenta hin sakayan tipa-Papi Resort. Lugaring sumakay hiya ha tricycle nga dumog. Diri la an lingkuran an baga ginhimo la ha kahoy nga kariton.
Harayo an iya biyahe, mayakan an driver. Engineer daw ini, hiya kuno an nagdisenyo han Papi Resort. Karuyag kunta ipakiana ni Mo kun ano nga klase nga engineer it nagdidisenyo hin building, pero may’da na ada hini. Karuyag kunta ipakiana ni Mo kay ano nga nagda-drive hiya hin tricycle kun engineer hiya, pero ha itsura han mga kalsada (kalalakin-an nga nag-iirignom ha may kanto, mga basurahan nga nagsasarang, mga bata nga hubo nga nagmumulay ha butnga hit kalsada, usa nga patay nga karabaw), bumalik an iya dila han iya panlilibak. Ginpara niya an kakurian ha iya pangita.
Alas otso eksakto umabot hira ha Papi Resort. 150pesos an inaro han driver nga nagpakilala nga Engineer Reny Barretto. Ginhatag niya an iya cellphone number. Magtext daw la hi Mo kun karuyag niya mag-sightseeing, o kumadto ha mall o bar o beach. Nagpasalamat hiya, gindanas an maleta ngan nagcheck in.
May’da pa namamahaw ha dining area ha Papi. Tulo nga pares hin lagas nga ‘kano ngan Filipina.
Baga hira Jay ngan Gloria nga tikang ha Modern Family, an kaso Columbian kuno hi Gloria.
Malangsa imbes nga mapang-ad an baho hiton dagat, ngan natusok ha mata an reflection hini ha adlaw. Ha Room 6 gindara hi Mo han babayi tikang ha Check in counter. Room 9 iton sapit hini, imbes nga 7 o 8. Kun may’da la hiya smartphone karuyag unta niya kumuha hin panorama nga picture, para igpakita an magkasunod nga 6 ngan 9 nga kwarto. Pero waray hiya smartphone, lugaring sumulod nala hiya samtang gin-abrehan han babayi tikang ha check in counter an portahan. Nabatian niya an pag-abre han portahan hit room 9.
Igsasara na unta niya an portahan samtang umagi ha iya atubangan an usa nga babayi. Hitaas ini, magasa, maitom pa ha ulikba, may’da gutiay nga sombrero nga asul it kolor. Kilala niya ini. May’da ini kanawong nga iya kilala. Sikat ini. May’da ini kanawong nga sikat. Nakit-an niya ini ha Facebook ngan nahusayan hiya pero diri niya gin-add as friend. Nakit-an na niya ini dida han iya inop. Diri hiya maaram kay ano pamilyar an nawong han babayi, pero ngumanga la hiya han pag-agi hini.
Lima ka minuto kahuman hini nawara ha iya pangitaon, ginsara ni Mo an portahan.
Humigda hiya ngan ha diri niya maexplikar na panhitabo , diri na la niya nahubo an iya sarwal.
Kumaturog utro hiya ngan nag-inop hiya tungod han babayi.
An dagko niya nga mga mata. An iya mga ngipon nga nabusag pa hin duro tungod ha iya nawong nga maitom. An iya buhok nga nagkolor hin kayumanggi tungod ha adlaw. An iya mga suso nga gutiay. An iya mga pa-a nga baga kahirayo hit doorknob ha tuna.
Udto na magmata hi Mo. Diri la nasidlit an adlaw, napapaso pa an iya pa-a han sirak han adlaw. Gin-abrehan niya an telebisyon. Waray hiya plano nga magkita hin TV, karuyag la niya nga masulit an iya ginbayad nga sobra 2K. The Vampire Diaries an palabas ha etc. Han cr, nakit-an niya nga mahinay an tubig han bidet, bisan todo na iton pihit niya ha gripo na sapit hit inodoro. Mapaso hin duro an setting han ira shower heater. Nag-aalburuto it iya tiyan, dumiretso hiya ha dining area hit Papi Resort.
It aadto la an babayi nga maitom ngan an menu nga listahan han mga mahal nga pagkaon. 500 para ha pasayan. Umorder hiya hin inihaw nga baboy ngan Coke. Ginkikit-an niya an babayi. Nagbabasa hin libro, nakadto ha nasisirakan nga parte hiton dining area, harani hiton dagat.
Bumalhin hi Mo hin lamesa, gin-ilob an paso para la magpapansin. Siyahan nagsinipol hiya. Dedma la an iya crush. Gingawas niya an iya cellphone. Tungod kay baratuhon la, waray ini mp3 player, pero may’da radyo nga FM. It kaso waray hira mabatian kun diri static ngan reporter nga nagbabalita ha Pangasinense. Kahuman, humirani hi Mo ha iya, umubo hin maka-duha, ngan nagpakilala ha babayi.
“Mo?” Ginbutang han babayi an libro ngan humitaas an kiray.
“Anselmo it akon ngaran. Maraksot ano?” Ginbasa ni Mo an pamagat nga nakaemboss ha cover. The Lord of the Rings, nasiring an mga bulawan nga letra. “Maupay?”
“Natuod ka hit pagbabasa hin libro?”
“A–”
“Natuod ka nga waray ini data, kay kun kinahanglan naton hin impormasyon may’da kita makukuhaan hin impormasyon nga mas masayon”
Nahunahuna ni Mo an iya pagbabasa hiunong ha krav maga ha Wikipedia. Oo, may’da nagcorrect ha iya hiunong nga “katutubo” ini ha Israel, pero para ha iya toto-o ngan tama an iya nakuha nga impormasyon tikang ha internet. “Hunuhuna ko, oo. Siguro para ha iba, iton pagbabasa nira hit libro, ano nala, tic. Eccentricity. Pero usa ka adlaw, magigin obsolete nala iton.” Ginlalaum nala hiya nga maruyag an babayi nga ginyakan niya an iya toto-o nga opinion hiunong hini.
“Maaram ka hit deperensiya hit nobela ha iba nga anyo, sidngon ta hit sine, telebisyon, teatro, o musika?”
“Ginbabasa ini?”
“Ginbabasa ini hin nag-uusaan?”
“Baga anti-social man iton?”
“Diri la baga. Kun mahihibaruan la hiunong ha kalibutan iton imo kinahanglan, mahibaruan hiton gawas, makikit-an mo ini ha dyaryo, mga dokyumentaryo, oo pati iton mga ginbabasa ha internet. Pero it pagbabasa hin libro, an ginhahatag hini para ha kalugaringon. Mahihibaruan hit kalugaringon. Dahil may’da ka kaupod kun nagkikita ka hin dula, o namamati hit banda, nadanas ka hini nga baga parte ka hit usa nga grupo. Asya liwat kun nagbabasa ka ha internet. Igseshare mo ha Facebook, igkoquote mo ha Twitter. May’da ka kaupod hit pagbasa, ngan waray mahihimo nga paghibaro hit kalugaringon.”
“Kay ano, diri pwede nga pananglitan may’da ka ginbabasa nga libro ngan naupayan ka ha usa nga linya, mag-oonline ka ngan igko-quote mo ini ha Twitter?”
“Pwede. Kun asshole ka.”
Umulpot na an inorder na inihaw ni Mo.
Bumalik an babayi ha pagbabasa. “Elizabeth,” siring hini.
Gintunga-tunga pa la ni Mo hin gudtiay an inihaw na baboy, han igbutang ni Elizabeth an libro. “Human ka na?” Gintuhog niya an piraso hin taba ngan balat.
“An siyahan nga libro.”
Samtang nagsasamsam, ginbasa ni Mo an blurb han nobela. “Waray cliffhanger?” Ginhunahuna niya kun naupayan ba hiya han pelikula nga tikang an istorya ha libro. An iya nahunahuna la tulo nga beses ini nga nanominate ha Academy Awards. “O maraksot it cliffhanger?”
“Nagugutom la ako.” Gintawag hini an waiter.
“Ay, manong, igfollow up ko la unta an Coke.” Gintagan ni Mo hin inihaw hi Elizabeth. “Ano it im’ gin-order?”
“Pasayan.”
“Karasa.”
“Talaga? Diri pa ako nakakakaon hiton bisan san-o.”
“Tinuod?” Kun diri la allergic hi Mo, pasayan an iya gin-oorder bisan mahal pa ini.
“Maruruyagan mo ini, sigurado”
“Pagsaro kita. Diri ko iton makakaon nga tanan”
“Ay, ayaw, allergic ako.”
“Kay ano nga maaram ka nga marasa?”
“Han siyahan ko nga kumaon hini, usa ka bandehado an akon naubos. Nagpupurula na ak hadto siyahan pala nga timo pero waray ko pagdiri. 8 pala ak hadto. Hasta yana, nahinumdom ak hadto.” Naglaway hiya. Gintimo niya an usa nga dakot hin kan-on ngan duha nga strip hin baboy, pero waray hini ka-wara an iya paglalaway.
Umulpot an gin-order na pasayan ni Elizabeth. Waray pa an Coke ni Mo. “Kay ano nga nakanhi ka ha Alaminos, yana nga mauran?”
“Ambot. May’da ako nakit-an nga ad ha internet.” Tumuk-ab hiya. “Ikaw?” Bumalik an waiter, may’da dara nga orange juice para kan Elizabeth. “Manong,” siring an babayi, “alayon, follow up an iya Coke.” Gintudlok niya hi Mo. “Aanhi an akon bugto. Upod an pamilya han iya boyfriend. Hira la unta. Lugaring nagkasakit hiya, kinahanglan kumanhi ako para batayan hiya.”
“Seryoso? Bangin kinahanglan niyo bumalik ha Manila.”
“Sipon la” Ginparutan niya an pasayan, ginpugot an ulo. “Plano ini nga tanan han akon nanay.”
“Oo?” Umulpot an order na Coke ni Mo. Nagpasalamat hiya ha waiter. Nagtoast hira ni Elizabeth. “Kay ano sugad?”
“Matatapuran ta ikaw, Anselmo?”
“Basta diri la hit password.”
Ngumisi ini. Baga ivory it iya mga ngipon. “Diri tinood nga boyfriend han akong bugto ini nga amon ginsisiring na iya boyfriend. Diri ngani ini nanligaw ha iya. Hiya pa lugod an nanligaw, pero diri asya it tawag hiton. Basta, sangkay hiya hit pamilya, ngan pirmi kaupod hit ira mga biyahe. Ha ira ini nga Papi. Idudul-ong ko unta an akon bugto. Pinagbus hiya han akon nanay. Nauran hadto nga Huwebes, pero pinagbus hiya. Para magkasakit. Para kinahanglan alagaan hiya han iya ginligawan nga diri unta niya liligawan nga iya na naging boyfriend yana. Makuri ba an plot?”
“Kun waray kuno sense, karuyag sidngon tinuod.”
Tumindog hi Elizaeth, han iya pagbalik may’da niya dara nga platito. Kumuha hiya hin usa ka piraso hin pasayan. Binutang ha lamesa ni Mo. “Kaon,” siring han babayi. May’da ini ginkuha tikang ha iya hand bag, usa ka banig nga gamut ngan ginbutang niya ha platito.
Anti-hystamine. “Nasisina ka ba ha akon tungod gin-istorbo ko an imo pagbabasa asya karuyag mo ako patayon?” “Maitom la ako Mo, diri la nimo nakikit-an pero mapupurula na ako.” Gingawas hini an usa pa nga banig hin anti-allergy, uminom hiya hin duha nga tabletas. “Pagtapodha akon. Kay nagtapod ako ha imo.”
Nakita ni Mo nga nagpupurula an mga mata ni Elizabeth. Ginbutang niya ha gilid an inihaw nga baboy ngan kinaon an pasayan ha platito.
Gintunga nira an order ni Elizabeth, kahuman hini umorder hira hin usa pa.
Pasado ala una na hira nahuman pagkaon.
“Tubtob ka san-o dinhi?” pakiana ni Elizabeth. Ginsulod niya an Lord of the Rings ha handbag.
“Domingo hit aga. Kulop?”
Tumangdo an babayi. “Room 6 ka? Kadtoa ako unina na gab-i. Kaon kita.” Diri pa bumaton hi Mo, lumakat na ini. Ginsundan han iya mata an mga pa-a han babayi. Gumawas ini han Papi Resort. Pastilan nga magbabantay hin bugto, magbibeach pa yada ini. Ngan nalipong hiya nga kanina pa niya gin-iilob. Dumalagan hiya tipabalik ha Room 6 para igsuka an pasayan.
Nagpupurula pa hiya pag-ulpot han ala sais.
Pero iya ginpirit nga maghilam-os, magbihis, ngan kumadto ha kwarto han babayi nga maysala kay ano hiya harapit nga mamatay. Nag-abre an portahan han iya ikatulo nga pagtoktok. Nasusuka pa hiya.
Diri nawong ni Elizabeth an kumarawat ha iya. Mabusag ini nga babayi. Diri ini baga kabusag hit parot hin bunay, kay baga ini kabusag hiton white board. Pero hitaas ini pareho ni Elizabeth, may’da gihap magkapareho nga sul-ot nga sombrero, pink imbes nga blue, ngan maghusay it mga ngipon. Umubo ini ngan gumuliat, “Ate!”
Umulpot dayon hi Elizabeth. “O, kay ano nga bumuhat ka? Umihi la ako. Ginoo ko Maria, nadiri ka na maupay iton imo lawas. Aanhon daw la naton pagbiyahe kun sinisip-on kala gihap?”
Umubo utro an babayi nga mabusag. “May’da ka bisita.”
Hadto la nasabtan ni Elizabeth hi Mo. “Ay.” Humuring ini ha iya bugto, “Higda daw. Mabalik ako dayon.” Gumawas ini, ginsara an portahan. “Nangalimot ako han aton sabot.”
Nawara an tipa-gawas nga suka ni Mo. Nahulog nga tanan an asido ha butas han iya tiyan, lugaring naawod hiya. Kasiring niya witty banter an nahitabo ha ira nga duha ni Elizabeth, ngan masunod na unta an romantic nga pangaon. “Ayos la.” Ginkita niya an iya kwarto. “Mauli na kamo?”
“Ginhunuhuna ko an imo ginsiring. Maupay kun harani kami hit maupay nga ospital. It kaso, kinahanglan ada kami ha Manila.” Ginpidlit hini an iya kamot. “Pasayloa ak”
“Ighahatig nim it imo number?”
Tumangdo hi Mo. “Kuhaon ko an imo.”
“Teka lang.” Bumalik ini ha kwarto, ngan paggawas may’da ini dara nga cellphone nga danay na nakikit-an ni Mo. “Bale…”
“Amo Iton an Windows Phone han Nokia?”
“A, zero, a, oo. Lumia 900. Bale zero…”
Gingawas ni Mo an iya cellphone ngan nagbuwa nga ginkukuha niya an number ni Elizabeth.
Random nga numbers an iya gin-save. “Ini,” siring niya.
“Miskol mo ako?” Nakapout ini.
Kay ano nga hi ikaw an nakapout, hi ako ngani an nadismayo. Diri man hiya fetus pero ginhulog hiya. “A, sorry waray ko load. Pero pramis, buwas hit agahon magpapaload ak. Ngan igtetext kita”
“Sige.” Gindilaan hini an iya imim. “So, kay ano na?”
“Text text nala.”
“Oo, oo. Gawas kita pagbalik mo.”
“Oo, oo. May’da ka utang ha ak na dinner date.”
Gin-abrehan hini an portahan. “Nag-andam ka na?” huring hini.
Waray batia ni Mo han baton han bugto ni Elizabeth. Ginbulsa niya an iya cellphone ngan tipa balik na unta hiya ha iya kwarto. “Text text,”huring niya. Iginsuksok niya an iya susi ha doorknob. Ginkikinitaan han iya mga mata an mga letra han Room 6.
“Oy.”
Waray lumingi hi Mo ha babayi.
“Oy, teka.”
Umabat ni Mong nga may’da kumapot ha iya balikat. An iya nakit-an baga nahuhulog an nawong ni Elizabeth ha iya nawong, samtang pumiyong hiya ngan ginsalo niya an imim ni Elizabeth pinaagi han iya imim.
Asya an siyahan nga harok ni Mo ha babayi. Mahulos an harok ni Elizabeth. Dako it baba hini, baga kakaonon an im-im ni Mo, o it bug-os nga nawong niya. Igsusulod unta niya an iya dila pero nag-unay na an dila han babayi ha iya.
Nangungurog hiya kahuman. May’da laway ha iya baba.
“Pagtext kun may’da ka na load, ha?” Bumalik hi Elizabeth ha Room 9.
Pumahuway la hi Mo ha iya gintitindogan. Diri niya maproseso an nahitabo. Nalilipong hiya, diri niya sigurado kun tungod ini han pasayan o han nawarayan hiya han iya hangin ha usa, napulo, saysenta o pira pa na mga segundo han iya siyahan nga harok ha babayi. Nawara an butas han iya tiyan, ginsalyuan hin libog an iya pagkaawod. Bumalik gihap kahuman hini an asido, ngan an pagrerebolusyon han iya lalamunan. Nangungurog an kamot, gin-abrehan niya an portahan han Room 6.
Kumadto hiya ha banyo pero diri para sumuka.
Ha banyo, nakit-an niya na may’da nabayaan nga panty. Diri hiya sigurado kun kan Elizabeth ini o kan Maria, diri niya iginbulsa. Itom ini. Itom an kolor han panty. Karuyag niya nga kuhaon ini, kun mahibaruan niya nga kan Maria ini, dida nala niya ighahapil.
Diri nangaturog hi Mo. Bug-os nga gab-i han Sabado, gin-aabat niya an paglakat nira Elizbeth. Han maabat niya an pag-abre han portahan han Room 9 ngan mabatian an pagdanas han mga de-gulong nga bag, nag-ihap hiya tipa-napulo ngan gumawas ha kwarto. Tikang han mesa nga ira ginkaonan hin pasayan, ginkita niya nga ginbibitbit ni Elizabeth ngan usa pa nga lalaki hi Maria tipa-sulod hit usa nga van. Han umandar na tipaharayo an sasakyan, kumadto hi Mo ha check in-an ngan inaro an number ni Elizabeth. Waray ighahatag han lalaki nga bantay, pero umulpot an lalaki nga bumulig igsakay hi Maria ha van ngan ginsiring niya nga nagsala hiya it pag-save han number ni Elizabeth, bisan nahitaas it kiray han lalaki ginhatig niya an impormasyon nga kinahanglan ni Mo. “Pabor iton,” siring han lalaki, “usa nga adlaw, pag hi ako naman it nanginginahanglan, bubuligan mo ako.”
Tumangdo hi Mo. Waray arao han lalaki an iya number ngan waray hiya plano nga bumalik ha Alaminos, samtang oo la hiya hin oo. “Usa nga adlaw, makakabulos gihapon ako ha imo.”
Gintext niya dayon hi Elizabeth. Ginsiring niya nga may’ada ngay-an hiya load, nga kasiring la ngay-an niya nga waray na. Diri ini bumaton. Ha siyahan nga oras, an hunahuna ni Mo bangin ada pa ha biyahe an babayi. Han duha nga na oras an lumabay, ginmiskol na niya ini. Han tulo na nga oras an lumabay, gintawagan na niya ngan waray hiya plano nga ig-cancel an tawag.
Napulo nga oras an lumabay samtang bumaton hi Elizabeth. Naaawod ini hin duro, diri kay waray ini ha iya pakabaton pero dahil ha iya tiyahin ngan nanay nga kaupod ngay-an nira ha van. Umulpot hira kahuman nira magpaniudto. Ginpirit nira dayon an boyfriend (na diri boyfriend) ni Maria, ginpuri an Papi Resort ngan umaro hin tour ha Alaminos. An grabe-grabehan ha tanan, nabatian ni Elizabeth nga pinagtsitsismisan han nanay han boyfriend nga diri ni Maria ngan usa na waitress hiunong ha ira pamilya. Jologs kuno hira, labi na kuno hi Elizabeth – pero maupay ini ha iya makiistorya kun ha atubangan.
“Maupay nga maaram ka han akon number,” an urhi nga text hini, may’da pa smiley nga nakakindat.
Bumulos la ngay-an. Kay ano daw la niya nahibaruan nga diri ko tinuod nga ginkuha an iya number? Ngan kay ano ginharokan niya ako samtang maaram naman hiya nga waray ako plano nga igtext hiya.
Waray kumaturog hi Mo. Hinulat nala niya an pagsidlit han adlaw. Alas singko ini umulpot. Kahuman kumarigos hiya. Ala sais kumadto hiya ha dining area, umorder hiya hin sunny side up nga bunay ngan manga. Alas syete nagcheck out na hiya. Gintext niya hi Engineer Reny para igdulong hiya ha estasyon han bus. Napulo nga minuto pala umulpot na ini.
“Kun pupwede Manong, agi kita hit mauupay nga kiritaon. Bisan maiha it biyahe.” Karag an iya pagkadto, waray importante na nahitabo ha iya. Oo, sidngon naton nakilala niya hi Elizabeth, pero naabat hiya nga kilala naman na niya ini, waray an iya ginlalaum nga panhitabo hit halimaw o rebelasyon tikang ha langit.
Ginbabay-og an bunay han tricycle, nakit-an niya an lighthouse (may’da nakasablay nga nagsasarayaw ha butnga), ngan duha nga monumento. Usa nga bunguton nga lalaki ngan usa nga babayi na may’da sibat ngan kalasag, magkaatubang.
“Hira ano iton,” siring ni Engineer Reny, “hi Limahong. Ngan hi Urduja.”
“Hin-o hira?”
“Ay, ambot.”
Kahuman hini, may’da trenta nga minutos nga puro dagat an nakikit-an niya. Ngan, an pamilyar nga display hin mga lalaki nga nag-iirignom ha kanto, basura nga nagsasarang, mga hubo nga bata nga nagmumulay ha butnga hit kalsada, ngan usa nga patay nga karabaw. Pira pa na patay nga karabaw an akon makikit-an?
Duha pa nga karabaw nga patay an nakit-an ni Mo, san-o niya makita utro an lighthouse. Sisidngon na unta niya kan Engineer Reny an urusahon nga kiritaon han ginpara niya an tricycle. Namudmod hi Mo ha plastic nga windshield han tricycle.
“Manong, kay ano–?”
“Ay, ambot ha im. Naengkanto ada kita.”
“Karuyag nimo nga baliktaron ko an akon bado?”
“Kanina pa ako nagbaliktad han akon bado. Ikaupat na naton gin-again ini nga lighthouse.”
Pinaspasan ni Engineer Reny an tricycle.Pinasapsan an bus tipa-Cubao. Pinaspasan an taxi nga ginsakyan ni Mo tipa-uli. Pinaspasan liwat an metro han taxi.
Pag-ulpot ha balay, kay waray hiya ha iya kalugaringon, nagmano hi Mo ha iya amay.
Umatras hi Sarhento Bene. “Kaluoyan ka hit Ginoo,” siring hini.
Dumalagan tipa-kwarto hi Mo.
“Nadakop ko na ngay-an an mga serial killer!” Guliat han iya amay. “Kulto ngay-an hira!” Kaagahon hit Lunes hiya nagmata. May’da pito nga miskol it iya cellphone. Unom it tikang ha iya nanay. Ngan usa it tikang kan Elizabeth.
This short story is part of U Eliserio’s first collection, Apat na Putok. Click here to read about his upcoming third collection, Eksamen at iba pang kuwento ng pag-ibig.


text:
Kaagi han pakli
6 Pebrero 2021
8 Marso 2019
4 Pebrero 2018
waray edit summary
+29
waray edit summary
+1
JinJian ginbalhin an pakli nga Internasyonal nga Abakadahan Fonetiko ngadto ha Pankanasoran Abakadahan Fonetikog
JinJian ginbalhin an pakli nga Internasyonal nga Alpabeto Fonetiko ngadto ha Internasyonal nga Abakadahan Fonetikog
JinJian ginbalhin an pakli nga Internasyonal nga Alfabeto Fonetiko ngadto ha Internasyonal nga Alpabeto Fonetikog
JinJian ginbalhin an pakli nga Internasyonal nga Alpabeto Ponetiko ngadto ha Internasyonal nga Alfabeto Fonetikog
JinJian ginbalhin an pakli nga International Phonetic Alphabet ngadto ha Internasyonal nga Alpabeto Ponetikog
Bag-o nga pakli: thumb An '''International Phonetic Alphabet''' usa nga alpabetiko nga sistema hin pagsurat hin mga tunog nga na...
+1,325


text:
Sinirangan nga Timor
An Sinirangan nga Timor o kundi man Sinirangan Timor o Timor-Leste (/tiˈmɔːr
Ginkolonisar an Sinirangan nga Timor han Portugal didâ han ika-16 nga gatostuig, ngan gintawag ini nga Timor nga Portuges kutob 28 Nobyembre 1975, han pagdeklara hin paglugaring han teritoryo ginbuhat han Frente Rebolusyonaryo para hin Independyente nga Sinirangan nga Timor (Fretilin). Sunod hin siyam ka adlaw, Gin-invadir ngan gin-okupar an nasod han Indones nga militar, ngan gindeklara ini nga ika-27 nga lalawigan han nasod han sunod nga tuig. An pag-okupar han Indones han Sinirangan nga Timor mayda kinaiya hin dako nga pagkabiyolente nga pag-awayan hin pira ka mga dekada han mga separatista nga grupo (labi na han Fretilin) ngan han Indones nga militar.
Han 1999, sunod han ginsponsor han Nasyones-Unidas nga buhat hin pagdeterminar-hin-kalugaringon, ginbuhi-an han Indonesia an pagkontrolar han teritoryo. An Sinirangan nga Timor nagin syahan nga bag-o nga soberano nga estado han ika-21 nga gatostuig dida han 20 Mayo 2002 ngan inmap han Nasyones Unidas ngan han Komunidad hin mga Nasod han Pinortuges nga Pinulungan. Han 2011, nagpasamwak an Sinirangan nga Timor han plano hini nga magin ika-napulo-kag-usa nga api han Association of Southeast Asian Nations (ASEAN).[14] Usá ini han duduha la nga predominante nga Katoliko nga mga nasod ha Timugan nga Asya, upod han Pilipinas,[15] pati gihapon an amo la nga nasod ha Asya nga nahamutang hin kumpleto ha Salatan nga Hemisferyo.
Etimolohiya[igliwat | Igliwat an wikitext]
An ngaran nga "Timor" tikang han pulong nga timur, an pulong para han "sinirangan" o "sidlangan ha Inindones, nga nahisurat nga Timor ha Pinortuges, nga nagresulta hin tautolohiko nga toponimo nga nangangahulogan nga "Sinirangan Sinirangan" o kundi man "Sidlangan Sidlangan": ha Pinortuges Timor-Leste (Leste amo an pulong para hit "sinirangan"); ha Tetum Timór Lorosa'e (Lorosa'e amo an pulong para hit "sinirangan" (ha literal "nasirang nga adlaw")). Ha Inindones, tinatawag an nasod nga Timor Timur, nga diin ginagamit an Portuges nga ngaran para han purô sunod han pulong para han "sinirangan", kay it mga tigtulidong hin tigngaran ngan talingaran o kundi man adhetibo ha Inindones ginbubutang katapos hit tigngaran.
An mga opisyal nga ngaran ha ilarom han Konstitusyon amo an Demokratiko nga Republika han Timor-Leste o kun ha Iningles Democratic Republic of Timor-Leste.[16] República Democrática de Timor-Leste ha Pinortuges,[12] ngan Repúblika Demokrátika Timór-Leste ha Tetum.[13]
An International Organization for Standardization (ISO) opisyal nga halipot nga porma han ngaran ha Ininglis ngan ha iba nga mga pinulongan Timor-Leste (codes: TLS & TL), nga amo an ginagamit han Nasyones Unidas,[17] han Unyon Europeo,[18] ngan han mga nasodnon nga mga standard nga mga organisasyon han Fransya (AFNOR), Estados Unidos (ANSI),[19] Reino Unido (BSI), Alemanya (DIN), ngan Sweden (SIS), tanan nga mga diplomatiko nga mga misyon ngada han nasod ha protocol ngan han CIA World Factbook.[20]
Politika ngan kagamhanan[igliwat | Igliwat an wikitext]
An namumuno hin estado han Sinirangan nga Timor amo an Mangulo han Republika, nga napipili hin pagbotos han katawhan hin lima-ka-tuig nga panahon hin pag-alagad. Bisan pa man kun an mga gahom nga ehekutibo baga hin limitado, mayda an Mangulo han gahom pagpili han Primer Ministro ngan pag-veto hin mga ginpamalaod han kagamhanan. Katapos hin mga piniliay, an Mangulo nagpipili han namumuno han mayoriya nga partido o kundi man koalisyon komo Primer Ministro han Sinirangan nga Timor ngan han gabinete ha pagproponer han Primer Ministro. Komo namumuno han kagamhanan, an Primer Ministro amo an na-presidir han gabinete.[4][5]
An unicameral nga parlamento han Sinirangan nga Timor amo an Nasodnon nga Parlamento o kundi man Parlamento Nacional, nga an mga api hini ginbobotos han mga katawhan hin lima-ka-tuig nga panahon hin pag-alagad. An ihap han mga paglingkod puyde mag-iba tikang hin minimum nga kalim-an-kag-duha kutob hin maximum nga kaunmnan-kag-lima. An konstitusyon han Sinirangan nga Timor ginsubad han kanan Portugal.
Mga distrito han Sinirangan nga Timor[igliwat | Igliwat an wikitext]
An Sinirangan nga Timor ginbahin ngadto hin napulo kag tulo (13) nga mga munisipalidad:
- Lautém
- Baucau
- Viqueque
- Manatuto
- Dili
- Aileu
- Manufahi
- Liquiçá
- Ermera
- Ainaro
- Bobonaro
- Cova Lima
- Oecusse
- Atauro
Mga kasarigan[igliwat | Igliwat an wikitext]
- ↑ Ipakita an sayop: Invalid
tag; no text was provided for refs named
Religion
- ↑ Hicks, David (15 September 2014). Rhetoric and the Decolonization and Recolonization of East Timor. Routledge. ISBN 9781317695356. https://books.google.com/?id=EEKDBAAAQBAJ&pg=PA199&lpg=PA199&dq=east+timor+maubere#v=onepage&q=east+timor+maubere&f=false.
- ↑ Adelman, Howard (28 Hunyo 2011). No Return, No Refuge: Rites and Rights in Minority Repatriation. Columbia University Press. ISBN 9780231526906. https://books.google.com/?id=WRpHAAAAQBAJ&pg=PA281&lpg=PA281&dq=east+timor+maubere#v=onepage&q=east+timor+maubere&f=false.
- ↑ 4.0 4.1 Shoesmith, Dennis (Marso–Abril 2003). "Timor-Leste: Divided Leadership in a Semi-Presidential System" (PDF). Asian Survey. 43 (2): 231–252. doi:10.1525/as.2003.43.2.231. ISSN 0004-4687. OCLC 905451085. Ginkuhà 25 Agosto 2017.
An semi-presidentihanon nga sistem han bag-o nga estado han Timor-Leste nagbutang ha institusyon hin politikal nga pag-away han mangulo, hi Xanana Gusmão, ngan han primer ministro nga hi Mari Alkatiri. Nagpolarisar ini hin mga politikal nga alyansa ngan nanangarat-an it pagpakabuhi hit bag-o nga estado. Ini nga papel nagpapahayag han pagkabulag hin ideolohiya ngan han kaagi hin pagkaribal han hiní nga duduha nga dagko nga mga politikal nga magburuhat. An pagpili hin Marxismo han Fretilin han 1977 nagdangat han pagsalikway ni Gusmão han partido han tuig han dekada 1980 ngan han iya desisyon nga kuhaon an Falintil, an gerilya nga kagiuosan, tikang han pagkontrolar han Fretilin. An pag-away para hin gahom han hiní nga duduha nga mga manguna ginkikita dida han transisyon ngadto hin paglugaríng. Upod dini in pahayag han pagkapolitika han puwersa hin depensa ngan pulis ngan an mga paningkamot han Ministro hin Internal nga Pagdumara nga hi Rogério Lobato nga gumamit hin mga nahiubsan nga mga beterano han Falintil nga pagbalansi han mga loyalista kan Gusmão dida han army. An mga riot han Disyembre 4, 2002 ha Dili ginpapahayag ha kontexto han hini nga pag-awayan (Original nga Ininglis: The semi-presidential system in the new state of Timor-Leste has institutionalized a political struggle between the president, Xanana Gusmão, and the prime minister, Mari Alkatiri. This has polarized political alliances and threatens the viability of the new state. This paper explains the ideological divisions and the history of rivalry between these two key political actors. The adoption of Marxism by Fretilin in 1977 led to Gusmão's repudiation of the party in the 1980s and his decision to remove Falintil, the guerrilla movement, from Fretilin control. The power struggle between the two leaders is then examined in the transition to independence. This includes an account of the politicization of the defense and police forces and attempts by Minister of Internal Administration Rogério Lobato to use disaffected Falintil veterans as a counterforce to the Gusmão loyalists in the army. The December 4, 2002, Dili riots are explained in the context of this political struggle.)
- ↑ 5.0 5.1 Neto, Octávio Amorim; Lobo, Marina Costa (2010). "Between Constitutional Diffusion and Local Politics: Semi-Presidentialism in Portuguese-Speaking Countries" (PDF). APSA 2010 Annual Meeting Paper. SSRN 1644026. Ginkuhà 25 August 2017.
- ↑ Beuman, Lydia M. (2016). Political Institutions in East Timor: Semi-Presidentialism and Democratisation. Abingdon, Oxon: Routledge. ISBN 978-1317362128. OCLC 983148216. https://books.google.com/books?id=8GCFCwAAQBAJ&printsec=frontcover. Ginkuhà 18 August 2017.
- ↑ http://www.easttimorgovernment.com/geography.htm
- ↑ "2015 Census shows population growth moderating". Government of Timor-Leste. 25 Oktubre 2015. Ginhipos tikang han orihinal han 7 Pebrero 2016. Ginkuhà 24 Hulyo 2016.
- ↑ 9.0 9.1 "Report for Selected Countries and Subjects". www.imf.org. Ginkuhà 4 Mayo 2019.
- ↑ "Human Development Indices and Indicators: 2018 Statistical update" (PDF). United Nations Development Programme. 15 Septyembre 2018. Ginkuhà 15 Septyembre 2018.
- ↑ "UNGEGN list of country names" (PDF). United Nations Group of Experts on Geographical Names. 2–6 Mayo 2011. Ginkuhà 14 Agosto 2016.
- ↑ 12.0 12.1 "Constituição da República Democrática de Timor" (PDF). Government of Timor-Leste. Ginkuhà 2 Septyembre 2016.
- ↑ 13.0 13.1 "Konstituisaun Repúblika Demokrátika Timór-Leste" (PDF). Government of Timor-Leste. Ginkuhà 2 Septyembre 2016.
- ↑ East Timor Bid to Join ASEAN Wins 'Strong Support', Bangkok Post, date: 31 Enero 2011.
- ↑ "Timor-Leste: A young nation with strong faith and heavy burdens". The Catholic World Report. Abril 24, 2019.
- ↑ "Constitution of the Democratic Republic of Timor-Leste" (PDF). Government of Timor-Leste. Ginkuhà 2 September 2016.
- ↑ "United Nations Member States". United Nations. Ginhipos tikang han orihinal han 24 Oktubre 2007.
- ↑ "European Union deploys Election Observation Mission to Timor Leste". Europa (web portal). Ginkuhà 28 Marso 2010.
- ↑ "US Department of State: Timor-Leste". State.gov. 20 Enero 2009. Ginkuhà 28 Marso 2010.
- ↑ "CIA World Factbook". US Govt. 1 Hulyo 2014.


text:
Dependencias Federales Venezolanos
An Mga Dependensya Federal o Dependencias Federales, sumala han Konstitusyon han Republika Bolivariana han Venezuela, amo in mga bahin hin teritoryo han Republika nga diri api hin Estado, Teritoryo Federal ngan han Distrito Capital, nga mga isla o puro nga amo an teritoryo ha dagat o nabawbaw han plataforma kontinental. Gin-organisa ini hin 12 ka grupo hin puro, kondi bisan pa mga 89 nga isla nahailarom han pagdumara hin iba nga mga estado nga venezolano tungod han kahirani han mga hini ha mga baybayon han Anzoátegui, Aragua, Carabobo, Falcón, Miranda, Nueva Esparta ngan Sucre.
Naghahatag ini para han Venezuela hin Teritoryo ha Kadagatan, nga diin mayda ini bug-os nga nasodnon nga soberaniya[1]ngan ha pagsunod han mga Katungod han Dagat han mga nasod riberenyo, ini nga kordon hin mga puro amo an punto hin pagtikang para han pag-estableser han mga delimitasyon hin 200 ka milyas, nga naghihimo hin sugad han Zona Económica Exclusiva (Z.E.E.), nga sinisiring nga usa nga espasyo hin dagat ngan ilarom-hin-dagat nga mga aproximadamente 650 ka yukot nga kwadrado nga km, nga tinatawag liwat nga Mar Patrimonial. An Venezuela nga may base han iya teritoryo caribenyo gindelimitar an iya mga frontera maritima hin 5 nga nasod Estados Unidos han Amerika, Fransya, Nederlandes (Holanda), Republika Dominicana, ngan Trinidad ngan Tobago. An magsaragpit nga mga isla ha Dagat Caribe ngan ha ubos nga katunga han atlantico venezolano mayda namumutnga nga temperatura hin tinu-ig nga nahabutnga hin mga 26 ngan 28ºC, ngan mayda presipitasyon o pag-uran hin mga 300 tubtob 500 nga milimetro hin tuig.
Tabla han mga isla/puro[igliwat | Igliwat an wikitext]
Sumala han mga estimasyon nga gibag-ohi an kahaluag han mga dependensya Federal mga 342,25 ka km² nga diri upod an gamay nga kapuropod-an o archipiélago han mga puro ha Caracas. An mga isla o puro, an ira mga grupo ngan kapuropod-an gintalaan ha ubos:
Mga kasarigan[igliwat | Igliwat an wikitext]
- ↑ Sumala han Konstitusyon, an espasyo han kapuropod-an han Republika Bolivariana han Venezuela naglalakip han kapurupod-an han Los Monjes, kapuropod-an han Las Aves, kapuropod-an han Los Roques, kapuropod-an han La Orchila, isla La Tortuga, isla La Blanquilla, kapuropod-an han Los Hermanos, islas de Margarita, Cubagua ngan Coche, kapuropod-an han Los Frailes, isla La Sola, kapuropod-an han Los Testigos, isla de Patos ngan an isla de Aves; ngan dugang pa, an mga isla, además, las islas, islote, cayos ngan bancos nga nahamutang o magawas tikang han dagat teritoryal nga diin nabawbaw han plataforma continental o ha sulod han mga limite han zona ekonomika exclusiva. .


text:
Aristarco han Samos
Hi Aristarco han Samos (Griyego: Ἀpίσtapxoς ὁ Eάuιoς, Aristarkhos ho Samios, c. 310 – 230 UC) usa nga naglabay nga Griyego astronomo ngan matematiko nga nagpresentar han syahan nga nahisabtan nga modelo nga nagbubutang han Adlaw ha butnga ha kilala nga universo upod an Kalibutan nga nalibot hinin. Hiya naimpluwensyahan ni Philolaus han Croton, pero hi Aristarchus an nakatigo nga an "butnga nga kalayo" amo an Adlaw, nga hiya an nagsunodsunod han mga planeta ha ira asya nga orden han kahirayo palibot han Adlaw. Sugad liwat kan Anaxagoras nga nahiuna ha iya, iya ginsuspetsahan nga an mga bituon in pareho la han Adlaw, pero mas hiruhirayo la ini tikang ha Kalibutan. Hiya liwat an syahan nga nakatigo an rotasyon kan kalibutan ha iya axis. An hiya mga astromikal nga ideya in agsob diri kinakarawat pabor ha diri asya nga heyosentriko nga mga teyorya ni Aristotoles ngan Ptolemy. Hi Nicolaus Copernicus nagsering nga hi Aristarchus an nagpauna han teyorya heliosentriko.


text:
Nag papadayon adton pag bakuna kontra Covid-19 gamit an Astrazeneca ha Brgy Sulangan.
Mismo an mga tinaglawas han Rural Health Unit of Guiuan ha pangunguna ni Dra. Marichu Flores, Dr. Ray Anthony Abul Camaliga ug Dra. Benilda Colinayo an pumakadto ha Brgy Sulangan agud magpahigayon hin bakuna kontra Covid-19.
Ha nakuha nga kasayuran natikang kan Dra. Flores an Municipal Health Officer aada ha 88 ka individual nga Sulanganganon adton mababakunahan yana nga adlaw para han 1st dose ilarom han category A1 ug A2.
Gin lalauman ha mga masunod nga schedule han vaccination han nasabi nga Brgy an mas damo pa an mababakunahan ug mag papabakuna agud magka ada hin proteksyon ha lawas kontra hini nga makamaratay nga virus durot han Covid-19.
Police Station
09173498833
Fire Station
09269921534
09469382458


text:
Pompei
Mga koordinado: 40°45′N 14°30′E / 40.750°N 14.500°E
An Pompei (Initalyano nga kaluwas: [pomˈpɛi]; Ninapoles: Pumpeje) usa nga syudad ngan comune ha Metropolitano nga Syudad han Napoles ha rehiyon han Campania ha nasod han Italya. Dinhi nahamutang an kahadto nga mga Romano nga naguba nga bahin han UNESCO nga mga World Heritage nga Sityo.
Kaagi[igliwat | Igliwat an wikitext]
Gintukod an Moderno nga Pompei han 1891, katapos han paghimo han santuaryo, nga gintikang ni Bartolo Longo. Hiyá an sinisiring nga nagtúkod han Pompei.
Heyograpiya[igliwat | Igliwat an wikitext]
Nahamutang an bungto han Pompei ha sidlangan nga mga katubtuban han lalawigan, ngan an urbano nga kahaluag hini nahasumpay upod han Scafati, ha Lalawigan han Salerno. Ginsasapitan gihapon ini han Torre Annunziata, Castellammare di Stabia, Boscoreale, Santa Maria la Carità ngan Sant'Antonio Abate.
Prinsipal nga mga kiritaon[igliwat | Igliwat an wikitext]
Kilalado an syudad han mga naguba han kahadto nga syudad han Pompeii, nga nahamutang ha sona han Pompei Scavi.
An Santuaryo han Birhen han Pompei, nga gindedikar han Birhen han Rosaryo, nagin sityo hin Katoliko nga mga peregrinasyon ha diri pa la maiha nga mga tuig. Mayda ini canvas ni Luca Giordano. Gintukod ini hin konberso nga nakatagamtam hin divino nga grasya tikang han Birhen Maria; mayd mga ginsusumat nga mga milagro tikang han pagtukod hini ngan an Rosaryo usa ka pag-devoto nga nahanungod hin dako nga mga grasya para hin bisan hin-o nga nag-aampo hini. An mga ex-votos nga nagtatabon han mga bungbung han singbahan usa nga urusahon nga pagsaksi han mga milagro nga ginhatag han Pinalanginan nga Birhen Maria tikang han pagkonsagrar han singbahan han 1891. Damo nga mga singbahan, mga kapilya, ngan mga santuaryo ha kalibotan gindedikar han Birhen han Pompei.
Mga demograpiko[igliwat | Igliwat an wikitext]
Panakayan[igliwat | Igliwat an wikitext]
Dalan[igliwat | Igliwat an wikitext]
Ginsisirbi-an an Pompei han carretera nga A3 ha mga garawsan han Pompei-Scafati, Pompei Ovest (harani han mga naguba han Villa han mga Misteryo) ngan pati gihapon han Castellammare di Stabia. Gintatabokan ini han mga nasodnon nga dalan nga SS 18 ngan SS 145.
Ferrocariles[igliwat | Igliwat an wikitext]
Dida han Napoles-Salerno nga linea, nga gintatag-iyahan han FS, nahamutang an prinsipal nga estasyon hin ferrocaril ngan in guti-ay nga hunongan nga ginngaranan Pompei Scavi (mga naguba han P.), nga ginsara han mga dekada han 1970s. Dida hin duha nga linea nga gintatag-iyahan han SFSM - Circumvesuviana, mayda an Pompei mga 4 ka estasyon. An Pompei Santuario (P. Sanctuary, ha butnga han bungto) ngan an Pompei Valle (harani han Pompeii) nahamutang dida han Torre Annunziata-Pompei-Poggiomarino nga linea. An Pompei Scavi-Villa dei Misteri (nga nagsisirbe han Villa han mga Misteryo) ngan an Moregine nahamutang dida han Napoles-Torre Annunziata-Castellammare-Sorrento nga linea.
Mga luparan[igliwat | Igliwat an wikitext]
An giharanii nga mga luparan amo an:
- Napoli-Capodichino (NAP) 28 km
- Salerno-Pontecagnano (QSR) 49 ka km
Mga kilalado nga tawo[igliwat | Igliwat an wikitext]
Mga ginkambal nga mga bungto[igliwat | Igliwat an wikitext]
Galeriya[igliwat | Igliwat an wikitext]
Mga kasarigan[igliwat | Igliwat an wikitext]
Mga sumpay ha gawas[igliwat | Igliwat an wikitext]
Pompeii pagtugway hit paglakat tikang ha Wikivoyage
- Opisyal nga websayt
- Turismo nga Info han Pompei
- Opisyal nga mga giya hin tour han Pompei Archived 2008-10-23 at the Wayback Machine.
- Galeriya hin mga hulagway ni Leonardo Bellotti Archived 2012-09-10 at the Wayback Machine. (Initalyano)
- Pages with non-numeric formatnum arguments
- Articles with short description
- Mga barasahon nga mayda Neapolitan-nga pinulongan nga sinurat
- Mga barasahon nga mayda Initalyano-nga pinulongan nga sinurat
- Mga barasahon hin Italyano nnga comune nga kulang hin mga parameter
- Coordinates on Wikidata
- Commons category template with no category set
- Commons category with page title same as on Wikidata
- Webarchive template wayback links
- Mga syudad ngan bungto ha Campania
- Mga comune ha Lalawigan han Napoles


text:
Shinkansen
An Shinkansen (Hinapon: 新幹線) usa nga network hin hataas-in-kalaksi nga riles nga linea ha Hapon. An syahan nga linea, an Tōkaidō Shinkansen, nag-abre dida han 1964. An network tikang hadto ginpadako agod mahisumpay an kadam'an han mga dagko nga syudad ha mga isla han Honshu ngan Kyushu nga mayda pagpadalagan hin mga kalaksi nga tubtob 300 ka kilometro ha tagsa oras.
PagngaranIgliwat
An ngaran ha Iningles nga bullet train (kon ha Winaray bala nga tren) usa nga paghubad ha Katundan han Hinapon nga pulong dangan ressha (弾丸列車), nga amo an ngaran han proyekto samtang ginpaplano pala ini dida han mga 1940s. An yana nga ngaran nga Shinkansen kon ha literal nangangahulogan nga "Bag-o nga Trongko nga Linea" ngan amo kon ha teknikal nga pagiruistorya ngaran la hiton mga surundan han riles, samtang iton mga tren ngahaw gintatawag ha opisyal nga ngaran nga "Super Express" (超特急 chō-tokkyū). Kondi ha adlaw-adlaw nga kinabuhi, ini nga pag-distinguir talagsa la himo-on bisan ha Hapon.
Dida han paghihimo han Shinkansen nga network, diri pirme posible nga ighimo han linea nga magsumpay ngadto hin ada na nga daan nga estasyon ngan tungod hini, usa nga bag-o nga ikaduha nga estasyon ginhimo. Tungod hini, damo han mga Shinkansen nga estasyon (eg. Shin-Yokohama Station ngan Shin-Osaka Station) mayda han pagtikang nga sumpay o prefix nga shin- ha ira ngaran, pero ini nga pulong shin nangangahulogan la nga "bag-o" ha Hinapon ngan diri direkta nga paaliday han Shinkansen.
KasaysayanIgliwat
An Hapon amo an syahan nga nasod nga naghimo hin mga dedicated nga mga linea hin riles para hin hataas-in-kalaksi nga pagbiyahe. Tungod han kadamo hin kabugkiran han nasod, an ada na nga daan nga network mga 3 ft 6 in gauge (1,067 mm) narrow gauge nga mga linea, nga ha kaurugan nasubay hin diri diritso nga mga ruta ngan diri puyde ma-ipagamit hin haruhagtaas nga mga kalaksi. Tungod hini, an Hapon darudako an pagkinahanglan hin mga bag-o nga mga hagtaas-in-kalaksi nga mga linea kaysa hin mga nasod nga an ada na nga daan nga standard gauge o halu-ag nga gauge nga sistema hin riles darudako an higayon hin pag-upgrade. Ha pagkaiba han mga darudaan nga mga linea, an Shinkansen nga mga linea standard gauge, ngan nagamit hin mga tunnel ug viaducts pag-agi ngan paglampas hin mga obstakulo, imbes nga libuton.
An paghimo han syahan nga banda han Tokaido Shinkansen han ruta nga namumutnga han Tokyo ngan Osaka nagtikang han 1959. Gin-abrehan an linea han Oktubre 1, 1964, igo la nga maka-abot han Tokyo Olympics. An linea dayon nga naginmalinampuson, nakaabot han ika-100 ka ribo (o ika-100 ka milyon) nga pasahero nga waray pa mag-tuló ka tuig han Hulyo 13, 1967 ngan nag-abot han ika-syahan nga bilyon nga pasahero han 1976.
An syahan nga mga Shinkansen nga tren ginpadalagan hin mga kalaksi speeds nga tubtob 200 ka kilometros ha tagsa oras (125 ka milyas ha tagsa oras), ngan ini ginpadugang an kalaksi nga makaabot hin 220 ka kilometros ha tagsa oras (135 ka milyas ha tagsa oras). Mayda pa hini nga mga tren, upod han ira itsura nga maypagka-bala, nga ginagamit pa para hin mga serbisyo han ruta nga namumutngaan han Hakata ngan Osaka. Usa nga carro hin pagmaneho tikang hin usa han mga orihinal nga mga tren ada na yana han British National Railway Museum ha York.
Damo nga mga sumurunod nga modelo han tren nagsunod han syahan nga klase, kasagaran an tagsa modelo mayda kalugaringon nga nag-iiba nga itsura. It mga Shinkansen nga tren yana nadalagan hin regular ha mga kalaksi nga tubtob 300 ka kilometros ha tagsa oras (185 ka milyas ha tagsa oras), ngan nahaupod ini han mga gilalaksihin nga mga tren nga ginpapadalagan ha kalibutan, upod han Frances nga TGV, Espanyol nga AVE ngan Aleman nga ICE nga mga tren.
An orihinal nga plano nga an Shinkansen magdara hin mga panpasahero ngan mga pankarga o freight nga tren ha adlaw ngan gab-i. Iton Shinkansen nga mga linea nadara la hin mga sarakyan nga tren. Nagsisira an sistema tikang hiton katutnga hit gab-i ngadto hiton 06:00 kada adlaw agod magkamayda hin maintenance. An mga pipira nga mga tren nga nabiyahe pa ha gab-i ha Hapon nadalagan dida hiton daan nga narrow gauge nga network nga parallel hiton Shinkansen.
Iton mga tren mga maabot hin mga napulo kag unom nga carro hin kahalaba. It sukol hiton tagsa nga carro mga 25 ka metros (82 ft) ha kahalaba, an gihalaba-i nga mga tren mga 400 ka metros (1/4 hin milya) tikang ha atubangan ngadto ha luyo. Iton mga estasyon halaba gihapon agod mahasulod an mga tren.
Han 2003, JR Central nagpasamwak nga an average nga oras hin pag-abot han Shinkansen mga nahaabot hin mga 0.1 minutes o 6 ka segundo han gin-iskedyul nga oras. Upod na dinhe an ngatan nga natural ngan kanan tawo nga aksidente ngan mga sayop ngan ginkalkula tikang han tanan nga mga 160,000 ka biyahe han Shinkansen. An nahauna nga record tikang ha 1997 ngan mga 0.3 ka minutos o 18 ka segundo.
An syahan nga derailment o kahagawas han riles hin Shinkansen nga tren ha serbisyon para han manarakay nahinabo dida han Chuetsu nga Linog han Oktubre 23, 2004. Walo tikang han napulo nga carro han Toki Numero 325 nga tren dida han Joetsu Shinkansen nahagawas han riles ha harani han Nagaoka nga Estasyon ha Nagaoka, Niigata. Pero waray may nasamaran o namatay han mga 154 nga manarakay. [1]
Lista hin mga Shinkansen nga mga modelo nga trenIgliwat
- Mga Tren nga Sarakyan
- 0 Series
- 100 Series
- 200 Series
- 300 Series
- 400 Series (Mini-Shinkansen)
- 500 Series
- 700 Series
- 700T Series (Taiwan Shinkansen)
- N700 Series
- N700-7000 Series
- 800 Series
- E1 Series (Max)
- E2 Series
- E3 Series (Mini-Shinkansen)
- E3-2000 Series (Mini-Shinkansen)
- E4 Series (Max)
- E5 Series
- Experimental nga mga Tren
- 1000 Type
- 951 Type
- 961 Type
- 962 Type
- 500-900 Series (WIN 350)
- 952/953 Type (STAR 21)
- 955 Type (300X)
- E954 Type (FASTECH 360 S)
- E955 Type (FASTECH 360 Z)(Mini-Shinkansen)
- Maintenance nga mga Tren
- 911 Type Diesel Locomotive
- 912 Type Diesel Locomotive
- DD18 Type Diesel Locomotive
- DD19 Type Diesel Locomotive
- 944 Type (Rescue Train)
- 921 Type 0 Numbers (Track Checking Car)
- 922 Type (Doctor Yellow Set T1, T2, T3)
- 923 Type (Doctor Yellow Set T4, T5)
- 925 Type (Doctor Yellow Set S1, S2)
- E926 Type (East i)(Mini-Shinkansen)
Lista hin mga klase hin serbisyo nga ShinkansenIgliwat
- Tokaido Shinkansen and Sanyo Shinkansen
- Nozomi
- Hikari
- Hikari Rail Star (ha Sanyo nga lugar la)
- Kodama
- Tohoku Shinkansen, Yamagata Shinkansen ngan Akita Shinkansen
- Hayate
- Yamabiko, Max Yamabiko
- Nasuno, Max Nasuno
- Aoba (waray na padayona)
- Komachi (Akita Shinkansen)
- Tsubasa (Yamagata Shinkansen)
- Joetsu Shinkansen
- Hokuriku Shinkansen (Nagano Shinkansen)
- Kyushu Shinkansen
Mga Sumpay ha GawasIgliwat
- Byun Byun Shinkansen, usa nga komprehensiba nga giya Archived 2007-09-03 at the Wayback Machine. ni D.A.J. Fossett
- An Istorya han Shinkansen[dead link]
- East meets West, usa nga pagsaysay kon unan-o gindugtong han Shinkansen an Tokyo ngan Osaka.
- Mga Litrato han Shinkansen[dead link]


text:
Gestapo
An Gestapo (Pagsayod Aleman: [ɡeˈstaːpo, ɡəˈʃtaːpo], hinayokong kan Geheime Staatspolizei, o an Hilom na Pulis kan Estado,[2][3] iyo an opisyal na sekretong pulis kan Alemanyang Nazi asin kan Okupado-nin-Nazi'ng Europa.
An pwersang ini pigmukna ni Hermann Göring kan 1933 paagi nin pagsararo niya kan mga ahensya seguridad kan Prussia sa sarong organisasyon sana. Pagpoon Abril 20, 1934, ini ipinasa sa pag'administrar kan Schutzstaffel (SS) na pinamamayohan ni Heinrich Himmler na kan 1936 pignombrahan ni Hitler komo Pamayo kan Pulis Aleman (Chef der Deutschen Polizei), asin ta ining Gestapo sa panahon na ini nagigin nang nasyonal imbes na ahensya estado sana kan Prussia sa lindong kan Sicherheitspolizei (SiPo) ("Pulis Seguridad"). Dangan kan 27 Septyembre 1939 pahanggan, pinag'administrar na kan Reichssicherheitshauptamt (RSHA) ("Reich Main Security Office") asin konsideradong katuwang na organisasyon kan SS Sicherheitsdienst (SD) ("Security Service").


text:
Cavite
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Tinag-alog nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
- Ini nga barasahon mahitungod han lalawigan han Cavite. Para hin impormasyon mahitungod han Syudad han Cavite, kitaa an Syudad han Cavite. Mayda gihapon Cavite Chorale ha Caribe.
An Cavite usa nga probinsya han Pilipinas nga nahamutang ha salatan nga mga labnasan han Bahia han Manila ha CALABARZON nga rehiyon ha Luzon, mga 30 ka kilometro la ha salatan tikang ha Manila. An kapital hini amo an Syudad han Trece Martires. An Cavite ginpalibutan han Laguna ha sidlangan ngan han Batangas ha salatan. Ha katundan nahamutang an Dagat Tsina Salatan.
2000 nga census—2,063,161 (ika-5 nga gidako-i)
Densidad—1,590 ha tagsa km² (gihataasi)
Mga Dagko nga Syudad—0
Mga Komponent nga Syudad—3
Mga Bungto—20
Mga Baranggay—828
Mga Distrito ha Kongreso—3
HeyograpiyaIgliwat
Politikal nga pagbahinbahinIgliwat
An Cavite ginbahin ngadto hin karuhaan (20) nga mga bungto ngan tulo (3) nga mga syudad.


text:
Samar (lalawigan)
An Lalawigan han Samar usa han mga lalawigan o probinsya han Pilipinas ha Sinirangan nga Kabisay-an nga rehiyon han Kabisay-an. Western Samar (Iningles para han Kalondan nga Samar o Katundan nga Samar) an una nga ngaran han probinsya kay an ngaran nga Samar, ngaran liwat han isla o puro han Samar. An Syudad han Catbalogan an kapital han lalawigan. An lalawigan nahahamutang ha katundan nga bahin han isla han Samar nga hin mga pipira nga mga isla-isa ha katundan han Isla . Ha amihanan han probinsya mabibilngan an lalawigan han Northern Samar samtang ha sidlangan matatad-an an probinsya han Eastern Samar. An lalawigan ngan an isla nahadugtong han Isla han Leyte pinaagi han Tulay San Juanico, ha Estrecho de San Juanico (o San Juanico Strait) tikang ha Sta. Rita ngadto ha Baranggay Cabalawan han Syudad han Tacloban. Ha salatan o habagatan han lalawigan amo an Golfo han Leyte o Leyte Gulf.
Kataw'han ngan KulturaIgliwat
Binisaya nga Winaray an lumad nga yinaknan ha lalawigan han Samar. Pero mayda mga isla nga bungto ha sakop han probinsya nga Binisaya nga Sinugboanon an ira yinaknan. Ini amo an mga isla-ngan-bungto han Almagro ngan Santo Niño.
EkonomiyaIgliwat
Heyograpiya ug LokasyonIgliwat
Ini nga probinsya may-ada damo nga bundok linabi na gud sa ubos nga parte. Kadagatan an wala o katundan sini. Iton nga dagat mao gud an Samar Sea o Dagat san Samar. An pinaka dako nga syudad mao an Calbayog.
Mayda karuhaan kag lima (25) nga bungto an Samar samtang usa (1) an syudad.
Mga SyudadIgliwat
Mga bungtoIgliwat
TurismoIgliwat
An Samar maupay giyapon an turismo. May-ada damo nga dagat o baybayon ngan talon o busay linabi na gud sa mga syudad ug mga munisipalidad hirani sa Dagat san Samar
KasaysayanIgliwat
An isla han Samar ginbulag tikang ha Leyte ngan ginhimo nga laín nga probinsya ha tuig 1768. Ha Hunyo 19, 1965 gintunga an isla ngadto hin tulo (3) nga lalawigan o probinsya: Western Samar, Eastern Samar ug Northern Samar. Ha 1969 an lalawigan han Western Samar ginngaran nga Samar.
Kitaa GihaponIgliwat
Mga Sumpay ha GawasIgliwat
- Opisyal nga Websayt han Lalawigan han Samar Archived 2005-10-16 at the Wayback Machine.
- Laín nga Websayt mahitungod han Lalawigan han Samar
- PIA nga Pakli han mga bungto han Katundan nga Samar[dead link]
- Samarnews.com nga Websayt- Gibag-ohi nga mga sumat tikang ha Samar
- Samar College Archived 2006-06-22 at the Wayback Machine.


text:
PAMBUJAN, N. Samar. The municipality of Pambujan, this province, marked its annual town fiesta on June 24, 2014 with different activities participated by municipal employees and officials, barangay officials, students, non-government organizations (NGOs), people’s organizations (POs). Saint John the Baptist is the patron saint of Pambujan town.
On the day of its fiesta, a diana was held around the town proper at 4:00 o’clock in the morning, followed by a civic and military parade around the main streets of the town led by Mayor Lino Balanquit Sr., Vice Mayor, Tirso Tan Jr., and other municipal officials and employees. The parade was also participated by barangay officials coming from the town’s 26 barangays, students and teachers from different schools, different NGOs, and POs, local police and other groups.
The celebration was highlighted by the search for Ms. Pambujan with Ma. Reyna T. Morales getting the crown. Her runner-ups were Iyah Gheannie Cruz and Mariel Jasmin. In his message, Mayor Balanquit expressed gratitude to the people of Pambujan who participated the town fiesta celebration. “Ikinalilipay ko nga an bungto san Pambujan nag salin urog san kaadlawan ni Sr. San Juan, ngan gin papangaro ko san ngatanan nga mga Pambujanun nga magpasalamat san aton Gino-o pinaagi kan Sr. San Juan san iya grasya nga igin hatag sa aton ngan dugang pa nga tambulig para sa aton maupay nga kabubuwason kay ini an importante nga parte san selebrasyon san patron. Salamat san ngatanan nga nag partisipar, salamat san ngatanan nga mga opisyales san barangay, opisyales san bungto, mga empleyado, DepEd, ngan ibaiba nga mga grupo, mga WHD, Senior Citizen, BNS, Barangya Tanuds, PNP ug san iba pa nga nag partisipar san selebrasyon salamat san iyo kooperasyon ngan inaut ko unta nga ini nga aton gin himo pagpadayon tubtub ngadto sa kahasta para mahitul-ed tau g mahibalik ta an dati nga tama nga silibrasyon san kafiestahan ngan hinaut ta unta nga magin susgaranan ini san bug-os nga probinisya nga an selebrasyon san fiesta dida mismo san kaadlawan san patruno,” the mayor said. (TITO TEPACE)


text:
An LGU Guiuan, pinaagi kan Mayor Annaliza Gonzales-Kwan, in maghahatag hin mga dried fish (bulad) nga waray hibaligya tungod han lockdown nga nakantidad hin Php 100,000 para ngadto han mga biktima han Bagyong Rolly ha Bicol.
Usa ine nga pag-paabot han balos nga bulig ug gugma ngadto han mga nasalanta han nasabi nga bagyo.
Mahinunumduman nga an Bicol Emergency Response team in usa han mga bumulig ha aton dinhe ha Guiuan mahuman an pag lasorbo han Super Typhoon Yolanda kun diin kita an siyahan nga bungto nga na apektuhan hini.
Police Station
09173498833
Fire Station
09269921534
09469382458


text:
William Blackstone
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Hi Sir William Blackstone (an orihinal nga kaluwas han apelyido "Blexstun") (Hulyo 10 1723 – Pebrero 14 1780) usa nga Ingles nga hurista ngan propesor nga naghimo han treatise hin kasaysayan ngan analytika han komun nga balaod mga tinatawag Commentaries on the Laws of England (ha Winaray: Mga Komentaryo han mga Balaod han Inglaterra), nga syahan ginmantala hin upat nga volumen dida han panahon han mga tuig 1765–1769. Nagkaada ini nga sinuart hin extraordinaryo nga pagkamalinamposon, nagdara han nagsurat hin ganansya nga £14,000, ngan ha yana nagpapabilin pa ini nga barasahon nga usa nga importante nga kuruhaan han klasikal nga mga paglantaw han komun nga balaod ngan han mga prinsipyo hini.


text:
Papa Sixto V
Hi Papa Sixto V (13 Disyembre 1521 – 27 Agosto 1590), nga natawo ha ngaran nga Felice Peretti di Montalto, amo an Papa han Singbahan Katoliko Romano tikang han 1585 tubtob 1590.[1][2]
Mga kasarigan[igliwat | Igliwat an wikitext]
- ↑ Richard P. McBrien, Lives of the Pope, (HarperCollins, 2000), 292.
- ↑ Ngaran ngan pitsa nga impormasyon ginkuha tikang hin Library of Congress Authorities nga data, pinaagi han nahahanungod nga WorldCat nga mga Identity linked authority file (LAF) . Ginkúhà dida han 20 Agosto 2009.


text:
Salvador, Lanao del Norte
An Salvador usa nga ikalima nga klase nga klase nga bungto han lalawigan o probinsya han Lanao del Norte ha Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 17,055 ka tawo ha 3,403 nga panimalay.
Mga Baranggay[igliwat | Igliwat an wikitext]
An Salvador ginbahin ngadto hin karuhaan kag lima (25) nga mga baranggay.
Mga Sumpay ha Gawas[igliwat | Igliwat an wikitext]
- Philippine Standard Geographic Code Archived 2012-04-13 at the Wayback Machine.
- 2000 Philippine Census Information


text:
Javier, Leyte
An Javier usa nga ika-upat nga klase nga bungto han probinsya han Leyte ha Sinirangan nga Kabisay-an nga rehiyon ha Pilipinas. Sumala han 2000 census, mayda ini populasyon nga 22,857 ka tawo ha 4,540 nga panimalay.
Mga Baranggay[igliwat | Igliwat an wikitext]
An Javier mayda karuhaan kag walo (28) nga baranggay.
Pangiskwelahan[igliwat | Igliwat an wikitext]
An Javier in may 26 nga pampubliko na eskwelahan pan-elementarya:
Ngan may-ada ini uusa na pampubliko na eskwelahan pansekundarya - an Javier National High School.


text:
Kleinbösingen
An Kleinbösingen amo in usa ka munisipalidad ha distrito han See han canton han Fribourg ha nasod han Swiza. An kasanhi nga ngaran hini ha Frinanses Petit-Basens. Usa ini han mga munisipalidad nga may-ada dako nga kadam-an hin mga nayakan hin Inaleman dida han nayakan-hin-Frinanses nga Kanton han Fribourg.
Kaagi[igliwat | Igliwat an wikitext]
Syahan nga ginmencionar an Kleinbösingen han 1264 ha ngaran nga Balsingen lo pitet. Han 1264-65 gintawag ini nga Besingen, han 1584 gintawag ini nga Zänerbösingen ngan tubtob han ika-18 nga siglo Welschbösingen.[1]
Mga kasarigan[igliwat | Igliwat an wikitext]
- ↑ Ipakita an sayop: Invalid
tag; no text was provided for refs named
HDS
Mga sumpay ha gawas[igliwat | Igliwat an wikitext]
- Opisyal nga websayt (Inaleman)
- Kleinbösingen in German, French and Italian in the online Historical Dictionary of Switzerland.


text:
Pedro Sánchez Pérez-Castejón
- Iní nga barasahon mahitungod han Espanyol nga polítiko. Para hin iba nga mga polítiko, kitaa Pedro Sánchez
Hi Pedro Sánchez Pérez-Castejón (Kinatsila: [ˈpeðɾo ˈsantʃeθ ˈpeɾeθ kasteˈxon], natawo 29 Pebrero 1972) usá nga Espanyol nga ekonomista ngan polítiko nga nag-aalagad ha yanâ nga Mangulo han Kagamhanan han Espanya tikang han 2 Hunyo 2018.[1][2] Hiya gihapon an Maghirilom-nga-Kasahiran han Partido Socialista Obrero Español (PSOE), nakapot hin puwesto hin maikaduha nga panahon katapos hin pagdaog hin pinili-ay hin pagkamanguna dida han Hunyo 2017. Waray hiyá lingkoran didâ han Kongreso han mga Diputado.
Nagsirbe hiyá nga konsehal dida han Ayuntamiento han Madrid tikang 2004 kutub 2009. Han 2009, napili hiyá nga Diputado ha Kongreso. Han 2014, nahimo hiyá nga Maghirilom-nga-Kasahiran han PSOE, ngan hiyá an kandidato han partido ha pagka primer ministro didâ han 2015 ngan 2016 nga mga piniliay nga kasahiran. Didâ han iya syahan nga panahon hin pagka-Maghirilom-nga-Kasahiran, nagtipa hiya han pagkabalik hin pagka-elehir ni Rajoy ha pagka Primer Ministro. Ginkinahanglanni Rajoy an pag-abstenir han PSOE didâ han Kongreso han mga Diputado basi magkamay-ada hin parlamentaryo nga mayoriya. Nagkaada hin nagtikadako nga mga pagtipa ha sulod han partido nga nagtugot kan Rajoy nga makahimo hin kagamhanan; tungod han pagtipa ni Sánchez, binmiya hiyá ha puwesto han Maghirilom-nga-Kasahiran dida han 1 Oktubre 2016. Nagbiya gihapon hiya hin dungan ha pagka Diputado, ngan mayda magbarantay nga kumite nga nag kapot han pagdumara han PSOE. Ha urhe nagdaog hiyá han mga primarya han partido, nga diin nalupig niya hira Susana Díaz ngan Patxi López, ngan nahibalik ha pagka Maghirilom-nga-Kasahiran han Hunyo 2017. Ha ilarom han iya pagdumara, inmugop an PSOE han Kagamhanan han Espanya han pag-atubang hiní han Catalan nga referendum hin independensya ngan han sinmunod nga konstitutional nga krisis.
Han 31 Mayo 2018 nagproponer an PSOE hin mosyon hin sensura, nga pinmasa upod han pag-ugop han PSOE, Unidos Podemos, ngan mga Vasco, Valenciano ngan Catalan nga mga rehiyonalista ngan nasyonalista nga mga partido. Han 1 Hunyo 2018, mayda Decreto Real nga nagngaran kan Pedro Sánchez nga Mangulo han Kagamhanan o Primer Ministro han Spain. Ha sunod nga adlaw, ginhurar hiyá hin opisyal ha puwesto ha atubangan ni Hadi Felipe VI.
Mga kasarigan[igliwat | Igliwat an wikitext]
- ↑ "Relación cronológica de los presidentes del Consejo de Ministros y del Gobierno". lamoncloa.gob.es (ha Kinatsila). Ginkuhà 5 Hunyo 2018.CS1 maint: unrecognized language (link)
- ↑ "Real Decreto 354/2018, de 1 de junio, por el que se nombra Presidente del Gobierno a don Pedro Sánchez Pérez-Castejón" (pdf). Boletín Oficial del Estado (ha Kinatsila). Agencia Estatal Boletín Oficial del Estado (134): 57657. 2 Hunyo 2018. ISSN 0212-033X.CS1 maint: unrecognized language (link)


text:
Papa (pansayod)
It Papa puyde mahanungod hin pira nga mga butang
PagtawagIgliwat
- Papá - usa nga pagtawag hit amay ha Kinatsila
- Papa - usa nga pagtawag hit amay ha Iningles
Relihiyoso nga tituloIgliwat
- Papa han Singbahan Katoliko Romano - namumuno han Singbahan Katoliko Romano ngan soberano han Syudad han Vaticano
- Papa han Alexandria ngan Patriarka han tanan nga Afrika, an Primado o Nangunguna han diri-Calcedonia nga Singbahan Ortodoxo Copta han Alexandria
- Papa ngan Patriarka han Alexandria ngan tanan nga Afrika, an namumuno han Calcedonia nga Singbahan Ortodoxo Griyego han Alexandria
- Antipapa - usa nga natipa hin Papa ngan nag-aangkon han puwesto han pagka-Papa han Singbahan
- Discordiano nga Papa
- Itom nga Papa o Papa Negro, usa nga metonimo para han Preposito Heneral han Katiringban ni Hesus.
Politika ngan kaagiIgliwat
- Papa (pulahan) - mga namuno han kagiusan pulahanes ha Samar han panahon han mga Amerikano ha Pilipinas ha syahan nga bahin han mga gatostuig nga 1900.
Mga butangIgliwat
- Papa - lain nga pulong ha Kinatsila para hin patatas.


text:
Bisperas Sicilianu
An Bisperas Sicilianu o mga Bisperas han Sicilianu amo an tawag hin usa nga rebelyon ha Sicilia hadton 1282 patok han pamuno han Angevin nga hadi nga hi Charles I, nga nakakontrola han isla pinaagi hin suporta tikang han Papa han 1266.
Ini nga rebelyon nagtíkang dida han pakig-away han Baraan nga Romano nga Imperyo, nga ginrepresnta han mga Hohenstaufen nga emperador, ngan han Papado para han pagkontrola han Italya. Dida han kapirde han kataposan nga Hohenstaufen nga hi Manfred han Sicilia han 1266, an ginhadian han Sicilia gin-entrega kan Charles han Anjou ni Papa Urbano IV.
Hi Charles naglantaw han iya Siciliano nga teritoryo komo pagtitikangan para han iya mga ambisyon ha Mediterraneo, upod han pagpa-iwas han Bizantino nga emperador nga hi Miguel VIII Palaeologus. An kan Charles mga Frances nga mga opisyales (nga maraot an pagdumara han Sicilia) nagraogdaog han mga lumad nga Siciliano, upod hin paglugos, pangawat ngan pamatay hin waray alo.
Duha iton interpretasyon han mga panhinabo, pero diri ini mag-exclusibo. Iton usa naghahatag hin dako nga enfasis han weltpolitik ni Miguel Palaeologus ngan han Aragones nga hadi nga hi Pedro III hin pag-aghat han rebelyon. Iton ikaduha nga interpretasyon naghahatag hin dako nga paglantaw han lokal nga kangalas patok han pamuno ni Charles han mga lumad nga Siciliano. Ini nga ikaduha nga paglantaw nagin-popular dida han Risorgimento, han pagbandilyo hini nga paglantaw han patriota nga hi Michele Amari dida han ika-19 nga siglo. Mahitungod han syahan nga interpretasyon, hi Miguel VIII nagsurat dida han iya autobiyograpiya: "Kon ako mag-angkon nga hi ako an ginamit han Dios paghatag hin kagawasan ha mga Sicilianu, nagsusumat la ako hiton kamatuoran."
An panhinabo ginngaranan nga sugad tungod kay an insurekto nagtikáng dida han katininkangan han simba han gab-i han bisperas han Lunes han Pagkabanhaw (Marso 30, 1282) ha Simbahan han Baraan nga Espiritu (o Iglesia Espiritu Santo) ha may gawas la han Palermo, ug ini nagresulta han pamatay hin pira ka yukut nga mga Frances nga mangurukoy ha Sicilia han mga sumurunod nga unom ka semana. An exakto nga kaagi han pagtikáng han insurekto waray masabti hin kasiguro-an, pero ngatanan nga bersyon mayda mga sinasaro-an nga mga elemento.
Sumala kan Steven Runciman, may mga Sicilianu dida han simbahan nga nagsasaurog han piyesta ngan mayda grupo hin mga Frances nga opisyales nga inmulpot ngan nagtikang pag-irignom. In sarhento nga an ngaran hi Drouet nga nagdanas hin daragahay nga inasaw-an tikang han katawhan ug an babaye ginsinamoksamok pinaagi han kan Drouet paglinabot han babaye. Inmatake kan Drouet an kanan daragahay bana nga may dara nga kutsilyo ngan ginpatay an Frances nga sarhento. Dida han pagsari han mga Frances hin pagbulos, gin-atake hira han mga Siciliano nga katawhan ug pinamatay hira ngatanan. Dida hini, an lingganay han simbahan han Espiritu Santo ug an iba nga mga lingganay ha Palermo nanmagting para magtigaman han Bisperas.
Sumala kan Leonardo Bruni (1416), nagsasaurog hin piyesta ha gawas han Palermo an mga taga-Palermo han pag-ulpot han mga Frances nga namiling kuno hin mga garamiton hin pakig-away ug gin-gamit ini nga pasangil nga magpinanhíram han mga dughan han mga kababayen-an. Ini nakatikang hin sámok, gin-atake anay an mga Frances pinaagi hin pamatak hin mga bato, sunod pinaagi ha mga garamiton ngan pinanmátay an nga Frances. Ini nga sumat nag-abot ha iba nga mga syudad ngan nagresulta hin rebelyon ha bug-os nga Sicilia. "Pag-abot han taknan nga an mapaso nira nga kasina naka-inom na han tugob nga maiinom hin dugo, naihalad na han Frances ha mga Siciliano diri la an ira diri-angay-kuhaon nga karikohan kondi pati gihapon an ira mga kinabuhi".
Sumala liwat hin usa nga susumaton nga waray masabtan kon diin nagtíkang nagtikáng an rebelyon hini nga paagi: Mayda Sicilianu nga babaye nga kinmadto hin simbahan ha Palermo pamiling han iya anak nga daraga nga didto nag-iinampoon han bug-os nga adlaw. Natad-an han nanay an iya anak nga daraga nga ginlugos dida han simbahan hin Francs nga sundalo — dida hini dinmalagan an nanay ngadto han kakarsadahan nga nagsisininggit Ma fia! Ma fia! (nga buot sidngon "Akon anak nga babaye! Akon anak nga babaye!" ha medieval nga Sicilianu nga yinaknan). Mayda mga nasiring nga amo ini an eksplikasyon han pagtikáng han pulong nga "Mafia", ini nga istorya, baga hin mayda mga tigaman nga ini folk nga etimolohiya.
Hi Hadi Pedro III han Aragón kinmuha hin bentaha tikang han rebelyon pinaagi han iya paglansar hin malinamposon nga invasion, ug hini hiya nagin Pedro I han Sicilia.
Hi Charles nahabilin nga nakontrola han Ginhadi-an han Napoles hangtod han iya kamatay dida han 1285, ngan an mga nagsunod ha iya nagpadayon paghadi didto hangtod han pagpahiusa han duha nga teritoryo nga ginbuhat han mga sinmunod kan Pedro han 1442.
Trivia[igliwat | Igliwat an wikitext]
Dida han ika-20 nga siglo, an ngaran Bisperas Sicilianu amo an gintawag han gab-i han Septyembre 10, 1931, dida han pagpapatay ni Lucky Luciano hin pipira nga Mafia nga mga sakop nga naugop han boss hin krimen nga hi Salvatore Maranzano ngan han iya ka-ribal nga hi Joseph Masseria, ug ini nag-undang han Castellammarese nga Gyera ha Syudad han Nueva York.
Mga kasarigan[igliwat | Igliwat an wikitext]
- Steven Runciman (1958),The Sicilian Vespers, ISBN 0-521-43774-1 - Ginsisiring nga usa nga classic ha kasaysayan.
- Leonardo Bruni (1416), History of the Florentine People, Harvard, 2001, ISBN 0-674-00506-6 - Ginlantawan nga amo an syahan nga barasahon ha kaagi ngan kasaysayan nga gintawag nga "moderno", ngan an syahan nga moderno nga historiador, ini naghihisgot gihapon han mga panhinabo hini nga panahon.


text:
Kobe Bryant
Hi Kobe Bean Bryant[1] (Agosto 23, 1978 - Enero 26, 2020) usa nga Amerikano nga All-Star nga shooting guard nga namulay para han Los Angeles Lakers dida han National Basketball Association (NBA). Mayda malinamposon nga karera ha basketbol ha haiskul o iskwela sekundariya hi Bryant katapos nakilala hiya han iya pagpili nga umapi han NBA katapos hin pag-gradwar. Ginpili hiya nga ika-13 nga overall pick han 1996 NBA Draft han Charlotte Hornets, katapos ginbalhin ngadto han Los Angeles Lakers. Hi Bryant ngan an iya hadto nga igkasi-Laker nga hi Shaquille O'Neal amo an nagdara han Lakers ngadto hin tulo nga sunod-suinod nga NBA nga championship tikang han 2000 tubtob 2002. Katapos han pag-iwas ni O'Neal katapos han 2003–04 season, hi Bryant amo an nagin basehan ha Lakers franchise. Nanguna hiya ha NBA hin paghimo hin puntos dida han 2005–06 ngan 2006–07 nga mga season. Han 2006, hi Bryant nakahimo hin 81 nga punto dida hin mulay nga an kabangga han Lakers an Toronto Raptors, nga amo an gihataasi han karera niya ngan an ikaduha nga gihataasi hin kadamo hin puntos nga nahimo hin usa nga mulay ha kaagi han NBA,[2]. Ikaduha la ini han kan Wilt Chamberlain 100 ka punto nga pagmulay. Nagdaog hi Bryant han iya ika-upat nga NBA nga championship han 2009, han iya pagdara han Lakers ngadto han ira ikanapulo-kag-lima nga titulo. Nakadaog gihapon hiya han iya syahan nga Finals MVP nga pasidungog.
Mga kasarigan[igliwat | Igliwat an wikitext]
- ↑ Pachter, Thomas S. (N.D.). "Biography of Kobe Bryant". Pennsylvania Center for a Book. Ginkuhà 2008-08-05. Check date values in:
|date=(help)
- ↑ NBA Staff.. Watch All of Kobe's 81 Points in 3 Minutes ha YouTube. NBA.