text:
TACLOBAN CITY – Kinahanglan pagawson ha pinakamadale nga panahon ha presohan an founding Secretary General han Samahan han Gudti nga Parag-uma ha Sinirangan Bisayas (SAGUPA-SB) nga hi Dario Tomada nga gin dakop han ISAFP ha Binan, Laguna han July 22, 2010 banda 11:00 han gab-i. Gin-aalegar nga hi Dario Tomada in kabulig han nahitabo nga panmatay ha Inopakan, Leyte hadton tuig 1985 ngan yana ginpreso ha Camp Karingal, Quezon City ha kinse (15) ka-ihap hin murder nga kaso.
“Biktima hi Mano Dario han OBL ni Gloria Macapagal Arroyo nga kun diri ka man patayon in paghihimuan ka hin sala nga waray mo buhata labi na han panahon ni Gen. Palparan han 2005” pahayag ni Nestor Lebico, Secretary General han SAGUPA-SB.
Pagmalatumat pa ni Lebico nga dako an papel ni Mano Dario han pagkatindog han panrehiyunal nga organisasyon han parag-uma ha rehiyon-8 nga amo an SAGUPA-SB. Nagserbi ini komo Secretary General han SAGUPA-SB han 1989 kutob 2001 ngan nahimo nga Chairman han 2001 kutob nga lumakat hiya ha Manila han tuig 2005. An iya paglakat tungod han sunod-sunod nga panmatay han mga aktibista ha rehiyon-8 ngan mismo biktima hiya han frustrated murder han pusilon hiya ha ira lugar.
“Nananawagan kami labi na kan Pres. Aquino nga pagawson hi Mano Dario tungod buwa ngan hinimo-himo an kaso nga ginakusar ha iya han nakalabay nga rehimen ngan an iya yana kapreso in tungod han pakig-away para han tinuod nga reporma ha tuna ngan kauswagan han mga parag-uma ha aton rehiyon” kadugangan pa ni Lebico.
Mahanunumdoman nga kilala nga lider parag-uma han rehiyon-8 hi Dario Tomada ngan nanindugan ha pagkontra han mga polisiya ngan programa nga kontra parag-uma antes napiritan nga kumadto ha Manila para likyan an hulga ha iya kinabuhi han tuig 2005.
TACLOBAN CITY – Waray tagi duon ni Pres. Noynoy Aquino an libre nga paghatag han tuna ha mga parag-uma nga hasta ngada yana aada ha mga kamot han dagko nga mga agaron maytuna sugad nala han mga Cojuangco. Amo ini an nakikita nga mayor nga problema han mga parag-uma diri la ha rehiyon kundi ha bug-os nga Pilipinas. Nagpapadayon nga pito (7) sakob han napulo (10) nga parag-uma ha bug-os nga nasud in waray pananag-iya han tuna.
Samtang kapot han mga agaron maytuna an haluag nga katunaan magpapadayon an maiha na nga pagkontrol ha mga parag-uma ha ekonomiya han mga agaron maytuna ha kaumhan. An kawarayan tuna an mayor nga rason kay anu lubong ha utang an mga parag-uma, lugi ha bahinay ngan padayon nga kapobrehan.
“Kun nagpatapod man hi P-Noy hin mga suporta serbisyo ha mga parag-uma in kaparte la ha dapat niya iginsaad komo responsabilidad han gobyerno nga angay ihatag, ngan dako nga kulang ini ha tinuod nga pag-uswag ha aton agrikultura” pahayag ni Nestor Lebico, Secretary General han Samahan han Gudti nga Parag-uma ha Sinirangan Bisayas (SAGUPA-SB).
Pagmalatumat pa ni Lebico nga diri poyde ibulag an dako nga parte ha bug-os nga hitsura han tinuod nga reporma ha agraryo an paghatag hin libre han tuna para ha waray tuna, nasunod nala kunta an mga suporta serbisyo para han mas mauswag nga kabuhi han mga parag-uma.
“Kinahanglan mabaroan han bag-o nga rehimen nga diri la korapsyon an problema han katawhan nga ginhihimo han mga burukrata-kapitalista nga aada ha poder han aton gobyerno kundi an mas grabe pa nga pyudal nga paniniyupi han mga agaron maytuna ha kaumhan labi ini nga monopolyo ha tuna ngan an kontrol han kapitalista ha aton ekonomiya nga nagpupugong han pag-uswag han aton agrikultura ngan tinuod nga industriyalisasyon” pahayag pa ni Lebico.
Mahanunumdoman nga kakulop nga adlaw ginpahayag ni Pres. Aquino an iya syahan nga SONA komo ika-15 nga presidente han Pilipinas para ipahayag an problema ngan solusyon han iya aministrasyon nga ginhinulat han katawhan labi an sektor han parag-uma ha aton rehiyon.


c: text/html

text:
Sadto san mga batit pa kami, napapansin ko na may mga batit babayi na mga nakaputi pag Domingo. Dili ko na naaraman kun san-o ka dapat mag sul-ot sin puti. Basta an aram ko Domingo may mga nakaputi na mga batit.
Mas damu sinda pag semana santa. Bagan san mga nakaagi na taun, may mga nakita pa ako. Pero sadto pan-o, an mga batit na nakaputi, makikita mo na naglalakat sa banwa; minsan pa, igwa sin hali sa Bibincahan nan sa Balogo (amo ini an lugar na pirmi ako).
Niyan, di ko na madumduman kun san-o ko sina urhi na nakita….

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
South Bend, Indiana. An South Bend in usa ka syudad han Indiana, Estados Unidos. An Wikimedia Commons mayda media nga nahahanungod han.
Massage Parlors in South Bend, Indiana. Search: I am:a Man Looking for:a Woman Massage Parlors Strip Clubs Filters Map search. Best Oriental Massage. Mirage.
l Rubmaps features erotic massage parlor listings & honest reviews provided by real visitors in South Bend IN. Sign up & earn free massage parlor vouchers!.
An South Bend in usa ka syudad han IndianaEstados Unidos. Estado han Indiana Indianapolis ulohan. Dako it imo maibubulig ha Wikipedia pinaagi han pagparabong hini. Ginkuha tikang ha " interracialsite.info?
Mga pankalugaringon nga garamiton. Diri naka-log in Hiruhimangraw Mga amot Himo-a an akawnt Sakob. Syahan nga Pakli Ganghaan han Komunidad Mga panhitabo Mga kabag-ohan Happy end wikipedia South Bend ano nga pakli Bulig Mga Donasyon, Indiana. Paghimo hin libro Igkarga-paubos komo PDF Maipapatik nga bersyon. Ha iba nga mga proyekto. Mga nasumpay dinhi Mga may kalabotan nga binag-o Pagkarga hin file Mga pinaurog nga pakli Sumpay nga unob Impormasyon han pakli Wikidata item Ig-cite ini nga pakli.
Ha iba nga mga yinaknan. Igliwat an mga sumpay. Happy ending massage Pasadena, Texas teksto in available ha ilarom han Creative Commons Attribution-ShareAlike License.
Kitaa an Mga Terms of Use para han mga detalye. An Wikimedia Commons mayda media nga nahahanungod han: South Bend, Indiana.
Conceited: Happy end wikipedia South Bend, Indiana


text:
Manny Pacquiao
Hi Emmanuel Dapidran Pacquiao (natawo Disyembre 17, 1978), nga kilalado nga Manny Pacquiao ngan tinatawag gihapon nga "Pacman" ngan "The Destroyer" amo iton yana WBC International Super Featherweight nga Kampeon (2005–present), kampeon-han-una nga RING People's Featherweight (2003 to 2005), kampeon han una nga IBF Super Bantamweight (2001 to 2004), ngan kampeon-han-una nga WBC Flyweight (1998 to 1999). Mayda niya record hin 41 ka daog, 3 ka pirde, ngan 2 ka tabla, upod hin 33 nga daog pinaagi hin knockout.
Biyograpiya[igliwat | Igliwat an wikitext]
Hi Pacquiao natawo ha probinsya han Bukidnon ha Pilipinas. Pero hiya yana taga-Syudad han General Santos.
Kahimtang ha Propesyon[igliwat | Igliwat an wikitext]
Hi Pacquiao in taga Syudad han General Santos, ha Pilipinas ngan kilala ha tawag nga "The Destroyer" han iya mga igkasi ha larangan han boksing. Tinapos niya an kadam-an han iya mga away pinaagi han iya wala nga suntok.
An naedad hin 27 nga hi Pacquiao in nagtikang han iya karera ha profesyonal nga boksing dida han 1995 ha 106 lbs. Nagdugang hiya hin kabug-at tikang 106 ngadto hin 113 ka libra ugsa mapirde hiya han iya ika-12 nga away patok kan Rustico Torrecampo pinaagi hin ika-tulo nga ronda nga technical knockout. Katapos han away kan Torrecampo hi Pacquiao nahikada hin 112 ka pounds, ngan nagdaog han WBC Flyweight nga korona pero naagaw ini tikang ha iya dida han kapirde niya dida han ika-duha nga depensa patok kan Medgoen Singsurat pinaagi hin ika-tulo nga ronda nga knockout. Kon ha teorya nga himangraw, posible hi Pacquiao mahukasan han korona dida pala han timbang kon waray hiya makaabot han 112 lb (51 ka kg)nga kabug-aton.
Human han iya kapirde kan Singsurat, pumiktaw naliwat hi Pacquiao hin timbang, ha yana nakaabot hiya han Super Bantamweight division nga 122 lb (55 kg) nga diin niya nakuha an WBC International nga korona, nakadepensa hiya hini hin maka-lima ka beses ugsa han iya sunod nga world title nga away. An kan Pacquiao dako nga pakatsamba inmabot han Hunyo 23, 2001, patok kan IBF Super Bantamweight champion Lehlohonolo Ledwaba. Atrasado hi Pacquiao komo saliwan nga magkakapot hadto nga titulo pero hiya gihapon an ginawas nga bag-o nga IBF Super Bantamweight champion hadto nga ira asdangay. Hi Pacquiao nakahampak hin tulo ka knockdown ugsa igin-undang an away dida han ika-lima nga ronda.
Nagpadayon pagdepensa hi Manny han iya titulo hin maka-upat ka beses ugsa han away patok han iya idolo han iya pagkabata, hi Marco Antonio Barrera han Mexiko.Ug damo an nasiring nga amo adto nga ira away an naglaygay han iya propesyon ha boksing. Bumuhat hi Pacquiao tikang han iya pagkatumba ha syahan nga ronda, ngan nakadaog han nasabi nga away pinaagi hin technical knockout ngan inundang han kampo ni Barrera an ira away dida han ika-onse nga ronda. Pinaagi hini nga pagdaog, naangkon ni "Pacman" an WBO ngan Ring Magazine People's Featherweight nga korona nga anay kinakaptan ni Barrera dida han iya pakadaog kan Naseem Hamed. An kan Pacquiao performance nag-establisar ha iya, sumala hin damo nga mga kritiko, mga fans ngan mga periodiko ha boksing nga usa han mga gimauupayi nga boksingero ha kalibutan, ngan nagin hinungdan han kabutang han Pilipinas, ha utro nga higayon,dida ha larangan han boksing, diin sinusolsog ni Pacquiao an mga nauna nga mga Pilipino nga sikat nga boksingero sugad kanda "Flash Elorde", Ben Villaflor, ngan Pancho Villa ug damo pa nga iba.
Ha paglagos hin mga unom ka bulan tikang han iya pagdaog kan Marco Antonio Barrera,umatubang na liwat hi Pacquiao han usa nga respetado nga boksingero--an Mexikano nga hi Juan Manuel Marquez, an nakapot han WBA ngan IBF Featherweight Title. An mga eksperto an namugna nga hi Marquez usa nga dilikado nga counter-puncher ngan pipirdihon hi Pacquiao tungod kay maurupay dawa an iya abilidad ha boksing. Ini nga away nagin usa han mga dagko nga away ha Featherweight ha kaagi han boksing. Temprano nga iginpadayag ni Pacquiao an kalaksi han iya kamot ngan kusog han iya suntok dida han iya paghampak kan Marquez, an Mexikano nga Kampeon,hin mga suntok ngan yabo nga nagpatumba makatulo ka beses ha una pa la nga rondahan . Daw hirani na an kan Pacquiao pagdarag-an, pero nakatikang hi Marquez pagbulos dida han ika-duha nga ronda, ngan siring han iba nagtikaupay han mga sumurunod nga ronda. Han katapos han ika-12 nga ronda, gindeklara an away nga tabla (tie).
Patok kan Fahsan (3K-Battery) Por Thawatchai, hi Pacquiao nakahampak kan Por Thawatchai ngadto han canvas hin makatulo ka beses ugsa niya ini pakaturogon dida han ika-upat nga ronda. Usa nga wala nga uppercut ha panga an nakapatumba han Thai nga boxingero ngan nakapaundang han away.
Umigbaw naliwat hin timbang hi Pacquiao ngadto han Super Featherwight division ngan nakig-asdangay patok han anay tulo-ka-beses nga division champion nga hi Erik Morales han ika-19 han Marso, 2005. Pero hi Pacquiao napirde han 12-ka-ronda nga away basi han uroyon nga desisyon han hurado (unananimous decision). Ha dako nga bahin hadto nga ira away ni Morales, nakig-asdang hi Pacquiao nga may samad han iya mata . Ha luyo hini nga kapirde, hi Pacquiao nagkamay-ada redibilidad komo usa nga boksingero nga nakikig-ungot bisan kon aada ha disbentaha nga sitwasyon. Gintumba ni Manny Pacquiao,dida han Septyembre 10, 2005, hi Hector Velazquez, ngan pinaagi hini nakuha niya an WBC International Super Featherweight Title.
Ginpirde ni Pacquiao hi Erik Morales hin TKO dida han utro nga nira nga pag-atubang han Enero 21, 2006 ha Las Vegas ha Thomas and Mack Center, ha Estados Unidos. Harapit matumba ni Pacquiao hi Morales ha ika-duha nga ronda ngan gin-utrohan naliwat han ika-unom. Nakaduha tumbaha ni Pacquiao hi Morales ha ika-10 nga ronda ugsa gin-undang an away. An away nag-iha hin mga 10 ka ronda, 2:33. Amo ini an syahan nga higayon nga an may 29-nga-pangidaron nga hi Morales, usa nga anay world champion ha tulo nga weight classes, naundang ha iya propesyon. Pinaagi hini nga daog hi Pacquiao, hiya in ginladngan nga top contender para han WBC superfeatherweight kontra naliwat kan Marco Antonio Barrera para han WBC nga korona. GInhuhurob-hurob an ika-tulo nga away kan Morales pero waray pa tukib nga detalye bahin hini.


text:
Hua Guofeng
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Hi Su Zhu (ginyano nga Tsinino: 苏铸; minat-an nga Tsinino: 蘇鑄; pinyin: Sū Zhù) (16 Pebrero 1921 – 20 Agosto 2008), nga mas kilalado ha nom de guerre nga Hua Guofeng (ginyano nga Tsinino: 华国锋; minat-an nga Tsinino: 華國鋒; pinyin: Huà Guófēng; Wade–Giles: Hua Kuo-feng), amo an ginpili ni Mao Zedong nga masunod ha iya nga labaw nga manguna han Partido Komunista han Tsina ngan han Kanan Katawhan Republika han Tsina. Han kamatay ni Zhou Enlai han 1976, nagsunod hi Hua kan Zhou nga ikaduha nga Premier han Kanan Katawhan Republika han Tsina. Katapos hin pira ka bulan, namatay hi Mao ngan sinmunod hi Hua kan Mao nga Chairman o Mangulo han Partido Komunista han Tsina, nga diin nahiusa ngan nahiubos hi Jiang Qing ngan an mga iba nga kaapi han sinisiring nga Gang hin Upat. Gintapos ni Hua an Rebolusyon Kultural ngan nagpaiwas han Gang hin Upat tikang ha poder, kundi tungod han iya pag-insistir han pagpadayon han Maoista nga linya, hiya ngahaw nalupig hin maneobra katapos hin pira ka tuig ni Deng Xiaoping, nga nakapirit kan Hua nga magretiro hin sayó.. Gin-agnayan hi Hua Guofeng nga "para-ihaw han Hunan" o "parapamatay han Hunan" tungod han iya paggamit han PLA ha pagsuprimir han mga Pula nga Gwardya han 1968, nga nagdangat hin labaw hin 140,000 nga mga namatay.
- Angay ighubad
- Mga barasahon mga mayda ginyano nga Tsinino-nga-pinulongan nga kasurat
- Mga barasahon nga mayda minat-an nga Tsinino-nga-pinulongan nga kasurat
- Mga turók
- Biyograpiya
- Politika
- Politika han Kanan Katawhan Republika han Tsina
- Mga manguna han Partido Komunista han Tsina
- Kanan Katawhan Republika han Tsina


text:
Asuncion, Davao del Norte
An Asuncion usa nga ikaduha nga klase nga bungto ha lalawigan han Davao del Norte ha Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 60,383 ka tawo ha 11,975 nga panimalay.
Mga Baranggay[igliwat | Igliwat an wikitext]
An Asuncion ginbahin ngadto hin karuhaan (20) nga mga baranggay.
Kaagi[igliwat | Igliwat an wikitext]
Han 2004, an mga baranggay han Igangon, Kipalili, Sabangan, Sawata, Santo Niño, ngan Mamangan ginpamalhin ngadto han bag-o nga ginhimo nga bungto han San Isidro, Davao del Norte.[1]
Mga Reperensya[igliwat | Igliwat an wikitext]
- ↑ National Statistical Coordination Board (2004-08-22). "2004 Factsheet (Enero tubtob Hulyo 2004)". Ginkuhà 2006-06-24.


text:
by: Simplicio Solis
(The Author is a retired Head Teacher of the Bureau of Public Schools (now Department of Education) after 40 years of government service. After retirement, he ran for public office and won a seat in the Municipal Council, Villareal, Samar for three (3) consecutive terms (1992-2001). He is also a 4th Degree member of the Knights of columbus, Villareal Council 5847.)
May gin mamahal ko nga usa nga bungto
Bungto Villareal nga natawhan ko
Katundan han Samar an iya hinmotangan
“Real village” ha English, matahum nga ngaran
Igin paparayaw ko it Villa ha iyo
May naturalisa nga kinaiya hine nga ak bungto
May ada panayoran higluag nga taramnan
Hiluag nga kadagatan hora hin kaisdaan.
May ada kahagnaan nga it Villa ginpalibutan
May mga hagna ha timogan ug dapit sinirangan
May ada ha amihanan sugad man ha katundan
Taramnan hiya hin mga homay kanan parag-uma kahuraan
Ako naglalaum it Villa ma asenso
Dire mapaorhi hit iba nga bungto
Kay hi Mayor boy Latorre buhatan maduruto
Buotan ug tangkud hit iya serbisyo.
May ada mga bus para Catbalogan Tacloban
May dako nga motorboat para kadagatan
May ada ha Manila mga pansarakyan
Kanan taga Villa gintatag-iyahan.
Para ha Manila di kana magkokori
Kay kada semana it ira biyahe
Lunes ug Huybes, Miyerkoles ug Sabado
Di ka na magkokori, barato pa it pasahi.
Hingangandayan ko naman parte pag aradman
May gobierno ug pribado, High School nga kakadtuan
May Barangay High Schools kumpleto hin kagamitan
Waray nagud iiliwon hit mga nag aaram.
May mga produkto hin mga liburan
Mga professionals nga mga bantugan
Mga ahensiya han gobierno, pribado ginpangaptan
Higtaas nga posisyon, hira gintaporan.
Idinadasig ko ine nga ak bungto
Kay nagkakaurosa mga taghimongto
Waray mga krimen pagperde hin tawo
Kay an panuyo gudla bungto umasenso.
Yana nga panahon it Villa tikadto
Pag-gios, paguswag hin ka progresibo
Hi Mayor Latorre may ada proyekto
Bayanihan nga kalsada hiya’n nagmangulo.
Ine nga kalsada tikadto ha Kasang-an
Gin ngaranan ine “Kalsada Bayanihan”
Mga taghimunghto pati baryo
Gin buburubligan ine para la mahimo.
Mga Villahanon ha iba nga nasyon
Dagko nga kantidad an ira donasyon
Kay ira panuyo kalsada humanon
Para masayon na it at transportasyon.
Bungto Villareal hi ikaw palaran
An mga anak mo di ka ginpabay-an
Ha mga kasakit pati kakurian
Ngatanan burublig imo katalwasan.
An naturalisa ug kinaiya han bungto hit Villa
Puros ginpulsan in nga mga grasya
Hatag han Makagarahum pati ni Santa Rosa
Hiya man an amon Patrona ha Villa
Kami nagdadayaw an mga Villahanon
Kan Santa Rosa gugma ug bulig ha amon
Kadam-an nga grasya amon nakarawat
Salamat, Santa Rosa, Salamat! Salamat!


text:
TACLOBAN CITY – Waray magpakita ha hearing ha National Police Commission (NAPOLCOM) ha Tacloban City hi PCInsp. Jovie Espenido durante han kaso nga ginpasaka ha hiya ni Ormoc City Mayor Richard Gomez.
Mahihinumduman nga ginpasakahan ni Gomez hi Espenido ngan duha pa hin Administrative complaint of grave misconduct, grave abuse of authority, dishonesty ngan pagtugot ha upat nga mga preso nga ada ha ira kostudiya nga bumiyahe ha Ormoc bisan may court order ngan ha pagdawit ha alkalde ha Espinosa Drug Syndicate.
Sumala han abugado ni Gomez nga hi Atty. Alex Avisado, hira in naghahangyo ha NAPOLCOM nga ig-waive an katungod ni Espenido nga mag presentar hin ebedensya. Mag -susumiter naman an panig ni Gomez hin position paper ngan case for resolution.
Ha usa nga press conference, ginhahangyo ni Avisado ha NAPOLCOM nga i-dismiss hi Espenido ha serbisyo ngan magpasaka pa hira hin kadugangan nga kaso antis waray pa hustiya an mao kaso.


text:
Matiyu 1:7-11
7-11Na, biyaꞌ ha ini isab in pangkat hi Īsa tagnaan dayn kan Sultan Daud sampay pa waktu narā in manga tau Israil pa hulaꞌ Babilun ha bukun nila kabayaan.
In hi Daud, in anak niya hi Sulayman (in inaꞌ hi Sulayman amuna in bakas asawa hi Uriyas);
in hi Sulayman, in anak niya hi Rubuwam;
in hi Rubuwam, in anak niya hi Abiyas;
in hi Abiyas, in anak niya hi Asa;
in hi Asa, in anak niya hi Jusapat;
in hi Jusapat, in anak niya hi Jihuram;
in hi Jihuram, in anak niya hi Usiyas;
in hi Usiyas, in anak niya hi Jutam;
in hi Jutam, in anak niya hi Ahas;
in hi Ahas, in anak niya hi Hijikiyas;
in hi Hijikiyas, in anak niya hi Manassi;
in hi Manassi, in anak niya hi Amun;
in hi Amun, in anak niya hi Jusiyas;
in hi Jusiyas, in anak niya hi Jihuyakin iban sin manga taymanghud niya.
12-16Hāti dayn na waktu narā in manga tau Israil pa hulaꞌ Babilun sampay pa waktu piyagꞌanak hi Īsa, biyaꞌ ha ini isab in pangkat niya.
In hi Jihuyakin, in anak niya hi Salati;
in hi Salati, in anak niya hi Sirubbabil;
in hi Sirubbabil, in anak niya hi Abiyud;
in hi Abiyud, in anak niya hi Iliyakim;
in hi Iliyakim, in anak niya hi Asur;
in hi Asur, in anak niya hi Saduk;
in hi Saduk, in anak niya hi Akim;
in hi Akim, in anak niya hi Iliud;
in hi Iliud, in anak niya hi Iliyasar;
in hi Iliyasar, in anak niya hi Mattan;
in hi Mattan, in anak niya hi Yaꞌkub;
in hi Yaꞌkub, in anak niya hi Yusup. Hi Yusup amuna in nakaasawa kan Mariyam inaꞌ hi Īsa, amu in pagꞌiyanun Almasi .


text:
An pista, sugad sin sayo na apa na sorbetes. Kun kapot mo ini, si’apo na an ringsal sa palibot, an alpog na naglalayog, o an naghuhuthot mo na sip’on. An bilog na pagnawong mo, nakipalanatan sa nagdadanlay na natunaw na sorbetes sa kamot mo.
An pista, sugad sin sayo na panuga. Pag-aabot sini, napirit ka paghanda, basi maipadagos an pagkamaranghod, pagka-irigso’on, nan pagkaurupod. Si’apo kun magub’at an gasto. o mapagal an paghanda. May katuyuhan ini na harayo pa an hinali’an, may kaogmahan na wara sukol.
__________________________
Retrato tabi ni Alma Jane Gamil. Salamat po.


text:
TACLOBAN CITY – Diri maididiwara an kamatuoran nga Hamletting an ginhihimo han 19th IB ha Brgy. Tabanguhay, Alang-Alang, Leyte tungod ginkukontrol han militar an pagsakob gawas han mga tawo ha baryo pinaagi hin pagpapala-logbook ha ira libro kaupod an pagkapkap ha lawas han tawo.
“Ha kamaiha nala nga pag-ukoy ha butnga mismo han baryo ha Brgy. Tabanguhay in klarado na nga pagtalapas han tawhanon nga katungod tungod kay gindidire ini ha internasyunal nga balaud diin kaparte an Pilipinas ha pag-implementar hini” pahayag pa ni Nestor Lebico, Secretary General han Samahan han Gudti nga Parag-uma o SAGUPA-SB.
Pagmalatumat pa ni Lebico nga ginpipirit han militar nga pugngan an pag-ato han mga parag-uma ha kaso han pangangagaw hin tuna ni Justice Cheng Veloso ha 429 ektarya nga tuna ha maabot 144 nga pamilya hin kablas nga parag-uma nga kadam-an mga taga Brgy. Tabanguhay han Alang-Alang, Leyte.
Pagsaysay pa ni Lebico nga ginhaharas an mga kaapi han organisasyon han parag-uma nga biktima han pangangagaw han tuna ni Veloso in danay paglibotan han mga militar an ira balay labi na kun gab-i
“Padayon nga ginbubuhat han 19th IB kaupod an mga goons ni Justice Cheng Veloso an maitom hini nga gawi 39 na ka anyos an nakalalabay tikang igdeklara an Martial Law ha bug-os nga Pilipinas”, pagtatapos ni Lebico.###
TACLOBAN CITY – Nagpapadayon ha nawong han grabe nga militarisasyon labi na ha kabaryuhan, an Martial Law yana nga adlaw, September 21, 2011, 39 na ka anyos an nakalalabay tikang ig deklarar ini han Diktador nga Presidente Marcos.
“Waray mabaro ha aton kasaysayan an aton gobyerno nga sayop an ginpipinatuman nga militarisasyon ha kabaryuhan labi nga an napipiligro hini an kinabuhi ngan pakabuhi han aton mga kablas nga parag-uma nga asya an nagpapakaon han bug-os nga katawhan Pilipino”, pahayag ni Nestor Lebico, Secretary General han Samahan han Gudti nga Para-uma ha Sinirangan Bisayas o SAGUPA-SB.
Pagmalatumat pa ni Lebico gindeklara han rehimen US-Marcos an Martial Law para kuno sugpuon an insurhensiya ha aton nasud nga ha kamatuoran diri ini mapaparong kun diri anay solbaron an ugat han kakurian han katawhan labi nga ha pagkayana nagpapadayon an mga pan-ekonomiya nga palisiya nga gindikta han Estados Unidos tikang pa han panahon ni Marcos.
Ha pagkayana nga panahon han rehimen ni Aquino, nagpapadayon an militarisasyon nga nagreresulta han mga panalapas han militar ha mga bungto han Burauen, Albuera, Carigara, Tunga ha Leyte ngan ha mga interyor nga bungto han Samar labi ha Las Navas han Norte nga dapit hini.
Pagsaysay pa ni Lebico nga diri tama nga solusyon ha kapobrehan, kakurian ngan kakablasan han katawhan an militarisasyon, lugod mas an kinahanglan han mga parag-uma an libre nga pagdistribwer han hagluag nga katunaan han mga dagko nga agaron maytuna ha mga kablas nga parag-uma.
“Mas angay sentrohan han aton gobyerno an pira na ka-dekada nga problema han tinuod nga reporma ha tuna nga diri nababatian mismo ha mga pulong han aton presedente nga hi Pres. Aquino nga tikang ha angkan hin mga dagko nga agaron maytuna ha aton nasud,” pagtatapos ni Lebico.###
TACLOBAN CITY – Peace and Development Program of 8th Infantry Division of Philippine Army is a deception to the populace particularly to the peasant sector because in reality it does not bring peace and definitely not for development to the communities. Instead they threaten the farmers by taking pictures without their consent, interrogation, forcibly installing an ID system during the presence of Psychological Warfare Teams in the community under the guise of their sugar-coated Civil Military Operations (CMOs).
“It’s really PsyWar that the soldiers of 8th ID-PA are doing since their acts do not contribute in any way and in fact hinder the attainment of genuine solutions to the worsening economic crisis of the people and to the decade problem of landlessness of the peasantry” statement of Nestor Lebico, Secretary General of Samahan han Gudti nga Parag-uma ha Sinirangan Bisayas (SAGUPA-SB, Regional Peasants Alliance in Eastern Visayas).
8th ID soldiers spent reasonable time for the training on psychological warfare under 4th Special Forces Regiment with the leadership of Captain Elmer Namocat based at Leyte and other CMO battalion at Samar particularly at Las Navas, Northern Samar.
Lebico added that 8th ID is taking great effort in concealing their fascist character particular at the media but in reality they are hamletting communities by controlling the activities of the farmers through curfew imposition, restriction of rice/food supply to be brought to the farms and to the extent of guarding them at the farms; exploiting women by courting married women and committing rape to those who resist; removing bowels at the rivers, forcing the farmers to sign documents not to join progressive organizations, using civilian as guides during their operation and even threatening the lives of the peasant-leaders.
Lebico moreover added that aside from the pretence that the military are showing they are overindulging and even acting the roles of some of the officials of the government agencies and Local Government Units mostly in the barrios and municipalities as if the latter are inutile.
“This is militarizing over civilians and civilian authority bringing more chaos and economic disorder; not peace and development,” Lebico ended. ###
TACLOBAN CITY – Pangunguwat ha katawhan labi na ha mga parag-uma an ginsesering nga Peace and Development han 8th Infantry Division-Philippine Army (8ID-PA) tungod mas panhulga an ginbubuhat han mga sundalo ha mga parag-uma ha ira pangunguha hin picture, pag-interogar ngan paghatag hin ID ha mga pumasar ha ira screening ha panahon han ira Civil Military Operation (CMO) o an Psywar Team nga nag-uukoy ha mga barangay hin maiha nga panahon.
“Tinuod nga Psychological Warfare an ginhihimo han mga sundalo han 8ID-PA tungod diri ini nagbabaton han tinuod nga solusyon han kakurian han katawhan labi na an kawarayan kalugaringon tuna ha mga parag-uma nga mayoriya han aton populasyon” pahayag ni Nestor Lebico, Secretary General han Samahan han Gudti nga Parag-uma ha Sinirangan Bisayas o SAGUPA-SB.
Nag-agi hin maupay nga trining an mga pwersa han 8ID-PA ha ginsesering nga Psychological Warfare labi na ha pangunguna han 4th Special Forces Regiment ni Capt. Elmer Namocat nga nakabase ha Leyte ngan iba pa nga CMO batallion han 8ID-PA ha Samar labi na ha Las Navas han Norte Samar.
Pagmalatumat pa ni Lebico nga pirit nga ginhahamisan han 8ID-PA an pasista hini nga nawong labi na ha media pero ha kamatuoran ginkokontrol an mga gios han parag-uma, nagpipinanguyab labi na ha may asawa, pag-rape ha kababayen-an, nangunguro ha salog, pirit nga pagpapirma nga diri na umapi ha mga progresibo nga grupo, paghimo nga giya ha mga parag-uma ha ira mga operasyon ngan paghuhulga ha kinabuhi labi na an mga lider parag-uma.
Pagsaysay pa ni Lebico nga labot han pakitang-tao nga postura nga ginhihimo han mga militar, ginsasapawan ngan ginpapapelan pa hini an mga trabaho mismo han mga ahensya han gobyerno ngan labi an mga Local Government Unit (LGU) nga baga-baga hin mga inutil an aada hini ha mga bungto ngan baryo.
“Militarisasyon ini ha sibilyan nga otridad, mas nagpapagrabe pa lugod ini han kakurian han katawhan ha aton rehiyon”, pagtatapos ni Lebico.###
TACLOBAN CITY – Iginpakita kakulop nga adlaw (September 12, 2011) han Municipal Farmers Association of Carigara o MUFAC an madig-on nga panawagan nga paiwason an mga sundalo ha kabaryuhan han Carigara tungod han pagkahadlok ngan diri pakag-uma han mga parag-uma, ha ira dayalogo giutan han organisasyon, municipal Mayor Trinidad Apostol han Carigara ngan an Commanding Officer (CO) han 19th IB nga hi LTC Francis Cabugon.
Matam-is ngan mapan-uwat an mga pahayag ni LTC Cabugon pero iba naman ini an ginpapakita han iya mga tropa tungod nagpapadayon an presensya han mga militar ngan mga sywar labi na an pagpinan miling han kaapihan han MUFAC ngan mga opisyales hini ha sobra napulo (10) nga baryo han Carigara, Leyte.
“Ginsisimang ni LTC Cabugon ha pagbaton nga usa han kawsa han kakurian han mga parag-uma ha Carigara, Leyte an grabe nga militarisasyon ha kabaryuhan, lugod waray klaro an iya ginsesering nga peace and development kun mismo an mga sundalo an naghahaharas ha mga parag-uma ngan waray Tinuod nga Reporma ha Tuna ngan mga batakan nga sosyal nga serbisyo ha katawhan”, pahayag ni Nestor Lebico, Secretary General han Samahan han Gudti nga mga Parag-uma ha Sinirangan Bisayas o SAGUPA-SB.
Pagmalatumat pa ni Lebico nga an halaparan nga militarisasyon ha kabaryuhan yana in kaparte han Oplan Bayanihan nga ginsesering han militar ngan waray ini pinag-iba han Oplan Bantay Laya han masirom nga rehimen ni Arroyo kay tungod mas nagtikagrabe pa lugod ngani an militarisasyon ha bug-os nga rehiyon-8 labi na an tulo (3) nga probinsya han Samar ngan mismo denhe ha Leyte nga ginkukunsentrahan an mga bungto han Carigara, Tunga, Jaro, Ormoc, Kanangga, Burauen ngan Albuera.
Mahanunumdoman nga napugos an militar ha pamumuno ni LTC Cabugon han 19th IB nga umatubang ha dayalogo nga ginpatawag ni Mayor Trinidad Apostol ha kaapihan han MUFAC, nga hadi nga naglabay nga mga adlaw in waray makighampang han kadtuon han mga opisyales han MUFAC an ira kampo para ig-esplikar anu an koneksyon nira ha mga death treat ngan harassment ha mga kaapihan ngan opisyales han MUFAC ha pahayag han CO han 802nd Brigade nga hi Col. John Bunapos nga kuno an organisasyon han MUFAC in usa han mga rason kay ano nagpapabilin an grupo han mga New Peoples Army o NPA ha Leyte.###
TACLOBAN CITY – Lantaran nga ginpahayag han tagapagyakan han 802nd Brigade kakulop nga adlaw ha usa nga stasyon hin radyo an pagtutudlok han Municipal Farmers Association of Carigara o MUFAC nga kaparte han ira rason kay ano kuno nagpapadayon an pag-eksister han mga rebelde nga grupo ha probinsya han Leyte, nagpapaklaro la ini nga sibilyan an target han 802nd Brigade ha mga operasyon nira ha Carigara, Leyte.
Black and White ini nga pahayag para tagan signal an unit under han 802nd Brigade nga targeton an mga kaapihan han MUFAC labi na an mga lider hini, ngani san-o magpahayag an tagapagyakan han 802nd Brigade ginhulga na an mga kinabuhi han tulo nga nangunguna nga mga opisyales han MUFAC hin surat nga ginlabay ha ira mga panimalay.
“Magpapabilin la nga matam-is nga mga pulong an ginhahambog han rehimen Aquino nga Oplan Bayanihan han militar kun padayon man la nga ginhahatag ha mga parag-uma an grabe nga militarisasyon ngan diri lugod an tinuod nga reporma ha tuna ngan mga batakan nga sosyal serbisyo sugad nala han nahitatabo ha Carigara, Leyte”, pahayag ni Nestor Lebico, Secretary General han Samahan han Gudti nga parag-uma ha Sinirangan Bisayas o SAGUAPA-SB.
Ha yana pala nga semana in nagpapadayon an grabe nga operasyon han militar ha Carigara, Leyte nga nagpoposisyon ha sobra napulo (10) nga mga baryo nga nagresulta han diri pakagtrabaho ha uma ha kabukiran tungod kay gintatahapan nga New People’s Army o NPA an hin-o man nga maabtan ha bukid nga parag-uma.
“Mas nagpapagrabe pa lugod han kakurian nga gin-aabat ha parag-uma han Carigara, Leyte an mga operasyon han militar, umabot nala ha P150.00 an kita ha pag-uma (suhol ha pag-uma) ha kada semana tikang ha P500.00 han nakalabay nga tuig 2010, apisar ini han P1,685.00 nga gastos han kada semana ha usa ka pamilya”, pagtatapos ni Lebico.###


text:
Nagsabab daing ha tagainup mangi’ sin Sultan in hi Abunnawas piyaig daing ha Baghdad. Wayruun mahinang hi Abunnawas. Misan unuhun pa subay niya ra tinggalan in Baghdad danan hadja sin tagainup. Masi pa magulangig in bissara sin Sultan ha taynga hi Abunnawas. “Kabii ha laum indan ku nagbak kami iban maas usug. Nangampu' in maas yadtu juba puti’. Namung in maas in hula’ niya datungan bala’ apabila in tau pagnganan Abunnawas masi nakabutang ha hula’ ini. Subay siya duyun daing ha hula’ ini sabab sin nagdara siya kamalasan. Makajari siya magbalik pa hula’ niya iban sarat di’ siya magpanaw, dumagan, magkamang, maglaksu-laksu iban sumakat kaldai (Donkey) atawa unu unu na jinis binatang panguraan.
Minig na hi Abunnawas sambil binin niya na in asawa iban bay salta’ iban da isab lutu’ amun hiyuna’ huna’ niya makainihan na. Amura in nahinang sin asawa hi Abunnawas nagtangis. Duwaa adlaw na in lugay hi Abunnawas nangura’ ha Kaldai niya. In lutu’ diyara niya inut-inut na nimipis. Wayra tuud piyahup hi Abunnawas ha pikilan in pagduy kaniya. Sumagawa’ gamman na in yakin niya bahawa Tuhan da in labi makusug makapaig kaniya daing ha kasigpitan nakaginggu’ sin pikilan niya.
Bukunka wayruun na iban amun labi marayaw daing ha Allah SWT ha manga waktu bihadtu? Limabay pila adlaw hi Abunnawas ha hula’ sin Tau, timagna’ na in tumtum nananap ha bigi jantung niya. In tumtum niya maglulugay magduruhun. Mahunit niya kasaggaan. Asal wayruun dan dugaing amun labi marayaw daing sin subay pikilun. Sumagawa’ pikilan biyadiin baha’ in hikalappas niya? Bihadtu in pangasubu hi Abunnawas ha laum atay niya. Unu baha’ mangayu’ aku tabang magpaampupu’ ha tau dugaing sampay pa astana’ sin Sultan? Di manjari! Wayruun misan hambuuk tau mabaya’ himinang hadtu. Subay ku tabangan in baran ku kandi ha di’ na manaabbit pa kaibanan tau. Ha adlaw hika 19 nakabaak hi Abunnawas hambuuk pikilan amun way nakasud ha piyanglangan hi Sultan Harun Al-Rashid. Ubus niya man nagmumus timudju na hi Abunnawas pa hula’ niya. In tumtum iban sannang naglamud na nahinang hambuuk.
In tumtum amun daying ha angay ini nagkulinyam magduruhun in kusug karna’ sin magsusuuk na siya pa kawman niya. Landu’ kiyugan in tau ha laum hula’ pagingat sin nakabalik na hi Abunnawas. Nahiyul na in kawman paguwi hi Abunnawas pa hula’ sampay dimatung na pa taynga hi Sultan Harun Al-Rashid. In Sultan kiyugan da isab pagdungug sin habal misan bihadtu awn da daawa niya nakabidda’. Ampa in manga raayat landu’ nagkugkuyag sin paguwi hi Abunnawas, sabab sin kalasahan siya sin raayat. Adapun in Sultan kiyugan hapaguwi hi Abunnawas karna’ bihaun di’ na makapuklas hi Abunnawas daing ha hukuman. Sumagawa’ in Sultan nasusa iban biya’ sin piyukpuk pagkita’ niya ha hantang sin paguwi hi Abunnawas pa hula’ niya. Way natali’ sin Sultan mapikil hi Abunnawas in mintayung ha tiyan sin kaldai. Daing ha sabab yadtu nakalappas hi Abunnawas daing ha hukuman sabab sin way siya nakadugtul liyangan sin Sultan. Karna’ hi Abunnawas way nangura’ ha Kaldai.


text:
Luparan Panlangyaw han Cebu-Mactan
An Luparan Palangyaw han Cebu-Mactan (Iningles: Mactan-Cebu International Airport, Tinag-alog: Paliparang Pandaigdig ng Mactan-Cebu, Sinugboanon: Tugpahanang Pangkalibutanon sa Mactan-Sugbo) (IATA: CEB, ICAO: RPVM) in dako nga luparan panlangyaw ha Kabisay-an nga rehiyon han Pilipinas. Namumutang ini ha Syudad han Lapu-lapu, puro han Mactan, Metro Cebu ngan ini an kanan nasod ikaduha nga panguna nga ganghaan. Ini nga luparan in gindudumara han Mactan-Cebu International Airport Authority.


text:
Dagat Caribe
An Dagat Caribe o Dagat Caribbean usa nga dagat han Kalawdan Atlantico nga nahamutang ha mga tropiko han Katundan nga hemisfero, nga ginsasapitan ha salatan ngan katundan han Amerikano nga kapundokan hin tuna, ngan an Amihanan nga Kalawdan Atlantico nga amo-ngahaw ha dumagsaan ngan an Golfo han Mehiko ha kanawayan. Ha dugang ka ispisipiko, ini nagtutubig (ha orden sugad hin reloj tikang ha salatan), an mga nasod han Venezuela ngan Colombia ha Salatan nga Amerika ha salatan; an Amihanan nga Amerika nga mga nasod han Panama ha habagatan, ngan Costa Rica, Nicaragua, Honduras, Guatemala, Belize, ngan Mehiko ha katundan; an Antillas Mayores (Cuba, Jamaica, Hispaniola, ngan Puerto Rico) ha amihanan, ngan an Antillas Menores ha sidlangan.[1] An bug-os nga kahaluag han Dagat Caribe, an mga dadamo nga mga puro o isla dinhe, ngan an mga tagpad nga mga labnasan, tinatawag hin bug-os nga Caribe o Caribbean.
Pinanbasaran[igliwat | Igliwat an wikitext]
- ↑ The Caribbean Sea World Wildlife Fund. An websayt kataposan ginkadto dida han 5 han Disyembre 2008
Padugang nga barasahon[igliwat | Igliwat an wikitext]
- Snyderman, Marty (1996) Guide to Marine Life: Caribbean-Bahamas-Florida; page 13-14, 19. Aqua Quest Publications, Inc. ISBN 1-881652-06-8
- Glover K., Linda (2004) Defying Ocean's End: An Agenda For Action; page 9. Island Press. ISBN 1-55963-755-2
- Peters, Philip Dickenson (2003) Caribbean WOW 2.0; page 100. Islandguru Media. ISBN 1-929970-04-8
- Reefs at Risk in the Caribbean: Economic Valuation Methodology, World Resources Institute 2007.


text:
Titulo: The Various Flavours Of Coffee
Awtor: Anthony Capella
Taon: 2008
Istorya ini san hinanapos san 1800. Nagbatog sa London, lunabay sa Africa, balik man gihapon sa London. Batog sa patinawa, nahuman sa diri na patinawa.
Si Robert Wallis, sayo na matariya o eccentic, inpapaiskwela, para kay mas gusto an pamiyawas. Sa birik san swerte, nagbagat sira ni Samuel Pinker, sayo na dako na pararigaton sin kape. Panahon yadto na daghan pa na bagay an in-iimbento pa hamok, sugad san barat, hanggan san kotse. Dahil an inhahalian san kape, sa luyo san kinab’an, sa Africa, nag-iisip si Pinker sin paagi na mabakal an kape na gusto niya, na diri na kaipuhan an sampol; gagamitan hamok sin ngaran san kape, base sa klase.
An obheto sini na negosyante, tubo, syempre. May kumpitensya, kaya sigi niya an hanap sin paagi na madaog an kakumpitensya. Sa istorya, pinaimod an pagbatog san propaganda o advertising, kun paano hinahanapan sin dahilan na an parabakal magbakal diri base sa pangaipo, kundi sa imahen o brand san produkto. Kun sa niyan, sugad san pagbutang sin mga babaye na huba sa mga propaganda san produkto na sugad san arak o sigarilyo. Kun eleksyon, an pag-endorso sin sayo na artista sa kandidato.
Dahil didto matinubo, dinayo san mga puti an mga banika na sugad san Africa, inako an lugar maski di’ man kanira, basi tamnan sin kape o kun nano na gusto nira itanom. An mga datihan na tawo, sinuhulan sin manintimos sa pagraot san lugar nira, na sira mismo an ma-raot, na an produkto, pakadto ugaring sa kun diin paghali an kanira amo niyan. Syempre, di’ man mangyayari ini na rolokohan, kun wara sin mga kadugo nira na nakikumplot sa mga dayuhan basi masayuan, mabuwaan, mauripon an mga tawo na kadatihan. Sugad halimbawa san pag-uripon, o slavery, na dako an papel san mga kaurupod manta san mga pinabakal na uripon. Sugad man san mga moderno na OFW, na kun naloloko, badi kakumplot san nangloko o badi mismo an nangloko, kapwa Pilipino.
Syempre, sayo man na dahilan san pagkakaiba sin dalagan san swerte san mga nasyon, an ugali san mga syudadano. An mga puti kuno, nagdedesisyon base sa pag-adal niya san sitwasyon, sa naisip niya na kaipuhanon himuon. An Aprikano kuno, an desisyon, base sa pamati, sa pagtubod. Badi kaurupod sini na grupo an mga Asyano, mga Pilipino, mga Bikolano, nan mga Bulusanon. Kay kun sa Bulusanon, maski, halimbawa, kinarkolo na, kwinenta o inisip na sin mayad, nalihis pa gihapon dahil sa raw’ay, panguntinwar, relasyon, relihiyon, pagtubod, pag-urugos, o sa masasabi san iba na tawo.
San mga 1800, an London nasa panahon na diri pa labi kaasenso. An mga duungan nan pabrika kadaghanan san trabahador, mga bag’o na salta na dayuhan man o immigrant; mga pantalan nan pabrika na diri pa moderno, na an paga pakadto man sa salog na Thames na, base sa pagmwestra, sugad kaitom nan kabang’og san salog sa butnga san Sorsogon niyan, o san Pasig sa Manila, mga salog na danlayan san mga ati hali sa mga pabrika, kabal’yan, nan mga kasilyasan. Basi pa kun an Dolipay diri man maging sugad sini.
Kun may pagti’os, may paghingoha san pagpakabuhay, kaya buhayon man an bagaw ti’awati na na propesyon, an prostitusyon. Panahon liwat yadto na an an mga babayi diri pa intatagan sin kapareho na diretso nan prebilihiyo sa sosyedad, sugad san pagboto. Pinaimod man an pakigkutiil san mga babaye na Ingles basi makuwa an kanira diretso. Pinaimod na diri man masayon makuwa an nano pa man na diretso, na wara sin nakulugan o namatay.
Sa likuran sini na istorya na manungod sa historya san moderno na panahon, an sayo na istorya sin pagkamoot. Sugad sin sigi hamok an uroy, para kay dara san swerte o kun nano, wara man ini kabilog. Kun iba na liwat, an diri nadagos, ma’o man an sugad sin di’anison kunta na madagos; an bagaw, nano baga, ha?
Di’anis an pagkaistorya ni Anthony Capella sini. Batog sa makunswelo niya na Food of Love, nan sa medyo mabudlay na The Wedding Officer, sugad sin nahinog niyan an kaniya panurat-surat. An estilo san paggamit sin historya sa sayo na istorya, diri man bag’o. Dini, sugad kun Dan Brown, ginamit niya sin mayad basi maging makatutubod.
Sadto nan niyan, nan sa mga maabot pa, oyon an mga makusog nan san maluya, an parabatog nan san parasalo, an parapurbar nan san paseguruhon, an praktikal nan san romantiko, an maginamit san hutuk nan san nagsusunod san kaburut’on. Kada sayo mayon sin uupudan na grupo, na makisayaw man sa iba pa na grupo.
______________________________
TRIBYA
Sa Bulusan, mayon man sin mga may tanom na kape, sugad sa Kapangihan nan Morong-borongan. Kadaghanan sini niyan na mga tanom, pinangpulod na, tinukalan sin iba na tanom. Bagaw, maluya kuno an pabakal. Badi da’og san Nescafe nan san Blend45, na pwera ada san garapon na nahihimo man na basohan sin kape, pareho man hamok an rami san kape na dinagot sa uma san Bulusan, na kun iba na diri na pagbabayuhon basi mapanitan; pupumpunon na hamok pag-udu’an san amid.
Wara sin tinanom na tsa sa Bulusan. Sadto, tsa ini, na kun babakalon sa tindahan, Black Cat an popular na brand. Niyan, dara ada san mga hali sa Manila, daghan na na Bulusanon an nagahoy sini sin tsa’a.


text:
Papa Pío VIII
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Hi Papa Pío VIII (Nobyembre 20, 1761 – Disyembre 1, 1830), natawo nga Francesco Saverio Castiglioni, amo an Papa han Simbahan Katoliko tikang han 1829 tubtob 1830.
Biyograpiya[igliwat | Igliwat an wikitext]
Natawo hiya ha bug-os nga ngaran nga Francesco Saverio Maria Felice Castiglioni Ghisleri (nga agsob ginpapahalipot nga Francesco Saverio Castiglioni) ha Cingoli, Marche. Anak hiya ni Konde Ottavio Castiglioni ngan han iya asawa nga hi Sanzia Ghislieri. Nag-aram hiya han Balaod Canónico ngan han 1800 nagin obispo han Montalto. Tungod kay waray hiya maghurar nga masumite kan Napoleon I han Fransya (1804–14, 1815) gindara hiya hiya ha Fransya kundi katapos han kalupig han Fransya, ginhimo hiya dida han 1816, nga Kardinal-Presbitero han Santa Maria in Traspontina. Nagkapot hiya hin pipira nga mga puwesto, upod hini an puwesto han Penitensyaryo Mayor. Nagin kardinal-obispo hiya han suburbikaryo nga sede han Frascati.
Han kamatay ni Papa León XII (1823–29), napili hi Castiglioni nga papa dida han konklave papal.
Namatay hiya dida han 30 han Nobyembre 1830.


text:
HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA
Also, bought Christmas presents.


text:
Bais, Pilipinas
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An Syudad han Bais usa nga ikaduha nga klase nga syudad ha lalawigan o probinsya han Negros Oriental ha Butnga nga Kabisay-an nga rehiyon han Kabisay-an ha Pilipinas. Sumala han 2000 nga census, mayda ini populasyon nga 68,115 ka tawo ha 13,199 nga panimalay. Nahamutang ini ha 44.7 ka kilometro tikang ha Syudad han Dumaguete an kapital han probinsya, ngan mayda ini kahaluag nga 316.90 ka kwadrado nga kilometro.
Mga Baranggay[igliwat | Igliwat an wikitext]
An Syudad han Bais ginbahin ngadto hin katloan kag lima (35) nga mga baranggay.


text:
Telling Tales in Waray
An Manogbanog ni Dodong
Hi Dodong nagmata han pagsulod han una nga sidlit han adlaw didto ha bintana han iya kuwarto. An baho han bag-o nga luto nga tinapay baga hin alarm clock nga nagsasampit ha iya han maagahon. Ginmawas hiya ngan ginkuha an iparalit hin tinapay nga pirme ginbubutang ni iya Lola didto ha lamesa. An panaderia nakada la ha ira atbang. Nagdali-dali hiya pagpalit hin pan de sal kay marasa ini nga ipamahaw kun mapaso pa ngan kun gin sasawsaw ha tsokolate – narururasa.
Mamingaw pa an kadalanan hini nga horas, labi na kay Domingo ngan nangngangaturog pa an iba nga tawo. Titarabok na unta hiya pero inmukoy anay kay baga hin pakakakita pa la niya han balay kun diin hiya natawo ngan tumubo hini nga naglabay nga trese ka tuig.
Sarado an mga bintana nga himo hin kapiz pati an ira portahan nga nakada ha butnga han ubos han balay. Ha iya pagtan-aw daw nawong ini hin usa ka lagas nga babaye nga may tinatago nga sikreto. Kun gab-i liwat, usahay makaharadlok labi na kun nahangin-hangin kay an mga kakahoyan naagutiot ngan ginduduyugan an aringasa han tikarukba nga sin didto han atup.
An tag-iya hini nga tikarumpag nga dos andanas nga balay , amo an agaron ni iya Lolo ha baraligyaan han libro ngan iba pa nga gamit ha eskwelahan ngan opisina. Imbis nga pasagdan an balay nga madunot – gin paukyan ini han mga empleyado han tindahan. Gin pinarte-parte ini para ha lima ka panimalay. An iya Lolo nga tinapuran han tag-iya, an naukoy han katunga han ubos.
Han sunod niya pagsiplat, nakadto na an iya Lola nga nag-aalog hin tubig didto han bumba. Dali-dali hiya nga tinabok ngan haros dalaganon an walo ka metro nga agi-anan tikang ha dalan ngadto han ira portahan. Iya na gud naka-anaran nga buligan hi iya Lola ha bisan ano nga trabaho para diri ini pirmi masina ha iya.
“Maupay nga aga, ‘La”. siring ni Dodong. “Ako na la an magdadara hit tubig ha sulod.”
“Oy, ‘Dong – Happy Birthday! Sigi, kahuman naton pamahaw karigo na kay maniningba kita ngan magpapasyada didto ha mall.” amo an malipayon nga baton han lola.
Pagsulod niya, gin hangkop dayon hiya han iya Lolo nga dayon nagyakan, “Oy, ulitawo na it akon apo! Dodong, mangangaon kita didto ha Jollibee kay
kinahanglan mayda guti-ay nga celebrasyon.”
Duro an kalipay han bata nga iginbilin han nanay ha ira han pagkatawo hini. Han nagtutubo na hiya, waray adlaw nga di hiya nagpapasalamat han Diyos nga gin karawat hiya han ginikanan ni iya nanay. Sanglit, kahuman han misa, nagdagkot hiya hin trese nga kandila pagpakita hini.
Paggawas nira ha mall, may mga naglalaray nga iba-iba nga klase
hin manogbanog ha daplin han karsada. Waray dayon hira sumakay tipa-uli kay karuyag ni iya Lolo regalohan hiya hin usa.
“Ay na la ‘Lo. Natapos ko na ang akon ginhihinimo. Maupay liwat adto hin duro. Igpapalupad ko adto niyan. Updi ako kon waray ka iba nga lingaw ha?”
“Sus, ‘Dong – bangin pagtinawaan la ako hit imo mga kamulay kay young wans na ako.” baton han iya apoy nga nagtitinawa.
Nagpapara hin dyip an iya Lola, nga dayon siniring, “Pangnguli na kita kay bangin magpakabuhi an aton mga kamanokan.”
Pag-abot nira, may katitirok didto. Nakadto an mga nangungukoy dida ha igbaw han balay. Napa-usa hira kay nakadto liwat an iya Nanay ngan mga manghod. An iya Tiyo nga bugto han iya Nanay, na didto gihapon. Hiya an nagdara han mga pagkaon nga ira ginsasarusaruan. Nagtikang na pati hira hin oro-irignom ngan pagkaranta ha karaoke. Han nagtitikaharani na hira Dodong, gin balyoan hin ‘happy birthday to you’ an kanta.
Kahuman ni Dodong pagpasalamat, sinulod hiya pagliwan. Ginkuha niya an iya manogbanog kun diin niya ini ginsablay. Maupay gud an pagkahimo hini tikang han sobra nga kawayan nga ginamit para pagkoral han ira taramnan dida han bakante nga lote. Hiya an nag-aataman han mga tanum nga utanon nga ira iginbabaligya ha mga kaharani ngan mga umaragi. Nakakakuruwartahay hira tikang han halin hini. Bisan diri pagud hiya idaran, naaabat na niya nga diri harumamay an mga garastohan nira kinaadlaw. Usahay nakakabati hiya kan iya Lola nga nagnginginorotob han ka mahal han mga papliton. Sanglit malipayon hiya nga nakakabulig-bulig hiya han ira pakabuhi.
An ira mga suki nga mamaralit mas dinamo pa han panmukad han mga sunflowers nga iya igintanom palibot han koral. Nanumdum hiya hadton adlaw nga iya ini gintanom tikang han mga liso nga hinatag han maestro niya ha bokasyonal. Nadudungog pa niya an nauurit nga kayakan han iya Lola.
“Ano’t gintatanom nim dida?”
Han pagsumati niya, siniring liwat – “Ano? Maupay pa kung dugangan mo it mga utanon kay masurong. Ayaw pagkinaragi it tuna nga taranuman.”
Pagtikang pamukad han sunflowers, baga hira hin mga sundalo nga nag gwagwardiya han taramnan. Taga-hipos hira han sirak nga napasaringsing han mga utanon. An mga adlaw nahimo nga mas masirak ngan an iya lola pirmi na nahiyom ha iya.
Amo nga gin disenyohan niya hin sunflower nga smiley an iya manogbanog. Nag gunting hiya hin darag nga papel nga korte han bukad para himoon nga mata. An kolor berde nga hulagtob amo an irong ngan an porma han tarong nga granate an iya ginhimo nga baba. Halapad na an paghiyom han nawong han iya manogbanog. Kahuman, nag gunting pa hiya hin manipis ngan higlaba nga berde nga papel para han ikog nga buot niya panhunahunaon nga amo an buhok. Ini an mga hantak ha ira taramnan.
Waray ka iha, gin tawag hiya han iya nanay kay ginpapangita na hiya han iya mga kasangkayan. Hapit na ngay-an mag alas kwatro ngan diri na niya mapapalupad hin maiha an manogbanog. Ginmawas hiya dara ini ngan an mga nakakita nagdayaw gud han pagka postorawo han iya ginbuhat. Nadugangan an iya kalipayan hadto nga adlaw.
Ginpalupad nira an manogbanog didto han bacante nga lugar harani han basketbolan ha sakob han subdibisyon ha luyo han hira balay. Igin-undong ini ni Popoy nga iya pinakasuok nga sangkay. Hiya an nakapot han higot. Kinagat dayon an manogbanog han hangin ngan linupad ini. Gin kaptan gud ni Dodong an madig-on nga higot para diri humataas hin duro. Madali an paglabay han oras ngan masirumsirom na han ira pangnguli.
Nagtitikahuman na an karisyohan han mga nag-iirignom didto ha ira. Nangamen hiya ha ira tanan bag-o sumulod ha balay. Kasaro niya panihapon an mga kaapoyan ngan an iya nanay ngan kabugtoan. Ibaradlis adto nga takna kay diri na hiya nahihinumdum kun kakan-o pa hira nagkasaro-saro. Hiya an nanhipig ngan nanhugas han plato. An iba nagkita anay han TV bag-o kumaturog. Hi Magda nga iya nanay, kinadto pagbulig ha iya ha kusina.
“’Dong, sori nga waray ako dara ha imo nga regalo, ha? Hit sunod na la. Bag-o la ako na ginsisante ha trabaho ngan mamimiling na liwat ako hin iba nga masusudlan.”
“Okey la iton ‘Nay.” an iya baton, pero ha iya hunahuna gindugangan ini hin –“nahi-ara naman ako nga waray ka labot ha akon”.
Diri niya gusto nga manhunahuna hin sugad labi na yana pero usahay diri niya napupugngan an iya tinuod nga ginbabati para han babaye nga naghatag ha iya hin kinabuhi pagkatapos gin pasagdan na la.
Iya ginkinita hi Magda pagtalikod hini. Sinupo hiya kan iya Lola nga guti-ay nga babaye. Hi Dodong mas hitaas na ha iya hin usa ka ulo. Ngan sugad gihapon han iya lola, hi iya nanay maparalit an hiyom.
“Amo’t hiya – bisan pa natawa nagmumurosot la gihapon pagkit-on.” Amo ini an pagkita han ira mga kaharani. Magkaiba gud han anak nga pirmi la malipayon.
Gintawag hiya han iya lola para pahinumdumon nga kumaturog hiya hin sayo kay magpapalista hira ha eswelahan pagkabuwas. Nagsaro an iya kalipay ngan kasubo – kalipay kay nakada na hiya ha high school ngan kasubo kay maiihap na la ang mga adlaw han bakasyon.
Pagsulod niya ha kuwarto, nangngaturog na an iya mga manghod didto han banig ha ubos han iya katre. Nangaturog liwat hiya dayon dara han kaguol.
Masirom hin duro an sulod han iya pagmata han katutnga han kagab-ihon. Nasangpit hiya han makusog nga uran ngan hangin. An mga sanga han kakahoyan ngan an tikarokba nga sin han atup nagkokonsyerto ha gawas. Waray hiya nakikit-an pero naaabat niya an guti-ay nga karasikas ngan huringngay. Tinalikog hiya han iya hinsabtan kun diin natikang – kan iya nanay ngan an lalaki nga diri pa niya hinkikilal-an.
An uran ngan hangin pinahuway anay ngan klaro niya hinbati-an an nahihitabo didto ha salog. Naghinayhinay hiya pagtabon han iya ulo hin ulunan pero nababatian la niya gihapon an huringay han iya nanay ngan han iya tiyo. Waray gud hiya makakagi-os pareho kun gin ngangarat hiya ngan karuyag niya magmata pero diri hiya nakakakiwa. Sugad hini an iya pamati han kontra gusto niya pakahibaro han kamatuuran han iya pagkatawo.
Binunok na liwat, ngan nangaturog hiya.
Pagkabuwas, mamingaw na an panimalay han pagbuhat niya. Nakalakat na an iya lolo ngan tiyo para ha trabahoan. An iya nanay naman umuli na ngadto han iya asawa kaupod an usa niya nga manghod. An usa, nakikigminulay han anak han ira kaharani. Hi iya lola, nagpipinanlaba didto ha may bumba. Kinadto niya ini para igbumba hin tubig.
“Dodong, kahuman nimo pamahaw, pag-alog na hin ikakarigo niyo ni Inday. Makadto kita ha eskwelahan.”
Ha tono han iya boses baga hin nasisina hiya. Maiha na niya nabantayan ini nga reaksyon han iya lola kun an iya nanay nagpapakita ha ira. . Mas nasukob pa an dugo kun iginbibilin an iya kamanghuran.
“Ano dawla kun nasabot ba hiya han makaarawod nga kamatuoran han akon pagkatawo?” amo ini an paki-ana nga nakada ha iya hunahuna.
Paghaw-as nira ha dyip tikang ha eskwelahan, ginkinita na liwat ni Dodong an ira balay bag-o hira tinabok. Abre na an mga bintana pati an ira portahan. Yana baga an lagas nga babaye waray na sekreto – hinatag na ini ha iya.
An mga sunflowers nanlaya han pag atake han uran. An adlaw nagtatago-tago ha luyo han mga dampog. Baga hin naduyog an tiyempo han iyan pamati. An iya hinbaruan kagab-i buot niya hikalimtan pero sigi gihapon an pag-ukay han iya pamorobuot.
“Ay! Ambot! Basta sisiguroon ko nga diri makarag an mga nabibilin nga adlaw hit bakasyon. Malalahimoon ko gud nga diri ako magpapa-apekto hini nga akon hinsabtan.” amo an siring niya ha kalugaringon.
Nagpinanlimpyo hiya ha gawas ngan sulod han balay. Baga hin karuyag gud niya limpyohan an balay han presensya han iya tinuod nga kag-anak, May nahunahunaan hiya nga solusyon. Kumuha hiya hin lapis ngan papel ngan ginsurat niya an iya naadman. Pagkatapos iya an papel gintiniklop ngan iginhigot niya didto han ikog han manogbanog. Iya papaluparon ini hin hataas ngan hangyop niya nga mauutod an higot han iya ginsurat basi mawara na an iya hinsabtan.
Waray ka iha, gintitinawag na hiya nira Popoy para magmulay. Nagsarit hiya han iya lola nga nagpipinanahi.
“Ano man, tapos na ba an imo mga trabahoon?”
Tinangdo hiya.
“O, sigi na. Pero uli dayon kun harapit na mag alas kwatro kay mamimirkado pa ako. Waray kaupod it im manghod dinhi.” dugang pa han lola.
Dali-dali niya kinuha an manogbanog ngan kumarida ngadto han iya mga sangkay. Mahangin-hangin hadto nga kulop ngan napalupad dayon nira an manogbanog. Gin tinurosan ni Dodong an higot para lumupad ini hin hataas. Han kontento na hiya, iya gingaod an higot didto han puthaw nga poste han koral han basketbolan. Kahuman nakigmulay na hiya.
Madali nga linabay an oras. Maupay pa an lupadlupad han manogbanog. Nabatian ni Dodong an pagtinawag han iya lola, sanglit inukoy hiya hin mulay nga ginsigngan an mga sangkay na hira na la an magbantay han manogbanog anay.
Pag –abot niya, ginbinusaan dayon hiya han lola.
“Ano ka ba nga bata ka, nasiring pa ako nga uli pag alas kwatro! Sigi, bantayi it im manghod kay bangin mahulog ha katre. Kun maupay pa it iya katurog, ikadena an ayam harani hit portahan para masabot ka kung may pumaralit hin utanon. Upaya it paghigot ha? Makabuhi ngani iton, ikaw gud it ak paghihigtan.”
Nangalot hiya han iya ulo, ngan waray kapugngi an ngurutob.
“Anon siring mo, Dodong?”
“Waray gad, ‘La. Sori.”
Linakat an iya apoy ngan han hihigtan na niya an ayam, nakabati hiya han
tuok han iya tulo ka anyos nga manghod. Dinalagan hiya ngadto ha kwarto bibit pa an kadena. Iya anay ini ginkwentas ngan kahuman ginhapuhapan an bata para bumalik pag katurog. Mapaso hin duro didto han sulod bisan may bentilador. Pagsiplat niya ngadto han espeho nakit-an niya an kadena dida han iya li-og.
“Ano dawla it akon maaabat kon igkadena ako ni Lola?” amo an iya nahunahunaan. Nagproyba hiya paghigot han kadena pareho han paghigot niya han ayam. Iginkab-it pa gud niya an katapusan didto han raysang kung diin niya gin sablay an iya manogbanog. Nangngispeho na liwat hiya ngan didto nakita niya nga an iya manghod harani na ha ligid han katre. Iya ini gindali-dali pagdaop para pugngan an kahulog. Pagtamod niya, naabat niya an kadena nga nagtitikahugot ha iya li-og. Nangalimot hiya na iya ngay-an ini ginkab-it han raysang.
An mga mata han bata nga dinako han kahadlok, an urhi niya nga nakitnan. An dayon pagkurahab, an urhi niya nga nabatian. May sinulod nga matugnaw nga hangin ngan an kurahab nagtikahinay, nagtikahinay kahuman nawara.
Didto ha basketbolan an iya kasangkayan nagtitipauli na. Gindaop ni Popoy an poste para kuhaon an higot han manogbanog. Iya na adto iglalambid pero nakita niya nga utod na an higot. Hinangad hiya para bilngon an manogbanog ha kalangitan. Kahuman tinawag niya an iba nga mga bata para ipakita kun ano an iya hingkit-an. An manogbanog ni Dodong sigi pa an lupadlupad harani didto han nagtitikarosa nga dampog.
An usa nga bata dayon la siniring, “Kitaa na gud hin maupay ito nga dampog
– baga hin porma hin bata nga lalaki nga nagdadakop hit manogbanog.”
Nagkinita hin maiha hi Popoy ngan yumakan, “Hala! Baga man iton hi Dodong nga naglilinanat hit iya manogbanog!”
“Tana! Hapit na la kita ha ira para sumatan naton nga nakalupad na hin harayo an iya manogbanog.” siring pa han usa.
An lola ni Dodong, naglilinakat tipauli ngadto ha ira balay. Pag-abot niya han ika lima nga balay bag-o an ira, umabat hiya han mahagkot nga hangin. Hinangad hiya ngan nakita niya an dampog nga porma hin bata nga may kinukugos nga manogbanog. Kalit la hiya gin kinulba ngan haros kumarida pag uli.
* * *
2 Responses to "Telling Tales in Waray"
Kanino po ikicredits to?


text:
Papa Pablo VI
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Hi Papa Pablo VI (ha Linatin: Paulus PP. VI), natawo nga Giovanni Battista Enrico Antonio Maria Montini (Septyembre 26, 1897 – Agosto 6, 1978), naghadi komo Papa ngan komo soberano han Syudad han Vaticano tikang 1963 tubtob 1978. Hiya an nagdumara han Simbahan Katoliko Romano dida han kaurugan han Ika-Duha nga Konsilyo Vaticano ngan nagkapot hin importante nga papel han pag-implementa han mga desisyon hini nga konsilyo.


text:
Is the Duterte government open to peace talks or is it preparing for martial law? The National-Democratic Front-Eastern Visayas (NDF-EV) today slammed the Duterte regime for the intense militarization in Northern Samar, along with the provincial government’s noise for local peace talks.
“Since March and April, the 8th Infantry Division of the Philippine Army has been launching continuous military operations in Northern Samar such as in Las Navas, Lope de Vega and Silvino Lobos,” said NDF-EV spokesperson Fr. Santiago “Ka Sanny” Salas. “This has forced the New People’s Army to carry out tactical offensives to defend themselves and the people. The situation puts the sincerity of the Government of the Republic of the Philippines (GRP) for the peace process into question. Moreover, Northern Samar Gov. Jose Ong, Jr. has threatened the integrity of the NDFP-GRP negotations with proposing “local peace talks” which the NDFP has long rejected as a divide and rule tactic.”
The NDF-EV spokesperson noted that martial law methods are used in militarizing Northern Samar. “Soldiers are subjecting civilians to mass surveillance and population control. Last June, in Barangay San Isidro, Las Navas, the soldiers went on a house-to-house accounting of every family and even took their pictures. The military harassed those who hailed from the nearby town of San Jose de Buan, Samar. A barangay official of San Jose village, Renoe Asina, was also held by soldiers last June 22 to force him to guide their operation, and was only let go because he knew some of them.”
Fr. Salas also criticized Gov. Ong for working with the military to sabotage the peace process. “Local peace talks serve to complement militarization through deceiving and coopting the people with surrender programs. It is thus insidious and belittles the peace process as a national concern towards basic reforms addressing the root causes of the civil war. The GRP under Duterte cannot even get its act together to resume the peace talks. How much more Gov. Ong and the rest of his political dynasty? It will better serve the people for them to shut up and face the investigation of the people’s court for their involvement in corruption, extrajudicial killings and illegal drugs in Northern Samar.”
The NDF-EV urged the people to resolutely fight militarization and gross human rights violationstunder the Duterte regime, and the serious threat to legitimize all these with a nationwide martial law. “We urge the human rights and peace advocates in Northern Samar as well as Tacloban City and other urban centers in the region to rise up and condemn militarization and local peace talks. They must fight the Duterte regime’s martial law in Mindanao and the steps toward ending the peace talks and imposing nationwide martial law. It is the bounden duty of the New People’s Army to defend the people, punish the human rights violators, and advance the armed revolution to a new and higher level with or without peace negotiations.”#
==============================================================================
Militarisasyon ngan “local peace talks” ha Northern Samar mga senyal han balaud militar imbes han proseso pankamurayawan
Abrido ba ha erestorya pankamurayawan o nangangandam para ha balaud militar an gubyerno Duterte? Ginkundenar yana nga adlaw han National-Democratic Front-Eastern Visayas (NDF-EV) an rehimen Duterte ha makusog nga militarisasyon ha Northern Samar, kadungan han pag-inaringasa han prubinsyal nga gubyerno para ha lokal nga erestorya pankamurayawan.
“Tikang Marso ngan Abril, naglansar na an 8th Infantry Division han Philippine Army
han nagpapadayon nga mga panmilitar nga operasyon ha Northern Samar sugad han ha Las Navas, Lope de Vega ngan Silvino Lobos,” sering ni Fr. Santiago “Ka Sanny” Salas, tagapagyakan han NDF-EV. “Ginduso hini an Bagong Hukbong Bayan nga magpatuman han mga taktikal nga opensiba agud depensahan an ira kalugaringon ngan an katawhan. Nakukustyon an sinseridad han Gubyerno han Republika han Pilipinas (GRP) para ha proseso pankamurayawan. Dugang pa, ginpapaluros naman ni Northern Samar Gov. Jose Ong, Jr. an integridad han negosasyon han NDFP-GRP pinaagi han pagproponer han “lokal nga erestorya pankamurayawan” nga maiha na nga gintipahan han NDFP komo taktika agud mambuhag ngan maghadi.”
Ginpasabot liwat han tagapagyakan han NDF-EV nga nagamit han mga pamaagi han balaud militar ha pagmilitarisa ha Northern Samar. “Ginpapailarum han mga sundalo an mga sibilyan ha hiluagan nga surbeylans ngan pagkontrol han populasyon. Hadton Hunyo, ha Barangay San Isidro, Las Navas, ginbalay-balay ngan ginsensus an kada pamilya ngan ginkuhaan liwat hira mga litrato. Ginharas han militar adton mga tikang ha kasapit nga bungto han San Jose de Buan, Samar. Usa nga upisyal han barangay han San Jose, hi Reno Asinas, an ginkatinan han mga sundalo hadton June 22 agud piriton hiya nga mag-giya ha ira operasyon, ngan ginbuhian la hiya tungod kay nakilala niya an pira ha ira.”
Ginsukna liwat ni Fr. Salas hi Gov. Ong ha pakigbuligay ha militar agud igsabotahe an proseso pankamurayawan. “An mga lokal nga erestorya pankamurayawan nabulig ha militarisasyon pinaagi han pan-nguwat ngan paghugay han katawhan pinaagi han programa han pagpasurender. Mapanguwat ngan ginmemenos hini an erestorya pankamurayawan komo nasyunal nga karukayaknon ngadto ha mga batakan nga reporma nga magbabaton ha gamot han gerra sibil. An GRP ilarum ni Duterte diri ngani nahihiro ha pagpadayon han erestorya pankamaurayan. Ano pa kaya hi Gov. Ong ngan an iya pampulitika nga dinastiya? Mas makakabulig pa ha katawhan kun magmamingaw hira ngan atubangon an imbestigasyon han husgado han katawhan ha ira kadabi ha korapsyon, ekstrahudisyal nga panmatay ngan iligal nga druga ha Northern Samar.”
Gin-aghat han NDF-EV an katawhan nga pursigido nga atuhan an militarisasyon ngan mabangis nga pagtalapas han tawhanon nga katungod ilarum han rehimen Duterte, ngan an seryoso nga tarhug agud himuon nga lehitimo ini ngatanan pinaagi han balaud militar ha bug-os nga nasud. “Gin-aaghat naton an mga tag-undong han tawhanon nga katungod ngan kamurayawan ha Northern Samar sugad liwat ha Tacloban City ngan iba pa nga sentro nga urban ha rehiyon nga tumindog ngan kundenaron an militarisasyon ngan lokal nga erestorya pankamurayawan. Kinahanglan nira atuhan an balaud militar han rehimen Duterte ha Mindanao ngan an mga pitad ngadto ha pagtapos han erestorya pankamurayawan ngan an pag-imponer han balaud militar ha bug-os nga nasud. Mahugot nga responsabilidad han Bagong Hukbong Bayan nga depensahan an katawhan, sirutan an paragtalapas han tawhanon nga katungod, ngan ipasulong an armado nga rebolusyon ngadto ha bag-o ngan mas hitaas nga balitang mayda man o waray negosasyon pankamurayawan.”#


text:
Quezon
- Para hit lain nga kagamit, kitaa Quezon (pansayod).
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An Quezon usa nga probinsya o lalawigan han Pilipinas nga nahamutang ha CALABARZON nga rehiyon ha Luzon. An lalawigan ginngaranan ha dungog ni Manuel L. Quezon, an ikaduha nga Presidente han Pilipinas, ngan an kapital hini amo an Syudad han Lucena. Diri nahamutang dinhe an Syudad han Quezon ngan diri angay iglipat an Syudad han Quezon ngan an Lalawigan han Quezon: an Syudad han Quezon nahamutang ha Metro Manila, in rehiyon ha katundan han CALABARZON, samtang an Lalawigan han Quezon nahamutang ha sinirangan nga CALABARZON.
An Quezon nahamutang ha timugan o salatan-sidlangan han Metro Manila ngan ginpapalibotan ini han lalawigan han Aurora ha amihanan, han Bulacan, Rizal, Laguna ngan Batangas ha katundan ngan han mga Camarines nga lalawigan ha sidlangan. An Quezon nahamutang hin istmo nga nagbubulag han Bicol nga Peninsula tikang han darudako nga bahin han Luzon. Nalalakip gihapon han lalawigan an Kapuropod-an han Polillo ha Dagat Pilipinhon.
In dako nga karadto-an hin mga turista han probinsya amo an Bukid Banahaw. An bukid mayda sinisiring nga ispiritwal nga mistisismo. Damo nga mga relihiyoso nga cult ngan mga relihiyoso nga mga organisasyon ada hit mga kabugkiran ngan damo nga mga Katoliko nabisita hit bukid ha panahon han Semana Santa.
Heyograpiya[igliwat | Igliwat an wikitext]
Politikal[igliwat | Igliwat an wikitext]
An Quezon ginbahin ngadto hin kap-atan (40) nga mga bungto ngan usa (1) nga syudad.


text:
TACLOBAN CITY – Gin-atenderan hin masobra 110 nga mga delegado tikang ha 12 nga bungto han probinsya han Leyte kaupod an akademya han ginbuhat nga Forum kabahin han Golden Rice, usa nga Genetically Modified Organism o GMO nga humay, han nakalabay nga October 28, 2011 ha Cawacsi Training Center nga gin-sponsoran han Magsasaka at Siyentipiko para sa Pag-unlad ng Agrikultura o MASIPAG ha suporta han Samahan han Gudti nga Parag-uma ha Sinirangan Bisayas o SAGUPA-SB.
Tumuyo han forum nga ipasabot ha katawhan an epekto han gintatawag nga Vitamin-A Rice kumo panguna nga pagpahibaro han plano han gobyerno nga padamuon ngan pagkomersyalisa han Golden Rice nga ginpapasarang han mga Transnational Companies o TNC’s ha agrikultura.
“Negosyo ngan pangunguwat ha mga parag-uma an disenyo han Golden Rice, diri ini makakalabaw han sustansya nga aada ha mga utanon ha kanta nga Bahay Kubo nga diri la ngani Vitamin A kundi Multi-Vitamins pa,” pahayag ni Nestor Lebico, Secretary General han SAGUPA-SB.
Pagmalatumat pa ni Lebico nga klarado nga pangunguwat ini nga teknolohiya ha mga parag-uma tungod kay bisan paman padamuon han mga nagdisenyo han Golden Rice an Vitamin-A nga sulod hini, napamatutd-an na ha syensya nga samtang nag-iiha an ka-stock han Vitamin-A nawawara liwat ini ngan mas naiibanan kun naagi pa ha kalayo.
Pagsaysay pa ni Lebico nga waray kaseguruhan nga talwas nga kaunon an usa nga GMO sugad nala han Golden Rice tungod kay waray pa ini maaprobahi han syensya ug eksperimento lugod an kapareho hini nga GMO nga BT-Talong in naproybaran na ha India nga nakakaraot ha lawas nga pirit liwat nga ginpapasarang han gobyerno ha bug-os nga Pilipinas.
Sering pa ni Lebico nga an Golden Rice in nakadisenyo nga usa nga terminator seed o nakaka-usa la igtatanum tungod kay karuyag han mga TNC’s nga an aton mga parag-uma in pirmi na mapalit ha ira kada pagtatanom.
“Lubos-lubos ini nga pananakop ha katawhan Pilipino, diri nala palisiya, politika kundi pati na an kakaonon han katawhan in pagdidiktihan pa,” dugang pa ni Lebico.
Mahanunumdoman nga ha pagkayana aada na ha field testing an lebel han Golden Rice ha PhilRice, Laguna nga ha mga propagandista hini ginsesering magsosolbar han kagutom ug malnustrisyon, usa nga klarado nga buwa tungod kay natuod an mga parag-uma nga samtang waray kalugaringon tuna nga gintatamnan magpapabilin an kakurian.###
TACLOBAN CITY – Taliwas han iya pahayag han panahon nga nagkakampanya pala hiya pagka-presidente ha aton rehiyon, ginpahayag mismo ni Presidente Aquino an iya pag-ugop ngan pag-undong han dagko nga kapitalista ha mina han iya pagbisita ha aton rehiyon han nakalabay nga paghinumdom han ika-67 nga Leyte Landing.
Nagpapakita la ini nga waray pag-ugop ha kaupayan han katawhan Pilipino hi P-Noy labi an hisgutanan ha kalibungan ngan lugod ginpapaboran an dagko nga kapitalista ha mina ha pag-angkon ngan pagruba han aton iroy nga tuna.
“Paglimas han aton karikuhan para ha interes han langyaw nga kapitalista ngan pagruba ha kalibungan ngan mga umhanan han parag-uma an karuyag ni P-Noy ha katawhan Pilipino,” pahayag ni Nestor Lebico, Secretary General han Samahan han Gudti nga Parag-uma ha Sinirangan Bisayas o SAGUPA-SB.
Pagmalatumat pa ni Lebico nga sayop liwat an pahayag ni P-Noy nga an dagko nga kapitalista ha mina an may kakayahan nga ayuson ngan upayon an nahihibang han mina, waray pa lugod mahanumdomi han aton presidente an mahihimo nga epekto hini ha katawhan ngan kalibungan.
Pagsaysay pa ni Lebico nga dida han Agusto 2010 naabot na ha 666,087.27 ka ektarya o 30.1% ha bug-os nga katunaan han rehiyon an sakop han aplikasyon han dagko nga mga kompaya hin mina ha bug-os nga rehiyon-8 ngan an pira hini in gintugutan na han exploration nga lebel diin tagpira kagatos katonelada na an gindadara ha langyaw nga nasud para kuno han gintatawag nga pagsampol sugad nala han nahitatabo ha MacArthur ngan Tolosa, Leyte.
“Napamatud-an na ha kasaysayan nga waray pa nag-riko nga lokal nga gobyerno ug mulopyo tungod hin pagmimina lugod mas an dagko nga kapitalista ha mina labi na an langyaw ngan mga nag-uundong hini ha aton nasud an nagtitikariko ngan pagkaruba pa lugod han lokal nga kabuhi ngan pakabuhian han katawhan,” pagtatapos ni Lebico.###
TACLOBAN CITY– Ika-52 ka tuig nga kaadlawan ni Dario Tomada ginsisilibrar yana nga adlaw (Oktubre 25, 2011) sakob han presohan ha Manila City Jail, tungod ini han nagpapadayon nga kawaray hustisya ha 1 na ka-tuig nga pagpresoha ha kaso nga kinse ka ihap hin pagpatay kasumpay han “mass grave” nga kuno nadiskubre ha Inopacan, Leyte han founding secretary general han Samahan han Gudti nga Parag-uma ha Sinirangan Bisayas o SAGUPA-SB.
“Ginsasaludohan namon an kaisog ngan waray paglobad nga panindugan para han interes han katawhan han amon lider nga hi Dario Tomada ha iya ika-52 nga pagselibrar han iya kaadlawan mismo sakob han presohan han mga agaron maytuna ngan kapitalista nga interes,” pahayag ni Nestor Lebico, Secretary-General han SAGUPA-SB.
Pagmalatumat pa ni Lebico nga mayda kadugangan na han ginsesering nga kun an hustisya kun paihaon in hustisya nga ginbaliwaray na, yana hustisya nga gin-torture pa hustisya nga ginbabaliko na an kabutangan han amon lider nga hi Dario Tomada.
Dida han naglabay nga Hulyo 22, 2010 gindakop hi Dario Tomada han mga ahente han ISAFP tungod ha kaso nga kinse ka ihap hin pagpatay kasumpay han “mass grave” nga kuno nadiskubre ha Inopacan, Leyte hadton nakalabay pa nga dekada ’80 kapareho han ginpasaka nga kaso kanda Satur Ocampo han Bayan Muna ngan Randall Echanis han KMP Deputy Secretary-General for External Affairs.
Pagsaysay pa ni Lebico nga kaupod ni Dario Tumada hi Oscar Belleza, an bise-tsirman han pamprobinsya nga organisasyon han parag-uma ha Leyte nga ALMARYU, ha amo gihapon nga presohan ngan ha amo gihapon nga akusasyon han gobyerno.
“Pirit nga ginsusumpay an mga lihitimo nga pakigbisog han mga legal nga organisasyon han mga parag-uma ha pakigbisog han NPA, butang nga pagbaliko ngan pagbaliwaray han aton hustisya labi na an pagpapatuman han tinuod nga reporma ha tuna,” pagtatapos ni Lebico.###
TACLOBAN – Maisugon ngan durungan nga nag-martsa rally an sobra 1,500 nga mga parag-uma ha bug-os nga rehiyon han naglabay nga Octobre 21, 2011 para iguliat ngan ipakita an tinguha para han Tinuod nga Reporma ha Tuna nga waray ha programa han rehimen US-Aquino.
Kaparte ini han Nation-wide nga protesta han mga parag-uma ha pangunguna han Kilusang Mangbubukid ng Pilipinas o KMP kontra han haluagan nga pangangagaw han katunaan han mga Agaron Maytuna ngan an panawagan para han pagsabalaud han Genuine Agrarian Reform Bill o GARB komo kasulbaran han kagutom nga gin-aabat ngan kakablasan han haluag nga katawhan Pilipino.
Gindumara ini ha mga sentro nga bungto ngan usa nga syudad ha bug-os nga rehiyon-8, ha Catarman gin-atenderan hin sobra 200 nga mga parag-uma, ha Catbalogan sobra 700, ha Borongan sobra 400 ngan ha Tacloban maabot 200 nga mga parag-uma an nagpiket rally atubangan ha Department of Agrarian Reform-8 o DAR-8 samtang ginhihimo an dialogo sakob han opisina antes maglibot ngan mag-noise barrage ha downtown erya han Tacloban.
“Libre nga Tuna nga pag-uumhan diri Militar an gin-aaro han mga parag-uma labi na ha mga interyor nga parte ha aton rehiyon,” pahayag ni Nestor Lebico, Secretary General han Samahan han Gudti nga Parag-uma ha Sinirangan Bisayas o SAGUPA-SB.
Pagmalatumat pa ni Lebico nga nagpapabilin nga aada ha 7 an waray kalugaringon tuna ha 10 nga parag-uma ha aton rehiyon ngan dako nga katalwasan ha mga parag-uma an mawawara nga plete ha tuna nga naabot ha 25% ha kita han pag-uma kun igpapatuman na an GARB labi nga ha pagkayana nga panahon in aada ha 41% an tantos han kapobrehan ha bug-os nga rehiyon-8.
“Samtang diri ginsosolbar an batakan nga kinahanglan han 75% nga katawhan Pilipino, magpapadayon an amon boses ha kakalsadahan ngan hinay-hinay namon nga lalapayan an limitasyon para aboton an mas darodamo nga mobilisasyon ha diri maiha nga panahon,” pagtatapos ni Lebico.###
TACLOBAN CITY – Ginhihinumdom yana nga adlaw an ika-67 ka tuig nga pagbalik ni Gen. Douglas MacArthur han Amerika para otro nga sakupon ngan agawon ha kamot han karibal nga mananakop nga Hapones an Pilipinas.
Diri pagtalwas ha kamot han mga Hapones an otro nga pagbalik han Amerika kundi otro nga pagsakop ngan padayon nga monopolyo ha tuna han mga Amerikano ngan lokal nga dagko nga agaron maytuna kaupod an kapitalismo nga nagseserbe han interes han mga Kano.
“Bumalik nala an mga Kano ha panahon na han makusog na an kagiusan kontra-Hapon labi na han pangunguna han HUKBALAHAP,” pahayag ni Nestor Lebico, Secretary General han Samahan han Gudti nga Parag-uma ha Sinirangan Bisayas o SAGUPA-SB.
Pagmalatumat pa ni Lebico nga naging kaparte la an Pilipinas han mga gin-aagawan han kayamanan han mga mananakop nga mga Kapitalista sugad nala han Amerika ngan Hapon nga iginkahimugna han ika-2 nga gerra pankalibutan.
“Ha 67 ka tuig na nga naglabay, nagpapadayon la gihap an monopolyo ngan pangangagaw han katunaan han mga parag-uma, butang nga tinuod nga panuyo han Amerikano ha aton tuna nga nataw-an,” pagtatapos ni Lebico.###
TACLOBAN CITY – Klarado nga pag-uwat ha mga parag-uma an urhe nga pahayag han Mines and Geosciences Bureau-8 o MGB-8 nga kaya igsustener an pag-uma ha lugar nga ginminahan na
Napamatud-an na ha kasaysayan nga haros ngani waray nabubuhi nga mga tanom kun diin man an pagmimina nahitatabo sugad nala han nahitabo ha Brgy. Bagacay, Hinabangan, Samar ngan Isla han Manicani ha Guiuan, Eastern Samar.
“Gin-aayat namon an MGB-8 nga ipagawas an bug-os nga datos han proseso han ira ginsesering nga sustinable nga pag-uma ha lugar nga ginminahan na,” pahayag ni Nestor Lebico, Secretary-General han Samahan han Gudti nga Parag-uma ha Sinirangan Bisayas o SAGUPA-SB.
“Bisan ngani an maupay pa nga tuna diri kaya han mga ordinaryo nga parag-uma an pagsustener han pagtanom tungod han damo ngan mahal nga mga inputs, asay pa ba ini nga tuna nga ginruba han pagmimina?,” dugang pa ni Lebico.
Pagmalatumat pa ni Lebico nga buwa liwat an ginsesering ni Dir. Roger De Dios han MGB-8 nga ginkukunsidera niya an paghahatag hin permit ha pagmina ha epekto han kalibungan labi na nga pira na nga mga kompanya han mina ha pagkukuha hin Magnetite Sand an nag-oopereyt na ha kadagatan han San Pedro Bay ngan mga umhanan ha ligid dagat nga mga bungto han Leyte.
Ha pagkayana aada na ha walo (8) nga mga langyaw nga kapitalista ha pagmimina an nahatagan hin permiso ha bug-os nga Leyte sugad nala han Nicua Mining Corporation nga gintipahan han mga residente ngan singbahan ha MacArthur, Leyte.
“Dako nga epekto ha mga parag-uma an pagmimina, labot nga mawawarayan kami tuna nga uumhan halaba nga panahon an pag-eksister hini nga mga kompanya han mina nga naabot hin 50 ka anyos, hain paman kami mag-uuma? Magdudurot ini hin haluag nga dislokasyon han sektor han parag-uma,” dugang pa ni Lebico.
Mahanunumdoman nga yana nga panahon naniniguro an MGB-8 nga magpahayag hin kuno mga kaupayan nga igdudurot han pagmina labi na an ira ginsesering nga “responsible” mining nga nagpapahayag han rehabilitasyon ngan sustinable nga pag-uma ha lugar han mina.###


text:
Setúbal (distrito)
An Distrito han Setúbal (Pinortuges nga pagluwas: [sɨˈtubaɫ] o [sɨˈtubɐɫ]) nahamutang ha habagatan o salatan-katundan han Portugal, an Ulohan han Distrito amo an syudad han Setúbal.
Ginsasapitan ini han mga distrito han Lisbon ngan Santarém ha amihanan, han distrito han Évora ha sinirangan, han distrito han Beja ha salatan ngan han Kalawdan Atlantiko ha katundan. Mayda ini kahaluag nga 5064 ka km², ngan hin katawhan nga 789,459 nga mga nangungukoy.
Nahimo ini hin napulo kag tulo (13) nga mga munisipyo, nga ginbahin-bahin ngadto hin duha nga mga ubos-nga-rehiyon:
Península de Setúbal:
Sub Region Alentejo Litoral:


text:
San Marino
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An San Marino (Initalyano: [san maˈriːno]) nga an opisyal nga ngaran Republika han San Marino[1][2] (Initalyano: Repubblica di San Marino) nga agsob liwat tawagon nga Serenissima nga Republika han San Marino[2] (Initalyano: Serenissima Repubblica di San Marino) usá nga gin-enklave nga mikrostate nga ginpalibotan han Italya, nga nahamutang ha Italyano nga Peninsula ha dumagsaan nga dapit han Kabugkiran Apenino. An kadako hiní mga 61 km2 (24 sq mi) là, nga mayda kamolupyohan nga 33,562.[6] An pamunuan o kapital hini an Syudad han San Marino ngan an gidako-i nga syudad hini Serravalle. An San Marino amo an mayda gigamayi nga kamolupyohan han tanan nga api han Konseho han Europa.
An nasod nagkuha han ngaran tikang kan Marino, usá nga herrero (stonemason) nga tikang han Romano nga kolonya ha purô han Rab, nga nahamutang han yanâ-nga-adlaw nga Croatia. Han A.D. 257, binmulig hi Marino han pagtukod hin utro han mga muralya o bungbong han syudad han Rimini katapos han paggub'a hini han mga Liburniano nga mga pirata. Nagpadayon hi Marino pagtukod han naglulugaríng nga monastiko nga komunidad ha Bukid Titano han A.D. 301; amo nga, an San Marino mayda pag-angkon nga amo an gima-iha-i nga soberano nga estado ngan amo gihapon an gima-iha-i nga konstitusyonal nga republika.[7]
Gindudumara an San Marino han Batakan-Balaod han San Marino (Leges Statutae Republicae Sancti Marini), usá nga serye hin unom nga libro nga ginsurat ha Linatin han urhe nga ika-16 nga gatostuig, nga nagtutugon han sistema politika han nasod, ha iba nga mga butang. An nasod ginkikitâ nga amo an mayda gisayohi nga sinurat nga mga dokumento hin pan-gobyernohan, o batakan-balaod, nga ginagamit pa yanâ.[8]
Natapos an ekonomiya han nasod ha pananalapî, industriya, mga serbisyo ngan turismo. Usá iní han mga girikohi nga nasod ha kalibutan kun sukdon an GDP (per capita), nga mayda ihap nga maikukumpara han pinakamadukwag nga mga Europeo nga mga rehiyon. Ginkikita an San Marino nga mayda hataas in kamadig-on nga ekonomiya, upod hin usá nga gihamubo-i nga mga ihap hin pagkadesempleado o pagkawaray-trabaho ha Europa, waray nasodnon nga utang ngan in surplus ha budget.[1] Amo ini an nag-uusá nga nasod nga darudamo hin mga sarakyan kaysa hin katawhan. Ha ilarom hin paglantaw nga diplomátiko, sunod han pag-uná han Italya, usá ini han mga namumutnga nga api han grupo nga Uniting for Consensus[9].
Kaagi[igliwat | Igliwat an wikitext]
Binmiya hi San Marino han purô han Arba nga nahamutang ha yanâ-nga-adlaw nga Croatia upod han iya sangkay ha iya kinabuhi nga hi Leo, ngan kinmadto han syudad han Rimini nga herrero o stonemason. Katapos han Diocletianohanon nga Persekusyon nga sinmunod han iya mga Cristohanon nga mga pagwali, kinmalagiw hiyá ngadto han harani nga Bukid Titano, nga diín nagtukod hiyá hin guti-ay nga singbahan ngan tungod hiní nagtukod han yanâ nga syudad ngan estado han San Marino, nga agsob tinatawag pa gihapon nga "Titánico nga Repúblika".[10] An opisyal nga pitsa han pagtukod han yanâ nga Republika ginhahatag nga 3 Septyembre 301.
Ginkilala han Papado an paglugaríng han nasod han tuig 1631.
An pag-abante han ehersito ni Napoleon han 1797 nagdara hin madalî nga kataragman han paglugaríng han San Marino, kundi natalwas an nasod tikang hin kawara hin kagawasan tungod han usa nga mga Rehente hini, hi Antonio Onofri, nga ginkarespeto ngan ginkasangkay kan Napoleon. Tungod han iya pag-intervenir, hi Napoleon dida hin surat nga ginpadara kan Gaspard Monge, usá nga siyetista ngan komisaryo han Kagamhanan Franses para hin Siyensya ngan Arte, nagsaad nga igagarantiya ngan dadapigon an independensya han Repúblika. Hi Napoleon nag-offer pa ngani nga pahaluagon an teritoryo han repúblika sumala han mga panginahanglanon hiní. Waray iní nga kataposan nga offer karawti han mga Rehente, tungod hin kahadlok hin pagbulos ha urhe tikang han revanchismo han iba nga mga estado.[11][12]
Didâ han urhe nga bahin han proseso hin paghiusá han Italya han ika-19 nga gatostuig, nagsirbe an San Marino nga tagoan ngan sirungan para hin damo nga mga tawo nga ginperseguir tungod han ira pagsuporta han paghiusa han Italya. Ha pagkilala hini nga suporta, ginkaráwat ni Giuseppe Garibaldi an hangyo han San Marino nga diri mahilakip han bag-o nga Italyano nga estado.
Ginhimo an Mangulo han Estados Unidos nga hi Abraham Lincoln nga usá nga bungtohanon ha dungog (honorary citizen) han gobyerno han San Marino. Nagsurat hiyá hin pagbaton nga diin nagsiring hiyá nga an repúblika nagpamatuod nga "an gobyerno nga nahitukod ha mga prinsipyo nga repúblikano mahihimo nga maidudumara nga maginmadig-on ngan magmaiha."[13][14]
Didâ han Syahan nga Gera han Kalibotan, pagdeklara han Italya hin gera ha Austria-Hungarya han 23 Mayo 1915, nagpabilin nga neutral o waray-inuugupan an San Marino ngan an Italya nagkaada hin pangontra nga paglantaw han Sammarinese nga pagwaray-pag-ugop, nga diin nagsuspetso hirá nga an San Marino bangin nagpapanimalay hin mga Austriyano nga mga espiya nga matatagaan hin akseso han bag-o nga estasyon hin radiotelegrama hini. Naningkamot an Italya nga pumirit hin pagtukod hin grupo hin Carabinieri didâ han repúblika ngan utdon an mga linea hin telephon han waray ini sumigi. Duha ka grupo hin tagnapulò ka boluntaryo inmapi han mga Italyano nga puwersa ha pag-away didto han Italyano nga frente, an syahan nga grupo mga na-kombate ngan an ikaduha usá nga medical nga corps nga nagpapadalagan hin Pula nga Krus nga hospital ha kampo. An pagkaada hiní nga hospital nagdangat nga an Austriya-Hungarya nagsuspinde hin mga diplomátiko nga mga relasyon hiní han repúblika.[15]
Tikang han 1923 tubtub 1943, nailarom an San Marino han pagdumara han Partido Fascista Sammarinese (PFS).
Didâ han Ikaduha nga Gera han Kalibotan, nagpabilin nga waray-inuugopan an San Marino, bisan pa nga sayop nga ginsumat hin reporte nga barasahon didâ han The New York Times nga nagdeklara iní hin gera han Reino Unido han 17 Septyembre 1940.[16] Nagpadará hin mensahe an gobyerno nga Sammarinese ngadto han Britániko nga gobyerno nga diin nagsiring hirá nga waray magdeklara hin gera an San Marino han Reino Unido.[17]
Tuló ka adlaw katapos han kahulog tikang ha poder ni Benito Mussolini ha Italy, nahulog an pagdumara han PFS ngan an bag-o nga kagamhanan nagpasamwak hin waray-pag-ugop han pag-awayan. Nahibalik ha poder an mga Fascista han 1 Abril 1944 kundi ginpabilin an neutralidad o an pagwaraypag-ugop. Bisan pa, han 26 Hunyo 1944 ginbombahan an San Marino han Royal Air Force, ha pagtuo nga an San Marino ginsakop han mga Aleman nga mga puwersa ngan gin-gamit pag tirok hin mga hinipos ngan mga bala. Nagdeklara hiton ngahaw nga adlaw an Sammarinese nga gobyerno nga waray mga militar nga instalasyon o kagamiton nahamutang ha teritoryo hiní ngan waray nakig-away nga puwersa gintugotan pagsulod.[18] Ginkarawat han San Marino in pira ka yukot nga mga sibilyan nga mga refugee han pagtabok han mga puwersa Alyada han Linea nga Gothi.[19] Han Septyembre 1944, gin-okupahan ini hin madalî han mga Aleman nga puwersa, nga ginlupig han mga Alyado nga puwersa han Pag-awayan han San Marino.
Nagkaada an San Marino han syahan nga komunista nga gobyerno han kalibotan nga napilì nga demoktratiko – usa nga koalisyon han Partido Komunista Sammarinese ngan han Partido Sosyalista Sammarinese, nga nagkapot hin poder han panahon tikang han 1945 tubtub 1957.[20][21]
An San Marino amo an giguti-ayi nga republika han kalibotan, bisan pa man kun gintipa ini nga pagkangkon han Nauru han pakakuha han Nauru hin paglugaring han 1968, kay an kanan Nauru katunaan nga masa mga 21 km2 (8.1 sq mi) là. Kundi an yakan-balaod han Nauru nga naglalakip han mga nagpapalibot nga katubigan naglalakip hin 431,000 km2 (166,000 sq mi), usá nga langyab nga pira ka yukot nga darudako kaysa han teritoryo han San Marino.[22]
Nagin api han Konseho han Europa an San Marino han 1988 ngan han Nasyones Unidas han 1992. Diri ini api han Unyon Europeo, diri liwat api han Eurozone pero nagamit ini han euro nga salapî hiní.
Mga kasarigan[igliwat | Igliwat an wikitext]
- ↑ 1.0 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5 San Marino nga entrada ha The World Factbook
- ↑ 2.0 2.1 2.2 "San Marino". Encyclopædia Britannica. 2012. Ginkuhà 1 Marso 2011.
- ↑ 3.0 3.1 3.2 3.3 San Marino. Imf.org.
- ↑ Filling Gaps in the Human Development Index Archived 5 October 2011[Date mismatch] at the Wayback Machine., United Nations ESCAP, Pebrero 2009
- ↑ "San Marino". UNECE Statistics Programme. UNECE. 2009. Ginkuhà 13 Marso 2010.
- ↑ "Informazioni sulla popolazione – Repubblica di San Marino, portale ufficiale". Sanmarino.sm. Ginkuhà 11 Nobyembre 2016.
- ↑ "Europe's Micro-States: (04) San Marino". Deutsche Welle. 24 Hulyo 2014. http://www.dw.de/europes-micro-states-04-san-marino/av-17804426. Ginkúhà dida han 28 Hulyo 2014.
- ↑ "The United States has "the longest surviving constitution."". PolitiFact.com. Ginkuhà 26 Septyembre 2012.
- ↑ "‘UNITING FOR CONSENSUS’ GROUP OF STATES INTRODUCES TEXT ON SECURITY COUNCIL REFORM TO GENERAL ASSEMBLY - Meetings Coverage and Press Releases". Un.org. Ginkuhà 3 Agosto 2017.
- ↑ Charles, comte de Bruc, The Republic of San Marino (Cambridge: 1880).
- ↑ "From 1500 to beginning 1800, Napoleon in San Marino". Sanmarinosite.com. Ginhipos tikang ha an orihinal han 18 May 2009. Ginkuhà 24 Oktubre 2009. Unknown parameter
|df=ignored (help)
- ↑ Histoire abrégée des traités de paix entre les puissances de l'Europe depuis la Paix de Westphalie, Christophe-Guillaume Koch, ed., Paris, 1817, vol. V, p. 19.
- ↑ "San Marino". United States Diplomatic History (ha Ininggles). U. S. Department of State. Ginkuhà 29 Mayo 2011.
- ↑ Irving Wallace, The Book of Lists 3
- ↑ "San Marino e la Prima Guerra Mondiale". Educazione.sm. Ginkuhà 24 October 2009.
- ↑ "GALES SCATTER NAZI CHANNEL FLEETS; ITALIANS THRUST DEEPER INTO EGYPT (9/18/40)" (ha Ininggles). 209.157.64.200. 18 Septyembre 2010. Ginkuhà 16 Septyembre 2013.
- ↑ Diplomatic papers, 1944, p. 292
- ↑ Diplomatic papers, 1944, p. 291
- ↑ "Guerre Mondiali e Fascismo nella storia di San Marino". Sanmarinosite.com. Ginhipos tikang ha an orihinal han 10 Abril 2014. Ginkuhà 24 Oktubre 2009. Unknown parameter
|df=ignored (help)
- ↑ Manali Desai (27 Nobyembre 2006). State Formation and Radical Democracy in India. Taylor & Francis. p. 142. ISBN 978-0-203-96774-4. https://books.google.com/books?id=60m9znJQmmkC&pg=PA142. Ginkúhà dida han 31 Agosto 2013.
- ↑ Alan James Mayne (1 Enero 1999). From Politics Past to Politics Future: An Integrated Analysis of Current and Emergent Paradigms. Greenwood Publishing Group. p. 59. ISBN 978-0-275-96151-0. https://books.google.com/books?id=6MkTz6Rq7wUC&pg=PA59. Ginkúhà dida han 31 Agosto 2013.
- ↑ "Fishery and Aquaculture Country Profiles: Nauru". Food and Agriculture Organization of the United Nations. Ginkuhà 27 May 2010.
- Webarchive template wayback links
- Webarchive template warnings
- Pages with citations using unsupported parameters
- Angay ighubad
- Mga barasahon nga mayda Initalyano-nga-pinulongan nga sinurat
- Mga barasahon nga mayda Linatin-nga-pinulongan nga sinurat
- Pages using infobox country or infobox former country with the symbol caption or type parameters
- San Marino
- Nasod


text:
Pano ko maaaraman an kabotan kan Dios sa sakuyang buhay?
Hapot: Pano ko maaaraman an kabotan kan Dios sa sakuyang buhay? Ano an sinasabi kan Biblia manongod sa pagaram kan kabotan kan Dios?
Simbag: Importanteng marhay na maaraman ta an kabotan kan Dios. Si Hesus nagsabi na an saiyang totoong relasyon yaon duman sa mga nakakaaram asin nagigibo kan kabotan kan Ama: “Huli ta an siisay man na minagibo kan kabotan nin Dios, ini iyo an sakong tugang na lalaki, asin tugang na babae patin ina” (Marcos 3:35). Sa parabola kan duwang aking lalaki, sinagwi ni Hesus an mga padi asin mga gurang huli ta dai ninda giniribo an kabotan nin Dios; “dai sinda nagsorolsol asin nagturubod” (Mateo 21:32). An kabotan nin Dios iyo an mag solsol kita kan satuyang mga kasalan asin magtubod ki Kristo. Kun dai ta pa nagigibo an bagay na ini, dai ta pa inaako an kabotan kan Dios.
Pag inako ta so Kristo sa paagi nin pagutubod, kita nagigin aki nin Dios (Juan 1:12), asin kita pangengenotan niya (Mga Salmo 143:10). Dai kan Dios tinatago an saiyang kabotan satuya; gusto niyang maaraman ta ini. Sa totoo lang, kadakol na siyang tinao sa satuya sa saiyang tataramon. Dapat kitang “magpasalamat sa gabos na bagay: huli ta iyo ini an boot nin Dios manongod saindo diyan ki Kristo-Hesus” (1 Tesalonica 5;18). Dapat igwa kitang marhay na gibo (1 Pedro 2:15). “Huli ta iyo ini an boot nin Dios, an saindong kabanalan, na kamo maglikay sa pagsambay” (1 Tesalonica 4:3).
An kabotan nin Dios naaaraman asin napapatotoohan. Sinasabi sa Roma 12:2, “Asin dai kamo mahaman siring sa kinaban na ini: kundi mahaman kamo huli kan pagkabago kan saindong isip, tanganing mabalo nindo kun ano an marhay, asin maako, patin sangkap na boot nin Dios.” An bersikulong ini tinatawan kita nin importanteng pasunod-sunod: an aki nin Dios habong mahaman siring kan kinaban na ini kundi an saiyang kaisipan binabago kan Espiritu Santo. Mantang an saiyang kaisipan binabago sosog sa mga bagay kan Dios, maaaraman niya an perpektong kabotan nin Dios.
Sa paghanap ta kan kabotan nin Dios, dapat makasiguro kita na an gusto tang mangyari dai ipinagbabawal kan Biblia. Arog halimbawa kan paghabon, ipinagbabawal yan kan Biblia; mantang ipinagbabawal iyan kan Dios, aram ta na bako niyang kabotan na kita magin holdaper – ni dai ta yan dapat ipinagpapamibi. Dapat tang siguruhon na an gusto tang mangyari satuya makatao nin kamurawayan sa Dios asin makatabang sa sato asin sa iba na mag talubo espiritwal.
Minsan dipisil an pagaram kan kabotan nin Dios ta ini nangangaipo nin mahabang pasensya. Natural satuya na gusto tang maaraman na sararoan an gabos na kabotan nin Dios alagd bakong arog kaiyan an sistema nin Dios. Saro-saro, diit-diit na pinapahiling kan Dios an saiyang kabotan, kada sarong lakdang nagpapatalubo kan satuyang pagtubod asin padagos kitang nakakanood na magtiwala sa saiya. An importanteng bagay iyo an habang kita naghahalat kan direksyon nin Dios, sibot man kita sa pag gibo kan mga bagay na aram ta ng uyon sa kabotan kan Dios (Santiago 4:17).
Gusto ta na tinatawan kita kan Dios nin mga eksaktong bagay – sain kita matrabaho, sain maistar, siisay an aagumon, anong klaseng sasakyan an babakalon asin iba pa. Tinatawan kita kan Dios nin mga pagpipilian kun kita magibo kan saiyang kabotan, igwa man siya nin mga paagi tanganing dai kita masala sa pagpili (hilingon an Mga Gibo 16:6-7).
Mas nabibisto ta an sarong tawo, mas naaaraman ta kun ano an mga gusto asin kun ano an habo niya. Halimbawa, sarong aki an nagkakawat nin bola alagad si saiyang bola nakaapon sa balyo kan tinampo pero dai siya nagdalagan tanganing kuahon ito, aram niya kaya na habo kan saiyang ama na siya minabalyo sa tinampo. Dai niya kaipuhan haputon an saiyang ama sa lambang sitwasyon kan saiyang buhay, aram niya kun ano an isisimbag kan saiyang ama ta bistado niya kaya an saiyang ama. Arog man kaiyan an satuyang relasyon sa Dios. Habang kita naglalakaw kaibahan an Dios, nagsusunod sa saiyang tataramon asin nagtitiwala sa saiyang Espiritu, natutuklasan ta na kita tinatawan kan kaisipan ni Kristo (1 Corinto 2:16). Bistado ta siya asin iyan nakakatabang para sato na maaraman an saiyang kabotan. An pag giya kan Dios pirming yaon. “An kabanalan kan matadong iyo an magpapatanos kan saiyang dalan: alagad ta an mararaot na tawo huli kan saiyang karatan mahuhulog” (Mga Talinhaga 11:5).
Kun kita naglalakaw kaiba an Kagurangnan asin ginugusto ta an saiyang kabotan para sa satuyang buhay, ilalag kan Dios an saiyang kabotan sa satuyang mga puso. An pagmawot kan kabotan nin Dios iyo an lyabe, bakong an sadiri tang kabotan. “Ibugtak mo siring man sana an saimong karangahan diyan ki Jehova, asin siya itatao saimo an mga hinahagad nin saimong puso” (Mga Salmo 37:4).
Pano ko maaaraman an kabotan kan Dios sa sakuyang buhay?


text:
Kiangan, Ifugao
An Kiangan sarong ika-apat na klaseng banwaan kan probinsya nin Ifugao, Filipinas. Susog sa senso kan 2007, igwang 15,448 katawo na nag'eerok igdi sa 2,692 na pagharongon.
An mga tinataram na mga lenggwahe igdi iyo an Tuwali, Ilokano, Ayangan, Tagalog, asin Ingles.
An Kiangan iyo an pinakalumang banwaan sa probinsya. Naggikan an saiyang pangaran sa "kiyyangan", sarong antigong baryo sa may kamping pampang kan Salog Ibulao kahampang kan Wadi nin Lagawe. An pangaran na Kiyyangan naririmpos sa mitolohiya kan mga Ifugao asin tinutubod na iyo ini an erokan ni Wigan asin ni Bugan, an mga ginikanan na kaapoapoi kan mga Ifugao.
An Santuario sa Kiangan[liwaton | liwaton an gikanan]
Igdi sa Kiangan yaon an Home Economics Building kan eskwelahan na Kiangan Central School. Importanteng maray ini ta igdi nagsuko si Heneral Tomoyuki Yamashita (binansagan man na "Tigre kan Malaya"), an pinakahalangkaw na Kumander kan Hokbong Imperial kan Hapon kan Septyembre 2, 1945.
Mga Barangay[liwaton | liwaton an gikanan]
An Kiangan nababanga sa 15 barangay.
- Ambabag
- Baguinge
- Bolog
- Bokiawan
- Dalligan
- Duit
- Hucab
- Julongan
- Lingay
- Mungayang
- Nagacadan
- Pindongan
- Poblacion
- Tuplac
Mga panluwas na takod[liwaton | liwaton an gikanan]
- More photos and information on Kiangan, Ifugao
- Philippine Standard Geographic Code
- 1995 Philippine Census Information
- 2000 Philippine Census Information
- 2007 Philippine Census Information


text:
Gonzaga, Cagayan
An Gonzaga usa nga ikaduha nga klase nga bungto ha lalawigan han Cagayan, Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 32,079 ka tawo ha 6,039 nga mga panimalay.
Mga baranggay[igliwat | Igliwat an wikitext]
An Gonzaga ginbahin ngadto hin karuhaan kag lima (25) nga mga baranggay.
Mga sumpay ha gawas[igliwat | Igliwat an wikitext]
- Opisyal nga Websayt han Gonzaga, Cagayan
- Gonzaga SB nga websayt
- Philippine Standard Geographic Code
- 2000 Philippine Census Information


text:
Krete
An Krete o Crete o Creta an gidadakoi ngan may-ada gidadamoi nga tawo ha mga isla han Gresya. Ini an ika-88 ha gidadakli nga isla ha kalibutan ngan ikalima ha gidadakoi nga isla ha Dagat Mediterraneo, nasunod la ha Sicily, Sardinia, Cyprus, ngan Corsica. An Crete ngan pipira nga nagpaalibot nga mga isla ngan mga gudtiay nga mga isla in nagbubug-os han rehiyon han Crete, usa ha mga aada ha igbaw nga lebel han mga yunit pan-administratibo han Gresya. An ulohan ngan gidadakoi nga syudad hini asya an Heraklion. Han tuig 2011, ini nga rehiyon in may-ada populasyon nga 623,065.
An Crete in upod ha mga mahinungdanon nga bahin han ekonomiya ngan kabilin pankultura han Gresya, samtang nagpapabilin liwat an kalugaringon nga kinaiya nga kultura (sugad han kalugaringon nga siday ngan musika). Usa ini han nagin sentro han sibilisasyon Minoa (c. 2700-1420 BC), nga ha pagkayana sinisiring ini nga ginuunahi nga sibilisasyon nga nahipatik nga aada ha Europa.[1]
Pinanbasaran[igliwat | Igliwat an wikitext]
- ↑ Ancient Crete Oxford Bibliographies Online: Classics