text:
Istorya 17: Magkaruha Kondi Magkaiba
MAGKAIBA gud an duha nga bata dinhi, diri ba? Maaram ka ba han ira ngaran? An parapanakop hin mga hayop amo hi Esaw, ngan an paramangno han karnero amo hi Jakob.
Hira Esaw ngan Jakob magkaruha nga anak nira Isaak ngan Rebeka. Hinigugma gud hi Esaw han iya tatay nga hi Isaak tungod kay maopay hiya manakop hin mga hayop ngan nagdadara hin pagkaon para ha pamilya. Kondi mas hinigugma ni Rebeka hi Jakob tungod kay mahilom ngan buotan hiya.
Buhi pa an ira lolo nga hi Abraham, ngan mahuhunahuna naton nga naruruyag gud mamati ha iya hi Jakob samtang nag-iistorya hiya mahitungod kan Jehova. Namatay hi Abraham ha edad nga 175, han 15 anyos an magkaruha.
Han 40 anyos hi Esaw, nag-asawa hiya hin duha nga Kanaanita. Salit nasubo gud hira Isaak ngan Rebeka tungod kay diri nagsisingba kan Jehova ini nga kababayin-an.
Usa ka adlaw, may-ada nahitabo nga nakaaghat gud kan Esaw nga masina ha iya bugto nga hi Jakob. Inabot na an panahon nga kinahanglan bendisyonan ni Isaak an iya suhag. Tungod kay magurang hi Esaw kan Jakob, naglalaom hi Esaw nga hiya an makarawat hini nga bendisyon. Kondi antes hito, iginbaligya na ni Esaw kan Jakob an iya katungod ha pagkarawat hito. Dugang pa, han natawo an magkaruha, nagsiring an Dios nga hi Jakob an makarawat han bendisyon. Ngan ito an nahitabo. Ginbendisyonan ni Isaak an iya anak nga hi Jakob.
Han hinbaroan ini ni Esaw, nasina hiya kan Jakob. Duro an iya kasina salit nakasiring hiya nga papatayon niya hi Jakob. Nabaraka gud hi Rebeka han hinbaroan niya ini. Salit ginsidngan niya an iya bana nga hi Isaak: ‘Makasurubo gud kon mag-aasawa liwat hi Jakob hin Kanaanita.’
Tungod hito, gintawag ni Isaak an iya anak nga hi Jakob ngan ginsidngan hiya: ‘Ayaw pag-asawa hin Kanaanita. Kadto lugod ha imo lolo nga hi Betuel ha Haran. Pangasaw-a an usa han mga anak nga babaye han iya anak nga hi Laban.’
Namati hi Jakob ha iya tatay, ngan nagbyahe dayon ngadto ha iya mga paryente ha Haran.
Genesis 25:5-11, 20-34; 26:34, 35; 27:1-46; 28:1-5; Hebreo 12:16, 17.
Mga pakiana
- Hin-o hi Esaw ngan hi Jakob, ngan ha ano nga paagi hira magkaiba?
- Pira an edad nira Esaw ngan Jakob han mamatay an ira lolo nga hi Abraham?
- Ano an ginbuhat ni Esaw nga nakapasubo gud ha iya nanay ngan tatay?
- Kay ano nga nasina gud hi Esaw ha iya bugto nga hi Jakob?
- Ano an iginsugo ni Isaak ha iya anak nga hi Jakob?
Dugang nga mga pakiana
- Basaha an Genesis 25:5-11, 20-34.
Ano an igintagna ni Jehova mahitungod han duha nga anak ni Rebeka? (Gen. 25:23)
Ano an kaibahan han panhunahuna nira Jakob ngan Esaw may kalabotan ha katungod han pagin suhag? (Gen. 25:31-34)
- Basaha an Genesis 26:34, 35; 27:1-46; ngan 28:1-5.
Kay ano nga masisiring nga kulang an apresasyon ni Esaw ha espirituwal nga mga butang? (Gen. 26:34, 35; 27:46)
Basi makarawat ni Jakob an bendisyon han Dios, ano an iginsugo ni Isaak ha iya? (Gen. 28:1-4)
- Basaha an Hebreo 12:16, 17.
Ano an iginpapahamangno ha aton han resulta han diri pagpabili ni Esaw ha sagrado nga mga butang?


c: text/html

text:
TACLOBAN CITY - All set na an mga residnete ha probinsya han Eastern Samar ha pag-abot ni Presdiente Benigno Noynoy Aquino niyan nga alas 3:30 hin kulop ha bungto hanGuiuan.
Dungan han ika 28 nga anibersaryo han EDSA People Power Revolution, bibisitahon han Presidente an mga biktima han Super typhoon Yolanda 3 ka bulan na an nakakalabay.
Ha pagka yana, guinpapamulat na han mga residente ngan mga dumagko nga opisyal han mao nga probinsya an pagbisita ni PNoy kun diin guinlala-uman nga igpapanhatag hini ha mga mag-uruma an inisyal nga 20 mil nga mga patudkan nga lubi ngan 1,864 nga mga sakayan nga de motor para ha mga mangirisda han mao nga probinsya.
Kun manunumduman an Guiuan an usa han mga pinaka apektado han naglabay nga delubyo dinhi ha Rehiyon 8 ngan ngada yana in padayon la guihapon nga na-ukoy ha mga payag-payag nga hinimo tikang ha mga guintakip-takip nga mga sim an mga residente nga nawarayan hin mga panimalay tungod ngada yana in deri la guihapon natatapos an mga guinhihimo nga mga bunkhouses nga maabot ha usa ka libo.
Ha lain nga bahin, malipayon naman nga guinbalita han alkalde han mao nga bunto nga hi Mayor Sheen Gonzales ha Bombo Radyo Tacloban nga aada na hira ha ika duha nga parte han recovery tungod tapos na hira ha relief distribution ngan guinpapatikangan na nira an panhatag hin mga livelihood projects ha mga residnete.
Guinsumat guihapon ni Mayor Gonzales nga may ada na guihapon hira guinpermahan nga Memorandum of Agreement (MOA) para ha paghingayad han ira merkado ngan munisipyo nga naruba durante han paglasurbo han bagyo.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Istorya 95: An Paagi han Pagtutdo ni Jesus
USA ka adlaw nagsiring hi Jesus ha usa nga lalaki nga sadang higugmaon niya an iya igkasi-tawo. An lalaki nagpakiana kan Jesus: ‘Hin-o an akon igkasi-tawo?’ Maaram hi Jesus kon ano an ginhuhunahuna hini nga lalaki. Naghuhunahuna ini nga lalaki nga an mga tawo la nga kapariho han iya nasyonalidad ngan relihiyon an iya igkasi-tawo. Salit aton kitaon kon ano an ginsiring ni Jesus ha iya.
Usahay nagtututdo hi Jesus pinaagi hin istorya, sugad han iya ginbuhat yana. Nag-istorya hiya mahitungod han usa nga Judio ngan usa nga Samaritano. Hinbaroan na naton nga nasisina an kadam-an nga Judio ha mga Samaritano. Ini an istorya ni Jesus:
Usa ka adlaw, may-ada Judio nga nagbabaktas ha dalan tipakadto ha Jeriko. Kondi gin-atake hiya han mga kawatan. Ira ginkuha an iya kwarta ngan ginkastigo tubtob nga haros patay na hiya.
Waray pag-iha, inagi an Judio nga saserdote. Nakita niya an ginkastigo nga lalaki. Ha imo hunahuna, ano an iya ginbuhat? Aw, naglikay hiya ngan nagpadayon ha pagbaktas. Katapos, inagi an usa pa nga relihiyoso gud nga tawo. Usa hiya nga Lebihanon. Inundang ba hiya? Waray. Waray liwat hiya umundang basi buligan an ginkastigo. Nakikita mo ba dinhi ha retrato an saserdote ngan an Lebihanon nga hirayo na?
Kondi kitaa kon hin-o dinhi an kaupod han ginkastigo nga lalaki. Usa hiya nga Samaritano. Ginbuligan niya an Judio ngan gintambal an mga samad. Ngan gindara an Judio ha lugar diin makakapahuway ngan mag-oopay hiya.
Katapos ni Jesus mag-istorya, nagpakiana hiya ha lalaki: ‘Ha hunahuna mo, hin-o hini nga tulo an igkasi-tawo han ginkastigo nga lalaki? An saserdote ba, an Lebihanon, o an Samaritano?’
An lalaki binaton: ‘An Samaritano. Ginbuligan niya an lalaki nga ginkastigo.’
Hi Jesus nagsiring: ‘Husto ka. Salit lakat ngan buhata ha iba an ginbuhat niya.’
Naruyagan mo ba an paagi han pagtutdo ni Jesus? Damu gud nga importante nga butang an aton hibabaroan kon mamati kita ha ginsisiring ni Jesus ha Biblia, diri ba?
Lukas 10:25-37.
Mga pakiana
- Ano an iginpakiana han lalaki kan Jesus, ngan kay ano?
- Ano an ginagamit usahay ni Jesus ha pagtutdo, ngan ano an hinbaroan na naton mahitungod han mga Judio ngan mga Samaritano?
- Ha istorya ni Jesus, ano an nahitabo ha usa nga Judio nga linugsong tipakadto ha Jeriko?
- Ano an nahitabo han inagi an Judio nga saserdote ngan an Lebihanon?
- Ha retrato, hin-o an nabulig ha ginkastigo nga Judio?
- Han matapos ni Jesus an istorya, ano an iya iginpakiana, ngan ano an baton han lalaki?
Dugang nga mga pakiana
- Basaha an Lukas 10:25-37.
Imbes nga bumaton hin direkta, paonan-o ginbuligan ni Jesus nga mangatadongan an lalaki nga maaram gud han Balaud? (Luk. 10:26; Mat. 16:13-16)
Paonan-o gin-gamit ni Jesus an mga ilustrasyon basi diri na magpasulabi an iya mamarati? (Luk. 10:36, 37; 18:9-14; Tito 1:9)


text:
Luis Antonio Tagle
Hi Luis Antonio Gokim Tagle (natawo Hunyo 21, 1957, ha Manila, Pilipinas) usa nga Katoliko Romano nga Pilipino nga Kardinal, titulado-nga-arsipreste han Singbahan ni San Feliciano han Cantalicio ha Centocelle[1][2] ngan de facto nga Primado han Pilipinas.[3][4] Ginbutang hiya ha puwesto ni Papa Benedicto XVI, ngan ginsundan ni Tagle an Arsobispo Emerito, nga hi Kardinal Gaudencio Rosales. Hi Tagle amo liwat an Propesor hin Dogmatic Synthesis ha Graduate School of Theology han San Carlos Seminary, an arkidiosesis nga major nga seminaryo han Manila, ngan usa nga Associate Professor hin Systematic Theology ha Loyola School of Theology han Ateneo de Manila University.[5]
Ginhimo hi Tagle nga kardinal ni Papa Benedicto XVI dida hin konsistoryo han Nobyembre 24, 2012 ha Basílika ni San Pedro ha Syudad han Vaticano.[6][7]
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ Biography of The Most Reverend Luis Antonio G. Tagle (CEI 2008). Cei2008.ca. Ginkuhà dida han Pebrero 18, 2012.
- ↑ Rinuncia Dell’Arcivescovo Metropolita Di Manila (Filippine) E Nomina Del Successore. Press.catholica.va (2011-10-13). Ginkuhà dida han Pebrero 18, 2012.
- ↑ Pope names Tagle as new Manila archbishop. CBCP News. Oktubre 13, 2011. Ginkuhà dida han Pebrero 18, 2012.
- ↑ Katapos hin 300 ka tuig hin pag-okupar han mga Espanyol, an Arsobispo han Manila amo an nagkapot han gihataasi nga dungog hin bisan hin-o nga prelado nga Katoliko han nasod, nga naranggo nga syahan ugsa han syahan-nga-ginKristyanisar nga diyosesis han Pilipinas (Lalawigan han Sugbo). Tungod hini, an titulo nga "Primus de facto" ginkakaptan han Arsobispo han Manila, komo amo an pamunuan ngan an iroy nga singbahan. La Civica y Historia de las Islas Filipinas como antes Castillenos. Zarzuela. pp. 340
- ↑ Tagle, Luis Antonio. Lst.edu. Ginkuhà dida han Pebrero 18, 2012.
- ↑ Annuncio di Concistoro per la Creazione di Sei Nuovi Cardinali (ha Initalyano). (Oktubre 24, 2012).
- ↑ Tagle: fede e dialogo interreligioso in Estremo Oriente - Vatican Insider


text:
Enero
An Enero (tikang ha Linatin: ianuarius ngan sinurat ha Kinatsila komo enero) amo an syahan nga bulan han tuig ha Kalendaryo Gregoriano ngan usa han mga pito nga bulan Gregoriano nga mayda katloan kag usa (31) nga mga adlaw. Tinatawag liwat ini nga bulan ha Winaray nga Paniniyahan.
Nagtitikang it Enero (ha astrolohiya) kon an adlaw dida hit senyas han Capricorn ngan natatapos dida hiton senyas han Aquarius. Ha astronomiya, it adlaw natikang dida hit constellation hiton Sagittarius ngan natatapos dida hit constellation hiton Capricornus.
An ngaran nga Enero (tikang ha Linatin: ianuarius) gingaranan tikang kan Jano (o Janus), an diyos Roman hin mga purtahan ug ganghaan.
An orihinal nga kalendaryo Romano mayda napulo (10) ka months (304 nga adlaw). An mga Romano ginlalantaw nira an winter nga waray bulan. Dida han mga harani 700 BC an nagsunod kan Romulo (Romulus), hi Hadi Numa Pompilius, nagdugang han mga bulan han Enero ug Pebrero nga nagresulta han kalendaryo nga mahasugad hin tuig nga nakabase ha bulan o standard lunar year (354 nga adlaw). Tungod hin pagtuo han mga Romano nga nadiri hin mga even number, gindugngan an kalendaryo hin sua pa nga adlaw nga nagresulta hin 355 days. Bisan pa kon Marso amo an orihinal nga syahan nga bulan, ginsalyo-an ini han Enero kay amo ini an bulan han pagpili han mga consul.
It syahan nga adlaw han bulan kinikilala nga Adlaw han Bag-o nga Tuig o New Year's Day ha Iningles.
Upod hiton mga ngaran ha kasaysayan para hiton Enero an orihinal nga ngaran Romano, Ianuarius, an Saxon nga pulong Wulf-monath (buot sidngon wolf month o bulan han wolf o loba) ngan an kan Carlomagno (Charlemagne) pagtawag nga Wintarmanoth (winter / mahagkot nga bulan). Ha daan nga Hinapon nga kalendaryo, an bulan tinatawag nga Mutsuki (睦月). Iton ika-duha nga adlaw han bulan tinatawag nga Hatsuyume (初夢) ngan iton ika-7 nga adlaw Nanakusa (七草). Ha yinaknan nga Finnish, an bulan tinatawag nga tammikuu, nga nanangahulogan "month of the oak" o bulan han roble.
An syahan nga Lunes ha Enero tinatawag nga Handsel Monday ha Scotland ngan amihanan nga Inglaterra (northern England). Ha Inglaterra, an tuig ha pag-uma nagtikang dida han Plough Sunday dida hit Dominggo katapos hit Epiphany.
Iton Coming of age nga adlaw ha Hapon amo an ika-duha nga Lunes han Enero, para han mga nagiging 20 an edad dida hiton bag-o nga tuig kalendaryo. Usa ini nga national holiday. Dida ini nga adlaw tikang han 1948, pero ha pagtikang ginsasaurog ini ha Enero 15 hangtod 1999, nga kon diin ginbalhin ini han gobyerno Hapon tungod hin mga rason ha ekonomiya pinaagi ha paghimo hin durudamo nga holiday nga magsunod.
Dida hiton pagano nga kaliding han tuig, an Enero natatapos dida hiton o harani hiton Imbolc ha amihanan nga hemisferya ug Lughnasadh ha salatan nga hemisferya.


text:
Vila Real (distrito)
An Distrito han Vila Real (Pinortuges nga pagluwas: [ˈvilɐ ʁiˈaɫ]) usa nga distrito ha amihanan nga Portugal. Mayda ini kahaluag nga 4,239 ka km², ngan nahamutang ini nga distrito ha katundan han syudad han Porto ngan amihanan han Salog Douro. An Vila Real lakip han lalawigan-ha-kaagi han Tras-os-Montes. Mga 230,000 an populasyon sumala han 2001 nga ihap.
Mga munisipyo[igliwat | edit source]
An distrito mayda napulo kag upat (14) nga mga munisipyo:
- Alijó
- Boticas
- Chaves
- Mesão Frio
- Mondim de Basto
- Montalegre
- Murça
- Peso da Régua
- Ribeira de Pena
- Sabrosa
- Santa Marta de Penaguião
- Valpaços
- Vila Pouca de Aguiar
- Vila Real


text:
Braga (distrito)
An Distrito han Braga nahamutang ha kanawayan nga dapit han Portugal. An Kapital han Distrito amo an syudad han Braga. Ginsasapitan in han distrito han Viana do Castelo ha amihanan, han distrito han Vila Real ha sidlangan ngan han distrito han Porto ha salatan. An kahaluag hini 2673 ka km² ngan mayda ini populasyon nga 831,368.
An distrito nahimo hin napulo kag upat (14) nga mga bungto:
- Amares
- Barcelos
- Braga
- Cabeceiras de Basto
- Celorico de Basto
- Esposende
- Fafe
- Guimarães
- Póvoa de Lanhoso
- Terras de Bouro
- Vieira do Minho
- Vila Nova de Famalicão
- Vila Verde
- Vizela


text:
TACLOBAN CITY - Humitaas ha 5.7% an Ekonomiya han Sinirangan Bisayas bisan pa ha luyo han naeksperyensyahan nga Bagyong Yolanda dida han nakalabay nga tuig.
An paghitaas han ekonomiya in mahitungod ha madagmit nga pagrekober ha Manafacturing subsector.
Subay han report han Philippine Statistics Authority, nga an panguna nga kontribusyon han paghitaas han GRDP in mahitungod han Major nga Industriya ha Sinirangan Bisayas.
Kalakip dinhi an Industry Sector nga kun diin mayda 41.1% han Regional economy.
An manufactutring naman nga kun diin amu naman an madya pinakahitaas nga Kontribusyon nga sumaka tikang ha 33.5 % hasta ha 40.4% .
Kaupod guihapon nga naghatag hin Agrikultura, Hunting, Forestry, and Fishing (AHFF) nga sumaka ha 6.6% tikang ha 6.0 dida han tuig 2012.
Umabot naman ha kabug-usan nga 152.2 bilyones de pesos an GRDP han rehiyon nga kun diin sumaka ha 4.5% an per capita han GRDP tikang ha 34, 019 hasta 35, 535.


text:
Iligan
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An Syudad han Iligan usa nga syahan nga klase nga syudad han lalawigan o probinsya han Lanao del Norte ha Pilipinas. Amo ini an kasanhi nga kapital han probinsya. Nahamutangan ini mga 800 ka kilometros ha timugan o salatan-sinirangan tikang ha Manila. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 285,061 ka tawo ha 57,179 nga panimalay.
An Syudad han Iligan ginsasapitan ha amihanan han bungto han Lugait, Misamis Oriental, ha salatan han mga bungto han Baloi ngan Linamon han Lanao del Norte, ha sinirangan han mga probinsya han Lanao del Sur ngan Bukidnon, ngan ha katundan han Baybayon han Iligan.
Mga Baranggay[igliwat | edit source]
An Syudad han Iligan ginbahin ngadto hin kap-atan kag upat (44) nga mga baranggay.
Mga Sumpay ha Gawas[igliwat | edit source]
- Ganghaan o Portal han Gobyerno han Syudad han Iligan
- Iligan City Online Travel Guide
- 2000 Philippine Census Information


text:
Pagudpud
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An Pagudpud usa nga bungto ha lalawigan han Ilocos Norte ha Pilipinas. Nahamutang ini ha pinaka-amihanan nga dapit han Luzon. Ginsasapitan ini ha salatan han bungto han Bangui ngan ha salatan han Cordillera nga kabugkiran, han bungto han Adams ngan han lalawigan han Cagayan. An Dagat Tsina Salatan nahamutang ha katundan ngan ha amihanan. Nahamutang ini ha 45 ka milyas ha amihanan tikang ha Syudad han Laoag, an kapital han lalawigan, ngan mga 350 ka milyas ha amihanan tikang ha Manila.
Sumala han census han tuig 2000, an Pagudpud mayda populasyon nga 19,315 ka tawo.
Mga Baranggay[igliwat | edit source]
An Pagudpud ginbahin ngadto hin napulo kag unom (16) nga mga baranggay.
Mga Sumpay ha Gawas[igliwat | edit source]
- Bungto han Pagudpud
- Pagudpud.net
- Websayt han Awesome Pagudpud: The Definitive Travel Guide
- Philippine Standard Geographic Code
- 2000 Philippine Census Information


text:
Sukarno
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Hi Sukarno nga natawo ha ngaran nga Kusno Sosrodihardjo (Hunyo 6, 1901 – Hunyo 21, 1970) amo an syahan nga Mangulo o Presidente han Indonesia. Nagbulig hiya nga makadaog an iya nasod hin paglugaring o independensya tikang han Nederlandes ngan hiya an Presidente tikang han 1945 tubtob 1967. Nangulo hiya hin pagbalhin han nasod ngadto hin paglugaring o pagkaindependyente. Napiritan hi Sukarno paglusad tikang han iya puwesto. An nagpa-iwas ha iya tikang ha poder usa han iya mga heneral nga hi Suharto, nga pormal nga nagin Mangulo o Presidente dida han Marso 1967.
An kasurat nga "Sukarno" amo an opisyal nga pagsurat han iya ngaran tikang han 1947 pero an darudaan nga kasurat han iya ngaran nga Soekarno agsob pa gamiton, kay napirma hiya nga naggamit han daan nga kasurat. Pero an opisyal nga mga decreto han presidente ha Indonesia tikang han panahon han mga tuig 1947-1968, nagmantala han iya ngaran nga nagamit han 1947 nga kasurat.
An mga Indonesian naghihinumdom gihapon ha iya nga Bung Karno.[1] Sugad hin damo nga mga Javanes, uusa la an ngaran niya, bisan man kon, ha mga kontexto relihiyoso, agsob hiya tawagon nga Ahmad Sukarno o Achmed Sukarno.


text:
Probinsya han Alicante
An Alicante o Alacant (ha Vinalensya) usa nga lalawigan ha sinirangan nga Comunidad Valenciana, Espanya, ha salatan nga bahin han Katunaan han Valencia. Ginsasapitan ini han mga probinsya han Murcia ha habagatan, Albacete ha katundan, Valencia ha amihanan, ngan han Dagat Mediterraneo ha sinirangan. An kapital hini amo an syudad han Alicante.
Teritoryo nga mga Katigayunan[igliwat | edit source]
Sumala han 2005 nga census, an Alicante amo an ika-lima han mga gidamo-i hin katawhan ha Espanya, nga mayda 1,732,389 nga nangungukoy. An mga syudad nga mayda labaw hin 50,000 nga mga nangungukoy ha probinsya amo an Alicante (319,380), Elche (215,137), Torrevieja (84,348), Orihuela (75,009), Benidorm (67,492), Alcoy (60,931), ngan Elda (55,571). Mayda ini kahaluag nga 5.863 ka km2, ngan sugad man, mayda ini densidad hin populasyon nga 295.5 nga nangungukoy ha tagsa km2.
Kitaa Gihapon[igliwat | edit source]
Mga Sumpay ha Gawas[igliwat | edit source]
- Excma. Diputación Provincial de Alicante
- Alicante Directo
- Alicante, Impormasyon mahitungod han Syudad ngan Rehiyon
- Alicante, Giya ha Alicante Espanya
- Alicante, Impormasyon han Syudad para han Turista


text:
Alexander Ypsilantis (1792–1828)
Alexander Ypsilantis, Ypsilanti, o Alexandros Ypsilantis (Greko: AλέEavδpoς Yψnλάvtnς; Rinomanya: Alexandru Ipsilanti; Rinuso: AлekcaHдp KoHcTaHTиHoBич ИпcилaHTи; 1792–1828) in miyembro han prominente nga pamilya Greko, prinsipe han Prinsipalidad han Danube, hitaas nga opisyales han Imperyal Ruso Kabalyero han Gera Napoleonhon, pinuno han Filiki Eteria, uska tago nga katig-uban nga nakikipaghisumpay ha katikangan han Greko Gera para han Katalwasan kontra ha Imperyo Ottomano.


text:
Kerkyra
- Ini nga barasahon mahitungod han isla han Kerkyra o Corfu. Para han prefektura ngan syudad nga amo gihapon han ngaran pakadto ha Kerkyra (prefektura) ngan Kerkyra (syudad).
An Kerkyra o Corfu (ha Griyego: Kέpkupa o Kérkyra; Kahadto nga Griyego: Kέpkupa o Kόpkupa; Linatin: Corcyra; Italian: Corfù; Kinatsila: Corfú; Ininglis: Corfu) amo in isla ha Gresya ha Dagat Ionico. Amo ini an ikaduha nga gidako-i han mga Islas Ionicas ngan nahamutang ini tikang han labnasan han Sarandë, Albanya, nga tikang diin nahabulag ini hin mga estrecho o mga kasuokan nga nag-iiba-iba hin kahaluag tikang hin 3 tubtob 23 ka km (2 tubtob 15 ka milya), upod hin usa nga harani han kahadto nga Butrint ngan usa nga harulaba ha katundan han Thesprotia. An isla kabahin han prefektura han Kerkyra, ngan naglalakip ini hin napulo kag duha han napulo kag unom nga mga munisipyo o komuna han prefektura ngan labaw han mga komunidad han Ereikoussa, Mathraki, Othonoi, ngan an munisipalidad han Paxoi, nga mga bublag nga mga isla o puro.
An prinsipal nga bungto (nga mayda populasyon hin 28,185) han isla tinatawag gihapon nga Corfu, o Kérkyra ha Griyego, sugad han munisipalidad hini (populasyon nga 39,487). An Corfu amo liwat an lugar han Unibersidad Ionica.


text:
Baláy
An baláy (Iningles:House) (Pambansa:Bahay) [1] amo an urukyan han mga tawo. Durudilain it materyales nga ginagamit ha paghimo hit balay sugad hit kahoy, yero, semento, pawod. It balay sinisirungan han mga tawo para makaiwas han adlaw, uran, kahagkot, kapaso, hayop, ngan iba pa nga tawo.
An balay may ada iksaktu nga sukul para hit iksaktu nga mga tawo. Natindog ini ha iksaktu nga sukul hit tona
Balay (Iningles:House/Residence/Building/Hut/Palace)
Kadamoan hit balay mayda guwa, kaunan, kusina, kuwartu, kasilyas ngan iba pa.
Pinanbasaran[igliwat | edit source]
- ↑ Abuyen, Tomas A. DICTIONARY English Waray-Waray/Tagalog. National Book Store. Mandaluyong City. ISBN 971-08-6529-3 Pakli Ihap 169.
Mga sumpay ha gawas[igliwat | edit source]
- An Wikimedia Commons mayda media nga nahahanungod han: Houses


text:
TACLOBAN CITY- Nanawagan na hi Leyte 1st District Congressman Martin Romualdez kan Presidente Benigno Aquino III nga dagmiton na an pagtindog hin mga bag o nga panimalay para ha mga biktima han Bagyong Yolanda mahuman han natabo nga sunog ha tent city ha syudad han Tacloban diin ikinamatay hin 7 nga mga myembro han pamilya.
Umapela hi Cong Romualdez ha administrasyon nga tutukan ngan dagmiton an rehabilatation ha mga lugar nga naigo han kalamidad partikular na ha Tacloban nga sumala hini in mahinay an pagbaton ha mga pagkinahnglan han mga biktima.
Sumala han magbaralaud in nakakabaraka na an padayon nga pag inukoy han mga biktima ha mga tent kon diin deri talwas an mga ini ala kontra han iba pa nga kalamidad sugad nala han sunog.
Kasunod hini in nagpahayag na hi Congressman Romualdez nga pangungnahan hini an ano man nga imbestigasyon nga pagbubuhaton ha kongreso may paghisumpay ha mga donasyon para ha mga biktima han bagyo.
Una hini han pito nga mga myembro han Pamilya Ocenar an namatay nga hira Kathleen Ocenar, 11, Justin Ocenar, 10, Jovelyn Ocenar 3, Jasmine Claire Ocenar 5, ngan an duha pala ka bulan nga baby upod an nanay nga hi Maria Liza Ocenar, 31, durante han sunog nga umigo ha gin uukyan han mga ini nga tent kon diin gintudlok han BFP an lampara nga hinungdan han sunog.


text:
Nikel
An Nikel amo an elemento kimikal nga may ihap atomika nga 28. An tigaman hini amo an agi nga Ni.
kinaiya[igliwat | edit source]
May ada an nikel melting point o an temperatura san pagtunaw na 1455°C ngan ngan boiling point o an temperatura san pagkaladkad na 2730°C. May'ada density an nikel na 8.908 g·cm−3.
Metal na silvery-white ngan mainggat an nickel. Usa ini san upat na elemento na namamagnet sa normal na temperatura, an iba mao an puthaw, cobalt ngan gadolinium. An iya Curie temperature aada sa 355 °C (671 °F), karuyag-sidngun na an nikel diri mamamagnet labaw sini na temperatura.[1] sakob ini san mga transition metals ngan matugas ngan ductile.
- ↑ Kittel, Charles (1996). Introduction to Solid State Physics. Wiley. p. 449. ISBN 0-471-14286-7.


text:
CATBALOGAN CITY - Naghimu na an mga opisyal han Samar hin kasarabutan para han ighahatag nga assistance para han mga nabiktima han Landslide ha Catbalogan, Samar durante han pag-igo han Bagyong Seniang dida han nakalabay nga adlaw.
Ha ginbuhat nga session regular han Province han Samar in nagkasarabut ini nga amu an mabaton han gastos para han lamay han 22 nga biktima nga nagkakantidad hin P285 mil.
Maghahatag liwat an provincial government han Samar hin 5 mil nga financial assistance ha kada usa nga miyembro han pamilya nga natabunan han tuna ngan duro nga nadestroso tikang han landslide.
Pareho liwat nga kantidad an ighahatag para han pamilya nga igdedemolish tikang han danger Zones.
Samtang nagrekomenda guihapon an Office of the Civil Defense ha ira main office nga maghatag hin 10 mil de pesos nga assistance para ngadton namatayan nga pamilya tikang han Bagyong Seniang.
Igpanmalhin naman an mga evacuees ha guintalaan nga petsa tikang Pebrero kutob Disyembre 2015 tikang ha gym ngadto han mga bunkhouses nga padayun pa nga guinhihingayad han Provincial Motorpool.


text:
Mga papeles ha Bulwagan ng Katarungan padayon nga guin-aasikaso han recovery team
TACLOBAN CITY - Padayon la guihapon an kanan branch 6 recovery team ha pag-asikaso hin mga papeles ha Bulwagan ng Katarungan para
maasikaso an mga pending nga kaso.
Subay han usa nga tinaglawas han mao ng buhatan nga waray na la magpangaran, ha ira mga nakuha nga mga papeles, may ada pira nga poyde pa
magamit pero may ada naman waray na gamit tungod nga nagkahuhulos an mga ini durante han storm surge ha paglasurbo han super typhoon
Yolanda han nakalaby nga Nobyebre 8, 2013.
Guinsisiguro naman han mga tinaglawas han branch 6 nga maasikaso dayon an mga papeles han mga priso hilabi na adton hirani na matapos an
sentensya.
Guinsagdunan naman an mga priso nga makig sumpayan ha ira mga abugado kun may ada pa papeles kasumpay han ira kaso agud mapadagmit an
proseso han hini.
Manunumduman nga usa nga rason han pagpuga han mga priso ha Leyte Provincial jail ha Palo, Leyte ha paghuna nira nga waray na an mga
papeles nga nagpapamatuod nga angay hira mapriso ha sulod han mao nga pasilidad.


text:
CATBALOGAN CITY- Guinduduso han city government han Catbalogan ha Samar an ‘no build zone policy’ ha mga lugar nga harani ha baybayun kasumpay han natabo nga storm surge nga kun diin yinukot-yukot nga mga panimalay an nadestroso.
Guinmalatumat ni Mayor Stephanie Uy-Tan nga nagmugna hira hin ordinansa agud malikayan na an distroso nga durot han mga kalamidad sugad nala han dagku nga balud nga durot han Bagyong Glenda dida han nakalabay nga adlaw.
Mababaruan nga maabot naman 2, 097 nga pamilya tikang ha 28 nga mga baranggay an guinbayaan nga waray panimalay han mao nga bagyo nga kun diin temporaryo an mga ini nga nag-uukoy ha mga eskwelahan ha Catbalogan.
Subay han pakighimangraw han Bombo News Team han mao nga opisyal, guinpahayag hini nga diri na niya tutugutan nga bumalik pa ha dati nga guin-uukyan an mga biktima mahitungod nga nababaraka ini nga bangin utro matabo an storm surge ha ira lugar.
Usa nga programa han City Government han Catbalogan ha pagkayana an pagtutuk han pagbalhin ha mga displaced nga mga residente han syudad ha mga permanente nga relocation areas.


text:
La Rioja (Espanya)
An La Rioja (ha literal nga Winaray: An Rioja) usa nga komunidad autonoma han Espanya, nga nahamutang dida han amihanan nga dapit han Península Ibérica. Kabahin ini han siong han Ebro dida han zona septentrional o amihanan nga zona ngan han Sistema Ibérico dida ha salatan. An komunidad uusa la an lalawigan o probinsya, an probinsya han La Rioja ngan mayda ini 174 ka munisipyo. An kapital hini Logroño ngan an katawhan hini ginbanabana nga mga 317,501 ka molupyo (INE 2008).
Ginsasapita ini han País Vasco ha amihanan (lalawigan han Álava), han Navarra ha dumagsaan, han Aragón ha timugan (mga lalawigan han Zaragoza) ngan han Castilla y León ha habagatan (mga lalawigan han Burgos ngan Soria).
Ini an kahadto nga katunaan han mga tribu nga dida ugsa han panahon han mga Romano sugad han mga Berones, mga Pelendones ngan an mga Vascones, ngan katapos han reconquista tikang han mga musulman o muslim, an teritoryo han yana nga komunidad nagin lakip han Ginhadi-an han Nájera-Pamplona ngan han Navarra, nga nagin sakop ha urhe nga panahon han Ginhadi-an han Castilla. Nahamutang an La Rioja hin pagtunga nga padumara han Burgos ngan Soria tubtob han 1833 han paghimo-a han lalawigan han Logroño, nga gin-iba an ngaran ngadto han lalawigan han La Rioja han 1980 ha ilarom han konstitusyon komo usa nga komunidad autonoma nga uusa la an lalawigan katapos han pag-aprobar han Estatuto de San Millán han 1982.


text:
Vicente I. de Veyra
Hi Vicente Ignacio Luangco de Veyra (1888-1975) usa nga Waraynon nga manunurat. Api hiya han Sanghiran san Binisaya. Hi Vicente umangkon ni Jaime C. de Veyra. Hi de Veyra diri la usa nga manunurat kondi usa liwat nga antolohista. Nagtirok hiya hin mga istorya, titiguhun, siday ngan mga darahonon tikang ha bug-os nga lalawigan han Leyte.
An apo ni Vicente nga hi Vicente-Ignacio Soria de Veyra usa liwat nga maniniday ha pinulungan nga Ingles, Filipino, Tagalog, ug Winaray.[1]
Mga siday[igliwat | edit source]
- An Naghahablun
- Next to Your Mother, Whom Do You Love? (Sapit ha Im Nanay Hin-o It Im Hinigugma?)
- Tuura Iday, Di' Gad Ak' Say
- Angeling
- Pinili Ku Ikaw Nga Sangkay
- Bukad Nga Tinitipigan
- Bis' Malaya, Bis' Mabukbuk
- Franca V. Araza
- Maamyum Nga Tanaman
- Hin Usa Ka Maagahun
- Disyimbri Ika 30 Ha 1896
- Pagdayig
Mga sinurat ngan antolohiya[igliwat | edit source]
- Mga Sanglitanan (1911)
- Hinugpung (1914)
- Mga Ambahan (1922)
- An Pagpanarit (1956)
- Mga Lagda Ha Pagsurat Han Aton Pinulungan
- Mga Dayhuan Han Bisaya
- Mga Titiguhon (1957)
- Katapusan Nga Panamilet (1958)
- Abakadahan (1960)
Mga reperensya[igliwat | edit source]
Footnote[igliwat | edit source]
- ↑ Aanhi hini nga tulay an online nga mga siday ha Waray ni Vicente Soria de Veyra, apo ni Dr. Vicente I. de Veyra.


text:
CEDAW
An CEDAW in pagpahaligot han Convention on the Elimination of Discrimination Against Women (kon ha Winaray: Internasyonal nga Kasabotan Matungod han Pagpoypoy han Tanan nga Porma hin Diskrimenasyon Kontra han Kababayin-an). Kinikilala komo internasyonal nga balaodnon para han katungod han kababayin-an, tinatawag gihapon ini nga “An Kombensyon han Kababayin-an” (The Women’s Convention) o, “Tratado han Nagkakaurosa nga mga Nasud (UN) bahin han Katungod han Kababayin-an”.
An CEDAW an syahan ug amo la nga tratado o, kasabotan nga may haloag ug hilarom nga pagkilala han katungod han kababayin-an, diri la ha sibilyan ug political nga larangan, kundi upod na gihapon ha ekonomiya, sosyal, cultural ngan pamilya.
Inuyonan an CEDAW han Mayorya nga Asembleya han UN dida han Desyembre 18, tui 1979--an Dekada para han Kababayin-an han Nagkakaurosa nga mga Nasud (UN Decade for Women). Pinirmahan han gobyerno han Pilipinas an CEDAW hadton Hulyo 15, 1980 ngan gin-aprobahan dida han Agosto 5, 1981.
An CEDAW an ikaduha tikang han “Kasabotan bahin han Katungod han Bata”(The Convention on the Right of the Child) nga tratado diin rinatipika (ratified) han 180 nga mga Partido nga Estado (State Party), gawas han 191 Partido nga Estado nga pumirma hini dida han Marso 2005. An nasabi nga tratado in iginpadulot dida han Setyembre 3, 1981 o, kahuman han 25 anyos hito ngada yana nga tuig 2006. Pero, gutiay la an maaram hini nga kasabotan.
Sulod
- 1 Pagkinahanglan hin Lain nga Balaodnon para han Kababayin-an
- 2 Pagbantay nga Mekanismo
- 3 Paghubad o Depinisyon han Diskriminasyon Kontra han Kababayin-an
- 4 Ha Trabaho ngan Pangempleyo
- 5 Pankabug-osan nga mga Rekomendasyon han CEDAW
- 6 Ha Politika ngan Pan-gobyernohan
- 7 Ha Pagpanganak nga Panlawas ngan Populasyon
- 8 Mga Nakabinbin nga Balaodnon
- 9 Mga balaod:
- 10 An Kababayin-an ha Rural nga mga Dapit
- 11 Ha mga Lumad nga Kababayin-an
- 12 Ha mga ‘Disable’ nga Kababayin-an
- 13 Ha Sekswal nga Oryentasyon
- 14 Ano an Gamit han CEDAW para Hadton mga Nagduduso han Katungod han Kababayin-an ug Magbabalaod?
- 15 Pagsalawad han Kaso
Pagkinahanglan hin Lain nga Balaodnon para han Kababayin-an[igliwat | edit source]
Subay han pahiuna han CEDAW, an padayon nga pagtalapas han katungod pantawo han kababayin-an in nagpapakita han kakulangan han internasyonal nga mga organisasyon-ha-pantawo-nga-katungod maghatag hin igo nga pagpanalipod ha kababayin-an.
An diskriminasyon kontra han kababayin-an in supak han prinsipyo han patas nga katungod ug pagtahod han dignidad han tawo nga nakakaulang han kanan kababayin-an partisipasyon (ha patas nga pagtratar) ha larangan han pag-uswag ngan kamurayawan.
Ano man yana kun an Gobyerno han Pilipinas Pumirma ngan Nagratipika han CEDAW?
Komo Estado nga Partido han CEDAW, kinikilala han gobyerno han Pilipinas an pagkakamay-ada diskriminasyon ug diri tupong nga pagtratar han kababayin-an dinhi ha aton katilingban ngan kinahanglan nga ini tagan hin igo nga pitad. An kada Estado nga Partido (sugad han gobyerno han Pilipinas) in may responsabilidad nga magtahod, magtuman ug magpanalipod han kanan kababayin-an katungod.
Linalaoman nga an aton gobyerno:
- Magbabaklas han mga balaod ug mga kostumbre nga nagtatalumpigos han kababayin-an.
- Magpapatuman hin mga balaod nga magsusupil han diskriminasyon ug maghahatag hin epektibo nga mekanismo diin an kababayin-an makakagsalawad hin reklamo para han tinalapas nga katungod.
- Mag-uundong han patas nga katungod han kada tagsa ha kaangayan nga pamaagi, upod an nag-engganyo-hin-partisipasyon-nga-mga-pitad nga magreresulta hin may pagpaid nga kondisyon ug desisyon.
- Maghihimo hin kinada-upat-ka-tuig nga kasayuran (report) bahin han mga pitad nga hinimo ha pagtuman han ira obligasyon ha tratado o, kasabotan.
Pagbantay nga Mekanismo[igliwat | edit source]
An Nagkakaurosa nga mga Nasud (UN) nagporma hin CEDAW Committee nga ginkokomponer hin 23 nga mga eksperto nga pinili han mga Estado nga Partido basi mag-aram han mga kasayuran o, report nga isusumite, upod an gahum magpalusad hin mga rekomendasyon nga kun diin angay ipatuman han Estado nga Partido ug maghatag hin kasayuran bahin hini. An artikulo 21 han CEDAW naghahatag han CEDAW Committee hin gahum magpalusad hin rekomendasyon. May kinaadman ini nga paghubad han mga probisyon han CEDAW alinsunod han katungod han kababayin-an ngan mga obligasyon han Estado nga Partido o, gobyerno.
Nagpupulong an mga miyembro han CEDAW Committee makaduha ha sulod hin usa ka tuig didto ha New York ngan inaadman an mga report han kada nasud ha sulod hin duha ka semana ha mga bulan han Enero ug Hulyo ha presensya han tinaglawas han mga Estado nga Partido upod an mga non-government organizations (NGOs) nga naghahatag gihapon han ira kalugaringon nga kasayuran o, report.
Paghubad o Depinisyon han Diskriminasyon Kontra han Kababayin-an[igliwat | edit source]
Ini nangangahulogan hin bisan ano nga pagpugong ,diri paglakip o, pagpasiirog kontra han kababayin-an nga binubuhat ha rason han kinatawo han usa nga persona nga nagreresulta han kadaot han pagkilala han katungod han lalaki ug babayi, ug han kawaray pulos ha batakan nga mga kagawasan han katungod han tawo ha larangan han politika, kultura, sosyal, sibil ug iba pa. (CEDAW, Artikulo 1)
Tionan-o Tinatalingoha han CEDAW nga Mapoypoy ini nga Diskriminasyon?
- Tingoha han CEDAW nga magkamay-ada ungod nga pagkatupong ha katungod an babayi ug lalaki. Ini nangangahulogan nga an Estado nga Partido o, gobyerno in ginmamandoan nga maghimo hin mga pitad nga magreresulta hin pagbabag-o ha kinabuhi han kababayin-an.
- Upod ha CEDAW an lagda han Obligasyon han Estado (State Obligation). Nangangahulogan ini nga an gobyerno may responsibilidad ngadto han kababayin-an kun diin diri pwede bali-warayon.
- Igindidiri han CEDAW an mga balaod ngan palisiya nga magbubutang han kababayin-an ha disbentaha, maano pa man an panuyoanan.
- Diri la ha pagpanalipod tikang ha mga pagtalapas han katungod han kababayin-an ha mga ahensya han gobyerno ngan mga opisyal hini, nagmamando gihapon an CEDAW ngada han Estado nga Partido o, gobyerno nga panalipdan an katungod han kababayin-an tikang ha mga pribado nga mga indibidwal ug mga grupo.
- Kinikilala han CEDAW nga an impluwensya han kultura ug tradisyon in nakakabalaong ha pagtagamtam han kababayin-an han ira mga katungod. Inaayat gihapon han CEDAW an Estado nga Partido nga bag-ohon an mga tinuohan nga nagpapaurog kontra han kababayin-an.
Diin ha aton Katilingban Natatabo ini nga Diskriminasyon ngan Tionan-o ini Binibilngan hin Solusyon han CEDAW?
Ha Trabaho ngan Pangempleyo[igliwat | edit source]
An kadamo han partisipasyon han kababayin-an ha labor force (Female Labor Force Participation Rate [FLFPR]) nagpapadayon nga pukis kompara han kadamo han partisipasyon han kalalakin-an ha labor force (Male Labor Force Participation Rate [MLFPR]) ha naglabay nga napulo ka tuig. Tikang han 1995 ngada han 2004, 56% han mga waray-bayad-nga-trabaho in kadak-an kababayin-an, samtang 64% han may-mga-sweldo-nga-nagtatrabaho in kalalakin-an. Manggud, ha mga nangengempleyo nga kababayin-an, 50% ha ira in nagtratrabaho hin may sweldo, 33% in may kalugaringon nga pakabuhi (self-employed) ngan, 17% amo an aada nagtatrabaho ha panimalay ug waray sweldo. (NSO)
Haros naman magtupong an partisipasyon han babayi ngan lalaki ha langyaw-nga-panrabaho (overseas works), pero magkaiba an ira kahimtang. Dida han 2004, aada ha 51% an ihap han mga babayi nga kaapi han mga Pilipino-nga-nagtatrabaho-ha-langyaw (Overseas Filipino Workers [OFWs]), pero an ira average monthly remittance aada la ha 57% han PhP 74, 267.00 nga average monthly remittance han mga kalalakin-an nga OFW. Ini kay an trabaho nga nangangada ha babayi, adton mga hamobo an sweldo ngan waray proteksyon. An pag-aram nga binuhat dida han 2004 nagpapakita nga katunga (55.8%) han kababayin-an an nag-aabroad para magtrabaho in diri hasa (unskilled). Samtang 27.7% han mga kalalakin-an in nagtatrabaho ha komersyo ngan iba pa nga may kalabotan hini nga trabaho, ngan 26.9% in nagtatrabaho ha mga planta, nagpapadalagan han mga makinarya o, naghuhugpong (assembles) (2004 Survey on Overseas Filipinos, NSO)
Artikulo 11 han CEDAW nagpapatapod ha kababayin-an hin katungod nga…
- Magkamay-ada patas nga pagkab-ot han trabaho, benepisyo, promosyon ngan trening.
- Baydan hin patas basi han trabaho nga ira ihahatag.
- Mapanalipdan an panlawas ug lugar nga ira gintratrabahoan.
- Makaloang matungod hin pagburod ug panganak, ngan iba pa nga serbisyo-sosyal nga diri nangangahulogan hin katanggal ha trabaho matungod hin panganak o, pag-asawa.
May balaod para han mga OFWs--“The UN Convention on the Protection of the Rights of All Migrants and Members of Their Families”, upod na gihapon an “Magna Carta for Overseas Filipino” or RA 8042 nga nagpapanalipod han waray-dokumento-nga-mga-OFWs diin pinaharohaloag an sakop han tinatawag nga illegal rectruitment nga naglalakip bisan han ira mga uropod.
An kababayin-an ha impormal nga sector in waray benepisyo ug waray proteksyon ug an ira amot ha ekonomiya in diri nauupod ha iha han GNP. An mga balaod nga nagpapanalipod han katungod han kababayin-an amo an:
- RA 6972 Day Care Law
- RA 8187 Paternity Leave Act
- RA 6725 An act Strengthening the Prohibition on Discrimination Against Women with Respect to Terms and Conditions of Employment
Mga balaod nga nagbabaton ug nagpapanalipod han impormal nga sektor:
- RA 7882 Nagpapautang ngadto han mga kababayin-an nga may gudti nga mga pakabuhi (micro & cottage business enterprises)
- RA 8289 “Magna Carta for Small Enterprises”
- RA 8425 “Nagpapahimutang han gudti nga mamurohonan komo usa nga stratihiya ha pagpoypoy han kakablasan. Katapos han tuig 2003, kaurog han usa ka milyon nga napautang hini nga mga mamurohonan in kababayin-an.
Pankabug-osan nga mga Rekomendasyon han CEDAW[igliwat | edit source]
- No.13--Patas nga pagkwenta han trabaho nga pareho an kantidad
- No.16--Magreport han mga kaso hin mga kababayin-an nagtatrabaho hin waray bayad ngan maghimo hin mga pitad nga maggagarantiya nga hira mabaydan, magkamay-ada seguridad ha sosyudad (social security) ngan iba pa nga mga benepisyo.
- No.17--Tagan hin igo nga bug-at o, balor ngan kilal-on an mga burohaton/trabaho han kababayin-an nga diri nahilalakip dida han pag-ihap han gross national product o, GNP.
Ha Politika ngan Pan-gobyernohan[igliwat | edit source]
Sumala han Commission on Election (COMELEC) nga resulta dida han Mayo 2004 nga piniliay, waray lumapos hin17% han tanan nga kababayin-an nga kinmandidato an dumaog ha pwesto nga ira dinalaganan.
- 3 nga kababayin-an han 12 nga mga senador ngan 30 nga kababayin-an han 200 nga mga kongresista
- Ha 16 nga pwesto para han Partylist, 1 an para ha kababayin-an (GABRIELA) ngan 4 an kababayin-an ha 24 nga mga tinaglawas han Partylist.
- 15 nga kababayin-an han 77 nga gobernador, 7 han 77 nga bise-gobernador, ngan 121 han 725 nga mga miyembro han Sanggunian Panlalawigan.
- 15.4% han mga mayor in kababayin-an, 13.8% in mga bise-mayor ngan 17.1% in mga konsehal
An kababayin-an an may harohataas nga voters’ turn-out o, kadamo han aktwal nga nanbutos. Damo gihapon ha ira an nadaog ha piniliay. Pero padayon an limitado nga ira partisipasyon ha politika ug pan-gobyernohan. Dida han 1998 ug 2001 nga piniliay, 20% la han nangandidato nga kababayin-an in nagdaog ha pwesto. Ha luyo han hitaas nga “success rate” o, pagkamalamposon makadaog ha pwesto, masisiring nga gutiay la gihapon an ira partisipasyon ha publiko nga sektor. Ha pagkamatuod, an gutiay nga partisipasyon han kababayin-an dida han 2004 nga piniliay nagpatik hin tigda nga paghamobo tikang han hitaas nga partisipasyon dida han 1995 nga piniliay.(COMELEC)
An balaod bahin han Partylist naghahatag ha kababayin-an hin higayon nga makaapi ha pamalaod nga himangrawon, lugaring kay an mga gin-aaro (requirements) ha nasyonal nga lebel ug an kakulangan hin impormasyon pati na gihapon ha kababayin-an an nagreresulta han kapakyas han mga partylist makadaog hin pwesto ha Kongreso. An mga organisasyon han kababayin-an in nag-aawhag ha mga partido politikal nga magkamay-ada 30% nga kababayin-an ha ira tagsa-tagsa partido, lakip na ha mga konseho diin pinipili o, tinudlok an mga miyembro.
An partisipasyon han kababayin-an ha mga hukoman in usa gihpon nga makasurobo. An Shari’a nga hukom, an espesyal nga hukoman han mga Muslim, in nagpapabilin nga kinokomponer hin kalalakin-an, labot la dida han 1996 diin mayda usa nga babayi nga hukom. Tikang dida han Marso 2005, mayda 5 nga kababayin-an han 15 nga mga mahestrado han Korte Suprema.
Bisan kun damo ha mga kababayin-an an aada ha burokrasya labi na ha teknikal nga lebel (o, second -level), daw waray nira kapas makaap-ap ngadto ha igbaw nga mga posisyon. 53% han 1.4 milyon nga magtatrabaho ha gobyerno in kababayin-an, pero kaurog (71.9%) ha ira in aada ha second-level o, teknikal nga mga posisyon. 34% han mga kababayin-an in aada ha first ngan third-level nga mga posisyon. An kababayin-an nga nagtratrabaho ha gobyerno o, burokrasya kasagaran nagkakapot han mga teknikal nga mga posisyon. An kalalakin-an kasagaran nga aada ha clerk, manager o, executive nga mga posisyon. (Civil Service Commission)
Humabobo an partisipasyon han kababayin-an ha liderato han mga komersyo nga katig-uban o, trade union. Tikang han 59.6% dida han tuig 1996 ngada han 34.2% han tuig 2000. (NCRFW)
An CEDAW nagpapatapod ha mga kababayin hin katungod nga:
- Makabotos, dumalagan ha piniliay ngan magkapot hin pampubliko nga katungdanan ha tanan nga balitang han gobyerno. (art.7)
- Makaapi ha mga non-government organizations (NGOs) ug iba pa nga katig-uban nga may kalabotan han pampubliko ug political nga kinabuhi han nasud. (art.7)
- Magkamay-ada higayon nga panaglawasan an gobyerno ha internasyonal nga mga organisasyon, katitirok o, convention. (art.8)
Ha Pagpanganak nga Panlawas ngan Populasyon[igliwat | edit source]
- Waray nasyonal nga palisiya an gobyerno bahin han pagpanganak nga panlawas o, reproductive health.
- 20.6% han mga inasaw-an nga kababayin-an in diri natatagan hin sakto ha ira panginahanglan para may lat-ang an ira pagburod o, maplano an ira pamilya. (2004 Family Planning Survey)
- Limitado nga suplay, impormasyon ug mga serbisyo nga may kalabotan han contraceptives ha mga probinsya ug syudad diin an natural nga pagplano han pamilya la an igin-uundong, o preno-promote.
- Kada usa ka oras ha Pilipinas, may-ada mga 46 nga kaso hin ilegal, tinutuyo ug delikado nga pagpunit (1999 Country Population Assessment UNFPA)
- Kada adalw, 10 nga kababayin-an in namamatay dara han panganganak (1998 NDHS)
Dida hin usa nga bag-o nga pag-aram (Family Planning Survey o, FPS), nabaroan nga aada la ha 49.3% han mga kababayin-an an nagamit hin usa nga klase contraceptive. Kaurog ha ira an nagamit han moderno nga pamaagi para diri magburod. Dinhi hini nga 49.3%, 35.1% an nagamit han moderno nga pamaagi, samtang 14.2% an natural nga pamaagi (female sterilization and calendar/rhythm). Bisan damo an iginpapasasarang nga condom ug madagmit an pagkuha hini ha mga health center, 2.1% la an nagamit hini.(2004 FPS,NSO)
Subay han National Demographic and Health Survey (NDHS), 5.6% han mga burod an diri napakita ha doktor san-o manganak, ngan 6.5% (71.8% hini ha ira tikang ha mga tay-aw nga mga lugar) an pinipili nga manganak ha bulig han partira (traditional birth attendant). 1 ha 3 nga pagpanganak (37.1%) an ha partira ngan 3 ha 5 (61.34%) nga mga burod pinilipi an manganak ha ira panimalay.(2003 NDHS,NSO)
Hasta ngada han Setyembre 2005, an Department of Health (DOH) nakagpatik hin 2,354 nga kaso hin HIV Ab Seropositives tikang dida han 1984 nga mga datos. Dinhi hini nga mga kaso, 862 an kababayin-an. Ha tanan nga kaso hin HIV, 702 an hinog nga kaso hin AIDS.
An CEDAW la an nagdidig-on ngan nagduduso han katungod han kababayin-an nga makakab-ot han panlawas nga mga serbisyo, upod na an pamaagi ha pagplano han pamilya (Family Planning Methods).
An CEDAW nagpapatapod ha mga kababayin hin katungod nga:
- Makakab-ot han komprehensibo nga serbisyo ha panlawas, upod na an pagplano han pamilya (art.12)
- Makagbuot han kadamo han iya anak ug han lat-ang han panganganak (art.16)
- Pagsaroan an mga responsabilidad komo kag-anak (art.5,16)
- Pankabug-osan nga Rekomendasyon No. 15--Likayan an ano man nga klase hin diskriminasyon ha mga stratehiya pagpoypoy han AIDS
Mga Nakabinbin nga Balaodnon[igliwat | edit source]
An HB 3773 Responsible Parenthood and Population Management Act diin ginpapatamakan an obligasyon han lokal ngan nasyonal nga gobyerno maghatag han mga batikan nga panginahanglan sugad han serbisyo ha panlawas, pagpanganak nga panlawas o, reproductive health (RH) ngan pagplano han pamilya o, family planning(FP). Upod dinhi an pagsirot han mga opisyal nga magdidiri o, mabalabag ha paghatag han legal, ngan talwas nga serbisyo ha reproductive health (RH) pati na gihapon an ha FP. An duha-nga-anak-ha-kada-pamilya, an ideyal nga kadako han pamilya, in diri iginmamando.
Pandarahog ngan ‘Trafficking’ han Kababayin-an ug mga Kabataan Iba-iba an trend han kadamo han kaso hin pandarahog ha kababayin-an o, violence against women (VAW) sumala han mga ahensya han gobyerno. An kadamo han kaso han pandarahog ha kababayin-an in humitaas makapito ka beses, tikang han 1,100 nga kaso dida han 1996 ngadto ha 7,383 nga kaso dida han 2001. Pero, an DSWD (Department of Social Welfare & Development) nagsayod nga mayda paghamobo ha kaso ha pandarahog han kababayin-an tikang dida han 1999.
An duha nga rekord han DSWD ngan han kanan polisya nagpapakita nga an pagkastigo ngan paglugos an kasagran nga klase hin pandarahog ha kababayin-an o, VAW.
- 6 ha 10 nga ginlulugos han ira mga kauropdan nagsumat nga an ira nanay in kinakastigo han ira amay.
- 9 ha 10 nga kababayin-an nga kinakastigo in nakakaeksperyensya hin panlugos tikang ha ira mga bana.
- 6 ha 10 nga kinagastigo nga kababatin-an in kinakastigo dida hiton ira pagburόd (tikang pipira nga VAW stadistika tikang ha Women’s Crisis Center 1995-98 nga ginhatag nga pananglitan dida han Philippine NGO Beijing +10 report)
An may kalabotan ha pag-abroad nga VAW in usa nga mabug-at nga problema han Pilipinas dara han ha pagkamay-ada niya damo nga magtatrabaho ha langyaw o, OFWs. Tikang han 1993 ngadto han 2002, may-ada 1, 013 nga kaso hin human trafficking nga nahipatik. An Kanlungan, usa nga NGO nga nagkokopkop han kababayin-an, nagpatik hin 32 nga kaso hin human trafficking upod han 170 nga mga kaso nga ginserbihan hini dida han 2004.
An CEDAW nagpapatapod ha mga kababayin hin katungod nga:
- Mahigawas ha tanan nga klase hin pandarahog--pisikal, sekwal, emosyonal, mental ngan ekonomiko. (art.6)
- Mahigawas ha tanan nga klase hin trafficking ug ha prostitosyon.
- Pankabug-osan nga Rekomendasyon No. 12 ngan No. 19--Ireport an mga balaod ha pagpanalipod han katungod han kababayin-an nga aada iginpapatuman upod an mga serbisyo hini nga iginhahatag.
Resolusyon gawas han napulo-ka-tuig-nga-pag-aram han Beijing Declaration and Platform of Action--poypoyon an tanan nga “pagbaligya” han kababayin-an, igdiri an pagkomersyo han tawo ngan maghimo hin mga pitad nga naglalakip hin bilateral ug multilateral nga pagbinuligay o, cooperation.
Mga balaod:[igliwat | edit source]
- RA 7877 Anti-Sexual Harassment Law
- RA 8353 Anti-Rape Law--pagpaburobug-at han kaso nga panlugos komo usa nga kremin kontra ha usa nga tawo; pinaharohaloag an buot sidngon han “rape” o, paglugos.
- RA 8505 Rape Victim Assistance Act
- RA 6955 Anti-Mail Order Bride Law
- RA 9262 Anti-Violence Against Women and Children Law
- RA 9208 Anti-Trafficking in Persons Act
An Kababayin-an ha Rural nga mga Dapit[igliwat | edit source]
Usa ha kada upat nga kababayin-an nga naedad hin 15 ngada ha 24 in nagbuburod, ngan sugad han iba nga mga kababayin-an ha rural, nagtitikang ini nga mga kababayin-an nga naedad 15-24 ha kablas nga mga pamilya ngan nakaswela ha elementarya.( NDHS, 2003)
An Artikulo 14 para gud la han mga kababayin-an ha rural nga mga dapit, agud masiguro nga hira makaapi ug makakabenipisyo dida han pagpadukwag han mga rural nga lugar. An CEDAW nagpapatapod ha mga kababayin hin katungod nga:
- Makaapi ha pagplano ngan pagpatuman han pagpadukwag han ira komunidad
- Makakab-ot han komprehensibo nga serbisyo ha panlawas, upod na an pagplano han pamilya
- Direkta nga makabenepisyo tikang han mga social security nga mga programa
- Edukasyon(pormal ug di-promal), mga trening,ug functional literacy
- Magkamay-ada patas nga higayon ha mga ekonomiya nga oportunidad, pautang, panmerkado nga pasilidad o, marketing facilities, kaangayan nga teknolohiya, ngan tupong nga pagtratar ha reporma han tuna.
- Igo nga panimalay, poy-anan, sanitasyon, suplay hin tubig ug kuryente, transportasyon ngan komunikasyon
Ha mga Lumad nga Kababayin-an[igliwat | edit source]
Kinahanglan nga padukwagon ug ipahiuli an mga lugar diin natatabo an lantogi han military ngan mga rebelde. Upod na gihapon an paghisama han mga Moros ug mga lumad ha kabug-osan han sosyudad.(Situational Analysis of the Philippine Population, UNFPA 2005)
An mga lumad ngan Muslim ha Mindanao an pinakaapektado hin kakablasan--sosyo-ekonomiko nga marginalisasyon,kulang nga serbisyo ha panguna nga panginahanglan, ug kulang nga hibaro. Matungod han makusog nga impluwensya han tradisyonal nga kultura, an kababayin-an in dugang nga nagkukuri. Samtang ha dapit han Cordillera, usa han lilima nga pinakakablas nga rehiyon ha Pilipinas, an kababayin-an ha ira an dugang nga nagkukuri.
An Artikulo 14 han CEDAW nagpapatapod han mga katungod han lumad nga kababayin-an, upod na gihapon an katungod nga panalipdan an ira kultura ug tuna nga tikang pa han ira ginikanan.
Resolusyon gawas han napulo-ka-tuig-nga-pag-aram han Beijing Declaration and Platform of Action:
- Paningkamutan han gobyerno nga magkamay-ada igo ngan epektibo nga partisipasyon an mga lumad nga kababayin-an ha pagpatuman, pag-alinsusunod ngan pag-inaw-inaw han PFA ngan MDGs.
- Magtawag ha gobyerno ug mga sangay nga ahensiya hini, upod an pribado nga sector ngan “civil society”, nga maghimo hin mga pitad basi masiguro an igo nga partisipasyon han mga lumad nga kababayin-an ha tanan nga aspeto han sosyudad
Ha mga ‘Disable’ nga Kababayin-an[igliwat | edit source]
Dida han 2000 Population Census han NSO, mga 942,098 nga kababayin-an an nahapatik nga nag-aantos hin usa ngada ha duha ka klase hin kabalda (disability), hirohitaas hin 2.5% tikang han 1995 nga survey. An may mga disability nga kababayin-an in durodamo (50.2%) kompara han mga kalalakin-an (49.8%). Kabaliktaran dida han tuig 1995 nga nahapatik diin 51% nga mga kalalakin-an an may disability. Damo nga kababayin-an an nag-aantos hin kabuta, kaharap ug kabungol. Ini hira nga kababayin-an nag-aantos makaduha hin diskriminasyon dara han ira kahimtang. (NCRFW)
An CEDAW, sugad han pagpatapod hin mga katungod ha mga normal nga kababayin-an, naggagarantiya gihapon hin sugad nga mga katungod hadton may mga balatian o, disability sugad pananglitan han espesyal nga mga inprastraktura---sugad han pagbutang hin mga rampa ug kalisyas para han may mga disability ha mga pampubliko nga mga establisimento.
Pankabug-osan nga mga Rekomendasyon No. 18-- Nga an gobyerno (State Party) maglakip han kahimtang han mga may disability dida hiton ira report, upod na gihapon an mga pitad nga hinimo para masolusyonan an ira tagsa-tagsa nga kabutangan, lakip han espesyal nga pitad para masiguro nga patas nira nga makakab-ot an edukasyon, trabaho, serbisyo ha panlawas ug serbisyo sosyal ngan tinguhaon nga hira makakapaangbit ha pagpadukwag han tanan nga aspeto han kinabuhi.
Ha Sekswal nga Oryentasyon[igliwat | edit source]
An mga homosexual in diri tinutugotan han balaod nga makasal. Dara hini, diri hira nakakatagamtam han ira sosyal ug legal nga mga katungod, sugad han katungod nga pinupolsan hin inasaw-an---an maghablos (adopt), magtag-iya hin propyudad, erensiyales, pasigurohan o, insurance ug iba pa nga mga membership claims.
Waray balaod nga nagpapanalipod han katungod han mga tawo nga natitiyopi matungod han ira sekswal nga oryentasyon. (ISSA, 2004 Sexual and Reproductive Health and Rights, Reference for Advocacy in the Philippines)
An Artikulo 3 han CEDAW nagpapatapod han panguna ug batakan nga kagawasan ug katungod han tawo
- An Artikulo 5 han CEDAW naghihingaday bahin han pagpoypoy han mga nabatasanan nga mga tinuohan--sugad pananglitan han pagtuo nga harangdon an lalaki ug ubos an babayi--diin natitiyopi an an usa nga tawo basi haa iya sekswal nga oryentasyon
- Artikulo 16 An kababayin-an ngan kalalakin-an may tupong nga katungod ug responsabilidad ha pamilya ug ha kamag-asawa.
- Artikulo 6 Naghahatag ha usa nga tawo hin katungod nga mahagawas ha tanan nga klase hin pandarahog---pisikal, sekswal, emosyonal o, ekonomiko man.
An Kababayin-an ha mga Pag-awayan An pinakadako ng epekto han gyera ha kababayin-an amo an pagkawara han ira panginabuhi, upod an duro nga ugmad, sekswal nga pangabuso, pagkabungkag han mga tradisyonal ngan sosyal nga relasyon ug istruktura, upod han kabungkag han mga katig-uban han kababayin-an ha lokal nga lebel. (NCRFW tuig 1993 nga pag-aram)
Tikang dida han 1980 ngada han 1999, an Human Rights Commission nagpatik hin mga 100 nga kaso hin VAW ha butnga han gyera ha Rehiyon 2, 6 ngan 9. Aada ha mga 135,000 ngada ha 150,000 nga sibilyan, kaurog ha ira kababayin-an, an napupugos nga bumaya ha ira mga panimalay ug komunidad basi mag-ukoy ha mga evacuaton centers dara han popsilay ha ira lugar sumala han mga datos nga nakuha dida han Enero ngada han Nobyemre tuig 2001. (NCRFW)
An kababayin-an nga mga lumad, Moro ngan Kristiyano an nangunguna nga makab-ot an kamurayawan ha Mindanao dara kay hira mismo upod han ira mga kabataan an numero uno nga apektado hini nga kasamok.
Artikulo 6 Nagpapatapod ha usa nga tawo hin katungod nga mahagawas ha tanan nga klase hin pandarahog---pisikal, sekswal, emosyonal o, ekonomiko man.
- Deklarasyon bahin han Pagpanalipod han Kababayin-an ug Kabataan nga Aada ha Kakurian ngan Pag-awayan (Deaclaration on the Protection of Women and Children in Emergencies and Armed Conflict)
Mga Katungod nga Iginpapatapod han CEDAW
- Katungod nga makatagamtam hin dekalidad nga edukasyon (artikulo 10 & 14)
- Katungod nga makatagamtam han tanan nga serbisyo panlawas, upod han pagplano han pamilya (artikulo 11, 12 & 14)
- Katungod nga makatagamtam ha mga pautang ug iba pa nga mga bulig-pinansyal (artikulo 13 & 14)
- Katungod makaapi ha mga liaw-libang, paugnat ha kusog ug mga kultural nga aktibidad (artikulo 10, 13, & 14)
- Katungod makagbuot han kadamo han iya anak ug han lat-ang han panganganak (art.16)
- Katungod pagsaroan an mga responsabilidad ha pagkakag-anak (art.5,16)
- Katungod magkamay-ada patas nga higayon pagkab-ot hin trabaho, benepisyo, sosyal nga proteksyon. (art. 11 & 14)
- Katungod baydan hin patas basi han trabaho nga ira ihahatag.(art.11)
- Katungod nga mahigawas ha tanan nga klase hin pandarahog---pisikal, sekswal, emosyonal o, ekonomiko man.(art.6)
- Katungod nga mahigawas ha panguripon ug prostitosyon.(art.6)
- Katungod nga makabotos, dumalagan ha piniliay ngan magkapot hin pampubliko nga katungdanan ha tanan nga balitang han gobyerno. (art.7)
- Katungod nga mapanaglawasan an gobyerno ha internasyonal nga mga organisasyon, katitirok o, convention. (art.8)
- Katungod makakuha ngan makagbalyo hin citizenship ug magpabilin ha usa nga nasud. (art.9)
Para makakuha han bug-os nga kopya han CEDAW, kadtoa an www.un.org/womenwatch/daw/cedaw/text/econvention.htm
Ano an Gamit han CEDAW para Hadton mga Nagduduso han Katungod han Kababayin-an ug Magbabalaod?[igliwat | edit source]
- Tagpahanumdom han obligasyon han gobyerno dida ha mga pag-awhag kun may mga pagbabalyo ha mga palisiya ug mga balaod pan-ekonomiya ngan sosyal.
- Argumento ha mga kaso ha sakob han nasud---diin an ano man nga lokal ug nasyonal nga balaod in angay nga hubaron subay han mga prinsipyo han katungod han tawo nga kinikilala ha langyaw ug han iba-iba nga mga nasud.
- An mga mga katungod ug mga tinguha an nagigin basihan pagtirotimbang han mga palisiya, pagkamalamposon han mga pagpadukwag nga proyekto o, ha paghimo han kasayoran (report) nga isusumite ha CEDAW Committee.
- Komo basihan ha paghatag hin gahum ha kababayin-an, mga aktibista, mga huwes, mga abogado, polis, medya ngan publiko pinaagi hin pagtutudo han mga katungod han tawo.
Kun Mapakyas an Tanan nga mga Pamaagi, Aada an Sinisiring nga “Opsyonal nga Protokol ha CEDAW” (Optional Protocol to CEDAW o, OP-CEDAW) Kun tanan nga pamaagi nga subay han balaod pati na an ha gobyerno, dinangpan na hin us nga babayi, pero pakyas la gihapon hiya, pwede hiya makapangaro hin hustisya ha internasyonal nga lebel pinaagi han Opsyonal nga Protokol ha CEDAW ( OP-CEDAW).
Ginkaaburoyonan an OP-CEDAW dida han Oktobre 6, 1999 ngan iginpadulot dida han Desyembre 22, 2000. Pinirmahan han gobyerno han Pilipinas an OP-CEDAW dida han Marso 21, 2001 ngan inaprobahan han Kongreso dida han Nobyembre 12, 2003.
Tikang dida han Setyembre 2005, mayda 72 nga Estado nga Partido an umoyon ha Opsyonal nga Protokol ha CEDAW, gawas han 180 nga tumangdo han CEDAW. An OP-CEDAW in opsyonal ngan abri para la han mga Estado nga Partido nga pumirma han CEDAW.
Tionan-o an Opsyonal nga Protokol ha CEDAW Nadalagan? Mayda duduha nga mekanismo:
1. An ipinapaagi hin surat (Communications Procedure)-- an usa nga indibidwal o, grupo nagsusumite hin petisyon diretso ngadto ha CEDAW Committee.
2. An panginsayod (The Inquiry Procedure)--nag-iimbetigar an CEDAW Committee han mabug-at o, sistematiko nga pangabuso han katungod han kababayin-an ha mga miyembro nga nasud.
Pagsalawad han Kaso[igliwat | edit source]
Committee on the elimination of Discrimination Against Women C/o UN Division for the Advancement of Women Department of Economics and Social Affairs, United Nations Secretariat, 2 United Nations Plaza, DC 2/12th floor, New York, NY 10017 USA Fax: 1-212-963-3463
Para han lagda ngan pamaagi ha pagsalawad hin kaso, kadtoa an www.un.org/womenwatch/daw/cedaw/indexhtml


text:
Pancho Villa
- Para hin impormasyon mahitungod han Pilipino nga boxingero, pakadto han Francisco Guilledo
Hi José Doroteo Arango Arámbula (Hunyo 5 1878 – Hulyo 23 1923), nga kilalado ha ngaran-ngaran o seudónimo nga Francisco Villa o han hipokorístiko o agnay-agnay hini nga Pancho Villa, usa nga Mexicano nga Rebolusyonaryo nga heneral. Komo kumander han División del Norte (Division han Amihanan), hiya an namuno han amihanan nga Mexicano nga estado han Chihuahua. Tungod han kadako hini nga estado, an karikohan nga mineral hini, ngan kaharani hini han Estados Unidos, hi Villa nagin usa nga importante nga tawo ha politika ngan militar han Rebolusyon. Nagin popular hiya tungod han iya charisma ngan pagka-epektibo, labi na ha Amihanan, ngan hiya an nagpaka Gobernador han Chihuahua han 1913 ngan 1914. An iya biyolensya ngan an iya ambisyon amo an rason nga waray anay hiya karawta nga usa han mga nasodnon nga bayani hangtod hin mga karuhaan ka tuig katapos han iya kamatayon. Ha yana, ginhihinumdom hiya ngan gintagaan hin dungog hin mga Mehikano, ngan dadamo nga mga kakarsadahan ngan mga baranggay ha Mexico ginngaran ha iya dungog. Dida han tuig 1916 ginsalakay niya an Columbus, New Mexico, nga nagresulta han waray-magmalinamposon nga Panbalos nga Expedisyon nga pinamunoan ni Heneral John J. Pershing, nga waray makadakop kan Villa bisan pa man nga nagamit hira han gibag-ohi nga teknolohiya hadto nga panahon ngan usa ka tuig an ira paglinanat.


text:
An pag-aram hit leksyon diri ginhihikakuri.
Han estudyante nga han iya subject, hiya nandidiri.
Basta meada niya gugma ngadto han iya maestra,
Aba-a daw, adlaw-adlaw, smiling hini nga naskwela.
Bis'pa daw waray pa kaon, nalakat na 'ton hya.
Nga mga burubalon, diri ngani iton ginpo-problema.
Nag-uuna ngan temprano permi ha pagskwela,
Kay ha skul, excited nga makit-an an maestra.
Ok gad la ini nga stilo han pagskwela
Pero meada liwat ini maraot nga resulta,
Komo estudyante ngan nag-aaram,
dapat love nira it subject, pati na hi maam.
Meada liwat iba nga balikad it tirada,
Nadiri kan titser pero ha subject, ganado ura-ura.
Makuri ngahaw iton pagpasar kan maam.
Kun namusdot it nawong kun ha iya gin papa-atubang.
Hino daw la an naka tag-iya han iya kasing-kasing?
An subject ba o hi maam nga danay napa-chancing?
Kung ano man it aada sulod hit iya dughan,
Sigurado nasabay na la iton it aada hit iya kaadman.
Kay bisan pa daw love niya hi maam,
Pero it subject iya gud nadidiri-an
O di ngani an kabaliktaran hit nga tanan,
Waray gud subject o korso nga iya mapasaran.
Takay diri la tobtob dinhi an marisyo ta nga storya,
Kay diri la estudyante an naka-abat hini, pati gihap maestra.
Permi la badtrip hi maam ngan nagpaparaso it ulo.
Kay nadiri man hiya pagtutdo hin Sibika ngan Filipino.
Asay pa kun damo'n maghusay ha English class.
Kitaa daw hi sir - papansin dayun ito han iya kras.
Bis pa daw burubaliktad it iya ka-English,
Diri ginbabali, bagat klase nga tinuyaw ngan inintrimis.
Pwede gad ada dunganon ta paghatag ha ira.
An patas nga pag-asi hit tagsa-tagsa nga importansiya.
Kan gwapo nga sir - kan mahusay nga maam,
Ngan ha subject, waray unta ha ira an malamangan.
Hagi! Ano ba ini nga sitwasyon?
Napalipong man ini ngan napalurong!
Maam ngan sir, pamatia daw ini nga akong suggestion
Karawata! karuyaga! kay amo na ada ini it solusyon.
Igtutdo nira an gugma diri komo usa nga leksyon,
Kung diri, komo aksyon ha leksyon nga dapat nira hihimoon.
Kay natood ako na waray ikahubya hiton pagskwela.
Kun interesado hira hit subject ngan han ira maestra.


text:
Castilla y León
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Kinatsila nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An Castilla y León o Castilla ngan León usa nag komunidad autonoma han Espanya. Nahimo ini han 1983 ngan an teritoryo hini nahamutang ha amihanan nga dapit han meselta han península Ibérica ngan ini nahanunungod ha kadam-an han dapit han Espanya ha natutubigan nga patag han Duero. Nahimo ini tikang han mga lalawigan han Ávila, Burgos, León, Palencia, Salamanca, Segovia, Soria, Valladolid ngan Zamora.Amo ini an komunidad autonoma nga gidako-i hin kahaluag ha Espanya ngan ikatulo nga rehiyon nga gihaluagi ha Unyon Europea.[1] Tal ngan sugad han gindeklara han Estatuto de Autonomía de Castilla y León dida han preambulo (2007):
Waray mag-estableser hin explisito hin kapital an estatuto han autonomiya. Ha syahan, an Cortes didto anay na-instalar hin probisyonal ha Burgos; ginhimangraw gihapon an posibilidad nga igbutang an kapitalidad ha Tordesillas, bisan man kon an kataposan nga desisyon nagbutang han Cortes ha probisyonal nga menera didto han castillo han Fuensaldaña. Ha kataposan, pinaagi han Balaod Orgánica nga gin-aprobahan han 1987, nagpili hin pag-estableser nga an Junta de Castilla y León —an gobyerno han Komunidad— ngan an Cortes —an organo lehislatibo— magkaada han ira mga lingkoranan nga definitiba didto han syudad han Valladolid. Parehas han iba nga mga komunidad autonoma Espanyola, sugad han País Vasco, ginkonsidera nga kapital an syudad nga diin gin-estableser an mga institusyon basika han komunidad.


text:
Abra
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An Abra usa nga ginpalibutan hin tuna nga lalawigan han Pilipinas ha Administratibo nga Rehiyon han Cordillera ha Luzon. An kapital hini amo an Bangued,ngan sapit ini han Ilocos Norte ngan Apayao ha amihanan, han Ilocos Sur ngan Mountain Province ha salatan, han Ilocos Norte ngan Ilocos Sur ha katundan, ngan han Kalinga, ngan Apayao ha sidlangan.
Demograpiko[igliwat | edit source]
An mga taga-Abra mga katulinan hin mga Ilokano nga nangungukoy ngan mga api han Tingguian nga tribo.
An kaurugan nga ginagamit nga yinaknan amo an Ilokano ngan Tingguian. Sumala han census han 1995, an Ilokano nga yinaknan ginagamit hin 73.65% han populasyon han rehiyon. 25.18% nagamit hit Tingguian ngan Itneg, 0.16% nagamit hin Tinag-alog, ngan an nahabilin nga 0.54% nagamit hin iba nga mga yinaknan.
Heyograpiya[igliwat | edit source]
Politikal[igliwat | edit source]
An Abra ginbahin ngadto hin karuhaan kag pito (27) nga mga bungto.
Pisikal[igliwat | edit source]
It Abra nahimutnga han mga kabugkiran han Ilocos ha katundan ngan han Cordillera Butnga ha sidlangan. Bugkiron iton katunaan hini, nga mayda mga bukid ngan bungtod ha ligid ngan sulod hini. Iton mga patag ginsasaropan han Salog Abra, nga nasulog tipaamihanan tikang ha Bukid Data ha Mountain Province.
Mga Sumpay ha Gawas[igliwat | edit source]
- Opisyal nga Websayt han Abra
- Websayt han Lalawigan han Abra
- WOW Philippines - Abra
- Abrenian.com - Online Community for Abrenians


text:
Pampanga
- Para han salog nga mayda hini nga ngaran, kitaa an Salog han Pampanga.
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An Pampanga usa nga probinsya han Pilipinas nga nahimutang ha Butnga nga Luzon nga rehiyon. An kapital hini amo an Syudad han San Fernando. An Pampanga ginsasapitan han mga lalawigan han Bataan ngan Zambales ha katundan, han Tarlac ngan Nueva Ecija ha amihanan, ngan han Bulacan ha timugan o salatan-sidlangan. An Pampanga nahimutang gihapon ha amihanan nga labnasan han Bahia han Manila. An ngaran nga "Pampanga" ginngaran han mga Espanyol han lugar, han pakabiling nira han mga nanguna nga mga taga-dida nga naukoy harani han mga pangpang han salog. An ngaran nga "Pampanga" tikang han pulong nga "pangpang". An kahimo han lalawigan dida han 1571 amo iton rason nga ini nga lalawigan usa han mga gimaiha-i nga mga lalawigan han pito nga lalawigan han Butnga nga Luzon. Kilalado gihapon an lalawigan han Pampanga nga amo an Sentro hin Kulinarya o Pagluto han Pilipinas.
Ginsisirbisyo-an an Pampanga han Aeropuerto Panlangyaw han Diosdado Macapagal, nga nahimutang ha Clark Field mga 16 ka kilometro ha amihanan tikang han kapital han lalawigan.
Sulod
Katawhan ngan Kultura[igliwat | edit source]
Ekonomiya[igliwat | edit source]
Heyograpiya[igliwat | edit source]
Politikal[igliwat | edit source]
An Pampanga ginbahin ngadto hin karuhaan (20) nga mga bungto ngan duha (2) nga mga syudad.
Mga Syudad[igliwat | edit source]
Mga Bungto[igliwat | edit source]
Pisikal[igliwat | edit source]
Mga Sumpay ha Gawas[igliwat | edit source]
- Gobyerno han Probinsya han Pampanga
- Diosdado Macapagal International Airport (DMIA)
- Pampanga and Philippine News Stories


text:
Camarines Norte
An Camarines Norte usa nga probinsya han Pilipinas nga nahamutang ha Bicol nga Rehiyon ha Luzon. An kapital hini amo an Daet ngan an lalawigan sapit han Quezon ha katundan ngan han Camarines Sur ha salatan.
Demograpiko[igliwat | edit source]
An Camarines Norte mayda populasyon nga 458,840, nga amo nga ini an ika-37 nga pinakadako hin populasyon han nasod. An mga yinaknan dinhe amo an Bikol ngan han Tinag-alog.
Heyograpiya[igliwat | edit source]
Politikal[igliwat | edit source]
An Camarines Norte ginbahin ngadto hin napulo kag duha (12) nga mga bungto.


text:
Davao del Norte
An Davao del Norte, nga gintawag hin una nga panahon nga Davao la, amo ini usa nga probinsya han Pilipinas nga nahamutang ha Davao nga Rehiyon ha Mindanao. An kapital hini amo an Syudad han Tagum. Ginsasapitan ini han Agusan del Sur ha amihanan, Bukidnon ha katundan, Compostela Valley ha sinirangan, ngan han Syudad han Davao ha salatan. Lakip ha Davao gihapon an Isla han Samal ha salatan ha Golfo han Davao. An probinsya han Compostela Valley kalakip han una ha Davao hangtod han paghimo-a hini nga bulag nga probinsya han 1998. Ugsa han 1967, an upat nga mga lalawigan o probinsya—Davao (del Norte), Davao Oriental, Davao del Sur, ngan Compostela Valley—usa nga probinsya nga an ngaran Davao. An Davao nga Rehiyon naglalakip hini nga probinsya ha kasaysayan.
Sulod
Heyograpiya[igliwat | edit source]
Politikal[igliwat | edit source]
An Davao del Norte ginbahin ngadto hin walo (8) nga bungto ngan tulo (3) nga syudad. An Island Garden City of Samal amo la an bungto o syudad han Davao del Norte nga diri nahamutangan ha Isla han Mindanao. Ini nga syudad naglalakip han kabug-osan han Isla han Samal ngan Isla han Talikud ha Golfo han Davao.


text:
Cagayan
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An Cagayan usa nga probinsya han Pilipinas ha Siong han Cagayan nga rehiyon ha Luzon. An kapital hini amo an Syudad han Tuguegarao ngan nahimutang ini ha dumagsaon o amihanan-sidlangan nga pag-ultan han isla han Luzon. Lakip gihapon han Cagayan an Kapuropod-an Babuyan ha amihanan. An lalawigan ginsasapitan han Ilocos Norte ngan Apayao ha katundan, ngan han Kalinga ngan Isabela ha salatan. An lalawigan han Cagayan iba tikang han syudad ha Mindanao nga an ngaran Cagayan de Oro, ngan hirayo ini tikang han Kapuropod-an Cagayan han Palawan.
An mga yana nga historiador nasiring nga an ngaran nga Cagayan tikang daw han pulong nga “tagay,” usa nga klase hin tanom nga damo dida han amihanan nga bahin han probinsya. Amo nga an pulong nga “Catagayan” nga buot sidngon usa nga lugar nga diin damo an tagay ginpahalipot ngadto hin “Cagayan,” nga amo an ngaran yana han probinsya.
Sulod
Demograpiko[igliwat | edit source]
An kadam-an han mga tawo ha Cagayan mga Ilokano an katulinan, kasagaran tikang hin mga namalhin ngada tikang han Ilocos nga Rehiyon. Han syahan, an pinakadamo nga mga tawo amo an mga Ybanag (o Ibanag), nga syahan nabilingan han mga Espanyol nga mga explorador ngan ginkonvertir anay ini nga mga tawo ngadto hin Katolisismo han mga misyonero. Amo ini nga ugsa han pag-abot han mga Ilocano, an Ibanag nga yinaknan amo an gingagamit han lugar.
Gawas han mga Ilokano ngan mga Ibanag, an mga Malauegs, mga Itawit, mga Gaddang, mga grupo hin mga nagbabalhibalhin nga mga Aetas, ngan mga pamilya hin Ivatan nga na-assimilado ngadto han Ybanag-Ilocano nga kultura nangungukoy ha Cagayan.
Heyograpiya[igliwat | edit source]
Politikal[igliwat | edit source]
An Cagayan mayda karuhaan kag walo (28) nga mga bungto ngan usa nga syudad ngan ginbahin ini ngadto hin tulo nga distrito ha Kongreso.. Mayda ini 816 ka baranggay. An Syudad han Tuguegarao (tikang han Disyembre 18, 1999) amo an kapital han lalawigan, sentro han rehiyon, ngan sentro hin negosyo, komersyo, ngan edukasyon. Mayda ini kahaluag hin katunaan nga 144.80 ka kwadrado nga kilometro ngan populasyon nga 120,645 tikang han 2000.
Syudad[igliwat | edit source]
Mga Bungto[igliwat | edit source]
Pisikal[igliwat | edit source]
Ginsasapitan an lalawigan han Kalawdan Pacifico ha sidlangan; ha salatan han lalawigan han Isabela; ha katundan han Cordillera nga kabugkiran; ngan ha amihanan han Balintang Channel ngan han Babuyan nga Kapuropod-an. Mga duha ka kilometro tikang ha dumagsaon o amihanan-sidlangan nga punto han lalawigan amo an isla han Palaui; nga pira ka kilometro ha katundan amo an Isla han Fuga. An Babuyan nga Kapuropod-an, nga naglalakip han Calayan, Dalupiri, Camiguin, ngan Babuyan Claro, mga 60 ka nautical nga milyas ha amihanan tikang ha Luzon.
An lalawigan mayda bug-os nga kahaluag hin katunaan nga 9,002.70 ka kwadrado nga kiloemtro, nga amo in tulo ka porsyento han bug-os nga kahaluag han nasod, ngan amo ini nga an lalawigan an ikaduha nga gidako-i nga lalawigan hini nga rehiyon.


text:
Chondrichthyes
Chondrichthyes o cartilaginous fishes, amo an usa na klase san mga isda na may sulang, may magpadis na parikpik, magpadis na nare, may hingbis, may kasing-kasing na may magkasunodsunod na chambers, ngan an skeleton himo sa cartilage diri san tul'an. Ini na class natutunga san duha na subclass: an Elasmobranchii (mga pating ngan mga pagi) ngan an Holocephali (an chimaera, na danay ginbubulag ngadto sin kalugaringun na class).
sa sulod sa infraphylum na Gnathostomata, an cartilaginous na mga isda naiiba san lain na mga may sulang na mga vertebrates, na an natanan na extant na myembro nasasakob sa Teleostomi.


text:
Busan
An Metropolitan nga Syudad han Busan(부산광역시), nga kilalado gihapon nga Pusan(부산)[1] (ginluluwas nga ˈpuˈsɑn) amo an gidako-i nga puerto o daungan hin barko nga syudad ha Salatan nga Korea. An Busan mayda populasyon nga 3.65 ka milyon ngan amo ini an ikaduha nga gidako-i nga metropolis ha Salatan nga Korea, sunod han Seoul. Nahamutang an syudad ha pinakatimugan nga dapit han Peninsula han Korea ngan naatubang han Estrecho han Korea. An pinaka-damo hin tawo nga mga dapit han syudad nahamutang hin pipira nga mga siong ha butnga han Salog Nakdong ngan Salog Suyeong, nga mayda mga bukid nga nagbubulag hin pira han mga distrito. Ha pagdumara, gindesignar ini nga metropolitano nga syudad. An metropolitano nga kahaluag han Busan ginbahin ngadto hin napulo kag lima nga mga administratibo nga mga distrito ngan usa nga kondado.
Mga administratibo nga pagbahinbahin[igliwat | edit source]
Han 1957 an Busan nagtikang hin paggamit hin pagbahinbahin nga sistema ha paghijmo hin 6 nga gu: Busanjin-gu, Dong-gu, Dongnae-gu, Jung-gu, Seo-gu, ngan Yeongdo-gu.
Ha yana, an Busan ginbahinbahin ngadto hin 15 nga gu (mga distrito) ngan 1 nga gun (kondado).
- Buk-gu (북구; 北區)
- Busanjin-gu (부산진구; 釜山鎭區)
- Dong-gu (동구; 東區)
- Dongnae-gu (동래구; 東萊區)
- Gangseo-gu (강서구; 江西區)
- Geumjeong-gu (금정구; 金井區)
- Haeundae-gu (해운대구; 海雲臺區)
- Jung-gu (중구; 中區)
- Nam-gu (남구; 南區)
- Saha-gu (사하구; 沙下區)
- Sasang-gu (사상구; 沙上區)
- Seo-gu (서구; 西區)
- Suyeong-gu (수영구; 水營區)
- Yeongdo-gu (영도구; 影島區)
- Yeonje-gu (연제구; 蓮堤區)
- Gijang-gun (기장군; 機張郡)
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ Ini nga pagromanisar han ngaran han syudad amo an McCune-Reischauer. Gin-gamit ini ugsa han opisyal nga paggamit han Ginliwat nga pag-Romanisar han Kagamhanan han Salatan nga Korea han 2000.


text:
Istorya 45: Pagtabok ha Salog Jordan
KITAA! Natabok an mga Israelita ha Salog Jordan! Kondi hain an tubig? Tungod kay mauran hito nga panahon han tuig, kanina la hilarom an salog. Kondi yana, waray na tubig! Ngan an mga Israelita natabok ha mamara nga tuna sugad han ira pagtabok ha Dagat nga Pula! Nahingain an tubig? Aton kitaon.
Han inabot an panahon han pagtabok han mga Israelita ha Salog Jordan, ini an iginpapasumat ni Jehova kan Josue ha katawohan: ‘An mga saserdote kinahanglan magpas-an han arka han kauyonan ngan mag-uuna ha iyo. Kon tumunob hira ha tubig han Salog Jordan, maundang an pag-awas hito.’
Salit ginpas-an han mga saserdote an arka han kauyonan, ngan nag-una hira ha katawohan. Pag-abot nira ha Jordan, tinunob dayon hira ha tubig. Masulog ngan hilarom gud ito. Kondi pagtunob nira ha tubig, inundang ito ha pag-awas! Milagro ito! Ginpugngan ni Jehova an tubig ha iraya. Salit, hinubas dayon an salog!
Nakikita mo ba dinhi ha retrato an mga saserdote? Ginpapas-an nira an arka han kauyonan ngan diniretso hira ha butnga han hinubas nga salog. Samtang natindog hira didto, an ngatanan nga Israelita tinabok ha mamara nga bahin han Salog Jordan!
Han nakatabok na an ngatanan, ginsugo ni Jehova hi Josue nga sidngan an 12 nga magkusog nga kalalakin-an: ‘Kadto ha salog nga tinitindogan han mga saserdote nga nagpapas-an han arka han kauyonan. Kuha hin 12 nga bato, ngan ibutang ito ha lugar nga iyo kakaturogan yana nga gab-i. Ha tidaraon, kon magpakiana an iyo mga anak kon ano ini nga mga bato, susumatan niyo hira nga inundang an tubig ha pag-awas han igintabok ha Jordan an arka han kauyonan ni Jehova. Ito nga mga bato magpapahinumdom ha iyo hini nga milagro!’ Nagbutang liwat hi Josue hin 12 nga bato ha lugar nga tinitindogan han mga saserdote ha butnga han salog.
Katapos, ginsidngan ni Josue an mga saserdote nga nagpapas-an han arka han kauyonan: ‘Sagka na kamo tikang ha Jordan.’ Ngan han pakasagka nira, inawas na liwat an salog.
Josue 3:1-17; 4:1-18.
Mga pakiana
- Ano nga milagro an ginbuhat ni Jehova basi makatabok an mga Israelita ha Salog Jordan?
- Sugad nga pagpakita hin pagtoo, ano an kinahanglan buhaton han mga Israelita basi makatabok ha Salog Jordan?
- Kay ano nga ginsugo ni Jehova hi Josue nga kumuha hin 12 nga dagku nga bato tikang ha butnga han salog?
- Ano an nahitabo han pakasagka han mga saserdote tikang ha Jordan?
Dugang nga mga pakiana
- Basaha an Josue 3:1-17.
Sugad han ipinapakita hini nga asoy, ano an kinahanglan naton buhaton basi buligan ngan bendisyonan kita ni Jehova? (Jos. 3:13, 15; Prob. 3:5; Jak. 2:22, 26)
Ano an kahimtang han Salog Jordan han tinabok an mga Israelita ngadto ha Tuna nga Iginsaad, ngan paonan-o nabaraan hini an ngaran ni Jehova? (Jos. 3:15; 4:18; Sal. 66:5-7)
- Basaha an Josue 4:1-18.
Ano an katuyoan han 12 nga bato nga ginkuha ha Jordan ngan iginbutang ha Gilgal? (Jos. 4:4-7)


text:
Istorya 66: Jesebel—Maraot nga Rayna
HAN namatay hi Hadi Jeroboam, magraot an ngatanan nga hadi nga nagmando ha 10-ka-tribo nga ginhadian ha norte han Israel. Hi Hadi Ahab an pinakamaraot ha ngatanan. Maaram ka ba kon kay ano? Usa han daku nga hinungdan amo an iya asawa, an maraot nga hi Rayna Jesebel.
Diri Israelita hi Jesebel. Anak hiya han hadi han Sidon. Nagsisingba hiya ha palso nga dios nga hi Baal, ngan naimpluwensyahan niya hi Ahab ngan an damu nga Israelita nga magsingba liwat kan Baal. Nasisina hi Jesebel kan Jehova ngan damu na nga propeta an iya iginpapatay. An iba kinahanglan magtago ha mga lungib basi diri hira pamatayon. Kon may-ada karuyag hi Jesebel, puydi pa ngani niya ipapatay an usa nga tawo basi la makuha an iya karuyag.
Usa ka adlaw, masurub-on gud hi Hadi Ahab. Salit nagpakiana ha iya hi Jesebel: ‘Kay ano nga masurub-on ka yana?’
‘Tungod han ginsiring ni Nabot ha akon,’ binaton hi Ahab. ‘Karuyag ko unta paliton an iya urubasan. Kondi nagsiring hiya nga diri ito maaakon.’
‘Ayaw kabaraka,’ siring ni Jesebel. ‘Ihahatag ko ito ha imo.’
Salit hi Jesebel nagsurat ha pipira nga lider ha syudad nga inuukyan ni Nabot. ‘Kuha hin pipira nga waray-pulos nga kalalakin-an basi magsiring nga ginpanhimaraot ni Nabot an Dios ngan an hadi,’ nagsiring hiya ha ira. ‘Katapos, dad-a hi Nabot ha gawas han syudad ngan batoha hiya tubtob nga mamatay.’
Han hinbaroan ni Jesebel nga patay na hi Nabot, nagsiring hiya kan Ahab: ‘Kadto na ngan tag-iyaha an iya urubasan.’ Angay gud sirotan hi Jesebel tungod hito nga iya maraot nga ginbuhat, diri ba?
Salit, inabot an panahon nga ginsugo ni Jehova hi Jehu basi sirotan hi Jesebel. Han hinbatian ni Jesebel nga tiabot hi Jehu, nagbutang hiya hin kolorete ha iya mga mata ngan nagpahusay gud. Kondi han inabot hi Jehu ngan nakita hi Jesebel ha bintana, ginsidngan niya an kalalakin-an ha palasyo: ‘Huloga hiya!’ Sinugot an kalalakin-an, sugad han imo nakikita ha retrato. Ginhulog nira hi Jesebel ngan namatay hiya. Ini an kataposan han maraot nga hi Rayna Jesebel.
1 Hadi 16:29-33; 18:1-4; 21:1-16; 2 Hadi 9:30-37.
Mga pakiana
- Hin-o hi Jesebel?
- Kay ano nga usa ka adlaw masurub-on hi Hadi Ahab?
- Ano an ginbuhat ni Jesebel basi makuha an urubasan ni Nabot para ha iya bana nga hi Ahab?
- Hin-o an ginsugo ni Jehova basi sirotan hi Jesebel?
- Sugad han makikita mo ha retrato, ano an nahitabo han inabot hi Jehu ha palasyo ni Jesebel?
Dugang nga mga pakiana
- Basaha an 1 Hadi 16:29-33 ngan 18:3, 4.
Mationan-o karaot an kahimtang han Israel durante han pagmando ni Hadi Ahab? (1 Hadi 14:9)
- Basaha an 1 Hadi 21:1-16.
Paonan-o ipinakita ni Nabot an pagin maisugon ngan maunungon kan Jehova? (1 Hadi 21:1-3; Leb. 25:23-28)
Ha ehemplo ni Ahab, ano an aton hibabaroan mahitungod ha pag-atubang han kapakyasan? (1 Hadi 21:4; Roma 5:3-5)
- Basaha an 2 Hadi 9:30-37.
Ano an hibabaroan naton ha kadasig ni Jehu ha pagbuhat han kaburut-on ni Jehova? (2 Hadi 9:4-10; 2 Kor. 9:1, 2; 2 Tim. 4:2)


text:
San Julian, Eastern Samar
An San Julian usa nga ikalima nga klase nga bungto ha lalawigan han Eastern Samar ha Sinirangan nga Kabisay-an ha Pilipinas. Sumala han 2000 census, mayda ini populasyon nga 12,383 ka tawo ha 2,571 nga panimalay.
Mga Baranggay[igliwat | edit source]
An San Julian usa nga napulo kag unom (16) nga baranggay.
Mga Sumpay ha Gawas[igliwat | edit source]
- Opisyal nga Websayt han San Julian, Eastern Samar
- Websayt mahitungod han San Julian, Eastern Samar
- Philippine Standard Geographic Code
- 2000 Philippine Census Information
- Websayt para han mga taga San Julian


text:
Syudad han Vaticano
An Syudad han Vaticano nga ha opisyal nga pagtawag Estado han Syudad han Vaticano (ha Initalyano: Stato della Città del Vaticano ; ha Linatin: Status Civitatis Vaticanæ) usa nga ginpalibotan hin tuna nga soberano nga syudad-nga-estado. An teritoryo hini amo in ginpalibotan hin bungbung nga enclave ha sakob han syudad han Roma. Ha kadako nga 44 ka hektarya (108.7 nga acre) amo ini an giguti-ayi nga naglulugaring nga estado han kalibutan.[5]
Ginhimo ini pinaagi han Kasabotan han Letran (puyde liwat tawagon nga Pacto de Letrán o Lateran Treaty) han 1929 nga bag-o nga entidad. An kataposan nga nahabilin han kasanhi (756 tubtob 1870) nga mga Estados Pontificios ginbug-os nga ginlakip ngadto han Italyano nga estado, nga han una usa nga ginhadi-an, dida han 1870, nga amo gihapon an naglakip hin iba nga mga estado nga Italyano sugad han Duha nga Sicilias, nga nagin nagsunod-nga-estado han ngatanan hini nga mga estado ha mga katungod ngan mga obligasyon.
An Syudad han Vaticano usa nga diri-gin-ereder, nga gin-eelihir nga monarkiya nga ginpapamunoan han Obispo han Roma — an Papa Katolika. An gihataasi nga mga funsyonaryo han estado hini mga kapadi-an han Simbahan Katolika. Amo ini an soberano nga teritoryo han Santa Sede (ha Linatin: Sancta Sedes; ha literal nga Winaray: Baraan nga Lingkoranan o Baraan nga Lingkoran) ngan dinhe nahimutang an Palasyo Apostoliko — an opisyal nga urukyan han Papa — ngan han Curia Romana. Amo nga, samtang an lingkoranan han simbahan (katedral) han Papa komo Obispo han Roma (an Basilika han San Juan Letrán) nahamutang ha gawas han mga bungbong hini, ha Roma, an Syudad han Vaticano amo an sinisiring nga kapital hin gobyerno han Simbahan Katolika.
Mga tigaman[igliwat | edit source]
- ↑ It mga bisita nga mga turista diri gintutugotan pagmanehar ha sakob han Vaticano nga waray ispisyal nga pagtugot, nga agsob ginhahatag la ha mayda mga panuyo hin trabaho hin opisina ha Vaticano.
Pinanbasaran[igliwat | edit source]
- ↑ Tratado ha butnga han Santa Sede ngan Italya, article 26.
- ↑ An Syudad han Vaticano usa nga syudad-nga-estado
- ↑ Ha pagsunod han parrafo 2 han Legge sulle fonti del diritto han 7 Hunyo 1929, an ngatanan nga mga balaod ngan mga surundon han estado ginmamantala ha Initalyano nga Supplemento per le leggi e disposizioni dello Stato della Città del Vaticano nga ginkakanit han Acta Apostolicae Sedis. An nahasurat han syahan nga pito nga mga butang nga ginmantala hiton nga supplemento ginhahatag didi. Samtang an estado ngahaw nagamit hin Initalyano là, damo pa nga mga pinulongan an ginagamit han mga institusyon nga nahamutang ha sakob han estado sugad han Santa Sede, an Pontifisyo nga Gwardya Swisa, ngan an Sanghiran nga Pontifisyo hin mga Siyensya. An Santa Sede nagamit hit Linatin nga opisyal nga pinulongan ngan han Frinanses nga diplomatiko nga pinulongan; dugang pa, an Secretariat han Estado nagamit hin Ininglis, Inaleman, Initalyano, Pinolako, Pinortuges ngan Kinatsila. An Gwardya Swisa, nga diin an mga sugo ha martsa ginhahatag ha Inaleman, nagamit gihapon hin Frinanses ngan Initalyano ha ngatanan nga opisyal nga mga seremonyas. An semi-opisyal nga peryodiko han Santa Sede nga L'Osservatore Romano nagamit hin Ininglis, Frinanses, Inaleman, Initalyano Malayalam, Pinolako, Pinortuges ngan Kinatsila. An Radyo Vaticano nagamit hin Inalbano, Amharic, Inarabo, Inarmenya, Byeloruso, Binulgarya, Inintsek, Krinoatyano, Tseka, Esperanto, Iningles, Tinag-alog, Frinanses, Inaleman, Hindi, Hinungaryano, Initalyano, Kiswahili, Latvyano, Lithuanyano, Malayalam, Pinolako, Pinortuges, Rumanyano, Rinuso, Slovak, Slovenyano, Somali, Kinatsila, Tamil, Tigringna, Ukranyano, ngan Vinyetnames.
- ↑ CIA - The World Factbook - Holy See (Vatican City). Cia.gov. Ginkità dida han 2009-10-10.
- ↑ 5.0 5.1 Holy See (Vatican City). CIA — The World Factbook. Ginkità dida han 2007-02-22.
- ↑ catholic-pages.com
- ↑ http://www.vaticanstate.va/content/vaticanstate/en/stato-e-governo/struttura-del-governatorato/organigramma/governatorato.html
- ↑ Holy See (Vatican City), The World Factbook, CIA. Retrieved 14 April 2009.
- ↑ Since 2002-01-01. www.vatican.va Holy See Press office — General Information. Retrieved 2009-10-23
- ↑ ugsa han 2002, an Vaticano nga lira (nga patas upod han Italyano nga lira)
- ↑ An ITU-T nagdesignar han kodigo nga 379 ngadto han Syudad han Vaticano. Bisan pa, an Syudad han Vaticano lakip dida han Italyano nga plano hin mga ihap ha telepono ngan nagamit han Italyano nga kodigo hin nasod nga 39, nga ginsusundan hin 06 (para han Roma) ngan 698.
Bibliograpiya[igliwat | edit source]
- Chadwick, Owen (1988). Britain and the Vatican During the Second World War. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 0-521-36825-1.
- Kent, Peter C. (2002). The Lonely Cold War of Pope Pius XII: The Roman Catholic Church and the Division of Europe, 1943–1950. Montreal: McGill-Queen's University Press. ISBN 0-7735-2326-X.
- Morley, John F. (1980). Vatican Diplomacy and the Jews During the Holocaust, 1939–1943. New York: Ktav Pub. House. ISBN 0-87068-701-8.
- Nichols, Fiona (2006). Rome and the Vatican. London: New Holland. pp. 85–96. ISBN 978-1-84537-500-3. http://books.google.com/books?id=S-TekVnvyx4C&pg=PA85.
- Ricci, Corrado; Begni, Ernesto (2003) [1914]. The Vatican: Its History, Its Treasures. Kessinger Publishing. ISBN 0-7661-3941-7.
- This article incorporates text from a publication now in the public domain: Herbermann, Charles, ed. (1913). "The Vatican". Catholic Encyclopedia. Robert Appleton Company.
Mga sumpay ha gawas[igliwat | edit source]
The Vatican pagtugway hit paglakat tikang ha Wikivoyage
- Official website
- Official website of the Holy See
- Inside the Vatican on National Geographic YouTube channel
- Vatican Chief of State and Cabinet Members
- Holy See (Vatican City) entry at The World Factbook
- Holy See (Vatican City) from UCB Libraries GovPubs
- Syudad han Vaticano at the Open Directory Project
- Vatican from the BBC News
- Wikimedia Atlas of Vatican City
- Datos Heyograpiko nga may pagkahisumpay han Syudad han Vaticano ha OpenStreetMap
- The Vatican: spirit and art of Christian Rome, a book from The Metropolitan Museum of Art Libraries (fully available online as PDF)


text:
Juan Carlos I han Espanya
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Hi Juan Carlos I (ginbunyagan nga Juan Carlos Alfonso Víctor María de Borbón y Borbón-Dos Sicilias; natawo Enero 5, 1938, Roma, Italya) amo an naghahadi nga Hadi han Espanya.
Han Nobyembre 22 1975, duha ka adlaw katapos han kamatay ni Francisco Franco, gindesignar hi Juan Carlos nga Hadi sumala han balaod han pagsunod nga ginpromulgar ni Franco. Hiya an nagdumara han malinamposon nga pagbalhin han Espanya ngadto hin demokratiko nga konstitusyonal nga monarka.


text:
Materyalismo
An materyalismo amo an pagtoo nga an kalibutan hinimo la hin mga materyal nga butang, nga waray ini diyos.
Ha pilosopiya, ginsisiring ha materialismo na natanan na butang ginbubug'os han materyal, ngan natanan na panhinabo resulta han kinaiya ngan kiwa han materyal na butang. Karuyag sidngun, ha materialismo, na an realidad nabubug'os la tikang han pisikal na butang mgan mao la an kausa san natanan na nahihnabo, kaupod na an panhunuhuna, ngan kiwa han tawo.
An mga pilosopiya na nakontra han materyalismo amo an idealismo, ngan iba na porma han monismo, dualismo, ngan pluralismo.


text:
Pierre Curie
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Hi Pierre Curie (Mayo 15, 1859, Paris – Abril 19, 1906, Paris) usa nga Franses nga fisisista ngan pioniero ha pag-aram han crystallograpiya, magnetismo, piezoelectrisidad ngan radioactividad. Upod han iya Polako-Franses nga asawa nga hi Marie, hi Pierre ginpremyohan han Nobel nga Premyo ha físika han 1903: "ha pagkilala han extraordinaryo nga mga pag-alagad nira pinaagi han ira mga joint research han radiation nga fenomena nga nadiskubrehan ni Propesor Henri Becquerel."


text:
Zambales
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An Zambales usa nga lalawigan o probinsya han Pilipinas nga nahamutang ha Butnga nga Luzon nga rehiyon. An kapital hini amo an Iba. An Zambales ginsasapitan han Pangasinan ha amihanan, han Tarlac ngan Pampanga ha sinirangan, ngan han Bataan ha salatan. Nahamutang an lalawigan ha butnga han Dagat Tsina Salatan ngan han Kabugkiran Zambales.
Sulod
Katawhan ngan Kultura[igliwat | edit source]
Ekonomiya[igliwat | edit source]
Heyograpiya[igliwat | edit source]
Politikal[igliwat | edit source]
An Zambales ginbahin ngadto hin napulo kag tulo (13) nga mga bungto ngan usa (1) nga syudad. An Syudad han Olongapo usa nga urbanisado hin duro nga syudad ngan nagdudumara ini hin lugaring tikang han probinsya.
Pisikal[igliwat | edit source]
Nahamutang an Zambales ha katundan nga mga labnasan han isla han Luzon butnga han mga Kabugkiran Zambales ngan han Dagat Tsina Salatan. An baybayon hini bugkiron ngan damo an mga lungib ngan mga balaugan. An Bahia han Subic, ha pinakasalatan nga dapit han lalawigan usa nga natural nga daungan hin sakayan, ngan ginpili ini nga kahamutangan hin base militar ha kadagatan han Americano. An gihataasi nga punto han Bukid Pinatubo nahamutang ha pag-ultan han Zambales, Pampanga, ngan Tarlac. Ini nga bulkan, nga han una ginkita nga mamingaw, nagbuto dida han 1991.
Kaagi[igliwat | edit source]
Kiritaon hin Turista[igliwat | edit source]
Mga Sumpay ha Gawas[igliwat | edit source]
- Opisyal nga Websayt han Gobyerno han Probinsya han Zambales
- Botolan Wildlife Farm
- Zambales Resort Owners Association
- Rama International Beach Resort
- Palmera Garden Beach Resort
- Virtual Reality Panoramas of Capones Island by Firefly.ph
- Cafe Tolyo (Restaurant & Pension House)
- White Rock Beach Resort & Hotel
- Impormasyon mahitungod han Zambales, lakip han Real Estate
- Opisyal nga Websayt han Greater Subic Bay Tourism Bureau - Mga Probinsya han Zambales & Bataan, Syudad han Olongapo ngan han Subic Bay Freeport Zone
- Gibag-ohi nga mga Sumat ha Syudad han Olongapo, Subic Bay Freeport and Zambales http://www.news.subicbay.ph


text:
Maguindanao
An Maguindanao amo in probinsya o lalawigan han Pilipinas nga nahamutangan ha Autonomo nga Rehiyon ha Muslim Mindanao (ARMM). An kapital hini amo an Shariff Aguak ngan ginsasapitan ini han Lanao del Sur ha amihanan, Cotabato ha sidlangan, ngan Sultan Kudarat ha salatan. Ha katundan nahamutang an Golfo Moro.
Sulod
Katawhan ngan Kultura[igliwat | edit source]
Ekonomiya[igliwat | edit source]
Heyograpiya[igliwat | edit source]
Politikal[igliwat | edit source]
An Maguindanao ginbahin ngadto hin katloan kag tulo (33) nga mga bungto ngan usa (1) nga syudad. Bisan kon an Syudad han Cotabato ada ha sulod han mga pag-ultan han Maguindanao, naglulugaring ini tikang han probinsya. Bisan kon amo ini an sentro han rehiyon han Autonomo nga Rehiyon ha Muslim Mindanao, kabahin an syudad han SOCCSKSARGEN nga rehiyon.
Syudad[igliwat | edit source]
Mga Bungto[igliwat | edit source]
Pisikal[igliwat | edit source]
Mga Kiritaon hin Turista[igliwat | edit source]
Kaagi ngan Kasaysayan[igliwat | edit source]
Hi Shariff Mohammed Kabungsuwan han Johor nagdara han relihiyon Islam ngada han lugar dida han mga katapusan nga bahin han ika-15 nga siglo. Nag-asawa hiya hin lokal nga prinsesa ngan nag-establisar hiya han Sultanate han Maguindanao. An Siong han Cotabato amo an sentro han sultanate pero an impluwensya hini nagharayo tikang han Peninsula han Zamboanga ngadto ha Baybayon han Sarangani ngan Davao.
Han panahon kolonyal an mga Katsila naglansar hin mga expedisyon ngada hini nga lugar agod mahisakop ini pero waray nira makontrola an rehiyon hangtod han mga butnga han ika-19 bga siglo.
Dida han panahon han Americano, an Cotabato nahimo nga distrito han Probinsya Moro nga ginhimo han 1903 ngan usa nga probinsya han Departamento han Mindanao ngan Sulu dida han 1914.
An hadi-nga-probinsya han Cotabato ginbahin anay ngadto han Cotabato ngan South Cotabato han 1966. Han Nobyembre 22, 1973, an Cotabato ginbahin ngadto hin tulo (3) pa nga mga probinsya nga amo a Maguindanao, North Cotabato ngan Sultan Kudarat.
An Maguindanao amo la an Muslim nga lalawigan han upat nga ginhimo tikang han kasanhi nga Probinsya han Cotabato. Han 1989, an probinsya nagpili nga umapi han Autonomo nga Rehiyon ha Muslim Mindanao pero an Syudad han Cotabato waray umapi. Pero an Syudad han Cotabato amo an kapital han Autonomo nga Rehiyon ha Muslim Mindanao.
Han Oktubre 31, 2006, an mga botante han Maguindanao nag-aproba han kahimo hin bag-o nga probinsya nga mahihimo tikang hin napulo (10) nga mga bungto. Tikang han labaw hin 500,000 nga mga rehistrado nga botante han Maguindanao, 285,372 nag-uyon han paghimo han probinsya han Shariff Kabunsuan. Mga 8,802 la an binmotos patok hini.
An Shariff Kabunsuan amo an nagin ika-80 nga lalawigan han nasod ngan amo an ika-6 ha Autonomo nga Rehiyon ha Muslim Mindanao. Kondi gindeklara ini nga diri-legal han Korte Suprema han Pilipinas han 2008.


text:
Bukidnon
An Bukidnon usa nga ginpapalibotan-hin-tuna nga probinsya han Pilipinas nga nahamutangan ha Amihanan nga Mindanao nga rehiyon. An kapital hini amo an Syudad han Malaybalay. Ginsasapitan an probinsya, kon iglibot tipa-tuo tikang ha amihanan, han Misamis Oriental, Agusan del Sur, Davao del Norte, Cotabato, Lanao del Sur, ngan Lanao del Norte.
An Bukidnon sinisiring hin mga Pilipino nga amo an food basket han Mindanao. Mga plantation dinhe nga probinsya na-producir, labot la hin iba nga produkto, hin pinya.
Sulod
Heyograpiya[igliwat | edit source]
Politikal[igliwat | edit source]
An Bukidnon ginbahin ngadto hin karuhaan (20) nga bungto ngan duha (2) nga syudad.


text:
Agusan del Norte
An Agusan del Norte amo in probinsya o lalawigan han Pilipinas nga nahamutangan ha Caraga nga rehiyon ha Mindanao. An kapital hini amo an Syudad han Cabadbaran ngan ginsasapitan ini han Surigao del Norte ha amihanan, Surigao del Sur ha sidlangan, Agusan del Sur ha salatan, ngan Misamis Oriental ha katundan. Naatubang ini han Baybayon han Butuan, nga kabahin han Dagat Bohol, ha kanawayon o amihanan-katundan.
Sulod
Katawhan ngan kultura[igliwat | edit source]
Ekonomiya[igliwat | edit source]
Heyograpiya[igliwat | edit source]
Politkal[igliwat | edit source]
An Agusan del Norte ginbahin ngadto hin napulo kag usa (11) nga mga bungto. An Syudad han Butuan nahamutang ha sulod han lalawigan pero usa ini nga independent city o naglulugaring nga syudad ngan diri ini lakip han lalawigan. An Syudad han Butuan amo an kapital han lalawigan han una.
Syudad[igliwat | edit source]
Mga Bungto[igliwat | edit source]
Pisikal[igliwat | edit source]
Kaagi ngan Kasaysayan[igliwat | edit source]
Ginhimo an probinsya pinaagi han Republic Act 4979 tikang han probinsya han Agusan. Han Agosto 16, 2000 an lingkoranan han gobyerno han probinsya ginbalhin tikang han Syudad han Butuan ngadto ha Cabadbaran pinaagi han Republic Act 8811.


text:
Sugbo
An Sugbo (kon ha Kinatsila Cebu) usa nga isla-nga-probinsya o lalawigan han Pilipinas nga nahamutangan ha Butnga nga Kabisay-an nga rehiyon. An kapital hini amo an Syudad han Sugbo o Cebu City. Iton Sugbo halaba nga diri-haluag nga isla nga mga 225 ka kim iton kahalaba tikang ha amihanan ngadto ha salatan ngan ginpapalibotan in mga 167 nga gudtigudti nga mga hagrani nga isla, sugad han Isla han Mactan, Bantayan, Daanbantayan, an mga Isla han Camotes, nbp.
Iton Sugbo usa han mga pinakamainuswagon nga mga lalawigan han nasod. An metropolitan nga area han Syudan han Sugbo o Cebu City (nga upod hini nga metropolitan nga area an mga syudad han Mandaue ug Lapu-Lapu) ika-duha la hiton Metro Manila ha kadamo hiton populasyon ha bug-os nga nasod.
Lalawigan han Sugbo
2000 nga census—3,356,137 (gidako-i)
Densidad—660 ha tagsa km² (ika-6 nga gihataasi)
Mga Dagko nga Syudad—3
Mga Komponent nga Syudad—8
Mga Bungto—44
Mga Baranggay—1,203
Mga Distrito ha Kongreso—8†
An Sugbo nahamutangan ha sinirangan han Isla han Negros; ha sinirangan han Sugbo amo an Isla han Leyte ngan ha timugan o habagatan-sinirangan amo an isla ngan probinsya han Bohol. Ginsasapitan an Sugbo han Estrecho han Sugbo ha sinirangan (nahabutnga ini han Sugbo ngan Bohol) ug han Estrecho han Tañon ha katundan (nahabutnga han Sugbo ngan Negros).
An Sugbo ginsisirbisyo-an han Mactan-Cebu International Airport, nga nahamutangan ha Syudad han Lapu-Lapu, mga treinta minutos nga drive tikang ha sentro han Syudad han Sugbo.
Sulod
Heyograpiya[igliwat | edit source]
Nahamutangan an Sugbo ha may butnga han 9°25'N ug 11°15'N nga latitude ngan ha may butnga han 123°13'E ug 124°5'E nga longitude dida ha butnga han kapurupud'an Pilipinhon.
Politikal[igliwat | edit source]
An Sugbo mayda kap-atan kag upat (44) ka bungto ngan siyam (9) ka syudad.
Mga Syudad[igliwat | edit source]
Mga bungto[igliwat | edit source]
Mga Pipira nga Kirita-on[igliwat | edit source]
- Krus ni Magallanes
- Fort San Pedro
- Basilica Minore del Santo Niño
- Magellan shrine
- Lapu-Lapu shrine
- Kapitolyo han Sugbo
- Tulay Marcelo Fernan
Kitaa Gihapon[igliwat | edit source]
Mga Sumpay ha Gawas[igliwat | edit source]
- Opisyal nga Websayt han Gobyerno han Probinsya han Sugbo
- Opisyal nga Websayt han Gobyerno han Syudad han Sugbo
- Sun.Star Cebu Online
- The Freeman News
- Cebu Portal and Visitors Guide
- Dazzling Cebu - What it is now
- VirtualCebu.com - Cebu QTVR and Photos
- LakbayPilipinas.com - Cebu Photos and Travel Guide
- CeBu CeBoom CeBlog - Upbeat on Cebu's Blog
- Cebu Photo Gallery