text:
Kardinal (Katolisismo)
Iton kardinal in usa nga hitaas nga opisyal han Singbahan Katolika agsob usa nga gin-ordenar nga obispo, ngan pan-singbahan nga prinsipe han Singbahan Katolika. An mga kardinal ha katig-uban tinatawag nga Kolehiyo hin mga Kardinal, ngan ini hira komo usa nga katig-uban napili hin bag-o nga papa. An mga buruhaton han mga kardinal naglalakip han pagtambong hin mga kirigta han Kolehiyo ngan an ira pag-andam pagbulig ha tinagsa o ha mga grupo-grupo ngadto han apapa kun naaro hiya han ira sagdon. Kadam-an nga mga kardinal mayda mga dugang nga buruhaton, sugad hin pamuno hin diosesis o arkidiosesis o pagpadalagan hin departamento han Curia Romana.
An usa pa nga buruhaton hin kardinal amo an pagpili hin papa kun, tungod ha kamatayon o ha pagbiya ha paglingkod, an sede nagigin bakante. Han 1059, an katungod han pagpili han papa nagpabilin han nangunguna nga kapadian han Roma ngan han mga obispo han pito nga suburbikaryo nga mga sede. Dida hit sede vacante, an panahon tikang han kamatay o pagrenunsya han papa ngan han pagpili han masunod ha iya, an adlaw-adlaw nga pagdumara han bug-os nga Singbahan ginkakaptan han Kolehiyo han mga Kardinal. An katungod hin pagsakob han konklave hin mga kardinal nga mapili hin papa ha yana limitado la ngadto han waray pa umabot hin edad nga 80 ka tuig dida han adlaw han kamatay o pagrenunsya han papa.
An pulong nga cardinal han una gin-gamit pagtawag ngadto hin bisan hin-o nga padi nga permanente nga nahabutang o gin-inkardenar hin singbahan,[1] o ha espesipiko ngadto hin nangunguna nga padi hin importante nga singbahan, ngan ini nahabasi han Linatin nga pulong nga cardo (bisagra), nga nangangahulogan nga "prinsipal" o "manguna" o "paginsyahan". Gingamit ini nga kahulogan han pulong han mga tikang ika-siyam nga gatostuig han mga padi han tituli (parokya) han diosesis han Roma.[1] In nahabilin hin mga kardinal han una ginpabilin han Singbahan han Inglaterra, nga diin an titulo han "kardinal" ginkakaptan pa gihapon han duha nga nangunguna nga api han Kolehiyo han Minor nga mga Kanon han Katedral ni San Pablo.
Han ika-12 nga gatostuig nagtikang an pagbuhat nga pagbutang hin mga ekklesiastiko tikang ha gawas han Roma komo mga kardinal, nga diin tagsa usa ginbutang hin singbahan ha Roma komo iya singbahan titular, o kundi man mahidugtung ha usa han mga suburbikaryo nga mga diosesis samtang inkardendado hin diosesis nga gawas han kanan Roma.
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ 1.0 1.1 Sägmüller, Johannes Baptist (1913). "Cardinal (1)". Catholic Encyclopedia. New York: Robert Appleton Company.


c: text/html

text:
Arayat
- Ini nga artikulo mahitungod han Bungto han Arayat. Para han bukid nga amo gihapon an ngaran, kitaa an Bukid Arayat.
An Arayat usa nga ikaduha nga klase nga bungto ha lalawigan han Pampanga, Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 101,792 ka tawo ha 18,571 nga mga panimalay.
Mga baranggay[igliwat | edit source]
An Arayat ginbahin ngadto hin katloan (30) nga mga baranggay.
Mga sumpay ha gawas[igliwat | edit source]
- Opisyal nga websayt han Bungto han Arayat
- Philippine Standard Geographic Code
- 2000 Philippine Census Information
- eK! (electronic Kabalen) Pampanga-based Kapampangan journal of ideas

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
1978
An 1978 sarong taon sa Gregoryanong kalendaryo.
Mga laog
Enero[liwaton | liwaton an gikanan]
Pebrero[liwaton | liwaton an gikanan]
Marso[liwaton | liwaton an gikanan]
Abril[liwaton | liwaton an gikanan]
Mayo[liwaton | liwaton an gikanan]
Hunyo[liwaton | liwaton an gikanan]
Hulyo[liwaton | liwaton an gikanan]
Agosto[liwaton | liwaton an gikanan]
Septyembre[liwaton | liwaton an gikanan]
Oktobre[liwaton | liwaton an gikanan]
Nobyembre[liwaton | liwaton an gikanan]
Desyembre[liwaton | liwaton an gikanan]
- Namundag kan bulan na ini, petsa 17 si Manny Pacquiao, an Filipinong boksingero.


text:
Manók
An manók[1] (Gallus gallus, danay, Gallus gallus domesticus) usa ka klase nga hinoptan nga hayop. Tamsi ini nga nahatag hin pagkaon sugad hit ira bunay ngan karne. It iba nga manok inaalagaan para panbulang.
Sunoy it tawag ha lalaki nga manok. It babaye naman nga diri pa pisó-an amo an tinatawag nga dumaraga. It pisó-an nga babaye, ugang o umagak naman it tawag. It batan-on nga manok, tinatawag nga pisó o siwo.
Nabulig liwat it mga manok ha pagpukaw pamaagi it ira mga tugaok.
It manok nakaon hit tanum ug mga bunga hito. Nakaon liwat hira hin mga gudtiay nga mga hayop sugad hit ulod ngan insekto.
Manok nga Pagkaon[igliwat | edit source]
Gin'aataman an manok para sa kanya karne, gintatawag ini na broiler, ngan para sa bonay (layer). It manok usa ha pinakasikat nga karne ha bug-os na kalibutan. Puydi ito lutuon ha tinola, adobo, prito, hatuk, sugba.
An White Leghorn, Plymouth Rock, ngan Rhode Island Red, amo an tulo sa daramo na klase sin broiler ngan layers na manok.
Manok nga Panbulang[igliwat | edit source]
Ha Pilipinas, usa nga libangan an pagbulang han manok. Kinikilala an manok na panbulang ha iya kulay. An Busag nga manok tinatawag na ugis, an pili naman luro, an dulaw na may busag talisayon. Kabilyada naman an mapusyaw na pagkabaga. An kulay abo, abuhon an tawag.
Mga Sakit Sa Manok[igliwat | edit source]
Ha Samar, an agsub na nadapu nga sakit han manok amo an Puko, ngan Takwaw. An Takwaw amo an usa nga klase sin sip'on ha manok ngan natapon ini ha igkasi manok ngan hataas an mortalidad.
Gin dadapuan liwat an manok sin oraora kadidigto na mananap na nasupsop sa kanra dugo, an habon.
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ Abuyen, Tomas A. Diksyunaryo Waray-Waray [Visaya] English-Tagalog. Kalayaan Press Mktg. Ent., Inc. Quezon City. Tuig 2000. ISBN 971-08-6050-X. Pakli Ihap 227.


text:
Aguascalientes
An Aguascalientes usa han mga katloan kag usa (31) nga estado ngan upod han Distrito Federal usa han mga 32 nga mga entidad federativa han Mehiko. It ngaran nangangahulogan nga "magpaso nga katubigan" ha Kinatsila ngan ginkuha ini nga ngaran tungod han mga magpaso nga mga burabod, amo nga an adhetibo para han estado ngan han mga nangungukoy dinhe amo an hidrocálido (hidro = tubig; cálido = mapaso). Nahamutang an Aguascalientes ha butnga han nasod. Waray ini sapit nga dagat, ginsasapitan ini ha amihan han estado han Zacatecas ngan ha salatan han Jalisco. An kahaluag hini 0.3% han bug-os nga kahaluag han nasod. Sugad han iba nga mga estado han federasyon, an Aguascalientes mayda kalugaringon nga batakan-balaod o konstitusyon, kalugaringon nga kodigo penal, mga balaod ngan kalugaringon nga escudo o tigaman. An kapital han estado amo an syudad han Aguascalientes.
Heyograpiya[igliwat | edit source]
Nahamutang an estado hin mga 300 ka milya (480 ka kilometro) tikang ha Syudad han Mehiko.
Naglalakip ini hin 5,471 nga kwadrado nga mga kilometro (2,112.4 nga kw nga mi) ngan mayda ini mga sobra usa ka ribo o milyon nga mga molupyo. Pero an kadam-an hini nga mga molupyo naukoy didot han metropolitano nga kahaluag han kapita nga syudad hini.
Nahimo an estado dida han Oktubre 27, 1857 han paghibulag hini tikang han Zacatecas.
Pagbahin nga politika-administratiba[igliwat | edit source]
An Aguascalientes mayda napulo kag usa (11) nga mga munisipyo:
Mga sumpay ha gawas[igliwat | edit source]
- (Kinatsila) Gobyerno estatal han Aguascalientes
- (Kinatsila) Enciclopedia de los Municipios de México
- (Kinatsila) INEGI


text:
Termodinamika
Ha pisika, an Termodinamika (tikang ha Griniyego nga θepu-<θepuόtnς, therme, kasirigngon "paso" ngan δuvauις, dynamis, kasirigngon "puwersa, kusog") usa nga pag-aram ha pagbalhin han enerhiya para mahimo nga trabaho ngan paso ngan iya relasyon ha makroskopiko nga mga variable sugad han temperatura ngan presyon.
Kasaysayan[igliwat | edit source]
An Termodinamika bilang seyensya nagtikang kan Otto von Guericke na nagdesenyo ngan naghimo han giuunahi nga vaccum pump sadto 1650. ngan gindemonstrar an vacuum gamit an iya Magdeburg hemispheres. Ginhimo ni Guericke an vacuum para pahimuwaan an pagtuo ni Aristotle na nature abhors a vacuum. Naaraman han physicist-chemist na si Robert Boyle an desenyo ni Guericke's ngan ha 1656, sa bulig ni Robert Hooke, ginhimo an air pump. Gamit an air pump, nadiskubre nira Boyle ngan Hooke relasyon ha pressure, temperatura, ngan volume. Kasunod sini, nahimo an Boyle's Law, na nagsisiring na an gas sa constant na temperatura, an iya pressure ngan volume ano in inversely proportional.


text:
Kapulungan hin mga Representante han Pilipinas
An Kapulungan hin mga Representante han Pilipinas ha (Ingles: House of Representatives of the Philippines, Espanyol: Camara de Representantes de Filipinas) amo an hamubo nga kapulungan han Kongreso han Pilipinas. An Senado han Pilipinas amo an hataas nga kapulungan. An kapulungan nadanay impormal nga gintatawag Kongreso. An mga miyembro hini gintatawag nga Kongresman (mga kinatawan ug mga konggresista) ngan an ira titulo mao an Representante.
Sulod
Representasyon nga pan-distrito[igliwat | edit source]
Kongresyonal nga destribusyon/lehislatibo[igliwat | edit source]
Pansyudad ngan Panimungto nga mga Distrito[igliwat | edit source]
Kitaa gihapon[igliwat | edit source]
- Ispiker han Kapulungan han mga Kinatawan han Pilipinas
- Mga distrito hin pambalud han Pilipinas
- Senado han Pilipinas
- Mga kagawarang tagapagpaganap ng Pilipinas
- Kataas-taasang Hukuman ng Pilipinas
- Batasang Pambansa
- Mga Batas Republika ng Pilipinas
Kaurian:Pamahalaan ng Pilipinas Kaurian:Tagapagbatas ng Pilipinas Kaurian:Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas


text:
Región de Murcia
An Región de Murcia o Rehiyon han Murcia usa nga komunidad autonoma han Espanya, nga nahamutang ha habagatan nga dapit han Península Ibérica, butnga han Andalucía (mga lalawigan han Granada ngan Almería) ngan han Comunidad Valenciana (lalawigan han Alicante), ngan butnga han labnasan Mediterranea ngan Castilla-La Mancha (lalawigan han Albacete). Uusa la an probinsya hini, an Probinsya han Murcia. An kapital hini amo an syudad han Murcia, nga amo an lingkoranan han mga institusyonal nga mga organo han rehiyon, gawas han Asamblea Regional, nga an lingkoranan adto nahamutang ha Cartagena.[1]
Mga reperensya[igliwat | edit source]
- ↑ Estatuto Autonomía Artículo V Estatuto Autonomía Región de Murcia Wikisource (consultado en diciembre de 2007)


text:
CALABARZON
An CALABARZON usa han mga rehiyon han Pilipinas. Gindesignar gihapon ini nga Rehiyon IV-A ngan an rehiyonal nga kapital hini amo an Syudad han Calamba ha Laguna. An rehiyon nahabug-os hin lima nga mga lalawigan, nga amo an: Cavite, Laguna, Batangas, Rizal, ngan Quezon. An ngaran han rehiyon usa nga acronym han mga ngaran han hini nga mga lalawigan.
Nahamutang it rehiyon ha habagatan o salatan-katundan nga Luzon, ha salatan ngan katundan han Metro Manila ngan amo ini an rehiyon nga mayda han ikaduha nga pinakadako an populasyon.
An CALABARZON ngan MIMAROPA han una usa la nga rehiyon nga amo an Salatan nga Katag-alogan, hangtod han pagbulaga hini han 2002. An Palawan ha pagtika-iha ginbalhin tikang ha MIMAROPA ngadto han Katundan nga Kabisay-an, nga nagbalhin han MIMAROPA ngadto han MIMARO.
An Ehekutibo nga Sugo No. 246, han Oktubre 28, 2003, nagdesiganr han Syudad han Calamba nga amo an sentro han rehiyon han CALABARZON.
Politikanhon nga Pagbahinbahin[igliwat | edit source]
¹ An Syudad han Lucena usa nga urbanisado hin duro nga syudad; an mga istadistika hini waray ginlakip han mga istadistika han Quezon.
Mga Lakip nga Syudad[igliwat | edit source]
- Syudad han Antipolo, Rizal
- Syudad han Batangas, Batangas
- Syudad han Calamba, Laguna
- Syudad han Cavite, Cavite
- Syudad han Lipa, Batangas
- Syudad han San Pablo, Laguna
- Syudad han Santa Rosa, Laguna
- Syudad han Tagaytay, Cavite
- Syudad han Tanauan, Batangas
- Syudad han Trece Martires, Cavite


text: 1Nakabati an mga Parisiyo nga darudamo an mga tinun-an nga nakabig ngan nabunyagan ni Jesus kay ni Juan. ( 2Ha tinuod diri hi Jesus ngahaw an nanmunyag, kundi an iya la mga tinun-an.) 3Han paghibaro ni Jesus hini, binmaya anay hiya han Judea, ngan binmalik ngadto ha Galilea. 4Maagi gud hiya ha Samaria kon makadto hiya ha Galilea. 5Inmabot hiya ha Sicar, usa nga bungto ha Samaria, nga hirani han tuna nga iginhatag ni Jacob kan Jose nga iya anak. 6Nakadto an atabay ni Jacob. Tungod han kakapoy han pagbaktas, linmingkod hi Jesus ha ligid han atabay, kay tikaurudto na. 7- 8Napakadto ha bungto an iya mga tinun-an hin pagpalit hin pagkaon. May inmabot nga usa nga Samaritana hin pag-alog, ngan nagsiring hi Jesus ha iya, “Paimna gad ako.” 9Binmaton an babaye, “Judiyo ka ngan Samaritana ako, kay ano nga nagahom ka pangaro ha akon hin pag-inom?” (Kay diri nagkakasarabot an mga Judiyo ngan mga Samaritano. Diri ngani nagamit an mga Judiyo han amo nga mga karaonan nga ginagamit han mga Samaritano.) 10Nagbaton hi Jesus, “Kon maaram ka la han ihinahatag han Dyos, ngan kon hin-o hiya nga naaro ha imo hin pag-inom, mangangaro ka unta ha iya ngan tatagan ka niya hin tubig nga nahatag hin kinabuhi.” 11Nagsiring an babaye, “Hain ka man kukuha hito nga tubig, kay waray ka man ikarabo, ngan hilarom an atabay? 12Hi Jacob nga amon ginikanan an naghatag ha amon hini nga atabay, ngan nanginom hini hira ngatanan: hiya, an iya mga anak, ngan an iya mga hayop. Labaw ka pa ba kan Jacob?” 13Binmaton hi Jesus, “Uuhawon la gihapon an bisan hin-o nga mainom hini nga tubig, 14kundi diri na gud uuhawon an bisan hin-o nga mainom han tubig nga akon ihahatag. Mahihimo nga burabod dida ha iya an ihahatag ko nga tubig, an buhi nga tubig nga mahatag ha iya han dayon nga kinabuhi.” 15Nagsiring an babaye, “Tagi gad ako hini nga tubig, basi diri na ako uhawon, ngan diri na ako magbinalikbalik nganhi hin pag-alog.” 16Nagsiring hi Jesus ha iya, “Kadto na, tawaga an imo bana ngan balik nganhi.” 17“Waray ako bana,” nagsiring an babaye. Binmaton hi Jesus, “Tama an imo siring nga waray ka bana, 18kay lima na an imo iginkaasawa, ngan diri mo bana iton iginkakalungon mo yana. Matuod gud an imo siring.” 19“Naabat ako nga usa ka nga manaragna,” nagsiring an babaye. 20“Nagsingba dinhe hini nga bukid an amon mga kaapoy-apoyan nga Samaritano, kundi kay ano nga nagdidig-on man kamo nga mga Judiyo nga didto la ha Jerusalem an dapit nga angay naton pagsingbahon an Dyos?” 21Nagsiring hi Jesus ha iya, “Babaye, tuod na la ha akon: maabot an panahon nga diri na an mga tawo magsisingba han Amay dinhe hini nga bukid o didto ha Jerusalem. 22Diri kamo nga mga Samaritano maaram kon hin-o an iyo ginsisingba; maaram kami nga mga Judiyo han amon ginsisingba, kay natikang ha mga Judiyo an katalwasan. 23Kundi maabot an panahon, ngan aanhi na, nga magsisingba han Amay ha espiritu ngan ha kamatuoran an matuod nga mga magsiringba. Amo ini nga mga magsiringba an naruruyagan han Amay nga magsisingba ha iya. 24Espiritu an Dyos, ngan kinahanglan magsingba ha espiritu ngan ha kamatuoran an mga nagsisingba ha iya.” 25Nagsiring an babaye ha iya, “Maaram ako nga maabot an Mesiyas, nga gintatawag nga Cristo. Kon umabot na hiya, susumatan kita niya han ngatanan nga mga butang.” 26Binmaton hi Jesus, “Ako amo hiya, ako nga nakikighimangraw ha imo.” 27Hito ngahaw nga takna nagkaabot an mga tinun-an ni Jesus, ngan duro an ira paghipausa nga nakikighimangraw hiya hin babaye. Kundi waray ha ira nagpakiana han babaye, “Ano an imo tuyo?” o kan Jesus, “Kay ano nga nakikighimangraw ka ha iya?” 28Binayaan han babaye an iya tibod ngan binmalik ngadto ha bungto. Nagsiring hiya ha mga tawo didto, 29“Tana, kitaa niyo an tawo nga nagsumat ha akon han ngatanan nga akon nabuhat. Amo na ba hiya an Mesiyas?” 30Sanglit binayaan nira an bungto ngan napakadto hira kan Jesus. 31Hito ngahaw nga takna naghinangyo an mga tinun-an kan Jesus, “Magturutdo, kaon na!” 32Kundi nagbaton hiya, “May-ada ako pagkaon nga waray niyo hibabaroi.” 33Sanglit may hin parupakiana an mga tinun-an, “May-ada ba nagdul-ong ha iya hin pagkaon?” 34Nagsiring hi Jesus ha ira, “An akon pagkaon amo an pagtuman han kaburot-on han nagsugo ha akon ngan paghuman han iya ipinapagbuhat ha akon. 35Di ba nasiring kamo, ‘Upat ka bulan anay san-o mag-ani?’ Kundi nasiring ako ha iyo, tan-awa daw niyo hin maupay an kaumhan: hinog ngan igo na anihon. 36Sinusuholan an mag-arani ngan gintitirok niya an mga inani para han dayon nga kinabuhi, basi magkaurosa hin pagkalipay an magtaranom ngan an mag-arani. 37Matuod an darahunon, ‘Usa an nagtatanom, iba an nag-aani.’ 38Ginsugo ko kamo hin pag-ani dida hin uma nga waray niyo pagkabudlayi; iba in nagkabudlay hito, ngan kamo an nagpapahimulos han ira ginkabudlayan.” 39Tinmoo kan Jesus in damo han mga Samaritano hito nga bungto kay nagsiring an babaye, “Ginsumatan ako niya han ngatanan nga akon nabuhat.” 40Sanglit han pag-abot han mga Samaritano, naghangyo hira ha iya nga magpabilin hiya dida ha ira. Ngan nagpabilin didto hi Jesus hin duha ka adlaw. 41Damo pa in tinmoo tungod han iya mensahe, 42ngan ginsumatan nira an babaye, “Natoo na kami yana, diri tungod han imo iginsiring, kundi tungod han hinbatian namon ngahaw ha iya, ngan maaram kami nga hiya amo an tinuod nga Magtaralwas han kalibutan.” 43Katapos hin duha ka adlaw didto, linmakat hi Jesus ngan pinmakadto ha Galilea. 44Hiya ngahaw an nagsiring, “Diri tinutuod an manaragna dida han iya kalugaringon nga tuna.” 45Han pag-abot niya ha Galilea ginkarawat hiya han mga tawo didto, kay nagpakakita hira han ngatanan nga nabuhat niya ha panahon han Pyesta han Paglabay, han paghingadto nira ha Jerusalem ha panahon han pyesta. 46Binmalik hi Jesus ngadto ha Cana, ha Galilea, diin ginhimo niya nga bino an tubig. May-ada didto usa nga opisyal han bungto nga may anak nga lalake nga masakit didto ha Capernaum. 47Han paghibaro niya nga inmabot hi Jesus ha Galilea tikang ha Judea, kinmadto hiya kan Jesus ngan ginhangyo niya nga masingadto ha Capernaum hin pagtambal han iya anak nga himaratyon. 48Nagsiring hi Jesus ha iya, “Waray gud ha iyo matoo labot kon hikit-an niyo in dagko nga mga orosahon.” 49Nagbaton an opisyal, “Tana gad, upod ha akon nga diri pa napatay an akon anak.” 50Ginsiring hiya ni Jesus, “Kadto na, mabubuhi an imo anak.” Tinmoo an tawo han mga pulong ni Jesus ngan linmakat hiya. 51Dida ha dalan, han tipauli hiya, ginsugat hiya han iya mga surugoon upod an sumat nga buhi an iya anak. 52Ginpakianhan niya hira kon ano nga oras nahiolian an iya anak. Nagbaton hira, “Nalunasan hiya han iya hiranat kakulop han ala una.” 53Nahinumdom an amay nga amo gud nga takna an pagsiring ni Jesus ha iya, “Mabubuhi na an imo anak.” Sanglit, tinmoo hiya ngan an bug-os niya nga panimalay. 54Amo ini an ikaduha nga milagro nga ginbuhat ni Jesus han pag-abot niya ha Galilea tikang ha Judea.


text:
Naga, Camarines Sur
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An Syudad han Naga (ha Bikol: Ciudad nin Naga) usa nga syahan nga klase nga syudad han Pilipinas. Nahimutang ini ha Bicol nga Rehiyon, usa nga peninsula ha timugan o salatan-sidlangan nga dapit han isla han Luzon, ngan 377 ka kilometro ha timugan tikang ha Manila, an kapital han Pilipinas ngan mga 380 ka kilometro ha amihanan tikang ha Syudad han Sugbo ha Kabisay-an. An mga tawo hini tinatawag nga mga Nagueño. Han panahon han Katsila, an Naga kilalado gihapon ha ngaran nga Nueva Cáceres.
Sulod
Mga Baranggay[igliwat | edit source]
An Naga ginbahin ngadto hin karuhaan kag pito (27) nga mga baranggay.
Historya[igliwat | edit source]
Panahon han mga Kastila[igliwat | edit source]
Sadton 1573, ha ikaduha na expedition ni Juan de Salcedo sa rehiyon, dinaong hiya han usa na lugar ngan gin-tawag niya ini "Naga" tungod kay daramo an puno na Naga na maiimud ha lugar.
Sadton 1575, hi Captain Pedro de Chávez, an kommander han kuta na binayaan ni Salcedo, nag tindog ha lugar kun hain yana an sentro ha Komersyo (tabuk ha nauna na Naga) hin syudad na iya gintawag na La Ciudad de Cáceres.
Nakilala an syudad ha ngaran na Nueva Cáceres ngan amo an kapital ha probinsya nga Ambos Camarines.
Panahon han mga Amerikano[igliwat | edit source]
Ha pag'abot han mga amerikano, gin urong an syudad balik ha pagkamunisipyo. Ngan ha 1919, gin bura an iya katsila na ngaran ngan opisyal na gikilala na Naga. Naging syudad otro an naga sadton 1948.
World War II ngan Panahon han mga Hapon[igliwat | edit source]
Sadton Desyembre 1941, gin'atake an bungto ha Naga mga hapones ngan ginsakop ini sadton 1942. Sadton 1945, ginbawi an bungto sa gintig'ob na pwersa ha mga Pilipino ngan mga Amerikano.
Mga Sumpay ha Gawas[igliwat | edit source]
- Opisyal nga Websayt han Syudad han Naga
- Philippine Standard Geographic Code
- 2000 Philippine Census Information


text:
Beijing
An Beijing (kaluwas /beɪˈdʒɪŋ/ o /beɪˈʒɪŋ/ han Iningles; Tsinino: 北京; pinyin: Běijīng, IPA: [pèɪtɕíŋ] ; Wade-Giles: Pei3ching1 o Pei3-ching1) (ginkikilala gihapon ha ngaran nga Peking (/piːˈkɪŋ/ o /peɪˈkɪŋ/) ngan agsob ginsusurat gihapon nga Pekin) amo in uska metropolis ha Amihanan Tsina ngan amo an ulohan han Kanan Katawhan Republika han Tsina. Gindudumara komo uska munisipyo ha ilarom han direkta nga pamumuno han sentro nga kagamhanan, an Beijing in ginsasapitan han lalawigan han Hebei ha amihanan, katundan ngan salatan ngan gutiay nga bahin ha sinirangan, ngan ginsasapitan liwat han munisipyo han Tianjin ha salatan-sinirangan. An Beijing in usa ha uupat nga hinungdanon nga hadton-ulohan han Tsina.
An Beijing in ginbahin ngadto ha 16 nga urbano ngan suburbano nga mga distrito ngan duha nga rural nga mga condado. Ini in sentro han panakayan, ngan dosedosena nga mga riles, dalan ngan agianan hin mga awto in naagi ha syudad. Ini liwat an karadtoan han dirudilain nga mga langyawanon nga nanlulupad nga mga sarakyan nga naabot ha Tsina. An Beijing ginkikilala nga sentro han politika, pag-aram ngan kultura han Kanan Katawhan Republika han Tsina, samtang an Shanghai ngan Hong Kong liwat an nangunguna ha ekonomiya. Ini nga dakonbungto in nagpamulay han 2008 Pauyag Olimpiko.
Gutiay la nga mga syudad ha kalibutan labot la han Beijing in nahimo komo sentro han politika ngan kultura han lugar nga sugad kadako han Tsina, nga sugad kahilaba nga panahon. An Encyclopædia Britannica in nag-asoy ha Iningles nga ini in "uska giuupayi nga syudad han kalibutan" ngan nag-asoy nga an syudad in kalakip han kasaysayan han Tsina ha linmabay nga mga siglo; gutiayay la nga mga dagko nga balay o istruktura ha Beijing an waray bisan guti nga nasodnon nga pakahinongdanon. An Beijing in ginkikilala han iya mga palasyo, mga templo, ngan dagko nga mga bato nga bungbong ngan ganghaan. An iya mga bahandi nga arte ngan mga unibersidad in naghihimo ha syudad nga sentro han kultura ngan arte ha Tsina.
Sulod
Mga Ngaran[igliwat | edit source]
It "Beijing" may kasirigngon nga "Ulohan ha Amihanan", nga amo gihapon an nahigaraan ha Sinirangan Asya kun diin an mga ulohan nga syudad in gintatawag ha sugad nga pagngaran. Sugad liwat an pagngaran ha syudad han "Nanjing, Tsina", nga may kasirigngon nga "ulohan ha salatan"; Tokyo, Hapon, ngan Đông Kinh, nga ha pagkayana amo an Hanoi, Vietnam na, ini nga duha may kasirigngon nga "ulohan ha sinirangan"; sugad liwat han Kyoto, Hapon, ngan Gyeongseong (京城; nga ha pagkayana amo an Seoul, Korea, nga duha may pagkayano nga kasirigngon nga "ulohan".
Peking an ngaran han syudad sumala han romanisasyon han mapa han kanan Tsina dangatan han surat , ngan amo gihap ini an nahigaraan nga ngaran han Beijing ha Iningles. An pulong nga Peking in nagtikang ha mga Franses nga mga misyonaryo han lumabay nga upat ka gatos nga tuig ngan nagpabilin nga kadaan nga kaluwas san-o ginliwan an tunog ha Minandarin tikang ha [kʲ] pakadto ha [tɕ] (An [tɕ] in ginsusurat ha pinyin nga j, sugad han Beijing). Gingagamit la gihap ini nga pulong ha damo nga mga yinaknan.
An kaluwas nga "Peking" in mas harani gihapon ha Finujian nga kayakan hit Amoy o Min Nan nga ginluluwas ha syudad han Xiamen, uska duungan kun diin an mga Europeo syahan nga tinmamak ha 16th siglo, samtang an "Beijing" mas harani ngan mas alagidagid ha kaluwas nga Minandarin nga yinaknan.
An syudad in makadamo kaliwani hin ngaran. Han panahon han Dinastiya Jin, an syudad in ginkilala nga Zhongdu (中都, ngan ha ilarom han Yuan Dinastiya han Mongol, gintawag ini nga Dadu (大都) ha Tsinino ngan Daidu han mga Mongol (ginngaran liwat ini nga Cambuluc ni Marco Polo sumala han mga karig-onan). Makaduha ha kasaysayan han syudad, an ngaran in ginbalyo tikang ha Beijing (Peking) ngadto Beiping (Peiping) (北平 Pinyin: Beiping; Wade-Giles: Pei-p'ing), pinulong nga may kasirigngon nga "Amihanan nga Kalinawan". Nahitabo ini syahan ha ilarom ni Emperador Hongwu han Dinastiya Ming, ngan nautro liwat han tuig 1928 ha ilarom han kagamhanan Kuomintang (KMT) han Republika han Tsina. Ha kada pagbalyo han ngaran, nga gintanggal an bahin nga may kasirigngon nga "ulohan (jing o king, Tsinino: 京) in may buot igpasabot nga an nasodnon nga ulohan in ginbalhin ngadto ha Nanjing, ha lalawigan han Jiangsu.
Yanjing (燕京; Pinyin: Yānjīng; Wade-Giles: Yen-ching) in gingagamit liwat nga impormal nga ngaran ha pagtawag han Beijing, pagpakita nga han hadton estado han Yan in aadi nahimutang han hadto nga kapanahonan han Dinastiya Zhou. Ini nga ngaran ginsubad han ngaran han Yanjing Ber sugad liwat han Unibersidad han Yenching, uska insituto han mas hitaas nga kaaradman nga gintampo ngadto ha Unibersidad han Peking.
Kasaysayan[igliwat | edit source]
Unhan nga kasaysayan[igliwat | edit source]
An uruunhan nga mga nabilin nga ginbayaan han pagukoy han mga tawo ha munisipyo han Beijing in nabilngan ha mga lungib han bukidbukid han Tul-an han Dragon harani ha baryo han Zhoukoudian ha distrito han Fangshan, kun diin nag-ukoy an mga Tawo-Peking. An mga baya han Homo erectus tikang ha mga lungib in nagpapakita nga mayda 230,000 ngadto 250,000 nga katuigan na an naglabay. An mga Paleoliticohon nga mga homo sapien in nag-ukoy didto nga mayda ginbabanabanahan nga 27,000 nga mga tuig an naglabay. May-ada na mga syudad ha palibot han Beijing han syahan nga milenyo BC, ngan an ulohan han Estado han Yan, usa ha mga kusog han Panahon han Nag-aaragway nga mga estado (473-221 BC), Ji (薊/蓟), in gintukod ha pagkayana nga Beijing.
Kahuman natumba an Yan, an sinmunod nga mga Dinastiya Qin, Han, ngan Jin in nagtukod hin mga lokal nga mga prefectura ngada nga dapit. Hadtonpanahon han pagkatumba han Han, ini in naging lingkuran han pinuno nga gerero na hi Gongsun Zan. Ha panahon han Dinastiya Tang, ini in naging ulohan ni Fanyang jiedushi, an namumunomuno nga gobernador militar ha pagkayana nga Amihanan nga Hebei nga dapit. Dinhi gintikangan an An Shi Rebelyon han tuig AD 755.
Butnga nga Panahon[igliwat | edit source]
Han tuig 936, an mas urhi nga Dinastiya Jin (936-947) han amihanan Tsina in ginhatag an dako nga bahin han iya amihanan nga katunaan, lakip hini an yana nga Beijing, nga ginhatag ha Dinastiya Khitan Liao. Han tuig 936, an Dinastiya Liao in nagtukod hin ikaduha nga ulohan nga ha pagkayana amo ini an Beijing, ngan gintawag ini nga Nanjing (an "Salatan nga Ulohan"). Han tuig 1125, an dinastiya Jurchen Jin in ginsakop an Liao, ngan han tuig 1153 ginbalhin an ira ulohan ngadto kan Liao Nanjing, ngan gintawag ini nga Zhongdu (中都), an "butnga nga ulohan." Nahamutang an Zhongdu ha pagkayana nga lugar nga pinamumutngaan han Tianningsi, tipakadto ha salatan-natondan han butnga nga Beijing. An iba nga mga gidadaani nga ginbayaan ha Beijing, sugad han Templo han Tianning, in tikang ha kapanahonan han Liao.
Ginsunog an Zhongdu han mga Mongol han tuig 1215 nga kun tawagon yana nga Aragway han Beijing. Kahuman ha tuig 1264, han pag-andam han pagsakop han ngatanan nga Tsina para makatukod han Dinastiya Yuan, hi Kublai Khan in nagdesider nga utrohon pagayad ini uruamihanan ha butnga han ulohan han Jin, ngan han tuig 1272, iya ginhimo ini nga syudad nga iya ulohan ha ngaran nga Dadu (大都, Tsinino han "dako nga ulohan"), o Daidu para han mga Mongol, nga ginbaybay nga Cambaluc o Cambuluc ha mga kasuratan ni Marco Polo. Natima pag-ayad an Dadu han tuig 1293. An pagbuot ni Kublai Khan in nagpaupay an kahimtang han syudad nga nahamutang ha amihanan nga dapit han Tsina. An kabutngaan han Dadu in nahamutang ha amihanan nga dapit han kabag-ohan nga butnga han Beijing. Mayda mga nagpabilin nga mga panahon han Yuan nga mga bungbong nga ha pagkayana natindog la gihapon, ngan ginkikiala hira nga Tucheng (土城 literal nga kasirigngon, an 'tuna nga bungbong').
Kapanahonan han Ming ngan Qing[igliwat | edit source]
Ha tuig 1368, hi Zhu Yuanzhang, kahuman pag-asoy nga hiya an syahan nga emperador han Dinastiya Ming, in nagpadara hin kasundalohan ha Dadu, nga ginkakaptan la gihapon han mga Yuan. An giuurhii nga emperador han Yuan in pumalagiw paamihanan ha Shangdu, ngan ginruba ni Zhu an mga palasyo ni Yuan ha Dadu. An syudad in ginngaran nga Beiping (北平) ha kapareho nga tuig,[23] ngan an prefectura han Shuntian (順天) in gintukod ha dapit nga palibot han syudad. Han tuig 1403, an bag-o (ngan ikatulo) nga emperador Ming - Emperador Yongle - in ginngaranan liwat ini nga syudad nga 'Beijing', ngan gindesigner an Beijing nga usa ha duduha nga mga ulohan nga na kalingit nga ha pagkahadto nga panahon nga ulohan nga Nanjing. An Beijing in napamutnga ha dako nga pag-ayad nga proyekto para han bag-o nga urokyan han Imperyo, an gindidiri nga syudad nga nahuman harani han 15 ka tuig (1406 ngadto ha 1420). Han nahuman an palasyo, hi Emperador Yongle in nagukoy didto. Tikang 1421 ngan sinmunod nga mga panahon, an Beijing, nga ginkikilala gihap nga Jingshi (京师), in naging "opisyal" nga ulohan han Dinastiya Ming, samtang, an Nanjing, naging "panduha" nala nga ulohan. Ini nga pasikaran han duduha nga ulohan (nga an Beijing mas mahinungdan), nagpadayon ha sakob han Dinastiya Ming. Napulo kag-tulo ha Napulo kag-unom nga mga emperador Ming in ginlubong ha mga maghusay nga mga lubnganan harani ha Beijing.
Han ika 15 siglo, an Beijing in nahihimo na ha pagkayana nga hitsura, ngan an panahon han Ming nga bungbong han syudad in nagserbi komo bungbong han syudad han Beijing kutob ha kabag-ohan nga panahon, kun diin ginruba ini ngan an gintukod ha pagsaliwan an ikaduha nga Dalan Libot. Gintotoohan nga an Beijing in gidadakoi nga syudad han kalibutan tikang 1425 hangtod 1650 ngan tikang 1710 ngadto ha 1825. An iba nga nakakaaghat nga mga balay nga gintukod han kapanahon han Ming amo an Templo han Kalangitan (gintindog ha 1420). Tiananmen,nga ha pagkayana amo an tigaman han estado han Kanan Katawhan Republika han Tsina ngan ginpapakita han iya tigaman, in syahan nga gintukod ha 1420, ngan makapira nga inutro pag-ayad kahuman. An kwadrado han Tiananmen, in gintukod ha 1651 ngan ginpadako han 1958. An mga heswita nahuman pag-ayad an syahan nga dapit-han-Beijing nga Singbahan Romano Katoliko ha 1652 ha Ganghaan Xuanwu, kun diin inmukoy an Italyano nga Heswita nga hi Matteo Ricci (1552-1610); an kabag-ohan nga Nantang (南堂, Salatan nga Katedral) in gintukod ha lugar nga gintindogan han orihinal nga katedral.
Natima an Ming ha tuig 1644, nga kahuman han 40 ka adlaw, kan Li Zicheng kasundalohan nga mga kablasanon, in nakuha an Beijing ngan napatalsik an goberno Ming. Han tikaharani an makusog nga kasundalohan han Manchu ha syudad, hi Li ngan iya mga sumurunod in ginbaya an syudad, ngan an resulta, an kusog han Manchu ha ilarom ni Prinsipe Dorgon, in nakuha an Beijing nga waray aragway.
Hi Prinsipe Dorgon in nagtukod han Dinastiya Qing nga naging direkta nga sumunod han Ming, ngan an Beijing in nagpabilin la gihap nga ulohan han Tsina. An mga emperador han Qing in ginpaupay an balay imperyal, pero ha kadamoan, an mga balay han Ming ngan an panngatanan nga pagkaayos in nagpabilin nga waray pagbag-o. An Beijing hinin nga panahon in ginkikilala ha ngaran nga Jingshi, nga igkasiringon nga Gemun Hecen han Manchu, an klasiko nga Tsinino nga nobela Inop han Pula nga Kwarto in nagpapadayag nga aada ha Beijing han unhan nga mga tuig han pamumuno han Qing (kataposan han mga 1600 nga katuigan).
Han ikaduha nga gyera Opyo, an mga kusog han Inglatera ngan Fransya in nakuha an syudad, ginkawatan ngan ginsunog an Palasyo han Katpaso ngan Daan nga Palasyo han Katpaso ha 1860. Ha ilarom han Ginsarabutan han Peking nga nagpatima han gyera, an mga kusog han Katundan in nagkamayda katungod hin pagtukod hin diplomatiko nga presensya ha Beijing Legation Quarter. Han tuig 1900, an Beijing in ginsudlan naliwat han mga langyawanon nga kusog para humanon an Rebelyn Boxer. An pipira nag mahinungdan nga mga balay imperyo han syudad in naruba han aragway, upod an Akademiya Hanlin ngan Palasyo han Katpaso.
Panahon han Republika[igliwat | edit source]
An Rebolusyon Xinhai han tuig 1911, nga may panuyuan nga ginsaliwan an pamumuno Qing hin uska republika, in may orihinal nga panuyuan nga pagtukod han iya ulohan ha Nanjing. Kahuman an uska hataas nga ranggo nga opisyal han Qing nga hi Yuan Shikai igpirit igpagbaya an emperador Qing ha Beijing ngan ginpasigurado an pagkadaog han rebolusyon, ginkarawat han mga rebolusyonaryo ha Nanjing hi Yuan nga maging mangulo han bag-o nga Republika han Tsina, pero namatay hiya pagkahuman han waray pa maguska tuig ha pamumuno. Kinmusog an mga rehiyonal nga pinuno-guerrero ngan an mga magkusog nga hugpo in sige la paginaragway (an gyera Zhili-Anhui, an syahan nga gyera Zhili-Fengtian, an ikaduha nga gyera Zhili-Fengtian) para makuha an ulohan ha Beijing. Kahuman han pagdaog han kanan Kuomintang (KMT) Paguswag paamihanan, nga nagpugong han mga gerero-inuno ha amihanan, an Nanjing in opisyal nga naging ulohan han Republika han Rsina ha tuig 1928, ngan an Beijing in ginliwan an ngaran nga naging Beiping (Peip'ing) (北平) ha 28 Hunyo han tuig, nga may kasirigngon nga "amihanan nga kalinawan". Han ikaduha nga gyera han Tsina ngan Hapon , an Beiping in ginsakop han Hapon han 29 Hulyo 1937, ngan ginhimo nga lingkuran han goberno probisyonal han Republika han Tsina, uska sunod-sunoran nga estado nga namumuno han mga tuminongnong nga mga Tsino ha dapit han ginsakopan han mga Hapones nga amihanan Tsina; an goberno ha kaurhian in gintampo ha masdurudako nga Wang Jingwei nga goberno nga nakabase ha Nanjing.
Kanan Katawhan Republika[igliwat | edit source]
Han 31 Enero 1949, hadton panahon han Gera Sibil han Tsina, an kusog han komunista in sinmulod ha Beijing hin waray inmato. Han 1 Oktubre han pareho nga tuig, an Partido komunista han Tsina, ha ilarom han liderato ni Mao Zedong, in nag-asoy ha Tiananmen an pagkahimo han Kanan Katawhan Republika han Tsina ngan ginbalik pagngaran an syudad ngadto ha Beijing. Han pipira nga adlaw nga nahiuna, an Chinese People;s Political Consultative Conference in nagdesider nga an Beijing in magiging ulohan han bag-o nga goberno.
Han panahon han pagtukod han Kanan Katawhan Republika, an munisipyo han Beijing in lakip la an iya kasawangan ngan mga hagrani nga dapit. An kasawangan in ginbahinbahin ngadto ha damo nga gudti nga distrito ha sulod nga ha yana amo an ikaduha nga libot nga dalan. An bungbong han Syudad han Beijing in ginruba para makaayad han ikaduha nga libot nga dalan, nga nahuman ha 1981 han pagsunod han 1982 nga plano han syudad. Adto nga dalan in syahan ha mga sagunson nga mga bag-o nga libot nga dalan nga maypanuyuan magpaagi han mga sarakayan kaysa ha mga bisikleta.
Ha pagsunod han reporma panekonomiya ni Deng Xiaoping, an mga kasawangan han Beijing in mas humaluag. An hadto nga aada ha sulod han ikaduha nga libot nga dalan ngan ikatulo nga libot nga dalan, an kasawangan han Beijing in dinmuso tubtog ha pagtukod pala nga ikalima nga libot nga dalan ngan ikaunom nga libot nga dalam, nga an damo nga dapit nga anay hagna in nahimo hin distrito han mga panimalay ngan pannegosyohan. Sumala han 2005 nga sumat han peryodiko, an kadako han pinauswag pala nga katunaan han Beijing, in usa ngan katunga nga mas halapad kaysa ha mga katunaaan han daan nga Beijing ha sulod han ikaduha nga libot nga dalan. An Wangfujing ngan Xidan in nahimo nga labi nga mauswagon nga distrito han mga papliton, samtang an Zhongguancun in naging dako nga sentro han electronika ha Tsina. Ha mga yana nga katuigan, an paguswag han Beijing in naghatag hin mga problema han urbanisasyon, sugad han mabug-at nga trapiko, malain nga kalidad han hangin, an pagkawara han makasaysayan nga mga magkaaranyaw nga distrito, an damo nga pagsulod han mga migrante tikang ha dirudilain nga rehiyon han nasod labi na kahoronan.
Han 13 Hulyo 2001, an kanasoran nga komite han Olimpiko in ginpili an Beijing, nga magpamulay han 2008 Katpaso nga Olimpiko.
Mga Sumpay ha Gawas[igliwat | edit source]
- Websayt han Goberno han Beijing (Tsinino) ngan (Iningles)
- Beijing pagtugway hit paglakat tikang ha Wikivoyage
- Pangilal-an han Ekonomiya han Beijing ha HKTDC


text:
Lee Kuan Yew
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Hi Lee Kuan Yew, GCMG, CH (Inintsek: 李光耀; pinyin: Lǐ Guāngyào; natawo Septyembre 16, 1923; puyde liwat suraton nga Lee Kwan-Yew), amo an syahan nga Primer Ministro han Republika han Singapore tikang han 1959 tubtob 1990.
Tikang han iya paglusad tikang hini nga puwesto, nagpabilin hiya nga usa han mga pinaka-impluwensyal nga mga politiko ha Singapore. Ha ilarom han pagdumara han ikaduha nga primer ministro han Singapore nga hi Goh Chok Tong, nagsirbe hiya nga Senior nga Ministro. Ha yana, hiya an nakapot han ispisyal nga hinimo nga puwesto han Ministro nga Mentor ha ilarom han iya anak nga hi Lee Hsien Loong, nga amo an nagin ikatulo nga primer ministro han nasod ngan ikaduha tikang han amo la gihapon nga pamilya dida han Agosto 12, 2004.


text:
Besao
An Besao usa nga ikalima nga klase nga bungto ha lalawigan han Mountain Province, Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 9,875 ka tawo ha 1,735 nga mga panimalay. Pinamunoan it bungto han alkalde nga hi Wellington Bagano Pooten.
Mga baranggay[igliwat | edit source]
An Besao ginbahin ngadto hin napulo kag upat (14) nga mga baranggay.
- Agawa
- Ambaguio
- Banguitan
- Besao East (Besao Proper)
- Besao West
- Catengan
- Gueday
- Lacmaan
- Laylaya
- Padangan
- Payeo
- Suquib
- Tamboan
- Kin-iway (Pob.)
Mga sumpay ha gawas[igliwat | edit source]
- Philippine Standard Geographic Code
- 2000 Philippine Census Information
- Official Website of Besao, Mountain Province


text:
Sarangani
- Para han iba nga kagamit, kitaa an Sarangani (pansayod).
An Sarangani amo in probinsya o lalawigan han Pilipinas nga nahamutangan ha SOCCSKSARGEN nga rehiyon ha Mindanao. An kapital hini amo an Alabel ngan ginsasapitan ini han South Cotabato ha amihanan ngan Davao del Sur ha sinirangan. Ha salatan nahamutang an Dagat Celebes. Nabahin an probinsya ngadto hin duha ka bahin, nga ginbulag han Baybayon han Sarangani, ngan ini han una kabahin han South Cotabato hangto ginhimo ini nga bulag nga probinsya han 1992.
Sulod
Katawhan ngan Kultura[igliwat | edit source]
Ekonomiya[igliwat | edit source]
Heyograpiya[igliwat | edit source]
Politikal[igliwat | edit source]
An Sarangani ginbahin ngadto hin pito (7) nga mga bungto nga gin-grupo hin duha ka bahin, nga ginbubulag han Baybayon han Sarangani. An katundan nga bahin amo an Kiamba, Maasim, ngan Maitum, samtang an sidlangan nga bahin amo an Alabel, Glan, Malapatan, ngan Malungon.
Mga Bungto[igliwat | edit source]
Pisikal[igliwat | edit source]
Kaagi ngan Kasaysayan[igliwat | edit source]
Nahimo pinaagi han Repulic Act No. 7228 han Marso 16, 1992


text:
Sultan Kudarat
- Para han lain nga kagamit, kitaa an Sultan Kudarat (pansayod).
An Sultan Kudarat amo in probinsya o lalawigan han Pilipinas nga nahamutangan ha SOCCSKSARGEN nga rehiyon ha Mindanao. An kapital hini amo an Isulan ngan ginsasapitan ini han Maguindanao ngan Cotabato ha amihanan, Davao del Sur ha sinirangan, ngan South Cotabato ha salatan. Ha habagatan o salatan-katundan nahamutangan an Dagat Celebes.
Sulod
Katawhan ngan Kultura[igliwat | edit source]
Heyograpiya[igliwat | edit source]
Politikal[igliwat | edit source]
An Sultan Kudarat ginbahin ngadto hin napulo kag usa (11) nga mga bungto ngan usa (1) nga syudad. Tulo han mga bungto, nga amo an (Kalamansig, Lebak, ngan Palimbang) mga bungto ha may baybayon, samtang an iba nga mga bungto han probinsya nahamutang ha súlod han probinsya.
An Syudad han Tacurong amo an gigamayi ha probinsya ha kahaluag hin katunaan, pero amo ini an pinaka-urbanisado ngan amo an sinisiring nga sentro han komersyo han probinsya. Mga iba nga sentro hin pagpadukwag amo an Lebak ngan Isulan, ug an Isulan amo an kapital han lalawigan. An Bagumbayan amo an gidako-i nga bungto ha kahaluag hin katunaan.
An 11 nga mga bungto ngan an Syudad han Tacurong ginbahin-bahin pa ngadto hin 249 nga mga baranggay.
Syudad[igliwat | edit source]
Mga Bungto[igliwat | edit source]
Pisikal[igliwat | edit source]
Mga Sumpay ha Gawas ngan Reperensya[igliwat | edit source]
- Opisyal nga websayt han gobyerno han probinsya han Sultan Kudarat
- WOW Philippines - Sultan Kudarat
- Sultan Kudarat province info


text: 1Mahitungod na man han pagkanhi han aton Ginoo Jesu-Cristo ngan han aton pagkatirok hin pagtapo ha iya; nangangamuyo ako ha iyo, kabugtoan, 2nga diri kamo malisang dayon o kalasan tungod han sumat nga inmabot na daw kono an Adlaw han Ginoo. Bangin may nagpanagna o may nagwali hito o bangin may nagsiring nga iginsurat ini namon. 3Ayaw kamo palimbong bisan kan kanay, ha bisan ano nga paagi. Kay diri maabot ito nga Adlaw, kon diri pa mahinabo anay an kataposan nga Karibok ngan diri pa magpahayaag an Usa nga Yawan-on, nga igin-andam na ngadto ha impyerno. 4Susupakon niya an ngatanan nga ginsisingba han mga tawo ngan an ngatanan nga iniisip nga dyosnon han mga tawo. Magpapahitaas hiya ha ira ngatanan, ngan masulod pa ngani hiya ngan malingkod didto ha Templo han Dyos, ngan mapaka-Dyos hiya! 5Diri ba kamo nahinunumdom? Ginsumatan ko kamo hini ngatanan samtang nakada pa ako ha iyo. 6Kundi may nakakapugong pa nga mahinabo ini yana, ngan maaram kamo kon ano ito. Sanglit ha igo nga panahon, mapakita an Usa nga Yawan-on. 7An tinago nga gahom han Usa nga Yawan-on nagbubuhat na kundi diri magpapadayon ini nga mahinanabo tubtob nga makuha an nagpupugong hito. 8Niyan mapakita an Usa nga Yawan-on, ngan papatayon hiya kon umabot na an Ginoo nga Jesus pinaagi han huyop nga tikang han iya baba, ngan lalaglagon hiya pinaagi han iya makalilisang nga kasilaw. 9Makanhi an Yawan-on nga may gahom ni Satanas, ngan magbubuhat han ngatanan nga mga diri matuod nga milagro, ngan mga orosahon, 10ngan magamit han ngatanan nga panlimbong ngadto hadton mga magkakawawara. Mawawara hira kay waray nira karawta ngan higugmaa an kamatuoran nga makakatalwas ha ira. 11Tungod hini itinugot han Dyos nga kalimbongan hira ngan tumoo hira han mga buwa, 12basi paghukman ha karat-an an ngatanan nga waray tumoo han kamatuoran, kundi nagpatakas la hin pagpinakasala. 13Kabugtoan, kinahanglan magpasalamat kami han Dyos ha ngatanan nga panahon para ha iyo nga hinihigugma han Ginoo. Kay ginpili kamo han Dyos, nga amo an syahan nga matatalwas pinaagi han gahom han Espiritu basi mabaraan kamo nga mga tawo han Dyos ngan pinaagi han iyo pagtoo han kamatuoran. 14Gintawag kamo han Dyos ngada hini, pinaagi han Maupay nga Sumat nga iginwali namon ha iyo. Gintawag kamo niya basi makaangkon kamo han usa nga bahin han himaya han aton Ginoo Jesu-Cristo. 15Sanglit, kabugtoan, pagpabilin kamo nga marig-on ngan ugopi niyo adton mga kamatuoran nga igintutdo namon ha iyo pinaagi han amon pagwali ngan han amon surat. 16- 17An aton Ginoo Jesu-Cristo ngahaw, ngan an Dyos nga aton Amay nga nahigugma ha aton, ngan nahatag ha aton han dayon nga kadasig ngan maupay nga paglaom pinaagi han iya grasya magpuno unta han iyo mga kasingkasing hin kadasig ngan magrig-on unta ha iyo hin pagbuhat ngan pagyakan han ngatanan nga maupay.


text:
Komunikasyon
An komunikasyon amo in proseso nga nagtutugot hin mga organismo hin pagbarubalyo hin impormasyon ha dirudilain nga paagi. It komunikasyon nakinahanglang nga ngatanan nga mga api maaram hin ginsasaroan nga yinaknan nga gin-gagamit han ira pagbinalyo-ay hin impormasyon. Mayda mga auditoryo nga mga paagi sugad han pagkanta, ngan han tuno han boses, ngan diri-ginyayakan, pisikal nga paagi sugad han lenggwahe han lawas, sinyal nga yinaknan, paralinggwahe, pagkapot, pagkitaay, o an paggamit hin pagsurat.


text:
- Mga Pilipino ha Ireland nga Galway Filipino-Irish Community (GFIC) naghatag hin mga Pedicab ha Tacloban
- Mga ” Yolanda” Survivor biktima hin scam hin mga nagpakilala nga mga tawuhan ni Former First Lady Imelda Marcos
- 70th Leyte Gulf Landings gin aandaman na han Probinsya han Leyte
- 6 nga Provincial roads gin rekomenda han Leyte SP nga ma re classify nga Nat’l Roads
- Nov 8 Yolanda Local Holiday gin duduso han Tacloban SP
- Pamumuno ni Palparan ha Samar nagdurot hin grabe nga militarisasyon-SAGUPA
- Pagkadakop kan Palparan gin kalipay han mga parag uma ha Samar
- Leyte Provincial Government andam ngan preparado na para han pagbisita han Santo Papa yana nga tuig.
- Magkalain lain nga high powered fire arms, narekober han tinaglawas han CIDG ha usa nga negosyante
- CPA Board Topnotcher gin pasidunggan han ADFC ngan Sanguniang Panlungsod han Tacloban
- Mga naayad nga panimalay ha permanent relocation site ha Tacloban umabot pa la ha 49 ha 500 mil nga target
- Mga nadakop nga mga traffic violators ha Tacloban City umabot hin masubra 400 ha sakob la hin8 ka adlaw
- TOMECO Utro nga igpapatuman an number coding ha syudad han Tacloban
- Mga nabiktima han scam han anay PNB Baybay Branch Manager nadugngan pa
- OFW ha Ormoc City Patay mahuman pagpanmumusilon


text: 1Yana mahitungod ini han mga butang nga ginsurat niyo. Maupay nga an lalake diri mag-asawa. 2Kundi tungod kay damo an kataragman hin pakagbuhat hin malaw-ay, kinahanglan nga an lalake may-ada kalugaringon nga asawa ngan an babaye may-ada kalugaringon nga bana. 3Kinahanglan tumanon han lalake an iya katungdanan hin pagkabana, ngan tumanon liwat han babaye an iya katungdanan hin pagkaasawa. 4Diri magburuot an asawa han iya kalugaringon nga lawas, kundi an bana; diri liwat magburuot an bana han iya kalugaringon nga lawas, kundi an asawa. 5Tumana niyo an katungdanan hin kamag-asawa, gawas la kon daan niyo ginsabotan nga duha nga diri anay kamo magtutuman, basi magamit an iyo panahon hin pag-ampo; kundi katapos, pagtuman na liwat kamo basi diri kamo masulay ni Satanas tungod han kakulang niyo hin pagpugong han iyo kalugaringon. 6Iginyayakan ko ini ha iyo sugad nga usa la nga pagtugot, ngan diri sugad nga usa nga pagsugo. 7Ha tinuod karuyag ko nga masugad ha akon an ngatanan; kundi may talagsaon nga hatag tikang sa Dyos an kada usa, ngan magkalainlain ini nga hatag. 8Niyan iginsisiring ko ini ngadto han mga waray asawa ngan han balo nga kababayen-an: mauruupay pa para ha iyo nga magpabilin kamo hin kawaray asawa sugad ha akon. 9Kundi kon diri man kamo makakapugong han iyo mga ungara, paasawa kamo—mauruupay pa an pag-asawa kay hin kapaso han iya lawasnon nga kaipahon. 10May-ada ko sugo para han mga inasaw-an, diri akon kalugaringon, kundi kanan Ginoo: kinahanglan diri bumulag han bana an asawa; 11kon buhaton ini niya, kinahanglan magpabilin hiya nga waray bana, o kon diri, makighioli hiya han iya bana; ngan kinahanglan diri makigbulag han iya asawa an bana. 12Nasiring ako ngadto han iba (ako la, diri an Ginoo): kon in usa nga Cristiano nga lalake mag-asawa hin babaye nga waray pagtoo, ngan maupay an ira nga duha pagsabot, kinahanglan diri makigbulag ha iya an lalake. 13Ngan kon in usa nga Cristiano nga babaye puma-asawa hin lalake nga waray pagtoo, ngan maupay an ira nga duha pagsabot, kinahanglan diri makigbulag ha iya an babaye. 14Kay kakarawaton han Dyos an bana nga waray pagtoo pinaagi han iya pakig-usa han iya asawa, ngan kakarawaton han Dyos an waray pagtoo nga asawa pinaagi han iya pakig-usa han iya Cristiano nga bana. Kay kon diri pa amo ini, an ira mga anak masusugad hin mga anak hin diri nakilala han Dyos; kundi ha pagkatinuod, kakarawaton hira han Dyos. 15Kundi kon adton waray pagtoo maruyag hin pagbaya han Cristiano nga kapadis, tugoti hiya. Ha sugad nga kahimtang waray na kabilinggan an Cristiano nga kapadis, ma bana o ma asawa. Gintawag kamo han Dyos hin pag-ukoy ha kalinaw. 16Ano hin pakasabot mo, Cristiano nga asawa, nga makakatalwas ka han imo bana? O ano hin pakasabot mo, Cristiano nga bana nga makakatalwas ka han imo asawa? 17Kinahanglan an kada usa mag-ukoy hin kinabuhi sumala han kanan Ginoo hatag ha iya, ngan sumala han iya kahimtang han pagtawga ha iya han Dyos. Amo ini an akon igintutdo ha ngatanan nga mga singbahan. 18Kon in usa nga tawo nga tinori kinmarawat na han tawag han Dyos, diri na niya kuhaon pa an mga ulat han iya pagkatinori; kon in tawo nga diri tinori kinmarawat na han tawag han Dyos, diri na kinahanglan torion pa hiya. 19Kay waray hinungdan an pagkatinori o diri pagkatinori, kundi an pagtuman han mga sugo han Dyos amo an may hinungdan. 20Kinahanglan magpabilin an kada tawo sugad han iya kahimtang han pagkarawat niya han tawag han Dyos. 21Oripon ka ba han pagtawga ha imo han Dyos? Waray sapayan; kundi kon may higayon ka hin katalwas, pahimulosi ito nga higayon. 22Kay usa nga talwas nga tawo han Ginoo an oripon nga gintawag han Ginoo; ngan amo man gihapon nga an talwas nga tawo nga gintawag ni Cristo, usa nga iya oripon. 23Mahal kaupay an kapalit ha iyo han Dyos; sanglit ayaw kamo pagpaoripon hin mga tawo. 24Kabugtoan, kinahanglan magpabilin an kada usa ha iyo dida ha pakig-usa han Dyos, ha amo gihapon nga kahimtang hadto han pagtawaga ha iya. 25Niyan mahitungod han waray asawa: diri ini sugo ha akon tikang han Ginoo, kundi nahatag la ako hin akon paghunahuna, sugad hin usa nga tawo nga angay kasarigan tungod han kalooy han Ginoo. 26Tungod han makuri nga kahimtang hini nga panahon, naghuhunahuna ako nga maupay pa para hin lalake nga magpabilin hiya sugad han iya yana kahimtang. 27Inasaw-an ka ba? Ayaw pakigbulag ha iya. Waray ka ba asawa? Ayaw pangasawa. 28Kundi kon mangasawa ka, diri ka nakakasala; ngan kon pumaasawa in daraga, diri man hiya nakakasala. Kundi karuyag ko la nga mahigawas kamo han adlaw-adlaw nga mga kakurian nga pag-aantoson han mga inasaw-an. 29Amo ini an karuyag ko sidngon, kabugtoan: halipot nala an panahon nga nahibibilin, ngan tikang yana kinahanglan nga an mga inasaw-an mag-ukoy sugad hin waray asawa; 30adton mga masulob-on sugad hin diri hira mabidoon; an mga malipayon sugad hin diri hira malipayon; an mga namamalit sugad hin diri hira tag-iya han ira mga pinamalit; 31an mga nagamit han kalibutanon nga mga butang sugad hin diri hira nahihigtan hini nga mga butang. Kay sugad hito yana, diri na mag-iiha ini nga kalibutan. 32Karuyag ko nga mahigawas kamo hin mga kabaraka. An lalake nga waray asawa nababaraka han mga buruhaton para han Ginoo, kon uunanhon niya paglipay han Ginoo; 33kundi an inasaw-an nga lalake nababaraka han kalibutanon nga mga butang, kon uunanhon niya paglipay han iya asawa, 34sanglit nagkakabahin an iya mga tinguha. An daraga o babaye nga waray asawa nababaraka para han buruhaton han Ginoo, kon uunanhon niya hin paghalad han bug-os niya nga kinabuhi; kundi an inasaw-an nga babaye nababaraka han kalibutanon nga mga butang, kon uunanhon niya paglipay han iya bana. 35Iginsisiring ko ini kay karuyag ko bumulig ha iyo, diri pag-ulang ha iyo. Lugod karuyag ko nga buhaton niyo an matadong ngan angay, ngan ihatag ha Ginoo an iyo bug-os nga pag-alagad hin waray gud pag-alang. 36Mahitungod hadton mga magkasabot na kundi diri pa nakakahunahuna hin pag-asawa: kon naabat an lalake nga an iya mga panggawi para han babaye diri matadong, ngan kon makusog an iya balatian sanglit maupay nga mag-asawa nala hira, kinahanglan mag-asawa hira. Diri ini sala. 37Kundi kon an lalake, ha waray pagpirita, nagdidig-on gud nga diri hiya mangangasawa; kon nakakapugong hiya han iya mga tinguha ngan kon naglarang na hiya kon ano an iya pagbubuhaton, maupay nga diri hiya mangasawa hito nga babaye. 38Sanglit maupay nga buhat han lalake hin pangasawa han iya kasabot, kundi mauruupay pa nga buhat kon makapugong hiya han iya kalugaringon nga diri hiya mangasawa han iya kasabot. 39An asawa diri mahihimo pumaasawa hin iba samtang buhi pa an iya bana; kundi kon patay na an iya bana, mahihimo na pumaasawa hiya hin lalake nga iya kinaruruyag; mahihimo la ini kon Cristiano an lalake nga nangangasawa ha iya. 40Kundi mas nga magmamalipayon hiya kon magpabilin hiya nga balo. Amo ini an akon hunahuna, ngan naghuhunahuna ako nga aanhi man liwat ha akon an Espiritu han Dyos.


text:
I am Demon... your superior and all around kicker of ass.
I think that is enough of an introduction for now.
I'll slaughter you all later...
Toodles!
Update: I'm also a mod now.
MUA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA


text:
Bahol nga agi
An bahol nga agi[1][2] amo an, ha relasyon han gamay, dako ngan ha kasahiran mayda distinta nga porma. Ha abakadahan, iton mga bahol nga agi amo an A, B, C, D ugbp.
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ Vicente I. de Veyra "Ortograpiya Han Binisaya". Bahin nga kinuha tikang han Mga Lagda Han Pagsurat Han Aton Pinulongan ni Vicente I. de Veyra nga ginmantala dida han Kandabao: Essays of Waray Language, Literature and Culture. Tacloban City:Divine Word University Publications. Gin-editar ni Gregorio Luangco.
- ↑ Agustin El O'Mora "Kasurat diri Sinukol". Ginmantala dida han Kandabao: Essays of Waray Language, Literature and Culture. Tacloban City:Divine Word University Publications. Gin-editar ni Gregorio Luangco.


text:
Katundan nga Kabisay-an
An Katundan nga Kabisay-an o Kalondan nga Kabisay-an usa han mga rehiyon han Pilipinas, igintawag nga Rehiyon VI. Ini nga rehiyon mayda unom (6) nga mga probinsya o lalawigan, nga amo an, Aklan, Antique, Negros Occidental, Capiz, Guimaras ngan Iloilo. Mayda ini napulo kag pito (17) nga mga syudad ngan amo ini an rehiyon nga gidadamo-i han mga syudad. An yinaknan nga Hiligaynon, ginagamit ha Negros Occidental, Guimaras, Capiz ngan mga kabahin han Iloilo. Kinaray-a an yinaknan ha Antique ngan mga parte han Iloilo. Akeanon o Aklanon an yinaknan ha Aklan. An Syudad han Iloilo amo an sentro han rehiyon.
An Palawan, nga kabahin han una han Rehiyon IV-B, ginbalhin ngadto hini nga rehiyon han Mayo 23, 2005 pinaagi han Executive Order 429. Kundi tungod han negatibo nga reaksyon han mga molupyo ginbalik ini ngadto ha MIMAROPA.
Mga Probinsya[igliwat | edit source]
An Katundan nga Kabisay-an mayda unom (6) nga mga probinsya ngan an mga syudad han Bacolod ngan Iloilo.
¹ An Syudad han Bacolod ngan an Syudad han Iloilo mga urbanizado hin duro nga mga syudad; mga estadistika nira dinhe waray iginlakip han mga estadistika han Negros Occidental ngan Iloilo.


text: 1Timprano pa han aga nagsarabot na an ngatanan nga mga puno han kapadian ngan katigurangan han mga Judiyo kon uunanhon nira hin pagpatay kan Jesus. 2Ginggapos nira hiya, gindara, ngan igintubyan kan Pilato, an gobernador nga Romano. 3Han pakasabot ni Judas, an malingo, nga ira hi Jesus papatayon, nagbasol hiya ngan igin-oli an 30 ka salapi nga sensilyo ngadto han mga puno han kapadian ngan katigurangan han mga Judiyo. 4Nagsiring hiya, “Nakasala ako kay akon igintubyan ha kamatayon an tawo nga waray sala!” Binmaton hira, “Ano man an amon labot hini? Imo na ito baratonon!” 5Ipinilak ni Judas an kwarta ngadto han ruwang han Templo ngan ginmawas hiya. Katapos, linmakat hiya ngan naghikog. 6Ginpurot han mga puno han kapadian an kwarta ngan sinmiring hira, “Kwarta ini nga naunongan hin kinabuhi, ngan supak han aton Balaod nga ini ibutang didto han hiriposan han Templo.” 7Ira ginkatarangdoan nga gamiton an kwarta hin pagpalit han Uma han Maghirimo hin Daba, basi himoon nga lubnganan hin mga lumalangyaw. 8Sanglit ginngaranan an uma nga “Uma hin Dugo” ngada yana nga adlaw. 9Sanglit natuman an iginsiring ni Jeremias nga manaragna: “Ginkuha nira an 30 ka bug-os nga salapi, an ginkatangdoan han mga tawo han Israel hin pagpalit ha iya, 10ngan ginamit nira hin pagpalit han uma han maghirimo hin daba, sumala han sugo ha akon han Ginoo.” 11Tinmindog hi Jesus ha atubangan han gobernador nga Romano ngan ginpakianhan hiya. “Ikaw ba an hadi han mga Judiyo?” “Imo ito ginyakan,” nagbaton hi Jesus. 12Kundi waray hiya magbaton han mga sumbong han mga puno han kapadian ngan katigurangan. 13Sanglit nagsiring hi Pilato ha iya, “Diri ka ba nabati han ngatanan nga ira sumbong ha imo?” 14Kundi waray gud hi Jesus magbaton bisan na man la usa ka pulong, sanglit duro gud an paghipausa han gobernador. 15Kada Pyesta han Paglabay may batasan han gobernador hin pagbuhi hin bisan hin-o nga priso nga pangaroon han mga tawo. 16Hadto nga panahon may kilala kaupay nga preso nga Jesus Barabas an ngaran. 17Sanglit han pagkatirok na han mga tawo, nagpakiana hi Pilato ha ira, “Hin-o man an iyo karuyag nga akon buhian? Hi Jesus Barabas ba o hi Jesus nga ginngangaranan nga Cristo?” 18Nasayod hi Pilato nga igintubyan nira hi Jesus ha iya tungod la hin kaawa. 19Han nalingkod hi Pilato didto han hukmanan, ginpatugonan hiya han iya asawa nga nasiring: “Ayaw gud paghilabot hito nga tawo nga waray sala, kay kagab-i, pinaagi hin inop, nag-antos ako hin duro tungod ha iya.” 20Ginhugay han mga puno han kapadian ngan katigurangan an mga tawo nga pangaroon nira kan Pilato nga buhian niya hi Barabas ngan patayon hi Jesus. 21Kundi ginpakianhan hira han gobernador, “Hin-o man hini nga duha an iyo karuyag nga akon buhian?” “Hi Barabas!” nagbaton hira. 22“Kon sugad, ano man an akon bubuhaton kan Jesus nga ginngangaranan nga Cristo?” nagpakiana hi Pilato ha ira. Nagbaton hira ngatanan, “Igraysang hira ha kros!” 23Kundi nagpakiana hi Pilato, “Ano nga sala an iya nabuhat?” Ngan hira ha makusog nga tingog nagdurungan hin paggoliat, “Igraysang hiya ha kros!” 24Han pakasabot ni Pilato nga kawang la an pagpadayon, ngan bangin la mahinabo in kasamok, kinmuha hiya hin tubig, naghunaw hiya ha atubangan han mga tawo, ngan nagsiring, “Waray ko labot han kamatayon hini nga tawo! Iyo ini karuyag!” 25Binmaton an ngatanan nga mga tawo, “Kami ngan han amon mga anak an mabaton han kamatayon hini nga tawo!” 26Niyan ginbuhian ni Pilato hi Barabas, iginpalatob niya hi Jesus, ngan igintubyan hiya ha ira basi igraysang ha kros. 27Niyan gindara hi Jesus han mga sondalo ni Pilato ngadto han palasyo han gobernador ngan gin-alirongan hiya han bug-os nga hugpo han mga sondalo. 28Ginlubasan hiya han iya panapton ngan ginsul-otan hiya hin hilawig nga pula nga bado. 29Naghimo hira hin tunokon nga korona, iginbutang ini ha iya ulo, ngan ginpakapot hin sipak ha iya tuo nga kamot. Nagluhodluhod hira ha atubangan niya ngan nag-ooyan-oyan hira ha iya, “Mabuhi an hadi han mga Judiyo!” sinmiring hira. 30Ginludhan hiya ngan kinuha nira an sipak han iya kamot ngan ginbalbag an iya ulo. 31Kahuman na nira pag-oyan-oyan ha iya, ginlubas nira an hilawig nga bado, iginsul-ot an iya kalugaringon nga panapton, ngan gindara hiya ha gawas basi igraysang ha kros. 32Han tigawas na hira han bungto, iginkatapo nira in tawo nga ginngaranan kan Simon nga taga Cirene, ngan ginpirit ini hiya nira hin pagpas-an han kros ni Jesus. 33Inmabot hira ha usa nga dapit nga ginngangaranan nga Golgota, nga an kahulogan, “An Dapit han Klabera.” 34Didto gintagan nira hi Jesus hin bino nga sinaktan hin apdo basi niya imnon. Kundi han pakatilaw ni Jesus, waray hiya uminom. 35Niyan iginraysang hiya nira ha kros ngan ginbahinbahin nira an iya mga panapton pinaagi hin ripa. 36Pagkatapos, linmingkod hira ngan ginbantayan nira hiya. 37Iginpaskin nira ha igbaw han iya ulo an sinurat nga sumbong kontra ha iya: “Amo ini hi Jesus, an hadi han mga Judiyo.” 38Ngan iginraysang liwat nira ha kros in duha nga mga tulisan upod kan Jesus, an usa ha iya tuo ngan an usa ha iya wala. 39An mga tawo nga nangangagi nagpilingpiling han ira ulo ngan nagyubit kan Jesus hin pagsiring, 40“Ikaw man ngay-an an magruruba han Templo ngan magtitindog liwat hini sulod hin tulo ka adlaw! Pagtalwas na ha imo ngahaw kon Anak ka manggud han Dyos! Lusad dida ha kros!” 41Ha amo man nga paagi ginyubitan hiya han mga puno han kapadian, han mga magturutdo han Balaod, ngan han katigurangan nga nasiring: 42“Gintalwas niya an iba, kundi diri hiya nakakatalwas han iya kalugaringon! Diri ba hiya amo an hadi han Israel? Kon lumusad hiya yana ha kros, matoo kita ha iya! 43Nasarig hiya han Dyos ngan nasiring nga amo hiya an Anak han Dyos. Kitaon ta kon karuyag man han Dyos hin pagtalwas ha iya yana!” 44Bisan pa ngani an mga tulisan nga iginraysang upod ha iya nagbiaybiay ha iya. 45Han pagka-udto, nagsirom an bug-os nga tuna sulod hin tulo ka oras. 46Han mga alas tres na, ginmoliat hi Jesus hin dako nga tingog, “Eli, Eli, lema sabachthani?” nga an karuyag sidngon, “Dyos ko, Dyos ko, kay ano nga ginpabay-an mo ako?” 47Nakabati ha iya an iba nga mga tawo nga nagkakatukdaw didto ngan nagsiring hira, “Nagtatawag hiya kan Elias!” 48Dinmalagan dayon in usa ha ira, kinmuha hin espongha nga hinumog hin bino, igintaod ini ha kataposan hin sipak, ngan iginhungit ngadto kan Jesus hin pagpainom ha iya. 49Kundi nagsiring an iba, “Hulat anay, kikitaon ta kon kumanhi manggud hi Elias hin pagtalwas ha iya!” 50Hin makusog nga tingog ginmuliat hi Jesus, ngan nabunosan hiya han iya kinabuhi. 51Tigda la nga nagisi ha butnga an biray han Templo, tikang ha igbaw ngadto ha ubos. Nabay-og an tuna, nagkabubuka an mga bato, 52nagkaabre an mga lubnganan, ngan damo nga mga patay na nga magtinuohon han Dyos an nabanhaw. 53Ginmawas hira han mga lubnganan; ngan katapos mabanhaw hi Jesus, kinmadto hira han Syudad nga Baraan, ngan didto hinkit-an hira hin damo nga mga tawo. 54Nahadlok an kapitan ngan an mga sondalo nga kaupod niya nga nagbabantay kan Jesus, han pag-abat nira han linog ngan pagkita nira han ngatanan nga nahinabo. Nagsiring hira, “Matuod gud nga hiya amo an Anak han Dyos!” 55Damo in kababayen-an nga nagkikinita tikang ha hirayo. Nagsinunod ini hira kan Jesus tikang pa ha Galilea, ngan nagbulig ha iya. 56Upod ha ira, amo hira Maria Magdalena, Maria nga iroy nira Santiago ug Jose, ngan an asawa ni Sebedeo. 57Han kulopay na, inmabot in usa nga taga-Arimatea nga ginngaranan kan Jose. Usa hiya nga tinun-an ni Jesus. 58Nakigkita hiya kan Pilato ngan gin-aro niya an lawas ni Jesus. Nagsugo hi Pilato nga ihatag an lawas kan Jose. 59Sanglit gindara ni Jose an lawas ngan ginputos hin bag-o nga taklap nga lino. 60Iginbutang ini niya didto han iya kalugaringon nga lubnganan nga bag-o pa la nga gin-ukab dida hin bato. Niyan ginpakaliding niya in dako nga bato ngadto han ganggang hin pagtakop han porta han lubnganan, ngan linmakat hiya. 61Nakadto hira Maria Magdalena ngan an usa pa nga Maria, nalingkod ha atubangan han lubnganan. 62Han pagkasunod nga adlaw, nga amo an Adlaw nga Iparahuway, nakigkita kan Pilato an mga puno han kapadian ngan an mga Parisiyo, 63ngan nagsiring hira, “Nahinunumdom kami nga han buhi pa adto nga buwaon, nagsiring hiya, ‘Mababanhaw ako katapos hin tulo ka adlaw.’ 64Sanglit pabantayi hin maupay an lubnganan tubtob han ikatulo ka adlaw, basi diri makakadto an iya mga tinun-an pagkawat ha iya, ngan katapos, igpabantog nira ha mga tawo nga nabanhaw hiya. Ini nga orhe nga buwa labaw pa hin kamaraot kay han syahan.” 65Ngan nagsiring hi Pilato ha ira, “Kuha kamo hin magbarantay ngan pabantayi ha iya hin maupay an lubnganan.” 66Sanglit nagkalakat hira ngan basi masiguro nga waray gud maglabot han lubnganan, ira gintimrehan an lubnganan, ngan ginpabantayan pa.


text:
Santa Cruz, Occidental Mindoro
An Santa Cruz usa nga ikatulo nga klase nga bungto ha lalawigan han Occidental Mindoro, Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 26,887 ka tawo ha 5,407 nga mga panimalay.
Mga baranggay[igliwat | edit source]
An Santa Cruz ginbahin ngadto hin napulo kag usa (11) nga mga baranggay.
- Alacaak
- Barahan
- Casague
- Dayap
- Lumangbayan
- Mulawin
- Pinagturilan (San Pedro)
- Poblacion I (Barangay 1)
- San Vicente
- Poblacion II (Barangay 2)
- Kurtinganan


text:
Provincia de Sevilla
An Sevilla usa nga probinsya han Andalucía, Espanya, ha katundan nga bahin han komunidad autonoma han Andalucía. Ginsasapitan ini han mga probinsya han Málaga, Cádiz, Huelva, Bajadoz, ngan Córdoba.
An kahaluag hini 14,042 ka km². An populasyon hini 1,758,720 (2002), ngan tikang hini 40% nangungukoy ha kapital nga an ngaran gihapon Sevilla, ngan an densidad hin populasyon 125.25/km² Mayda ini 105 nga munisipyo.
Kitaa an Lista han mga munisipyo ha Sevilla.
Ginsasaraoan han probinsya an Parque Nacional de Doñana upod han Probinsya han Huelva.


text: 1Ngan ipinakuha ni Pilato hi Jesus ngan iginpalatob hiya ha ira. 2Naghimo an mga sondalo hin korona tikang hin tunokon nga mga sanga ngan iginsul-ot ha iya ulo. Ginbadoan hiya nira hin panapton nga pula, 3gindaop hiya, ngan ginsiring, “Mabuhi an Hadi han mga Judiyo!” Ngan gintampalo hiya nira. 4Ginmawas na liwat hi Pilato ngan sidngon an mga tawo, “Tan-awa, dadad-on ko hiya nganhi ha iyo basi niyo hibaroan nga waray ko hin-agian nga sadang pasikaran hin pagsirot ha iya.” 5Ngan ginmawas hi Jesus nga nakakasul-ot han tunokon nga korona ngan han panapton nga pula. Nagsiring hi Pilato ngadto han mga tawo, “Kitaa, iini an tawo!” 6Han pakakita la ha iya han mga puno han kapadian ngan mga gwardya, naggoliat hira, “Igraysang hiya ha kros! Igraysang hiya ha kros!” Nagsiring hi Pilato ha ira, “Kuhaa hiya niyo ngan igraysang hiya ha kros. Waray ko hin-agian nga sadang pasikaran hin pagsirot ha iya.” 7Nagbaton an mga Judiyo, “May-ada kami balaod nga nagsusumat nga kinahanglan hiya mamatay, kay nagpaka-Anak han Dyos hiya.” 8Labi na nga nahadlok hi Pilato han pakabati niya hini. 9Binmalik hiya pagsulod ngadto han palasyo ngan nagpakiana kan Jesus, “Tikang ka ba diin?” Kundi waray magbaton hi Jesus. 10Nagsiring ha iya hi Pilato, “Diri ka ba nabaton ha akon? Tigamni nga may-ada ko gahom hin pagtalwas ha imo ngan hin pagraysang ha imo ha kros.” 11Nagbaton hi Jesus, “May-ada ka gahom ha akon tungod la nga iginhatag ini han Dyos ha imo; sanglit darudako nga salaan an nagtubyan ha akon ngada ha imo.” 12Han pakabati hini ni Pilato, nagtalingoha hiya pagbiling hin paagi hin pagbuhi kan Jesus. Kundi naggoliat an mga Judiyo, “Kon buhian mo hiya, diri ka ngay-an sangkay han Emperador! Kaaway han Emperador an bisan hin-o nga napakahadi!” 13Han pakabati ni Pilato hini nga mga pulong, iginawas niya hi Jesus, ngan linmingkod ha lingkoran han maghurukom dida han dapit han ginngangaranan “An Plataporma nga bato.” (“Gabata” an ngaran hini ha Hebreo.) 14Tikaurudto na adto han bisperas han Paglabay. Nagsiring hi Pilato ngadto han mga Judiyo, “Iini an iyo hadi!” 15Naggoliat hira, “Pataya hiya! Pataya hiya! Igraysang hiya ha kros!” Nagpakiana hi Pilato ha ira, “Karuyag ba niyo nga igraysang ko ha kros an iyo hadi?” Nagbaton an mga puno han kapadian, “An Emperador la an amon hadi!” 16Sanglit igintubyan ha ira ni Pilato hi Jesus, basi igraysang ha kros. Sanglit gindara nira hi Jesus. 17Ginmuwa hiya nga nagpapas-an han iya kros, ngan inmabot ha dapit nga gintatawag “An Dapit han Klabera.” (“Golgota” an tawag hini ha Hebreo.) 18Didto iginraysang nira ha kros hi Jesus. Iginraysang liwat nira ha mga kros in duha pa ka tawo ha magkasi ligid niya, nga nabubutnga nira hi Jesus. 19Iginsurat ni Pilato in usa nga pahibaro ngan iginpataod ini ha kros. Amo ini an ginsurat: “Hi Jesus nga taga-Nazaret, an Hadi han mga Judiyo.” 20Nakabasa hini in damo nga mga Judiyo kay diri man hirayo tikang han syudad an dapit nga ginraysangan kan Jesus. Iginsurat an pahibaro ha pinulongan nga Hebreo, Latin, ngan Griego. 21Nagsiring kan Pilato an mga puno han kapadian han mga Judiyo, “Ayaw isurat ‘An Hadi han mga Judiyo,’ kundi ‘Nagsiring ini nga tawo, Ako an Hadi han mga Judiyo.’ ” 22Nagbaton hi Pilato, “An nahisurat, nahisurat na.” 23Katapos pagraysangan kan Jesus han mga sondalo, ginkuha nira an iya mga panapton ngan ginbahinbahin hin upat ka bahin, usa ka bahin ha kada sondalo. Ginkuha liwat nira an iya halawig nga panapton nga hinimo hin usa la nga dugnit nga hinablon, ngan waray tinahian. 24May hinsiring han mga sondalo, “Ayaw ta paggisia ini; kundi pagripa kita kon hin-o in makakadara.” Nahinabo ini basi matuman an kasuratan nga nasiring: “Ginbahinbahin nira an akon mga panapton, ngan ginripahan an akon hilawig nga bado.” Sanglit ginbuhat ini han mga sondalo. 25Natukdaw hirani han kros ni Jesus hira iya nanay, an bugto nga babaye ni iya nanay, hi Maria nga asawa ni Cleopas, ngan hi Maria Magdalena. 26Hinkit-an ni Jesus hi iya nanay ngan an tinun-an nga iya hinigugma nga natukdaw harani han kros; sanglit nagsiring hiya kan iya nanay, “Babaye, iini an imo anak.” 27Ngan nagsiring hiya ngadto han tinun-an, “Iini an imo nanay.” Ngan tikang hadto gindara hiya han tinun-an hin pag-ukoy tampo han iya panimalay. 28Maaram hi Jesus nga natuman na an ngatanan, ngan basi matuman an kasuratan, nagsiring hiya, “Inuuhaw ako.” 29May surudlan didto nga puno hin maaslom nga bino. Ginhumog nira an espongha hin bino, igintaod ha kataposan hin sanga hin isopo, ngan iginhungit ha iya. 30Dinmimdim hi Jesus han bino ngan nagsiring hiya, “Natuman na!” Ngan dinmuko hiya ngan nabunosan hiya han iya kinabuhi. 31Ngan naghangyo kan Pilato an mga Judiyo nga barion na la an mga bitiis han mga tawo nga iginraysang, ngan tanggalon na hira ha kros. Ginbuhat ini nira, kay Viernes na adto ngan nadiri hira nga magpabilin ha kros an lawas ha Adlaw nga Iparahuway, kay baraan kaupay an tiarabot nga Adlaw nga Iparahuway. 32Sanglit kinmadto an mga sondalo ngan ginbari an mga bitiis han syahan nga tawo ngan han usa pa nga tawo nga iginraysang upod kan Jesus. 33Kundi han pag-abot na nira kan Jesus, hinkit-an nira nga patay na hiya, sanglit waray na la nira baria an iya mga bitiis. 34Kundi ginbangkaw an iya kagiliran hin usa han mga sondalo, ngan inmawas dayon in dugo ug tubig. ( 35Nagpamatuod mahitungod hini an nakakita hini nga hinabo, basi tumoo man kamo. Matuod an iya iginsiring, ngan maaram hiya nga naghihimangraw hiya han kamatuoran.) 36Ginbuhat ini basi matuman an kasuratan nga nasiring, “Waray usa han iya mga tul-an nga mababari.” 37Ngan may-ada lain pa nga bahin han kasuratan nga nasiring, “Makita an mga tawo ngadto hadton ginbangkaw nira.” 38Katapos hini, ginhangyo hi Pilato ni Jose nga taga-Arimatea, nga tugotan hiya pagkuha han lawas ni Jesus. (Tinun-an ni Jesus ini hi Jose, kundi hilom la, kay nahadlok hiya han mga punoan nga Judiyo.) Gintugotan hiya ni Pilato, sanglit kinmadto hi Jose ngan gintanggal niya an lawas ni Jesus. 39Binmunyog ha iya hi Nicodemo, an tawo nga nakigkita kan Jesus ha usa ka gab-i. May dara hiya nga mga kwarenta ka kilo nga pahamot nga sinakot nga mira ug aloe. 40Ginkuha nira nga duha an lawas ni Jesus ngan ginputos hin lino nga mga dugnit upod han mga pahamot sumala han batasan hin paglubong han mga Judiyo. 41May-ada tanaman didto han dapit nga ginraysangan kan Jesus, ngan nakada in bag-o nga lubnganan nga waray pa paglubngi. 42Tungod kay bisperas na adto han Adlaw nga Iparahuway, ngan hirani manla an lubnganan, didto na la nira iglubong hi Jesus.


text:
MIMAROPA
An MIMAROPA, nga tinatawag gihapon Rehiyon IV-B, usa nga rehiyon han Pilipinas nga nahamutanga ha Luzon. Mayda ini upat nga lalawigan nga amo an : Occidental Mindoro, Oriental Mindoro, Marinduque, ngan Romblon. It ngaran usa nga acronym han Mindoro, Marinduque, Romblon ngan Palawan. Duha an syudad han bug-os nga rehiyon: an Syudad han Calapan ha Oriental Mindoro ngan an Syudad han Puerto Princesa ha Palawan.
Kaagi[igliwat | edit source]
An Ehekutibo nga Sugo No. 103 , han Mayo 17, 2002, nagbahin han Rehiyon IV (Salatan nga Katag-alogan) ngadto han MIMAROPA ngan Rehiyon IV-A (CALABARZON). An Ehekutibo nga Sugo No. 429, han Mayo 23, 2005, nagbalhin han Palawan ngadto han Rehiyon VI
Ginpagawas an Administratibo nga Sugo No. 129 han Agosto 19, 2005, agod ma-resolvar an negativo nga diri pag-uyon han pagbalhin han Palawan ngan kabahin han pagdumara han pagsubay han pagbalhin han Palawan tikang han MIMAROPA ngadto ha Katundan nga Kabisay-an.
Politikanhon nga Pagbahinbahin[igliwat | edit source]
Kabahin nga Syudad[igliwat | edit source]
Mga Yinaknan[igliwat | edit source]
An Tinag-alog gingagamit ha probinsya han Marinduque pati gihapon ha dumagsaon o amihanan-sidlangan ngan habagatan o salatan-katundan nga mga dapit han Mindoro.
Ha iraya han Mindoro, magkadirudilain nga mga yinaknan an ginagamit han mga Mangyan. Ini amo an Iraya, Alangan, Tawbuid, Hanunoo, Tadyawan, Buhid, ngan Ratagnon. An Ratagnon nga yinaknan usa nga Binisaya nga yinaknan nga gamay pa hin tulo na la an mga nayakan.
Ha Romblon, mayda tulo nga mga yinaknan: Romblomanon, Asi, ngan Inonhan. Ini nga mga yinaknan lakip han mga Binisaya nga mga yinaknan.


text:
Carmen Monarcha
Hi Carmen Monarcha (natawo han Agosto 27, 1979 ha Belém, Pará, Brasil) usa nga opera nga magkaranta.
Natawo hin pamilya nga mahilig hin arte ha amihanan nga Brazil, it iya amay usa nga manunurat ngan it iya iroy usa nga Brasilenya nga magkaranta. Nahibaro hiya tikang hin pagkabata nga magtocar han cello ngan han piano ngan ha pagtikang nag-aram anay nga maging concert nga cellista. Pero nagtikang hiya pagpadukwag han iya tingog ha pagkanta ngan nagtikang hiya pagkuha hin mga leksyon ha Brasil. Dida han pagsubay han iya karera ha musika ginkakilala hiya han iya igkasi-Brasilenya nga magkaranta nga hi Carla Maffioletti. Sunod han pagtapos niya han iya pag-iskwela, hiya ngan hi Maffioletti kinmadto ha Maastricht, ha Paises Bajos (o Nederlands) para hin dugang pa nga vocal training. Samtang hiya didto, hi Monarcha ginkuha nga vocalista han orchestra nga lider nga hi André Rieu nga umupod pagbiyahe ha Europa ngan han United States upod han Johann Strauss nga Orchestra.
Nakakarawat hi Monarcha hin mga dungog komo nagdaog han Bidu Sayão Vocal Competition, usa nga dako nga internasyonal nga kompetisyon hin karanta nga ginbubuhat ha tagsa-tuig ha Brasil nga ginngaranan ha dungog han pinakasikat nga opera nga magkaranta hiton nga nasod nga hi Bidu Sayão.
Han kakumpleto na an iya pag-aram ha Paises Bajos, hi Monarcha inmuli ha Brasil pero binmalik ha Europa agod magin soloista para han kan Rieu 2003 nga tour ngan nagpabilin na iya upod han orchestra tikang hadton nga panahon. Usa hiya soprano, ngan nagkanta hiya ha pipira han kan Rieu mga album ngan dida liwat hiya han kan Rieu mga PBS nga broadcast ha telebisyon ha Estados Unidos. Nakakarawat hiya hin dungog tungod han iya interpretasyon han "O Mio Babbino Caro" tikang han kan Puccini Gianni Schicchi.
Hi Carmen Monarcha nagkanta gihapon han "Habanera" tikang han Carmen, para han PBS.


text:
Padre Burgos, Southern Leyte
An Padre Burgos usa nga ikalima nga klase nga bungto ha lalawigan han Southern Leyte ha Sinirangan nga Kabisay-an nga rehiyon ha Pilipinas. Sumala han 2000 census, mayda ini populasyon nga 8,926 ka tawo ha 1,672 nga panimalay.
It Padre Burgos kilalado tungod hiton magbusag nga baras nga baybayon sugad han Tangkaan Beach, nga diin puyde makita an isla han Limasawa; an baybayon han Likay-Likay, nga diin puyde mangisda ngan maglurop pinaagi hin snorkel; an Canlusay Resort, nga tinatawag han mga tawo nga "Gamay nga Boracay"; an naglulutaw nga Balsa han Bas.
Mayda dinhi orphanage nga it ngaran "Kinderhilfe Philipinen", nga gindudumara ngan ginpapaluyo ni Mr. Georgen Schnight, usa nga taga-Alemanya.
Iton Padre Burgos kilalado gihapon tungod hiton "budbod" usa nga klase nga suman nga matam-is.
Mga Baranggay[igliwat | edit source]
An Padre Burgos mayda napulo kag usa (11) nga baranggay.
- Buenavista
- Bunga
- Laca
- Lungsodaan
- Poblacion
- San Juan
- Santa Sofia
- Santo Rosario
- Cantutang
- Dinahugan
- Tangkaan


text:
Pebrero 1
Batakan:PebreroKalendaryo2014 An Pebrero 1 ang ika-32 nga adlaw han tuig han kalendaryo Gregoriano. Mayda pa 333 nga adlaw (334 kon leap year) nga nahabilin hit tuig.
Sulod
Mga Importante nga Nahinabo Yana nga Adlaw[igliwat | edit source]
- 481 – Ginpulong san hadi san mga Vandals na si Huneric an mga katoliko ngan mga Arian na mga obispo sa Carthage.
- 1327 – Ginkoronahan an ulitawohay na si Edward III san Englatera bilang hadi san Englatera, kudi an nasod ginpapamunuan pa gihapon san iya iroy na si Reyna Isabella han Pransya ngan an kanya lover na si Roger Mortimer, 1st Earl han March.
- 1329 – Ginsakop ni John, Hadi san Bohemia an Medvėgalis, sayo na kuta san pagano na Grand Duchy san Lithuania, ngan ginbunyagan an 6,000 na mga defenders.
- 1411 – Pinirmahan an Peace of Thorn (1411) sa Thorn, Monastic na Stado san mga Teutonic Knights (Prussia).


text:
Salag
An Pugaran in paburunayan hin manok, kasagaran himo ini tikang ha linara nga palwa hin lubi. An salag[1], pugad[2] o pugarán lugar kun diin puydi kumapot hin bunay han hayop o lugar kun diin puydi inmukoy o pagpadako hin mga anak. Agsob ito hinimo ha organiko nga mga materyales sugad hit sanga, banwa ngan dahon, o puydi liwat usa ka buho ha tuna, o buho ha puno, bato ngan balay. Puydi liwat ini hinimo tikang ha materyales nga ginhimo han tawo sugad hit higot, plastik, tela, buhok, o papel.
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ Abuyen, Tomas A. Diksyunaryo Waray-Waray [Visaya] English-Tagalog. Kalayaan Press Mktg. Ent., Inc. Quezon City. Tuig 2000. ISBN 971-08-6050-X. Pakli Ihap 323.
- ↑ Abuyen, Tomas A. Diksyunaryo Waray-Waray [Visaya] English-Tagalog. Kalayaan Press Mktg. Ent., Inc. Quezon City. Tuig 2000. ISBN 971-08-6050-X. Pakli Ihap 295.


text:
Tarcisio Bertone
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Hi Tarcisio Pietro Evasio Bertone, S.D.B. (natawo 2 Disyembre 1934) usa nga Italyano nga padi ngan Vaticano nga diplomat. Usa hiya nga kardinal han Singbahan Katoliko, ngan hiya yana an Kardinal nga Maghirilom han Estado ngan Camerlengo. Ugsa hini, nagsirbe anay hiya nga Arsobispo han Vercelli tikang 1991 tubtob 1995, Maghirilom han Kongregasyon para han Doktrina han Pagtu-o, han panahon nga hi Kardinal Joseph Ratzinger (nga nagin Papa Benedicto XVI) amo an Prefekto, ngan Arsobispo han Genova tikang 2002 tubtob 2006. Ginhimo hi Bertone nga kardinal han 2003. Han 10 Mayo 2008, ginhimo hiya nga Kardinal-Obispo han Frascati.
Komo Kardinal Camerlengo, katapos han pagrenunsya ni Papa Benedicto dida han 28 Pebrero 2013 ngan tubtob han pagpili han sunod nga Santo Papa, hi Bertone an temporaryo nga nagdudumara han Santa Sede ngan acting nga mangulo han estado han Syudad han Vaticano.
Dugang han hiya tuminongnong nga pinulongan nga Initalyano, nakayakan hi Bertone hin fluwides nga Frinanses, Kinatsila,Inaleman, ngan Pinortuges. Maaaram hiya hin Iningles bisan man kun diri gud hiya fluwido hini, ngan nakabasa hiya hin Pinolako, Linatin, Griniyego ngan Hinebreo.
Mga sumpay ha gawas[igliwat | edit source]
- Biyograpiya ha catholic-pages.com
- Pakli ha Catholic-Hierarchy.org
- Tarcisio Bertone, Salesiano nga Kardinal
- Bertone interview
- Thomas P. Doyle – Surat kan Kardinal Bertone
- God's bankers – Economist


text:
Imperyo Mongol
An Imperyo Mongol amo an imperyo ha ika 13 ngan ika 14 siglo nga it teritoryo naunat tikang ha Asya pakadto ha Sidlangan Europa. Amo ini an gidadakoi nga sunodsunod nga imperyo ha kaagi han kalibutan; nga nagtikang ha pagtarampo han mga tribo Mongol ngan Turkiya ha kabag-ohan nga Mongolia, nga dumako tungod hin mga pagsakop, kahuman hi Genghis Khan natawag nga tagapamuno han tanan nga Mongo ha 1206. Ha gihahataasi nga ginabut han mga Mongol, naunat ini tikang ha Danube ngado ha Dagat han Hapoon ngan tikang ha Artiko pakadto ha Camboja, nga ha tanan mayda 33.0 ka ribo o milyones km² (ha 1279), katlima (1/5) han tuna han Kalibutan, nga nasakop han 100 ka ribo adto nga panahon.


text:
Siquijor
- Ini nga artikulo mahitungod han probinsya. Para hin impormasyon mahitungod han bungto, kitaa iton Siquijor, Siquijor.
An Siquijor usa nga isla-nga-probinsya o lalawigan han Pilipinas nga nahamutangan ha Butnga nga Kabisay-an nga rehiyon. An kapital hini amo an bungto nga Siquijor gihapon it ngaran. Ha kanawayan o amihanan-katundan han Siquijor amo iton Sugbo ngan Negros, ha dumagsaan o amihanan-sinirangan amo iton Bohol ngan ha salatan o habagatan, ha tabok hiton Dagat Bohol iton Mindanao.
Heyograpiya[igliwat | edit source]
Politikal[igliwat | edit source]
An Siquijor mayda unom (6) nga bungto. Siquijor iton kapital capital ngan pinakaimportante nga puerto.
Mga Bungto[igliwat | edit source]
Mga Sumpay ha Gawas[igliwat | edit source]
- MySiquijor.com (websayt para hin mga turista)


text:
Shanghai Maglev nga Tren
An Shanghai Maglev nga Tren (tinatawag gihapon nga Shanghai Transrapid) (ha Inintsek: 上海磁浮示范运营线) amo an syahan nga komersyal nga maglev nga linea ha bug-os nga kalibutan. An paghimo ini nagtikang dida han Marso, 2001, ngan nagtikang han serbisyo publiko dida han Enero 1, 2003.
Pagtikang[igliwat | edit source]
Ginpapadalagan ini nga linea han Shanghai Maglev Transportation Development Co., Ltd..
An linea tikang ha Shanghai subway linea 2 nga estasyon Karsada Longyang ngadto ha Aeropuerto Internasyonal han Pudong, it kahalaba han ginsusubay o track 29.863 ka kilometros. It tren mga 7 ka minuto ngan 20 ka segundo, ngan iton hataas nga kalaksi (o top speed) amo in 431 ka kilometros ha tagsa oras.
Han Hunyo 2005, an presyo han ticket mga 50 RMB yuan (mga 6 nga US nga dolyar) ug 40 RMB para hin mga pasahero hin idro nga mayda pagpakita nga pinalit nga ticket han idro.
Kitaa Gihapon[igliwat | edit source]
Mga Sumpay ha Gawas[igliwat | edit source]
- SMT - Shanghai Maglev Transportation Development Co., Ltd.
- Maglev ha Asia (Tsina - Shanghai; Hapon - Yamanashi) ngan Europa (Alemanya - Munich).
- International Maglev Board: Transrapid Info, Photos


text: 1“Susumatan ta kamo hin tinuod: kawatan ngan tikasan an tawo nga diri naagi ha porta hin pagsulod han turil, kundi nagsasaka hin iba nga agian. 2Magmarangno han mga karnero an tawo nga naagi ha porta. 3Pinaaagi hiya han magbarantay han portahan; namamati an mga karnero han iya tingog kon gintatawag niya hira hin ira tagsatagsa nga ngaran, ngan pinagagawas niya hira han turil. 4Paghihigawas na nira, nag-uuna hiya ha ira, ngan nasunod an mga karnero ha iya kay nakilala han iya tingog. 5Diri hira masunod hin iba; lugod makalagiw hira, kay diri nira kinikilala an iya tingog.” 6Iginsumat ni Jesus ha ira ini nga pananglitan, kundi waray hira makasabot han karuyag sidngon han pananglitan. 7Sanglit nagsiring liwat hi Jesus, “Susumatan ta kamo hin tinuod: amo ako an porta para han mga karnero. 8Mga kawatan ngan mga tikasan an ngatanan nga kinmanhi una ha akon; kundi waray mamati ha ira an mga karnero. 9Amo ako an porta. Matatalwas an bisan hin-o nga masulod pinaaagi ha akon, masulod-guwa hiya ngan makakaagi hin panibsiban. 10Nasulod la an kawatan hin pangawat, panmatay, ngan panmungkag. Kinmanhi ako basi makaangkon hira han kinabuhi, an hura nga kinabuhi. 11“Amo ako an maupay nga magmarangno han mga karnero. An maupay nga magmarangno andam pag-unong han iya kinabuhi tungod han mga karnero. 12An sinuholan la, kay diri magmarangno ngan diri tag-iya han mga karnero, nabaya ha ira ngan nakalagiw kon nakita hiya hin lubo; sanglit tinatabag han lubo an mga karnero ngan nagsasarang hira. 13Nakalagiw an sinuholan, kay sinuholan man la hiya ngan diri napaid han mga karnero. 14- 15Amo ako an maupay nga magmarangno. Sugad nga nakilala an Amay ha akon ngan nakilala ako han Amay, ha amo man nga paagi, nakilala ako han akon karnero ngan nakilala man hira ha akon. Ngan andam ako hin pag-unong han akon kinabuhi tungod ha ira. 16May-ada iba nakon nga mga karnero nga diri sakop hini nga panon. Kinahanglan sakopon ko liwat hira; mamamati hira han akon tingog, ngan mauusa na la hira nga panon ha ubos hin usa nga magmarangno. 17“Nahigugma an Amay ha akon kay andam man ako hin paghatag han akon kinabuhi basi mahibalik liwat ini ha akon. 18Waray makakaagaw han akon kinabuhi; ihinahatag ko ini ha akon kalugaringon nga pagbuot. May-ada ko gahom hin pagtubyan han akon kinabuhi ngan may-ada ko liwat gahom hin pagbawi hini. Amo ini an ipinapagbuhat ha akon han akon Amay.” 19Nagkabahin na liwat an mga Judiyo tungod hini nga mga pulong. 20Nagsiring in kadam-an ha ira, “Sinasangkayan hiya hin yawa ngan nakulangan ha hiya hin buot! Kay ano nga namamati pa kamo ha iya?” 21Kundi nagsiring an iba, “Diri makakaghimangraw hin sugad hini in tawo nga sinasangkayan hin yawa! Uunanhon man hin yawa pagpakita han mga buta?” 22Inmabot an panahon han pagsaurog han Pyesta han Paghalad didto ha Jerusalem ngan panahon adto hin kathagkot, 23ngan didto ha Templo naglalakat hi Jesus didto han Balkon ni Solomon. 24Gin-alirongan hiya han mga Judiyo nga nagsiring, “Tubtob san-o an imo pagpinakulbai ha amon? Sumati kami hin tinuod kon amo ka an Mesiyas.” 25Nagbaton hi Jesus, “Ginsumatan ko na kamo, kundi diri man kamo natuod ha akon. Saksi ha akon an gintuman ko nga mga buhat nga sugo han akon Amay; 26kundi diri kamo matuod kay diri man kamo akon mga karnero. 27Namamati han akon tingog an akon mga karnero; nakilala ako ha ira, ngan nasunod hira ha akon; 28Nahatag ako ha ira han dayon nga kinabuhi, ngan diri nagud hira mamamatay; ngan waray makakaagaw ha ira tikang ha akon. 29Labaw han ngatanan an akon Amay nga amo an naghatag ha ira ha akon, ngan waray gud makakaagaw ha ira tikang han kamot han Amay. 30Mag-usa la an Amay ug ako.” 31Nanmurot na liwat an mga Judiyo hin mga bato paglabay ha iya. 32Ginsiring hira ni Jesus, “Damo nga mga mag-upay an akon nabuhat ha iyo atubangan nga sugo han akon Amay; hain man hini nga mga buhat in pinasisikaran niyo hin pagbato ha akon?” 33Nagbaton an mga Judiyo, “Ginbabato ka namon diri tungod hin ano man nga mag-upay nga mga buhat, kundi tungod han imo pagpasipara han Dyos! Nagpapaka-Dyos ka, nga tawo ka man la!” 34Nagbaton hi Jesus, “Di ba nahisurat ha iyo kalugaringon nga Balaod nga nagsiring an Dyos, ‘Mga dyos kamo’? 35Maaram kita nga matuod ha kadayonan an iginsisiring han kasuratan, ngan gintawag han Dyos nga mga dyos adton mga tawo nga gintaporan han iya mga pulong. 36Mahitungod ha akon, ginpili ako han Amay ngan ginsugo nganhi ha kalibutan. Sanglit uunanhon pakasiring niyo nga nagpapasipara ako han Dyos tungod han pagsiring ko nga amo ako an Anak han Dyos? 37Sanglit angay diri kamo tumoo ha akon kon diri ako nagbubuhat han mga buhat han akon Amay. 38Kundi kon nagbubuhat man ako, bisan kon diri kamo natoo ha akon, kinahanglan tumoo kamo bisan na man la han akon mga buhat, basi hibaroan ngan masayoran niyo nga aadi ha akon an Amay, ngan aada ako ha iya.” 39Gin-idarakop na liwat hiya nira, kundi nakapudlos hiya tikang ha ira mga kamot. 40Binmalik na liwat hi Jesus ngadto ha tabok han Salog han Jordan, ngadto han dapit diin nanmunyag hi Juan, ngan nagpabilin hiya didto. 41Pinmakadto ha iya in damo nga mga tawo. Nagsiring hira, “Waray magbuhat hi Juan hin mga orosahon, kundi puros matuod an iginsiring niya mahitungod hini nga tawo.” 42Ngan damo nga mga tawo didto in tinmoo kan Jesus.


text:
Negros
- An pulong nga negros ha Kinatsila ngan Iningles puyde gihapon plural han negro o maitom.
An Negros usa nga isla han Pilipinas nga nahamutangan ha Kabisay-an. Ini amo an ika-upat nga gidako-i nga isla han nasod, nga mayda kahaluag hin tuna nga 12,706 kwadrado nga kilometros (4,905 nga kwadrado nga milyas.). An mga tawo nga taga-Negros tinatawag nga mga Negrense.
Ha politika ngan ha kultura, an Negros ginbabahin ngada hin duha nga mga probinsya: Negros Oriental ha Butnga nga Kabisay-an nga rehiyon, ngan Negros Occidental, nga kabahin han Katundan nga Kabisay-an nga rehiyon. Ini nga pagtunga han isla, nga baga hin nasunod han kabugkiran ha butnga han isla, nahatungod gihapon han duha nga mga etnolingguwistiko nga grupo hini nga dapit han nasod. An katundan nga bahin (Occidental kon ha Kinatsila) amo an urukyan han mga Bisaya nga Ilonggo o mga nayakan hin Hiligaynon nga Negrense ngan an sinirangan nga dapit (Oriental kon ha Kinatsila) amo an urukyan han mga tawo nga nayakan hin Sinugboanon nga Binisaya.
An importante nga mga syudad han isla amo an Syudad han Bacolod ha Negros Occidental ug an Syudad han Dumaguete ha Negros Oriental.
An Negros kilalado nga amo an pinaka-importante nga producer hin asukar han nasod. Mga taramnan hin tubo damo dida hiton gin-uuma nga mga dapit han isla.
An Bulkan Canlaon, ha amihanan nga dapit han isla, usa nga semi-aktibo nga bulkan ngan nahataas han Syudad han Bacolod.
Kasaysayan[igliwat | edit source]
An Isla han Negros gintatawag han una nga "Buglas" - usa nga daan nga lumad nga pulong nga ginhuhunahuaan nga nangangahulonga nga "gin-utod". Gintutu-ohan nga an Negros han una, kabahin hin darudako nga pundok hin tuna pero naha-utod han sinisiring han mga heyolohista nga continental drift o kondi man han mga nagtikahataas nga mga tubig hadton sinisiring nga glacial age. Han mga pinakasyahan nga mga umurukoy dinhe nga isla amo in mga magsirom-an-panit nga mga lumad nga kabahin han Agta o Negrito nga grupo etniko nga mayda kalugaringon nga kultura. Amo nga an mga Katsila gintawag an lugar nga "Negros" (nga nangangahulugan ha Kinatsila nga mag-itom) tungod han mga mag-itom in panit nga mga lumad nga ira syahan nakit-an han ira pag-abot dida han isla han Abril 1565. Duha han pinakadaan nga mga urukyan han mga lumad amo an Binalbagan ngan Ilog nga nahimo nga mga bungto. An Binalbagan nahimo nga bungto dida han tuig 1573 ug an Ilog nahimo nga bungto dida han 1584. An iba nga mga urukyan amo an Hinigaran, Bago, Marayo (nga yana Pontevedra), Mamalan (nga yana Himamaylan) ug Candaguit (usa nga sitio ha San Enrique).
Katapos hin pagpili hin mga encomienderos han island, hi Miguel Lopez de Legaspi nagbutang han Negros ha ilarom han yakan-balaod han Gobernador han Oton ha Panay. Pero han 1734, an isla nahimo nga distrito militar ngan an syahan nga kapital amo an Ilog. An lingkoranan han gobyerno ginbalhin ngadto ha Himamaylan ngan katapos hini an Bacolod amo an nahimo nga kapital dida han 1849.
Han 1890, gintunga han mga Katsila an isla ngadto han Negros Occidental ug Negros Oriental.
Han Nobyembre 5, 1898, an mga Negrense nanrebelde patok han mga Katsila nga mga awtoridad han probinsya nga pinamunoan han gobernador politico-militar nga hi Coronel Isidro de Castro. An mga Espanyol nag-surender pakakita nira hin mga armado nga mga kasundalohan nga tikadto ha Bacolod. An mga rebolusyonaryo nga pinamunoan nira Heneral Juan Araneta tikang ha Bago ug Heneral Aniceto Lacson tikang ha Silay, ha kamatuoran nandadara hin mga peke o diri-tinuod nga mga armas nga mga riple o pusil nga mga kadahonan hin palma ug mga kanyon nga mga banig nga ginpalikid ug ginpintaran hin itom. Han kulop han Nobyembre 6, hi Coronel de Castro nagpirma han Acta han Capitulacion, ngan natapos an gobyerno han Espanyol ha Negros Occidental. Ini nga panhinabo ginsasaurog ha Negros Occidental kada Cinco de Noviembre nga amo an adlaw nga an mga Negrense nag-uwat han mga Katsila nga nga makuha an ira kagawasan. An Nobyembre 5 gin-deklara nga ispesyal nga waray-trabaho nga adlaw hin pagsaurog han lalawigan pinaagi han Republic Act. No. 6709 nga ginpirma ni Corazon Aquino dida han Pebrero 10, 1989.
Mga Sumpay ha Gawas[igliwat | edit source]
- Opisyal nga Websayt han Gobyerno han Probinsya han Negros Oriental
- Opisyal nga Websayt han Gobyerno han Probinsya han Negros Occidental


text:
Bien Unido
An Bien Unido usa nga ikalima nga klase nga bungto ha lalawigan o probinsya han Bohol ha Butnga nga Kabisay-an nga rehiyon ha Kabisay-an ha Pilipinas. Sumala han 2000 nga census, mayda ini populasyon nga 22,176 ka tawo ha 3,984 nga panimalay.
Mga Baranggay[igliwat | edit source]
An Bien Unido imayda napulo kag lima (15) nga baranggay.
- Bilangbilangan Dako
- Bilangbilangan Diot
- Hingotanan East
- Hingotanan West
- Liberty
- Malingin
- Mandawa
- Maomawan
- Nueva Esperanza
- Nueva Estrella
- Pinamgo
- * Poblacion (Bien Unido)
- Puerto San Pedro
- Sagasa
- Tuboran


text:
Jolo, Sulu
- Ini nga artikulo mahitungod han bungto. Para han isla, kitaa iton Isla han Jolo.
An Jolo usa nga ikatulo nga klase nga bungto ha lalawigan han Sulu ha Pilipinas. Amo ini an kapital nga bungto han Sulu. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 87,998 ka tawo ha 12,814 nga panimalay.
Nahimutang ini ha Isla han Jolo.
Mga Baranggay[igliwat | edit source]
An Jolo ginbahin ngadto hin walo (8) nga mga baranggay.
- Kambing
- Kanlagay
- Karungdong (Pob.)
- Masjid Bayle
- Masjid Punjungan
- Pang
- Pangdan Pangdan
- Pitogo
- Tunggol


text:
Baláy
An baláy (Iningles:House) (Pambansa:Bahay) [1] amo an urukyan han mga tawo. Durudilain it materyales nga ginagamit ha paghimo hit balay sugad hit kahoy, yero, semento, pawod. It balay sinisirungan han mga tawo para makaiwas han adlaw, uran, kahagkot, kapaso, hayop, ngan iba pa nga tawo.
An balay may ada iksaktu nga sukul para hit iksaktu nga mga tawo. Natindog ini ha iksaktu nga sukul hit tona
Balay (Iningles:House/Residence/Building/Hut/Palace)
Kadamoan hit balay mayda guwa, kaunan, kusina, kuwartu, kasilyas ngan iba pa.
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ Abuyen, Tomas A. DICTIONARY English Waray-Waray/Tagalog. National Book Store. Mandaluyong City. ISBN 971-08-6529-3 Pakli Ihap 169.


text: 1Hinigugma ko nga kasangkayan, ikaduha ko na ini nga surat ha iyo. Dida hini nga duha nga akon surat gintinguha ko hin pagpukaw hin putli nga mga panhunahuna pinaagi hin pagpahinumdom ha iyo hini nga mga butang. 2Karuyag ko nga hinumdoman niyo an mga pulong nga maiha na iginyakan han baraan nga mga manaragna, ngan an sugo han Ginoo ngan Magtaralwas nga iginhatag ha iyo pinaagi han iyo mga apostoles. 3Una ha ngatanan, kinahanglan hibaroan niyo nga maabot ha kataposan nga mga adlaw in mga tawo, kanay mga kinabuhi ginlaladngan han ira kalugaringon nga mga kaipahon. Pag-uuyan-uyanon kamo nira, 4ngan mapakiana hira: “Di’ ba nagsaad hiya nga mabalik? Hain na man hiya? Nagkamatay na an aton mga ginikanan, kundi amo man la gihapon an ngatanan nga mga butang tikang pa han paghimoa han kalibutan!” 5Tinutuyo nira hin pagdiwara hini nga kamatuoran, nga hadto pa ginhimo han Dyos an mga langit ngan an tuna pinaagi han iya pulong. Nahimo an tuna tikang han tubig ngan pinaagi han tubig, 6ngan tubig liwat han Lunop an nagpuo han daan nga kalibutan. 7Kundi an mga langit ngan an tuna nga aanhi yana gin-aandam pinaagi han amo gihapon nga pulong han Dyos, basi puohon pinaagi hin kalayo. Gin-aandam hira para han adlaw nga paghuhukman ngan pagpupuohon an mga tawo nga diri natoo han Dyos. 8Kundi, hinigugma ko nga kasangkayan, ayaw niyo hingalimti ini nga butang: para han Ginoo an usa ka adlaw sugad la hin usa ka yukot ka tuig; ngan an usa ka yukot ka tuig sugad la hin usa ka adlaw. 9Diri maglalangan hin pagtuman an Ginoo han iya iginsaad, sumala han hunahuna han iba. Lugaring, mapinailobon gud hiya ha iyo, kay diri niya karuyag nga mapuo kamo kundi karuyag niya nga bumaya kamo an ngatanan han iyo mga sala. 10Kundi maabot an Adlaw han Ginoo sugad han pag-abot hin kawatan. Hito nga Adlaw magpapapas an kalangitan upod in makusog nga aringasa. Masusunog ngan mabubungkag an mga planeta ngan mga bitoon, ngan maaanaw an tuna ngan an ngatanan nga aanhi ha tuna. 11Tungod nga pagbubungkagon an ngatanan nga mga butang hin sugad hini nga paagi, ano man an angay niyo buhaton? Kinahanglan magmabaraan kamo ngan ihalad sa Dyos an iyo kinabuhi, 12samtang naghuhulat kamo han Adlaw han Dyos, ngan talinguhaa tubtob han iyo mahimo nga mahinabo ini dayon—ito nga Adlaw nga an kalangitan susunogon ngan bubungkagon ngan matutunaw an mga planeta ngan mga bitoon tungod han kapaso. 13Kundi maghuhulat kita han iginsaad han Dyos: an bag-o nga kalangitan ngan bag-o nga tuna, diin naghahadi an pagkamatadong. 14Sanglit, kasangkayan ko, talinguhaa gud an kaputli ngan kawaray dum-it ha atubangan han Dyos ngan an pakigdaet ha iya, samtang naghuhulat kamo hito nga Adlaw. 15Isipa niyo nga an kamapinailobon han Ginoo usa ini nga higayon nga hinahatag ha iyo basi matalwas kamo, sumala han iginsurat ha iyo ni Pablo nga aton hinigugma nga bugto ngan ginamit niya an kinaadman nga iginhatag ha iya han Dyos. 16Amo ini an iya siring ha ngatanan nga surat niya, kon naghihimangraw hiya hiunong hini nga butang. May-ada mga magkuri hisabtan dida han iya mga surat, nga sayop an pagsaysay han mga tapang ngan magluya nga mga tawo, sugad han ira ginbubuhat han iba nga mga bahin hin Kasuratan. Sanglit gindadara nira an ira kalugaringon nga pagkapuo. 17Kundi, kasangkayan ko, maaram na kamo hini. Sanglit, pagbantay kamo basi diri kamo sumimang pinaagi han mga sayop han mga tawo nga masupakon, ngan basi diri kamo mahulog tikang han iyo marig-on nga hinmumutangan. 18Kundi pagpadayon kamo hin pagtubo dida han grasya ngan pagkilala han aton Ginoo ngan Magtaralwas nga hi Jesu-Cristo. Ha iya an himaya, yana ngan ha kadayonan! Amen.


text:
Danao, Sugbo
- Para han bungto ha Bohol, kitaa iton Danao, Bohol.
An Syudad han Danao usa nga ikatulo nga klase nga syudad ha lalawigan o probinsya han Sugbo ha Butnga nga Kabisay-an nga rehiyon han Kabisay-an ha Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 98,781 ka tawo ha 19,411 nga panimalay.
Han 2005, an katubtuban han Metro Cebu ginpahaluag nga maglakip han Syudad han Danao ha amihanan ngan han mga bungto han San Fernando ngan Carcar ha salatan [1].
Mga Baranggay[igliwat | edit source]
An Syudad han Danao ginbahin ngadto hin kap-atan kag duha (42) nga baranggay.


text:
Mati
An Syudad han Mati usa nga syudad ha lalawigan han Davao Oriental ha Pilipinas. Amo ini an kapital nga syudad han Davao Oriental. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 105,908 ka tawo ha 21,293 nga panimalay.
Nahimo nga syudad an Mati dida han tuig 2007. Nahimo nga balaod an Buhat han Republika No. 9408 o Republic Act No. 9408 nga nagbalhin han Mati tikang hin bungto ngadto hin syudad. Ginratipika ini han mga bungtohanon han Mati dida hin plebisito nga ginbuhat han Hunyo 18, 2007.
Mga baranggay[igliwat | edit source]
An Syudad han Mati ginbahin ngadto hin karuhaan kag unom (26) nga mga baranggay.