text:
José Rizal
Jose Protasio Rizal Mercado y Alonso Realonda (Hunyo 19, 1861 – Disyembre 30, 1896, Bagumbayan) amo an usa ka nasodnon nga bayani han Pilipinas ngan ginpaparayaw han lahi Malaya. Kilala hiya nga polymath ngan nationalista, naging paragsurat para ha La Solidaridad ngan miyembro han Filipino Proganda Movement nga ipinaglalaban an karapatan han mga Pilipino.
Ha iya kabataanIgliwat
Ipinanganak hi Rizal ha Calamba,Laguna, kanda Francisco Mercado ngan Teodora Alonso. Mayada hiya siyam nga kabugtuan nga kababayin-an ngan usa nga lalaki. Tag-iya hin hacienda ngan umahan nga ginbabantayan hin mga padi nga Dominikano an iya kag-anak. Gin-angkon han pamilya an apelyido nga Rizal han 1849, tungod han balaud nga kinihanglan balyuan an mga apelido han mga katawhan nga iginpasamwak ni Gobernador Heneral Narciso y Claveria Zaldua para han tinuig nga census.
Bata pala, makikit-an na an pagka-abtik ni Rizal. Ha edad nga 3, memoryado na ni Rizal an alpabeto nga igintututdo han iya nanay. Ha edad nga 5, nakakabasa na hiya ngan nakakasurat. Han iya pag-iskwela ha Ateneo Municipal de Manila, ginsagdunan hiya han iya magurang nga hi Paciano nga diri gamiton an 3 nga apelyido nga nakumpleto han iya ngaran ha hadlok nga mahiupod ha kasamukan hi Rizal tungod han koneksiyon ni Pasyano ha Gomburza. Nabag-o man an iya ngaran, sumikat la gihapon hi Rizal tungod han mga durudilain nga kompetisyon nga iya gin-apihan ngan gin-daogan. Waray nag-iha, nagsusurat na hi Rizal hin mga siday ngan nobela ha durudilain nga lengguwahe.[6]
EdukasyonIgliwat
Naging estudyante ni Justiniano Aquino Cruz ha Biñan, Laguna hi Rizal bag-o hiya bumalhin ha Manila. Tungod han hangyo han iya tatay, nag-eksamin hi Rizal para makasulod ha Collegio de San Juan de Letran pero waray nag-iha, bumalhin hiya ha Ateneo Municipal de Manila ngan grumadwar nga sobresaliente o maabtik. Nagpadayon hiya pag-iskuwela ha Ateneo Municipal de Manila para makakuha hin land surveyor ngan assessor's degree. Nag-iskuwela gihapon hiya ha University of Santo Tomas [7] para han iya preparatory course in law. Pagkatapos hibaro nga nabubuta na an iya nanay, bumalhin hiya Optalmolohiya.
Nagpadayon pag-iskuwela hi Rizal ha iba nga mga nasyon. Ha 1882, nag-istudyo hiya hin medisina ha Universidad Central de Madrid ngan nakakuha hin Licentiate in Medicine. Nag-atender gihapon hiya hin mga diskusiyon hiunong hin medisina ha University of Paris ngan University in Heidelberg.
Tungod han iya paglilibot ha Asya ngan ha Europa, nahibaro hiya pagyakan hin 22 nga durudilain nga lengguwahe. Upod ha 22 an Arabic, Catalan, Chinese, English, French, German, Greek, Hebrew, Italian, Japanese, Latin, Malayan, Portugese, Russian, Sanskrit, Spanish, Tagalog, ngan mga lokal nga lengguwahe ha Pilipinas. Kilala gihapon hi Rizal nga arkitekto, doktor, maestro, manunurat, paragtukar, parag-uma, pintor, propagandista, siyentista, ngan sosyolohista.
Personal nga KinabuhiIgliwat
An kinabuhi ni Rizal an pinaka-dokumentado ha mga Pilipino han 19th Century tungod han kadamo han mga iya nasurat nga papel ngan mga nasurat gihapon nga istorya tungkol ha iya. Halos an bug-os niya nga kinabuhi an nakadokumento, tungod gihapon kay damo an iya mga diary tikang han iya pagkabata hasta han iya pagka exile ha Dapitan. Bisan damo an mga nakasurat nga dokumento tungkol ha iya, nagkukuri la gihapon an mga manunurat kay pabalyo-balyo hin lengguwahe nga ginagamit hi Rizal ha iya mga sinurat. Kaurogan han mga pinagkuhaan han impormasyon an iya diary han bumiyahe hiya ha durudilain nga nasyon ha Asya ngan Europa, upod na gihapon an iya biyahe ha America ngan Hong Kong.
Mga Sinurat ngan an RepormaIgliwat
Han nakadto hiya Europa, naging parte han Propaganda Movement, nga nahingyap hin pagbabag-o. Ginsurat niya an iya una nga nobela, an Noli Me Tangere (Touch Me Not/ The Social Cancer) nga nagpapasabot ha mga nagbabasa han korapsiyon han mga Espanyol, labis na an mga kapadian, Iginbawal an libro ha Pilipinas, pero may mga kopya nga pasekreto ginpasamwak. Tungod hini nga nobela, gindakop hin mga pulis hi Rizal han iya pagbalik han 1887.
Bumalik hi Rizal ha Europa ngan nagpadayon pagsurat han iya sunod nga nobela an El Filibusterismo(The Reign of Greed). Nagsurat gihapon hiya para ha La Solidaridad , an diyaryo han Propaganda. Ipinaglaban ni Rizal an patas nga pagtrato ha mga Pilipino ngan Espanyol, pagpaubos han posisyon han mga kapadian ha nasud, ngan representasyon para ha mga Pilipino ha korte han Espanya. [8]
An Paglabog kan Rizal ha DapitanIgliwat
Bumalik hi Rizal ha Pilipinas han 1892 tungod kay natuod hiya nga kailangan han iya presensiya para makahimo hiya hin pagbabag-o. Bisan igindidiri han La Liga Filipina (Philippine League) an bayolente nga pamamaagi para matalwas, ginpreso la gihapon hi Rizal ha Dapitan hin 4 ka tuig. Ha iya 4 ka tuig ha Dapitan, bumulig hiya ha mga may sakit ngan nangangailangan. Damo an problema han komunidad ha Dapitan. Waray nira kuryente, suplay hin tubig, ospital, iskuwelahan, ngan makaluma an ira pamamagi hin pag-uma. Ha iya 4 ka tuig, iya gin tag usa-usa pag sugpo hini nga mga problema.
An Pagkamatay ni Rizal ngan Iya IginbilinIgliwat
Han 1895, naghangyo hi Rizal nga aprubaran an iya plano nga mangalayon ngan bumiyahe ha Cuba. Na-aprubaran man an iya hangyo, pag Agosto 1896, nadakop an usa nga katipunan, hi Andres Bonifacio. Bisan waray koneksiyon hi Rizal ha Katipunan, pinag suspetiyahan la gihapon hiya han gobyerno ngan gindakop. Pagkatapos han show trial, ginpatawan hin sedisyon ngan pagtataksil ha bayan. Ginbitay hi Rizal han December 30, 1898 ha Bagumbayan (Luneta Park), han 35 anyos hiya. Tungod han pagpatay kan Rizal, mas dumamo an mga pag-aalsa laban han mga Espanyol. Nawara an impluwensiya han Espanya han 1898, pero naging malaya la an Pilipinas pagkatapos pa han World War 2.
Mga kaarangayIgliwat
- ↑ 1.0 1.1 Valdez, Valdez & Et Al 2007, p. 59.
- ↑ 2.0 2.1 Valdez, Valdez & Et Al 2007, p. 7.
- ↑ Nery, John (2011). "Revolutionary Spirit: Jose Rizal in Southeast Asia", pg. 240. Institute of Southeast Asian Studies, Singapore. ISBN 978-981-4345-06-4.
- ↑ Fadul 2008, pg. 31.
- ↑ Fadul 2008, p.21.
- ↑ http://www.joserizal.ph/bg01.html
- ↑ https://www.univie.ac.at/ksa/apsis/aufi/jorizal.htm
- ↑ http://www.biography.com/people/jos%C3%A9-rizal-39486#writing-and-reform
KinuhaanIgliwat
- Fadul, Jose (ed.) (2008). Encyclopedia Rizaliana. Morrisville, NC: Lulu Press. ISBN 978-1-4303-1142-3
- Valdez, Maria Stella S.; Valdez; Et Al (2007). Doctor Jose Rizal and the Writing of His Story. Rex Bookstore, Inc.. ISBN 978-971-23-4868-6. http://books.google.com/books?id=ixcoCv2o2NoC.


c: text/html

text:
Kalinga
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An Kalinga usa nga ginpalibutan hin katunaan nga probinsya han Pilipinas ha Administratibo nga Rehiyon han Cordillera ha Luzon. An kapital hini amo an Tabuk ngan ginsasapitan ini han Mountain Province ha salatan, han Abra ha katundan, han Isabela ha sidlangan, han Cagayan ha dumagsaon o amihanan-sidlangan, ngan Apayao ha amihanan. Ugsa han 1995, an Kalinga ngan Apayao usa nga lalawigan nga an ngaran Kalinga-Apayao, hangtod han pagtungaa hini ngadto hin duha agod mauruupay an pagalagad han mga kinahanglan han mga tagsa nga lumad nga tribo han hini nga mga lalawigan.
HeyograpiyaIgliwat
PolitikalIgliwat
An Kalinga ginbahin ngadto hin usa (1) nga syudad ngan pito (7) nga mga bungto.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Lokton
An mga lokton yaon sa order nin Orthoptera, sub'order Caelifera. Parati ini halipot sana an antenna asin may makusog na tabay na sa biglang sikad ninda, ini naolaptik nin harayo tolos kun may dinudulagan. Sinda dai naagi nin kumpletong metamorphosis ta an mga ini nahimsa sa sugok na hitsurang antataro na naglolono nin limang beses sagkod na magin sangkap na an hitsura bilang lokton. Sarig sa tamang kundisyon nin panahon an mga ini naluyap nin dakul na maray na inaapod nang alosoos asin dakulang perwisyo sa mga pananom. Nagigin sindang mga dumarapo na kun minsan inuubos an pananom sa mahiwas na karaan.
An lokton mga parakakan tinanom, orog an suno ninda an mga dahon kan mga gulayon, mga trigo, paroy asin anopaman na kadootan. Kapamilya kaini an doron na pareho mga damat sa agrikultura. An ibang lokton may ibang kolor o mga kolor na nagpapadulag sa anoman na dumarapo sainda. An lokton apektado man kan mga parasitiko na pati sugok kaini pwedeng uboson. Ini totoo saro man na pagkakan kan ibang tawo sa ibang lugar ta ini sinasanlag o prinipritos. Haloy na an relasyon kan lokton sa tawo poon pa kan soanoy na panahon asin naapektohan kaini an pagbuhay asin historya kan mga tawo mala ta an mga ini tinampok na sa arte asin literatura.
Bura kan lokton sa pag'apod[baguhon | baguhon an source]
An lokton nakakomunikar paagi nin paggosgos ninda kan saindang tabay sa pakpak asin an buyog-buyog kan siring na aksyon namukna nin tanog o senyas sa kapwa lokton.


text:
Paraguay
An Paraguay (ha Guarani: Paraguái), nga an opisyal nga pagtawag Republika han Paraguay (Kinatsila: República del Paraguay ; Guaraní: Tetã Paraguái), amo han usa han mga duduha la nga ginpalibutan hin tuna nga nasod ha Salatan nga Amerika (upod han Bolivia). Nahamutang ini han duha nga mga pangpang o dapit han Salog Paraguay ngan ginsasapitan ini han Argentina ha salatan ngan ha habagatan, han Brasil ha sidlangan ngan ha dumagsaan, ngan han Bolivia ha kanawayan. Tungod han pagkabutnga hini nga kahamutang ha Salatan nga Amerika, an nasod agsob tawagon nga Corazón de América — Kasingkasing han Amerika.[1]
NgaranIgliwat
An nasod gin-ngaranan tungod han Salog han Paraguay nga naagi hin pagsulog ha butnga han nasod tikang ha amihanan ngadto ha salatan. Mayda mga upat ka bersyon para han gintikangan han ngaran han salog. An literal nga kahubad tikang ha Guaraní amo an Para = ha damo nga mga kolor; Gua = tikang ha o tinatag-iyahan han o lugar; Y = tubig o salog o danaw. Ini puyde magresulta hin:
Damo nga mga kolor tikang han tubig (posible tungod han pagkita han adlaw dida han tubig o an mga pikoy ha daplin han tubig)
Administratibo nga pagbahinbahinIgliwat
An Paraguay mayda napulo kag pito nga mga departamento ngan usa nga distrito capital. Ini, upod han ira mga kapital amo an:
- I - Concepción - (Concepción)
- II - San Pedro - (San Pedro)
- III - Cordillera - (Caacupé)
- IV - Guairá - (Villarrica)
- V - Caaguazú - (Coronel Oviedo)
- VI - Caazapá - (Caazapá)
- VII - Itapúa - (Encarnación)
- VIII - Misiones - (San Juan Bautista)
- IX - Paraguarí - (Paraguarí)
- X - Alto Paraná - (Ciudad del Este)
- XI - Central - (Areguá)
- XII - Ñeembucú - (Pilar)
- XIII - Amambay - (Pedro Juan Caballero)
- XIV - Canindeyú - (Salto del Guairá)
- XV - Presidente Hayes - (Villa Hayes)
- XVI - Alto Paraguay - (Fuerte Olimpo)
- XVII - Boquerón - (Filadelfia)
An mga departamento ginbahinbahin ngadto hin mga distrito.


text:
Bahol nga agi
An bahol nga agi[1][2] amo an, ha relasyon han gamay, dako ngan ha kasahiran mayda distinta nga porma. Ha abakadahan, iton mga bahol nga agi amo an A, B, C, D ugbp.
Mga kasariganIgliwat
- ↑ Vicente I. de Veyra "Ortograpiya Han Binisaya". Bahin nga kinuha tikang han Mga Lagda Han Pagsurat Han Aton Pinulongan ni Vicente I. de Veyra nga ginmantala dida han Kandabao: Essays of Waray Language, Literature and Culture. Tacloban City:Divine Word University Publications. Gin-editar ni Gregorio Luangco.
- ↑ Agustin El O'Mora "Kasurat diri Sinukol". Ginmantala dida han Kandabao: Essays of Waray Language, Literature and Culture. Tacloban City:Divine Word University Publications. Gin-editar ni Gregorio Luangco.


text:
General Mariano Alvarez
An Bungto han General Mariano Alvarez (o Heneral Mariano Alvarez) usa nga syahan nga klase nga bungto ha lalawigan han Cavite ha Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000 mayda ini populasyon nga 112,446 ka tawo ha 22,592 nga mga panimalay.
Mga baranggay[igliwat | Igliwat an wikitext]
An Gen. Mariano Alvarez ginbahin ngadto hin karuhaan kag pito (27) nga mga baranggay.
Mga sumpay ha gawas[igliwat | Igliwat an wikitext]
- Philippine Standard Geographic Code Archived 2012-04-13 at the Wayback Machine.
- 2000 Philippine Census Information


text:
Guadalupe
Iton Guadalupe poyde tinmudlok ha:
Brasil[igliwat | Igliwat an wikitext]
- Guadalupe, Piauí, usa ka munisipalidad ha estado han Piauí han Brasil.
Colombia[igliwat | Igliwat an wikitext]
- Guadalupe, Antioquia, usa ka bungto ngan munisipalidad ha departamento han Antioquia ha nasod han Colombia.
- Guadalupe, Huila, usa ka bungto ngan munisipalidad ha departamento han Huila ha nasod han Colombia.
- Guadalupe, Santander, usa ka bungto ngan munisipalidad ha departamento han Santander ha nasod han Colombia.
- La Guadalupe, usa ka bungto ngan munisipalidad ha departamento han Guainía ha nasod han Colombia.
Espanya[igliwat | Igliwat an wikitext]
- Guadalupe, Cáceres, usa ka bungto ha provincia de Cáceres, Extremadura, Espanya.
Estados Unidos[igliwat | Igliwat an wikitext]
- Guadalupe, California, uska syudad ha estado han Estados Unidos nga California.
- Condado han Guadalupe, New Mexico, uska condado ha estado han Estados Unidos nga New Mexico.
- Condado han Guadalupe, Texas, uska condado ha estado han Estados Unidos nga Texas.
Mehiko[igliwat | Igliwat an wikitext]
- Guadalupe, Nuevo León, usa ka syudad ha nasod han Mehiko.
- Guadalupe, Zacatecas, usa ka syudad ha nasod han Mehiko.
Katawhan[igliwat | Igliwat an wikitext]
- Guadalupe Victoria (1786 – 1843), usa nga Mehikano.
Mga hayop[igliwat | Igliwat an wikitext]
- Autumnimiris guadalupe, uska species han Insecta nga ginhulagway ni Schwartz hadton 1989.
- Phytocoris guadalupe, uska species han Insecta nga ginhulagway ni Stonedahl hadton 1995.


text:
Marikina
An Marikina o Siyudad han Marikina amo in syudad ha Pilipinas. Amo ini an kasanhi nga kapital han lalawigan han Manila han pagdeklara han Paglugaring han Pilipinas. during the declaration of Philippine Independence. Nahamutang ini ha isla han Luzon, ngan usa ini han mga syudad ngan bungto nga nahimo han Metropolitano nga Area han Manila, an Nasodnon nga Kapital nga Rehiyon han Pilipinas. Nahilakip liwat ini han Sinirangan nga Distrito han Manila han upat nga distrito han Metro Manila.
An Syudad han Marikina nahamutang dida han sidlangan nga linea han Metro Manila; ginsasapitan ini ha katundan han Syudad han Quezon, han Syudad han Pasig ngan Cainta, Rizal ha salatan, han Syudad han Antipolo (an kapital han Rizal) ha sidlangan, ngan han San Mateo ha amihanan (nga lakip gihapon han Rizal). Mga 21 ka kilometro an kahirayo hini tikang han Manila.
An Marikina gintawag nga "Kapital hin Sapatos han Pilipinas" tungod han kilalado nga industriya hin paghimo hin sapatos didto.
Mga baranggayIgliwat
An Marikina ginbahin ngadto hin napulo kag unom nga mga baranggay.


text:
Kabablayan ha Knightsridge Residences, iginpa-‘raffle’
Kabablayan ha Knightsridge Residences, iginpa-‘raffle’November 12, 2021 No Comments on Kabablayan ha Knightsridge Residences, iginpa-‘raffle’
Opisyal na nga usa ka komunidad an Knightsridge Residences mahuman maipa-raffle an 114 nga kabablayan kanina han aga, Nobyembre 12, 2021. Mahinunumduman nga an mao nga resettlement site nga nahimumutang ha Barangay Camansihay in may ada na gihapon gymnasium ug ini in harani ha water source.
An nasabi nga mga kabablayan in nakapailarom pa ha rectification para pwede na inin maukyan ha diri na maiha nga panahon. Samtang, naghatag an City Housing hin kondisyon na ugsa maihatag an pabahay in kinahanglanon gub-on an ira ginuukyan nga nahimumutang ha danger zones.
Presente dida han ginbuhat nga orientation ug raffle ha CEO Gym hira City Housing Head Ted Jopson, NHA representative Charmaine Lao ngan hi Atty. Agnes Pacheco nga nagrepresentar kan Mayor Alfred Romualdez.
D. Ortega/CIO


text:
Waray-Waray News: Boholanos nagpasalamat kan PGMA dara han amnestiya han mga rebelde
Tagbilaran City (12 November) -- Nagpasa an Municipal Peace and Order Council (MPOC) han Balilihan, Bohol nga nagdayaw han kan President Gloria Macapagal-Arroyo paghatag hin amnestiya han mga rebelde. Sumala han surok an pitad in nagpakita han sensiridad han gobyerno pag kab o thin kamurayaw ug kalinaw ngan rekonsilasyon.
Hi Balilihan Mayor Victoria M. Chato in nagpasalamat kan Presidente paghatag amnestiya ha mga anay kaapi han Communist Party of the Philippines-New People's Army-National Democratic Front (CPP-NPA-NDF) ug iba pa nga rebelde nga grupo ha kabug-usan han nasud.
Basar han resolusyon pinaagi kan Bohol Provincial Peace and Order Council (BPPOC) nga ginpasa kan Presidential Assistant para Central Visayas Felix C. Guanzon, iginpahayag han MPOC an hingyap han mga Boholanos para han kanunay nga kamurayaw komo pagpakita han tinuod nga rekonsilasyon.
Dugang pa han resolusyon an kanunay nga kamurayaw in dire matatagamtaman kun an usa nga komunidad in waray seguridad kontra han mga pwersa nga nakontra gud han kamurayaw.
Igin undong naman ni Department of Interior and Local Government (DILG) Regional Director Pedro Noval Jr. an resolusyon kan Guanzon han naglabay nga Oktubre 31.
Ginpirmahan ni Presidente an Proclamation No. 1377 han Setyembre 7 nga naghahatag hin amnestiya ha mga komunista, ini in nag aasoy nga mahinungdanon an amnestiya poag duso han kalinaw ug pagkaurosa.
An programa pan amnestiya on kaparte han kanan Arroyo administrasyon comprehensive peace efforts nga iginmando han Executive Order (EO) No. 3 nga may petsa han Feb. 28, 2001 - usa hank an President Arroyo's primero nga peace overtures.
Samatang an Proclamation No. 1377, nga ma epekto ha pag uyon han mayoria han kongreso is usa gihapon nga parte han Social Integration Program han mga anay rebelde komo iginsasaysay han Administrative Order No. 172 han Marso yana nga tuig.
Ha ilarom han AO 172, an National Council for Social Integration (NCSI). Amo an manginginanao han implementasyon han Proclamation 1377.
Segun han Presidente an pagkarawat otro ha mga rebelde ha piod han balaod in mahinungdanon basi hira makatagamtam han padayon nga socio-economic services, nga ginkikinahanglan basi mag ka hiusa na an ngatanan.
An amnestiya, dugang pa han Presidente in usa nga instrumento pankamurayaw labot la han ka dalan hine tipakadto ha mamurayaw ug may demokrasya nga katilingan. (PIA-Samar) [top]


text:
Dolores, Eastern Samar
An Dolores usa nga ikatulo nga klase nga bungto ha probinsya han Eastern Samar ha Sinirangan nga Kabisay-an nga Rehiyon ha Pilipinas. Sumala han 2015 census, mayda ini populasyon nga 42,866 ka tawo ha 8,712 nga panimalay.
KasaysayanIgliwat
An Dolores (Eastern Samar), nahimo han tu-ig nga 1650, han an iba nga mga naukoy ha Bacod (o Bacor) in nakapagtindog hin usa nga guti-ayay nga baryo, usa ka kilomentro tiakng han baba han Dolores (kilala dati nga salog). Gin ngrananan ini nga baryo hin ‘Dolores’ (ha Ingles, an pulong nga ‘Dolores’ in nangangahulugan nga kabidu-an) para maipasabot an kabidu-an ngan kakuri-an nga gin-agi-an han mga Bacodnons, dara han ira pag-api nga armado han Samuroy Rebellion han 1649. Para makasigurado, an iya gintikangan, inin kaupod pa han gintikangan hin tulo nga mga baryo: Bacod, Jubasan, and Paric. Ugaring, kinahanglan pa hini hin mama-upay nga pag isplikar.
Bacod ngan an Ginikanan han Dolores
Mga duha ka-kilometro tikang han baba han Dolores river, an Bacod, usa na nga bungto (dako nga baryo), nga nakatindog na bag-o pa man umabot didto nga mga dapit an mga Espanyol han 1565. Naghatag hin ebanghelyo an mga Heswita nga naka-estastyon ha Palapag han 1602. Han 1649, upod an bungto han Jubasan, gin pug-ngan an Bacod ngan naki-pag-usa han bungto han Tubig (yana Taft), dara han pag-ato ni Agustin Sumuroy, nga nagtikang ha Palapag, upod an mga Bacodnons. Dara hini nga pag-pugong, binalhin an iba nga mga residente harani ha may baba an salog para magtindog hin kabab-layan, nga han pag-labay han panahon, nagging guti-ay nga baryo (rancheria) han Dolores. Dinhi ini pagtikang an pagka-tindog han Dolores han 1650. Binalhin ha baryo han Carolina an iba nga mga Bacodnon, mga usa ka-kilometro, nawawala nga dapit han Bacod.
Ugaring, ha paglabay han panahon, nadara an Bacod han mga inabot nga mga baha. Asya nga binalik hiya han kangaranan nga visita (kita ha ubos). Han 1895, naibanan in ura-ura an iya populasyon; may-ada nala 20 nga mga mangurukoy, 9 nga lalaki ngan 11 nga babayi. Han 1930s, napa-ilad-man na han salog han Dolores an butnga nga parte han Bacod, uraging, mahikikit-an pa an kinamumutangan han mga nahi-tutura nga mga bato han simbahan ngan kumbento. Nahibilin la gihap an ginka-bayaan nga parte han bungto, ngan gin-ngaranan nga Binungtoan han mga Doloresnon.
Naging usa nga Pueblo an Visita han Paric. Han ka-urhi-an nga mga parte han ika-16 nga siglo, naging parte han vista (baryo) han Paric an rancheria (sitio) han Dolores, nga dati napapa-ilad-man han hurisdiksiyon han Jubasan. Kinahanglan hinumdoman nga an Jubasan, suga han Bacod, usa nga pre-Hispanic nga bungto, nga makikit-an mga duha ka-kilometro tikang han suluran han gintatawag nga salog han Can-avid (Ulot). Dara han pag-timpag han bungto, damo han mga mangurukoy an ibinalhin han guti-ay nga bungto han Paric, nga makikit-an ha tuo nga dapit han Jubasan, nga ha ka-urhi-an, naging vista han Tubig (Taft), dara han pagdako han populasyon. (Nagtikang han nahi-tutura nga parte han Jubasan an kinikilala yana nga baryo han Giboangan). Han ka-unahan nga mga parte han 1700s, importante nga vista an Paric. Nagtikang na didto pagbisista an mga Franciscans nga dinatung ha Samar han 1768. Han 1839, pinangunahan ni Padre Manuel Villanueva, upod an mga awtoridad han Tubig, an sibil ngan ecclesiastical nga pagbulag han Paric tikang han iya ginikanan nga nasod.
Han Abril 5, 1864, inabot an usa nga makasaysayan nga panhitabo: usa nga royal decree an iginpa-agi kan Gobernador-Heneral Rafael Espulino de Echague, nga ginhimo an Paric hin usa na nga pueblo (municipality), nga bulag na ha Tubig. Inabot ha 2,998 an iya populasyon. Han ika-20 han Abril, 1878, gintindog ni Bp Benito Romero de Madridejos, Obispo han Cebu (1867-1886) an Paric nga usa nga independente nga parokya nga may hurisdiksiyon han mga nayon nga inaagi-an han mga salog han Jubasan (ulot) ngan Bacod (Dolores). An mga baryo han Carolina, Bacod, Dapdap, kaupod han mga sitio han Dolores, Jinolaso, Tubabo, Jilabaan ngan Balagon, an mga pinaka-kilala nga mga baryo/sitio nga sakop han bag-o nga pueblo han Paric. Iginpa-ilarom inin patrono ni St. Joachim nga iginsasalin-urog an kapyestahan kada ika-16 han Agosto. Hi Padre Jose del Olmo, OFM an pinaka-una nga padi han parkya, tikang ka-1879 ngada ka-1882.
Dolores, an bag-o nga Poblacion han Paric
Ha makarusubo nga mga panhitabo, na-piritan an mga awtoridad han Paric nga mag-turoy hin iba nga lugar nga pangungukyan, dara han padayon nga pagtimpag han tuna ha may salog, nga nakadto han na-iigbaw nga dapit han población. Han 1912, haros ma-lamon na han salog han Ulot an bato nga simbahan ngan kumbento han Paric. Gintawag nga Binungtoan an mga nahibilin nga parte han Paric, nga han paglabay han panahon, kinilala na nga Canteros. Han 1886, nag-petisyon han Manila hira Pare Juan Carmona, an padi han parokya (1886-1897), Don Carlos Robredillo, an gobernadorcillo (1885-1887), mga opisyales han bungto nga hira Leoperto Planesniles, teniente primero, ngan Martin Irasga, teniente segundo, nga ibalhin an población ha sitio han Dolores, nga ira ginhuhuna-huna nga mama-talwas nga lugar. Igin-balhin an población han 1887. Dara hini, Dolores na an naging población han Pueblo han Paric.
Dolores han Bisperas han Rebolusyon han 1898
Ginpadayon an pagpaka-upay han bag-o nga población ha pangunguna nira Padre Carmona, Don Geronimo Leguin, nga nagda-og kan Robredillo ha pagka-gobernadorcillo (1887-1889), upod an iba pa nga miyembro an awtoridad-sibil ngan mga kilala nga personalidad han bungto (principalia). Tikang ka-1889 ngada ka-1893, pinangunahan ni Padre Carmona an pagtindog han amestiza parochial house nga kahoy ngan bato gamit han paghimo, usa nga casa tribunal, ngan usa nga parochial school para ha mga lalaki ngan babayi. May mga nagtindog hin kabablayan palibot han simbahan mga plaza. Gintindog an pinaka-una nga nga sementeryo han tuna nga kinatitindugan na yana (2009) han munsipyo; an sementeryo ha Ocpol an ika-duha. Han 1890, may-ada na duha nga magturutdo: hira Damiano Pomasin nga Dionisa Hubirit. Unom nga Intsik an nagtikang pagnegosyo han bungto. Inabot an hin 1,824 an populasyon ahn población. Nagka-may-ada hin lima nga visita ngan 20 nga mama-guti nga mga baryo an puebloor han munisipalidad.
Ugaring, diri ngatanan nga mga taga-Paric, in binalhin han bag-o nga kinamumutangan han munisipalidad han Paric; an población han Dolores. Pinili han iba nga umukoy han visita han Maria Angeles, mga usa ka-kilometro tikang han baba han salog han Ulot. Paglabay han panahon, naging pinaka-dako nga visita han pueblo han Paric in inga visita. (Kahuman han giyera han mga Espanyol nga Amerikano, naging Can-avid an Maria Angeles. Naging independente na hiya nga munisipalidad han ika-15 han Hunyo, 1948, kaupod hi Lucendo Benitez, an iya pinaka-na nga alkalde).
Asya ini an istorya kun paano an Dolores, tikang hin usa nga guti-ay nga baryo han 1650, naging población han munisipalidad han pueblo han Paric han 1887. (Hadto nga mga panahon, nasasakop han munisipalidad an ngatanan nga mga baranggya ngan sitios, nga ha pagka-yana (2009), inin sakop na han munisipalidad han Dolores, sugad man han Can-avid. Interesante hibaru-an nga bisan diri na Paric an población, Paric la ngahaw an ngaran han bug-os nga munisipalidad didto han mga opisyal nga mga dokumento han aton gobyerno. Han 1905 la nabal-yu-an an ngaran han munisipalidad ha mga papeles han gobyerno, nga tikang ha Paric, naging Dolores.
Lope Coles Robredillo, SThD
Tuesday, November 13, 2012
Mga BarangayIgliwat
An Dolores mayda kwarenta y sais (46) nga barangay.
Talaan hin mga IskwelahanIgliwat
Mga Iskwelahan ha ElementaryaIgliwat
- Aroganga Elementary School
- Magongbong Elementary School
- Buenavista Elementary School
- Cabago-an Elementary School
- Caglao-an Elementary School
- Cagtabon Elementary School
- Dampigan Elementary School
- Dapdap Central Elementary School
- Del Pilar Elementary School
- Denigpian Elementary School
- Gap-ang Elementary School
- Japitan Elementary School
- Jicontol Elementary School
- Hilabaan Elementary School
- Hinolaso Elementary School
- Libertad Elementary School
- Magasaysay Elementary School
- Malabago Elementary School
- Osmeña Elementary School
- Rizal Elementary School
- San Isidro (Malabag) Elementary School
- San Pascual Elementary School
- San Roque Elementary School
- San Vicente Elementary School
- Santa Cruz Elementary School
- Santo Niño Elementary School
- Tanauan Elementary School
- Villahermosa Elementary School
- Bonghon Elementary School
- Malaintos Elementary School
- Tikling Elementary School
- Dolores Central Elementary School
Mga Iskwelahan ha SekundaryaIgliwat
- Dolores National High School
- Hilabaan National High School
- Hinolaso National High School
- Caglao-an National High School
- Dapdap National Technical and Vocational High School
Mga KolehiyoIgliwat
- Mater Divinae Gratiae College
Mga sumpay ha gawasIgliwat
- Philippine Standard Geographic Code Archived 2012-04-13 at the Wayback Machine.
- 2000 Philippine Census Information


text:
Valencia, Negros Oriental
An Valencia usa nga bungto ha lalawigan o probinsya han Negros Oriental ha Butnga nga Kabisay-an nga rehiyon han Kabisay-an ha Pilipinas. Nahamutangan ini mga 9.4 ka km ha katundan han Syudad han Dumaguete, an gidako-i nga syudad ngan kapital han probinsya. Sumala han 2000 nga census, an Valencia mayda populasyon nga 24,365 ka tawo ha 4,860 nga panimalay.
An alkalde han Valencia hi Rodolfo Gonzalez, Jr., nga na-elihir dida han 2001 ngan na-utro ka elehir han 2004.
Katawhan ngan Kultura[igliwat | Igliwat an wikitext]
An Aton Senyora han mga Ginbayaan (Our Lady of the Abandoned) amo an santa patrona han Valencia, ngan an adlaw han iya fiesta ginsasaurog ha tinuig ha tagsa Oktubre 12 upod han fiesta han bungto. It fiesta opisyal nga waray-trabaho nga holiday para han bungto.
Ekonomiya[igliwat | Igliwat an wikitext]
An ekonomiya han Valencia ha kaurugan nahabase ha pag-uma o agrikultura. Upod han mga importante nga produkto an abaca, copra, mais, kabukadan, utanon, mga root crop, ngan mga dirudilain nga bunga o prutas sugad han boboa o lansones ngan rambutan.
Damo hiton mga taga-Valencia nananrabaho gihapon han harani nga Syudad han Dumaguete.
Heyograpiya[igliwat | Igliwat an wikitext]
An Valencia mayda kahaluag hin mga naaproximar nga 150 ka km², nahamutangan hin mga 9.4 ka km ha katundan han kapital han probinsya, an Syudad han Dumaguete. It bungto 65% bukidon, nga iton kahataas mga natikang hin 200 tubtob 500 ka metros ha igbaw han level han dagat.
Iton bungto mayda karuhaan kag upat (24) nga baranggay.
Kasaysayan[igliwat | Igliwat an wikitext]
An Valencia ginngaranan han una nga Ermita, nga nangangahulugan "tinago nga lugar", tungod kay ini usa nga tago-an tikang han mga nananalakay nga mga Muslim nga pirata. Han 1856 ginbalyo-an an ngaran ngato han Nueva Valencia (kon ha literal, Bag-o nga Valencia) han mga Katsila nga mga kolonisador, ha dungog han padi han parokya hini nga hi Padre Matias Villamayor nga taga Valencia, Espanya.
Han 1920 ginbalyo an ngaran ngadto han Luzuriaga tungod kan Don Carlos Luzuriaga, usa nga delegado tikang han Isla han Negros didto han Lehislatura Pilipinhon nga nagsaad han mga opisyales han bungto nga maniniguro hiya hin pagtrabaho nga mahingaupay an bungto. Ini nga saad waray matuman, amo nga an mga lokal nga mga opisyal dida han 1941 nagpili nga igbalik an ngaran han bungto ngadto han daan nga ngaran nga Nueva Valencia.
Han 1948, katapos han Pankalibotan nga Gyera II, hi Mayor Rodolfo "Odol" V. Gonzalez Sr. ngan an Conseho han Munisipyo ginkuha an "Nueva" tikang han ngaran han bungto ngan nagpili nga an bungto ngaranan nga "Valencia".
Mga Sumpay ha Gawas[igliwat | Igliwat an wikitext]
- Philippine Standard Geographic Code Archived 2012-04-13 at the Wayback Machine.
- 2000 Philippine Census Information


text:
Latontiringgan
An latontiringgan[1][2] usa nga tunog nga diin duha nga tiringgan nahimo hin usa nga laton.
Mga kasarigan[igliwat | Igliwat an wikitext]
- ↑ Vicente I. de Veyra "Ortograpiya Han Binisaya". Bahin nga kinuha tikang han Mga Lagda Han Pagsurat Han Aton Pinulongan ni Vicente I. de Veyra nga ginmantala dida han Kandabao: Essays of Waray Language, Literature and Culture. Tacloban City:Divine Word University Publications. Gin-editar ni Gregorio Luangco.
- ↑ Agustin El O'Mora "Kasurat diri Sinukol". Ginmantala dida han Kandabao: Essays of Waray Language, Literature and Culture. Tacloban City:Divine Word University Publications. Gin-editar ni Gregorio Luangco.


text:
MV Doña Paz
An MV Doña Paz usa nga nakarehistro ha Pilipinas nga barko panpasahero nga nalunod katima binmunggo han usa nga oil tanker MT Vector han Disyembre 20, 1987. Naglalayag tikang ha isla han leyte pakadto ha ulohan han Pilipinas nga manila, an barko puno hin duro, nga may-ada diri maubos hin 2,000 ka mga pasahero nga diri nakalista ha manifesto. Dugang liwat, ginsering nga an barko waray bitbit nga radio ngan an mga life-jacket in nakakandado. Pero, an opisyal nga pagbasul nakadirecta ha Vector, nga nahisabtan nga diri ngayan puydi maglayag ha dagat, ngan naglayag hin waray lisensya, bantay o kwalipikado nga opisyal. Ginbabanabanahan nga an namatay may-ada 4,386 ka tawo ngan 24 la an natalwas, ini nagpapabilin nga disgrasya pandagat nga mayda gidadamoi nga namatay ha panahon han kamurayaw ha kasaysayan.
Kaagi[igliwat | Igliwat an wikitext]
An Doña Paz nahimo ha tuig 1963 han Onomichi Zosen han Onomichi, Hiroshima, Japan, nga orihinal nga ngaran in Himeyuri Maru.[1] Samtang ini naglalayag ha kadagatan han Hapon, may-ada ini kapasidad nga [2]han tuig 1975, ginbaligya ini nga barko ha Sulpicio Lines, usa nga Pilipino nga operador han mga panpasahero nga barko. Gin-ngaranan ini han Sulpicio Lines nga Don Sulpicio, ngan ha uruurhi, Doña Paz. Han Hunyo 5, 1979, ini nga sarakyan nagkalayo samtang nagbibiyahe tikang Manila pakadto ha Cebu. Ngatanan nga 1,164 nga sakay natalwas pero an barko gindeklara nga ruba na gud. An ruba nga barko ginpalit han mga underwriter han Sulpicio Lines, gin-ayad ngan binmalik ha serbisyo nga Doña Paz. Han panahon han kalunod, an barko naglalayag ha ruta nga Manila → Tacloban → Catbalogan → Manila ngan pabalik, nagbibiyahe duha ka beses kada semana.[3][4]
Mga kasarigan[igliwat | Igliwat an wikitext]
- ↑ R.B.Haworth (2006). "Search results for "5415822"". Miramar Ship Index. Wellington, New Zealand. Ginhipos tikang han orihinal han April 9, 2012. Ginkuhà December 13, 2008.
- ↑ Omar Acosta; Dave Veridiano; Marlen Ronquillo (December 23, 1987). "Doña Paz Overloaded; Inquiry Set". Philippine Daily Inquirer. More than one of
|author1=ngan
|last=specified (help); More than one of
|author2=ngan
|last2=specified (help); More than one of
|author3=ngan
|last3=specified (help)
- ↑ Caltex Philippines v. Sulpicio Lines, 374 Phil. 325 (Supreme Court of the Philippines September 30, 1999).
- ↑ "MSNBC World News/Asia Pacific". Ginkuhà August 8, 2009.


text:
Matuguinao
An Matuguinao usa nga ikalima nga klase nga bungto han probinsya han Samar ha Sinirangan nga Kabisay-an nga rehiyon ha Pilipinas. Sumala han 2000 census, mayda ini populasyon nga 5,361 ka tawo ha 875 nga panimalay.
Mga Baranggay[igliwat | Igliwat an wikitext]
An Matuguinao mayda karuhaan (20) nga baranggay.
Pangiskwelahan[igliwat | Igliwat an wikitext]
An Matuguinao in may 12 nga pampubliko na eskwelahan pan-elementarya:
Ngan may-ada ini uusa na pampubliko na eskwelahan pansekundarya - an Matuguinao National High School.


text:
Kaarangay:Mga natawo han 70 nga dekada UC
Mga tawo nga natawo han 70 nga dekada UC.
Kitaa gihapon: Mga namatay han 70 nga dekada UC.
Mga ubos-nga-kaarangay
Ini nga kaarangay mayda han mga nasunod nga 10 nga mga ubos-nga-kaarangay, tikang hin 10 nga kabug-osan.
#
- Mga natawo han 70 UC (1 P)
- Mga natawo han 71 UC (waray sulod)
- Mga natawo han 72 UC (waray sulod)
- Mga natawo han 73 UC (waray sulod)
- Mga natawo han 74 UC (waray sulod)
- Mga natawo han 75 UC (waray sulod)
- Mga natawo han 76 UC (waray sulod)
- Mga natawo han 77 UC (waray sulod)
- Mga natawo han 78 UC (waray sulod)
- Mga natawo han 79 UC (waray sulod)
Mga pakli ha kaarangay nga "Mga natawo han 70 nga dekada UC"
Ini nga kaarangay mayda han amo la nga nasunod nga pakli.


text:
Vientiane
An Vientiane (Frinanses: [vjɛ̃tjan]; kaluwás ha Iningles: /viˌɛntiˈɑːn/ vi-EN-ti-AHN,[1]; Lao: ວຽງຈັນ, Thai: เวียงจันทน์, ginluwás [wíəŋ tɕàn]) amo an pamunuan o ulohan ngan gidako-i nga syudad han Laos, ha pangpang han Salog Mekong haraní han katubtuban o linea ha Thailand. Nahimo nga pamunuan an Vientiane han 1573 tungod hin mga kahadlok hin Birmano nga pagsulong kundi ginkawatan ngan ginbungkag iní han mga Siames (Thai) dida han 1827.[2] An Vientiane amo an pamunuan hin pagdumarahan dida han pamuno han Franses ngan, tungod han pagdukwag han ekonomiya ha mga diri maiha nga panahanon, amo na yana an sentro han ekonomiya han Laos. An syudad mayda kamolupyohan nga 820,000 sumala han 2015 nga census.
Kilalado an Vientiane nga amo an balay han pinaka importante nga nasodnon nga monumento ha Laos: an That Luang, nga usá nga kilalado nga tigaman han Laos ngan usá nga hulagway hin Buddhismo ha Laos. Mabibilngan gihapon didâ in iba nga mga importante nga mga Buddhista nga templo ha Lao, sugad han Haw Phra Kaew, nga nagbalay anay han Esmeralda nga Buddha.
Nagtagbalay an syudad han ika-25 nga Southeast Asian Games han Disyembre 2009, nga nagsaurog hin 50 ka tuig han Southeast Asian Games.
Etimolohiya[igliwat | Igliwat an wikitext]
An ngaran han syudad ginkuhà tikang han Pali, an pinulogan hin pansingba ha Theravada nga Buddhismo. Bisan man kun an orihinal nga kahulogan han nagarna han syudad "syudad hin sandalo nga kahoy", sugad hin pinakita ha mga kahadto nga Lao nga mga sinurat (nga ginsurat hin piktograma, diri sugad han moderno nga Lao nga ginsusurat hin ponetika), ha moderno nga Lao an kahulogan han ngaran Vientiane may pagkaruhaduha.
Damo nga mga Lao nga tawo nasiring nga an kahulogan han ngaran han syudad "syudad han bulan", samtang mayda liwat damo nga nasiring hin sakto nga an ngaran han syudad "syudad hin sandalo nga kahoy" tungod kay an mga pulong han "bulan" (ຈັນທຣ໌, tikang ha Sanskrit चन्द्र candra) ngan "sandalo" (ຈັນທນ໌, tikang han Sanskrit चन्दन candana) ginsusurat ngan ginluluwás hin parehos nga ຈັນ chan ha yana nga Lao. An kadam-an ngan makasaysayan nga kaagi ha Lao nasuporta hini , nga ginpamatod han mga ngaran han syudad ha Thai (เวียงจันทน์) ngan Khmer (វៀងចន្ទន៍) nga diin nga duhá nga ngaran nagpabilin han pagsurat ha etimolohiya nga nagpapakita han kahulogan nga "syudad hin sandalo nga kahoy".
An gin-Romanisar nga pagsurat nga Vientiane tikang ha Frinanses nga pagtikáng, ngan nagpapakita han kakurian han mga Franses hin pagluwás han tɕ nga tunog ha Lao nga pinulongan. Usá nga komun nga pagsurat ha Iningles amo an 'Viangchan',[3] o agsob man liwat 'Wiangchan'.
Mga pinambasaran[igliwat | Igliwat an wikitext]
- ↑ Wells, John (3 April 2008). Longman Pronunciation Dictionary (3rd ed.). Pearson Longman. ISBN 978-1-4058-8118-0.
- ↑ "Vientiane". Farlex Encyclopedia. Ginkuhà 25 Nobyembre 2010.
- ↑ "Definition of 'Viangchan'". Collins English Dictionary. Glasgow: HarperCollins. Ginhipos tikang han orihinal han 11 Hunyo 2019. Ginkuhà 11 Hunyo 2019.
Viangchan in British. (ˌwiːɛŋˌtæn). noun: another spelling of Vientiane


text:
Baja California Sur
An Baja California Sur usa han mga katloan kag usa (31) nga estado ngan upod han Distrito Federal usa han mga 32 nga mga entidad federativa han Mehiko.
An Baja California Sur nahamutang ha kanawayan o amihanan-katundan nga dapit han nasod, ngan ini ada han salatan nga katunga han Peninsula han Baja California. Ginsasapitan ini ha amihanan han estado han Baja California nga nga an linea gin-indikar han paralelo 28ºN, ha salatan han Dagat han Cortés han ha salatan ngan katundan han Kalawdan Pacífico. An kapital hini amo an syudad han La Paz. Ini mayda kahaluag nga 73,475 km², ngan ini 3.8% han teritoryo han nasod.


text:
Santa Maria, Bulacan
An Santa Maria usa nga syahan nga klase nga urban nga bungto ha lalawigan han Bulacan, Pilipinas. An bungto han of Sta. Maria nahamutang hin 32 ka kilometro ha dumagsaan o amihanan-sidlangan tikang ha Manila ngan nahamutang ha sinirangan nga dapit han Bulacan. Ginsasapitan it bungto ha amihanan han mga bungto han Angat ngan Pandi, parti han Syudad han San Jose del Monte ha salatan; Norzagaray ngan iba nga dapit han Syudad han San Jose del Monte ha sidlangan; ngan han mg bungto han Marilao ngan Bocaue ha katundan nga dapit.
Sumala han census han tuig 2007, mayda ini populasyon nga 205,258 ka tawo ha densidad hin populasyon nga 2,258 ka tawo ha tagsa kilometro nga kwadrado.
Mga baranggay[igliwat | Igliwat an wikitext]
An Santa Maria ginbahin ngadto hin karuhaan kag upat (24) nga mga baranggay.
Mga sumpay ha gawas[igliwat | Igliwat an wikitext]
- Opisyal nga Websayt han Bungto han Santa Maria, Bulacan Archived 2009-02-17 at the Wayback Machine.
- Santa Maria, My Kind of Town
- Philippine Standard Geographic Code Archived 2012-04-13 at the Wayback Machine.
- 2000 Philippine Census Information


text:
Provincia de Lugo
An Lugo usa nga probinsya ha kanawayon han Galicia, o amihanan-katundan nga Espanya, ha dumagsaon o amihanan-sidlangan nga bahin han komunidad autonoma han Galicia. Ginsasapitan ini han mga probinsya han Asturias, León, Ourense, Pontevedra, ngan A Coruña, ngan han Dagat Cantabrico (Golfo de Vizcaya) .
An populasyon hini 361,782 (2002), ngan tikang hini usa nga ika-upat nga bahin naukoy didto han kapital nga an ngaran gihapon Lugo.
Kitaa gihapon an Lista han mga munisipyo ha Lugo.


text:
Norte Tacloban may-ada na dako nga Evacuation Center
Norte Tacloban may-ada na dako nga Evacuation CenterSeptember 2, 2021 No Comments on Norte Tacloban may-ada na dako nga Evacuation Center
Tacloban City ( Sept. 02, 2021) – Bag-o, dako, mabakud, hiluag ngan kumpleto hin mga facilities pati CCTV.
Ini an Evacuation Center nga igin turn-over ha City government of Tacloban ngan ginkarawat ni Mayor Alfred S. Romualdez kanina han aga nga nahimumutang ha Brgy. 101 New Kawayan- ha luyo la han eskwelahan ngan Police Station ha Norte Tacloban.
Nakantidad hin P35M ini nga bug-os nga pasilidad nga natindog ipinaagi han pag binuligay han City government of Tacloban, Tingog Party list, Office of Leyte 1st District Congressman Ferdinand Martin Romualdez ngan han DPWH.
Nagtambong hini nga turnover in pira nga mga konsehal han siyudad, ngan mga Barangay Kapitan han Norte Tacloban nga asya an ginpapahinungdan han proyekto.
Nahibaruan nga dida han Pebrero 2021 gintikangan an trabaho, ngan pagka Hulyo 2021 – o kahuman hin pito (7) ka bulan nga trabaho- natima na ini.
Dako an pasalamat ni Mayor Romualdez hini nga proyekto kay sumala haiya dako ini nga bulig ha mga molupyo han Norte Tacloban ha panahon hin mga kalamidad.
Samtang, iginpahayag ni City Engineer Dionisio “Dony” De Paz, may-ada pa osa nga Evacuation Center nga titindogon hirani la dida hini nga Evacuation Center yana.
M. Padernos/CIO


text:
Agusan del Sur
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An Agusan del Sur (literal nga Winaray: Agusan han Salatan) amo in probinsya o lalawigan han Pilipinas nga nahamutangan ha Caraga nga rehiyon ha Mindanao. An kapital hini amo an Prosperidad ngan ginsasapitan ini, tikang han amihanan nga nalibot ha patu-o o clockwise, han mga probinsya han Agusan del Norte, Surigao del Sur, Davao Oriental, Compostela Valley, Davao del Norte, Bukidnon, ngan Misamis Oriental.
Heyograpiya[igliwat | Igliwat an wikitext]
Politikal[igliwat | Igliwat an wikitext]
An Agusan del Sur ginbahin ngadto hin usa (1) nga syudad ngan napulo kag tulo (13) nga mga bungto:
Syudad[igliwat | Igliwat an wikitext]
Mga bungto[igliwat | Igliwat an wikitext]
Pisikal[igliwat | Igliwat an wikitext]
Mga Sumpay ha Gawas[igliwat | Igliwat an wikitext]
- An Opisyal nga Websayt han Gobyerno han Probinsya han Agusan del Sur Archived 2005-04-03 at the Wayback Machine.


text:
Singbahan Katoliko
An Singbahan Katoliko o Iglesya Katolika amo an gidadako-i nga singbahang Kristiyano, nga an mga nagtotoo mayda katunga han ngatanan nga singbahan nga Kristiyano ngan kat-unom (1/6) han popyulasyon han katawhan. An gihahataasi nga katuna-on nga tagboot ha butang han pagsarig, moralidad ngan tagdumara han singbahan amo an Santo Papa, yana hi Papa Francisco, nga nagkakapot han gihahataasi nga otoridad, kaupod an kolehiyo han mga obispo, nga hiya liwat an ulohan.
Pinanbasaran[igliwat | Igliwat an wikitext]
Mga sumpay ha gawas[igliwat | Igliwat an wikitext]
- Vatican.va – Opisyal nga website han Santa Seda
- News.va Archived 2011-06-28 at the Wayback Machine. – Opisyal nga website han mga sumat
- Vatican YouTube – opisyal pasalida ha YouTube


text:
Sa ngunyan na panahon an “banwaan” pwedeng magtukoy sa munisipalidad, sa syudad, o sa nasyon depende sa pakahulugan kan nagtataram. Alagad sa sakuyang pagkasabot an banwa, dai saná nagtutukoy sa lugar kun sain ginigibo an mga manlain-lain na kasibutan kan tawo kundi sarong konsepto nyatong nagsasayod kan kaburunyugan nin mga “kapwa-tawo.”
Susog ki Zeus Salazar an banua iyo na daa an tubong yunit pampulitika kan mga katutubo kaidtong panahon na ngapit inapod na pueblo kan mga Kastila, mantang an barangay kinukumpunir saná nin mga kapag-arakian. Kun totoo ini, an literal na pagpasiring sa banwaan sarong pagluwas sa barangay tanganing magduman sa banwaan kun sain yaon an mga ibang tawo, alagad kapwa igwang mga kasiributan na bako sanáng para sa saindang mga pamilya o kapag-arakian.
Sa tabang kan mga mauunambitan kong mga parasurat buót kong ibiklad an pagkasabot na “an pamamanwaan sarong paglampaw sa pulitika kan sadiring tawo pasiring sa pakikipagkapwa-tawo.” Ginagamit ko an terminong “paglampaw” sa duwang gawi susog sa kahulugan kaini sa sakuyang kinagimatan na linggwahe sa Rinconada. An inot bilang sarong paghali sa harong nin daing purupaaram asin kadalasan sinasabing gibuogibo kan mga layas na aki. An ikaduwang kahulugan iyo an “nauurugan”, “linalangkawan” o “linalampasan” na iyo an mga kapantay kan “linalampawan”.
An inot na kahulugan kan paglampaw sarong maninigong pakahulugan sa pamamanwaan kun sain an kusog kan pamilya asin sadiring-tawo iyo an nag-uulang sa pamamanwaan mismo. Mantang an ika duwang kahulugan an naglaladawan kan dapat na magin lugar kan pakikipagkapwa o paglingkod sa kapwa bilang mas urog, mas halangkaw asin mas mahiwas na relasyon pantawong yaon sa pamamanwaan. Nakaangkla an pamamanwaan sa pakikipagkapwa.
Urog kahalaga an inadalan ni Adrian Remodo asin isinurat niya sa Bikol Studies mapapadapit sa pulitika kan sadiring tawo na iyo an pwede mananggad na tukuyon bilang ugat kan oligarkiya sa satuyang banwaan. Sayod na maray sa “sadiring-tawo” an kakayahan kan sadiri na mansadiri. An apelyido asin relasyon sa dugo an kapital kan sadiring tawo. Iyo ini an rinaranihan sa mga panahon nin pangangaipuhan, alagad an karibay kaini iyo an pagbalos sa oras nin pagtubos kan kautangan sa buot. An dai pagbalos garo sarong makuring kasalan kan kasadiring-tawo kun sain pagtakwil sa pagigin kaayon sa kapag-arakian an kapadusahan, pasiring sa pagigin “ibang-tawo.” An “ibang tawo” iyo an nagsasapo kan byolensya kan sadiring tawo, huli ta siya an dai kaayon, siya idtong yaon sa luwas kan sakop kan sadiring tawo. An mentalidad kan “sadiring-tawo” iyo man daa an yaon sa likod kan pagdanay kan pagkabaranga kan sosyudad sa mga “dakulang-tawo” asin mga “sadit na tawo”. An dakulang-tawo iyo an mga pamilya kan mga mayayaman, mapoder, mahiwas an mga kadagaan asin halangkaw an inadalan, mantang an mga “sadit na tawo” iyo idtong mga mayong boses sa banwaan, mga mayong pagrogaring, asin mga kapag-arakian kan tumatawo o sa madaling sabi, mga “ibang-tawo”. An mga dakulang tawo an mga nagdadanay sa lado nin pulitika huli ta pinagpapadanay man sinda urog na kan mga kasadiring-tawong nakikinabang man kan poder asin benepisyong dara kan pwesto sa gobyerno kan saindang kasadiring-tawo.
Haros iyo na ini an dai maburubakling kinatudan sa pulitika bako lang sa Bikol kundi sa manlain na runa kan Pilipinas. An padagos na pagsarig kan mga tawo sa prinsipyo kan “sadiring-tawo” iyo an yaon sa likod kan makanos na imahen kan pulitika sa Pilipinas. Nakagamot man digdi an kurapsyon, pagtios kan kasaraditan, asin kakulangan nin oportunidad kan mga ibang tawong iyo lugod nin igwang kakayahan na manungdan. An dinastiya sa pulitika kan mga puruparehong pamilya iyo an makusog na patunay kaini na, kun sa tataramon ni Lukas Kaelin (2012), naglaladawan kan “makusog na pamilya alagad maluyang estado” sa Pilipinas.
Mawot kutang tubuson ni Remodo an mga mararahay na gawing nagpupuon sa mga magkakasadiring-tawo arog kan pakikidumamay asin pagmamakulog tanganing magin pundasyon pasiring sa “desentralisasyon kan pulitika kan sadiring-tawo” o pagpahiwas kan sakop kaini sa bilog na nasyon na igwang agimadmad sa karahayan kan kagabsan. Sa sakuyang pagkasabot, dai kayang itao kan konsepto kan “sadiring-tawo” an kahagadan kan pagkapantay-pantay huli ta intirong nakagamot yan sa “sadiri” asin “sakop” kan sadiri. Pwedeng nagkaigwa man nin kamawutan para sa karahayan kan kagabsan an mga minadalagan sa pulitika alagad sa katapusi, dai man giraray sinda nakakasayuma sa tentasyon o mandato asin dikta kan pamilya asin sadiring tawo. An kaipuhan iyo an “maglampaw” sa harong kan pamilya asin sadiring tawo. An dai maaku-ako kan sarong tawo iyo an mahiling na an saiyang kasadiring-tawo mismo, naglilingkod sa “ibang-tawo”. An paglingkod sa “ibang-tawo”, si mga yaon sa luwas kan “sadiring-tawo” an kapinunan kan pamamamanwaan. Sa banwa, bako sanang sadiring tawo an nag-iirok kundi, asin labi pa kayan, an mga kapwa-tawong kahimanwa. An prinsipyo nin “kapwa-tawo” iyo an maninigo tanganing baguhon an lalawgon kan pulitikang nakasarig sa “sadiring-tawo”. Naglalampaw an sarong namamanwaan sa saiyang mga sadiring-tawo huli ta an halaga kan “kapwa-tawo” lampaw mismo sa halaga kan “sadiring-tawo”.
Dakulang tabang an pagkasabot na inihiras ni Virgilio Enriquez (1992) sa katutubong sikolohiya mapapadapit sa pagkasabot kan “kapwa”. Susog sa saiya yaon sa tataramon na “kapwa”an kahulugan kan pagmidbid kan kahiras na identidad kan pagigin tawo. An nahihiling kan sarong tawo na ginigibo kan saiyang kasadiring-tawo na paglingkod sa ibang-tawo, sa katunayan sarong gawi nin pakikipagkapwa.
Susog man ki Rainier Ibana sa saiyang pag-adal kan mga prinsipyo kan mga Pilipinong rebolusyunaryo laban sa mga Kastila, an “kapwa” iyo an nagin patugmadan kan mga Katipunero kaidto tanganing pahiwason sa saindang imahenasyon an abot kan pagigin katutubo bilang sarong nasyon. Dugang pa ni Ibana an pagmidbid na ini kan nasyon bilang katutubo maninigo naman na pahiwason sa konteksto ngunyan kan miski si isay sa bilog na kinaban huli ta gabos man kita nagtalubo digdi sa parehong kinaban na nagtataong buhay sato.
An kakayahan na ining maghiwas kan abot kan katutubo lampaw pa sa nasyon dara mismo kan konsepto kan “kapwa-tawo” kaya an pamamanwaan dai nanggad nakukudalan. Kun sain yaon an satuyang kapwa yaon man an kahagadan kan pakikipagkapwa, an kahagadan kan pamamanwaan.
.


text:
Irkutsk
An Irkutsk an gidakoi nga syudad ngan sentro pan-administratibo han Irkutsk Oblast, Russia. Tungod may-ada ini populasyon nga 617,473 sumala han 2010 nga Senso, an Irkutskan ika-25 ha gidakoi nga syudad ha Rusya kun populasyon an pagbabasaran, ngan ini liwat an ika-5 ha gidakoi ha Federal nga Distrito han Siberia, ngan usa ha gidakoi nga Syudad ha Siberia.
Namumutang ha salatan han igkasiparehas nga ngaran nga oblast, an sawang han syudad namumutang ha Salog Angara, usa nga tributaryo han Yenisei, nga ginbabanabanahan 850 kilometro (530 mi) pa-salatan-sinirangan tikang ha Krasnoyarsk ngan may-ada liwat ginbabanabanahan 520 kilometro (320 mi) panorte han Ulaanbaatar.


text:
Waray na paka-ilob han kauhaw han makahurubog nga irimnon in tulo nga parupangisda, nag-irignom ha ligid han kalsada….an resulta, pinansikmit han kapulisan ngan posible nga kasuhan pa.
Sumala han blotter han Abucay Police Station ha Tacloban, an tulo nga mga suspetsado nga ginkilala nga hira Ryan Dagol, Julyboy Basoy ngan Kent Wilmar Seryoso, tanan residente han Brgy. 67, Anibong District an ginpaslak ha karsel dara han ira pakatalapas han liquor ban nga iginpapatuman yana han syudad dara han COVID-19.
Hinsabutan nga an tulo in nag-irignom ha ligid han kalsada han ira barangay ug inabtan na ini han tabis han kagab-ihon. Iginreport ini hin residente ngadto han barangay officials ngan ginsaway han mga tanod an nagtatagay-tagay. Pero imbes nga mag-urundang ngan magka-uli, nagpadayon la pag alsa-baso tobtob nga pasado alas dose na han maagahon yana nga adlaw, Marso 28, 2020 .
Dida hini, nangaro na hin ayuda an barangay ha Abucay PNP ngan kadagmitan pinmakadto an mga kapulisan ug ira gud man naaktuhan nga gingaganahan pa ha pag-irignom an mga suspetsado. Dayon nira ini pinansikmit ngan ginsulod ha lock-up facility.
Hapagkayana, gin-aandam han mga otoridad an posible nga mga kaso nga igsasampa kontra han tulo nga mga suspetsado. #
(Posted 7:43 AM, March 28, 2020)


text:
Elizabeth I han Inglaterra
Hi Isabel o Elizabeth I han Inglaterra o puyde liwat Elizabeth I han England kun ha Ininglis: Elizabeth I of England (Setyembre 7, 1533 - Marso 24, 1603), amo an nagin Hada o Reyna han Inglatera tikang han Nobyembre 17, 1558 kutob hiya namatay ha 1603. Danay tawagon nga an Birhen nga Reyna, Gloriana o an Maupay nga Reyna Bess, hi Elizabeth an nagin pangurhian nga monarkiya han Balay han Tudor.
Hiya an anak nira Henry VIII ngan Anne Boleyn, an ikaduha niya nga asawa, nga ginbitay duha-ngan-katunga nga tuig kahuman la natawo hi Elizabeth. An kan Anne pag-asawa kan Henry VIII in napawaray dulot ngan hi Elizabeth in gindeklara nga illehitimo. An iya katunga-nga-bugto na hi Edward VI, an namuno tubtob han iya kamatayon han 1553, nga ginpamana an korona kan Lady Jane Grey nga ginpabaliwaray an mga pag-angkon han iya duha nga katunga-nga-bugto nga babaye nga hi Elizabeth ngan an Romano Catolica na hi Maria, bisan iba an senesering han balaud. An kan Edward karuyag basi han iya karuyagon in waray natuman ngan hi Maria an nagin reyna, ginpatalsik hi Lady Jane Grey. Samatang namumuno hi Maria, hi Elizabeth in napreso haros usa ka tuig ha pagsuspetsa nga hiya in nagsusuporta han mga rebelde Protestante.


text:
Córdoba
Iton Córdoba in poyde tinmudlok ha:
- Argentina
- Córdoba, Argentina, kapital han Lalawigan han Córdoba
- Provincia de Córdoba, lalawigan han nasod han Argentina.
- Colombia
- Córdoba, Bolívar, bungto ngan munisipalidad ha departamento han Bolívar
- Córdoba, Nariño, bungto ngan munisipalidad ha departamento han Nariño
- Córdoba, Quindío, bungto ngan munisipalidad ha departamento han Quindío
- Espanya
- Córdoba, Espanya, bungto ha Provincia de Córdoba, Cataluña, Espanya.
- Provincia de Córdoba, probinsya ha sidlangan nga Espanya.
- Mehiko
- Córdoba, Veracruz, syudad ha nasod han Mehiko.


text:
Dammam
An Dammam (Inarabo: ٱلدَّمَّام ad-Dammām) amo an pamunuan han Sinirangan nga Lalawigan han Saudi Arabia. An mga nakapot hin paghukom ngan pagdumara han lalawigan, pati in pipira nga mga departamento han gobyerno nahamutang dinhi nga syudad. An Dammam amo an gidako-i nga syudad ha Sinirangan nga Lalawigan, ngan an ika-unom nga gidako-i ha Saudi Arabia, sunod han Riyadh, Jeddah, Mecca, Medina ngan Taif.[1] Sugad han iba nga 12 nga pamunuan hin rehiyon ha Saudi Arabia, diri lakip it Dammam hin bisan ano nga governorato; kundi, gindudumara iní nga usá nga "munisipalidad" (Inarabo: أمانة; amanah) nga ginpamunuan hin alkalde (Inarabo: أمين; amin).
An Dammam usá nga dako nga sentro hin pagdumara para han industriya hin lana nga Saudi. Upod han mga hagrani nga syudad han Dhahran ngan Al Khobar, an Dammam ngan an mga suburb hiní naghihimo han sentro han metropolitano nga area han Dammam, nga tinatawag gihapon nga Darudako nga Dammam, nga mayda ginbanabana nga kamolupyohan nga 4,140,000 sumala han 2012 ngan nahisumpay hin harani han syudad pinaagi ha sosyudad, ekonomiya ngan kultura. Tikang han 2016 an Darudako nga Dammam amo an ika-upaat nga gidako-i hin langyab ha kadako ngan ha kamolupyohan ha Gulf Cooperation Council (GCC). An metropolitano nga area han Dammam ngan an iba nga dapit han Sinirangan nga Lalawigan ginsisirbi-an han King Fahd International Airport (KFIA), an gidako-i nga luparan ha kalibutan ha langyab hin katunaan (mga 780 km2), nga nahamutang hin mga 20 km ha kanawayan tikang han syudad. An King Abdul Aziz Sea Port han Dammam amo an gidako-i ha Gulfo han Persia. An import-export nga traffic hini ikaduhá la han Jeddah Seaport ha Butnga nga Sinirangan ngan ha Amihanan nga Afrika (MENA).
Mga pinambasaran[igliwat | Igliwat an wikitext]
- ↑ "Riyadh most populous Saudi city, Makkah most populous province". Arab News. Ginkuhà 2014-04-17.


text:
Provincia de Valladolid
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Kinatsila nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An Valladolid usa nga probinsya ha katundan nga Espanya, ha butnga nga bahin han komunidad autonoma han Castilla y León. Ginsasapitan ini han mga probinsya han Zamora, León, Palencia, Burgos, Segovia, Ávila, ngan Salamanca.
Han populasyon hini nga 501,157 (2002), mga duha ka ika-tulo nga bahin nangungukoy didto han kapital ngan Valladolid, nga amo gihapon an kapital han komunidad autonoma. Mayda 225 ka munisipyo an probinsya, ngan labaw hin ikatulo nga bahin hini mga baranggay hin diri maabot hin 200 ka tawo.
Mga Comarca han Valladolid[igliwat | Igliwat an wikitext]
- Tierra del Vino
- Tierra del Pan
- Tierra de Campos
- Tierra de Pinares
- Campo de Peñafiel
- Campiña del Pisuerga
- Páramos del Esgueva.
Kitaa gihapon[igliwat | Igliwat an wikitext]


text:
TAG 5K STARTING CAPITAL IPANHAHATAG YANA NGA ADLAWTACLOBAN CITY
TAG 5K STARTING CAPITAL IPANHAHATAG YANA NGA ADLAWTACLOBAN CITYOctober 27, 2021 No Comments on TAG 5K STARTING CAPITAL IPANHAHATAG YANA NGA ADLAWTACLOBAN CITY
Tag singko mil (P5,000.00) nga starting capital/additional capital it ipanhahatag ni Mayor Alfred S. Romualdez yana nga adlaw, Oktubre 27, ha mga taga pabahay nga nakag pailarom han Financial Management Training han Department of Trade and Industry (DTI) panahon han Entreprenuerial Workshop hadton Oktubre 19 ha Norte Tacloban.
Sumala kan City Social Welfare and Development Officer (CSWDO) Chona A. Bahin, usa ini nga inter-agency project nga ginburobligan han City government of Tacloban, National Housing Authority (NHA), Department of Trade and Industry (DTI), CSWDO ngan North Tacloban City Hall Extension.
Ala una (1:00 p.m.) niyan nga kulop bubuhaton ini nga aktibidad ha North Tacloban City Hall Extension Office nga pagtatambongan ni Mayor Romualdez ngan han mga kaapi han inter-agency, siring ni Mrs. Ruth Ramirez, Head han City Hall Extension Office.
Kasumpay hini, dugang nga pahayag ni CSWD Officer Bahin, 39 ini nga mga entrepreneurs tikang han mga pabahay han Pope Franics Village, Villa Sofia ngan Greendale nga tatagan hin tag P5,000 nga puhonan ha negosyo han mga magtitikang pala, o di man ngani kadugangan nga pundo han daan na may-ada negosyo.
Panuyo han Financial Management training, nga mapadalagan hin maupay an anuman nga negosyo nga pag gagamitan han kwarta agud masiguro nga magigin malinampuson hira, siring ni Bahin.
Labot la hini, manhahatag gihapon hi Mayor Romualdez han iba pa nga mga financial assistance, sugad han burial assistance and medical assistance.
M. Padernos/CIO


text:
Kagutom ngan kakurian han mga parag-uma, ginpapagrabe han 87th IB
Waray gud kunsensya ha natikagrabe nga kakurian ngan kagutom nga gin-aantos han katawhan agud dirudiretso hira nga gipiton, paghadi-hadian, ngan pagrabihin pa an ira kamutangan han pasista nga 87th Infantry Battalion. Tagapagpatuman ini han pangawat, pagpugong ha pagpakabuhi ngan panringgal ha kinabuhi han mga parag-uma han mag-operasyon ini ha Western ngan Northern Samar, sigon ha mga report han Bagong Hukbong Bayan hadin Hulyo.
Ha Sitio Salvacion ngan iba pa nga sityo han Barangay San Nicolas, San Jose de Buan, Western Samar, gintutugutan la han mga sundalo nga magtrabaho an mga parag-uma ha mga umhanan nga 100 kametros an kahirayuon tikang ha baryo. Bisan ini kun haros tanan nga umhanan han mga residente diri mamenos ha usa kakilometro an distansya ha ira komunidad. Ha esensya, pagpugong ini ha ira nga magtrabaho ha ira umhanan.
Gindidid-an liwat an mga residente nga humigda ha ira balay ha uma, bisan kun amo ini an ira kahiaraan tungod kay hirayo an ira mga umhanan. Tubtub tulo kasalmonan la han bugas an poyde nira dad-on tikang ha baryo ngadto ha uma. Diri poyde magbilin didi hin pagkaon, bisan asin, tungod kay kabaraka han mga sundalo, bangin igbilin ini para ha hukbo han katawhan.
Ginsabotahe na ngani an pagpakabuhi han mga parag-uma, gintamak-tamakan ngan ginruba pa an ira mga tanum han mga sundalo nga ginlugad an ira mga umhanan nga naabot ha kumpanya an kada naagi nga kolum. Inabot ha 200 nga pasista nga tropa an nakadeploy ha nasering nga lugar.
Ha Kilometro 7 han Barangay San Isidro, Las Navas, Northern Samar, apiki la ha Sitio Salvacion, hul-os na nga nagin kampo militar han mga tropa han 87th IB an komunidad han mga minoriya nga Mamanwa nga gin-okuparan hini tikang pa hadton Mayo. Ginruba nira an mga pinto ngan ginluhuan hin fox hole an pira nga balay. Napiritan na liwat mag-ebakwet an mga residente han hirani nga Kilometro 3 at 4.
Nagpaabot hin reklamo an mga residente han Kilometro 7 ha meyor han Las Navas nga hi Arlito Tan agud igdemanda nga talwas hira nga makabalik ha ira lugar para man la mapanginano nira ang mga nabayaan nga umhanan ngan kahayupan.
Pagbalik nira, nahibaruan nira nga nagpatakas ha pangawat an mga tuyaw nga pasista. Usa nga guti nga tindahan an ira ginransak hin P10,000 nga balor han mga epektos. Han mahibaruan ini han tag-iya, nagreklamo hiya ha mga sundalo ngan dida la ginbaydan hin P3,000.
Waray nasalin ha ira mga inataman nga manok, ginsura na o ginhimo na nga pulutan han mga sundalo. Duha nga dagko nga baktin liwat an sering nira, “nawara.” Pag-eskplikar han mga sundalo, “ineskapo” an usa samtang an usa nga anay, “nasakit” sanglit gin-ihaw na la. Ginpakita pa han sundalo ha tag-iya an bidyo han ira pag-ihaw. Waray bisan ano nga danyos-perwisyo nga ginhatag ha iya, bisan para ha mga pasi nga nagkamaratay liwat. (Larab)


text:
Man-iba-iba an boses na nagsasaralimbadan kun katuninungan an pighuhururunan. Mala ngani ta an sarong sektor kan banwaan kumbinsido na tanganing may katuninungan, dapat gadanon an mga adik, prisuhon an mga may reklamo sa padalagan kan gobyerno, ratakan an reputasyon kan mga sektor na makusog an boses sa paghagad kan statement of assets and liabilities kan mga nagsisirbi sa gobyerno. Baliktadon an tama buda patakuton an mga nagsasabi kan totoo. An mga arog kaini an kaisipan pig-uumaw an mapandiktang pagpadalagan kan gobyerno ta disiplinado daa an mga tao. Igwa ngani ki grupo na nangangapudan nin rebulosyunaryong paggobyerno tanganing halion na an mga institusyon na nagpapadanay nin matalingkas na debate bago magluwas ki ley o ano pa man na polisiyang magigiya sa pagpasunod.
May sektor man na an pakahulugan kan katuninungan iyo an pagsunod sa mga pigpapahalagahan kan demokratikong paggobyerno. An mawot iyo na an kada namamanwaan may parteng hihiruan para mag-andar an makinarya nin pagpalakaw kan nasyon. An pangaturugan kan grupong ini iyo an madangog an mga isyu asin rekomendasyon kan kada saro tanganing daing barasulan kun nasa parte na kan implementasyon kan mga programa.
May sektor man na an paghiling sa katuninungan iyo an dai pag-istrikto o sige sana kun ano an gusto kan mga tawo. Kun arin na grupo an makusog an boses, iyo an nasusunod. Sa sitwasyon ini, dara-dara saná kan paros an paggobyerno. Tangani daang daing makulog an buót. Ini an katuninungan na huna kan grupong ini.
Bakong uruintrimis an hururon sa katuninungan. Sabi kan sarong Amerikanong organisador na si Saul Alinsky, kun gusto mong nanukon an pagkaturog mo sa banggi, hirasan mo nin kakanon an mga kataning mo. Dai mo na ngani kaipuhan kudalan an natad mo kun daing nagugutom. Pwedeng literal pero an gusto nya talagang sabihon mas manungod pa sa istruktura nin gobyerno na nagtataltag kan mga kayamanan o rekursos kan gobyerno na hali man saná sa mga namamanwaan sa paagi nin buwis.
Sarong kaisipan na importanteng malinaw sato gabos iyo na an katuninungan garo bunay na dapat ingatan an pagdara. Madaling mapasâ kun nasa kamot nin mga tawong gustong agawon an maski nasa ngimot na kan mga daing poder. Sarong halimbawa an pondo kan PhilHealth. 15-bilyon piso an hinabas sa mga tawo pero sagkod ngunyan dai pang nakakasuhan. Pàno ining sitwasyon na ini makakadagdag sa hururon nin katuninungan? Kun an katuninungan iyo an silensyo nin kamposanto, pwedeng isipon na katuninungan an dai pagreklamo. Pero katuninungan nin mga buhay an kaipuhan kan reyalidad ta. Kaya salâ na pagparamudahon kan presidente an mga nagpapahayag kan paghiling ninda sa situasyon. Banwaan ta an nasyon na ini. Siisay an masamu-samo kan nagwarairak na problemang gibo kan kaisipan na an matuninong itong daing girong.
May problema an tamanyo kan hustisya, aram ta ini pero dahil nabubugtak sa lamisa an hururon manungod sa katuninungan, masasambit ta masasambit an tamanyo kan sosyudad. Bakilid an tamanyo. Mas dakol na nagtitios an dai nakakabawi minsan kuta sa ley na man lamang. Kaya sa makaskas na paghiling kan pandok kan satong banwaan, an mga prisuhan panô nin pobre. Dakol sa istorya nin mga napipriso an makagurugirabong kaso nin pagka-frame up pero dahil kwarta an kaipuhan tanganing makakua nin matibay na abogado, nasasakripisyo an hustisya. Dakol man an mga sector na nanindugan sa mga deretso ninda base sa ley pero interes kan mayaman an haros iyo pirmi an napoprotektahan. May mga paghiro an haros gabos na sektor nin mga tios na matalingkas na naninindugan sa deretsong pantawo. Arog kan mga kinapobrehan sa syudad na pirming may naghihikihik na paggaba kan harong ninda. Halimbawa kaini an luminuwas na bareta na su mga urban poor na harani sa Manila Bay pigpaplanuhan na pahalion ta nakakapakanos kan baybayon. Su mga katutubo sa Quezon, naninindugan sa mga deretso nindang mabuhay sa dagang pagsadiri kan tribu base sa suanoy na palakaw. Pero ngunyan namemeligro an dagang tinubuan ninda dahil sa planong pagbugtak kan Kaliwa Dam. Katuninungan, garong subó (bubble) ki sabon na madaling mawara dahil daing tultol na pigtitindugan.
Dai man nawawara an pagláom na makakamtan man giraray an hustisya tanganing magkaigwa ki katuninungan an banwaan pero an pagláom pigbabantayan, pigbabayubo. Gabos na hiru-hiro kan sosyudad na mahamil kan pagláom nin banwaan, pirmi tang mamanmanan na arog kan pagbantay kan mga gunakan sa siwo ninda o kan mga ayam sa mga ido ninda. Paghagad nin kusog sa mahal na Dyos. Pagbantay. Paghiro para sa totoong katuninungan.
.


text:
PAGPAURA HAN MGA KATIGURANGAN
PAGPAURA HAN MGA KATIGURANGANAugust 4, 2021 No Comments on PAGPAURA HAN MGA KATIGURANGAN
Padayon an pangarawat han mga Senior Citizens ha syudad han Tacloban han ira Social Pension nga nabalor P6,000.00 dida han ikaduha ka adlaw han payout activity nga pinangungunahan han DSWD ngan CSWDO.
Maabot 1,570 nga mga benepisyaryo an ginlalauman nga makakarawat han nasabi nga ayuda yana nga adlaw, Agosto 4, 2021.
416 hini amo in nagtitikang ha Area 3 ngan Area 7 (Burayan Gym), 694 amo in nagtitikang ha Area 4 (CEO Gym), ngan 460 naman an mga nagtitikang ha Area 9 (St. Francis Gym.)
Ha butnga han panlimbasog han Syudad nga Pangobyernohan han Tacloban ngan DSWD-FO8 nga mahipadangat an Social Pension han mga katigurangan, padayon gihapon an pahinumdom ha mga hindadabihan nga pagsundon an minimum health standard ha mga payout centers.
Samtang, ginpapahinumdom naman an mga Senior Citizens nga pumakadto han venue ha tama nga schedule agud nga mamentenar an physical distancing.
RPA-Cablao/CIO


text:
Sec. Roque, Mayor Romualdez nanguna ha panhatag han titulo hin tuna
Sec. Roque, Mayor Romualdez nanguna ha panhatag han titulo hin tunaAugust 4, 2021 No Comments on Sec. Roque, Mayor Romualdez nanguna ha panhatag han titulo hin tuna
Tacloban City (8.04.21)– Tulong muna bago politilka. Ini an pahayag ni Presidential Spokesperson, Sec. Harry Roque nga nagin bisita yana nga adlaw han panhatag han mga titulo han tuna para han mga benepisaryo han pabahay ha Villa Diana ha Norte Tacloban.
Siring ni Roque, suok ha kasing- kasing ni Presidente Rodrigo Roa-Duterte an mga Taclobanon kay bisan ngani han Mayor pala hiya (Duterte) han Davao City hiya gud an una nga kumanhi ha Tacloban para magdara hin ayuda dida han maigo an Tacloban han bagyo Yolanda han Nobyembre 08, 2013.
Ipinaagi kan Sec. Roque, igin paabot ni Mayor Alfred S. Romualdez an iya dako nga pasalamat kan Presidente Duterte han padayon nga ayuda nga igin papaabot ha siyudad han Tacloban.
Umabot hin 254 an mga titulo han tuna nga ipinanhatag yana nga adlaw, kun diin otro nga ginpahinumdum ni Mayor Romualdez nga libre han City government an pag notaryo han ira mga dokumento- ngan gintratrabaho liwat yana han siyudad nga malibre na an iba nga ira kaburuhisan han pagproseso han ira mga dokumento han tuna ha mga national agencies nga aagian hini.
Upod nga nagtambong hini nga aktibidad hira City Councilor Aimee Delgado-Grafil, Chairman Committee on Urban Poor and Housing Development, ngan Engr. Constancio G. Antiniero, Regional Manager han National Housing Authority.
M. Padernos/CIO


text:
Basay, Negros Oriental
- Para han bungto ha Samar, pakadto ha Basay.
- Para hin iba nga paggamit han pulong nga Basay, pakadto ha Basay (pansayod)
An Basay usa nga 4th class nga bungto ha lalawigan o probinsya han Negros Oriental ha Butnga nga Kabisay-an nga rehiyon han Kabisay-an ha Pilipinas. Sumala han 2000 census, mayda ini populasyon nga 21,366 ka tawo ha 4,220 nga panimalay.
Mga BaranggayIgliwat
An Basay mayda napulo (10) nga baranggay.
- Actin
- Bal-os
- Bongalonan
- Cabalayongan
- Cabatuanan
- Linantayan
- Maglinao
- Nagbo-alao
- Olandao
- Poblacion
Mga Sumpay ha GawasIgliwat
- Philippine Standard Geographic Code Archived 2012-04-13 at the Wayback Machine.
- 2000 Philippine Census Information


text:
Principado de Asturias
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Kinatsila nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An Principado de Asturias (ha literal nga Winaray: Prinsipado han Asturias; ha asturiano Principáu d'Asturies) usa nga komunidad autonoma nga usa la hin probinsya ha España. An lalawigan han Asturias amo la gihapon an Principado de Asturias ngan an komunidad autonoma ngan lalawigan amo la gihapon nga entidad. Nakakarawat ini han pagtawag nga Principado tungod hin mga rason ha kaagi, ngan an heredero han Korona han Espanya amo an nakapot han titulo han Prinsipe han Asturias. An kapital hini an syudad han Oviedo, ngan an Gijón amo an syudad nga pinakadamo hin tawo.
Organisasyon nga teritoryal[igliwat | Igliwat an wikitext]
Sumala han Estatuto hin Autonomía han Asturias, ha administrasyon, an Komunidad ginbahinbahin ngadto hin 78 nga konseho, nga ha yana sugad an pagtratar ha balaod nga munisipyo. An entidad nga ubos pa han konseho amo an parokya, nga diri pirme na-coincidir han parokya han simbahan. Ha sakob han tagsa parokya mayda mga barrio.
An Estatuto nagmensyonar gihapon han posibilidadn han pag-ordenar han mga komarka, bisan man kon ha legal, waray pa ini ma-desarrollar pa.


text:
May ak igpapa-angbit sa iyo nga mensahe nga pirme ko nakakarawat kun tiabot na an bag-o nga tuig. Diri gad ak sini natuod pero igbutang ko la gihapon dihan basi updated liwat an iyo jokes hasta si Internet. :-)
"Pagtapo sa bag-o nga tuig, likayi an mga prutas nga pili (itom) sugad san mansanas, ubas, pakwan, peras, chiko, basi diri masirum an swerte. Likayi liwat an ice cream kay matunaw an swerte. Hasta an tikang sa dagat, likayi kay malumos an swerte. Ayaw liwat sa manok, pabo, ug pato kay malupad an swerte. Likayi liwat an hayop nga upat an siki pareho san baka, baboy, karabaw, kanding kay madalagan an swerte. Para makasiguro, ayaw nala pagtima basi waray gasto, wara pa malas. Sa hipid nala pakikaon."
Malipayon nga pagtapo sa bag-o nga tuig 2018!


text:
Dmitri Shostakovich
Hi Dmitri Dmitriyevich Shostakovich (ha Ruso: ДMи́Tpий ДMи́TpиeBич ШocTakóBич, Dmitrij Dmitrievič Šostakovič o Dmitriy Dmitryevich Shostakovich) (Septyembre 25 [D.E. Septyembre 12] 1906 – Agosto 9, 1975) usa nga Ruso nga kompositor han Sovyetika nga panahon.
Komplikado ngan makuri an relasyon ni Shostakovich han gobyerno Sovyetika, ngan nag-antos hiya hin duha nga opisyal nga pagpakaraot han iya musika, dida han tuig 1936 ngan dida han 1948, ngan an masurong nga paghimo nga ilegal han hiya mga sinurat. Ha sugad liwat nga panahon, nakakarawat hiya hin damo nga mga pagkilala ngan premyo tikang han estado ngan nagsirbe hiya dida han Soviet nga Suprema. Bisan pa han opisyal nga kontrobersya, sikat an mga sinurat ni Shostakovich; ngan sumala han Grove Dictionary of Music and Musicians, hiya daw an gimakarit nga komositor Sovyetika han iya panahon.


text:
Portugal
An Portugal (Pinortuges: [puɾtuˈɣaɫ]), nga ha opisyal nga pagtáwag Repúblika Portugesa (Pinortuges: República Portuguesa [ʁɛ'puBlikɐ puɾtu'ɣezɐ]),[tigaman 1] usá nga soberano nga estado nga nahamutáng ha Península nga Ibérico ha habagatan nga Europa. Amo ini gikatundani nga nasod han kontinente nga Europa, nga ginsapitan ha katundan ngan salatan han Kalawdan Atlantico ngan ha amihan ngan sinirangan han Espanya. An teritoryo hiní naglalakip gihapon han Atlantico nga mga kapurupod'an han Azores ngan Madeira, an ngaduhá mga autónomo nga rehiyon nga mayda ira kalugaringon nga mga gobyerno nga rehiyonal. Ha 1.7 ka ribo nga km2, an Exclusibo nga Ekonomiko nga Zona hiní amo an ika-3 nga gidako-i han Unyon Europeo ngan an ika-11 nga gidako-i han kalibotan.[5]
An Portugal amo an gimaihai nga estado ha Ibérico nga Peninsula ngan usá han mga gimaiha-i nga mga nasod-estado nga Europeo, nga diin an teritoryo hiní sunodsunod ngan padayon nga gin-uukyan, ginsusulong ngan gin-aawayan tikang han prehistorico nga mga panahon. An mga Pre-Celt, mga Celt, mga Carthagohanon ngan mga Romano ginsundan han mga pagsulong han mga Visigodos ngan Suebi nga mga Germanico nga mga katawhan. An Portugal na-estableser nga nasod dida han katapos han Kristiano nga Reconquista patok han mga Muslim mga Moro nagsalakay han Iberico nga Peninsula han 711 AD. Katapos han Pag-awayan han São Mamede, nga diin an mga Portuges nga puwersa nga pinamunuan ni Afonso Henriques nanlupig hin mga puwersa nga pinamunuan han iya iroy, nga hi Teresa han Portugal, an Kondado han Portugal nag-apirma han pagkasoberano hiní ngan hi Afonso Henriques nag-estilo han iya kalugaringon nga Prinsipe han Portugal. Ginproklamar hiyá ha urhe nga Hadì han Portugal ha Pag-awayan ha Ourique han 1139 ngan ginkilala hiyá han mga higrani nga mga ginhadi-an han 1143.[6]
Han mga ika-15 ngan ika-16 nga mga gatostuig, nagtukod an Portugal han syahan nga global nga imperyo, nga diin nahimo ini nga usá han mga gahom ha ekonomiko, polítika ngan militar.[7][8][9] Ha hini nga panahon, nga yana nga adlaw tinatawag nga Edad hin Descrubimiento, mga explorador nga Portuges nag-pioneer hin pag-explorar ha kadagatan, labi na han real nga patronahe ni Prinsipe Henrique nga Nabigante ngan Hadi Juan II, upod hin mga kilalado nga mga paglayag sugad han kan Bartolomeu Dias paglayag lahos han Kabo han Maupay nga Paglaom (1488), an descubrimiento ni Vasco da Gama ha dagat nga ruta ngadto ha India (1497–98) ngan han Europeo nga pagkadiskubre han Brasil (1500). Gin-monolopolisar han Portugal an komersyo hin panakot hiní nga panahon, ngan naghaluag an imperyo hin mga kampanya militar ha Asya. Kundi, mga panhinabo sugad han kaguba han Lisboa hin linog han 1755, an ka-okupar han nasod dida han mga Gera Napoleonico, ngan an paglugarking han Brasil (1822), dinmangat han Portugal nga naluya tikang hin gera ngan naibanan hin gahom ha kalibutan.[10]
Katapos han pagtanggal an monarkiya didâ han 1910 nga rebolusyon, gintukod an demokratiko kundi masamok nga Syahan nga Republika Portugesa, nga ha urhe nasaliwanan han Estado Novo nga rehimen nga autoritaryano nga kanan-tuo. Nahibalik an demokrasya katapos han Rebolusyon han mga Cravo han 1974, nga naghumán han Portuges nga Gera Kolonyal. Waray la mag-iha, ginhatagan in paglugaríng an haros tanan nga teritoryo hiní ha langyaw. An paghatag han Macau ngadto han Tsina han 1999 amo an tigaman han kataposan han gima-iha-i nga imperyo kolonyal.[11] Nagbilin an Portugal hin halarom nga impluwensya ha kultura ngan arkitektura ha kalibotan, an bilin hin labaw 250 ka ribo nga nayakan hin Pinortuges, ngan damo nga mga creole nga nahibase ha Pinortuges. Api iní han Nasyones Unidas ngan han Unyon Europeo. An Portugal usá gihapon han mga api nga nagtukod han NATO, han eurozone, han OECD, ngan han Komunidad hin mga Nasod han Pinortuges nga Yinaknan.
An Portugal usá ng nagdukwag nga nasod nga mayda hataas-hin-income nga abansado nga ekonomiya, usá nga nagdukag nga merkado, ngan higtaas nga mga standard hin panginabuhi.[12][13][14] Ginranggo iní hin hitaas ha environmental performance (ika-7), ha LGBTI nga mga katungdanan (ika-6 ha Europa),[15] ha pagkagawasnon hin prensa (ika-18), ha progreso hin sosyudad (ika-20) ngan ha prosperidad (ika-25), ngan mayda iní usá han mga gimaupayi nga network hin karsada ha kalibotan.[16] Upod han pagkamadig-on ha politika ngan hagmubo nga sukod hin krimen, ginranggo ini nga amo an pinakamurayaw nga nasod han EU ngan an ika-3 ha kalibotan.[17] Dugang pa, ginkilala iní nga usá han mga napulo-kag-limá nga sustainable nga mga estado,[18] nga nagmamantener hin unitaryo nga semi-presidentehanon nga republika. An Portugal nagraranggo labaw han OECD nga promedyo ha Matematika, Siyensya, ngan Pagbasa, kay amo ini an nasod nga mayda naipapahayag nga positibo nga ebolusyon han tanan nga mga study han PISA.[19] Bisan man kun ha kaagi usá iní nga Katoliko-nga-mayoriya nga nasod, han mga naglabay pa la nga mga dekada, nagbag-o an Portugal ngadto hin secular nga estado nga mayda usá han mga hagtaas nga ihap hin moral nga kagawasan han kalibotan. Amo ini an syahan nga nasod nga nag-abolir han pagpriso hin panginabuhi[20] ngan usá han mga gisayohi nga nag-abolir han sirot hin kamatayon. Mga buruhaton sugad hin aborto, parehos-nga-sexo nga pag-asawa ngan pag-adopt hin bata, ginbuligan-ha-mediko nga pag-inseminar para hin mga nag-uusá nga kababayinán ngan lesbyano nga mga magpadis,[21] ngan altruistic nga surrogacy[22] ginpanlegalisar. Han 2001, an Portugal amo an nagin syahan nga nasod ha kalibotan nga nagtanggal hin pagigin krimen an pagkaada ngan pagkonsumo han tanan nga mga ilegal nga droga, nga naghatag hin atensyon ha pagtambal ngan pag-iban hin pagkadaot, nga mayda dagko nga mga naabtan ha publiko nga salud.[23]
Etimolohiya[igliwat | Igliwat an wikitext]
An Cale, nga yanâ amo an syudad han Vila Nova de Gaia, daan na kilalado nga Portucale tikang han panahon han mga Godo ngan han mga Suevo.[24] Han gatostuig V, didâ han pagsulong han mga Suevo, hi Idácio de Chaves nagsurat na nga daan mahitungod han lugar nga tinatawag nga Portucale, nga diin kinmalagiw hi Requiario, bisan pa man, han hadto nga takna, an ngaran tubtob la han kamolupyohan o poblasyon ha kahagrani han Porto (Oporto):
Diri anay tubtub han gatostuig IX nga an pagtawag nga portucalense ngan an mga ginkuhaan tikang hiní nga magtitikang nga an ngaran gamiton para pagtawag han teritoryo han yanâ nga amihan han Portugal nga nagdangat upod han kahimo han Condado Portucalense.
Hin usá nga sinurat han tuig 841, nahamutang an syahan nga pagmensyonar han lalawigan nga "portucalense". Ginpirmahan ini ni Alfonso II han Asturias ha pagpahaluag han yakan-balaod o hurisdiksyon pansingbahan han obispo han Lugo ngan nagsiring:
An Condado Portucalense o kondado han Portugal nagpabilin nga lakip nga kabahin han mga ginhadian han Asturias, Galicia o León tubtub han 1139 nga diin hi Alfonso I han Portugal nagpasamwak han iya kalugaringon nga hadi ngan nagbag-o an kondado ngadto han Kahadian o Ginhadian han Portugal. An mga tiarabot nga mga gatos tuig, an ginhadian magpapahilawig hin teritoryo tubtob ha salatan han mga tuna han kahadto nga Lusitania.
Bisan pa man, mayda mga mag-aaram o mga estudioso nga nasiring nga an ngaran nga "Portugal" nagtikang han "Portogatelo", usá nga ngaran nga ginhatag hin hepe nga tikang ha Gresya nga tinatawag nga Catelo nga naglugsong ngan nagtukod harani han yanâ nga syudad han Oporto.[27] An syahan nga paggamit han ngaran nga Portugal dida hin elemento hin ugat heraldika nga dida hin usa nga surat hin paghatag tikang han singbahan han São Bartolomeu de Campelo kan Alfonso I han Portugal han 1129.[28]
Administratiba nga pagbahinbahin[igliwat | Igliwat an wikitext]
An prinsipal nga administratiba nga pagbahinbahin han Portugal amo in 18 nga mga distrito ha kontinente ngan duha nga mga autonoma nga rehiyon han Azores ngan Madeira, ngan ini liwat ginbahin ngadto hin 308 nga mga munisipyo (concelho) ngan 4,257 nga parokya (freguesia).[29] An mga distrito nagpapabilin nga amo an pinaka-importante nga pagbahinbahin han nasod, nga ginagamit nga base para hin damo nga mga gamit ha administrasyon sugad ha mga elektoral nga mga distrito.
An mga distrito ighihinay-hinay nga sasaliwanan hin mga rehiyon nga amo iton magigin bag-o nga administratibo nga pagbahin-bahin han Portugal.
Ugsa han 1976, an duha nga kapuropod-an ha Atlantico mga lakip liwat han heneral nga estruktura hin mga distrito portuges nga mayda la pagka-iba nga estruktura administratiba nga nahabutang dida han Estatuto han Mga Distrito Autonomo han Saragpit nga Mga Puro (Estatuto dos Distritos Autónomos das Ilhas Adjacentes),[30] nga naghatag han mga Junta General (Juntas Gerais) hin kalugaringon nga mga gahom. Mayda tulo nga distrito autonomo han Azores ngan ha Madeira:
- Azores — an Distrito han Angra do Heroísmo, an Distrito han Horta ngan an Distrito han Ponta Delgada.
- Madeira — an Distrito han Funchal.
Katapos han 1976, an Azores ngan an Madeira nagkaada hin mga Estatuto hin Autonoma nga Rehiyon, nga nagwara han pagbahinbahin hin mga distrito, ngan nagkaada hin estatudo politiko-administratibo ngan mga organo hin kalugaringon nga kagamhanan o gobyernos.[31] An yana nga pagbahinbahin ha administratiba nahabutang han tabula ha ubos.
Mga tigaman[igliwat | Igliwat an wikitext]
- ↑ Ha ginkilala nga mga yinaknan han Portugal:
- Minirandes: República Pertuesa
Mga kasarigan[igliwat | Igliwat an wikitext]
- Mga pabaro
- ↑ "Statistics Portugal". Ine.pt. Ginkuhà 2 Agosto 2017.
- ↑ 2.0 2.1 2.2 2.3 "Portugal". International Monetary Fund. Ginkuhà 2009-10-01.
- ↑ "2016 Human Development Report". United Nations Development Programme. 2016. Ginkuhà 25 Marso 2017.
- ↑ The Euromosaic study, Mirandese in Portugal Archived 2007-03-13 at the Wayback Machine., europa.eu – European Commission website. Ginkuha Enero 2007.
- ↑ Francisco, Susete (14 Agosto 2017). "Portugal tenta duplicar território marítimo (ha Pinortuges)". Diário de Notícias. Ginkuhà 7 Disyembre 2017.
- ↑ Brian Jenkins, Spyros A. Sofos, Nation and identity in contemporary Europe, p. 145, Routledge, 1996, ISBN 0-415-12313-5
- ↑ Melvin Eugene Page, Penny M. Sonnenburg, p. 481
- ↑ "First global empire" (ha Ininggles). Guinnessworldrecords.com. Ginkuhà 18 Abril 2014.CS1 maint: unrecognized language (link)
- ↑ "What was the Portuguese Empire?" (ha Ininggles). Empires.findthedata.org. Ginhipos tikang han orihinal han 2 Pebrero 2014. Ginkuhà 18 Abril 2014. Cite uses deprecated parameter
|deadurl=(help)CS1 maint: unrecognized language (link)
- ↑ "The World Factbook". cia.gov. Ginhipos tikang han orihinal han 2020-05-19. Ginkuhà 14 Septyembre 2015.
- ↑ "ASIANOW – Macau's handover to China ends Portuguese era – December 17, 1999". cnn.com (ha Ininggles). Ginkuhà 14 Septyembre 2015.CS1 maint: unrecognized language (link)
- ↑ "Wayback Machine" (PDF) (ha Ininggles). 8 Abril 2014. Archived from the original on 2014-04-08. Ginkuhà 2018-01-15.CS1 maint: unrecognized language (link) CS1 maint: unfit url (link)
- ↑ "SOCIAL PROGRESS INDEX 2015 : EXECUTIVE SUMMARY" (PDF). 2.deloitte.com (ha Ininggles). Ginkuhà 2 Agosto 2017.CS1 maint: unrecognized language (link)
- ↑ "Quality of Life Index by Country 2017 Mid-Year". Numbeo.com (ha Ininggle). Ginkuhà 2 Agosto 2017.CS1 maint: unrecognized language (link)
- ↑ "Country Ranking | Rainbow Europe". rainbow-europe.org (ha Ininggles). Ginkuhà 7 Disyembre 2017.CS1 maint: unrecognized language (link)
- ↑ "Portugal tem a segunda melhor rede rodoviária do mundo" (ha Portuguese). Ginkuhà 7 Disyembre 2017.
- ↑ Humanity, Vision of. "Global Peace Index – Vision of Humanity". Vision of Humanity (ha English). Ginkuhà 7 Disyembre 2017.
- ↑ "Fragile States Index 2017" (ha Ininggles). Fund for Peace. Ginkuhà 14 Mayo 2017.CS1 maint: unrecognized language (link)
- ↑ Carriço, Marlene. "PISA. Alunos portugueses acima da média da OCDE pela primeira vez em 15 anos". Observador (ha Portuguese). Ginkuhà 7 Disyembre 2017.
- ↑ "Project". www.lifeimprisonment.eu (ha Italian). Ginkuhà 7 Disyembre 2017.
- ↑ "Mulheres sozinhas já engravidam em Portugal". Jornal Expresso (ha Portuguese). Ginhipos tikang han orihinal han 2017-12-07. Ginkuhà 7 Disyembre 2017.
- ↑ Group, Global Media (14 Nobyembre 2017). "Ordem Dos Médicos - Avó vai gerar o neto. Aprovado pedido de gestação de substituição". DN (ha Portuguese). Ginkuhà 7 Disyembre 2017.
- ↑ Ferreira, Susana (5 Disyembre 2017). "Portugal's radical drugs policy is working. Why hasn't the world copied it?". The Guardian (ha English). ISSN 0261-3077. Ginkuhà 7 Disyembre 2017.
- ↑ Sousa, Manuel; Reyes Real de Portugal; Familia Real Portuguesa Mem Martins, año 2000, página 23. (ha Pinortuges)
- ↑ «Crónica de Idácio de Chaves» (en latín). Archivado desde el original, el 19 de diciembre de 2011.
- ↑ Sousa, Manuel; Reis e Rainhas de Portugal; editora SporPress; Mem Martins, año 2000; página 24.
- ↑ (in Kinatsila) Europa Portuguesa. I. p. 104.
- ↑ Sousa, Manuel (2000) (in Pinortuges). Reis e Rainhas de Portugal. Mem Martins: SporPress. p. 24. ISBN 972-97256-9-1.
- ↑ "Portugal no Veraki". Ginhipos tikang han orihinal han 2007-11-28. Ginkuhà 7 han Oktubre han 2008. Check date values in:
|accessdate=(help)
- ↑ Decreto-Lei n.º 36453, han 4 han Agosto han 1947
- ↑ Artigo 6.º, parágrafo 2, da Constituição da República Portuguesa.
- ↑ "Distritos de Portugal". Ginkuhà 6 han Oktubre han 2008. Check date values in:
|accessdate=(help)
- Mga pagkukuhaan
- Bliss, Christopher; Macedo, Jorge Braga de (1990). Unity with Diversity in the European Economy: the Community's Southern Frontier. London, England: Centre for Economic Policy Research. ISBN 978-0-521-39520-5. https://archive.org/details/unitywithdiversi0000unse.
- Juang, Richard M.; Morrissette, Noelle Anne (2008). Africa and the Americas: Culture, Politics, and History: A Multidisciplinary Encyclopedia. 2. ISBN 978-1-85109-441-7.
- Page, Melvin Eugene; Sonnenburg, Penny M. (2003). Colonialism: An International, Social, Cultural, and Political Encyclopedia. 2. ISBN 978-1-57607-335-3.
- Brockey, Liam Matthew (2008). Portuguese Colonial Cities in the Early Modern World. ISBN 978-0-7546-6313-3.
- Ribeiro, Ângelo; José Hermano (2004) (in Pinortuges). História de Portugal I — A Formação do Território. QuidNovi. ISBN 989-554-106-6.
- Ribeiro, Ângelo; Saraiva, José Hermano (2004) (in Pinortuges). História de Portugal II — A Afirmação do País. QuidNovi. ISBN 989-554-107-4.
- de Macedo, Newton; Saraiva, José Hermano (2004) (in Pinortuges). História de Portugal III — A Epopeia dos Descobrimentos. QuidNovi. ISBN 989-554-108-2.
- de Macedo, Newton; Saraiva, José Hermano (2004) (in Pinortuges). História de Portugal IV — Glória e Declínio do Império. QuidNovi. ISBN 989-554-109-0.
- de Macedo, Newton; Saraiva, José Hermano (2004) (in Pinortuges). História de Portugal V — A Restauração da Indepêndencia. QuidNovi. ISBN 989-554-110-4.
- Saraiva, José Hermano (2004) (in Pinortuges). História de Portugal X — A Terceira República. QuidNovi. ISBN 989-554-115-5.
- Loução, Paulo Alexandre (2000) (in Pinortuges). Portugal, Terra de Mistérios (3rd ed.). Ésquilo. ISBN 972-8605-04-8.
- Muñoz, Mauricio Pasto (2003) (in Pinortuges). Viriato, A Luta pela Liberdade (3rd ed.). Ésquilo. ISBN 972-8605-23-4.
- Grande Enciclopédia Universal. Durclub. 2004.
- (in Pinortuges) Constituição da República Portuguesa (VI Revisão Constitucional ed.). 2004.
Mga sumpay ha gawas[igliwat | Igliwat an wikitext]
- News about Portugal from the Portuguese American Journal
- Portugal nga entrada ha The World Factbook
- Portugal Archived 2008-07-27 at the Wayback Machine. at UCB Libraries GovPubs
- Portugal ngada ha Open Directory Project
- Portugal profile from the BBC News
- National English language newspaper
- Wikimedia Atlas han Portugal
- Datos Heyograpiko nga may pagkahisumpay han Portugal ha OpenStreetMap
- National Wine Website
- Portuguese Pamphlets Collection From the Rare Book and Special Collections Division at the Library of Congress
- Gobyerno
- Opisyal nga websayt han Kagamhanan Portuges (Ininggles) / (Pinortuges)
- Opisyal nga websayt han Parlamento
- Komersyo
- Biyahe
- Mga barasahon nga mayda Pinortuges-nga pinulongan nga sinurat
- Webarchive template wayback links
- CS1 maint: unrecognized language
- CS1 errors: deprecated parameters
- CS1 maint: unfit url
- CS1 Portuguese-language sources (pt)
- CS1 English-language sources (en)
- CS1 Italian-language sources (it)
- CS1 errors: dates
- Pages using infobox country with unknown parameters
- Portugal
- Nasod


text:
Monarkyá
An monarkyá[1] amo an usa ka klase nga gobyerno kun diin an monarka, usa ka namamanahan nga namumuno, amo an mangulo han estado. An mga monarka agsob namumuno kutob ha ira kamatayan o abdikasyon.
Pinanbasaran[igliwat | Igliwat an wikitext]
- ↑ Abuyen, Tomas A. Diksyunaryo Waray-Waray [Visaya] English-Tagalog. Kalayaan Press Mktg. Ent., Inc. Quezon City. Tuig 2000. ISBN 971-08-6050-X. Pakli Ihap 239.
Mga sumpay ha gawas[igliwat | Igliwat an wikitext]
Wiktionary, an gawasnon nga pagpurulongan o diksyunaryu.


text:
Numancia, Aklan
An Numancia usa nga ika-upat nga klase nga bungto ha lalawigan o probinsya han Aklan ha Katundan nga Kabisay-an nga rehiyon han Kabisay-an ha Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 24,614 ka tawo ha 4,892 nga panimalay.
Mga Baranggay[igliwat | Igliwat an wikitext]
An Numancia ginbahin ngadto hin napulo kag pito (17) nga baranggay.
Mga Sumpay ha Gawas[igliwat | Igliwat an wikitext]
- Philippine Standard Geographic Code Archived 2012-04-13 at the Wayback Machine.
- 2000 Philippine Census Information


text:
Panbakuna han mga Health Workers nagpapadayon ha City Hall
Panbakuna han mga Health Workers nagpapadayon ha City HallMarch 29, 2021 No Comments on Panbakuna han mga Health Workers nagpapadayon ha City Hall
Tacloban City— Nagpapadayon yana nga adlaw, March 29, 2021, iton covid-19 vaccination para han mga frontliner health workers nga gin dudumara ini ha USAID Training Center building ha Kanhuraw Hill.Temprano pa han yana nga aga, an mga health workers sugad han mga doctors, nurses, mga kaapi han Barangay Health Emergency Response Team (BHERTs) ug iba pa, in naka posisyon na ngadaan ha pagtikang han pan bakuna.
Sakay hin usa nga ambulance ngan may escort nga police, umabot ha vaccination center an bakuna nga nakada han surodlan nga desenyo para hini.Paka plastar han nagtanan, gintikangan na an panbakuna.Mahinunumduman nga mismo hi Mayor Alfred S. Romualdez in nagpabakuna na dida han March 22, diri pa hiya in mahiuna, kundi para aghaton ngan ipakita ha mga tawo nga mismo hiya in nagpabakuna agud nga mapara ha hunahuna han mga tawo an kahadlok hini nga bakuna.
M. Padernos/CIO


text:
Katungtungan Salatan
Mga koordinado: 90°S 0°W / 90°S -0°E
An South Pole o Katungtungan Salatan, gintatawag gihapon ha Ingles nga Geographic South Pole, Celestial South Pole, o Terrestrial South Pole) in usa ha duha nga punto kun diin an kanan Kalibutan axis hit pagtuyok in natapo ha iya bawbaw. Ini an gisasalatani nga punto ha bawbaw han Kalibutan ngan namumutang ha kalingit nga banda han Kalibutan tikang ha North Pole.
Namumutang ha kontinente han Antarctica, ini in kahihimutangan han United States Amundsen-Scott South Pole Station, nga gintukod han 1956 ngan permamente nga may tawo tikang hadton nga tuig.
Heyograpiya[igliwat | Igliwat an wikitext]
Para han kadak-an nga panuyuan, an Heyograpiko Katungtungan Salatan in may karuyag signgon nga salatan nga punto han duha nga puntos kun diin it kanan Kalibutan axis hit pagtuyok it nagtatapo ha iya bawbaw (an lingit amo an Heyograpiko Katungtungan Amihanan). Pero, an kanan Kalibutan axis hit pagtuyok in nababantad hit talagudti, tungod hini diri gud ini sadang para han tut-on gud nga buhat.
An heyograpiko koordinatos han Katungtungan Salatan in agsob simple nga ginhahatag la na 90°S, tungod han iya longitude ha heyometriya in waray hinongdan. Kun kinahanglan gud nga may-ada longitude, ini in puyde ighatag nga 0°. Ha Katungtungan Salatan, ngatanan nga direksyon in nalingi ha amihanan. Tungod hini, an mga direksyon hini nga Katungtungan in ginhahatag relatibo ha "grid north", kun natudlok paamihanan han prime meridian.[1]
Eksplorasyon[igliwat | Igliwat an wikitext]
Ugsa mag-1900[igliwat | Igliwat an wikitext]
Han 1820, pipira nga mga ekspedisyon in nangankon nga hira an syahan nakakita han Antarctica, nga an gisyasyahani amo an Ruso nga expedisyon nga pinangunahan ni Faddey Bellingshausen ngan Mikhail Lazarev.[2] An syahan nga pagtungtong in posible nahitabo lahos la kahuman hin usa ka tuig han an Amerikano nga hi Kapitan John Davis, usa nga nananakop hin seal, in tinmamak ha nyebe.[3]
An heyograpiya han baybayon han Antarctic in diri sayod tubtob han kabutngaan ngadto ha kaurhian han ika-19 gatostuig. An Amerikano nga opisyal han hukbo pandagat nga hi Charles Wilkes in nagangkon nga an Antarctica in usa nga bag-o nga kontinente base han iya eksplorasyon ha 1839–40[4], samatang hi James Clark Ross, han iya ekspedisyon han 1839–43, naglaum nga bangin hiya makalayag pakadto ha Katungtungan Salatan (waray ini kadayon).[5]
1900–1950[igliwat | Igliwat an wikitext]
An syahan nga pagbiling hin ruta tikang ha Antarctica nga baybayon pakadto ha Katungtungan Salatan in ginbuhat han Briton nga explorador nga hi Robert Falcon Scott han Discovery Expedition han 1901-04. Ugaring la waray ini nagin malinamposon. Hi Scott, gin-updan ni Ernest Shackleton ngan Edward Wilson, nagbiyahe nga may panuyuan nga mangadto ha gisasalatani nga mahihimo, ngan an 31 Disyembre 1902, inmabot ha 82°16′ S.[6] Hi Shackleton in binmalik liwat ha Antartica komo mangulo han Briton nga Antarctica nga Expedisyon (Ekspedisyon Nimrod) nga may panuyuan makaabot ha Katungtungan Salatan. Han Enero 9, 1909, nga may tulo nga kaupod, hiya in inmabot ha 88°23' S – 112 statute milya tikang ha Katungtungan Salatan – san-o hiya mapiritan diri magpadayon ngan bumalik.[7]
An syahan nga katawhan nga inmabot ha Heyograpiko Katungtungan Salatan in hira Norwego Roald Amundsen ngan iya partido han Disyembre 14, 1911. Hi Amundsen nag-ngaran han iya kampo nga Polheim ngan an bug-os nga plateau nga nagpapalibot nga Polonya nga Hadi Haakon VII Vidde ha pagsidungog kan Hadi Haakon VII han Norwega.
Hi Robert Falcon Scott in binmalik ha Antarctica upod an iya ikaduha nga ekspedisyon, an Ekspedisyon Terra Nova, ha syahan diri hiya maaram han kan Amundsen sinikreto nga ekspedisyon. Hi Scott ngan iba pa nga upat nga tawo in inmabot ha Katungtungan Salatan han Enero 17, 1912, katloan kag upat kaadlaw kahuman kan Amundsen. Han biyahe nira pabalik, hi Scott ngan iya upat nga kaupod in namatay ha pagkagutom ngan labi nga kahagkot.
Han 1914, an kan Ernest Shackleton Ekspedisyon Trans-Antarctic Imperyal in naglayag nga makatabok han Antarctica pinaagi ha Salatan Katungtungan, pero an iya barko, an Endurance, in nagbagtik ha nyebe ngan nalunod kahuman han 11 ka bulan. An biyahe ha bawbaw han tuna in waray kahimo.
An Amerikano nga hi Admiral Richard Everlyn, nga ginbuligan han iya syahan nga piloto Bernt Balchen, in nagin syahan nga tawo nga nakalupad ha bawbaw han Katungtungan Salatan han Nobyembre 29, 1928.
1950–yana[igliwat | Igliwat an wikitext]
Klima ngan adlaw ngan gab-i[igliwat | Igliwat an wikitext]
Oras[igliwat | Igliwat an wikitext]
Ha kadak-an nga mga lugar han Kalibutan, iton local nga oras in nakukuha tikang ha longitude, sugad nga it oras had adlaw in nahari ha posisyon han adlaw ha langit (pananglitan, iton katunga hit adlaw an adlaw aada ha iya ginhahataasi. Ini nga linya hit pagrason in pakyas dida ha Katungtungan Salatan, kun diin it adlaw nasirang ngan natunod la usa kada tuig, ngan an ngatanan nga kalinyahan han longitude, ngan tungod hini ngatanan nga sona hin oras in nagtatampo. Waray ini a priori nga rason hit paghatag ha Katungtungan Salatan hin partikular nga sona hin oras, pero para han praktikal nga konsiderasyon, an Amundsen-Scott South Pole Station in nagamit hin Oras han New Zealand. Ini tungod nga an Estados Unidos in nagpapadara hin suplay nga misyon ("Operation Deep Freeze") tikang ha McMurdo Station, nga nagsusuplay tikang ha Christchurch, New Zealand.
Flora ngan Fauna[igliwat | Igliwat an wikitext]
Tungod han iya makalilisang nga klima, waray tuminongnong nga residente nga tanaman ngan hayop dida ha Katungtungan Salatan. Danay lugod, may ada naagi nga mga snow petrel nga makikit-an didto.[8]
Han 2000, nasumat nga may-ada mga mikrobyo nga nasabtan nga naukoy dida ha nyebe han Katungtungan Salatan, ugaring la an mga sayantista in naghuhunahuna nga waray ito nag-evolve ha Antarctica.[9]
Han Agosto 2014, an mga sayantista in nagpasabot han ira nabilgnan nga may-ada mil-mil nga durudilain nga klase hin mikroorganismo ha Lake Whillans, usa nga dako nga lawas hin katubigan nga nakalubong 800 m (2,600 ft) ha ilarom han Antarctica nga nyebe.[10][11][12]
Pinanbasaran[igliwat | Igliwat an wikitext]
- ↑ "Moving the South Pole" Archived 2016-05-28 at the Wayback Machine., NASA Quest
- ↑ Armstrong, Terence (1971). "Bellingshausen and the discovery of Antarctica". Polar Record. 15 (99): 887–889. doi:10.1017/S0032247400062112.
- ↑ Hurtigruten. "General Information". hurtigruten.com/us/. Hurtigruten. Ginhipos tikang han orihinal han 2014-10-23. Ginkuhà 2014-10-23.
- ↑ Van Doren, Charles Lincoln; McHenry, Robert (1971). Webster's Guide to American History: A Chronological, Geographical, and Biographical Survey and Compendium. Merriam-Webster. p. 1326. ISBN 978-0-87779-081-5. http://books.google.com/books?id=MVU6DS6Re8gC&pg=PA1326+.
- ↑ Berkman, Paul Arthur (2002). Science Into Policy: Global Lessons from Antarctica. Academic Press. p. 35. ISBN 978-0-12-091560-6. http://books.google.com/books?id=LDiGTYXZ9X4C&pg=PA35+.
- ↑ Berkman, Paul Arthur (2002). Science Into Policy: Global Lessons from Antarctica. Academic Press. p. 37. ISBN 978-0-12-091560-6. http://books.google.com/books?id=LDiGTYXZ9X4C&pg=PA37.
- ↑ Simpson-Housley, Paul (2002). Antarctica: Exploration, Perception and Metaphor. Taylor & Francis. p. 24. ISBN 978-0-203-03602-0. http://books.google.com/books?id=M1ql3mx8xYgC&pg=PA24.
- ↑ Mark Sabbatini, "Non-human life form seen at Pole", The Antarctic Sun, 5 January 2003.
- ↑ "Snow microbes found at South Pole", BBC News, 10 July 2000
- ↑ Fox, Douglas (20 August 2014). "Lakes under the ice: Antarctica's secret garden". Nature. 512 (7514): 244–246. Bibcode:2014Natur.512..244F. doi:10.1038/512244a.
- ↑ Mack, Eric (20 August 2014). "Life Confirmed Under Antarctic Ice; Is Space Next?". Forbes. Ginkuhà 21 August 2014.
- ↑ Amos, Jonathan (20 August 2014). "Antarctic hides extreme ecosystem". BBC News. Ginkuhà 21 August 2014.
Mga sumpay ha gawas[igliwat | Igliwat an wikitext]
- Webcam han NOAA ha Katungtungan Salatan
- 360° Mga panlantaw ha Katungtungan Salatan Archived 2015-04-28 at the Wayback Machine.
- An mga ladawan hini nga lokasyon in mabibilngan ha Degree Confluence Project
- Mga ladawan ha Katungtungan Salatan Archived 2005-09-05 at the Wayback Machine.
- Poles han Dibisyon Pan-Antarctico han Australia
- The Antarctic Sun - Aada ha linya nga pinagtikangan han sumat han Taramdam Antarctica han Estados Unidos
- Big Dead Place (Dako nga Patay nga Lugar) Archived 2016-06-25 at the Wayback Machine.
- UK team makes polar trek history - An BBC artikulo hin notisya mahitungod han syahan nga pakadto ha Pole of Inaccessibility nga waray bulig hit makina
- Pamatii an kan Ernest Shackleton paghulagway han iya Ekspedisyon ha South Pole han 1908, ngan dugang nga pagbasa hiunong han recording ha [australianscreen online].
- An recording nga naghuhulagway kan Shackleton Ekspedisyon ha South Pole han 1908 in gidugang ngadto ha kanan National Film and Sound Archive rehistro nga Sounds of Australia ha 2007