text:
Kaliningrad
An Kaliningrad o kundi man Kaliningrado (Rinuso: KaлиHиHrpaд, IPA: [kəlʲɪnʲɪnˈɡrat], ha kaagi Inaleman: Königsberg, Pinolako: Królewiec,[1] Lithuanian: Karaliaučius, Czech: Královec, Kinatsila: Kaliningrado, Ininglis: Kaliningrad) amo an gidako-i nga syudad ngan sentro hin pagdumara han Kaliningrad Oblast, usá nga Ruso nga exclave dida ha Dagat Baltiko. Sumala han 2010 nga Census, an kamolupyohan han Kaliningrad 431,902.[2]
Nahamutang iní ha butnga han Polonya ngan Lithuania, nga yana kabahin han Unyon Europeo. Han Matugnaw nga Gyera an Kaliningrad importante ha estratehiya. Katapos han de facto nga pag-anexar han teritoryo, an mga Sovietika nga nagdudumara naghimo hin bag-o nga syudad nga nagpara han kadam-an han mga sumpay nga makasaysayan han daan nga syudad. Ha pipira nga mga distrito, mayda pipira nga mga monumento nga tikang ugsa-han-gera nga nagpapabilin.
Mga pinambasaran[igliwat | Igliwat an wikitext]
- ↑ Andree, Karl (1831) (in German). Polen: in geographischer, geschichtlicher und culturhistorischer Hinsicht. Leipzig: Verlag von Ludwig Schumann. pp. 218. https://archive.org/details/bub_gb_xgUEAAAAYAAJ.
- ↑ Russian Federal State Statistics Service (2011). "Bcepoccийckaя пepeпиcb HaceлeHия 2010 roдa. ToM 1" [2010 All-Russian Population Census, vol. 1]. Bcepoccийckaя пepeпиcb HaceлeHия 2010 roдa [2010 All-Russia Population Census] (ha Russian). Federal State Statistics Service.
- CS1 Russian-language sources (ru)
- Mga barasahon nga mayda Rinuso-nga pinulongan nga sinurat
- Mga barasahon nga mayda Inaleman-nga pinulongan nga sinurat
- Mga barasahon nga mayda Pinolako-nga pinulongan nga sinurat
- Mga barasahon nga mayda Lithuanian-nga pinulongan nga sinurat
- Mga barasahon nga mayda Czech-nga pinulongan nga sinurat
- Mga barasahon nga mayda Kinatsila-nga pinulongan nga sinurat
- Mga barasahon nga mayda Ininggles-nga pinulongan nga sinurat
- Mga syudad ngan mga bungto ha Kaliningrad Oblast
- Mga turók
- Kaliningrad
- Kaliningrad Oblast
- Mga syudad, bungto, baryo han Rusya


c: text/html

text:
Marawi
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An Islamico nga Syudad han Marawi usa nga syahan nga klase nga syudad ha lalawigan han Lanao del Sur ha Pilipinas. Amo ini an kapital nga syudad han Lanao del Sur. It Syudad han Marawi ginsasapitan ha katundan han Marantao ngan Saguiaran, ha sinirangan han Bubong ngan Ditsaan Ramain, ug ha amihanan han Kapai ngan Saguiran, ngan ha salatan han Linaw han Lanao. Mayda ini kahaluag nga 22.6 ka kwadrado nga kilometro.
Sumala han census han tuig 2000, it Syudad han Marawi mayda populasyon nga 131,090 ka tawo ha 20,375 nga mga panimalay. Ginbahin ini ha politika ha kasiaman kag unom (96) nga mga baranggay. An ekonomiya han Syudad han Marawi nahabase ha kaurugan ha pag-uma ngan ha pag-export.
An alkalde o mayor han Syudad han Marawi tikang han Mayo 2004 amo hi Omar Solitario Ali.
Mga Baranggay[igliwat | Igliwat an wikitext]
Mga Sumpay ha Gawas[igliwat | Igliwat an wikitext]
- Philippine Standard Geographic Code Archived 2012-04-13 at the Wayback Machine.
- 2000 Philippine Census Information
- Marawi Chatters Club @ Undernet Network Archived 2013-06-13 at the Wayback Machine.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Papa Pablo VI
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Hi Papa Pablo VI (ha Linatin: Paulus PP. VI), natawo nga Giovanni Battista Enrico Antonio Maria Montini (Septyembre 26, 1897 – Agosto 6, 1978), naghadi komo Papa ngan komo soberano han Syudad han Vaticano tikang 1963 tubtob 1978. Hiya an nagdumara han Simbahan Katoliko Romano dida han kaurugan han Ika-Duha nga Konsilyo Vaticano ngan nagkapot hin importante nga papel han pag-implementa han mga desisyon hini nga konsilyo.


text:
Methanol
Methanol o Metanol, o tinatawag liwat na methyl alcohol,wood alcohol o wood naphtha, ngan may formula na CH3OH. Usa ini na klase sin alkohol na produkto san destructive distillation san kahoy. Sa yana, an metanol gin hihimo pinaagi san catalytic industrial process diretso nagtitikang sa carbon monoxide, carbon dioxide, ngan hydrogen.
An Metanol an pinakasimple na alkohol, magaan, volatile, colorless, ngan flammable na liquid na may amyon na pareho san ethanol.[1] Ginagamit an metanol bilang solvent, antifreeze o coolant, fuel, ngan denaturant san ethanol. Ginagamit liwat ini san paghimo biodiesel.
ToxicityIgliwat
Nakakahilo san tawo an methanol. An 10 mL na puro na methanol na matutulon, pwede mag-break down magin formic acid, na pwede makabuta pinaagi san kawakay san optic nerve, ngan an 30 mL pwede makamatay,[2]. An median lethal dose para san puro na methanol ada sa 100 mL (4 fl oz) (i.e. 1–2 mL/kg bug'at han lawas[3]). An methanol may reference dose na 0.5 mg/kg/adlaw.[4] An kahilo maepekto paglahos saka oras, ngan pwede malikayan an permanent damage san epektibo na antidote .[2].
Mga KasariganIgliwat
- ↑ National Institute for Occupational Safety and Health (22 August 2008). "The Emergency Response Safety and Health Database: Methanol". Ginkuhà 17 March 2009.
- ↑ 2.0 2.1 Vale A (2007). "Methanol". Medicine. 35 (12): 633–4. doi:10.1016/j.mpmed.2007.09.014.
- ↑ "Methanol Poisoning Overview". Antizol. Ginhipos tikang han orihinal han 5 October 2011. Ginkuhà 27 May 2014.
- ↑ Methanol (CASRN 67-56-1)


text:
Soccsksargen
An SOCCSKSARGEN usa nga rehiyon han Pilipinas, nahamutangan ha butnga nga Mindanao, ngan gin-designar ha opisyal nga Rehiyon XII. An ngaran usa nga acronym nga natigaman han mga upat nga mga probinsya ngan usa han mga syudad han rehiyon: South Cotabato, Cotabato, Sultan Kudarat, Sarangani and General Santos City. An sentro han rehiyon amo an Syudad han Koronadal nga nahamutangan ha probinsya han South Cotabato.
An rehiyon haluag ngan dagko iton mga ginsasapitan hit dagat, mga siong ngan mga kabugkiran. An rehiyon kilalado tungod han sistema hin mga salog, ngan amo an sinisiring nga catch basin han Mindanao. Ini ng sistema hin salog, dako nga kinukuhaan hin pagkaon, irimnon nga tubig, nga paghimo hin enerhiya para hin koryente. Ha Cotabato an Rio Grande de Mindanao, nga amo an gihalaba-i nga salog ha Mindanao ngan ika-duha nga gihalaba-i ha Pilipinas.
An Rehiyon XII gintawag han una nga Butnga nga Mindanao ug ha pagtikang, lakip dinhe an mga probinsya han Lanao del Norte, Lanao del Sur, Cotabato, Sultan Kudarat, ngan Maguindanao. An paghimo han Autonomo nga Rehiyon han Muslim Mindanao han 1990 nagresulta nga an nahabilin ha Butnga nga Mindanao an mga probinsya han Lanao del Norte, Sultan Kudarat, ngan Cotabato. Dida han Septyembre 19, 2001, an Executive Order No. 36 ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo nag-reorganisar han mga rehiyon ngan probinsya ha Mindanao. Ini amo an nagbalhin han Rehiyon XII ngadto han yana nga SOCCSKSARGEN.


text:
Panay
- Ini nga artikulo mahitungod han isla han Panay. Para han bungto ha Isla han Panay, kitaa an artikulo nga Panay, Capiz.
An Panay usa nga isla o puro ha Pilipinas nga nahamutangan ha Kabisay-an. Ha politikal nga heyograpiya, ginbabahin an isla hin upat nga mga probinsya: Aklan, Antique, Capiz, ngan Iloilo, ha Katundan nga Kabisay-an nga rehiyon. An prominente nga syudad han isla amo an Syudad han Iloilo.
An Panay nahamutangan ha timugan o habagatan-sinirangan tikang han isla han Mindoro ngan kanawayan o amihanan-katundan han isla han Negros, nahabulag pinaagi han Estrecho han Guimaras. Ha butnga han Negros ug Panay ada an isla-nga-probinsya han Guimaras. Ha amihanan amo an Dagat Sibuyan ug an mga isla han Romblon; ha habagatan o habagatan-katundan amo an Dagat Sulu.
Dida ha Panay an lugar han leyendo han Maragtas, nga nagsasaysay daw han pag-abot han mga Malay nga tawo han kapurupod'an han Pilipinas.
An ngaran han island amo in ginkuhaan nga ngaran para hin pipira nga mga United States Navy nga mga sakayan nga tinatawag nga USS Panay, ngan an pinakasikat hini amo an ginlunod han mga Hapon dida han 1937 dida han Panay incident o (Nahinabo han Panay).
Kasaysayan ngan Leyenda[igliwat | Igliwat an wikitext]
Han pag-abot han mga Espanyol nga pinamunoan ni Miguel Lopez de Legazpi ngada ha Panay tikang ha Cebu dida han 1569, an ira nabilngan nga mga tawo mayda tattoo, amo nga ira ginngaranan ini nga Isla de los Pintados. Diri sigurado kon unan-o an isla ginngaranan nga Panay. Gintawagh han mga Aeta an isla nga Aninipay, tungod hin tanom nga damo dida han isla. Sumala ha leyendo, hira Legazpi ngan an iya mga tawo, nga namimiling hin pagkaon, sinmiring daw kuno pag-abot dida han isla, Pan hay en esta isla! (kon ha Winaray: mayda tinapay hini nga isla). An mga Katsila nagtukod han ira syahan nga urukyan han isla dida han ganghaan han Salog Banica ha Capiz ngan gintawag ini nga Pan-ay. Ini an ika-duha nga urukyan nga gintukod han mga Espanyol ha Pilipinas, an syahan amo an San Miguel ha Cebu.


text:
Waraynon nga literatura
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An literatura Waraynon amo an literatura nga ginsurat hin mga Waraynon ha Winaray.
Mga pagtikangIgliwat
An mga syahan nga mga sumat hin Waraynon nga literatura natikang han 1668 han pagdokumentar hin Heswita nga padi nga hi Padre Francisco Ignacio Alzina han mga porma hin siday sugad han candu, haya, ambahan, canogon, bical, balac, siday ngan awit. Nagpahayag gihapon hiya han susumaton ngan posong, mga syahan nga porma hin pagsaysay. Daan na mayda mga tradisyon hin teatro - dida hin pagpasundayag hin mga pagsiday, mga ritwal ngan mimetiko nga pagsayaw. An mga sayaw nagpahayag hin mga kalipay ngan mga buhat han hadto nga mga Waraynon.
Ha sulod hin tulo ka siglo hin Espanyol nga pagkolonisar ug dugang pa nga panahon hin pag-okupar han mga Amerikano, an mga daan nga mga ritwal, mga porma hin pagsiday ngan mga pagsaysay inmagi hin pagliwat. In usa nga pananglitan amo an balac, usa nga pagsiday hin baton-baton hin lalaki ngan babaye. Sumala kan Charo N. Cabardo, usa nga historiadora hin Waraynon, an balac nagpabilin ha iya porma bisan pa man kon nagkaada ini hin mga bag-o nga tawag ngan naghuram hin mga aspeto han mga yinaknan han mga nagkolonisar. Han panahon han mga Espanyol, an balac gintawag nga amoral; dida han panahon han mga Amerikano, gintawag ini nga ismayling, in pulong tikang han Iningles nga pulong nga "smile" o "paghiyom". Sumala hin nag-imbestiga hin literatura, mayda mga dapit han Samar, nga an balac o ismayling ginliwat agod makapahayag hin mga sentimyento patok hin imperyalismo nga diin an babaye nagtitigaman han iroy nga tuna ngan an lalaki amo an patriota nga nagsasaysay han iya gugma han nasod.
Mga 1900 tubtob mga 1950Igliwat
Katapos han mga 1950Igliwat
Talaan hin pipira nga mga bantog nga paragsiday ha Waraynon nga yinaknan.
ika-19 ngan ika-20 nga mga gatostuigIgliwat
ika-21 nga gatostuigIgliwat
- Herminigildo “Hermie” Sanchez (Catbalogan, Samar)
- Julan Shirwod Nueva (Gandara, Samar)
- Jen Garcia (Tacloban, Leyte)
- Harold Mercurio (Calbayog, Samar)
- Jerry Grácio (Mondragon, Northern Samar)
- Voltaire Oyzon (Barugo, Leyte)
- Janis Claire Salvacion (Tacloban, Leyte)
- Danreb Eran (Gandara, Samar)
- Nemesio “Mano Totoy” Baldesco (Calbayog, Samar)
- Neil Lopido (Dolores, Eastern Samar)
- Dominador Pagliawan (Catbalogan, Samar)
- Casiano Trenchera


text:
Tenerife
An Tenerife nga mayda kahaluag nga 2,034.38 ka km², amo an gihaloagi nga isla han Canarias. Dugang pa, an mga 886,033 nga nangungkoy ngan mayda densidad nga 435 nga nangungkoy ha tagsa km² amo nga ini an isla nga gidamo-i hin tawo ha Espanya. Mabiblingan dinhe an duha han mga prinsipal nga syudad han kapuropod-an: Santa Cruz de Tenerife ngan San Cristóbal de La Laguna. An Santa Cruz de Tenerife amo an lingkoranan han Parlamento de Canarias ngan han Cabildo de Tenerife. Amo ini an syudad nga gidamo-i hin tawo han lalawigan ngan kapital han isla, han lalawigan, ngan han Kapuropod-an Canario upod han Las Palmas de Gran Canaria. An La Laguna gindeklara nga Patrimonio han Katawhan han Unesco, ngan dinhe an lingkoranan han Universidad de La Laguna (primera nga unibersidad han Canarias). Napili liwat tungod han ira importansya ha turista, in tulo pa nga mga syudad: Puerto de la Cruz ha amihanan ngan Arona ug Adeje ha salatan. Ada pa an Villa Mariana de Candelaria, nga diin mabilingan an ladawan han Virgen han Candelaria, nga amo an patrona ha isla ngan Patrona General han Canarias. An patrona han Diócesis Nivariense amo an Virgen de los Remedios, ha La Laguna. An Tenerife kilalado tungod han klima hini nga "la isla de la eterna primavera" (an isla han dayon nga primavera). Upod han mga protehido nga espasyo natural an Parque Nacional del Teide, nga gindeklara han UNESCO nga Patrimonio han Katawhan: nga diin mabibilngan an tarimpungayan han Teide, nga mayda altitud nga 3,718 ka metros amo an sinisiring nga atop han Espanya.


text:
Brgy. 103 Palanog nabulig ha City government ha Covid-19 response
Brgy. 103 Palanog nabulig ha City government ha Covid-19 responseAugust 19, 2021 No Comments on Brgy. 103 Palanog nabulig ha City government ha Covid-19 response
Tacloban City (Aug. 18, 2021)- Duduha ka pamilya ha Brgy. 103 Palanog iton nagpapailarom yana hin bulontaryo nga kwarintina agud masiguro la nga diri makatapon ha iba kun pananglitan naigo man han covid 19.
Pero ha luyo hini, siring ni Brgy. Kapitan Sibino “Botyok” S. Baldesco Jr., nagpapabilin nga talwas o negative hin covid an ira barangay- , kundi bisan paman kun sugad, ira gihapon iginpapatuman an mahugot nga mga Health protocols para makasiguro nga diri malulusotan han covid-19.
Ha butnga hini nga pandemya, an City government of Tacloban ha liderato ni Mayor Alfred S. Romualdez damo an gintatagan hin ayuda ha bug-os nga 138 nga mga barangay han siyudad, sanglit siring ni Kapitan Baldesco para mabuligan an siyudad, an ira barangay in pumalit liwat hin ginatus-gatos ka sako hin bugas ngan tag 10 kilos an ipinanhatag ha kada pamilya haira bug-os nga barangay.
Barangay Disaster Risk Reduction Management fund (BDRRM) an ira gingamit nga pundo pamalit han ayuda nga pagkaon.
Yana nga medyo nakakagios na hin pakabuhi an mga tawo, an mga naka self-quarantine nala an gin aayudahan hin tag 5 kilos nga bugas ngan hin sardinas, siring ni Kapitan Baldesco.
M. Padernos/CIO


text:
Metamorphosis
An metamorphosis, usa na biolohikal na proseso kun diin an hayop nagkakayaon pisikal na pagbag'o kahuman sa pag'anaka o pagpusa ngan tigda maliliwat an struktura han lawas pinaagi san pagtubo o pag'iba san cell. May'ada mga manananap, ampibyan, mollusc, crustacean, cnidaria, echinoderm ngan tunicate na nagme-metamorphosis, na nadungan sa pagbag'o san kanya habitat ngan behavior o batasan.
Metamorphosis han mananap[igliwat | Igliwat an wikitext]
Natanan na mananap ilarum sa Pterygota nagkakamay'ada pagbag'o ha porma, pamanit ngan pisikal na anyo o metamorphosis, tikang san pagkabata ngadto san kaarug. Ini na mga mananap pwede magkamay'ada hemimetabolous development, ngan maagi san ginsesering na diri tangpus o partial na metamorphosis, ug magkamay'ada naman holometabolous development, na naagi naman san kompleto na metamorphosis, kaapi na an pagiging pupa o resting stage kahuman san pagigiging larva ngan ngadto sa kaarug o adult na porma.[1]
Mga Kasarigan[igliwat | Igliwat an wikitext]
- ↑ Gullan, P. J. & Cranston, P. S. 6.2 Life History Patterns and Phases in The Insects: An Outline of Entomology. pp. 143-153. 2005 by Blackwell Publishing


text:
Imperyo Akemenida
An Imperyo Akemenida o kundi man Akhaemenida (Kinatsila: Aqueménida; Ininglis: Achaemenid /əˈkiːmənɪd/; 𐎧𐏁𐏂 Xšāça (Old Persian) "An Imperyo"[1] c. 550–330 UC), danay kilala komo Syahan nga Imperyo Persyano, in uska imperyo Irano ha Salatan-katundan Asya, nga natukod han ika-6 gatostuig ni Cyrus nga Harangdon nga nagpatalsik han confederasyon Mediano.
Mga tigaman[igliwat | Igliwat an wikitext]
Mga pinambasaran[igliwat | Igliwat an wikitext]
- ↑ Ipakita an sayop: Invalid
tag; no text was provided for refs named
name


text:
Waray-Waray News: Mga trabahohador ha panpubliko nga transportasyon makakabenepisyo tikang han rice subsidy program
Manila (14 November) -- Maabot 95,000 nga gudti an kita nga mga drayber ngan iba pa nga mga magtratrabaho ha panpubliko nga transportasyon en makakapahimulos tikang han rice subsidy program han administrasyon-Arroyo, pahayag han Malacaņang yana nga adlaw. Ilarum han kanan gobyerno Accelerated Hunger Mitigation Program (AHMP), P30 milyon han P1 bilyon nga ginpabukalas han Pangulo Gloria Macapagal-Arroyo hadton Nobyembre 7 en gin-alutaga para han programa pagsurapo han kagutom para hadton gudti an kita nga mga drayber ngan mga magtratrabaho ha panpubliko nga transportasyon pinaagi hin ayuda-pinansyal ? subsidiya ha bugas.
An Department of Social Welfare and Development (DSWD) amo an mag-iimplementar han programa nga mapapahimulsan hin maabot 475,000 nga mga miembro hin pamilya han mga drayber ngan iba pa nga mga magtratrabaho ha panpubliko nga transportasyon.
Han P1 bilyon nga alokasyon, P900 milyon en igpupondo han kanan Department of Agriculture (DA) programa panmalit hin bugas agud masiguro nga magin abelable ini ha barato nga mga presyo durante han Kapaskuhan ngan Bag-o nga Tuig.
Ginmandu-an han Pangulo an Department of Budget and Management (DBM) nga magbukalas hin kadugangan nga pondo agud maayudahan an nagpapadayon nga AHMP nga mga programa ngan mga proyekto para naman masurapo an kagutom para han nahibibilin nga hugna han tuig 2007.
Nahunahuna-an han gobyerno an programa ha subsidiya ha bugas para han sektor ha panpubliko nga trasportasyon ngan iba pa nga mga magtratrabaho agud malikayan en pag-umento ha pasahe kataliwan han paghitaas han presyo han gasolina ngan diesel ha pankalibutan nga panmalitan ha diri pa la maiha.
Gintagan duon han Pangulo nga "simboliko han aton abilidad pagtuman han aton saad paghatag hin pagkaon ngadto han mga kablas" an bugas. (PIA) [top]


text:
Gin-iimbestigar yana han mga otoridad an mga posible nga rason han nahireport nga duha nga kaso hin pagpakamatay kun diin an mga biktima in usa nga Amerikano ngan senior high school student hadin nakalabay nga adlaw.
Hi Ronald Hayward, 54 anyos nga American citizen, in natad-an nga waray na kinabuhi didto han iya balay ha Brgy Makiwalo, Mondragon, Northern Samar. Subay han pag-asoy han iya live-in partner nga hi Rosalyn Mastilero, nagkabalingkutay hira ni Hayward hadto nga adlaw, ngan katapos han ira away, sinmulod ha iya kwarto an biktima nga retirado nga US Army.
Nagsering pa hi Mastilero nga mayda gintumar nga medisina hi Hayward nga posible amo an hinungdan han iya kamatayon. Nagbubuhat pa hin pagsusi an mga otoridad kun naglugaring gud man ini nga Amerikano pagkuha han iya kinabuhi.
Samtang, didto naman ha Santa Fe, Leyte, usa nga senior high school student an gintutuohan nga naagpakamatay pinaagi hin paghikog. An kapulisan in waray la anay ighatag an ngaran han biktima komo respeto ha iya pamilya.
An 19 anyos nga estudyante in nag gamit hin pisi dida han iya pagpakamatay. Hinsabutan nga antis ini nga panhitabo, umapi pa hiya hin group pictorial upod an iya mga kaklase para han ira ti-arabot nga graduation ceremonies. Mayda liwat mga impormasyon nga problema financial an posible nga rason han iya pag suicide kay amo daw ini an iya nasusumat ha iya kasangkayan. Hinsabutan nga an nanay han biktima in adto ha Manila nagpapakabuhi samtang an iya tatay in waray permanente nga trabaho.
Pira liwat han nakilala ha iya in nagbuyagyag nga may mga takna nga ginsisinamad hini nga estudyante an iya kalugaringon.


text:
Châtelus
Iton Châtelus poyde tinmudlok ha:
- Châtelus, Allier, usa ka komyun ha departamento han Allier ngan ha rehiyon han Auvergne ha nasod han Fransya.
- Châtelus, Isère, usa ka komyun ha departamento han Isère ngan ha rehiyon han Rhône-Alpes ha nasod han Fransya.
- Châtelus, Loire, usa ka komyun ha departamento han Loire ngan ha rehiyon han Rhône-Alpes ha nasod han Fransya.
- Châtelus-le-Marcheix, usa ka komyun ha departamento han Creuse ngan ha rehiyon han Nouvelle-Aquitaine ha nasod han Fransya.
- Châtelus-Malvaleix, usa ka komyun ha departamento han Creuse ngan ha rehiyon han Nouvelle-Aquitaine ha nasod han Fransya.


text:
Albanya
An Albanya o Albania (ha Albanian: Shqipëri/Shqipëria, Gheg nga Inalbanes: Shqipnia/Shqypnia), nga an opisyal nga ngaran Republika han Albanya o Republika han Albania (ha Inalbanes: Republika e Shqipërisë) usa nga nasod haha timugan nga Europa, ha rehiyon han Balkans. Ginsasapitan ini han Montenegro ha kanawayan, han Kosovo[a] ha dumagsaan,han Republika han Masedonia ha sinirangan ngan han Gresya ha salatan ngan timugan. Mayda ini labnasan ha Dagat Adriatico ha katundan, ngan han Dagat Ionianahon ha habagatan. Ini mga diri naabot hin 72 km (45 mi) tikang ha Italya, tabok han Estrecho han Otranto nga nadugtong han Dagat Adriatico ngadto han Dagat Ioniahanon. An kapital han nasod amo an Tirana.
An Albanya usa nga api han NU, NATO, Organization for Security and Co-operation in Europe, Conseho han Europa, World Trade Organisation, Organisation of the Islamic Conference ngan usa han mga nagtukod nga mga api han Pagkahiusa para han Mediterraneo. An Albania usa nga posible nga kandidato hin pag-aksedir ngadto han Unyon Europeo tikang han Enero 2003, ngan pormal ini nga nag-aplikar para hin pag-api han UE dida han ika-28 han Abril 2009.[6]
An Albanya usa nga parlamentarya nga demokrasya ngan usa nga transisyon nga ekonomiya. An ulohan han Albanya, Tirana, amo an urukyan hin mga 600,000 han mga 3,000,000 ka tawo han nasod.[7] Mga gawasnon-nga-market nga reporma nagbuklad han nasod ngadto hin investment tikang ha langyaw, labi na ha pagpadukwag ha infrastruktura hin enerhiya ngan panakayan.[8][9][10] Ginpili an Albanya nga amo an igbaw nga nasod dida han talaan han Lonely Planet hin napulo nga igbaw nga nasod para han 2011.[11]
Mga kasarigan[igliwat | Igliwat an wikitext]
- ↑ "404". Ginhipos tikang han orihinal han 14 Oktubre 2017. Ginkuhà 6 Enero 2018.
- ↑ "Population and Housing Census 2011". INSTAT (Albanian Institute of Statistics). Ginhipos tikang han orihinal han 3 Agosto 2017.
- ↑ 3.0 3.1 3.2 3.3 "Report for Selected Countries and Subjects". IMF. 20 Oktubre 2018.
- ↑ "Income Gini coefficient". World Bank. UNDP. Ginhipos tikang han orihinal han 10 June 2010. Ginkuhà 3 July 2015.
- ↑ "Human Development Report 2018" (PDF). United Nations. 2018. Ginkuhà 15 September 2018.
- ↑ "Albania applies for EU membership". BBC News. 28 April 2009. Ginkuhà 29 April 2009.
- ↑ "CIA – The World Factbook". Archived from the original on 17 January 2010. Ginkuhà 25 June 2011.CS1 maint: unfit url (link)
- ↑ Reports: Poverty Decreases In Albania After Years Of Growth.Dow Jones Newswires, 201-938-5500. Nasdaq.com
- ↑ Albania plans to build three hydropower plants.People's Daily
- ↑ Strong GDP growth reduces poverty in Albania-study. Reuters. Forbes.com
- ↑ "Lonely Planet's top 10 countries for 2011 – travel tips and articles – Lonely Planet". Ginhipos tikang han orihinal han 4 November 2010. Ginkuhà 2 November 2010.


text:
Corazón Aquino
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Hi María Corazón Sumulong Cojuangco-Aquino (Enero 25, 1933 - Agosto 1, 2009), nga agsob tawagon nga Cory Aquino, amo an Mangulo o Presidente han Pilipinas tikang han 1986 tubtob 1992. Hiya an syahan nga babaye nga Mangulo han Pilipinas ngan amo an syahan nga babaye nga Presidente han Asya (nga diri naglalakip kan Soong Ching-ling, Presidente ha Dungog ngan acting Chairman han Tsina) ngan kilalado nga nagbabandilyo hin demokrasya, kamurayaw, paghatag hin gahom ha kababayin-an ngan relihiyoso nga piedad.


text:
An Holokausto
An Holokausto, gintatawag gihapon nga Shoah,[lower-alpha 1] usa nga genocide samtang nananabo an Ikaduha nga Gera han Kalibotan kun diin an Alemanya nga Nazi ni Adolf Hitler, ginbulig han iya mga kaugop, sistematiko nga ginpatay an unom ka ribo o milyones ka Europeno Hudeyo, mga duha-katulo han ngatanan nga Hudeyo nga populasyon ha Europa.[1][lower-alpha 2] Tikang han 1941 tubtob 1945, an Alemanya gindumtan an Europeno Hudeyo ha pamatay nga nahimo nga bahin han durudako nga panhitabo nga naglalakip an pagpatay han iba pa nga grupo. An mas haluag nga depenisyon han Holokausto naglalakip han pagatay han mga Romano ngan an mga "may-sakit na diri natatambal".[3] An mas haluag pa nga depenisyon in naglalakip gihapon han tuminongnong na Polaco, iba pa nga eslavos nga grupo, molupyo nga sovietica ngan mga preso han gera, mga homosexual, Jehovah's Witnesses, itom nga tawo ngan mga kontra ha pulitika.
Pinanbasaran[igliwat | Igliwat an wikitext]
- ↑ Para han mga pananglitan han paggamit han mga historyano ha paggamit hini nga depenisyon, kitaa an masunod Gilbert 1985, p. 18; Bauer 2002, pp. 10–11; Snyder 2010, p. 412; Landau 2016, p. 3; ngan Introduction to the Holocaust", United States Holocaust Memorial Museum. Ginkuha 4 October 2017.
- ↑ "Jewish Population of Europe in 1945", Holocaust Encyclopedia, United States Holocaust Memorial Museum. Ginkuha han 9 October 2017.
- ↑ Para han mga pananglitan han paggamit han mga historyano ha paggamit hini nga depenisyon, kitaa an Niewyk & Nicosia 2000, p. 52.
Mga tinigamnan[igliwat | Igliwat an wikitext]
- ↑ Hinudeyo: השואה, HaShoah, "the catastrophe"
- ↑ Para han ihap, kitaa an United States Holocaust Memorial Museum: "Six million Jews died in the Holocaust. ... According to the American Jewish Yearbook, the Jewish population of Europe was about 9.5 million in 1933. ... By 1945, most European Jews—two out of every three—had been killed."[2]


text:
Petrolyo (krudo)
- Para hin iba nga mga paggamit, pakadto han petrolyo (pansayod)
An petrolyo[1] o petrólyo[2] o kundi man petróliw[2] (tikang han Kinatsila: petróleo; ha Iningles: petroleum) usá nga natural nga aada nga may pagkadarag-nga-itom nga likido nga nabibilngan ha mga heyolohiko nga mga kahimo.
An pulong nga "petrolyo" ginagamit pagtawag hin krudo nga lana ngan ha mga produkto nga naidadangat hin gin-refine nga lana.[1] Ha Winaray, an pulong nga "petrolyo" agsob ginagamit pagtawag hin keroseno, an likido nga ginbubutang ha lampara.[1]
PinambasaranIgliwat
- ↑ 1.0 1.1 1.2 Makabenta, Eduardo A. Sr. Pagpurulungan nga Binisaya (Waray) ha Leyte ug Samar (Binisaya-English English-Binisaya Dictionary) (ika-2 nga edisyon). Adbox Book Distributors and Eduardo A. Makabenta Sr. Foundation. Quezon City Tuig 2004. ISBN 971-92875-1-9 (clothbound) ISBN 971-92875-0-0. Syahan nga pagmantala Quezon City:Emandzsons 1979. Ikaduha nga edisyon gin-editar ni Eduardo T. Makabenta Jr. pakli 113
- ↑ 2.0 2.1 Tramp, George Dewey Jr. Waray-English Dictionary Dunwoody Press Kensington, Maryland USA 1995 pakli 354


text:
Avignon
An Avignon (Frinanses nga pagluwas: [aviɲɔ̃]; ha Provençal: Avinhon ha klasikal nga surundon hin pagsurat o Avignoun ha Mistraliano nga surundon hin pagsurat; ha Kinatsila: Aviñón, puyde liwat igsurat ha Winaray nga Avinyón) usa nga komyun ngan syudad ha timugan o salatan-sidlangan nga dapit han Fransya. Amo ini an prefektura o kapital ha departamento han Vaucluse.
Kilalado ini nga syudad tungod han Palais des Papes (Palasyo han mga Papa) hini, nga diin in pira nga mga Papa ngan mga Antipapa nangag-ukoy tikang han syahan nga bahin han ika-14 nga siglo tubtob ngadto han syahan nga bahin han ika-15 nga siglo.


text:
Bicol nga Rehiyon
An Bicol nga Rehiyon (iton Bicol puyde liwat igsurat nga Bikol) o Bicolandia o Kabicolan usa han mga rehiyon han Pilipinas ngan ini ada ha Bicol nga Peninsula ha timugan o salatan-sinirangan nga dapit han isla han Luzon. Mayda ini unom nga probinsya, nga amo an, Albay, Camarines Norte, Camarines Sur, Catanduanes, Masbate, ngan Sorsogon. Bikol an lumad nga yinaknan han mga taga-Bikol ngan an mga sentro komersyal/finansyal ngan mga pag-ultan hin panakayan amo an Syudad han Naga ngan an Syudad han Legazpi, nga amo gihapon an sentro han rehiyon.


text:
Isumat.com/Hulyo 8, 2022
Katapos hin usa ka adlaw nga paghalpat han mga otoridad, na-aresto na an suspetsado han pagpatay hin usa nga kapitan hin barangay ha Biliran, Biliran.
Kakulop, Hulyo 7, 2022 nasikop han kapulisan hi Jene Balce didto ha Brgy Cavite East, Palo, Leyte. Hi Balce an gintutudlok nga nagbuno ngan nakamatay kan Roberto Yapan, kapitan han Brgy Julita, Biliran, Biliran. Natabo an insidente hadton gab-i han Hulyo 6, 2022.
Sumala han mga imbestigador, aminado hi Balce nga hiya an nagbuhat han krimen ngan sasampaan hin kaso nga murder an suspetsado.
Ha interview han Biliran Island News, nagsumat hi Balce nga personal nga kasinahon an nagduso ha iya nga mabuhat an krimen. Ha nag-agi nga pira ka semana, tulo ka beses nga nagkabalingkutay an duha nga personalidad ngan nagsesering pirmi an kapitan ngadto kan Balce nga “Bayad na ang buhay mo.”
Nag-asoy pa an suspetsado nga posible pulitika an rason han deri nira pagka-asya ni kapitan kay magka-iba nga kandidato an ira tagsatagsa nga ginsuportaran dida han nag-agi nga eleksyon.
Nagpabati hin pagbasol han iya nabuhat ngan nangaro hin pasaylo an suspetsado ha pamilya han biktima durante han nasabi nga pakighimangraw han media ha iya. #


text:
Isumat.com/6:30AM, Enero 14, 2021
Ginbay-og an NBA han makokonsiderar nga usa han gidadaku-i nga trade o pabarubalyo-balyo hin players pira pala ka oras an nakalabay.
An nag-a-alburuto nga scoring machine han Houston Rockets nga hi James Harden in ha katapus-tapusan natumanan han iya hingyap nga makagawas na ha Houston ngan hiya in mabalhin ha Brooklyn Nets.
Tungod hini, an Nets in klaro na nga makakasulod ha playoffs ngan posible pa ngani nga magin contender ha Eastern Conference ngan NBA Finals kay mag-uurusa na hin pwersa hira Kevin Durant, Kyrie Irving ngan Harden.
Upat nga mga teams an nahidabi hini nga blockbuster deal ha NBA:
An Houston Rockets makarawat kan shooting guard Victor Oladipo tikang ha Indiana; sugad man walo nga first round draft picks ha tuig 2021,2022,2023,2024 tikang ha Cleveland, Brooklyn, Milwaukee ngan Indiana.
An Brooklyn in makarawat kan Harden ngan usa nga 2nd round pick.
An Cavaliers in magkakaada kan Jarret Allen ngan Taurean Prince tikang ha Brooklyn.
Samtang an Indiana Pacers in makakakuha han serbisyo ni Chris Lavert ngan usa nga 2nd round pick.
Dida hini nga balyu-ay hin players, segurado gud nga nadugangan hin offensive firepower an Nets, pero nawara liwat ha ira an importante nga mga role players nga hira Lavert, Allen ngan Prince. Ini in labot la han deri pakamulay defense specialist Spencer Dinwiddie nga nagkaada hin ACL injury ngan usa ka season nga deri makakagserbisyo ha Brooklyn.
Samtang, igin report gihapon nga dako an posibilidad nga deri na mabalik pagmulay hin usa ka season hi Irving. Sugad-sugad nga dako an personal nga isyu nga gin-aatubang yana han basketbolista sanglit napwersa an Nets nga kuhaon hi Harden bisan kun mawawara ha ira an pira nga importante nga role players.
Hi Harden in maiha na nga nag-aarungot ngan deri nagtutuhay pagmulay ha Houston kay karuyag na gud niya lumayas ngan gusto makatilaw hin korona ha NBA labi na yana nga nagtitika-edaran na hiya. #


text:
TACLOBAN CITY – Paslak yana an usa nga Most Wanted Person ha bungto han Villareal, Samar mahuman ini nga madakop han Kapulisan ha Baranggay Parasanon, Pinabacdao, Samar.
Ginkilala an suspek nga hi Rolly Cabigayan, Alias Olik, ada ha igo nga pangidaron, Number 7 MWP han Villareal Samar.
Sumala kan PCInsp Cerilo Apetin, Hepe han Sta Rita MPS, nga nadakop an mao nga suspek mahuman nga mayda magtiktik ha ira nga mga informant.
Hi Olik in mayda Standing warrant nga gin-isyu ni Hon Janet Cabalona han RTC BR 33 Calbiga Samar para han kaso nga Robbery with Homicide.
Waray naman pyansa nga ginhatag para han kaso han mao nga suspek.
Samtang ha pagkayana in nagpapabilin ini ha Sta Rita MPS.


text:
Isumat.com/7:16PM, May 15, 2020
Usa ka tawo an naawat an kinabuhi ngan tulo pa nga iba an nag-antos hin karamtan ha lawas durot han pagtampalo ni Bagyo Ambo ha San Policarpo, Eastern Samar kun diin syahan nga natabo an landfall.
Sumala kan Mayor Thelma Nicart, an namatay in usa nga lalaki nga residente han Brgy. Natividad. Dida han impormasyon, nagkaada hin kasamdan an biktima tungod han nabu-ong nga salaming nga bintana ngan naubusan hin dugo.
An usa nga nasamad in taga Brgy. Alugan samtang an duha pa nga nasamaran in taga poblacion. Kadagmitan naman nga gindara ha hospital an mga samaran basi pagtambalon.
Iginsumat gihapon ni Nicart nga panguna yana nga kinahanglan han ira bungto amo an mga construction materials kay haros setenta porsyento han kabablayan ha iya bungto an nagkaruruba.
Naghangyo liwat an alkalde ha mga bungtuhanon nga waray madistroso an balay nga temporaryo nga pa-ukyon ha ira an iba nga nawarayan hin balay.
Sumala pa han alkalde, hi Ambo an ira ginkokonsiderar nga gikukusugi nga bagyo nga naglapingka ha ira lugar.
Hinsabutan liwat nga waray pa suplay hin kuryente didto hini nga bungto tobtob han ginsusurat ini nga notisya. # (KEVIN SIOSANA)


text:
Tsinino nga Bag-o nga Tuig
An Tsinino nga Bag-o nga Tuig in pinakamahinungdanon ha mga nahigaraan nga Tsinino nga pista. Ha Tsina, ini in kilala nga "Pista han Kathuraw," an literal nga paghubad han Tsinino nga ngaran 春節 (Pinyin: Chūnjié), tungod nga an panahon han kathuraw ha kalendaryo Tsino in nagtitikang lakip an lichun, an syahan nga pan-adlaw nga termino han Tsinino nga kalendaryo nga tuig. Ini in nagtitigaman han kahuman han panahon han kathagkot, pareho ha karnabal ha Katundan. An pista in nagtitikang ha syahan nga adlaw han syahan nga bulan (Tsinino: 正月; pinyin: Zhēngyuè) ha nahigaraan nga Tsinino nga kalendaryo nga natitima ha Pista han lampara nga aada ha ika-15 nga adlaw. An Bisperas han Tsinino nga Bag-o nga Tuig, an adlaw kun diin an mga banay nga Tsino in nagkatitirok para han ira tinuig nga pagkakaurusa nga paniklop, nga kilala nga Chúxī (除夕) o "Bisperas han naglalabay nga tuig.


text:
Isumat.com/Nobyembre 18, 2021
Duha na nga Gomez an kandidato pagka-alkalde ha Ormoc City para han tiarabot nga eleksyon sunod nga tuig.
Amo ini hira Leyte 4th District Rep. Lucy Torres-Gomez ngan Glend Gomez. Hi Glend in lumiwan kan Oscar Ligoro dida han Nobyembre 15, 2021, nga amo an deadline han withdrawal ngan substitution han mga kandidato.
Dida han impormasyon han Ormoc News and Updates, hi Ligoro an nagwithdraw ngan iya kabalyo hi Glend. Hira ngaduha in miembro han Partido Pilipino sa Pagbabago.
An usa pa nga kandidato han mao nga pwesto amo hi Edward Codilla nga ginperde hadto ni Lucy ha pa-isan-isan pagka kongrersista.
Sumala hin katatapuran nga mga surok, hi Glend in tawo daw han pamilya Codilla, ngan posible estratehiya ini pag-gupong han mga botante labi na an maluya an pagbasa ngan pag-intinde han balota.
Tobtob han ginsusurat ini nga notisya, waray pa pahayag hi Glend Gomez, sugad man hi Cong. Lucy ug an kampo ni Codilla kasumpay hini nga isyu. #


text:
Vo Nguyen Giap
Hi Heneral Vo Nguyen Giap (Vinyetnames: Võ Nguyên Giáp) (natawo Agosto 25, 1911) usa nga nagretiro nga Vietnames nga opisyal militar ha Kasundalohan han Katawhan han Vietnam ngan politiko. Usa hiya nga nangunguna nga namuno ha militar ha duha nga gyera: Syahan nga Indotsina nga Gyera (1946–1954) ngan Gyera ha Vietnam (1960–1975). Nagtambong hiya ha mga nasunod nga mga importante nga pag-awayan ha kaagi: Lang Son (1950); Hoa Binh (1951–1952); Dien Bien Phu (1954); an Pagsalakay nga Tet (1968); an Nguyen Hue nga Pagsalakay (nga tinatawag ha Katundan nga Pagsalakay ha Dominggo han Pagkabanhaw) (1972); ngan an kataposan nga Kampanya nga Ho Chi Minh (1975). Usa gihapon hiya nga peryodista, usa nga ministro ha interior han Viet Minh nga gobyerno ni Mangulo Ho Chi Minh, an namumuno nga miltar han Viet Minh, an namuno han Kanan Katawhan nga Kasundalohan han Vietnam (KKKVN), ngan ministro ha pagpanalipod. Nagsirbe gihapon hiya nga api han Politburo han Partido Lao Dong.
Hi Vo Nguyen Giap amo an pinakakilalado nga namumuno ha militar gawas kan Ho Chi Minh dida han gyera ngan hiya an responsable para han mga dagko nga operasyon ngan pagpamuno tubtob han kataposan han gyera.
Kilalado liwat hi Giap nga waray pa mamatay kaysa han mga Mangulo han Estados Unidos ngan han ngatanan nga mga opisyales ngan mga heneral nga nagtambong dida han Gyera ha Vietnam han nga duha nga bahin.


text:
Giuseppe Mazzini
Hi Giuseppe Mazzini (Hunyo 22, 1805 – Marso 10, 1872) usa nga Italyano nga patriota, pilosopo ngan politiko. An mga paniguro ni Mazzini nagbulig han pagkahimo han moderno nga Italyano nga estado en vez han mga pipira nga mga bulag nga mga estado, nga an kadam-an gindodominar hin mga puwersa tikang ha langyaw, nga dida hangtod han ika-19 nga siglo. Hi Mazzini nagbulig gihapon han paghatag hin paghubad han moderno nga Europeo nga pakigbisog para hin Demokrasya hin katawhan ha Estado nga Republikano.


text:
Sotto il Monte Giovanni XXIII
An Sotto il Monte Giovanni XXIII usa ka comune ha lalawigan han Bergamo ha rehiyon han Lombardiya ha nasod han Italya. Dinhi natawo hi Angelo Giuseppe Roncalli nga napili nga Papa Juan XXIII (ha Initalyano: Giovanni XXIII) han Singbahan Katoliko Romano. Ha iya dungog, an ngaran nga Giovanni XXIII gindugáng ha ngaran han bungto.
Ginkambal nga mga bungto — nga bugto nga syudad[igliwat | Igliwat an wikitext]
Ginkambal an Sotto il Monte Giovanni XXIII upod han:
- Marktl, Alemanya (2009)


text:
Polonya
An Polonya (Kinatsila: Polonia, Iningles: Poland, Pinolako: Polska [ˈpɔlska] ( pamati-a)) usa nga nasod nga nahamutang ha Butnga nga Europa. Nahamutang ini ha butnga han Alemanya ha katundan, han Republika Tseka ngan Eslovakya ha salatan, Ukranya ngan Bielorrusya ha sinirangan, ngan han Dagat Baltic, Lituanya, ngan Rusya (pinaagi han Kaliningrad Oblast nga exclave) ha amihanan. Iton Polonya nagsasaro hin katubtoban ha kadagatan upod han Dinamarka ha Dagat Baltic. Warsovya an kapital han nasod. An Polonya nagin api han Unyon Europeo tikang han Mayo 1 2004.
An estado Polako gintukod hin sobra 1,000 ka tuig hadto ha ilarom han Dinastiya Piast, ngan nakaabot han bulawanon nga panahon dida han harani han kataposan han ika-16 nga siglo ha ilarom han Dinastiya Jagielloniano, han panahon nga an Polonya usa han mga gidako-i, girikohi, ngan pinakagamhanan nga mga nasod ha Europa. Han 1791 an Sejm han Polako-Lituano nga Mankomunidad nagpailarom han Batakan-Balaod han Mayo 3 o Konstitusyon han Mayo 3, an syahan nga moderno nga nakodipikar nga konstitusyon, ngan ikaduha ha kalibotan sunod han Konstitusyon han Estados Unidos. Waray la mag-iha nga nagsunod, an nasod nawara katapos han pagbahin-bahin hini han mga hagrani nga nasod nga amo an Rusya, Austrya, ngan Prusya. Nahibalik an paglugaring hini dida han 1918 han pagkatapos han Syahan nga Pankalibotan nga Gyera komo an Ikaduha nga Republika Polaka. Pagkatapos han Ikaduha nga Pankalibotan nga Gyera nahimo ini nga komunista nga satellite nga estado han Unyon Sovietika nga tinatawag nga Republika han Katawhan han Polonya. Han 1989 an syahan nga gawasnon-hin-bahin nga mga pinili-ay han kaagi han Polonya katapos han Gyera Pankalibotan II nagtapos han Solidaridad (Solidarność) nga pakigbisog para hin kagawasan ngan nagresulta han kapirde han mga namumuno nga komunista han Polonya. An yana nga Ikatulo nga Republika Polaka gintukod, ngan ginsundan pagkatapos hin pira ka tuig han pagsurat hin bag-o nga konstitusyon dida han 1997. Han 1999 an Polonya nag-accede ha NATO, ngan han 2004 inmapi ini han Unyon Europeo.
Ha opisyal nga pagtawag, iton nasod kilalado nga Republika han Polonya, (Pinolako: Rzeczpospolita Polska[lower-alpha 1] [ʐɛt͡ʂpɔˈspɔlita ˈpɔlska] ( pamati-a)). An pulong nga Rzeczpospolita amo an ngaran ha kaagi ngan kasaysayan nga padayon an paggamit tikang han ika-16 nga siglo dida han Polako-Lithuanian nga Mancomunidad, nga usa nga pinili-ay nga monarkiya. An pulong nga Rzeczpospolita puyde mangahulogan nga "mancomunidad" o commonwealth o puyde gihapon "republika", samtang an kahubad ngadto ha Polako han pulong nga "republika", republika. Dida han pamuno han komunista tikang han 1952 tubtob 1989 an opisyal nga ngaran han nasod amo an Republika han Katawhan han Polonya (Polska Rzeczpospolita Ludowa), nga amo la an panahon nga waray gamita an opisyal nga pagtawag tikang ha kaagi ngan kasaysayan.
Mga tigaman[igliwat | Igliwat an wikitext]
- ↑ Ha iba nga mga pinulongan han Polonya: Kashubian: Repùblika Pòlskô
Pinanbasaran[igliwat | Igliwat an wikitext]
- ↑ Główny Urząd Statystyczny. Baza Demografia. Ludność. Stan, ruch naturalny i wędrówki ludności w I kwartale 2014 r., stan na 31.03.2014. [1]
- ↑ 2.0 2.1 2.2 2.3 "Poland". International Monetary Fund. Ginkuhà 2009-10-01.
- ↑ "GINI Index for Poland". 17 Oktubre 2016. Ginkuhà 25 Abril 2017. Cite journal requires
|journal=(help)
- ↑ "2015 Human Development Report" (PDF). United Nations Development Programme. 2015. Ginkuhà 14 Disyembre 2015.
Mga sumpay ha gawas[igliwat | Igliwat an wikitext]
- Pasalida (aada-ha-linya)
- Animated history of Poland, (PARP, Expo 2010 Shanghai China) ha YouTube
- Borders of Poland, AD. 990–2008 ha YouTube
- Poland under German occupation 1939–1945 ha YouTube
- Kasahiran
- Poland.gov.en – Polish national portal Archived 2014-12-03 at the Wayback Machine.
- Polish Information
- Ministry of Foreign Affairs
- Chief of State and Cabinet Members Archived 2008-10-15 at the Wayback Machine.
- Poland nga entrada ha The World Factbook
- Poland Archived 2015-03-18 at the Wayback Machine. at UCB Libraries GovPubs
- History of Ancient Poland Archived 2013-02-06 at the Wayback Machine.
- Polonya ngada ha Open Directory Project
- Poland profile from the BBC News
- Poland OECD
- Poland EU
- Poland Encyclopædia Britannica entry
- Wikimedia Atlas han Poland
- Datos Heyograpiko nga may pagkahisumpay han Polonya ha OpenStreetMap
- Key Development Forecasts for Poland from International Futures
- Kultura
- Biyahe
- Poland's Official Travel Website
- About Poland Archived 2014-12-25 at the Wayback Machine.
- Photos from Poland
- Poland Travel Guide - An English language tourist site on Poland


text:
Donald Trump
Hi Donald John Trump, Sr. (natawo hadton Hunyo 14, 1946) amo an ika-45 nga mangulo han Estados Unidos. Ugsa hiya umapi ha polítika, usá hiyá nga negosyante ngan tawo ha telebisyon.
Natawo ngan nagtubó hi Trump ha Queens, usá nga borough han Syudad han New York, ngan nakahumán hiyá hin bachelor's degree ha ekonomika tikang han Wharton School. Nagkuha hiyá an pagdumara han real-estate nga negosyo han iya pamilya didâ han 1971, ginbalyoan an ngaran hiní ngadto han The Trump Organization, ngan ginpaluwág niya an mga operatio hiní tikang ha Queens ngan Brooklyn ngadto ha Manhattan. Nagtukod o nag-ayad an kompanyiya hin mga skyscraper, mga hotel, mga casino, ngan mga golf coure. Nagtikang hi Trump ha urhe nga mga panahon hin magkadirudilain nga mga iba nga pannegosyo, kadam-an hiní ha pagpalisensya han iya ngaran. Nagpagawás ngan nagtagbalay hiyá han The Apprentice, usá nga serye hin reality television, tikang han 2003 kutub 2015. Hadton 2020[update], ginbanabana han Forbes an iya net worth nga $2.1 ka bilyon.[1][lower-alpha 1]
Inmapi hi Trump han 2016 nga piniliay hin pagkamangulo nga Republikano ngan nalúpig niya in 16 nga iba nga mga kandidato dida han mga primarya. An iya mga posisyon ha politika ginpahayag nga populista, proteksyonista, ngan nasyonalista. Bisan man kun diri hiyá an lyamado han kadam-an nga mga forecast, napili hiyá nga mangulo labaw han Demokrata nga kandidato nga hi Hillary Clinton, bisan man kun nalúpig hiyá dida han popular nga botos. Hiyá an nagin gilagasi nga syahan-nga-panahon nga mangulo han E.U.,[lower-alpha 2] ngan an syahan nga waray kasanhi nga pag-alagad ha militar o ha gobyerno. An iya pagkapili ngan mga polisiya nagtikang hin damo nga mga protesta.
Mga tigaman[igliwat | Igliwat an wikitext]
- ↑ 1.0 1.1 Iní nga banabana kanan Forbes dida han ira tinuig nga pagranggo. An Bloomberg Billionaires Index nagtalaan han net worth ni Trump nga $2.97 ka bilyon han Hunyo 2019,[2] ngan an Wealth-X nagtalaan hiní nga mga por lo menos $3.2 ka bilyon han Abril 2019.[3]
- ↑ Hi Ronald Reagan lurulagas dida han pag-inagurar han iya ikaduhá-nga-panahon.
Mga pinambasaran[igliwat | Igliwat an wikitext]
- ↑ "#1001 Donald Trump". Forbes. 2020. Ginkuhà April 13, 2020.
- ↑ "Bloomberg Billionaires Index–Donald Trump". Bloomberg News. Ginkuhà Nobyembre 19, 2019.
- ↑ "Donald John Trump–Wealth-X Dossier". Wealth-X. Ginhipos tikang han orihinal han Abril 18, 2019. Ginkuhà Mayo 9, 2019.


text:
Sicilia
An Sicilia (Initalyano: Sicilia [siˈtʃiːlja]; Sicilian: Sicilia [sɪˈʃiːlja]; kaluwas ha Kinatsila: "si-SI-lya"; ngaran ha Iningles: Sicily) amo an gidako-i nga purô ha Dagat Mediteraneo ngan usá han 20 nga mga rehiyon han Italya. Usá hiní han lima nga Italyano nga naglulugaríng nga mga rehiyon ngan opisyal iní nga tinatawag nga Regione Siciliana. Mayda iní 5 ka milyon nga mga molupyo.
Nahamutáng an Sicilia ha butnga han Dagat Mediteraneo, ha salatan tikang han Rawis han Italya, nga tikang diin nahibulag iní han halig-ot nga Suláng han Messina. An pinakaprominente nga tigaman hiní an Bukid Etna, an gihataasi nga aktibo nga bulkan ha Europa,[1] ngan usá han pinaka-aktibo ha kalibotan, nga yana mga 3,329 ka metro (10,922 ka pye) hin kahitaas. An isla mayda tipiko nga klima nga Mediteraneo.
An gisayohi nga ebidensya tikang ha arkeyolohiya hin pangiwa hin tawo dida han purô natikang hin pagkasayo han mga tuig nga 12,000 BC.[2][3] Han mga 750 BC, mayda tuló nga Fenisyanon ngan dosena nga Griyego nga mga kolonya an Sicilia ngan dinhí ha urhe an panhinaboan han Mga Gera Siciliano ngan an mga Gera Punico. Katapos han kahulog han Imperyo Romano han ika-5 nga gatostuig AD, gindumara an Sicilia han Sayo nga Kamutngaan nga Panahonan han mga Vandalo, han mga Ostrogoth, han Imperyo Bizantino, ngan han Emirato han Sicilia. An Normano nga pagsakop han salatan nga Italya nagdangat han pagkahimo han Ginhadi-an han Sicilia, nga ha sunod gindumara han mga Hohenstaufen, han Capetnon nga Panimalay han Anjou, Espanya, ngan han Panimalay han Habsburg.[4] Gin-usá iní ha ilarom han Panimalay han Borbon upod han Ginhadi-an han Napoles nga maghimo han Ginhadi-an han Duha nga Sicilia. Nagin kabahin iní han Italya han 1860 sunod han Expedisyon han Yukot, usá nga rebelyon nga pinamunuan ni Giuseppe Garibaldi dida han paghiusa han Italya, ngan hin plebisito. Gintagaan an Sicilia hin ispisyal nga status nga autonomo nga rehiyon dida han 15 Mayo 1946, mga 18 ka adlaw ugsa han Italyano nga referendum konstitusyonal han 1946.
An Sicilia mayda riko ngan nalalain nga kultura, labi na ha arte, musika, literatura, panluto, ngan arkitektura. Dinhi gihapon an kahamutang hin importante nga mga lugar hin arkeyolohiya ngan kanan kahadto, sugad han Necropolis han Pantalica, an Siong hin mga Templo, Erice ngan Selinunte.
Mga lalawigan han SiciliaIgliwat
Ha pagdumara, ginbahinbahin han Sicilia hin siyam nga mga lalawigan, nga tagsa mayda pamunuan nga syudad nga amo gihapon an ngaran han lalawigan. Mga gudti nga mga hagrani nga mga purô kabahin gihapon han mga dirudilain nga mga lalawigan han Sicilia: an Kapurupod-an Aeoliano (Messina), purô han Ustica (Palermo), Kapurupod-an han Aegadian (Trapani), purô han Pantelleria (Trapani) ngan an Kapurupod-an Pelagia (Agrigento).
Mga pinambasaránIgliwat
- ↑ "Etna & Aeolian Islands 2012 – Cambridge Volcanology".
- ↑ Maric, Vesna (2008). Sicily. Ediz. Inglese. ISBN 9781740599696. https://books.google.com/?id=G2lJJZdUqwwC&pg=PA27&lpg=PA27&dq=sicily+12000+BC#v=onepage&q=sicily%2012000%20BC&f=false.
- ↑ Bain, Keith; Bramblett, Reid; Bruyn, Pippa de; Nadeau, Barbie Latza; Fink, William (2006-08-07). Pauline Frommer's Italy. ISBN 9780471778608. https://books.google.com/?id=VTdTby1dqhMC&pg=PA544&lpg=PA544&dq=sicily+12000+BC#v=onepage&q=sicily%2012000%20BC&f=false.
- ↑ Pasquale Hamel – L' invenzione del regno. Dalla conquista normanna alla fondazione del Regnum Siciliae (1061–1154)
- ↑ Population May 2011, data from Demo Istat Archived 2011-07-01 at the Wayback Machine.. Demo.istat.it. Ginkuhà 18 Disyembre 2012.
Mga sumpay ha gawasIgliwat
Sicily pagtugway hit paglakat tikang ha Wikivoyage
- Datos Heyograpiko nga may pagkahisumpay han Sicilia ha OpenStreetMap
- Siciliano nga Rehiyon — Opisyal nga websayt (ha Initalyano)
- Sicily Transportation Map Archived 2018-05-31 at the Wayback Machine.
- 10 Reasons To Visit Sicily – Part I
- 10 Reasons To Visit Sicily – Part II
- Images of Sicily
- 10.000 Images of Sicily
- The Sicilian tourist magazine
- The Wonders of Sicily – The Cities, Architecture, Culture, History, People
- Piccolo, Salvatore (2018). Bronze Age Sicily. Ancient History Encyclopedia.
- Wilson, R.; Talbert, R.; Elliott, T.; Gillies, S. "Places: 462492 (Sicilia)". Pleiades. Ginhipos tikang han orihinal han 13 July 2012. Ginkuhà 8 March 2012.


text:
Florensya
An Syudad han Florensya (ha Initalyano: Firenze; Daan nga Initalyano: Fiorenza, Linatin: Florentia; ha Kinatsila: Florencia; ha Iningles: Florence) amo an kapital han lalawigan han Florensya ngan han rehiyon han Toscana ha Nasod han Italya. Amo ini an gidamo-i hin tawo nga syudad ha Toscana ngan mayda ini populasyon nga 364,779 ka tawo (696,767 ka tawo ha urbano nga kahaluag[2]).
Nahamutang an syudad ha Salog Arno ngan kilalado ini tungod han kaagi hini ngan han importansya hini dida han Butnga nga Panahon ngan dida han Renasimyento, labi na dida han arte ngan arkitektura hini. Usa ini nga sentro han Europeo nga komersyo ngan finanza ha Butnga nga Panahon, an syudad agsob nga sinisiring nga natawhan han Italyano nga Renasimyento; tinatawag pa ngani ini an Atenas han Butnga nga Panahon.[3] Maiha ini nga nahailarom han de facto nga pagdumara han Medici nga pamilya. Tikang han 1865 tubtob 1870 an syudad amo gihapon an kapital han Ginhadi-an han Italya.
Mga kasarigan[igliwat | Igliwat an wikitext]
- ↑ An 'Syudad' nga katawhan (i.e., an kanan comune o munisipyo) tikang han demographic balance: Enero–Abril 2009[dead link], ISTAT.
- ↑ "Archived copy". Ginhipos tikang han orihinal han 2013-05-31. Ginkuhà 2009-04-28.CS1 maint: archived copy as title (link)
- ↑ Profs. Spencer Baynes, L.L.D., and W. Robertson Smith, L.L.D., Encyclopaedia Britannica. Akron, Ohio: The Werner Company, 1907: p.675
- Pages with non-numeric formatnum arguments
- All articles with dead external links
- Articles with dead external links from January 2021
- Articles with invalid date parameter in template
- CS1 maint: archived copy as title
- Articles with short description
- Mga barasahon nga mayda Initalyano-nga pinulongan nga sinurat
- Official website different in Wikidata and Wikipedia
- Mga pakli nga nagamit hin infobox Italyano nga comune nga mga parameter nga waray masabtan
- Mga syudad ngan bungto ha Toscana
- Mga comune ha Lalawigan han Florensya
- Mga turók
- Florensya
- Mga syudad ha Italya


text:
Capas
An Capas usa nga syahan nga klase nga bungto han lalawigan han Tarlac, Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 95,219 ka tawo ha 18,333 nga mga panimalay.
Dinhe nga bungto nahamutang an Capas National Shrine nga gintukod ngan gindudumara han gobyerno han Pilipinas komo paghinumdom han mga Pilipino ngan Amerikano nga mga kasundalohan nga namatay ha Kampo O'Donnell ha kataposan han Marcha hin Kamatayan ha Bataan. Usa ini nga importante nga lugar nga nahanunungod han Adlaw han mga Veterano ha Pilipinas, ha tagsa Abril 9, an annibersaryo han pagsurender han nagkausa nga US ngan Pilipino nga mga puwersa ngadto han mga Hapones dida han 1942.
Mga baranggay[igliwat | Igliwat an wikitext]
An Capas ginbahin ngadto hin karuhaan (20) nga mga baranggay.
Mga sumpay ha gawas[igliwat | Igliwat an wikitext]
- Philippine Standard Geographic Code nga listahan para han Capas Archived 2007-11-24 at the Wayback Machine.


text:
Babatngon
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An Babatngon usa nga ika-upat nga klase nga munisipalidad o bungto han probinsya han Leyte ha Sinirangan nga Kabisay-an nga rehiyon han Kabisay-an ha Pilipinas. Sumala han 2000 census, mayda ini populasyon nga 20,946 ka tawo ha 4,081 nga panimalay.
Nahamutangan[igliwat | Igliwat an wikitext]
An Babatngon nahamutangan han amihanan nga dapit han isla han Leyte, ha daplin han Baybayon han Carigara. Nahamutangan ini hin gamay nga patag nga baga hin ginpapalibotan hin mga kabugkiran ngan dida han amihanan nga pagsulod hit Estrecho han San Juanico (San Juanico Strait), nga nagtutunga hit Samar tikang hit Leyte. It mga sakayan o barko nga tikadto o tigawas han Syudad han Tacloban naagi dida pinaagi han pilot station han Canaway, usa han mga gudti-gudti nga isla hinin Estrecho. An bungto katloan kag tulo (33) ka kilometro ha amihanan-katundan tikang ha Tacloban ngan mga napulo (10) ka kilometro ha amihanan han San Miguel. Mga gudti-gudti nga mga isla nga puno hin kakahoyan hin lubi mabibilngan ha kadagatan sapit han bungto dida han Estrecho han San Juanico. An pinaka-importante hini amo an Rizal, Magsaigad, Tabigue, halos ngatanan tikang ha sidlangan ngadto han kalundan.
Mga Baranggay[igliwat | Igliwat an wikitext]
An Babatngon mayda karuhaan kag lima (25) nga baranggay.
Mga Kiritaon[igliwat | Igliwat an wikitext]
.
Kasaysayan[igliwat | Igliwat an wikitext]
Nahamutangan han Kaagi[igliwat | Igliwat an wikitext]
Mayda mga dirudilain nga bersyon kon diin an syahan nga bahin an una nga gin-ukyan ha Babatngon. Mayda mga nasiring nga an syahan nga lugar nga gin-ukyan tinawag nga San Juanico ha Isla han Bacod Island nga dida ginkuhaan an ngaran han Estrecho han San Juanico. Mayda liwat iba nga nasiring nga an syahan nga gin-ukyan an San Vicente nga kabahin han Isla han Bacod, samtang mayda liwat mga nasiring nga an syahan nga gin-ukyan didto hiton yana nga baranggay nga Malibago. Iton bersyon nga ginpaboran, amo ini, nga an Babatngon ngan Malibago mga bulag nga urukyan ha ligid han estrecho han San Juanico dida han ika-17 nga siglo ngan han pagdako hini, nahauna an Babatngon kahimo nga bungto kaysa han iba nga mga baranggay o urukyan.
Mayda liwat bersyon nga nasiring an Babatngon gintukod komo usa nga outpost. Inin nga bersyon posible mapakita nga tinuod tungod hin duha nga "baluartes" o mga bantayan ha Bijuco and Magisgad.
Pag-ukoy[igliwat | Igliwat an wikitext]
An Babatngon gin-ukyan han 1540 hin mga taga Carigara, Catbalogan ngan mga taga Bohol. An mga Bol-anon namaligya hin mga banig, mga abaca nga hiniro, mga sundang ngan iba pa nga paraliton. Usa ka adlaw, han mga harani han kataposan han tuig 1600, an mga Bol-anon nga mga mamamaligya nahaunong ngan waray makalakat tikang han yana nga nahamutangan han Babatngon tungod hin mga lain nga mga hangin. An bungto hini nga panahon gintabonan hin magrabong nga mga kagurangan tikang ha kadagatan ngadto ha kabugkiran ngan damo an pandan ngan mga mayabas nga kahoy. Tungod kay nanginahanglan hira hin pagkaon, namiling hira hin mga ilahas nga hayop ngan damo an ira nabilngan nga wild game (mga ilahas nga hayop nga puyde kaonon). Tungod hin kalipay han ira syahan nga damo nga nadakop, nanguli hira ngan nagsumat han ira mga paisano mahitungod han lugar. Tungod hini nga balita ngan tungod kay karuyag liwat hira mangukoy hin mga katunaan nga puyde tamnan ngan tag-iyahon, damo nga mga Bol-anon nangada nga mayda mga dara nga dagko nga mga igdarakop hin hayop nga ira gintawag nga "batong" nga ginhimo tikang hin abaca.
Tikang han pulong nga "batong", ginngaranan an lugar nga "Babatngon" - (buot sidngon an lugar nga kon diin an babatongon). An mga syahan nga mga Espanyol nagngaran han bungto nga "Babagnon" pero an mga tagadida, ginbalyo an ngaran ngadto hin "Babatngon" agod madurudali an pagluwas.
Panahon Kolonyal[igliwat | Igliwat an wikitext]
An syahan nga panuyo han mga Espanyol nga conquistador amo an relihiyon, amo nga hi Padre Juan Quimbo naghimo han syahan nga simbahan. Han pagbalyo han siglo, ginbalhin han mga frayle an paroko ngadto han mga padi nga secular. Ini an mga ginhinumdom tungod han ira amot han paroko:
Hi Padre Masecampo nga nagtukod han syahan nga kamposanto nga nagpadayon tubtob yana; Hi Padre F. Langteco nga nag-otro pagtukod han simbahan han kabungkag hini tungod han mga bagyo; hi Padre A. Colasito nga naghimo han kampanaryo; hi Padre F. Rostata nga nagtikang han paghimo otro han simbahan katapos han gyera; ngan ha kataposan, hi Padre A. Alve nga amo an nagtapos han Simbahan han Babatngon. Hi Fr. Alve amo gihapon an naghimo han syahan nga kumbento.
Yana, mayda napulo nga mga katig-uban o organisasyon nga naghahatag hin dungog kan San Vicente Ferrer, an patron nga santos han Babatngon. Sumala hin census, tikang hin mga 12,000 nga na-ukoy, mga kasiaman kag walo (98) la iton diri-Katoliko.
Panahon han Rebolusyon[igliwat | Igliwat an wikitext]
Han 1901, mayda mga rebolusyonaryo nga pinamunoan ni Domingo Inbrua nga nakig-away han mga guardias civil ngan nanalakay han mga balwarte han Carigara ngan Barugo. An mga rebolusyunaryo nga an armas la nira mga sundang nga mga iba nga simple nga garamiton naghatag hin kahadlok han ira mga kaaway.
Pangiskwelahan[igliwat | Igliwat an wikitext]
An Babatngon in may 20 nga pampubliko na eskwelahan pan-elementarya:
Ngan may-ada ini upat na pampubliko na eskwelahan pansekundarya:
Mga sumpay ha gawas[igliwat | Igliwat an wikitext]
- Philippine Standard Geographic Code Archived 2012-04-13 at the Wayback Machine.
- 2000 Philippine Census Information


text:
Guyane
An Guyane (tawag ha Ininglis: French Guiana; Kinatsila ngan daan nga Winaray: Guyana Francesa; alternatibo nga kasurat ha Winaray: Guyana Fransesa) amo an usa ka departamento ha tabok-han-dagat ngan rehiyon ha nasod han Fransya. An prefektura o kapital hini amo an Cayenne.
An opisyal nga ngaran ha Frinanses Guyane kundi ha kadaan nga kagamit, gindugngan ini han adhetibo nga française. Ini nga daan nga kagamit tikang han kolonyal nga panahon nga diin tulo an lugar nga tinatawag nga Guyana o Guyane kon ha Frinanses. Ini nga tulo nga lugar amo an sinisiring nga Guyana (Guyana Britanika), Surinam (Guyana neerlandesa) ngan an Guyana Fransesa nga amo yana an departamento han Guyane.
Mga pagbahinbahin ha pagdumara[igliwat | Igliwat an wikitext]
An Guyane ginbahin ngadto hin 2 ka mga arrondissement, mga 19 ka mga kanton (waray ginpakita dinhe), ngan 22 ka mga komyun:
Mga kasarigan[igliwat | Igliwat an wikitext]


text:
MAYOR ALFRED: Love an susi ha pagka urosa, pagbinuligay
MAYOR ALFRED: Love an susi ha pagka urosa, pagbinuligayNovember 8, 2021 No Comments on MAYOR ALFRED: Love an susi ha pagka urosa, pagbinuligay
Love. Ini an nagin susi ha madagmit nga pag tindog balik han Tacloban kahuman ini mahilaprak dida han super typhoon Yolanda han Nobyrembre 08, 2013- o walo ka tuig na ngada yana nga Nov. 8, 2021.
Ini an nagin sentro han mensahe ni Mayor Alfred S. Romualdez yana nga adlaw han binuhat nga paghinumdum han mga Taclobanon nga namatay hadto nga naglabay nga kalamidad.
Sumala kan Romualdez, dara han gugma han iba-iba nga mga nasud bumuhos ha Tacloban an ayuda nga nagin dako nga bulig han madagmit nga pakabawi tikang han kakurian. Ha mga tawo naman ha Tacloban, gugma gihapon an naipakita ipinaagi han pag binuligay han kada osa nga nagkukuri an kahimtang.
Sanglit dida hini, ginpasalamatan otro ni Mayor Alfred an international community nga bumulig ha Tacloban – bagay nga diri hingangalimtan, pati na an mga Taclobanon nga tumapod han iya liderato han City government of Tacloban panahon han Yolanda.
An pamilya Marcos, dako gihapon an nagin bulig ha Tacloban, sanglit man, yana nga adlaw hi presidential candidate Bongbong Marcos an pinakadako nga bisita dida hini nga paghinumdum binuhat mismo ha Yolanda mass grave kun diin mapaso hiya nga gintapo han mga tag suporta.
Ha pagyakan ni BBM, gindayaw niya an pagigin magbakod nga tawo han mga Taclobanon ngan bug-os nga rehiyon, kay umilob han makalilisang nga lapingka han Yolanda ngan madali nga nakatindog balik ha mga rapadapa para ipadayon an pag kinabuhi hasta ngada yana.
Nanawagan hi BBM hin pagkaurosa kay ini in maupay nga pundasyon para han mga tiarabot nga mga ayat ha kinabuhi.
Lakip nga nagtambong dida hini nga Paghinumdum 2021, hira anay City Mayor Cristina Gonzales Romualdez., Cong. FM Romualdez, Tingog Rep. Yedda Marie K. Romualdez ngan Raymund Romualdez, ngan mga City councilors han siyudad.
Pinangunahan nira BBM ngan Mayor Alfred an paghalad han bukad dida han Memorial Marker para han sobra duha ka yukot nga naawat an mga kinabuhi hadto nga delubyo han 2013.
M. Padernos/CIO


text:
Davao de Oro
An Davao de Oro, Compostela Valley anay, amo an ikaduha nga gibag-ohi nga probinsya han Pilipinas. Nahamutangan ini ha Davao nga Rehiyon ha Mindanao. Iton Zamboanga Sibugay la iton burubag-o. An kapital hini amo an Nabunturan ngan ginsasapitan an probinsya han Davao del Norte ha katundan, Agusan del Sur ha amihanan, ngan Davao Oriental ha sinirangan. Ha habagatan o salatan-katundan nahamutangan an Golfo han Davao. An probinsya, nga gin-agnayan nga Comval para hin halipot nga ngaran, kabahin han una han Davao del Norte hangtod nahimo ini nga bulag nga lalawigan han 1998.
Katawhan ngan KulturaIgliwat
EkonomiyaIgliwat
HeyograpiyaIgliwat
PolitikalIgliwat
An Compostela Valley ginbahin ngadto hin napulo kag usa (11) nga mga bungto.
Mga BungtoIgliwat
PhysicalIgliwat
Mga Kiritaon hin TuristaIgliwat
- Busay Maragusan
- Tagbibinta ngan Aguacan nga Busay
- New Bataan: Manurigao nga Busay
- Nabunturan: Mainit Hot Spring
Kaagi ngan KasaysayanIgliwat
Ginhimo pinaagi han Republic Act No. 8470 han Marso 7 1998.


text:
Iowa
An Iowa (/ˈaɪəwə/ ( pamati-a))[1][2][3] usá nga estado ha Butnga-Katundan nga Estados Unidos, ginsasapitan han Salog Mississippi ha sidlangan ngan han Salog Missouri ngan Salog Big Sioux ha katundan. Ginsasapitán iní hin unom nga mga estado: Wisconsin ha dumagsaan, Illinois ha sidlangan ngan timugan, Missouri ha salatan, Nebraska ha katundan, South Dakota ha kanawayan, ngan Minnesota ha amihan.
Ha kolonyal nga mga panahon, an Iowa kabahin han Franses nga Louisiana ngan Espanyol nga Louisiana; an bandira han estado ginsubad han bandira han Fransya. Katapos han Pagpalit han Louisiana, gintukod hin mga tawo an batakan hin ekonomiya nga nahibase hin pag-uma ha kamutngaan han Paha hin Mais.[4]
Ha urhe nga katunga han ika-20 nga gatostuig, an ekonomiya hin agrikultura han Iowa naghimo hin pagbalhin ngadto hin diversified nga ekonomiya hin abansado nga manufacturing, pagproseso, mga serbisyo hin panalapi, teknolohiya hin impormasyon, bioteknolohiya, ngan produksyon hin lunghaw nga enerhiya.[5][6] An Iowa amo an ika-26 nga gihaluagi ha langyab hin katunaan ngan an ika-30 nga gidamoi hin molupyo han 50 nga mga estado han Estados Unidos. An pamunuan o kapital nga syudad, gidamoi hin molupyo, ngan gidakoi nga metropolitano nga langyab nga nahamutang hin bug-os ha sakob han estado Des Moines. Mayda bahin han darudako nga metropolitano nga langyab han Omaha, Nebraska nga naabot hin tulo nga mga condado han habagatan nga Iowa.[7] Gintalaan an Iowa nga usá han mga pinaka diri-delikado nga mga estado nga ukyan.[8]
Etimolohiya[igliwat | Igliwat an wikitext]
Ginkuha an ngaran han Iowa tikang han Ioway nga katawhan, usá hin damo nga mga Tuminongnong nga mga Amerikano nga mga tribo nga nangukoy dida han estado han panahon han Europeo nga pagkolonisar.[9]
Mga pinambasaran[igliwat | Igliwat an wikitext]
- ↑ "Iowa". Merriam-Webster Dictionary. Ginkuhà May 14, 2017.
- ↑ "Iowa". The American Heritage Dictionary of the English Language (5th ed.). Boston: Houghton Mifflin Harcourt. 2014. Ginkuhà Mayo 14, 2017.
- ↑ "Iowa". Oxford Dictionaries. Oxford University Press. Ginkuhà Mayo 14, 2017.
- ↑ Merry, Carl A. (1996). "The Historic Period". Office of the State Archeologist at the University of Iowa. Ginhipos tikang han orihinal han Hunyo 4, 2009. Ginkuhà Hunyo 29, 2009.
- ↑ "Major Industries in Iowa" (PDF). Iowa Department of Economic Development. Ginhipos tikang han orihinal (PDF) han Mayo 20, 2005. Ginkuhà Hunyo 29, 2009.
- ↑ "Wind Energy in Iowa". Iowa Energy Center. Ginhipos tikang han orihinal han
|archive-url=requires
|archive-date=(help). Ginkuhà Agosto 8, 2009. Unknown parameter
|archiveedate=ignored (help)
- ↑ United States Census Bureau. "Metropolitan and Micropolitan Statistical Areas Population Totals: 2010–2018". Ginkuhà Hunyo 7, 2019.
- ↑ "N.H. Receives Lowest Crime Ranking; Nevada Ranks as Worst State". Insurance Journal. Wells Publishing. Marso 25, 2009. Ginkuhà Agosto 8, 2009.
- ↑ Alex, Lynn M. (2000). Iowa's Archaeological Past. University of Iowa Press, Iowa City.


text:
Enero
An Enero (tikang ha Linatin: ianuarius ngan sinurat ha Kinatsila komo enero) amo an syahan nga bulan han tuig ha Kalendaryo Gregoriano ngan usa han mga pito nga bulan Gregoriano nga mayda katloan kag usa (31) nga mga adlaw. Tinatawag liwat ini nga bulan ha Winaray nga Paniniyahan.
Nagtitikang it Enero (ha astrolohiya) kon an adlaw dida hit senyas han Capricorn ngan natatapos dida hiton senyas han Aquarius. Ha astronomiya, it adlaw natikang dida hit constellation hiton Sagittarius ngan natatapos dida hit constellation hiton Capricornus.
An ngaran nga Enero (tikang ha Linatin: ianuarius) gingaranan tikang kan Jano (o Janus), an diyos Roman hin mga purtahan ug ganghaan.
An orihinal nga kalendaryo Romano mayda napulo (10) ka months (304 nga adlaw). An mga Romano ginlalantaw nira an winter nga waray bulan. Dida han mga harani 700 BC an nagsunod kan Romulo (Romulus), hi Hadi Numa Pompilius, nagdugang han mga bulan han Enero ug Pebrero nga nagresulta han kalendaryo nga mahasugad hin tuig nga nakabase ha bulan o standard lunar year (354 nga adlaw). Tungod hin pagtuo han mga Romano nga nadiri hin mga even number, gindugngan an kalendaryo hin sua pa nga adlaw nga nagresulta hin 355 days. Bisan pa kon Marso amo an orihinal nga syahan nga bulan, ginsalyo-an ini han Enero kay amo ini an bulan han pagpili han mga consul.
It syahan nga adlaw han bulan kinikilala nga Adlaw han Bag-o nga Tuig o New Year's Day ha Iningles.
Upod hiton mga ngaran ha kasaysayan para hiton Enero an orihinal nga ngaran Romano, Ianuarius, an Saxon nga pulong Wulf-monath (buot sidngon wolf month o bulan han wolf o loba) ngan an kan Carlomagno (Charlemagne) pagtawag nga Wintarmanoth (winter / mahagkot nga bulan). Ha daan nga Hinapon nga kalendaryo, an bulan tinatawag nga Mutsuki (睦月). Iton ika-duha nga adlaw han bulan tinatawag nga Hatsuyume (初夢) ngan iton ika-7 nga adlaw Nanakusa (七草). Ha yinaknan nga Finnish, an bulan tinatawag nga tammikuu, nga nanangahulogan "month of the oak" o bulan han roble.
An syahan nga Lunes ha Enero tinatawag nga Handsel Monday ha Scotland ngan amihanan nga Inglaterra (northern England). Ha Inglaterra, an tuig ha pag-uma nagtikang dida han Plough Sunday dida hit Dominggo katapos hit Epiphany.
Iton Coming of age nga adlaw ha Hapon amo an ika-duha nga Lunes han Enero, para han mga nagiging 20 an edad dida hiton bag-o nga tuig kalendaryo. Usa ini nga national holiday. Dida ini nga adlaw tikang han 1948, pero ha pagtikang ginsasaurog ini ha Enero 15 hangtod 1999, nga kon diin ginbalhin ini han gobyerno Hapon tungod hin mga rason ha ekonomiya pinaagi ha paghimo hin durudamo nga holiday nga magsunod.
Dida hiton pagano nga kaliding han tuig, an Enero natatapos dida hiton o harani hiton Imbolc ha amihanan nga hemisferya ug Lughnasadh ha salatan nga hemisferya.


text:
Isumat.com/Setyembre 28, 2022 Haros okuparan ngatanan han Leyte Normal University (LNU) an pwesto ha Top 10 han malinangpuson nga nagpakapasar han Licensure Examination for Social Workers nga gindumara yana nga Setyembre 2022.
Isumat.com/Setyembre 28, 2022 Mayda na bag-o nga mangungulo han Abuyog Community College katapos la nga mapili hi Dr. Clemelle Montallana komo bag-o nga presidente han eskwelahan. Kakulop nga adlaw, Setyembre 27,...
Isumat.com/Setyembre 27, 2022 Igin-alay hin usa nga sundalo an iya kinabuhi ha pagproteher han mga baryuhanon ha usa nga engkwentro kontra han mga rebelde nga NPA ha Victoria, N. Samar kakulop, Setyembre 26,...
Isumat.com/Setyembre 22, 2022 Nabungkag in usa nga drug den ngan na-aresto in unom nga suspetsado dida han magkalain nga anti illegal drugs operation ha Sta Rita, Samar ngan Tacloban City. Hadton...
Sobra beinte tres mil na an naka karawat han educational assistance tikang ha Department Of Social Welfare and Development ha rehiyon otso ha kantidad nga sobra 58 Million pesos. Ini an gin sumat ni...
Isumat.com/Setyembre 13, 2022 Gintotoohan nga gintikasan anay antis panmatayon in duha nga kababayen-an nga senior citizens hadton gab-i han Setyembre 11, 2022 ha Sitio 6, Brgy Tinago, Palompon, Leyte. Ha imbestigasyon...
Isumat.com/Setyembre 9, 2022 Kritikal an kahimtang han usa nga biktima samtang an usa in talwas na ha peligro ngan mayda na gintutumbok nga "Person of interest" an mga imbestigador han Tacloban PNP.
Isumat.com/Setyembre 9, 2022 Ha sulod la hin duha ka adlaw, tulo ka tawo an binawi-an hin kinabuhi ha magkalainlain nga insidente hin panmusil ha Sinirangan Bisayas. Hadton Setyembre 7, 2022...
Isumat.com/Agosto 31, 2022 Waray kamatuoran ngan gin-imbento la hin usa nga estudyante nga taga Cabucgayan, Biliran an nagsarang ha social media nga ginkidnap hiya kun diin nahidabi na liwat an "white van."
Isumat.com/Agosto 31,2022 Ha utro nga paglupad ni Darna ha telebisyon, damo gihapon an impluwensyado hini nga mga Pinoy kay damo nga indibiduwal an nag-costume hin Darna ha mga okasyon, selebrasyon ngan bisan ha ordinaryo...


text:
Rizal
- Ini nga artikulo mahiunong han lalawigan han Pilipinas. Para ha lain nga kasirigngon, kitaa Rizal (pansayod). Para han nasodnon nga bayani han Pilipinas, kitaa José Rizal.
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An Rizal usa nga probinsya han Pilipinas nga nahamutang ha rehiyon han CALABARZON mga 20 ka kilometro ha sinirangan tikang ha Manila. Ginngaranan ini nga lalawigan ha dungog han nasodnon nga bayani han nasod nga hi José Rizal. An kapital han lalawigan han Rizal amo an Syudad han Antipolo, bisan man kon an kapitolyo nahimutang ha Syudad han Pasig ha Metro Manila, nga amo an anay kapital han lalawigan.
2000 nga census—1,707,218 (ika-11 nga gidako-i)
Densidad—1,304 ha tagsa km² (ika-2 nga gihataasi)
Mga Dagko nga Syudad—0
Mga Komponent nga Syudad—1
Mga Bungto—13
Mga Baranggay—187
Mga Distrito ha Kongreso—4‡
‡ Lakip hini an duha nga mga distrito han Syudad han Antipolo.
Ginsasapitan an Rizal han Metro Manila ha katundan, han lalawigan han Bulacan ha amihanan, han Quezon ha sidlangan ngan han Laguna ha salatan. Nahamutang gihapon an lalawigan ha amihanan nga mga labnasan han Laguna de Bay, an gidako-i nga danaw han nasod.
An Rizal usa nga bugkiron nga lalawigan nga nahabawbaw han katundan nga mga bahin han salatan nga bahin han Sierra Madre nga kabugkiran. An Syudad han Antipolo mayda mahusay nga paglantaw han Metro Manila ngan dinhe mabibilngan an Hinulugang Taktak, usa nga busay nga sikat hit mga turista.
Katawhan ngan KulturaIgliwat
Tinag-alog an yinaknan dinhe nga lalawigan.
HeyograpiyaIgliwat
PolitikalIgliwat
An Rizal ginbahin ngadto hin napulo kag tulo (13) nga mga bungto ngan usa (1) nga syudad.
Mga SyudadIgliwat
Mga BungtoIgliwat
Mga Sumpay ha GawasIgliwat
- Opisyal nga Websayt han Gobyerno han Rizal Archived 2007-04-02 at the Wayback Machine.


text:
Palawan
An Palawan usa nga isla nga lalawigan o probinsya han Pilipinas nga nahamutang ha MIMAROPA nga rehiyon. An kapital hini amo an Syudad han Puerto Princesa ngan amo ini an gidako-i nga lalawigan ha kahaluag hin tuna. An mga isla han Palawan nahamutang tikang ha Mindoro tubtob Borneo ha habagatan. Nahamutang ini ha butnga han Dagat Salatan nga Tsina nga Dagat ha kanawayan ngan Dagat Sulu ha timugan.
Heyograpiya[igliwat | Igliwat an wikitext]
Political[igliwat | Igliwat an wikitext]
An Palawan mayda karuhaan kag tulo (23) nga bungto ngan usa (1) nga syudad.
An gobyerno han Pilipinas na-aro hin panag-iya (o na-claim) han kadam-an han Kapurupod'an Spratly, nga tinatawag ha lokal nga ngaran nga Kalayaan nga Grupo hin mga Isla, ha Salatan nga Tsina nga Dagat nga nahailarom han yakan-balaod han Palawan.
Syudad[igliwat | Igliwat an wikitext]
Mga Bungto[igliwat | Igliwat an wikitext]
Mga Sumpay ha Gawas[igliwat | Igliwat an wikitext]
- Opisyal nga Websayt han Probinsya han Palawan
- Open Directory nga Proyekto: Palawan Archived 2006-08-13 at the Wayback Machine.
- Palawan.com (diri-opisyal nga websayt hin turismo)
- (Palawan lakip han Katundan nga Kabisay-an han Agosto 2005)
- Palawan Travel Guide
- Palawan Resorts nga Impormasyon
- Philippine Travel and Destination Archived 2015-10-14 at the Wayback Machine.


text:
Hinunangan
An Hinunangan usa nga ika-tulo nga klase nga bungto ha lalawigan han Southern Leyte ha Sinirangan nga Kabisay-an nga rehiyon ha Pilipinas. Sumala han 2000 census, an Hinunangan may populasyon nga 25,016 ka tawo ha 5,438 nga panimalay.
An Hinunangan kilalado nga "Rice Granary of the Province" (Bugasan han Lalawigan) tungod han haluag nga patag hini nga gintatamnan hin humay. An Hinunangan usa han mga importante nga bungto han probinsya, dako an mga posibilidad ha turismo tungod han maghusay nga mga baybayon ngan isla.
Mga Baranggay[igliwat | Igliwat an wikitext]
An Hinunangan mayda kap-atan (40) nga baranggay. Duha hini nga mga baranggay magkaruha nga isla nga nahamutangan ha sidlangan han bungto.
Mga Sumpay ha Gawas[igliwat | Igliwat an wikitext]
- ELGU nga websayt han Hinunangan Archived 2005-10-01 at the Wayback Machine.
- Philippine Standard Geographic Code Archived 2012-04-13 at the Wayback Machine.
- 2000 Philippine Census Information


text:
Fahrenheit
An Pan-grado Fahrenheit usa nga pan-grado hin temperatura nga nakabase han ginpoprosar han fisisita nga ni Daniel Gabriel Fahrenheit (1686–1736). Nagamit ini han degree Fahrenheit (simbolo: °F) komo yunit. Durudilain nga bersyon han orihinal niya ginlatag ini nga iskala an mabibilngan. An uruubos nga defining point, 0 °F, in gin-establisar komo an pagbagtik nga temperatura han solusyon han usa nga maarat nga tubig nga hinimo han igkasi pareho nga parte hin yelo, tubig ngan usa nga klase hin asin (ammonium chloride). Dugang pa nga katubtuban an na-establisar komo pagbagtik nga punto han tubig (32 °F), ngan an iya gi-uupayi nga pagbanabana han average nga temperatura han lawas han tawo 96 °F. Ini nga iskala ha pagkayana in agsob ginpapatungtong ha duha nga punto: an temperatura kun diin iton tubig nabagtik pa-yelo nga ginpatamak ha 32 °F, ngan han pagkaladkad han tubig nga ginpatamak magin 212 °F, mayda 180 °F nga pagkabulag, nga ginpatamak ha sea level ngan standard atmospheric pressure.
An Fahrenheit in opisyal nga grado pan-temperatura ha Estados Unidos (lakip han iya mga teritoryo nga diri-naka incorporado), sugad liwat han iya freely associted states ha Katundan Pacifico (Palau, an Federated States of Micronesia ngan an Kapurupod-an Marshall), an Kapuropud-an Cayman ngan Liberia. An Antigua ngan Barbuda ngan lain pa nga mga isla in nagamit hin kaparehas nga serbisyo pan-meterorolohikal, sugad han Saint Kitts ngan Nevis, an Bahamas, ngan Belize, nagamit hin Fahrenheit ngan Celsius. Ngatanan nga iba pa nga mga nasod han kalibutan in opisyal nga nagamit han grado Celsius, nga gin-ngaranan ha Swediko nga astronomo nga hi Anders Celsius. Pipira nga Tabok-ha-Dagat nga teritoryo han Britaniko in nagamit la gihapon hin Fahrenheit kasgbong han Celsius nga naglalakip han British Virgin Islands, Montserrat, Anguilla, ngan Bermuda.


text:
Familia (biyolohiya)
Ha biyolohikal nga pag-arangay, iton familia in usa ha walo nga mayor pagraranggo ha taxonomico; ini ginkaklasipikar ha butnga han orden ngan genus. An familia o banay ginbabahin ngadto ha ubos-banay o subfamilia, kun diin an mga namumutnga nga mga ranggo huruhitaas ha ranggo han genus. Ha bernakular nga paggamit, iton familia, puydi ig-ngaran nadto ha usa han iya sukot mahigamitan nga myembro; pananglitan, iton walnut ngan puno hickory nalalakip ha familia Juglandaceae, nga agsob tawagon nga familia walnut.


text:
Xanana Gusmão
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Hi Kay Rala Xanana Gusmão GCL (natawo ha ngaran nga José Alexandre Gusmão, han Hunyo 20 1946) usa nga kasanhi nga militante nga amo an syahan nga Presidente han Sinirangan nga Timor, nga nagsirbe tikang han Mayo 2002 tubtob Mayo 2007. Ha urhe hiya an nagin ika-upat nga Primer Ministro han Sinirangan nga Timor dida han Agosto 8 2007.[1]
Mga reperensyaIgliwat
- ↑ "Gusmao sworn in as East Timor PM", Al Jazeera, Agosto 8, 2007.


text:
Kaarangay:Mga natawo han 810 nga dekada UC
Mga tawo nga natawo han 810 nga dekada UC.
Kitaa gihapon: Mga namatay han 810 nga dekada UC.
Mga ubos-nga-kaarangay
Ini nga kaarangay mayda han mga nasunod nga 10 nga mga ubos-nga-kaarangay, tikang hin 10 nga kabug-osan.
#
- Mga natawo han 810 UC (waray sulod)
- Mga natawo han 811 UC (waray sulod)
- Mga natawo han 812 UC (waray sulod)
- Mga natawo han 813 UC (waray sulod)
- Mga natawo han 814 UC (waray sulod)
- Mga natawo han 815 UC (waray sulod)
- Mga natawo han 816 UC (waray sulod)
- Mga natawo han 817 UC (waray sulod)
- Mga natawo han 818 UC (waray sulod)
- Mga natawo han 819 UC (waray sulod)


text:
San Fernando, Masbate
An San Fernando usa nga bungto sa lalawigan san Masbate sa Pilipinas. Sumala san census san tuig 2000, mayda ini populasyon nga 19,179 ka tawo sa 4,222 nga mga panimalay. Nahamutang an bungto sa daplin san labnasan han Isla san Ticao. An paagi sin pagpakabuhi dida amo an panagat, pag-uma ngan iba pa.
Mga BaranggayIgliwat
An San Fernando ginbahin ngadto sin karuhaan kag unom (26) nga mga baranggay.
Mga Sumpay sa GawasIgliwat
- Philippine Standard Geographic Code Archived 2012-04-13 at the Wayback Machine.
- 2000 Philippine Census Information


text:
Kasahistan
An Kasahistan o kundi man Kazakhstan (ha Kinazakh: ҚaзaқcTaH, Qazaqstan; ha Ruso: KaзaxcTaH) nga an opisyal nga ngaran Republika han Kasahistan (Kinazakh: ҚaзaқcTaH Pecпyблиkacы, Qazaqstan Respwblïkası; ha Ruso: Pecпyблиka KaзaxcTaH, Respublika Kazakhstan) usa nga nasod ha Asya ngan Europa.
Etimolohiya[igliwat | Igliwat an wikitext]
An ngaran nga "Kazakh" nátíkang han kahadto nga Turkic nga pulong qaz, "paglinákat", nga nagpapahayag han nagbuburubalhin hin lugar nga kultura han mga Kazakh.[1] An ngaran nga "Cossack" amo gihapon an gintikangan.[1] An Pinersa nga suffix -stan nangangahulogan nga "tunà" o kundi man "lugar hin", amo nga Kasahistan o kundi man Kazakhstan puyde mangahulogan hin literal nga "tunà han mga naglilinakat".
Bisan man kun an minat-an nga paggamit han ngaran gin-gagamit la pagtudlok ha mga ethniko nga mga Kazakh, upod an mga nangungukoy ha Tsina, Rusya, Turkiya, Usbekistan ngan iba nga mga hagrani nga mga kanasoran, nagtitikadako na an paggamit han ngaran nga "Kazakh" ha pagtawag hin bisan hin-o man nga molupyo han Kasahistan, bisan han mga diri-Kazakh.[2]
Mga lalawigan[igliwat | Igliwat an wikitext]
Pinambasaran[igliwat | Igliwat an wikitext]
- ↑ 1.0 1.1 "Cossack (n.)". The Online Etymology Dictionary. Ginhipos tikang han orihinal han 2 Oktubre 2015.
- ↑ Surucu, Cengiz (2002). "Modernity, Nationalism, Resistance: Identity Politics in Post-Soviet Kazakhstan". Central Asian Survey. 21 (4): 385–402. doi:10.1080/0263493032000053208.


text:
Ngatanan nga mga talaan panpubliko
Pinantampo nga pagpakita han ngatanan nga mga log han Wikipedia.
Puydi nimo pahalipoton ini ang lista pinaagi han pagpili han kun ano nga klase nga log, an agnay-gumaramit (case-sensitive), o an apektado nga pakli (case-sensitive gihapon).
- 23:02, 19 Hunyo 2019 Birdie hiruhimangraw mga ámot ginbalhin an pakli nga Launoy, Aisne ngadto ha Launoy (No homonymy.)
- 17:36, 29 Marso 2017 Birdie hiruhimangraw mga ámot ginbalhin an pakli nga Celine Dion ngadto ha Céline Dion (Correct name.)
- 16:47, 7 Nobyembre 2016 Birdie hiruhimangraw mga ámot ginbalhin an pakli nga Ecublens VD ngadto ha Écublens VD (É.)
- 20:01, 22 Nobyembre 2008 An gumaramit nga akawnt nga Birdie hiruhimangraw mga ámot in lugaring nga ginhimo


text:
Tinag-alog
An Tinagalog o Tinag-alog nga pinulongan (kon ha Tinag-alog: Wikang Tagalog) usa nga Austronesyano nga yinaknan ha Pilipinas. Ini amo an lumad nga yinaknan ha mga butnga nga dapit han isla han Luzon, ngan han mga hagrani nga mga isa. Lumad gihapon ini nga yinaknan ha Mindoro ngan Marinduque. Ini amo la nga yinaknan nga lumad ha Pilipinas nga gintututdo komo usa nga aradman o subjek han bug-os ha Pilipinas. Siring han iba amo daw ini an ginbatikan o ginbasehan han nasudnon nga yinaknan nga Filipino (nga tinawag nga Pilipino ugsa han 1987) kondi mayda liwat mga nasiring nga iton Filipino o Pilipino, usa la nga kalain nga Tinag-alog.


text:
Tomas Oppus
An Tomas Oppus usa nga ikalima nga klase nga bungto ha lalawigan han Southern Leyte ha Sinirangan nga Kabisay-an nga rehiyon ha Pilipinas. Sumala han 2000 census, an populasyon hini 14,930 ka tawo ha 2,855 nga panimalay.
Mga Baranggay[igliwat | Igliwat an wikitext]
An Tomas Oppus mayda karuhaan kag siyam (29) nga baranggay.
Mga Sumpay ha Gawas[igliwat | Igliwat an wikitext]
- Philippine Standard Geographic Code Archived 2012-04-13 at the Wayback Machine.
- 2000 Philippine Census Information


text:
Norberto Romuáldez, Sr.
Hi Norberto Romuáldez y López (Hunyo 6, 1875 - Nobyembre 4, 1941) (tinatawag gihapon nga Norberto Romuáldez, Sr. basi maiba ini hiya tikang han iya anak nga lalake nga amo gihapon an ngaran) usa nga Pilipinhon nga manunurat, politko, hurista, ug tawo han estado. Hiya an syahan han pamilya Romualdez nga nasikat ha bug-os nga nasod. Hiya an tiyo (o batâ kon ha kinadaan nga Binisaya) ni Imelda Marcos, an anak han iya putó nga bugto nga hi Vicente Orestes.
Hi Norberto Romualdez natawo ha Burauen, Leyte han Hunyo 6, 1875. Nagtubo hiya ha Leyte ngan nasikat ha pagtikang komo usa nga manunurat ha Winaray. An iya syahan nga sinurat nga sarswela ha Winaray amo an sarswela nga An Pagtabang ni San Miguel.
Han 1908, hi Romualdez nagsurat han Bisayan Grammar and Notes on Bisayan Rhetoric and Poetic and Filipino Dialectology, (Binisaya nga Gramatika ngan mga Tigaman ha Binisaya nga Retorika, ngan Pansiday ug Pilipinhon nga Diyalektolohiya), usa nga basahon hin gramatika mahitungod han Winaray nga Binisaya. Han sunod nga tuig 1909 gintukod ni Romualdez an Sanghiran san Binisaya ha Samar ug Leyte agod ma-ibandilyo ug maipadukwag an yinaknan nga Winaray. May abilidad gihapon hi Romualdez ha iba nga mga yinaknan sugad han Kinatsila, Iningles ug Sinugboanon.
Hi Romualdez nagsirbe komo usa nga justice han Korte Suprema han Pilipinas han Panahon han Americano. Bulig gihapon hiya dida han 1934-1935 nga Constitutional Convention nga nagpagawas han 1935 nga Batakang-Balaod para han Mancomunidad Pilipinhon (Philippine Commonwealth).
Namatay hin sakit hi Norberto Romualdez han Nobyembre 4, 1941 ha Palapag, Samar nga yana lakip han lalawigan han Northern Samar.
Mga Sinurat[igliwat | Igliwat an wikitext]
Lingguwistika[igliwat | Igliwat an wikitext]
- Bisayan Grammar and Notes on Bisayan Rhetoric and Poetic and Filipino Dialectology (Binisaya nga Gramatika ngan mga Tigaman ha Binisaya nga Retorika, ngan Pansiday ug Pilipinhon nga Diyalektolohiya)
Drama[igliwat | Igliwat an wikitext]
- An Pagtabang ni San Miguel
- An Anak han Manaranggot


text:
Eslovakya
An Eslovakya o kundi man Slovakia (Slovak: Slovensko [ˈslɔʋɛnskɔ] ( pamati-a)), nga an opisyal nga ngaran Eslovaka nga Republika o kundi man Slovak nga Republika (Slovak: Slovenská republika, pamati-a (bulig·info)),[1] usá nga ginpapalibotan hin tuna nga nasod ha Butnga nga Europa[2][3]. Ginsasapitán iní han Polonya ha amihan, han Ukranya ha sidlangan, han Hungarya ha salatan, han Austrya ha katundan, ngan han Republika Czeka ha kanawayan. An teritoryo han Slovakia naglalakip hin mga 49,000 square kilometres (19,000 sq mi) ngan an kasagaran hini kabugkiran. An kamolupyohan hini 5.6 ka milyon ngan an kadam-an hiní mga Slovak. An pamunuan ngan gidako-i nga syudad hiní an syudad han Bratislava, ngan an ikaduhá nga gidako-i nga syudad an Košice. Slovak an opisyal nga pinulongan.
Etimolohiya[igliwat | Igliwat an wikitext]
An syahan nga pagsurat han ngaran nga Slovakia dida han 1586 (Inaleman: In Liptau, bei der Stadt Sankt Nikolaus in der Slovakia).[4] Natíkang iní tikang han Tseko nga pulong Slováky; an mga kasanhi nga mga porma ha Inaleman Windischen landen ngan Windenland (an ika-15 nga gatostuig).[4] An tuminongnong nga ngaran Slovensko (1791) nátíkang han durudaan nga ngaran han mga Slovak nga Sloven an patudlok han pagtikang hiní ugsa han ika-15 nga gatostuig.[4] An orihinal nga kahulogan kanan heyograpiya (diri politika), kay an Eslovakya kabahin han multiethniko nga Ginhadi-an han Hungarya[note 1] ngan waray iní maghimo hin bulag nga unit hin pagdumara hiní nga panahón.
Mga rehiyon ngan mga distrito[igliwat | Igliwat an wikitext]
- Bratislavský kraj (Bratislava (rehiyon)) (ulohan Bratislava)
- Trnavský kraj (Trnava (rehiyon)) (ulohan Trnava)
- Trenčiansky kraj (Trenčín (rehiyon)) (ulohan Trenčín)
- Nitriansky kraj (Nitra (rehiyon)) (ulohan Nitra)
- Žilinský kraj (Žilina (rehiyon)) (ulohan Žilina)
- Banskobystrický kraj (Banská Bystrica (rehiyon)) (ulohan Banská Bystrica)
- Prešovský kraj (Prešov (rehiyon)) (ulohan Prešov)
- Košický kraj (Košice (rehiyon)) (ulohan Košice)
Mga tigaman[igliwat | Igliwat an wikitext]
- ↑ An mga Slovak nagkikita hin pag-iba han Uhorsko (an estado ha kasaysayan) ngan han Maďarsko (an moderno nga estado) samtang iní nga duha tinatawag nga Hungary ha Ininglis.
Mga pinambasaran[igliwat | Igliwat an wikitext]
- ↑ IPA: [ˈslɔʋɛnskaː ˈrɛpublika]
- ↑ "Austrian Foreign Ministry". Ginhipos tikang han orihinal han 16 Hunyo 2013. Ginkuhà 3 Hunyo 2013.
- ↑ "UNHCR regional classification". UNHCR. Ginhipos tikang han orihinal han 26 Agosto 2013. Ginkuhà 3 Hunyo 2013.
- ↑ 4.0 4.1 4.2 Uličný, Ferdinand (2014). "Toponymum Slovensko – pôvod a obsah názvu" [An ngaran nga Eslovakya (Slovensko) – an pagtikáng hiní ngan an sulod]. Historický časopis. Historický ústav SAV (3): 548. ISSN 0018-2575.


text:
Bolivia
An Bolivia (nga an opisyal nga pagtawag Plurinasyonal nga Estado han Bolivia[12][13] (Quechua: Bulivya Mamallaqta, Kinatsila: Estado Plurinacional de Bolivia, IPA: [esˈtaðo pluɾinasjoˈnal de BoˈliBja] Aymara: "Wuliwya Suyu"), usa nga ginpalibutan hin tuna nga nasod ha butnga nga Salatan nga America. Amo ini an gipobrihi o gikablasi nga nasod ha Salatan nga Amerika. Ginsasapitan ini han Brasil ha amihanan ngan ha sinirangan, han Paraguay ngan Argentina ha salatan, han Chile ha habagatan o salatan-katundan, ngan han Peru ha katundan.
Ugsa han Europeo nga pagkolonisar, an Andeano nga rehiyon han Bolivia kabahin han Imperyo Inca – an gidako-i nga estado han Ugsa-kan-Colon nga Amerika. An Imperyo Espanyol naglupig han rehiyon dida han ika-16 nga siglo. Han dako nga bahin han panahon han pagkolonisar han Espanyol, ini nga teritoryo gintawag nga Igbaw nga Peru ngan ilarom ini han Virreinato han Peru, nga naglakip han kadam-an han mga kolonya han Espanya ha Salatan nga Amerika. Katapos han pagpasamwak hin paglugaring han 1809, nagsunod in 16 ka tuig hin panggubat o gyera ugsa han pagtukod han Republika, nga ginngaran ha dungog ni Simón Bolívar, han 6 han Agosto 1825. Nag-agi an Bolivia hin mga panahon hin instabilidad ha politika, mga diktadura ngan mga kakurian ha ekonomiya.
An Bolivia usa nga demokratiko nga republika nga ginbahin ngadto hin siyam nga mga departamento. An heyograpiya hini nagkakadirudilain tikang han mga bugkid han Andes ha Katundan, ngadto han Sinirangan nga mga Ubos-nga-Katunaan, nga nahamutang ha Amazon nga Basin. Usa ini nga nagpapadukwag nga nasod, nga mayda Namumutnga nga Human Development Index nga score, ngan hin nivel hin pagkakablas nga mga 60%. An dagko nga mga buruhaton ha ekonomiya hini naglakakip han pag-uma, forestry, panagat, pagmina, ngan paghimo hin mga butang sugad hin mga textile, mga panapton, mga gin-refine nga mga metal, ngan hin refined petroleum. Damo hin mineral an Bolivia, labi na ha tin.
An populasyon han Bolivia, nga ginbanabana ha 10 ka milyon o 10 ka ribo, multietniko, nga naglakakip hin mga Amerindyo, Mestizo, Europeo, ngan mga Afrikano. An pinulongan nga ginagamit hin kasagaran Kinatsila, bisan man kon an Aymara ngan an Quechua nga mga pinulongan agsob gihapon gamiton ngan ini nga tulo, pati in 34 nga iba pa nga mga tuminongnong nga pinulongan opisyal. An damo nga ihap in dirudilain nga mga kultura ha sakob han Bolivia nagpadako ha pagkadirudilain ha arte, panluto, literatura ngan musika.
EtimolohiyaIgliwat
Ginngaranan an Bolivia ha dungog ni Simón Bolívar, usa nga manguna dida han Espanyol nga Amerika nga mga gyera hin panlugaring.[14] Hi Antonio José de Sucre ginpapili ni Bolívar nga mag-angkon han Igbaw nga Peru (an yana-nga-adlaw nga Bolivia) ha ilarom han bag-o nga Republika han Peru, o kundi man paghiusa han Naghiusa nga mga Lalawigan han Rio de la Plata, o pagdeklara nga formal hin paglugaring tikang han Virreinato han Peru nga nagdominar han dako nga bahin han rehiyon. Pinmili hi Sucre nga maghimo hin bag-o nga nasod, ngan, ha pagbulig han mga lokal nga katawhan, ginngaranan ini ha dungog ni Simón Bolívar.[15]
Kundi, an orihinal nga ngaran han bag-o nga nasod Republika han Bolívar. An ngaran waray anay magbalhin ngadto hin Bolivia tubtob hin pira ka adlaw ha urhe nga diin hi konggresista Manuel Martín Cruz nagproponer: "Kon tikang kan Romulus an Roma, tikang kan Bolívar an Bolivia" (Kinatsila: Si de Rómulo Roma, de Bolívar Bolivia). Kinmagat an ngaran ngan gin-aprobahan ini han Republika dida han 3 han Oktubre 1825.[16]
Han 2009, in bag-o nga konstitusyon nagbalhin han ngaran han nasod tikang han "Republic of Bolivia" ngadto han "Plurinasyonal nga Estado han Bolivia" ha pagkilala han multi-etniko nga kinaiha han nasod ngan han ginpahitaas nga kamutang han mga tuminongnong ngan lumad nga katawhan han Bolivia ha ilarom han bag-o nga konstitusyon.[17][18][19]
Teritoryal nga pag-organisaIgliwat
An Bolivia ginbahin ngadto hin 9 nga mga departamento, 112 nga mga probinsya, 327 nga mga munisipyo ngan 1,384 nga mga kanton (cantón), nga nakakuha hin dako nga autonomiya ha ilarom han Balaod hin Desentralisasyon (ha Kinasila: Ley de Descentralización Administrativa) han 1995.
Mga kasariganIgliwat
- ↑ An Artikulo 6, seksyon II han bag-o nga konstitusyon han Bolivian constitution nagtukod han Wiphala nga amo an nasodnon nga tigaman han Bolivia (upod han bandera, nasodnon nga awit ngan eskudo). Kitaa an "Bandera indígena boliviana es incluida como símbolo patrio en nueva Constitución", Oktubre 21, 2008, United Press International.
- ↑ "Artículo 6. I. Sucre es la Capital de Bolivia."(Article 6. I. An Sucre amo an ulohan han Bolivia.)
- ↑ "CIA - The World Factbook". Ginhipos tikang han orihinal han 2018-12-25. Ginkuhà 2011-08-29.
- ↑ "CIA - The World Factbook". Ginhipos tikang han orihinal han 2018-12-25. Ginkuhà 2011-08-29.
- ↑ Bolivian Constitution, Article 5-I: Son idiomas oficiales del Estado el castellano y todos los idiomas de las naciones y pueblos indígena originario campesinos, que son el aymara, araona, baure, bésiro, canichana, cavineño, cayubaba, chácobo, chimán, ese ejja, Guaraní, guarasu'we, guarayu, itonama, leco, machajuyai-kallawaya, machineri, maropa, mojeño-trinitario, mojeño-ignaciano, moré, mosetén, movima, pacawara, puquina, quechua, sirionó, tacana, tapieté, toromona, uru-chipaya, weenhayek, yawanawa, yuki, yuracaré y zamuco.
- ↑ "Kids Encyclopedia". Kids.britannica.com. 8 February 2009. Ginkuhà 30 han Agosto 2010. Check date values in:
|accessdate=(help)
- ↑ "The World Factbook – Bolivia". CIA. Ginhipos tikang han orihinal han 2018-12-25. Ginkuhà 30 han Marso 2010. Check date values in:
|accessdate=(help)
- ↑ "Bolivia". World Gazetteer. Ginhipos tikang han orihinal han 19 January 2013. Ginkuhà 7 January 2010.
- ↑ 9.0 9.1 9.2 9.3 "Bolivia". International Monetary Fund. Ginkuhà 21 han Abril 2011. Check date values in:
|accessdate=(help)
- ↑ "Distribution of family income – Gini index". The World Factbook. CIA. Ginhipos tikang han orihinal han 2007-06-13. Ginkuhà 1 han Septyembre 2009. Check date values in:
|accessdate=(help)
- ↑ "Human Development Report 2010" (PDF). United Nations. 2010. Ginkuhà 5 han Nobyembre 2010. Check date values in:
|accessdate=(help)
- ↑ "WHO | Bolivia (Plurinational State of)". Who.int. 11 han Mayo 2010. Ginkuhà 30 han Agosto 2010. Check date values in:
|accessdate=, |date=(help)
- ↑ "UNdata | country profile | Bolivia (Plurinational State of)". United Nations. 14 han Nobyembre 1945. Ginkuhà 30 han agosto 2010. Check date values in:
|accessdate=, |date=(help)
- ↑ Simón Bolívar Archived 2013-08-25 at the Wayback Machine. Salem Press
- ↑ 6 de Agosto: Independencia de Bolivia
- ↑ [1] What countries are named after individuals or families?
- ↑ Morales highly favoured for re-election in Bolivia Archived 2010-11-28 at the Wayback Machine. Truth Out/Associated Press 6 December [2009
- ↑ Can Bolivia’s indigenous groups dance in harmony? BBC 10 June 2010
- ↑ Bolivia poll won’t end opposition BBC 24 January 2009


text:
Chondrichthyes
Chondrichthyes o cartilaginous fishes, amo an usa na klase san mga isda na may sulang, may magpadis na parikpik, magpadis na nare, may hingbis, may kasing-kasing na may magkasunodsunod na chambers, ngan an skeleton himo sa cartilage diri san tul'an. Ini na class natutunga san duha na subclass: an Elasmobranchii (mga pating ngan mga pagi) ngan an Holocephali (an chimaera, na danay ginbubulag ngadto sin kalugaringun na class).
sa sulod sa infraphylum na Gnathostomata, an cartilaginous na mga isda naiiba san lain na mga may sulang na mga vertebrates, na an natanan na extant na myembro nasasakob sa Teleostomi.


text:
Titulo han Tuna, Streetlights ngan Peace and Order
Titulo han Tuna, Streetlights ngan Peace and OrderJuly 10, 2021 No Comments on Titulo han Tuna, Streetlights ngan Peace and Order
Upod na hiton budget sunod nga tuig an panbutang hin mga street lights ha mga pabahay ha Norte Tacloban para mas mamintinar an peace and order o kamurayaw dida hini nga mga lugar.
Ini an ginbul-iwan nga pahayag ni Mayor Alfred S. Romualdez, atubangan han mga taga North Hill Arbours 1 & 2 ha Norte Tacloban nga natagan na han mga titulo han tuna nga gintitindogan han ira balay ha pabahay.
Dida hini nga pahayag han alkalde, lakip niya nga ginhangyo an mga molupyo nga kun mamay-ada na hini nga mga streetlights- diri gud mag illegal tapping tikang dida han mga streetlights kay magkakaproblema an systema han siyudad ngan han LEYECO II nga makaka apekto han operasyon hini.
Ha ikaduha ka adalw nga aktibidad, kaupod ni Mayor Romualdez ha panhatag han 536 nga mga titulo han tuna ha mga benepisaryo han Yolanda Housing hira City Councilors Elvira Galapon-Casal, Aimee Delgado-Grafil, Leo Bahin, ngan mga taga NHA ha panguna ni NHA Regional Manager, Engr. Constancio Antiniero.
M. Padernos/CIO


text:
Pako
An Pako mao in sayo na grupo sin mga tanaman na maabot 12,000 na specie sakob sa Pteridophyta. May ada an pako matugas na lawas ngan dahon an pako sugad san iba na mga tanaman na vascular, diri pareho san moss. Waray ini liso ngan bukad kudi mayaon ini spores.
Ebolusyon[igliwat | Igliwat an wikitext]
An una na fossil san pako tinudok sadton 360 milyon katuig an nakalabay sa late Devonian period kudi kada'an sa mga yan na pamilya ngan species wra pa guguwa tubtob sadton 145 milyon katuig an linabay sa early Cretaceous, kahuman magdominar an mga namumukad na tanaman.


text:
Tandag
An Syudad han Tandag usa nga ikalima nga klase nga syudad ha lalawigan han Surigao del Sur ha Pilipinas. Amo ini an kapital nga syudad han Surigao del Sur. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 44,327 ka tawo ha 8,449 nga panimalay.
An Tandag nahimo nga syudad han tuig 2007. Nahimo nga balaod an Buhat han Republika No. 9392 o Republic Act No. 9392 nga nagbalhin han Tandag tikang hin bungto ngadto hin syudad. Ginratipika ini han mga bungtohanon han Tandag dida hin plebisito nga ginbuhat han Hunyo 23, 2007.
Mga baranggay[igliwat | Igliwat an wikitext]
An Syudad han Tandag ginbahin ngadto hin karuhaan kag usa (21) nga mga baranggay.
Mga sumpay ha gawas[igliwat | Igliwat an wikitext]
- Philippine Standard Geographic Code Archived 2012-04-13 at the Wayback Machine.
- 2000 Philippine Census Information


text:
Oksiheno
An oksiheno o oksihino[1] usa nga elemento nga kimikal may may-ada simbolo nga O ngan numero atomica nga 8. Api ini han hugpo chalcogen han tabla periodica, usa nga reactive nga diri-metal, ngan usa nga oxidizing agent nga andam maporma hin oxide han kasagaran nga mga elemento sugad liwat hin iba pa nga compuwesto. Kun masa iton pagbabasehan, iton oksiheno an ikatulo ha gidamoi nga elemento ha uniberso, masunod la ha hidroheno ngan helium. Ha istandarte nga temperatura ngan pressure, duha nga atom han elemento natambo magporma hin dioxygen, usa nga waray color ngan waray baho nga diatomic gas nga may formula O2. An diatomic oxygen gas nagbubug-os hin 20.8% han kanan Kalibutan atmosfera. Han pagigin kompuwesto lakip an oxides, ini nga elemento nahimo hin haros katunga han kana Kalibutan crust.
PinanbasaranIgliwat
- ↑ Abuyen, Tomas A. DICTIONARY English Waray-Waray/Tagalog. National Book Store. Mandaluyong City. ISBN 971-08-6529-3 Pakli Ihap 248.


text:
Isumat.com/Agosto 10, 2022
Naawat an kinabuhi hin mag live-in partner han aksidente nga mabanggaan hin van an ira sinasakyan nga motorsiklo alas 4 han kulop, Agosto 9, 2022 ha Brgy Hilusig, Mahaplag, Leyte.
Ginkilala an mga namatay nga hira Allan Montillano, residente han Brgy Cuatro de Agosto, Mahaplag, nagmamaneho han motorsiklo; ug an iya kalungon nga iya angkas ginkilala nga hi Romarlyn Payao, nag-uukoy gihapon han mao nga barangay.
An suspetsado nga drayber han Isuzo Wing Van nga may plate Number CAH-3709 amo hi Francisco Baldesco, 61 anyos, residente han Greenville Subd, Tacloban City.
Dida han inisyal nga imbestigasyon, an motorsiklo in tikang ha Abuyog ngan tikadto na ha Mahaplag, samtang an van in didto han kaluyo nga dereksyon.
Pagdangat dida han lugar han insidente, an van in nag-ensima han behikulo ha unhan ngan dida han pagkabat han kaluyo nga lane han kalsada, iginkatuman nga iginkakatapo an motorsiklo. Nasampakan han van an motorsiklo, rason han pag-antos hin grabe nga injuries han duha nga sakay hini.
Igindeklarar nga dead on arrival an duha nga biktima han pagdad-on hira ha Mahaplag Rural Health Office.
An nanhidabi nga mga behikulo ug an drayber han van in gindara ngadto ha Mahaplag PNP Station para han kaangayan nga dokumentasyon ngan disposisyon.#