text:
Nursultan Nazarbayev
Hi Nursultan Abishuly Nazarbayev (Kaz. HұpcұлTaH Әбiшұлы HaзapбaeB, Ruso HypcyлTaH AбишeBич HaзapбaeB) (natawo Hulyo 6, 1940 ha Chemolgan, Kazakhstan) amo iton namumuno yana han Kazakhstan. Dida hiya han iya puwesto tikang han 1990, ngan hiya an namuno han Kazakh SSR ha ilarom ni Mikhail Gorbachev. Na-elihir anay hiya ha orihinal hin panahon-hin-serbisyo nga upat la ka tuig, pero han 1998 nagsurat hiya hin dekreto nga magpabilin ha iya ha poder hin mga 7 pa ka tuig. An iya pinakataposan nga pinili-ay iginkondera han OSCE nga diri naka-abot han mga internasyonal nga demokratiko nga mga surondon.
An mga polisiya ni Nazarbayev balansead nga pagsubay, dapig-Katundan (o pro-West) samtang naniningkamot nga magpabilin an suporta han Rusya. Gin-abrehan niya an mga oil field han Tengiz ngan Kashagan ha Kazakhstan ha mga Americano nga oil nga kompanyiya. Ha domestiko nga mga bahin, nagpili hiya hin polisiya nga surusugad han Tsina nga diin nagpupursegir hiya hin kapitalista nga pagpadukwag han ekonomiya nga waray pagliberalisar ha politika, gna naresulta ha panalagsaon hin mga drakonian nga mga polisiya ngan maisog nga paghampak han mga diri nauyon, upod an pag-diskwalifar han mga kabangga elektoral ngan han pagga-ud han press, nga ginkontrola han iya anak nga babaye nga hi Dariga Nursultanovna Nazarbayeva. Bisan pa, respetado hiya hin pira ha Katundan tungod han iya baga-hin-maupay nga pagpadukwag han nasod ngan han iya pagmantener hin stabilidad ngan pagpadukwag han nasod nga nahamutangan hin diri-sigurado, dako-in-enerhiya nga rehiyon.
An mga nasuporta ha iya nagsisiring nga iginpaupay niya an kamutangan han masa Kazakhstani bisan pa mayda mga alegasyon nga nakatirok hiya hin mga sobra usa ka billion nga US nga dolyares ha mga Swiss bank accounts ug mga hurubhurob hin masurong nga pangurakot nga nahabulig ha iya ug damo nga myembro han iya gobyerno. Igintikang hiya an pagbalhin han pagdumara tikang ha Almaty ngadto ha Astana.
Inasaw-an hiya kan Sara Alpysovna Nazarbayeva, ug hira mayda tulo nga anak nga babaye nga hira Dariga, Dinara and Aliya.
Han Disyembre 4 2005, ginbuhat in bag-o nga pinili-ay para han pagkapresidente, ngan hi Presidente Nazarbayev nagdaog nga nakakuha hin labaw nga mayoriya hin 91.15% (tikang hin bug-os nga 6871571 nga mga eligible nga inmapi nga mga botante) sumala han Komisyon Elektoral Sentral han Kazakhstan. Ini nga resulta nagkamay-ada hin kritisismo han OSCE. Hi Nazarbayev nahurar hin dugang nga pito-ka-tuig nga term han Enero 11 2006.


c: text/html

text:
Dagat Bering
An Dagat Bering nalalain ha Golpo han Alaska tungod han Rawis han Alaska. Mayda ini kahaluag nga dos milyones nga kilometro kwadrado, nga Alaska an aada ha sinirangan ngan amihan-sinirangan, Rawis han Akaska ha salatan ngan Kapuropod-an Aleutian ngan ha harayo nga amihan aada an Estrecho han Berin, nga nagbubulag han Dagat Bering tikang ha kanan Kalawdan Artiko nga Dagat Chukchi. An Bahia han Bristol amo an bahin han Dagat Bering nga nagbubulag han Rawis han Alaska tikang ha puno nga tuna han Alaska. Ginngaranan an Bering Sea tikang kan Vitug Bering, usa nga taga Dinamarka nga nagserbi ha Rusya, kun diin han 1728 hiya an syahan nga Europeo nga nanginano hito, nga naglayag tikang ha Kalawdan Pasipiko paamihan ngadto ha Kalawdan Artiko.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Catar
An Catar o Qatar (Inarabo: قطر) nga an opisyal nga pagtawag Estado han Catar (Inarabo: دولة قطر Dawlat Qatar) usa nga Arabo nga emirato ha Butnga nga Sidlangan o Katundan nga Asya, nga na-okupar han gamay nga Rawis o Peninsula han Qatar ha dumagsaan nga labnasan han darudako nga Katadman o Peninsula Arabohanon. Ginsasapitan ini han Arabya Saudi ha salatan; gawas hini an Golfo Persyahanon nagpapalibot han estado. Usa nga estrecho han Golfo Persyahanon nagbubulag han Qatar tikang han haraniayay nga purô-nga-nasod han Bahrain.
[igliwat] Mga pagbahin-bahin ha pagdumara
Ugsa han 2004, ginbahin-bahin an Qatar ngadto hin napulo nga mga munisipyo (Inarabo: baladiyah), nga panalagsaon ginhuhubad nga mga gobernorato o lalawigan:
- Doha
- Al Ghuwariyah
- Al Jumaliyah
- Al Khawr
- Al Wakrah
- Ar Rayyan
- Jariyan al Batnah
- Ash Shamal
- Umm Salal
- Mesaieed
Tikang han 2004, ginbahin-bahin an Qatar ngadto hin pito nga mga munisipyo.[1] Usa nga bag-o nga munisipyo, an Al Daayen, ginhimo ha ilarom han Resolusyon Ihap. 13,[2] nga nahimo tikang hin mga bahin han Umm Salal ngan Al Khawr; ha sugad liwat nga panahon, gin-usá an Al Ghuwariyah han Al Khawr; gin-usá an Al Jumaliyah han Ar Rayyan; ngan an Jarayan al Batnah gintunga ngan ginbahin ngadto han Ar Rayyan ngan han Al Wakrah.
[igliwat] Mga kasarigan
- ↑ Municipalities of Qatar, Statoids.com
- ↑ AlDaayen Municipality


text:
Agi (abakadahan)
An agi[1][2] o letra usa nga elemento hin abakadahan nga sistema hin pagsurat, sugad han Griyego nga abakadahan ngan an mga nagsunod hini. An tagsa agi hit sinurat nga yinaknan agsob nga gin-uungod hin usa nga fonema (tunog) ha ginyayakan nga porma han pinulongan.
[igliwat] Mga kasarigan
- ↑ Vicente I. de Veyra "Ortograpiya Han Binisaya". Bahin nga kinuha tikang han Mga Lagda Han Pagsurat Han Aton Pinulongan ni Vicente I. de Veyra nga ginmantala dida han Kandabao: Essays of Waray Language, Literature and Culture. Tacloban City:Divine Word University Publications. Gin-editar ni Gregorio Luangco.
- ↑ Agustin El O'Mora "Kasurat diri Sinukol". Ginmantala dida han Kandabao: Essays of Waray Language, Literature and Culture. Tacloban City:Divine Word University Publications. Gin-editar ni Gregorio Luangco.


text:
Aveiro (distrito)
An Distrito han Aveiro usa nga distrito han Portugal. Nahamutang ini ha butnga nga daplin han dagat nga rehiyon han Portugal. An kapital han distrito amo an syudad han Aveiro.
An distrito han Aveiro ginsasapitan ha amihanan han distrito han Porto, han distrito han Viseu ha sidlangan, han distrito han Coimbra ha salatan ngan han Kalawdan Atlantico ha katundan.
[igliwat] Mga munisipyo
An distrito nahimo hin napulo kag siyam (19) nga mga munisipyo:
- Águeda
- Albergaria-a-Velha
- Anadia
- Arouca
- Aveiro
- Castelo de Paiva
- Espinho
- Estarreja
- Ílhavo
- Mealhada
- Murtosa
- Oliveira de Azeméis
- Oliveira do Bairro
- Ovar
- Santa Maria da Feira
- São João da Madeira
- Sever do Vouga
- Vagos
- Vale de Cambra


text:
Leiria (distrito)
An Distrito han Leiria (Pinortuges nga pagluwas: [lɐiˈɾiɐ]) nahamutang ha Butnga nga Portugal. An Kapital nga Distrito amo an syudad han Leiria nga ha yana amo gihapon an gidako-i nga syudad. Han una an syudad han Caldas da Rainha amo an gidamo-i hin katawhan, yana amo an ikaduha.
An distrito nahimo hin napulo kag unom (16) nga mga munisipyo: [S = syudad/cidade B = bungto/vila]
- Alcobaça S
- Alvaiázere B
- Ansião B
- Batalha B
- Bombarral B
- Caldas da Rainha S
- Castanheira de Pêra B
- Figueiró dos Vinhos B
- Leiria S
- Marinha Grande S
- Nazaré B
- Óbidos B
- Pedrógão Grande B
- Peniche S
- Pombal S
- Porto de Mós B


text:
Magic Johnson
Hi Earvin "Magic" Johnson, Jr. (natawo Agosto 14, 1959) usa nga nagretiro nga Amerikano nga propesyonal nga basketbolista nga point guard para han Los Angeles Lakers han National Basketball Association (NBA). Katapos hin pagdaog hin championship ha sekundariya nga pag-iskela ngan ha kolehiyo, hi Johnson ginpili nga syahan ha 1979 NBA Draft han Lakers. Nagdaog hiya hin championship ngan hin NBA Finals Most Valuable Player Award han iya rookie nga panahon, ngan nagdaog hin upat pa nga championship upod han Lakers dida han dekada han mga 1980. Tigda hi Johnson nga nagretiro han 1991 katapos hin pagpasamwak nga mayda hiya HIV, kundi binmalik pag-uyag dida han 1992 nga All-Star nga Uyag, nga diin nagdaog hiya han All-Star MVP Award. Katapos hin mga pagreklamo han iya mga igkasi-basketbolista, nagretiro naliwat hiya hin upat ka tuig, kundi binmalik hiya han 1996 para hin pagmulay para han Lakers ugsa hiya magretiro hin maikatulo ngan kataposan ka beses.


text:
Pablo Neruda
Hi Pablo Neruda (Hulyo 12, 1904 – Septyembre 23, 1973) amo an dagan-ngaran o pen name, ngan ha urhe, an legal nga ngaran han Chileno nga magsusurat ngan politiko nga hi Neftalí Ricardo Reyes Basoalto. Ginkuha ni Neruda an iya dagan-ngaran han mga 10-20 nga pangidaron ha iya pagkabatan-on, tungod matago an iya siday tikang han iya amay, usa nga istrikto nga tawo ng karuyag han iya anak nga magkaada hin "praktikal" nga pagpakabuhi. An iya dagan-ngaran kinuha tikang han Czekh nga magsusurat ngan magsisiday nga hi Jan Neruda; an Pablo ginsisiring nga kihuha tikang kan Paul Verlaine. An mga sinurat ni Neruda ginhubad ha damo nga mga yinaknan ngan sinisiring hiya nga usa han mga dako ngan duro hin impluwensiya nga mga magsisiday han ika-20 nga siglo.


text:
Rutay nga hayop
An Rutay[1] nga hayop o Mauubos na nga hayop amo an popyulasyon han organismo nga naninilikado nga mawara mahitungod nga guti nala it ira ihap o nandidilikado mahitungod han pagbag-o han ira kapaligiran.
[igliwat] Mga kasarigan
- ↑ An pulong nga "Rutay" ginhubad ha iningles nga having exposed to danger; endangered; in the brink of danger" ha basahon ni Abuyen, Tomas A. Diksyunaryo Waray-Waray [Visaya] English-Tagalog. Kalayaan Press Mktg. Ent., Inc. Quezon City. Tuig 2000. ISBN 971-08-6050-X. Pakli Ihap 317.


text:
San Francisco (pansayod)
An San Francisco ngaran hin pira nga tawo ngan lugar.
[igliwat] Mga Tawo
- San Francisco han Assisi an nagtukod han Orden han mga Franciscano, santo han Simbahan Katolika, Festividad 4 han Oktubre.
- San Francisco de Borja
[igliwat] Mga lugar
[igliwat] Colombia
[igliwat] Ecuador
- San Francisco de Quito - pormal nga ngaran han syudad
[igliwat] Estados Unidos
- San Francisco, California usa nga syudad ha amihanan nga dapit han California
[igliwat] Pilipinas
- San Francisco, Agusan del Sur
- San Francisco, Cebu
- San Francisco, Quezon
- San Francisco, Southern Leyte usa nga bungto ha lalawigan han Southern Leyte.
- San Francisco, Surigao del Norte


text:
Provincia de Soria
An Soria usa nga probinsya ha butnga nga Espanya, ha sidlangan nga bahin han komunidad autonoma han Castilla y León.
Ginsasapitan ini han mga probinsya han La Rioja, Zaragoza, Guadalajara, Segovia, ngan Burgos.
An Soria amo an gigutiayi hin populasyon ha ngatanan han mga probinsya han Espanya, nga mayda densidad hin mga 9 nga nangungukoy ha tagsa km2 - usa han gihamubo-i ha Unyon Europeo. Tikang han populasyon han probinsya nga 91,487 (2002), hapit 40% naukoy ha kapital, nga Soria gihapon an ngaran. Mayda 183 ka munisipyo ha Soria, ngan haros katunga hini mga gagmay nga baranggay nga diri maabot hin 100 ka tawo ngan mga 12 la it labaw hin 1000 ka tawo. An katedral nga bungto han probinsya amo an El Burgo de Osma.


text:
Saint-Dié-des-Vosges
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Mga Koordinada: 48°17′02″N 6°56′56″E / 48.284°N 6.949°E
An Saint-Dié-des-Vosges usa nga syudad ha Francia
[igliwat] Heyograpiya
Nahamutang an Saint-Dié ha kabugiran nga Vosgeshanon 80 nga km (50 nga mi) ha timugan o salatan-sinirangan tikang ha Nancy ngan 45 nga km (28 nga mi) tikang ha Lunéville. Ini nga agi-an nga an dako nga bahin nahamutang ha siong han Meurthe amo an agsob gamiton, ngan syahan ginamitan hin riles dida han 1864, nga yana an prinsipal nga dalan ada gihapon.
An Saint-Dié-des-Vosges, amo an ulohan hin arrondissement nga amo gihapon an ngaran, nalalakip han departamento han Vosges han Fransya. Ini nga komyun nga mayda guti-ay nga bungto ha iya kamutngaan mga 50 nga km (31 nga mi) ha dumagsaan tikang han ulohan nga Épinal, nga gindudugtong hin duha nga dalan, ha salatan an mga paso han Haut-Jacques ngan Bruyères o kundi man ha amihanan an paso han Haut-du-Bois ngan an kahadto nga tuna han mga Rambervillers. Ha riles, an Épinal mga 61 nga km (38 nga mi) hin kahirayo tikang ha Saint-Dié.
An salog nga Meurthe naagi dida han Permian nga basin han Saint-Dié nga ginpapalibotan hin mga bukid nga damo hin kagurangan nga tinatawag nga Ormont, Kemberg ngan La Madeleine. An igbaw nga bahin han hini nga mga kabugkiran mga 550 ka metro hin kahitas'an nahimo hin mga Triassic nga mga kahimo, labi na an sinisiring nga "vosgiahanon nga sandstone", nga usa nga klase hin pula nga sandstone.
[igliwat] Kultura
- Simbahán San Martín
- Museo Pierre-Noël
[igliwat] Edukasyon
Kolehiya (Institut universitaire de technologie) :


text:
Hawaii (purô)
An Purô han Hawaii in uska bulkanon nga purô ha Amihanan Kalawdan Pacifico. Mahitungod nga an kahaluag in 4,028 milya kwadrado (10,432 km²), ini in durudako kaysa ha ngatanan nga mga Hawaiinon nga mga purô nga gintampo ngan amo an gidadakoi nga purô ha Estados Unidos. An Purô han Hawaiʻi in gindudumara komo an Condado han Hawaiʻi ha sulod han estado han Hawaii. An lingkuran han condado in aada ha Hilo. Ha nahigaraan, Hawaiʻi in ginkikilala komo an "Big Island (ha winaray: Dako nga Purô para maibsan an pagkalipat ha butnga han Purô han Hawaii ngan an estado.


text:
Suharto
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Hi Suharto (bulig·info) (Hunyo 8, 1921 - Enero 27, 2008) usa nga kasanhi nga Indonesian nga lider ha militar ngan politika. Nagsirbe hiya komo militar nga opisyal dida han Nasodnon nga Rebolusyon han Indonesia, pero kirukilalado pa hiya nga amo an maiha-nga-namuno nga ikaduha nga Presidente han Indonesia, nga diin nagkapot hiya hini nga puwesto tikang han 1967 tubtob han 1998.
Sugad hin damo nga mga Jawa o Javanes, uusa la an ngaran ni Suharto. Ha mga kontexto nga diin an iya relihiyon amo an ginhihimangraw, agsob nga tinatawag hiya nga Haji o el-Haj Mohammed Suharto, pero ini nga titulo Islamiko diri upod han iya pormal nga ngaran o masurong gamiton. An kasurat nga "Suharto" han iya ngaran opisyal ha Indonesia tikang han 1947 pero an daan nga kasurat nga Soeharto agsob pa gihapon nga ginagamit han Indones nga mga institusyon ngan medya ngan an daan nga kasurat an pinili ni Suharto nmismo ha pagsurat han iya ngaran.


text:
Tajo
An Tajo (Kinatsila: Tajo [ˈtaxo]; Pinortuges: Tejo [ˈtɛʒu]; Linatin ngan Iningles: Tagus; Kahadto nga Griniyego: TάYoς Tagos) amo an gihalaba-i nga salog han Península Ibérica. Ha Espanya 1,038 nga km (645 nga mi) an kahalaba hini, 716 nga km (445 nga mi), 47 nga km (29 nga mi) ha daplin han katubtuban han Portugal ngan Espanya ngan 275 nga km (171 nga mi) ha Portugal, nga diin nasulog ini ngadto han Kalawdan Atlantico harani ha Lisboa. An kahaluag han kwenka hini 80,100 nga kwadrado nga kilometers (30,927 nga kw nga mi) (an ikaduha nga gidakoi ha Peninsula Iberica sunod han Duero). Gin-gagamit an Tajo han dako nga bahin han pagsulog hini. Damo nga mga dam ngan mga pag-diversyon naghahatag hin maiinom nga tubig ha kadam-an han butnga nga Espanya, upod han Madrid, ngan ha Portugal, samtang mga dinosena ka mga estasyon hidroelektriko naghihimo hin koryente elektrika. Ha mga butnga han mga dam, nasunod ini hin nahuhuot nga pagsulog, kundi katapos han Almourol nasulog ini ngadto hin haluag nga alluvial nga siong nga masurong magbaha. Ha ganghaan hini mayda dako nga estuaryo nga diin an syudad han Lisboa nahamutang.
An gintitikangan han Tajo amo an Fuente de García, didto ha Montes Universales, Sistema Ibérico, Sierra de Albarracín Comarca. An tanan nga mga salog nga nadugtong hini nadugtong han Tajo tikang han tu-o (amihanan) nga pangpang. An dagko nga mga syudad nga gin-aagi-an han sulog han Tajo amo an Aranjuez, Toledo, Talavera de la Reina ngan Alcántara ha Espanya, ngan an Abrantes, Santarém, Almada ngan Lisboa ha Portugal.
[igliwat] Sulog
[igliwat] Ha Espanya
An syahan nga kilalado nga bungto dida han Tajo amo an Sacedón. Unhan han Aranjuez nahadugtong dinhi an gin-kombina nga pagsulog han Henares ngan han Tajuña. Unhan han Toledo nahadugtong an salog han Guadarrama. Ha iraya han Talavera de la Reina nahadugtong dinhi han Alberche. Ha Valdeverdeja amo an iraya nga dapit han halaba nga iraya nga reservoir nga amo an Embalse de Valdecañas, nga diin unhan hini amo an Embalse de Torrejon, nga diin ngadto an pagsulog han Tiétar, ngan han padagat o ubos nga reservoir, an Embalse de Alcántara ngadto diin an pagsulog han Alagón ha ubos nga bahin.
[igliwat] Ha Portugal
Katapos han paghimo han katubtuban han nasod, nasakob an sulog ha Portugal, nga naagi ha Vila Velha de Ródão, Abrantes, Constância, Entroncamento, Santarém ngan ha anVila Franca de Xira ha igbaw hin halaba nga suok nga estuary nga diin an syudad han Lisboa nahamutang dida han ganghaan. Nasalipdan an estuary han Reserva Natural do Estuário do Tejo. Ada gihapon an gihalaba-i nga tulay nga natabok han salog, an Tulay Vasco da Gama, nga mayda bug-os nga kahaluag hin 17.2 nga km (10.7 nga mi) nga amo an gihalaba-i nga tulay ha Europa.
An mga Portuges nga rehiyon han Alentejo ngan Ribatejo gin-ngaranan tikang han salog. Alentejo, tikang han Além-Tejo ("Unhan han Tajo"), ngan Ribatejo, tikang han Arriba-Tejo (daan nga paagi han pagsiring nga "Igbaw nga Tajo" o "Iraya nga Tajo"). Mayda kanal ngan aqueduct ha butnga han Tajo ngan han Salog Segura.
[igliwat] Heyolohiya
An padagat o ubos nga Tajo nahamutang hin fault line. In slippage ha daplin hini nakadangat hin damo nga mga linog, nga an mga dagko hini amo an mga linog han 1309, 1531 ngan 1755.[1]
[igliwat] Kaagi
An Pepper Wreck ngaran hin nalunod nga barko nga natad-an ngan gin-ukab dida han ganghaan han Salog Tajo tikang han 1996 tubtob 2001.
Mayda gihapon ini pagkabalor ha estratehiya han mga imperyo Espanyol ngan Portuges, kay amo ini an nabantay han tikadto ha Lisboa. Pananglitan, han 1587, hi Sir Francis Drake hinmarani hin diri la maiha han salog katapos han iya malinamposon nga pagsalakay ha Cadiz.[2]
[igliwat] An Tajo ha awit ngan sumat
An Tajo usa nga dako nga salog, ngan nahihinumdoman ini ha mga awit ngan sumat han mga Portuges. Usa nga sikat nga fado nga kanta ha Lisboa nasiring nga samtang an mga tawo nalalagas, bata la gihapon an Tajo ("An ak buhok nabusag, batan-on pirmi an Tajo"). An magsusurat nga hi Fernando Pessoa, nagsurat hin siday nga natikang: "Mahuruhusay an Tajo kaysa han salog nga nasulog han ak barrio...."[3]
An siday ni Richard Crashaw nga "Saint Mary Magdalene, or the Weeper" (Santa Magdalena o an Nagtatangis) nagyayakan han "Bulawan" nga Tajo nga naruruyag han luha nga daw salapi ni Maria Magdalena. Ha klasikal nga siday, an Tajo kilalado tungod han mga baras nga nagdadara hin bulawan (Catullus 29.19, Ovid, Amores, 1.15.34, Juvenal, Satires, 3.55, etc.
[igliwat] Kitaa gihapon
[igliwat] Mga tigaman
- ↑ Hobbs, William Herbert (1907). Earthquakes: An Introduction to Seismic Geology. NewYork: D. Appleton and Company. pp. 142–144. Downloadable Google Books
- ↑ Garrett Mattingly, The Armada, 118-119
- ↑ Pessoa, Fernando; Richard Zenith, Translator (1999). Fernando Pessoa and Co.: Selected Poems. Grove Press. pp. 55. ISBN 0-8021-3627-3, 9780802136275.
Mga Koordinada: 40°19′11″N 1°41′51″W / 40.31972°N 1.6975°W


text:
Quezon
- Para hit lain nga kagamit, kitaa Quezon (pansayod).
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An Quezon usa nga probinsya o lalawigan han Pilipinas nga nahamutang ha CALABARZON nga rehiyon ha Luzon. An lalawigan ginngaranan ha dungog ni Manuel L. Quezon, an ikaduha nga Presidente han Pilipinas, ngan an kapital hini amo an Syudad han Lucena. Diri nahamutang dinhe an Syudad han Quezon ngan diri angay iglipat an Syudad han Quezon ngan an Lalawigan han Quezon: an Syudad han Quezon nahamutang ha Metro Manila, in rehiyon ha katundan han CALABARZON, samtang an Lalawigan han Quezon nahamutang ha sinirangan nga CALABARZON.
2000 nga census—1,679,030 (ika-12 nga gidako-i)
Densidad—193 ha tagsa km² (ika-45 nga gihataasi)
Mga Dagko nga Syudad—1
Mga Komponent nga Syudad—1
Mga Bungto—40
Mga Baranggay—1,242
Mga Distrito ha Kongreso—4
An Quezon nahamutang ha timugan o salatan-sidlangan han Metro Manila ngan ginpapalibotan ini han lalawigan han Aurora ha amihanan, han Bulacan, Rizal, Laguna ngan Batangas ha katundan ngan han mga Camarines nga lalawigan ha sidlangan. An Quezon nahamutang hin istmo nga nagbubulag han Bicol nga Peninsula tikang han darudako nga bahin han Luzon. Nalalakip gihapon han lalawigan an Kapuropod-an han Polillo ha Dagat Pilipinhon.
In dako nga karadto-an hin mga turista han probinsya amo an Bukid Banahaw. An bukid mayda sinisiring nga ispiritwal nga mistisismo. Damo nga mga relihiyoso nga cult ngan mga relihiyoso nga mga organisasyon ada hit mga kabugkiran ngan damo nga mga Katoliko nabisita hit bukid ha panahon han Semana Santa.
[igliwat] Heyograpiya
[igliwat] Politikal
An Quezon ginbahin ngadto hin kap-atan (40) nga mga bungto ngan usa (1) nga syudad.


text:
Malaysia
An Malaysia (puyde liwat igsurat nga Malasya o ha Kinatsila: Malasia) usa nga nasod ha Asya. Duha an kapital hini, Kuala Lumpur an syahan nga kapital ngan Putrajaya an bag-o kapital. Ha yana an Putrajaya amo an kapital hin administrasyon han nasod kondi an Kuala Lumpur nagpapabilin nga kapital han lehislatura o magbabalaod.
[igliwat] Mga administratiba nga pagbahin-bahin
An Malaysia mayda napulo kag tulo (13) nga mga estado o negeri (11 ha peninsula nga Malaysia ngan 2 ha Borneo nga Malaysia) ngan 3 nga mga teritoryo federal.
[igliwat] Mga Estado (Negeri) ha Katundan nga Malaysia, ha Peninsula han Malaya
- Mga Estado (An mga kapital han mga estado ada ha parentesis):
- Sultanato han Johor (Johor Bahru)
- Sultanato han Kedah (Alor Setar)
- Sultanato han Kelantan (Kota Bharu)
- Sultanato han Pahang (Kuantan)
- Sultanato han Perak (Ipoh)
- Sultanato han Selangor (Shah Alam)
- Sultanato han Terengganu (Kuala Terengganu)
- Elehido nga Monarkiya han Negeri Sembilan (Seremban)
- Ginhadi-an han Perlis (Kangar)
- Melaka (Bandar Melaka)
- Pulau Pinang (Georgetown)
- Mga Teritoryo Federal:
- Federal nga Teritoryo han Putrajaya (federal nga kapital hin administrasyon)
- Federal nga Teritoryo han Kuala Lumpur (lehislatibo nga kapital)
[igliwat] Sinirangan nga Malaysia, ha Borneo
- Mga Estado (An mga kapital han Estado ha sakob han parentesis):
- Teritoryo Federal:
- Federal nga Teritoryo han Labuan (Bandar Labuan)
Tigamni: An Sabah gin-aawayan han Pilipinas ngan Malaysia kon hin-o an angay nga tag-iya hini.


text:
Kapitalismo
Iton kapitalismo in uska sistema panekonomiya nga nakabase ha pribado nga pagtatag-iya han pamaagi hin produksyon ngan an paghimo hin mga papliton ngan serbisyo para ha ganansya. Mga makompetensya nga mga merkado, sweldado nga pagtrabaho, pagtirok hin kapital, lugaring nga pagburubalyo, ngan personal nga pananalapi in ginkokonsidera nga kapitalnon. Damo kalain iton kapitalismo, upod an laissez-faire, sagol-sagol nga mga ekonomiya, ngan kapitalismo han estado. Iton kapitalismo in ginkokonsidera nga gingagamit ha dirudilain nga makainagihanon nga mga kaso, nagkakairuibaiba han panahon, heyograpiya, politika, ngan kultura. Mayda kasahiran nga pagkasarabotan nga iton kapitalismo in naging dominante ha katundan nga kalibutan katima han pagkawara han piyudalismo.
Mga ekonomista, politikal nga ekonomista ngan historyano in nagkakamay-ada dirudilain nga panlantaw han panhunahuna han kapitalismo. Iton mga ekonomista in agsob nagduduon han kahilaroman kun diin iton punuan in waray kontrol ha mga merkado(laissez faire), sugad liwan han makahinungadanon han katungod han pagtatag-iya. Kasagaran nga mga politikal nga ekonomista in nagduduon hin pribado nga pagtatag-iya liwat, ha pagdugang ha pwersa nga relasyon, sweldad nga pagtrabaho, klase ngan pagkakaiba han kapitalismo komo uska makainagihanon nga paghimo. An kahilarom kun diin iton magkadirudilain nga mga merkado in talwas, sugad liwat han mga balaod nga nagsisiring kun ano iton pagtatag-iya nga pribado, in may kalabotan ha politika ngan polisiya. Kadam-an nga mga estado in may-ada sagol-sagol nga ekonomiya, nga natudlok ha dirudilaindilain nga kahilarom hin pagplano ngan duso-han-merkado nga mga elemento han kanan estado sistema panekonomiya. Pipira nga mga ideyolohista politikal in nagkakagawas nga nasuporta ha dirudilain nga mga klase hin kapitalismo, an pinakabantog amo an liberalismo han ekonomiya.
An kapitalismo in hinayhinay nga nagkalatan ha katundan nga kalibutan han ika-19 ngan ika-20 nga mga gatostuig.


text:
Laguna (lalawigan)
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An Laguna usa nga probinsya han Pilipinas nga nahamutang ha CALABARZON nga rehiyon ha Luzon. An kapital hini amo an Santa Cruz ngan an lalawigan nahamutang ha timugan o salatan-sidlangan tikang ha Metro Manila, ha salatan han lalawigan han Rizal, ha katundan han Quezon, ha amihanan han Batangas ngan ha sidlangan han Cavite. An Laguna hapit nagpapalibot hin kumpleto han Laguna de Bay, an gidako-i nga danaw han nasod. An ngaran nakakuha han ngaran hini tikang han Kinatsila nga pulong laguna, nga buot sidngon danaw.
2000 nga census—1,965,872 (ika-6 nga gidako-i)
Densidad—1,117 ha tagsa km² (ika-3 nga gidako-i)
Mga Dagko nga Syudad—0
Mga Komponent nga Syudad—4
Mga Bungto—26
Mga Baranggay—674
Mga Distrito ha Kongreso—4
An Laguna kilalado nga amo an lugar nga natawhan ni José Rizal, an nasodnon nga bayani han Pilipinas. An Laguna kilalado gihapon han mga turista tungod han Busay Pagsanjan, Pila, Laguna Town Plaza, an mga hinimo tikang ha kahoy ngan papier mache nga ginhimo han mga tawo han Paete, an turumba han Pakil, an mga resort hin magpaso nga mga burabod ha Los Baños ha mga kahitaas han Bukid Makiling, ngan an Hidden Valley Springs han Calauan.
[igliwat] Heyograpiya
[igliwat] Politikal
An Laguna ginbahin ngadto hin karuhaan kag unom (26) nga mga bungto ngan upat (4) nga mga syudad.
[igliwat] Mga Syudad
[igliwat] Mga Bungto
[igliwat] Pisikal
Nahamutang an Laguna ha salatan nga mga labnasan han Laguna de Bay, an gidako-i nga danaw han nasod. Ha salatan nga pag-ultan han lalawigan amo an Bukid Makiling (Maquiling) ngan Bukid Banahaw. Ini nga duha mga bulkan nga mga maiha na nga waray aktibidad, pero ginkukuhaan pa hin enerhiya nga heyotermal. An Bukid Makiling kilalado tungod han mga damo nga mga resort hin magpaso nga mga burabod nga mabibilngan han mga ligid hini. An Busay Pagsanjan, usa nga sikat nga busay nga nahuhulog hin halarom nga gorge ha mga bukid.
An sidlangan nga bahin han Laguna naglalakip han mga pinakasalatan nga mga dapit han mga kabugkiran han Sierra Madre.


text:
Rizal
- Ini nga artikulo mahiunong han lalawigan han Pilipinas. Para ha lain nga kasirigngon, kitaa Rizal (pansayod). Para han nasodnon nga bayani han Pilipinas, kitaa José Rizal.
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An Rizal usa nga probinsya han Pilipinas nga nahamutang ha rehiyon han CALABARZON mga 20 ka kilometro ha sinirangan tikang ha Manila. Ginngaranan ini nga lalawigan ha dungog han nasodnon nga bayani han nasod nga hi José Rizal. An kapital han lalawigan han Rizal amo an Syudad han Antipolo, bisan man kon an kapitolyo nahimutang ha Syudad han Pasig ha Metro Manila, nga amo an anay kapital han lalawigan.
2000 nga census—1,707,218 (ika-11 nga gidako-i)
Densidad—1,304 ha tagsa km² (ika-2 nga gihataasi)
Mga Dagko nga Syudad—0
Mga Komponent nga Syudad—1
Mga Bungto—13
Mga Baranggay—187
Mga Distrito ha Kongreso—4‡
‡ Lakip hini an duha nga mga distrito han Syudad han Antipolo.
Ginsasapitan an Rizal han Metro Manila ha katundan, han lalawigan han Bulacan ha amihanan, han Quezon ha sidlangan ngan han Laguna ha salatan. Nahamutang gihapon an lalawigan ha amihanan nga mga labnasan han Laguna de Bay, an gidako-i nga danaw han nasod.
An Rizal usa nga bugkiron nga lalawigan nga nahabawbaw han katundan nga mga bahin han salatan nga bahin han Sierra Madre nga kabugkiran. An Syudad han Antipolo mayda mahusay nga paglantaw han Metro Manila ngan dinhe mabibilngan an Hinulugang Taktak, usa nga busay nga sikat hit mga turista.
[igliwat] Katawhan ngan Kultura
Tinag-alog an yinaknan dinhe nga lalawigan.
[igliwat] Heyograpiya
[igliwat] Politikal
An Rizal ginbahin ngadto hin napulo kag tulo (13) nga mga bungto ngan usa (1) nga syudad.


text:
Siyensya ekonomika
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Kinatsila nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Iton ekonomika usa nga siyensya sosyal nga nanginginlabot han proseso han produksyon, pagbarubalyo, distribusyon, ngan pagkonsumo hin mga paraliton ngan sirbisyo. Iton pulong nga ekonomiya tikang han Griyego nga pulong nga oikos (balay) ngan nomos (buruhaton o balaod), o oἰkovouίa "pagdumara han panimalay."
Iton pulong nga ekonomiya puyde liwat gamiton ha Winaray nga yinaknan nga mangahulogan hin sistema hin mga buruhaton hin katawhan nga nanginginlabot han produksyon, pagbarubalyo, distribusyon, ngan pagkonsumo hin mga paraliton ngan serbisyo hin usa nga partikular nga rehiyon heyograpiko.


text:
Colombia
An Colombia nga ha opisyal nga pagtawag Republika han Colombia (ha Kinatsila: República de Colombia), usa nga nasod ha kanawayan o amihanan-katundan nga Salatan nga Amerika o América del Sur. Ginsasapitan an Colombia ha sidlangan han Venezuela[1] ngan Brasil;[2] han Ecuador ngan Peru ha salatan ;[3] han Dagat Caribe ha amihanan; ha kanawayan han Panama; ngan han Kalawdan Pacifico ha katundan. An Colombia mayda liwat mga pag-ultan ha dagat upod han Jamaica, Haiti, an Republika Dominicana, Honduras, Nicaragua ngan Costa Rica.[4][5] An amo an ika-26 nga gidako-i nga nasod ha kalibutan ngan an ika-upat nga gidako-i ha Salatan nga Amerika (sunod han Brasil, Argentina, ngan Peru). Amo ini an ika-29 nga gidako-i hin populasyon nga nasod ha kalibutan ngan an ikaduha nga gidako-i ha Salatan nga Amerika, sunod han Brasil. An Colombia amo an mayda han ikatulo nga gidako-i nga populasyon nga nayakan hin Inespanyol o Kinatsila ha kalibutan sunod han Mehiko ngan Espanya.
[igliwat] Mga administratibo nga pagbahin-bahin
An Colombia ginbahin ngadto hin katloan kag duha (32) nga mga departamento ngan usa nga distrito hin kapital, nga gintatratar komo usa nga departamento (an Bogotá amo liwat an kapital han departamento han Cundinamarca). An mga departamento ginbahin-bahin pa ngadto hin mga munisipyo, nga an tagsa hini mayda lingkoranan hin munisipyo, ngan an mga munisipyo liwat ginbahin ngadto hin mga corregimiento. An tagsa departamento mayda lokal nga kagamhanan o gobyerno upod hin gobernador ngan asamblea nga direkta nga na-elihido hin upat-ka-tuig nga pagsirbe. An tagsa munisipyo pinamunoan hin alkalde ngan konseho, ngan an tagsa corregimiento hin elehido nga corregidor.
Dugang han kapital, siyam nga mga syudad gindesignar nga mga distrito (baga hin mga ispisyal nga munisipyo), tungod hin mga ispisyal nga nagpapaiba nga kinaiya hinin nga mga syudad. Ini nga mga syudad amo an Barranquilla, Cartagena, Santa Marta, Cúcuta, Popayán, Tunja, Turbo, Buenaventura ngan Tumaco. Mayda mga departamento nga mayda mga lokal nga administratibo nga mga ubos nga pagbahin, nga diin an mga bungto nga damo hin tawo ngan mga munisipyo mga hagrani (sugad pananglitan ha Antioquia ngan Cundinamarca). Kon diin an mga departamento mayda gamay nga populasyon ngan mayda mga problema hin seguridad (sugad pananglitan han Amazonas, Vaupés ngan Vichada), mga ispisyal nga adminstratibo nga pagbahin ginagamit, sugad hin "departamento ngacorregimientos", nga baga hin sagol hin munisipyo ngan hin corregimiento.
[igliwat] Mga reperensya
- ↑ Gerhar Sandner, Beate Ratter, Wolf Dietrich Sahr and Karsten Horsx (1993). Conflictos Territoriales en el Mar Caribe: El conflicto fronterizo en el Golfo de Venezuela (ha Spanish). Biblioteca Luis Angel Arango. Ginkità dida han 2008-01-05.
- ↑ The Geographer Office of the Geographer Bureau of Intelligence and Research (1985-04-15). Brazil-Colombia boundary (ha English). (PDF) International Boundary Study. Ginkità dida han 2008-01-05.
- ↑ CIA (2007-12-13). Ecuador. World Fact Book. Ginkità dida han 2008-01-05.
- ↑ (Kinatsila) Tratados Internacionales limítrofes de Colombia
- ↑ (Kinatsila) Colombia - Limites territoriales


text:
Psikolohiya
An psikolohiya o sikolohiya (kinadaan nga Griyego: psyche = "kalag" or "hunahuna", logos/-lohiya = "pag-aram") amo in akademiko ngan apliyado nga pagtirok hin kinaadman nga nahanunungod han pag-aram han hunahunan ngan gi-os. An pulong nga "Psikolohiya" gingagamit gihapon ha pagtawag han aplikasyon han hini nga kinaadman ha mga dirudilain nga bahin han buruhaton han tawo, upod an mga problem han mga indibidwal pan-adlaw-adlaw nga kinabuhi ngan an pagtratar han sakit ha panhunahuna.
[igliwat] Mga Sumpay ha Gawas
- Psychoworld.sk - Mga Sumat mahitungod han Psikolohiya hin tawo
- In-Mind, Pan-ikatulo nga Bulan nga Periodiko para hin Sosyal nga Psikolohiya


text:
Richard Wagner
Hi Wilhelm Richard Wagner (Inaleman nga kaluwas: [ˈʁiçaʁt ˈvaɡnɐ]; Mayo 22 1813, Leipzig, Alemanya – Pebrero 13 1883, Venesya, Italya) usa nga Aleman nga kompositor, konduktor, direktor hin teatro ngan ensayista o parag-gumalaysay, nga kilalado hin dako tungod han iya mga opera (o "drama hin musika", nga amo an tawag hini ha urhe nga panahon). Nag-iiba hi Wagner tikang hin kadam-an nga iba nga mga harangdon nga mga kompositor hin opera nga diin, hiya amo an nagsurat han scenario ngan han libretto para han iya mga sinurat.
An mga ginkomposo ni Wagner, labi na an mga tikang han iya urhe nga panahon, kilalado tungod hin kontrapunto nga textura, hilarom nga khromatismo, mga harmonya ngan pag-orkestrar, ngan makarit nga paggamit hin mga leitmotif: mga tema ha musika nga gin-pahiunong hin mga ispisipiko nga mga tawohan, mga lugar o mga elemento han istorya. Nanguna hi Wagner hin mga pagpadukwag ha yinaknan ha musika sugad hin extremo nga khromatismo ngan madali-hin-pagbalhin nga mga sentro hin tono, nga naka-dara han pagpadukwag han Europeo nga klasikal nga musika.
Gintransformar ni Wagner an paghunanhuna ha musika pinaagi han iya ideya hin Gesamtkunstwerk ("bug-os nga buhat ha arte"), an sintesis han ngatanan nga kanan siday, visual, musika ngan drama, nga ginpanguna han iya upat-nga-opera nga siklo nga Der Ring des Nibelungen (1876). Agod niya maipasundayag ini nga iya mga sinurat ha iya pag-imahinar, gintukod ni Wagner an iya kalugaringon nga balayan hin opera, an Bayreuth Festspielhaus.


text:
Thalys
An Thalys usa nga hataas-in-kalaksi nga tren nga network nga ginhimo paggamit han hataas-in-kalaksi nga linea nga nadugtong hiton Paris ngan Bruselas (Brussels). Ini nga track ginsasaro-an han Eurostar nga mga tren nga nabiyahe tikang ha Paris o Bruselas ngadto ha Londres o London pinaagi ha Lille ug an Channel Tunnel ug han mga Franses nga domestiko nga TGV nga mga tren. Duha ka modelo hin mga tren it gingagamit hiton sistema, ug ini nga duha upod han sinisiring nga TGV (train à grande vitesse o tren nga hataas an kalaksi) nga grupo hin mga hataas-in-kalaksi nga mga tren nga ginhimo han Alstom nga kompanyiya ha Fransya, bisan diri ini hira parehos han domestic nga mga TGV set.
Ha unhan han Bruselas, an mga dagko nga syudad nga ginkakadto-an han mga Thalys nga tren amo an Antwerp, An Haga, Rotterdam, Amsterdam, Liège, Aachen ngan Colonia (Cologne). It mga tren hini nga mga kakadto-an o destinasyon nadalagan ha pira ka bahin hin mga dedicated nga hataas-in-kalaksi nga mga track (an iba hini ighihimo pa), ug ha pipira nga bahin dida hin durudaan nga mga track nga ginsasaro han mga regular nga kalaksi nga tren. Waray madayon in mga plano nga an linea ngadto ha Colonia nga igpadayon nga umabot ha Frankfurt tungod kay nagkulang in koryente nga gingenerate han mga Thalys trainsets kon ginpapadalagani ini ha ilarom han 15 kV nga voltage nga sistema nga ginagamit ha Alemanya o Germany.
Tikang ha Paris, an Frances nga TGV network mayda hataas-in-kalaksi nga mga sumpay ngadto ha iba nga mga Frances nga syudad upod an Avignon ug Marseille, Ginebra (Geneva) ha Suiza, ngan pati gihapon an main nga internasyonal nga aeropuerto han Paris nga Charles de Gaulle aeropuerto harani ha Roissy ngan an Disneyland nga theme park ha Marne-la-Vallée.
An pagsumpay han linea ngadto ha Charles de Gaulle airport nakatugot han Air France pag-cancelar han serbisyo nga idro hini han ruta nga Paris-Bruselas; lugod an Air France namamaligya hin mga puesto dida han mga tren nga Thalys.
An oras hin biyahe tikang ha Bruselas (Gare du Midi/Zuidstation) ngadto ha Paris (Gare du Nord) mga 1 ka oras, 25 minutos, para hin distancia nga mga 300 ka km. Iton peak nga kalaksi 300 km/h dida hin dedicated nga hataas-in-kalaksi nga track o surundan.
An Thalys gintagaan han IATA nga designador 2H. Ini gingagamit upod han American Airlines ug Northwest Airlines. An American Airlines mayda pakigsabot nga makigsaro hin kodigo han Thalys para hin serbisyo han tren tikang ha Charles de Gaulle nga aeropuerto tubtob ha Brussels Midi. An aerolinea nga alyansa nga Skyteam mayda gihapon pakigsabot hin pagsaro hin kodigo han Thalys para hin serbisyo hin tren tikang ha Aeropuerto Internasyonal han Schiphol Amsterdam ngadto han Estasyon Berchem han Antwerp ngan Estasyon Midi han Bruselas.


text:
Limerick
An Limerick (kaluwas /ˈlɪmrɪk/; Inirlandes: Luimneach [ˈl̪imʲɨnʲəx])[1] amo an ikatulo nga gidako-i nga syudad han Republika han Irlanda,[† 1] ngan an dako nga syudad ha Kondado Limerick. An Limerick amo an ikaduha nga gidako-i nga syudad ha lalawigan han Munster, nga usa nga lugar nga naglalakip han butnga-katudnan ngan habagatan han Irlanda.
[igliwat] Mga kasarigan
- ↑ Tikang han loimeanach [ˈl̪imʲənəx] nga nangangahulogan nga "bare marsh", usa nga ngaran nga Romano in pagtikang ngan ha syahan anay gingamit pagtawag han dapit han labnasan han Shannon ha ubos han yana nga syudad
Cite error:
tags exist for a group named "†", but no corresponding
tag was found


text:
Wikipedia:Meta
An Meta, o Meta-Wiki han Wikimedia, ha meta.wikimedia.org, usa nga nahabase-ha-wiki nga websayt nga pagbulig para han koordinasyon o pintakasi o pagburublig han ngatanan nga Wikimedia Foundation nga mga proyekto.
Ginhimo ini anay nga Meta-Wikipedia han Nobyembre 2001, ngan yana dirudilain nga mga papel it ginkakaptan hini:
- Paghimangraw ngan paghimo han Wikimedia nga mga proyekto, nga naglalakip han Wikipedia, ngan labaw ha ngatanan, paghimangraw mahitungod han polisiya.
- Usa nga harampangan para hin personal nga mga ensayo nga diri buot sidngon nga mga Waray dinadapigan nga paglantaw.
- In lugar nga pag-organisa ngan pag-andam hin igsurulod, pag-istorya hin mga nahahanungod hiton mga dirudilain nga yinaknan nga pagburublig nga mga isyu.
- In lugar nga magpintakasi han proseso hin pagpadukwag.
- In pagbulig nga giya ha paggamit han MediaWiki nga software kon iton bulig waray dida hiton MediaWiki nga websayt.
It Meta ha yana amo iton usa han mga dako nga mga harampangan para hiton mga Wikimediano nga naglalakip han mga Wikipediano, an iba nga mga harampangan amo an[[Wikipedia:listahan hin mailing|listahan hin mailing], an mga IRC nga channel, ngan an mga hiruhimangraw nga pakli han mga tagsa artikulo ngan mga nagamit. It Meta naglulugaring ngan autonomo nga proyekto tikang hiton Winaray nga yinaknan nga Wikipedia ngan mayda ini kalugaringon nga mga polisiya ngan mga ginsusunod, nga talagsa nag-iiba tikang dinhe. Hangdto matapos an pagsari han unified login, para hin mga nagamit nga mga tagdumara, makinahanglan ka paghimo hin lain nga akawnt ha Meta.
Ha pagtikang, an Meta mahitungod han Iningles nga yinaknan mga bersyon han Wikipedia, pero yana it Meta, tikang han upgrade hini ngadto han custom MediaWiki software han Wikipedia, nahimo nga harampangan ha dirudilain nga mga yinaknan nga gin-gagamit han ngatanan nga mga komunidad hin yinaknan han Wikimedia.


text:
Papa-nga-napili Esteban
Hi Esteban usa nga padì han Roma nga napili nga Papa han Singbahan Katolika Romana dida han Marso han 752 nga masunod kan Papa Zacarias; namatay hiya hin apoplehiya katapos hin pira ka adlaw, ugsa hiya maordenar nga obispo.[1] Usa hiya nga kardinal-presbitero, nga nakapot han titulus han San Crisogono (nga amo gihapon nga titulus nga ginkaptan ni Kardinal Federico han Lorena, nga ha urhe nagin Papa Esteban IX), nga ginpili ni Papa Zacarias han 745.
[igliwat] Tagduha nga ihap
An Annuario Pontificio naglakip kan Esteban nga papa hangtod han Ikaduha nga Konsilyo Vaticano (1962–65) nga diin waray na hiya ginkilala nga papa, ngan ginpanagaan hin tagduha nga ihap an tanan nga mga nagsunod nga papa nga nagdara han ngaran nga Esteban.[2]
Tikang han 752 tubtob 942, pito nga papa naghadi nga nagdara han ngaran nga Esteban. Han syahan, waray hira iglainlain, kay an pag-ihap hin paghadi waray gamita ha mga papa ugsa han ika-10 nga siglo. Gintawag ini hira nga Esteban II tubtob VIII katapos han ira kamatay. An sunod nga papa nga nagdara han ngaran nga Esteban han 1057, nga an pag-ihap nahig-araan na, gintawag nga Esteban IX han buhi pa hiya ngan nagpirma hiya han tanan nga iya mga dokumento nga "Stephanus Nonus Papa."
[igliwat] Mga kasarigan
- ↑ History's great untold stories: larger than life characters & dramatic ... Ni Joseph Cummins. National Geographic Books. p. 13.
- ↑ History's great untold stories: larger than life characters & dramatic ... By Joseph Cummins


text:
Raffaello Sanzio
Hi Raffaello Sanzio da Urbino[2] (Kinatsila: Rafael Sanzio; Ininglis: Raphael Sanzio), agsob nga tawago han iya syahan nga ngaran la nga Raffaello (Kinatsila: Rafael; Ininglis:Raphael) (Abril 6, 1483 - Abril 6, 1520) usa nga Renacimiento nga pintor ngan arkitekto. Kaupod hira Leonardo da Vinci ngan Michelangelo, hiya in usa ha mga harangdon nga pintor han Hataas nga Renacimiento.
[igliwat] Mga kasarigan
- ↑ Jones and Penny, p. 171. The portrait of Raphael is probably "a later adaptation of the one likeness which all agree on", that in The School of Athens, vouched for by Vasari
- ↑ Upod ha mga dirudilain nga porma han iya ngaran amo an "Raffaello Santi", "Raffaello da Urbino" o "Rafael Sanzio da Urbino". An apelyido nga Sanzio tikang han paglatinisar han Initalyano nga Santi ngadto ha Santius. Agsob hiya napirma hin mga dokumento nga "Raphael Urbinas"—usa nga ginlatinisar nga porma. Gould:207


text:
E5 Magpie,Magpie,Magpie Online
Descriere
E5 Magpie,Magpie,Magpie online, vezi E5 Magpie,Magpie,Magpie, E5 Magpie,Magpie,Magpie HD, download E5 Magpie,Magpie,Magpie, E5 Magpie,Magpie,Magpie torrent, descarca E5 Magpie,Magpie,Magpie, vezi online E5 Magpie,Magpie,Magpie, E5 Magpie,Magpie,Magpie subtitrat, E5 Magpie,Magpie,Magpie youtube, E5 Magpie,Magpie,Magpie gratis, E5 Magpie,Magpie,Magpie film, E5 Magpie,Magpie,Magpie full, E5 Magpie,Magpie,Magpie film online, E5 Magpie,Magpie,Magpie 2013, E5 Magpie,Magpie,Magpie 2012, E5 Magpie,Magpie,Magpie online subtitrat, Traducere E5 Magpie,Magpie,Magpie, E5 Magpie,Magpie,Magpie complet, Ver pelicula E5 Magpie,Magpie,Magpie online
Vizite Video : E5 Magpie,Magpie,Magpie: 34
Categorii
:
Anime Seriale ONLINE
Catalog taguri:
Catalog media:


text:
Oras han Kalibutan
An Oras han Kalibutan usa ka kalibutanon nga panhitabo nga ginorganisar han WWF (World Wide Fund for Nature, nga ginkikilala liwat nga World Wildlife Fund) ngan ginbubuhat han kataposan nga Sabado han Marso kada tuig, nga nahangyo ha mga panimalay ngan mga negosyo nga parungon an diri kinahanglanon nga mga suga ngan iba pa nga mga aplayanses elektikal hin usa ka oras para makaagda hin pagpasabot mahitungod han kinahanglanon nga mga gios para han pagbag-o han klima. An Oras han Kalibutan ginpatikangan han WWF ngan The Sydney Morning Herald han tuig 2007, kun diin 2.2 ka milyon nga mga molupyo han Sydney binmulig ha pagparaong han ngatanan nga diri kinahanglanon nga mga suga. Ha pagsunod han pagpauna han Sydney, damo nga mga syudad ha palibot han kalibutan sinmubad ngan binmulig hini nga panhitabo han tuig 2008. An Oras han Kalibutan 2010 mahihitabo han Marso 27, 2010 tikang ha 8:30 kutob 9:30 ha gab-i, lokal nga oras.


text:
Bisaya
- Ini nga artikulo mahitungod han mga Bisaya nga katawhan ha Pilipinas. Para han mga Bisaya nga katawhan han Borneo, alayon pagkita hiton Bisaya (Borneo).
An mga Bisaya usa nga grupo hin mga katawhan tikang ha Pilipinas. An kadam-an ha ira nangungukoy ha Kabisay-an ngan amihanan-sidlangan o dumagsaon nga Mindanao pero mayda liwat mga iba nga namalhin ha iba nga mga dapit ha Pilipinas. Damo nga mga katawhan ha Pilipinas mga Bisaya an katulinan ngan yinaknan. An gidagkoi hini nga mga katawhan amo an mga nayakan hin Sinugboanon, Hiligaynon ngan Winaray. Ini nga mga yinaknan mga ginklasipika nga mga Austronesyano, bisan kon diri magkakaintindihan ini nga mga yinaknan ha tagsa usa. Labaw hin 40% hin mga Pilipino mayda Bisaya nga katulinan.
It mga Bisaya nagtatawag hit ira kalugaringon nga Bisaya pinaagi ha yinaknan o katulinan. Pananglitan, in Sugboanon nga mayda Intsek o Espanyol nga katulinan matawag ha iya kalugaringon nga Bisaya tungod kay an iya yinaknan nga Binisaya nga Sinugboanon, usa nga Binisaya nga yinaknan. Mayda liwat iba nga Bisaya it ira pagkita hit ira kalugaringon tungod hin katulinan; usa nga taga-Manila pananglitan matawag hit iya kalugaringon nga Bisaya bisan kon diri maaram magbinisaya kay tungod it iya katulinan Bisaya. Iton katulinan usa gihapon nga paagi nga nakasiring nga damo an mga Binisaya nga yinaknan. Tikang hini nga paglantaw, usa diri Bisaya tungod kay nakayakan hiya hin Binisya kundi Binisaya it iya yinaknan kay Bisaya hiya. Amo nga damo nga mga katawhan puyde makatawag hit ira yinaknan nga Binisaya kay hira ngatanan Bisaya.
[igliwat] Binisaya
It mga Bisaya natawag hit ira mga tagsatagsa nga mga yinaknan nga Binisaya. Iton pulong nga "Binisaya" nangangahulogan nga "paagi han Bisaya" ngan ginagamit gihapon ini hin Bisaya nga paagi hin pagluto ngan panambal diri la ha yinaknan. Iton kalipong hiton kagamit ngan kahulogan han mga pulong nga "Bisaya" ngan "Binisaya" tungod han kakulangan han Iningles ngan Tinag-alog nga mga yinaknan nga amo la an mga yinaknan nga mayda opisyal nga status ha nasod. Ha Iningles iton mga pulong nga "Bisaya" ngan "Binisaya" ginhuhubad hin parehas ha Iningles nga "Visayan" ngan ha Tinag-alog nga "Bisaya".
Ini nga lista ha ubos naglilista han mga Pilipinhon nga mga yinaknan nga tinatawag nga Bisayan o Binisaya han Summer Institute of Linguistics. Bisan man kon ngatanan hini lakip han amo la gihaon nga pamilya hin yinaknan nga Binisaya, diri ngatanan nga mga nagamit hini natawag hit ira kalugaringon nga Bisaya. Iton mga Tausug pananglitan, nagamit la han ngaran nga "Bisaya" pagtawag hin mga Kristyano nga mga Bisaya.
[igliwat] Kabisay-an
Ha mga Binisaya, iton Kabisay-an nahahanungod han mga Bisaya nga katawhan ngan han mga katunaan o lugar nga ira gintatag-iyahan o gin-uukyan. Pero an kahubad ha Iningles nga "Visayas" gingagamit la ha pagtawag han mga lugar. Tikang hin geopolitikal nga paglantaw, an rehiyon han Kabisay-an amo an mga nasunod nga mga kapuropod-an: Panay, Romblon, Guimaras, Negros, Sugbo (Cebu), Bohol, Siquijor, Leyte, Biliran ngan Samar.


text:
Arturo Toscanini
Hi Arturo Toscanini (Marso 25, 1867 – Enero 16, 1957) usa nga Italyano nga musikero. Sinisiring hiya han kadam-an han mga kadungan niya — mga kritiko, mga igkasimusikero, ngan han publiko — nga amo an pinakaharangdon nga konduktor han iya panahon. Kilalado hiya tungod han iya kabaltok nga intensidad, an iya waray-pagpahuway nga pagkaperfeksyonista, an iya maupay nga talinga para hin detalye orkestra ngan tunog, ngan han iya photographic memory nga naghatag ha iya hin makarit nga kinaadman hin dako nga repertoire hin mga buhat orkestra ngan operatiko, ngan nakabulig ha iya pagkorehir hin mga sayop hin mga orkestra nga part nga waray masakpan hin pira ka dekada han iya mga kaupod.
[igliwat] Biyograpiya
Natawo hi Toscanini ha Parma ha Emilia-Romagna, Italya ngan nakadaog hiya hin scholarship ngadto han lokal nga konservatoryo musika, nga diin nag-aram hiya han cello. Inmapi hiya han orkestra hin kompanyiya nga opera, nga diin hiya inmopod hin tour ha Sudamerika o Salatan nga Amerika han 1886. Samtang ginpapasundayag an Aida ha Rio de Janeiro, an konduktor han orkestra gin-boo han mga nananambong ngan napiritan an konduktor pagbaya han podium. Bisan man kon waray hiya experyensya hin pag-konduk, nakombinse hi Toscanini nga amo an magsaliwan ha pagkonduk, ngan hiya an namuno hin maupay nga pasundayag pinaagi la tikang ha memorya. Dinhe nagtikang an iya karera komo konduktor han edad nga 19.
Dida ha pagbalik ha Italya, hi Toscanini nagpartisipar, komo cellista, dida han syahan nga pasundayag o world premier han kan Verdi opera nga Otello (La Scala, 1887) ha ilarom han pagdumara han kompositor mismo. (Hi Verdi, nga pirme mayda reklamo nga an mga konduktor diri interesado ha pagdirekta han iya musika ha paagi nga iya sinurat, nagkaada hin interes ngan naupayan hin mga report tikang kan Boito mahitungod han abilidad ni Toscanini pag-interpreta han iya musika; ngan maupay gihapon an iya impresyon, han pagkonsulta ni Toscanini ha iya mismo, pinaagi han kan Toscanini pag-indikar hin ritardando nga diin waray ini ma-indika dida han score, ngan nagsiring hi Verdi nga iton tinuod la nga musikero an makinahanglan han pagbuhat hadton nga ritardando. Hi Verdi baga hin waray makabati kan Toscanini nga magkonduk.) Ha hinay-hinay, an kasikat han batan-on nga musikero, komo konduktor hin opera nga panalagsa-on la an kakarit ngan kaaram, nagsaliwan han iya kasikat komo makarit han cello; ngan ha sunod nga dekada nagin madig-on an iya karera ha Italya, nga gin-entregar han mga world premiere han kan Puccini La Boheme ngan han kan Leoncavallo I Pagliacci. Han 1896 nagkonduk hiya han iya syahan nga koncerto symfoniko (mga buhat ni Schubert, Brahms, Tchaikovsky, Wagner), ha Turin. Han 1898 hiya an residente-nga-konduktor ha La Scala, Milano. Didto hiya ha La Scala hangtod han 1908 ngan binmalik dida han dekada han mga 1920. Mayda gihapon hiya responsabilidad komo konduktor ha Metropolitan Opera ha Nueva York o New York (1908–1915) ngan Bayreuth (1930–1931; hiya an syahan nga diri-Aleman nga konduktor didto) ngan pati gihapon didto han New York Philharmonic Orchestra (1926–1936) ngan ha Salzburg Festival (1934–1937). Han 1936, nagkonduk hiya han pag-inagurar nga koncerto han Palestine Symphony Orchestra (nga yana an Israel Philharmonic Orchestra) ha Tel Aviv ngan nagpasundayag gihapon hiya upod hini nga orkestra ha Jerusalem, Haifa, Cairo ngan Alexandria. Tungod han iya mapaso nga pagtipa han Italyano ngan Aleman nga fascismo, binmaya hiya han Europa ngan kinmadto ha Estados Unidos, nga diin, dida han 1937 an NBC Symphony Orchestra gintukod para ha iya, ngan upod hini, nagpasundayag hiya ngan nag-tour hin regular hangtod han 1954 ha nasodnon nga radyo ngan telebisyon, ngan hiya nagin syahan nga konduktor nga superstar han moderno nga mass media. Nagretiro hiya ha edad nga 87. Han iya pagtalikod hin kadayonan han 1957 ha Syudad han Nueva York o New York City ha edad nga 89, an iya lawas ginbalik ha Italya ngan ginlubong ha Cimitero Monumentale ha Milano.
Hi Toscanini nagkonduk han world premiere hin damo nga mga opera, upat hini nagin kabahin han standard nga repertoire ha opera: I Pagliacci, La Bohème, La Fanciulla del West ngan Turandot. Hiya liwat an nagkonduk han syahan nga Italyano nga mga pasundayag han Siegfried, Die Götterdammerung, Salome, Pelléas et Mélisande, pati gihapon an Sudamerikano nga mga premiere han Tristan und Isolde ngan Madama Butterfly ngan han Norteamerikano nga premiere han Boris Godunov.
Ha La Scala, hi Toscanini nag-implementa hin mga reporma ha pagpasundayag hin opera, nagpa-instalar han hadto amo an pinakamoderno nga sistema hin pagsuga han entablado han 1901 ngan nagpabutang hin orchestral pit han 1907. Nag-insistir hiya ha pagpasirom han mga suga dida han pagpasundayag. Sumala kan Harvey Sachs nga nagsurat han iya biyograpiya: "Natuod hiya nga in pasundayag diri magmamalinamposon ha artistiko kon diri anay ma-estableser an kahiusa hin panuyo ha ngatanan nga kabahin: mga magkaranta, orkestra, koro, pag-staging, mga set, ngan costume."
Han 1933, an anak nga babaye ni Toscanini nga hi Wanda nag-asawa han Ruso nga pianista nga hi Vladimir Horowitz.
[igliwat] Darahonon/Puplonganon
- "The conduct of my life has been, is, and will always be the echo and reflection of my conscience."
[igliwat] Ginrekord nga legacy
Hi Toscanini kilalado labi na tungod han iya magnifiko nga mga pasundayag han mga buhat ni Beethoven, Brahms, Wagner, Strauss, Debussy ngan han iya mga paisano nga hira Rossini, Verdi, Boito ngan Puccini. Naghimo hiya hin damo nga mga recording, labi na dida han tikaharani han kataposan han iya karera, ngan damo hini in print pa gihapon. Dugang pa, damo iton mga mabibilingan nga mga recording han iya mga pasundayag nga ginbroadcast o ginpasamwak, pati gihapon han iya urusahon nga mga rehearsal upod han NBC Symphony.
Sumala hin kadam-an nga mga nasiring, upod han iya giharangdoni nga mga recording amo an mga sunod:
- Beethoven, Simfonia No. 3 "Eroica" (1953, NBC Symphony; bisan kon iton iba mauruupay pa nira an 1939 NBC nga pasundayag)
- Beethoven, Simfonia No. 7 (1936, Philharmonic-Symphony of New York)
- Beethoven, Simfonia No. 9 (1952, NBC Symphony)
- Berlioz, Romeo ngan Juliette (1947, NBC Symphony)
- Brahms, Simfonia No. 1 (1941, NBC Symphony)
- Brahms, Simfonia No. 2 (1952, NBC Symphony)
- Brahms, Simfonia No. 4 (1951, NBC Symphony)
- Brahms, Upat ka Simfonia ngan Tragiko nga Overture, 1952, Philharmonia Orchestra, London (amo la ini an iya mga pag-upod hini nga orkestra, ginproducir ni Walter Legge).
- Debussy, La Mer (1950, NBC Symphony)
- Dvorak, Simfonia No. 9 (1953, NBC Symphony)
- Mendelssohn, Simfonia No. 4 "Italian", 1954 and No. 5 "Reformation", 1953, Midsummer Night's Dream Excerpts 1947, Midsummer Night's Dream Scherzo New York Philharmonic, 1929.
- Puccini, La bohème (1946, NBC Symphony)
- Mozart, Die Zauberflöte (1937, Salzburg Festival; diri maupay an tunog)
- Schubert, Simfonia No. 9 (1953, NBC Symphony; bisan man iton iba mauruupay ha ira an 1941 Philadelphia Orchestra nga pasundayag))
- Verdi, Requiem (1940, NBC Symphony; mauruupay an tunog dida han 1951 NBC performance, pero siring hiton iba nga an 1940 nga broadcast version amo an mauruupay)
- Verdi, Falstaff (1937, Salzburg Festival; An tunog han 1950 NBC nga pasundayag, pero an 1937 nga pasundayag amo an sinisiring nga mauruupay ha artistiko nga paglantaw)
- Verdi, Otello (1947, NBC Symphony; nga sinisiring hin kadam-an, upod han konduktor nga hi James Levine, nga amo an perfekto nga opera recording nga ginhimo)
- Wagner, Die Meistersinger (1937, Salzburg Festival; nga yana puyde makuha hin maupay nga tunog tikang han Selenophone sound-on-film nga mga recording.)
Mayda mga piyesa nga waray ginrekord ha komersyo ni Toscanini ; upod hini, lakip han pipira han mga urusahon nga mga nahabilin nga mga recording (off-the-air) an:
- Mendelssohn, Simfonia No. 3 "Scottish" - NBC Symphony Orchestra, 1941
- Schumann, Simfonia No. 2 - NBC Symphony Orchestra, 1946
- Mussorgsky, Prelude han Khovanschina - NBC Symphony Orchestra, 1953
- Boito, mga eksena tikang han Mefistofele ngan Nerone, La Scala, Milan, 1948 - Boito Memorial Concert.
Damo nga gatos ka oras hin mga rehearsal nga recording aada, ngan pira hini nag-circulate ha limitado nga edisyon nga mga recording. Mayda gihapon mga broadcast recording upod hin iba nga mga orchestra, upod an New York Philharmonic nga mga broadcast tikang han 1932-36, 1942, ngan 1945; Damula-ay nga mga BBC Symphony Orchestra nga pasundayag tikang han 1935-1939, Ugsa-han-gyera nga Lucerne Festival Orchestra nga mga koncerto, ngan damo nga mga koncerto tikang hin mga pag-upod han La Scala orchestra tikang 1946-1952, lakip an kan Verdi Requiem nga upod hin batan-on nga Renata Tebaldi. Dugang pa, an iya napulo nga NBC Symphony nga telecast aada pa. Ginpagawas ini ha home video dida han mga 1990 ngan ginpagawas hin otro ha DVD. Ini nag-eestablisar han iya kakilado komo pasionada pero kontrolado nga iya pag-dara ha podium nga usa in nagpasikat ha iya. In giya han kan Toscanini karera ha recording mabibilngan dida han kan Mortimer H. Frank, 'From the Pit to the Podium: Toscanini in America' ha International Classical Record Collector (1998) 15 8-21 ngan kan Christopher Dyment, 'Toscanini's European Inheritance' ha International Classical Record Collector (1988) 15 22-8.
[igliwat] Mga Libro Mahitungod kan Toscanini
- Toscanini, Harvey Sachs (Da Capo Press, 1978), sinisiring nga amo an gimaopayi nga biyograpiya ha yana
- Contemporary Recollections of the Maestro, BH Haggin (Da Capo Press, 1989), in utro nga pagmantala han Conversations with Toscanini ngan The Toscanini Musicians Knew
- Reflections on Toscanini, Harvey Sachs (Prima Publishing, 1993)
- The Letters of Arturo Toscanini, ed. Harvey Sachs (Knopf, 2003)
- This Was Toscanini, Samuel Antek, musician, and Robert Hupka, photographer (Vanguard Press, 1963, o.p.)
- Arturo Toscanini: The NBC Years, Mortimer H. Frank (Amadeus Press, 2002)
- Understanding Toscanini, Joseph Horowitz, (Knopf, 1987) - usa nga polemiko nga sinisiring nga *dako* in ka-slant.
[igliwat] Mga Sumpay ha Gawas
- Mga reporma ni Toscanini ha La Scala
- Toscanini and the History of the NBC Symphony plus Live WWII broadcast
- Lubnganan ni Toscanini
- Opisyal nga websayt nga may dugang nga mga sumpay
- In komprehensibo nga diskograpiya, pero waray pa ini ig-update hin pira ka tuig.
[igliwat] Kitaa Gihapon


text:
Astor Piazzolla
Hi Astor Pantaleón Piazzolla (ika-11 han Marso 1921–ika-4 han Hulyo 1992) amo in Argentino nga kompositor hin tanggo ngan paragtunog hin bandoneón. An iya oeuvre nagrebolusyonar han tradisyonal o nahig-araan nga tanggo ngadto hin bag-o nga estilo nga gintawag nga nuevo tango (bag-o nga tanggo), nga naglakip hin mga elemento tikang han jazz ngan klasikal nga musika. Usa hiya nga makarit nga bandoneonista, ngan agsob hiya magpasundayag han iya kalugaringon nga mga kinumposo upod hin dirudilain nga mga ensemble.


text:
CEDAW
An CEDAW in pagpahaligot han Convention on the Elimination of Discrimination Against Women (kon ha Winaray: Internasyonal nga Kasabotan Matungod han Pagpoypoy han Tanan nga Porma hin Diskrimenasyon Kontra han Kababayin-an). Kinikilala komo internasyonal nga balaodnon para han katungod han kababayin-an, tinatawag gihapon ini nga “An Kombensyon han Kababayin-an” (The Women’s Convention) o, “Tratado han Nagkakaurosa nga mga Nasud (UN) bahin han Katungod han Kababayin-an”.
An CEDAW an syahan ug amo la nga tratado o, kasabotan nga may haloag ug hilarom nga pagkilala han katungod han kababayin-an, diri la ha sibilyan ug political nga larangan, kundi upod na gihapon ha ekonomiya, sosyal, cultural ngan pamilya.
Inuyonan an CEDAW han Mayorya nga Asembleya han UN dida han Desyembre 18, tui 1979--an Dekada para han Kababayin-an han Nagkakaurosa nga mga Nasud (UN Decade for Women). Pinirmahan han gobyerno han Pilipinas an CEDAW hadton Hulyo 15, 1980 ngan gin-aprobahan dida han Agosto 5, 1981.
An CEDAW an ikaduha tikang han “Kasabotan bahin han Katungod han Bata”(The Convention on the Right of the Child) nga tratado diin rinatipika (ratified) han 180 nga mga Partido nga Estado (State Party), gawas han 191 Partido nga Estado nga pumirma hini dida han Marso 2005. An nasabi nga tratado in iginpadulot dida han Setyembre 3, 1981 o, kahuman han 25 anyos hito ngada yana nga tuig 2006. Pero, gutiay la an maaram hini nga kasabotan.
[igliwat] Pagkinahanglan hin Lain nga Balaodnon para han Kababayin-an
Subay han pahiuna han CEDAW, an padayon nga pagtalapas han katungod pantawo han kababayin-an in nagpapakita han kakulangan han internasyonal nga mga organisasyon-ha-pantawo-nga-katungod maghatag hin igo nga pagpanalipod ha kababayin-an.
An diskriminasyon kontra han kababayin-an in supak han prinsipyo han patas nga katungod ug pagtahod han dignidad han tawo nga nakakaulang han kanan kababayin-an partisipasyon (ha patas nga pagtratar) ha larangan han pag-uswag ngan kamurayawan.
Ano man yana kun an Gobyerno han Pilipinas Pumirma ngan Nagratipika han CEDAW?
Komo Estado nga Partido han CEDAW, kinikilala han gobyerno han Pilipinas an pagkakamay-ada diskriminasyon ug diri tupong nga pagtratar han kababayin-an dinhi ha aton katilingban ngan kinahanglan nga ini tagan hin igo nga pitad. An kada Estado nga Partido (sugad han gobyerno han Pilipinas) in may responsabilidad nga magtahod, magtuman ug magpanalipod han kanan kababayin-an katungod.
Linalaoman nga an aton gobyerno:
- Magbabaklas han mga balaod ug mga kostumbre nga nagtatalumpigos han kababayin-an.
- Magpapatuman hin mga balaod nga magsusupil han diskriminasyon ug maghahatag hin epektibo nga mekanismo diin an kababayin-an makakagsalawad hin reklamo para han tinalapas nga katungod.
- Mag-uundong han patas nga katungod han kada tagsa ha kaangayan nga pamaagi, upod an nag-engganyo-hin-partisipasyon-nga-mga-pitad nga magreresulta hin may pagpaid nga kondisyon ug desisyon.
- Maghihimo hin kinada-upat-ka-tuig nga kasayuran (report) bahin han mga pitad nga hinimo ha pagtuman han ira obligasyon ha tratado o, kasabotan.
[igliwat] Pagbantay nga Mekanismo
An Nagkakaurosa nga mga Nasud (UN) nagporma hin CEDAW Committee nga ginkokomponer hin 23 nga mga eksperto nga pinili han mga Estado nga Partido basi mag-aram han mga kasayuran o, report nga isusumite, upod an gahum magpalusad hin mga rekomendasyon nga kun diin angay ipatuman han Estado nga Partido ug maghatag hin kasayuran bahin hini. An artikulo 21 han CEDAW naghahatag han CEDAW Committee hin gahum magpalusad hin rekomendasyon. May kinaadman ini nga paghubad han mga probisyon han CEDAW alinsunod han katungod han kababayin-an ngan mga obligasyon han Estado nga Partido o, gobyerno.
Nagpupulong an mga miyembro han CEDAW Committee makaduha ha sulod hin usa ka tuig didto ha New York ngan inaadman an mga report han kada nasud ha sulod hin duha ka semana ha mga bulan han Enero ug Hulyo ha presensya han tinaglawas han mga Estado nga Partido upod an mga non-government organizations (NGOs) nga naghahatag gihapon han ira kalugaringon nga kasayuran o, report.
[igliwat] Paghubad o Depinisyon han Diskriminasyon Kontra han Kababayin-an
Ini nangangahulogan hin bisan ano nga pagpugong ,diri paglakip o, pagpasiirog kontra han kababayin-an nga binubuhat ha rason han kinatawo han usa nga persona nga nagreresulta han kadaot han pagkilala han katungod han lalaki ug babayi, ug han kawaray pulos ha batakan nga mga kagawasan han katungod han tawo ha larangan han politika, kultura, sosyal, sibil ug iba pa. (CEDAW, Artikulo 1)
Tionan-o Tinatalingoha han CEDAW nga Mapoypoy ini nga Diskriminasyon?
- Tingoha han CEDAW nga magkamay-ada ungod nga pagkatupong ha katungod an babayi ug lalaki. Ini nangangahulogan nga an Estado nga Partido o, gobyerno in ginmamandoan nga maghimo hin mga pitad nga magreresulta hin pagbabag-o ha kinabuhi han kababayin-an.
- Upod ha CEDAW an lagda han Obligasyon han Estado (State Obligation). Nangangahulogan ini nga an gobyerno may responsibilidad ngadto han kababayin-an kun diin diri pwede bali-warayon.
- Igindidiri han CEDAW an mga balaod ngan palisiya nga magbubutang han kababayin-an ha disbentaha, maano pa man an panuyoanan.
- Diri la ha pagpanalipod tikang ha mga pagtalapas han katungod han kababayin-an ha mga ahensya han gobyerno ngan mga opisyal hini, nagmamando gihapon an CEDAW ngada han Estado nga Partido o, gobyerno nga panalipdan an katungod han kababayin-an tikang ha mga pribado nga mga indibidwal ug mga grupo.
- Kinikilala han CEDAW nga an impluwensya han kultura ug tradisyon in nakakabalaong ha pagtagamtam han kababayin-an han ira mga katungod. Inaayat gihapon han CEDAW an Estado nga Partido nga bag-ohon an mga tinuohan nga nagpapaurog kontra han kababayin-an.
Diin ha aton Katilingban Natatabo ini nga Diskriminasyon ngan Tionan-o ini Binibilngan hin Solusyon han CEDAW?
[igliwat] Ha Trabaho ngan Pangempleyo
An kadamo han partisipasyon han kababayin-an ha labor force (Female Labor Force Participation Rate [FLFPR]) nagpapadayon nga pukis kompara han kadamo han partisipasyon han kalalakin-an ha labor force (Male Labor Force Participation Rate [MLFPR]) ha naglabay nga napulo ka tuig. Tikang han 1995 ngada han 2004, 56% han mga waray-bayad-nga-trabaho in kadak-an kababayin-an, samtang 64% han may-mga-sweldo-nga-nagtatrabaho in kalalakin-an. Manggud, ha mga nangengempleyo nga kababayin-an, 50% ha ira in nagtratrabaho hin may sweldo, 33% in may kalugaringon nga pakabuhi (self-employed) ngan, 17% amo an aada nagtatrabaho ha panimalay ug waray sweldo. (NSO)
Haros naman magtupong an partisipasyon han babayi ngan lalaki ha langyaw-nga-panrabaho (overseas works), pero magkaiba an ira kahimtang. Dida han 2004, aada ha 51% an ihap han mga babayi nga kaapi han mga Pilipino-nga-nagtatrabaho-ha-langyaw (Overseas Filipino Workers [OFWs]), pero an ira average monthly remittance aada la ha 57% han PhP 74, 267.00 nga average monthly remittance han mga kalalakin-an nga OFW. Ini kay an trabaho nga nangangada ha babayi, adton mga hamobo an sweldo ngan waray proteksyon. An pag-aram nga binuhat dida han 2004 nagpapakita nga katunga (55.8%) han kababayin-an an nag-aabroad para magtrabaho in diri hasa (unskilled). Samtang 27.7% han mga kalalakin-an in nagtatrabaho ha komersyo ngan iba pa nga may kalabotan hini nga trabaho, ngan 26.9% in nagtatrabaho ha mga planta, nagpapadalagan han mga makinarya o, naghuhugpong (assembles) (2004 Survey on Overseas Filipinos, NSO)
Artikulo 11 han CEDAW nagpapatapod ha kababayin-an hin katungod nga…
- Magkamay-ada patas nga pagkab-ot han trabaho, benepisyo, promosyon ngan trening.
- Baydan hin patas basi han trabaho nga ira ihahatag.
- Mapanalipdan an panlawas ug lugar nga ira gintratrabahoan.
- Makaloang matungod hin pagburod ug panganak, ngan iba pa nga serbisyo-sosyal nga diri nangangahulogan hin katanggal ha trabaho matungod hin panganak o, pag-asawa.
May balaod para han mga OFWs--“The UN Convention on the Protection of the Rights of All Migrants and Members of Their Families”, upod na gihapon an “Magna Carta for Overseas Filipino” or RA 8042 nga nagpapanalipod han waray-dokumento-nga-mga-OFWs diin pinaharohaloag an sakop han tinatawag nga illegal rectruitment nga naglalakip bisan han ira mga uropod.
An kababayin-an ha impormal nga sector in waray benepisyo ug waray proteksyon ug an ira amot ha ekonomiya in diri nauupod ha iha han GNP. An mga balaod nga nagpapanalipod han katungod han kababayin-an amo an:
- RA 6972 Day Care Law
- RA 8187 Paternity Leave Act
- RA 6725 An act Strengthening the Prohibition on Discrimination Against Women with Respect to Terms and Conditions of Employment
Mga balaod nga nagbabaton ug nagpapanalipod han impormal nga sektor:
- RA 7882 Nagpapautang ngadto han mga kababayin-an nga may gudti nga mga pakabuhi (micro & cottage business enterprises)
- RA 8289 “Magna Carta for Small Enterprises”
- RA 8425 “Nagpapahimutang han gudti nga mamurohonan komo usa nga stratihiya ha pagpoypoy han kakablasan. Katapos han tuig 2003, kaurog han usa ka milyon nga napautang hini nga mga mamurohonan in kababayin-an.
[igliwat] Pankabug-osan nga mga Rekomendasyon han CEDAW
- No.13--Patas nga pagkwenta han trabaho nga pareho an kantidad
- No.16--Magreport han mga kaso hin mga kababayin-an nagtatrabaho hin waray bayad ngan maghimo hin mga pitad nga maggagarantiya nga hira mabaydan, magkamay-ada seguridad ha sosyudad (social security) ngan iba pa nga mga benepisyo.
- No.17--Tagan hin igo nga bug-at o, balor ngan kilal-on an mga burohaton/trabaho han kababayin-an nga diri nahilalakip dida han pag-ihap han gross national product o, GNP.
[igliwat] Ha Politika ngan Pan-gobyernohan
Sumala han Commission on Election (COMELEC) nga resulta dida han Mayo 2004 nga piniliay, waray lumapos hin17% han tanan nga kababayin-an nga kinmandidato an dumaog ha pwesto nga ira dinalaganan.
- 3 nga kababayin-an han 12 nga mga senador ngan 30 nga kababayin-an han 200 nga mga kongresista
- Ha 16 nga pwesto para han Partylist, 1 an para ha kababayin-an (GABRIELA) ngan 4 an kababayin-an ha 24 nga mga tinaglawas han Partylist.
- 15 nga kababayin-an han 77 nga gobernador, 7 han 77 nga bise-gobernador, ngan 121 han 725 nga mga miyembro han Sanggunian Panlalawigan.
- 15.4% han mga mayor in kababayin-an, 13.8% in mga bise-mayor ngan 17.1% in mga konsehal
An kababayin-an an may harohataas nga voters’ turn-out o, kadamo han aktwal nga nanbutos. Damo gihapon ha ira an nadaog ha piniliay. Pero padayon an limitado nga ira partisipasyon ha politika ug pan-gobyernohan. Dida han 1998 ug 2001 nga piniliay, 20% la han nangandidato nga kababayin-an in nagdaog ha pwesto. Ha luyo han hitaas nga “success rate” o, pagkamalamposon makadaog ha pwesto, masisiring nga gutiay la gihapon an ira partisipasyon ha publiko nga sektor. Ha pagkamatuod, an gutiay nga partisipasyon han kababayin-an dida han 2004 nga piniliay nagpatik hin tigda nga paghamobo tikang han hitaas nga partisipasyon dida han 1995 nga piniliay.(COMELEC)
An balaod bahin han Partylist naghahatag ha kababayin-an hin higayon nga makaapi ha pamalaod nga himangrawon, lugaring kay an mga gin-aaro (requirements) ha nasyonal nga lebel ug an kakulangan hin impormasyon pati na gihapon ha kababayin-an an nagreresulta han kapakyas han mga partylist makadaog hin pwesto ha Kongreso. An mga organisasyon han kababayin-an in nag-aawhag ha mga partido politikal nga magkamay-ada 30% nga kababayin-an ha ira tagsa-tagsa partido, lakip na ha mga konseho diin pinipili o, tinudlok an mga miyembro.
An partisipasyon han kababayin-an ha mga hukoman in usa gihpon nga makasurobo. An Shari’a nga hukom, an espesyal nga hukoman han mga Muslim, in nagpapabilin nga kinokomponer hin kalalakin-an, labot la dida han 1996 diin mayda usa nga babayi nga hukom. Tikang dida han Marso 2005, mayda 5 nga kababayin-an han 15 nga mga mahestrado han Korte Suprema.
Bisan kun damo ha mga kababayin-an an aada ha burokrasya labi na ha teknikal nga lebel (o, second -level), daw waray nira kapas makaap-ap ngadto ha igbaw nga mga posisyon. 53% han 1.4 milyon nga magtatrabaho ha gobyerno in kababayin-an, pero kaurog (71.9%) ha ira in aada ha second-level o, teknikal nga mga posisyon. 34% han mga kababayin-an in aada ha first ngan third-level nga mga posisyon. An kababayin-an nga nagtratrabaho ha gobyerno o, burokrasya kasagaran nagkakapot han mga teknikal nga mga posisyon. An kalalakin-an kasagaran nga aada ha clerk, manager o, executive nga mga posisyon. (Civil Service Commission)
Humabobo an partisipasyon han kababayin-an ha liderato han mga komersyo nga katig-uban o, trade union. Tikang han 59.6% dida han tuig 1996 ngada han 34.2% han tuig 2000. (NCRFW)
An CEDAW nagpapatapod ha mga kababayin hin katungod nga:
- Makabotos, dumalagan ha piniliay ngan magkapot hin pampubliko nga katungdanan ha tanan nga balitang han gobyerno. (art.7)
- Makaapi ha mga non-government organizations (NGOs) ug iba pa nga katig-uban nga may kalabotan han pampubliko ug political nga kinabuhi han nasud. (art.7)
- Magkamay-ada higayon nga panaglawasan an gobyerno ha internasyonal nga mga organisasyon, katitirok o, convention. (art.8)
[igliwat] Ha Pagpanganak nga Panlawas ngan Populasyon
- Waray nasyonal nga palisiya an gobyerno bahin han pagpanganak nga panlawas o, reproductive health.
- 20.6% han mga inasaw-an nga kababayin-an in diri natatagan hin sakto ha ira panginahanglan para may lat-ang an ira pagburod o, maplano an ira pamilya. (2004 Family Planning Survey)
- Limitado nga suplay, impormasyon ug mga serbisyo nga may kalabotan han contraceptives ha mga probinsya ug syudad diin an natural nga pagplano han pamilya la an igin-uundong, o preno-promote.
- Kada usa ka oras ha Pilipinas, may-ada mga 46 nga kaso hin ilegal, tinutuyo ug delikado nga pagpunit (1999 Country Population Assessment UNFPA)
- Kada adalw, 10 nga kababayin-an in namamatay dara han panganganak (1998 NDHS)
Dida hin usa nga bag-o nga pag-aram (Family Planning Survey o, FPS), nabaroan nga aada la ha 49.3% han mga kababayin-an an nagamit hin usa nga klase contraceptive. Kaurog ha ira an nagamit han moderno nga pamaagi para diri magburod. Dinhi hini nga 49.3%, 35.1% an nagamit han moderno nga pamaagi, samtang 14.2% an natural nga pamaagi (female sterilization and calendar/rhythm). Bisan damo an iginpapasasarang nga condom ug madagmit an pagkuha hini ha mga health center, 2.1% la an nagamit hini.(2004 FPS,NSO)
Subay han National Demographic and Health Survey (NDHS), 5.6% han mga burod an diri napakita ha doktor san-o manganak, ngan 6.5% (71.8% hini ha ira tikang ha mga tay-aw nga mga lugar) an pinipili nga manganak ha bulig han partira (traditional birth attendant). 1 ha 3 nga pagpanganak (37.1%) an ha partira ngan 3 ha 5 (61.34%) nga mga burod pinilipi an manganak ha ira panimalay.(2003 NDHS,NSO)
Hasta ngada han Setyembre 2005, an Department of Health (DOH) nakagpatik hin 2,354 nga kaso hin HIV Ab Seropositives tikang dida han 1984 nga mga datos. Dinhi hini nga mga kaso, 862 an kababayin-an. Ha tanan nga kaso hin HIV, 702 an hinog nga kaso hin AIDS.
An CEDAW la an nagdidig-on ngan nagduduso han katungod han kababayin-an nga makakab-ot han panlawas nga mga serbisyo, upod na an pamaagi ha pagplano han pamilya (Family Planning Methods).
An CEDAW nagpapatapod ha mga kababayin hin katungod nga:
- Makakab-ot han komprehensibo nga serbisyo ha panlawas, upod na an pagplano han pamilya (art.12)
- Makagbuot han kadamo han iya anak ug han lat-ang han panganganak (art.16)
- Pagsaroan an mga responsabilidad komo kag-anak (art.5,16)
- Pankabug-osan nga Rekomendasyon No. 15--Likayan an ano man nga klase hin diskriminasyon ha mga stratehiya pagpoypoy han AIDS
[igliwat] Mga Nakabinbin nga Balaodnon
An HB 3773 Responsible Parenthood and Population Management Act diin ginpapatamakan an obligasyon han lokal ngan nasyonal nga gobyerno maghatag han mga batikan nga panginahanglan sugad han serbisyo ha panlawas, pagpanganak nga panlawas o, reproductive health (RH) ngan pagplano han pamilya o, family planning(FP). Upod dinhi an pagsirot han mga opisyal nga magdidiri o, mabalabag ha paghatag han legal, ngan talwas nga serbisyo ha reproductive health (RH) pati na gihapon an ha FP. An duha-nga-anak-ha-kada-pamilya, an ideyal nga kadako han pamilya, in diri iginmamando.
Pandarahog ngan ‘Trafficking’ han Kababayin-an ug mga Kabataan Iba-iba an trend han kadamo han kaso hin pandarahog ha kababayin-an o, violence against women (VAW) sumala han mga ahensya han gobyerno. An kadamo han kaso han pandarahog ha kababayin-an in humitaas makapito ka beses, tikang han 1,100 nga kaso dida han 1996 ngadto ha 7,383 nga kaso dida han 2001. Pero, an DSWD (Department of Social Welfare & Development) nagsayod nga mayda paghamobo ha kaso ha pandarahog han kababayin-an tikang dida han 1999.
An duha nga rekord han DSWD ngan han kanan polisya nagpapakita nga an pagkastigo ngan paglugos an kasagran nga klase hin pandarahog ha kababayin-an o, VAW.
- 6 ha 10 nga ginlulugos han ira mga kauropdan nagsumat nga an ira nanay in kinakastigo han ira amay.
- 9 ha 10 nga kababayin-an nga kinakastigo in nakakaeksperyensya hin panlugos tikang ha ira mga bana.
- 6 ha 10 nga kinagastigo nga kababatin-an in kinakastigo dida hiton ira pagburόd (tikang pipira nga VAW stadistika tikang ha Women’s Crisis Center 1995-98 nga ginhatag nga pananglitan dida han Philippine NGO Beijing +10 report)
An may kalabotan ha pag-abroad nga VAW in usa nga mabug-at nga problema han Pilipinas dara han ha pagkamay-ada niya damo nga magtatrabaho ha langyaw o, OFWs. Tikang han 1993 ngadto han 2002, may-ada 1, 013 nga kaso hin human trafficking nga nahipatik. An Kanlungan, usa nga NGO nga nagkokopkop han kababayin-an, nagpatik hin 32 nga kaso hin human trafficking upod han 170 nga mga kaso nga ginserbihan hini dida han 2004.
An CEDAW nagpapatapod ha mga kababayin hin katungod nga:
- Mahigawas ha tanan nga klase hin pandarahog--pisikal, sekwal, emosyonal, mental ngan ekonomiko. (art.6)
- Mahigawas ha tanan nga klase hin trafficking ug ha prostitosyon.
- Pankabug-osan nga Rekomendasyon No. 12 ngan No. 19--Ireport an mga balaod ha pagpanalipod han katungod han kababayin-an nga aada iginpapatuman upod an mga serbisyo hini nga iginhahatag.
Resolusyon gawas han napulo-ka-tuig-nga-pag-aram han Beijing Declaration and Platform of Action--poypoyon an tanan nga “pagbaligya” han kababayin-an, igdiri an pagkomersyo han tawo ngan maghimo hin mga pitad nga naglalakip hin bilateral ug multilateral nga pagbinuligay o, cooperation.
[igliwat] Mga balaod:
- RA 7877 Anti-Sexual Harassment Law
- RA 8353 Anti-Rape Law--pagpaburobug-at han kaso nga panlugos komo usa nga kremin kontra ha usa nga tawo; pinaharohaloag an buot sidngon han “rape” o, paglugos.
- RA 8505 Rape Victim Assistance Act
- RA 6955 Anti-Mail Order Bride Law
- RA 9262 Anti-Violence Against Women and Children Law
- RA 9208 Anti-Trafficking in Persons Act
[igliwat] An Kababayin-an ha Rural nga mga Dapit
Usa ha kada upat nga kababayin-an nga naedad hin 15 ngada ha 24 in nagbuburod, ngan sugad han iba nga mga kababayin-an ha rural, nagtitikang ini nga mga kababayin-an nga naedad 15-24 ha kablas nga mga pamilya ngan nakaswela ha elementarya.( NDHS, 2003)
An Artikulo 14 para gud la han mga kababayin-an ha rural nga mga dapit, agud masiguro nga hira makaapi ug makakabenipisyo dida han pagpadukwag han mga rural nga lugar. An CEDAW nagpapatapod ha mga kababayin hin katungod nga:
- Makaapi ha pagplano ngan pagpatuman han pagpadukwag han ira komunidad
- Makakab-ot han komprehensibo nga serbisyo ha panlawas, upod na an pagplano han pamilya
- Direkta nga makabenepisyo tikang han mga social security nga mga programa
- Edukasyon(pormal ug di-promal), mga trening,ug functional literacy
- Magkamay-ada patas nga higayon ha mga ekonomiya nga oportunidad, pautang, panmerkado nga pasilidad o, marketing facilities, kaangayan nga teknolohiya, ngan tupong nga pagtratar ha reporma han tuna.
- Igo nga panimalay, poy-anan, sanitasyon, suplay hin tubig ug kuryente, transportasyon ngan komunikasyon
[igliwat] Ha mga Lumad nga Kababayin-an
Kinahanglan nga padukwagon ug ipahiuli an mga lugar diin natatabo an lantogi han military ngan mga rebelde. Upod na gihapon an paghisama han mga Moros ug mga lumad ha kabug-osan han sosyudad.(Situational Analysis of the Philippine Population, UNFPA 2005)
An mga lumad ngan Muslim ha Mindanao an pinakaapektado hin kakablasan--sosyo-ekonomiko nga marginalisasyon,kulang nga serbisyo ha panguna nga panginahanglan, ug kulang nga hibaro. Matungod han makusog nga impluwensya han tradisyonal nga kultura, an kababayin-an in dugang nga nagkukuri. Samtang ha dapit han Cordillera, usa han lilima nga pinakakablas nga rehiyon ha Pilipinas, an kababayin-an ha ira an dugang nga nagkukuri.
An Artikulo 14 han CEDAW nagpapatapod han mga katungod han lumad nga kababayin-an, upod na gihapon an katungod nga panalipdan an ira kultura ug tuna nga tikang pa han ira ginikanan.
Resolusyon gawas han napulo-ka-tuig-nga-pag-aram han Beijing Declaration and Platform of Action:
- Paningkamutan han gobyerno nga magkamay-ada igo ngan epektibo nga partisipasyon an mga lumad nga kababayin-an ha pagpatuman, pag-alinsusunod ngan pag-inaw-inaw han PFA ngan MDGs.
- Magtawag ha gobyerno ug mga sangay nga ahensiya hini, upod an pribado nga sector ngan “civil society”, nga maghimo hin mga pitad basi masiguro an igo nga partisipasyon han mga lumad nga kababayin-an ha tanan nga aspeto han sosyudad
[igliwat] Ha mga ‘Disable’ nga Kababayin-an
Dida han 2000 Population Census han NSO, mga 942,098 nga kababayin-an an nahapatik nga nag-aantos hin usa ngada ha duha ka klase hin kabalda (disability), hirohitaas hin 2.5% tikang han 1995 nga survey. An may mga disability nga kababayin-an in durodamo (50.2%) kompara han mga kalalakin-an (49.8%). Kabaliktaran dida han tuig 1995 nga nahapatik diin 51% nga mga kalalakin-an an may disability. Damo nga kababayin-an an nag-aantos hin kabuta, kaharap ug kabungol. Ini hira nga kababayin-an nag-aantos makaduha hin diskriminasyon dara han ira kahimtang. (NCRFW)
An CEDAW, sugad han pagpatapod hin mga katungod ha mga normal nga kababayin-an, naggagarantiya gihapon hin sugad nga mga katungod hadton may mga balatian o, disability sugad pananglitan han espesyal nga mga inprastraktura---sugad han pagbutang hin mga rampa ug kalisyas para han may mga disability ha mga pampubliko nga mga establisimento.
Pankabug-osan nga mga Rekomendasyon No. 18-- Nga an gobyerno (State Party) maglakip han kahimtang han mga may disability dida hiton ira report, upod na gihapon an mga pitad nga hinimo para masolusyonan an ira tagsa-tagsa nga kabutangan, lakip han espesyal nga pitad para masiguro nga patas nira nga makakab-ot an edukasyon, trabaho, serbisyo ha panlawas ug serbisyo sosyal ngan tinguhaon nga hira makakapaangbit ha pagpadukwag han tanan nga aspeto han kinabuhi.
[igliwat] Ha Sekswal nga Oryentasyon
An mga homosexual in diri tinutugotan han balaod nga makasal. Dara hini, diri hira nakakatagamtam han ira sosyal ug legal nga mga katungod, sugad han katungod nga pinupolsan hin inasaw-an---an maghablos (adopt), magtag-iya hin propyudad, erensiyales, pasigurohan o, insurance ug iba pa nga mga membership claims.
Waray balaod nga nagpapanalipod han katungod han mga tawo nga natitiyopi matungod han ira sekswal nga oryentasyon. (ISSA, 2004 Sexual and Reproductive Health and Rights, Reference for Advocacy in the Philippines)
An Artikulo 3 han CEDAW nagpapatapod han panguna ug batakan nga kagawasan ug katungod han tawo
- An Artikulo 5 han CEDAW naghihingaday bahin han pagpoypoy han mga nabatasanan nga mga tinuohan--sugad pananglitan han pagtuo nga harangdon an lalaki ug ubos an babayi--diin natitiyopi an an usa nga tawo basi haa iya sekswal nga oryentasyon
- Artikulo 16 An kababayin-an ngan kalalakin-an may tupong nga katungod ug responsabilidad ha pamilya ug ha kamag-asawa.
- Artikulo 6 Naghahatag ha usa nga tawo hin katungod nga mahagawas ha tanan nga klase hin pandarahog---pisikal, sekswal, emosyonal o, ekonomiko man.
An Kababayin-an ha mga Pag-awayan An pinakadako ng epekto han gyera ha kababayin-an amo an pagkawara han ira panginabuhi, upod an duro nga ugmad, sekswal nga pangabuso, pagkabungkag han mga tradisyonal ngan sosyal nga relasyon ug istruktura, upod han kabungkag han mga katig-uban han kababayin-an ha lokal nga lebel. (NCRFW tuig 1993 nga pag-aram)
Tikang dida han 1980 ngada han 1999, an Human Rights Commission nagpatik hin mga 100 nga kaso hin VAW ha butnga han gyera ha Rehiyon 2, 6 ngan 9. Aada ha mga 135,000 ngada ha 150,000 nga sibilyan, kaurog ha ira kababayin-an, an napupugos nga bumaya ha ira mga panimalay ug komunidad basi mag-ukoy ha mga evacuaton centers dara han popsilay ha ira lugar sumala han mga datos nga nakuha dida han Enero ngada han Nobyemre tuig 2001. (NCRFW)
An kababayin-an nga mga lumad, Moro ngan Kristiyano an nangunguna nga makab-ot an kamurayawan ha Mindanao dara kay hira mismo upod han ira mga kabataan an numero uno nga apektado hini nga kasamok.
Artikulo 6 Nagpapatapod ha usa nga tawo hin katungod nga mahagawas ha tanan nga klase hin pandarahog---pisikal, sekswal, emosyonal o, ekonomiko man.
- Deklarasyon bahin han Pagpanalipod han Kababayin-an ug Kabataan nga Aada ha Kakurian ngan Pag-awayan (Deaclaration on the Protection of Women and Children in Emergencies and Armed Conflict)
Mga Katungod nga Iginpapatapod han CEDAW
- Katungod nga makatagamtam hin dekalidad nga edukasyon (artikulo 10 & 14)
- Katungod nga makatagamtam han tanan nga serbisyo panlawas, upod han pagplano han pamilya (artikulo 11, 12 & 14)
- Katungod nga makatagamtam ha mga pautang ug iba pa nga mga bulig-pinansyal (artikulo 13 & 14)
- Katungod makaapi ha mga liaw-libang, paugnat ha kusog ug mga kultural nga aktibidad (artikulo 10, 13, & 14)
- Katungod makagbuot han kadamo han iya anak ug han lat-ang han panganganak (art.16)
- Katungod pagsaroan an mga responsabilidad ha pagkakag-anak (art.5,16)
- Katungod magkamay-ada patas nga higayon pagkab-ot hin trabaho, benepisyo, sosyal nga proteksyon. (art. 11 & 14)
- Katungod baydan hin patas basi han trabaho nga ira ihahatag.(art.11)
- Katungod nga mahigawas ha tanan nga klase hin pandarahog---pisikal, sekswal, emosyonal o, ekonomiko man.(art.6)
- Katungod nga mahigawas ha panguripon ug prostitosyon.(art.6)
- Katungod nga makabotos, dumalagan ha piniliay ngan magkapot hin pampubliko nga katungdanan ha tanan nga balitang han gobyerno. (art.7)
- Katungod nga mapanaglawasan an gobyerno ha internasyonal nga mga organisasyon, katitirok o, convention. (art.8)
- Katungod makakuha ngan makagbalyo hin citizenship ug magpabilin ha usa nga nasud. (art.9)
Para makakuha han bug-os nga kopya han CEDAW, kadtoa an www.un.org/womenwatch/daw/cedaw/text/econvention.htm
[igliwat] Ano an Gamit han CEDAW para Hadton mga Nagduduso han Katungod han Kababayin-an ug Magbabalaod?
- Tagpahanumdom han obligasyon han gobyerno dida ha mga pag-awhag kun may mga pagbabalyo ha mga palisiya ug mga balaod pan-ekonomiya ngan sosyal.
- Argumento ha mga kaso ha sakob han nasud---diin an ano man nga lokal ug nasyonal nga balaod in angay nga hubaron subay han mga prinsipyo han katungod han tawo nga kinikilala ha langyaw ug han iba-iba nga mga nasud.
- An mga mga katungod ug mga tinguha an nagigin basihan pagtirotimbang han mga palisiya, pagkamalamposon han mga pagpadukwag nga proyekto o, ha paghimo han kasayoran (report) nga isusumite ha CEDAW Committee.
- Komo basihan ha paghatag hin gahum ha kababayin-an, mga aktibista, mga huwes, mga abogado, polis, medya ngan publiko pinaagi hin pagtutudo han mga katungod han tawo.
Kun Mapakyas an Tanan nga mga Pamaagi, Aada an Sinisiring nga “Opsyonal nga Protokol ha CEDAW” (Optional Protocol to CEDAW o, OP-CEDAW) Kun tanan nga pamaagi nga subay han balaod pati na an ha gobyerno, dinangpan na hin us nga babayi, pero pakyas la gihapon hiya, pwede hiya makapangaro hin hustisya ha internasyonal nga lebel pinaagi han Opsyonal nga Protokol ha CEDAW ( OP-CEDAW).
Ginkaaburoyonan an OP-CEDAW dida han Oktobre 6, 1999 ngan iginpadulot dida han Desyembre 22, 2000. Pinirmahan han gobyerno han Pilipinas an OP-CEDAW dida han Marso 21, 2001 ngan inaprobahan han Kongreso dida han Nobyembre 12, 2003.
Tikang dida han Setyembre 2005, mayda 72 nga Estado nga Partido an umoyon ha Opsyonal nga Protokol ha CEDAW, gawas han 180 nga tumangdo han CEDAW. An OP-CEDAW in opsyonal ngan abri para la han mga Estado nga Partido nga pumirma han CEDAW.
Tionan-o an Opsyonal nga Protokol ha CEDAW Nadalagan? Mayda duduha nga mekanismo:
1. An ipinapaagi hin surat (Communications Procedure)-- an usa nga indibidwal o, grupo nagsusumite hin petisyon diretso ngadto ha CEDAW Committee.
2. An panginsayod (The Inquiry Procedure)--nag-iimbetigar an CEDAW Committee han mabug-at o, sistematiko nga pangabuso han katungod han kababayin-an ha mga miyembro nga nasud.
[igliwat] Pagsalawad han Kaso
Committee on the elimination of Discrimination Against Women C/o UN Division for the Advancement of Women Department of Economics and Social Affairs, United Nations Secretariat, 2 United Nations Plaza, DC 2/12th floor, New York, NY 10017 USA Fax: 1-212-963-3463
Para han lagda ngan pamaagi ha pagsalawad hin kaso, kadtoa an www.un.org/womenwatch/daw/cedaw/indexhtml


text:
Santiago de Cuba
An Santiago de Cuba amo an ikaduha nga importante nga syudad ha Cuba ngan nahamutang ini ha lalawigan han Santiago de Cuba han isla-nga-nasod. Amo liwat ini an kapital han nasabi nga lalawigan. Gintukod ini han 1515 han Espanyol nga conquistador nga hi Diego Velázquez de Cuéllar, upod han syahan nga pito nga mga villa han Cuba. An conquistador nga hi Hernán Cortés amo an syahan nga alkalde han syudad ngan tikang dinhe hiya linmakat pangadto ha Mehiko para han pagsakop hini. Tikang liwat ha Santiago an pagbiyahe han conquistador ngan explorador nga hi Pánfilo de Narváez nga mayda titulo hin Adelantado ngan labot pa hini, naglibot han mga labnasan han Florida han iya biyahe nga exploratoryo nga diin namatay hiya.
Amo ini an kapital han kolonya Cuba sunod han Baracoa tungod hin mga mag-upay nga kondisyon ha heyograpiya.


text:
Busan
An Metropolitan nga Syudad han Busan(부산광역시), nga kilalado gihapon nga Pusan(부산)[1] (ginluluwas nga ˈpuˈsɑn) amo an gidako-i nga puerto o daungan hin barko nga syudad ha Salatan nga Korea. An Busan mayda populasyon nga 3.65 ka milyon ngan amo ini an ikaduha nga gidako-i nga metropolis ha Salatan nga Korea, sunod han Seoul. Nahamutang an syudad ha pinakatimugan nga dapit han Peninsula han Korea ngan naatubang han Estrecho han Korea. An pinaka-damo hin tawo nga mga dapit han syudad nahamutang hin pipira nga mga siong ha butnga han Salog Nakdong ngan Salog Suyeong, nga mayda mga bukid nga nagbubulag hin pira han mga distrito. Ha pagdumara, gindesignar ini nga metropolitano nga syudad. An metropolitano nga kahaluag han Busan ginbahin ngadto hin napulo kag lima nga mga administratibo nga mga distrito ngan usa nga kondado.
[igliwat] Mga administratibo nga pagbahinbahin
Han 1957 an Busan nagtikang hin paggamit hin pagbahinbahin nga sistema ha paghijmo hin 6 nga gu: Busanjin-gu, Dong-gu, Dongnae-gu, Jung-gu, Seo-gu, ngan Yeongdo-gu.
Ha yana, an Busan ginbahinbahin ngadto hin 15 nga gu (mga distrito) ngan 1 nga gun (kondado).
- Buk-gu (북구; 北區)
- Busanjin-gu (부산진구; 釜山鎭區)
- Dong-gu (동구; 東區)
- Dongnae-gu (동래구; 東萊區)
- Gangseo-gu (강서구; 江西區)
- Geumjeong-gu (금정구; 金井區)
- Haeundae-gu (해운대구; 海雲臺區)
- Jung-gu (중구; 中區)
- Nam-gu (남구; 南區)
- Saha-gu (사하구; 沙下區)
- Sasang-gu (사상구; 沙上區)
- Seo-gu (서구; 西區)
- Suyeong-gu (수영구; 水營區)
- Yeongdo-gu (영도구; 影島區)
- Yeonje-gu (연제구; 蓮堤區)
- Gijang-gun (기장군; 機張郡)
[igliwat] Mga kasarigan
- ↑ Ini nga pagromanisar han ngaran han syudad amo an McCune-Reischauer. Gin-gamit ini ugsa han opisyal nga paggamit han Ginliwat nga pag-Romanisar han Kagamhanan han Salatan nga Korea han 2000.


text:
Hi Karl Friedrich Benz, danay ginsusurat nga Carl, (25 Nobyembre 1844, Karlsruhe, – 4 Abril 1929, Ladenburg, Alemanya) amo an usa ka inhenyero hin makina nga awto, nga gintatahodan nga imbentor hin de gasolina nga awto ngan nagtukod han nahimo hin awto nga kompanya, Mercedes-Benz.
-
Trabahoan ni Carl Benz ha Mannheim/Alemanya
-
Replika han Benz Patent Motorwagen nga ginhimo han 1885
-
Makina han Benz Patent Motorwagen
-
An syahan nga lisensya hin pagmanehar hin awto nga ginpagawas ngadto kan Carl Benz han Agosto 1, 1888
-
Automuseum Dr. Carl Benz ha Ladenburg/Alemanya
-
-
Opisyal nga karatula han ruta, nga nahihinumdom han syahan nga hirayo-in-kahirayo nga pagbiyahe ha kalibutan hin Benz Patent Motorwagen han 1888
-
An Syahan nga Gasolinahan han Kalibutan, an Farmasya han Syudad ha Wiesloch/Alemanya
[igliwat] Mga Sumpay ha Gawas


text:
Occidental Mindoro
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Lalawigan han Katundan nga Mindoro
2000 nga census—380,250 (ika-21 nga giguti-ayi)
Densidad—65 ha tagsa km² (ika-9 nga gihamobo-i)
Mga Dagko nga Syudad—0
Mga Komponent nga Syudad—0
Mga Bungto—11
Mga Baranggay—162
Mga Distrito ha Kongreso—1
An Occidental Mindoro (ha Winaray: Katundan nga Mindoro o Kalondan nga Mindoro) usa nga probinsya han Pilipinas nga nahamutangan ha MIMARO nga rehiyon ha Luzon. An kapital hini amo an Mamburao ngan ini naglalakip han katundan nga katunga han isla han Mindoro; samtang an lalawigan han Oriental Mindoro nahamutang ha sidlangan nga bahin. An Dagat Tsina Salatan ada ha katundan han lalawigan ngan an Palawan nahamutang ha habagatan o salatan-katundan, tabok han Estrecho han Mindoro. An Batangas nahamutang ha amihanan, bulag tikang han lalawigan han Verde Island Passage o Agi-anan han Isla Verde.
[igliwat] Politikal nga Pagbahinbahin
An Occidental Mindoro ginbahin ngadto hin napulo kag usa (11) nga mga bungto.


text:
Siong han Cagayan
An Siong han Cagayan (puyde liwat Walog han Cagayan) usa nga rehiyon han Pilipinas, nga gindesignar gihapon nga Rehiyon II or Rehiyon 02. Ini amo in lima nga mga probinsya, nga amo an: Batanes, Cagayan, Isabela, Nueva Vizcaya, ngan Quirino. An sentro han rehiyon amo an Syudad han Tuguegarao.
An dako nga bahin han rehiyon nahamutang hin usa nga haluag nga siong o walog ha dumagsaon o amihanan-sidlangan nga Luzon, ha butnga han Cordillera ngan han Sierra Madre nga mga kabugkiran. An Salog han Cagayan, an gihalabai nga salog han nasod nasulog dida hiton butnga hini ngan nagawas ngadto han Estrecho han Luzon ha amihanan, ha bungto han Aparri, Cagayan. An mga kapuropod-an han Babuyan ngan Batanes nga ada han Estrecho han Luzon lakip gihapon hini nga rehiyon.
[igliwat] Mga Pagbahin ha Politika
[igliwat] Mga Lakip nga Syudad
¹ An Syudad han Santiago usa nga naglulugaring nga lakip nga syudad o independent component city.


text:
Butnga nga Luzon
An Butnga nga Luzon nga rehiyon mayda han gidakoi nga patag han Pilipinas ngan amo ini an ginkukuhaan han kadam-an han bugas han nasod. Amo nga tinatawag ini nga Bugasan han Pilipinas. An mga probinsya hini amo an: Aurora, Bataan, Bulacan, Nueva Ecija, Pampanga, Tarlac, ngan Zambales.
Mayda hini napulo kag duha nga mga syudad nga nahaupod an: Balanga ha Bataan; Cabanatuan, Gapan, Muñoz, Palayan ngan San Jose ha Nueva Ecija; Olongapo han Zambales; Angeles ngan San Fernando ha Pampanga; San Jose del Monte ngan Malolos ha Bulacan; ngan Tarlac ha Tarlac.
An Syudad han San Fernando, ha Pampanga, amo an sentro han rehiyon. An lalawigan han Aurora ginbalhin nganhe tikang han Rehiyon IV pinaagi han Ehekutibo nga Sugo No. 103.
[igliwat] Politikanhon nga Pagbahinbahin
¹ An mga syudad han Angeles ngan Olongapo mga urbanisado hin duro nga mga syudad; an mga istadistika han mga hini waray ginlakip han mga istadistika han Pampanga ngan Zambales.
[igliwat] Mga Syudad
- Syudad han Balanga, Bataan
- Syudad han Cabanatuan, Nueva Ecija
- Syudad han Gapan, Nueva Ecija
- Syudad han Malolos, Bulacan
- Syudad hin Siyensya han Muñoz, Nueva Ecija
- Syudad han Palayan, Nueva Ecija
- Syudad han San Fernando, Pampanga
- Syudad han San Jose, Nueva Ecija
- Syudad han San Jose del Monte, Bulacan
- Syudad han Tarlac, Tarlac


text:
Lanao del Sur
An Lanao del Sur amo in probinsya o lalawigan han Pilipinas nga nahamutangan ha Autonomo nga Rehiyon ha Muslim Mindanao (ARMM). An kapital hini amo an Syudad han Marawi ngan ginsasapitan ini han Lanao del Norte ha amihanan, Bukidnon ha sidlangan, ngan Maguindanao ug Cotabato ha salatan. Ha habagatan o salatan-katundan nahamutang an Baybayon han Illana, nga usa nga bahin han Golfo Moro. Ha súlod han probinsya han Lanao del Sur mabibilngan an Danaw han Lanao, nga amo an gidako-i nga danaw ha Mindanao, nga diin nahamutangan an Busay Maria Cristina, nga amo an gidako-i nga busay han nasod.
2000 nga census—800,162 (ika-29 nga gidako-i)
Densidad—207 ha tagsa km² (ika-43 nga gihataasi)
Mga Dagko nga Syudad—0
Mga Komponent nga Syudad—1
Mga Bungto—38
Mga Baranggay—1,155
Mga Distrito ha Kongreso—2
[igliwat] Katawhan ngan Kultura
Lakip ha mga kiritaon han probinsya an:
- Moncado nga Kolonya
- Mindanao State University (Main nga Campus)
- Kalookan nga Danaw
- Aga Khan nga Museo
- Torogan (han Tuka)
- Sentro Islamico han Pilipinas (an gidako-i nga cúpula han nasod)
- Gihataasi nga mga Minaret han Marawi
- Abu Bakar nga Meskita (Mosque o Masjid) (gidako-i nga meskita ha Lanao del Sur)
- Lanao People's Park
- Lanao Library
- Ayala Resort Hotel
- Dansalan nga Mercado
- MSU Golf Course
[igliwat] Ekonomiya
[igliwat] Heyograpiya
[igliwat] Politikal
An Lanao del Sur ginbahin ngadto hin katloan kag siyam (39) nga mga bungto ngan usa (1) nga syudad.
[igliwat] Syudad
[igliwat] Mga Bungto
[igliwat] Pisikal
[igliwat] Kaagi ngan Kasaysayan
An ngaran nga Lanao tikang han pulong nga ranao, nga buot sidngon "linaw" o "danaw". An Lanao nahasentro ha palibot han kaligiran han Danaw han Lanao; amo nga, ini an sinisiring nga katunaan han mga Maranao, an "katawhan han danaw."
Han syahan nga pag-usisa han mga Katsila han Lanao dida han 1689, nabilngan nira in maupay-nga-naukyan nga komunidad nga an ngaran Dansalan dida han amihanan nga pag-ultan han danaw. An Dansalan nahimo nga bungto han 1907 ngan nahimo nga syudad han 1940, bisan pa kon na-inagurar la ini dida han 1950. Han 1956, an Republic Act NO. 1352 nagbalhin han ngaran nga Dansalan ngadto han Marawi, tikang han pulong nga rawi, nga nahahanungod han mga reclining lily ha Salog Agus.
Dida han pagbahin han Lanao ngadto hin duha nga probinsya ha ilarom han Republic Act No. 2228 han 1959, an Marawi nahimo nga kapital han Lanao del Sur. Han 1980, an syudad ginngaranan nga Syudad Islamico han Marawi. Ha yana, amo la ini an chartered nga syudad han nasod nga an kadam-an han populasyon Muslim.
Dida hin plebesito han 1989, an Lanao del Sur nagbotos nga umapi han Autonomo nga Rehiyon ha Muslim Mindanao (ARMM), pero an Syudad han Marawi nagpili nga diri umapi han ARMM.
[igliwat] Mga Sumpay ha Gawas
- Opisyal nga Websayt han Gobyerno han Lanao del Sur
- WOW Philippines - Lanao del Sur
- Traditional Music of the Southern Philippines - Usa nga online nga barasahon mahitungod han Musika han Kulintang ha Salatan nga Pilipinas. Mayda mga pagbahin mahitungod han pag-instrumenta han kulintang, mga istilo nga mga gamit han Maguindanaonon, han Maranao ngan iba mga grupo ha Salatan nga Pilipinas.
[igliwat] Mga kasarigan
- ↑ National Statistical Coordination Board (2006-04-27). 2006 Factsheet. Ginkità dida han 2006-06-24.


text:
Misamis Oriental
An Misamis Oriental usa nga probinsya han Pilipinas nga nahamutangan ha Amihanan nga Mindanao nga rehiyon. An kapital hini ngan an sentro han rehiyon amo an Cagayan de Oro. Ginsasapitan an probinsya han Lanao del Norte ngan Bukidnon ha salatan, han Agusan del Norte ngan Agusan del Sur ha sidlangan, ngan ha amihanan amo an Dagat Bohol upod han isla-probinsya han Camiguin tikang han amihanan nga labnasan hini.
2000 nga census—1,126,215 (ika-19 nga gidako-i)
Densidad—315 ha tagsa km² (ika-17 nga gihataasi)
Mga Dagko nga Syudad—1
Mga Komponent nga Syudad—2
Mga Bungto—23
Mga Baranggay—502
Mga Distrito ha Kongreso—2, ngan an distrito han Cagayan de Oro.
[igliwat] Katawhan ngan Kultura
[igliwat] Ekonomiya
[igliwat] Heyograpiya
[igliwat] Politikal
An Misamis Oriental ginbahin ngadto hin karuhaan kag tulo (23) nga mga bungto ngan tulo (3) nga mga syudad.