text:
Katungod pantawo
An katungod pantawo amo an kinahanglanon nga katungod ngan katalwasan nga mayda ngatanan nga tawo. Pananglitan ha katungod pantawo, upod dinhi an katungod sibil ngan pulitika, sugad han katungod mabuhi ngan matalwas, katalwasan makapagyakan, ngan patas ha atubangan han balaod; ngan pansosyodad, pankultura ug pagpakabuhi nga mga katungod, kaupod dinhi an katungod magbulig ha kahiaraan o kultura, an katungod makakaon, katungod makapagpakabuhi, ngan katungod makapag-aram.
- "Ngatanan nga tawo natawo nga talwas ug pareho ha dignidad ngan katungod. Mayda hira panhunahuna ug pamurootboot nga dapat magbuhat ha igkasitawo hin may hinongdan nga pagkamagburugto.
-
- --Artikulo 1 han Sangkalibutan Nga Pag-Asoy Bahin Han Kanan Tawo Mga Katungod nga ginpadig-on han Nagkaurusa nga mga Nasod--


c: text/html

text:
Martin Van Buren
Hi Martin Van Buren (Disyembre 5, 1782 – Hulyo 24, 1862) amo an ikawalo nga Mangulo han Estados Unidos (1837 - 1841). Hiya gihapon an ika-walo nga Sugbong-Mangulo han Estados Unidos (1833-1837) ngan ika-napulo nga Maghirilom han Estado ha ilarom ni Andrew Jackson. Hiya an syahan nga mangulo nga diri-Britaniko (Ingles, Eskosya, Wales) an katulinan--an iya katulinan Nederlandes. Hiya an syahan nga mangulo tikang ha New York ngan an syahan nga mangulo nga diri Ininglis and tuminongnong nga yinaknan--nagtubo hiya nga Inolandes and iya yinaknan.

robotstxt: allowed

filter: keep


text: An Catalan o Katalan nga yinaknan o Kinatalan (lumad ngan tuminongnong nga ngaran Català) usa nga Romanses nga yinaknan. Amo ini an nasodnon ngan opisyal nga yinaknan han Andorra, ngan usa nga igkasi-opisyal nga yinaknan han mga komunidad autonoma han Islas Baleares, Catalunya ngan Komunidad Valenciana. Ha Komunidad Valenciana, tinatawag an yinaknan nga Valencià (Vinalensya) ngan ha syudad han Alghero ha Italyano nga isla han Sardinya. Gin-gagamit liwat ini, bisan waray ini opisyal nga pagkilala, didto han mga komunidad autonoma han Aragón (ha La Franja) ngan Murcia (ha Carche) ha Espanya, ngan gintaga-an hin opisyal nga pagkilala nga may katubtoban, ha rehiyon-ha-kaagi han Roussillon ha salatan nga Fransya, nga nahahanungod yana han département han Pyrénées-Orientales (Amihanan nga Catalunya).


text:
Noli de Castro
Hi Manuel Leuterio de Castro, Jr. (natawo Hulyo 6, 1949), nga mas kilado ha ngaran nga Noli de Castro o "Kabayan" Noli de Castro, in anay Sugbong-Mangulo han Pilipinas. Usa hiya nga kasanhi nga tigpasamwak nga peryodista ha telebisyon ha Pilipinas. Napili hi De Castro nga Senador han 2001 ngan napili hiya komo Sugbong-Mangulo han Pilipinas han 2004. Hiya an syahan nga independyente nga kandidato nga nakakarawat han gidamoi hin botos hin pinili-ay hin pagka-Senador ha Pilipinas ngan amo an syahan nga napili nga independyente nga Sugbong-Mangulo han Pilipinas, bisan man kun nagkampanya hiya upod hin alyansa nga nagsuporta han pagdumara ni Arroyo.


text:
Andalucía
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Kinatsila nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An Andalucía (puyde liwat igsurat ha Winaray nga Andalusiya; ha Iningles: Andalusia) usa nga komunidad autonoma han Espanya nga nahimot tikang han mga lalawigan han Almería, Cádiz, Córdoba, Granada, Huelva, Jaén, Málaga ngan Sevilla, nga diin nahamutang an kapital nga dida an lingkoranan han Junta de Andalucía. Didto ha syudad han Granada an lingkoranan han Tribunal Superior de Justicia de la comunidad.
Amo ini an komunidad autonoma nga gidako-i hin populasyon ha Espanya (8,202,220 nga molupyo han 2008)[1] ngan an ikaduha nga gihaluagi, nga nahiusa han iya kaagi ngan kultura nga naghatag hin dako nga impluwensya han kahimo hini nga bahin han Espanya. Nahamutang ini ha habagatan o salatan-katundan han Europa, nga ginsasapitan ha katundan han Republika han Portugal, han Kalawdan Atlantico, han Dagat Mediterraneo ngan han gawas nga teritoryo Britaniko han Gibraltar ha salatan, han Extremadura ha amihanan ngan han Castilla-La Mancha ngan han Región de Murcia ha sidlangan.
Teritoryal nga pag-organisar[igliwat | edit source]
- Mga Probinsya
An Andalucía ginbahin ngadto hin walo nga mga probinsya, nga nahimo ni Javier de Burgos pinaagi han Real Decreto de 30 de noviembre de 1833, nga amo an mga sunod:[2]
Mga reperensya[igliwat | edit source]
- ↑ Cifras de población referidas al 01/01/2008 Real Decreto 2124/2008, de 26 de diciembre. Resumen por Comunidades Autónomas. Instituto Nacional de Estadística. España. Consultado el 2 de febrero de 2009.
- ↑ Junta de Andalucía. Consejería de Gobernación. Directorio de Entidades Locales. Ginkità dida han 8 han Oktubre han 2008.


text:
Sosyolohiya
An sosyolohiya o sosyolehiya[1] (tikang ha Linatin: socitus, "kaupod"; ngan an pagdugtong-ha-kataposan -olohiya, "an pag-aram han", tikang han Griyego λόYoς, lógos, "kaaram") amo an sistematiko ngan siyentipiko nga pag-aram han sosyudad ngan pamatasan han sosyudad. An research ha sosyolohiya naglalakip tikang han pag-analisar hin magdali nga mga pagkita hin mga diri-magkilala nga mga tawo ha dalan ngadto han pag-aram han pankalibotan nga mga sosyal nga proseso. Dadamo nga mga larangan ha sakob hini nga disiplina nanginginlabot han mga paki-ana han unan-o ngan kay-ano in mga tawo naha-organisa ha sosyudad, komo mga indibidwal o mga api hin mga katig-uban, mga grupo, ngan mga institusyon. Komo akademiko nga disiplina, it sosyolohiya ginkikita nga usa nga sanga hin siyensya sosyal.
Durudilain nga Gobyerno
1. Kahadian/Dinastiya (Iningles:Kingdom/Dynasty) (Pambansa:Kaharian/Dinastiya)
2. Estadu (Iningles:States) (Pambansa:Estado)
3. Republika (Iningles:Republic) (Pambansa:Republika)
4. Komunismo (Iningles:Communism) (Pambansa:Komunismo)
5. Parliyaminti (Iningles:Parliament) (Pambansa:Parliyamente)
6. Ug ibba pa
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ Abuyen, Tomas A. Diksyunaryo Waray-Waray [Visaya] English-Tagalog. Kalayaan Press Mktg. Ent., Inc. Quezon City. Tuig 2000. ISBN 971-08-6050-X. Pakli Ihap 345.


text:
Mga Igkasi-Prinsipe han Andorra
An mga Igkasi-Prinsipe han Andorra o mga Magkasi-Prinsipe han Andorra amo an duha nga mga namumuno han Prinsipado han Andorra, usa nga guti-ay nga ginpalibotan-hin-tuna nga nasod nga nahamutang han kabugkiran Pirineos ha butnga han Fransya ngan Espanya. Gintukod ini dida han 1278 pinaagi hin kasabotan o tratado nga ginhimo han Espanyol nga Obispo han Urgell ngan han Franses nga Konde han Foix, ngan ini nga naiiba nga kasabotan hin paghadi nagpadayon tikang han mga namumutnga nga takna tubtob ha yana nga adlaw. Ha yana, an Obispo han Urgell ngan an Mangulo han Fransya amo an mga igkasi-prinsipe han Andorra, katapos han pagbalhin han mga pag-angkon han Konde han Foix ngadto han Korona han Fransya, ngan tikang dida, ngadto han Republika Fransesa.
It Andorrano nga prinsipado amo an may-ada pagkaiba nga diin ginpapamunoan ini hin duha nga diri-Andorrano nga mga soberano, ngan an usa hini (an Franses nga mangulo) amo la an monarka han kalibutan ngan napipili han katawhan—kundi diri han mga tawo han Andorra, kundi han katawhan han Fransya. Hiya gihapon an amo la nga monarka nga mangulo hin estado hin republika ha amo gihapon nga panahon.


text:
Tiananmen
An Tiananmen o Tian'anmen (Yinano nga Tsinino: 天安门; Minat-an nga Tsinino: 天安門; pinyin: Tiān'ānmén), nga nangangahulogan hin literal nga "Ganghaan hin Langitnon nga Kamurayaw" amo in kilalado nga monumento ha Beijing, an kapital han Kanan Katawhan Republika han Tsina. Agsob gamiton ini nga nasodnon nga tigaman. Gintukod ánay ini han Dinastiya Ming ha 1420, an Tian'anmen agsob nga tinatawag nga amo an atubangan nga ganghaan ngadto han Syudad Prohibida. Kundi an Ganghaan Meridian (午门) amo an syahan nga ganghaan ngadto han Syudad Prohibida mismo, samtang an Tiananmen amo an ganghaan hin pagsakob ngadto han Imperyal nga Syudad nga diin nahimutang an Syudad Prohibida. Nahamutang an Tian'anmen ha amihanan nga dapit han Plaza han Tiananmen (Tiananmen Square).


text:
Barugo
An Barugo usa nga bungto ha lalawigan han Leyte ha Sinirangan nga Kabisay-an nga rehiyon ha Pilipinas. Ha katundan han Barugo an bungto han Carigara, ha sidlangan, an bungto han San Miguel. Ha amihanan han bungto matatad-an an Baybayon han Carigara o Carigara Bay. Ha salatan o habagatan han Barugo, amo an mga bungto han Tunga ngan San Miguel.
Sulod
An Tuna[igliwat | edit source]
An katunaan hin Barugo may kahaluag nga 84.65 kilometro kwadrado. Basi ha kahaluag han teritoryo o tuna, ika-katloan kag tulo ini nga bungto ha ngatanan nga bungto hin Leyte o 1.48 porsyento han kabug-usan nga tuna hin Leyte. An mga klase hin tuna nga may-ada an Barugo amo an San Manuel silt loam (alluvial deposits), Palo clay loam (alluvial deposits), ngan Luisiana clay (alluvial deposits). 51.67 kilometro an kaharayo hin Barugo tikang o tikadto ha Syudad han Tacloban, 58.68 kilometro tikang o tikadto ha Syudad han Ormoc.
An mga Tawo[igliwat | edit source]
Sumala han 2000 census, mayda populasyon an Barugo nga 26,920 ka tawo ha 5,108 nga mga panimalay. Ika-duhaan kag usa ini nga pinakadako nga populasyon ha mga bungto hin Leyte o 1.7 porsyento han kabug-usan nga populasyon hin Leyte. Nadako ini nga populasyon hin Barugo hin 0.08 porsyento kada tuig. May-ada 318 katawo ha kada usa ka kilometro kwadrado nga tuna hin Barugo. 23.3 porsyento hin mga tawo ha Barugo nangukoy ha urban na lugar o poblasyon, 76.7 porsyento ha rural na lugar o kaumahan. Winaray an lumad nga yinaknan han Barugo.
Ekonomiya[igliwat | edit source]
An Barugo usa nga pang-agrikultura nga bungto. Kaurugan nga pakabuhi ha Barugo amo an food processing (bulad ngan tuba), pangisda, turismo(mga pangarigoan), pagluto hin mga delicacies (torta, roscas, suman, moron, ngan iba pa), paghupot hin hayop, pagtanom (humay, lubi, mais, kamote, palawan ngan balanghoy) ngan aqua farming.
Edukasyon ngan Panlawas[igliwat | edit source]
Han tuig 2003, 98 porsyento ha mga tawo mga tawo ha Barugo an literate, o maaram magbasa o magsurat. May-ada 31 ka eskwelahan pan-elementarya ngan 4 ka eskwelahan pan-sekondarya ha Barugo kun diin ha tuig 2003 nangeskwela an 5,528 nga estudyante pan-elementarya ngan 2,042 nga estudyante pan-sekondarya. May-ada gihapon 217 nga magturutdo ha elementarya ngan 56 ha sekondarya.
Sumala gihapon han tuig 2003, naabot ha 5.3 porsyento an crude death rate, 22 porsyento an crude birth rate,1.6 porsyento an infant mortality ngan 0.81 porsyento an mortality rate.
Gobyerno[igliwat | edit source]
Usa ka ika-upat nga klase nga munisipalidad an bungto hin Barugo. May-ada ini 37 ka baranggay nga kun diin 6 an urban o nahimo han poblasyon ngan 31 rural o kaumahan. An lokal nga gobyerno hin Barugo pinangungunahan yana han mayor nga hi Juliana Villasin ngan han bise mayor nga hi Alden Avestruz kabulig han 8 ka miyembro han Sangguniang Bayan (SB), presidente han Association of Barangay Captains (ABC) ngan presidente han Sangguniang Kabataan (SK).
Mga Baranggay[igliwat | edit source]
Mayda katloan kag pito (37) nga baranggay an Barugo.
Kasaysayan[igliwat | edit source]
Damo ka bersyon an ginbabasehan kun ano gud an kinatikangan han bungto hin Barugo. An pinakapopular, an mga istorya han mga kalagsan nga tuminungnong hin Barugo. Pero ini nga mga istorya ginkwestiyon ni anay Joelter Aruta na nagbuhat hin iya kalugaringon nga pagtuon ha kinatikangan han Barugo, na detalyado na ginsurat naman niya ha iya artikulo nga "Barugo: Its Fabled History" tikang ha "Barugo Town Fiesta '93", usa ka souvenir program para ha kapyestahan han bungto han Barugo han tuig 1993. .
Hadton dekada 1950, mayda na gintitinutdo ha mga estudyante hin elementarya ha Barugo na istorya han kinatikangan han nasiring nga bungto. Hadton una daw nga panahon, mayda usa ka tawo na an ngaran Cassadok. Usa ka adlaw, samtang nagpapahuway inin hi Cassadok ha ubos hin usa ka dako nga puno, mayda nangagi nga mga Katsila. Ini na mga nangagi nagpakiana kan Cassadok kun ano an ngaran han lugar. Kay di man hiya nakaintende hin Kinatsila nga yinaknan, gasi niya an ginpapakiana han mga Katsila kun ano an ngaran han puno na iya ginpapahuwayan salit an ginbaton niya "balugo" kay amo man an ngaran han puno. Tikang hadto, tinawag na an lugar hiton na ngaran hasta han nangabot an mga Amerikano. Han panahon naman na kolonya an Pilipinas han Amerika, tungod kay nangunguyit an mga Amerikano ha pagyakan han ngaran han bungto, ginbalyuan nira an letra nga "L" ha Balugo hin letra nga "R", amo nga naging "Barugo" na ini yana.
May iba naman nga istorya nga nasiring na an Barugo in gintindog nira Datu Sikatuna, Datu Kasadok ngan Datu Pangilawon. Kinuha an ngaran hini nga bungto tikang han kahoy nga balugo. Una hira nga umokoy hirani han ganghaan han salog han Himanglos. Tungod han agsob nga panikas han mga Moro, napiritan hira pag-isol tipahirayo ha baybayon.
Dida han 1780s o han tirotimprano pa, an adto nga bungto in utro nga pinanikasan ngan sinunog han mga Moro.Tinatawag nga "Nasunugan" ini nga lugar yana. Mahitungod hadto nga hitabo, napiritan na liwat an nangungukoy hini nga dapit nga bumalhin ngada han kinamumutangan yana hini nga bungto.
Base naman ha pagpinanbasa ni Aruta ha mga daan na mga libro ngan mga kasuratan (nga kaurugan ginsurat han mga Espanyol nga mga kapadian han panahon pa na kolonya han Espanya an Pilipinas), an Barugo naging encomienda han mga Katsila hadton ika-3 han Nobyembre, 1571. An una naman na naging encomiendero hin Barugo amo hi Rodrigo de Vargas.
An Barugo una nga gintindog han mga Heswita nga mga kapadian ngan ginpamahalaan han mga Agostino nga mga padi hasta nabalhin ini ha mga Pransiskano nga mga padi. Ha una, dati la ini nga visita han parokya han Carigara ha ilarom hin pagtitimangno ni Padre Mateo Sanchez, usa ka Heswita nga padi, nga amo an naging una nga kura paroko han Carigara.
Hadton tuig 1865, an simbahan han Barugo ginngaran ha patron nga hi San Jose (nga hasta yana amo la gihapon an patron han Barugo). Hinimo la ini ha nipa ngan gintitimangnuan ni Padre Bernardino Rebolledo (kitaa an lista han mga nagpadi ha Barugo). Hadton naging usa ka parokya na an Barugo (kitaa an Parokya ni San Jose ha Barugo), naging mga visita anay hini an mga bungto han Alangalang, Jaro, Babangon (Babatngon na yana) ngan Malibago hasta han naging mga independente na gihapon ini hira nga parokya.
Waray pa kasabti kun ano gud an karugsig-ngon hin ngaran nga "barugo" ngan kun diin ini kakuha nga ngaran, pero ha kadugangan pa na pagpinanmiling ni Aruta hin mga karaan nga kasuratan, nasabtan niya na ini nga ngaran dati na na ginagagamit han mga kadaan nga mga padi nga historyador ngan mga chronicler para patungkol hini nga bungto. Mayda pa ngani kadaan nga mapa hin Pilipinas na ginhimo pa han tuig 1699 nga nagpapakita han lokasyon hini nga bungto ngan naka-spell an ngaran hini nga B-A-R-U-G-O. Karugsigngon, dati pa ini nga bungto gin-ngaranan nga "Barugo" san-o pa man an Pilipinas naging kolonya han Amerika.
San-o pa nangukoy an mga Barugon-on ha poblasyon han yana nga panahon, han una, an mga urukyan han Barugo harayo pa ha baybayon hin Carigara Bay ngan baba han Salog han Himanglos. Hadton una, an mga urukyan harayo pa ha baybayon hin Carigara Bay ngan nakadto pa ha hirani ha ganghaan han hataas nga parte han Salog han Himanglos (nga han una, han panahon han conquistadores, gintatawag pa na "Salog han Barugo").
Posible nga an una nga bungto ha Barugo nakadto ha lugar na tinatawag na yana nga "Nasunugan" (karugsigngon, nasunog na lugar), nga sitio yana hin Baranggay Tutug-an. Didto hini nga lugar makikit-an an kadaan na Espanyol nga kalsada nga kadaan nga aragian tipakadto ha Tunga ngan Jaro. Dinhi ha ligid hini nga kalsada makit-an an mga nagkakasalin han naguba nga kadaan nga Espanyol nga simbahan. Ha ligid liwat hini nga guba nga simbahan an ganghaan han hitaas nga parte han Salog han Himanglos.
Napansin ni Aruta na ini nga mga ebidensya ha Nasunugan naayon ha mga detalye nga nakasurat ha mga kadaan nga mga libro han mga nauna nga mga Heswita na kapadian nga nangabot ha Leyte. Una kay ha "Relaciones de las Islas Filipinas", usa ka libro ni Padre Pedro Chirino, usa ka Heswita, gin-istorya niya an ira paglinakat han iya mga kaupod tikadto ha Barugo ngan ginsiniring niya an tungkol ha lugar ha la orilla, nga karugsigngon "ha ganghaan hin salog, diri ha baba hin salog". Ikaduha, gin-istorya liwat ni Padre Chirino ha iya libro an pagbiyahe ni Padre Mateo Sanchez "gamit an usa ka gutiay nga baluto" tikang ha bungto hin Barugo tikadto ha "usa ka may sakit nga naukoy ha Horon, nga harayo ha bungto ngan harani ha baybayon".
Tikang ha Nasunugan, pagkatapos masunog han una nga mga urukyan, namalhin an mga tawo ha lain nga lugar nga yana tinatawag na "Binongto-an" - nga karugsigngon usa ka lugar nga bungto nga binayaan - nga sitio yana hin Baranggay Pikas. Kay waray man nasalin nga ebidensya han ira pangukoy hadto nga lugar, ginsisiring na waray la mag-iha an mga mangurukoy ha Binongto-an kay namalhin dayon hira ha lokasyon yana han poblasyon.
Turismo[igliwat | edit source]
Gallery[igliwat | edit source]
-
Paglantaw han sirak ha Carigara Bay tikang ha baybayon hin Balud
-
An isla han Biliran kun kikitaon tikang ha baybayon hin Balud
-
An baybayon han Balud ha pagkakulop
-
An simple nga baybayon han Balud
-
-
An kahalabaan han kahoy nga tulay han Baluarte
-
An hubas nga estuary (baba hin salog) hin Baluarte ha kulop
-
Isla han Biliran, ginkuha tikang ha ibabaw han kahoy nga tulay han Baluarte
Kitaa Gihapon[igliwat | edit source]
- Lista han mga Lokal nga Gintoinan han Barugo
- Mga Nagsirbe nga Opisyales han Munisipyo han Barugo han Tuig 2004-2007
- Mga Nagsirbe nga Opisyales han Munisipyo han Barugo han Tuig 2007-2010
- Mga Napili nga Opisyales han Munisipyo han Barugo ha Tuig 2010-2013
- Waraynon na mga Pagkaon
Mga Sumpay ha Gawas[igliwat | edit source]
- Opisyal nga Websayt han Barugo
- Standard nga Kodigo Heyograpiko nga Pilipinhon
- Impormasyon mahitungod han tuig 2000 Census ha Pilipinas
- Barugo eCommunity Center


text:
Maripipi
An Maripipi usa nga ikalima nga klase nga bungto ha lalawigan han Biliran ha Sinirangan nga Kabisay-an nga rehiyon ha Pilipinas. Ini nga bungto usa nga isla-nga-bungto ngan amo la ini an isla-nga-bungto han lalawigan.
Binisaya nga Winaray an lumad nga yinaknan han Maripipi. Amo ini an pinaka-katundan nga bungto han probinsya nga Winaray an lumad nga yinaknan. Sumala han 2000 census, an populasyon hini 8,319 ka tawo ha 1,562 nga panimalay.
Barangays[igliwat | edit source]
An Maripipi mayda napulo kag lima (15) nga baranggay.
- Agutay
- Banlas
- Bato
- Binalayan West
- Binalayan East
- Burabod
- Calbani
- Canduhao
- Casibang
- Danao
- Ol-og
- Binongto-an (Poblacion Norte)
- Ermita (Poblacion Sur)
- Trabugan
- Viga


text:
An Pilipinas nga tinatawag ha opisyal nga Republika han Pilipinas (Iningles: Republic of the Philippines o The Philippines, Espanyol: República de Filipinas), usa nga nasod ha Timugan o Habagatan-Sidlangan nga Asya. Mga 1,210 ka km (750 ka mi) tikang han kontinente mismo han Asya ngan ini 7,107 nga mga isla o puro nga kabahin han Kapuropod'an Malay.
An ngaran han nasod nagtikang kan Ruy López de Villalobos nga nagngaran han mga isla han Samar ug Leyte, Las Islas Felipinas ha dungog ni Hadi Felipe II han Espanya dida han iya ekspedisyon hadton 1543. An kapuropod'an ginngaran hin damo nga mga ngaran sugad han Spanish East Indies, Bag-o nga Kastilya (Nueva Castilla), Kalondan nga mga Isla (Islas del Poniente), Kapuropod'an ni San Lazaro (Islas de San Lázaro) ngan iba pa. Ha kataposan, Filipinas an ginngaran han bug-os nga kapuropod'an.


text:
TACLOBAN CITY, Leyte, April 23 (PIA) – Otro igin-ugsod han Government Service Insurance System an moratorium han may utang nga mga miembros nga aada ha gintagrap ni Super Typhoon Yolanda.
Pina-agi hin pagtawag ha telepono iginpahibaro ini ni GSIS Tacloban Manager Sol Orcullo ha Philippine Information Agency.
Segun ha iya, an GSIS board of directors in otro naghatag six months moratorium han loan accounts han GSIS members nga na-ukoy ngan natrabaho ha mga lugar nga apektado han bagyo Yolanda.
Dugang ni Manager Orcullo an una nga unom ka bulan nga moratorium han mga utang in umepekto han Nobyembre tuig 2013 ngan unta mahuhuman yana nga bulan han Abril, ugaring dara hini nga bag-o nga kamandu-an, an mga loan accounts in ngada pa ha Oktubre yana nga tuig.
Karuyag sidngon, an pag-iban han loan amortizations in mabalik ha Nobyembre yana nga tuig segun han GSIS Tacloban Manager .
Iginpahibaro gihapon han GSIS manager nga basar han record han GSIS, ini nga extension han moratorium in masakop hin sobra 225,000 loan accounts ha mga miembro nga na-ukoy ngan nagta trabaho ha 126 nga lugar nga grabe an epekto ni Yolanda. (PIA 8) (trans: PIA 8-Samar/nbq)
http://news.pia.gov.ph/index.php?article=1141398154580


text:
Dako nga Pagbuto
An Dako nga Pagbuto amo an nahitabo nga nangadto ha pagkahimo han sangkalibutan, sumala han cosmolohicanon nga teyorya han pagkayana han kanan sangkalibutan unhan nga pag-uswag (nga ginkikilala ha an teyorya han Dako nga Pagbuto o Modelo han Dako nga Pagbuto). Sumala han modelo han Dako nga Pagbuto, an sangkalibutan in orihinal nga sobra hit kapaso ngan masuok nga estado nga tigda nga hinmaluag. Ini nga paghaluag amo an naging kawsa han paghagkot han sangkalibutan nga nagbunga han ha pagkayana nga malapsaw nga estado nga nagpapadayon nga paghaluag yana. Basi han mga giupayi nga panukol han 2010,an orihinal nga estado han sangkalibutan in nahimo ha palibot han 13.7 bilyones ka tuig nga naglabay, kon diin agsob ini nga gintutudlok nga an takna kon diin an Dako nga Pagbuto in nahitabo. Ini nga teyorya in amo an gihihilaromi ngan gitutukibi nga baton nga ginpapandig-onan han syentipiko nga kasarigan ngan panginano.


text:
Hayop
Hayop, amo an mga multicellular ngan eukaryotic na mga organismo ilarum san kahadian o kingdom Animalia (na gintatawag liwat na Metazoa). Permanente an pang-ngurte san lawas bisan pa kun iba naagi sin proseso na gintatawag na metamorphosis. Kadam'an san hayop gintatawag na motile o nakagkiwa san kalugaringun. Natanan na hayop kinahanglan kumaon san iba na orgnismo para mabuhi (Heterotroph).
Kaurugan na phyla san hayop nagtikang magkaguwa sa fossil record bilang mga marino na species sadton Cambrian explosion, mga 542 milyones katuig an nakalabay. Nababahin an mga hayop sin daramo na grupo sugad san: vertebrate (tamsi, mammal, ampibyan, reptilia, isda); mollusc (bibi, talaba, kugita, nuos, kuhol); arthropod (ulalahipan, bayod, insekto o mananap, lawalawa, tapuso, kinis, banagan, pasay); annelida (wati, linta); spongha; ngan bokya o salabay.
Kinaiya[igliwat | edit source]
May'ada mga kinaiya an hayop na naiiba san iba na mga butang na may kinbuhi. Eukaryotic ngan multicellular[1] an mga hayop na naglalain sa kanra sa mga bacteria ngan kadam'an san protista. An hayop heterotrophic,[2] na gintutunaw an pagkaon sa sulod sa tiyan, na naglalain naman sa kanra sa mga tanaman ngan algae.[3] Nalalain liwat an mga hayop sa tanaman, algae, ngan fungi sa kawara nira matugas na cell wall.[4] Motile[5] an natanan na hayop maliban sa dito na stage sa kanra kinabuhi. Naagi an embryo sa haros natanan na hayop sa blastula stage,[6] sayo na kinaiya na ekslusibo sa mga hayop.
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ Panda Classroom. ginhipos tikang ha an orihinal dida han 29 September 2007 Ginkità dida han 30 September 2007.
- ↑ Bergman, Jennifer. Heterotrophs. ginhipos tikang ha an orihinal dida han 29 August 2007 Ginkità dida han 30 September 2007.
- ↑ Douglas, Angela E.; Raven, John A. (2003). "Genomes at the interface between bacteria and organelles". Philosophical Transactions of the Royal Society B 358 (1429): 5–17; discussion 517–8. doi:10.1098/rstb.2002.1188. PMC 1693093. PMID 12594915.
- ↑ Davidson, Michael W.. Animal Cell Structure. ginhipos tikang ha an orihinal dida han 20 September 2007 Ginkità dida han 20 September 2007.
- ↑ Saupe, S. G.. Concepts of Biology. Ginkità dida han 30 September 2007.
- ↑ Minkoff, Eli C. (2008). Barron's EZ-101 Study Keys Series: Biology (2nd, revised ed.). Barron's Educational Series. p. 48. ISBN 978-0-7641-3920-8.


text:
TACLOBAN CITY -– Nagdumara hin usa nga katitirok an Urban Poor Associates (UPA) para ha tanan nga mga survivors han Yolanda nga ipahibaro ha ira an kaparte an mga katungod hini ha mga tuna han ira pagbalay.
An mao nga katitirok in guintambungan hin mga partisipante sugad nala han mga representante tikang ha international humanitarian organizations para paghingayadan an pinakasayahan nga forum han Republic Act 7279 o kun Urban Development and Housing Act (UDHA).
Ini guihapon in nagserserbi komo pagapela nga pagrespeto ngan magkamay-ada hin higayon an tanan nga mga yolanda survivors nga magkamay-ada accees para han mga transitional housing ha ira mga lugar samtang naghuhulat an mga ini para han ira permanente nga mga panimalay.
Sumala kan UPA UDHA Advocacy Officer ha siyudad nga hi Celia Santos, nga an mao nga pitad in para malimitahan an mga apektado nga mga pamilya nga naguukoy ha mga tents nga matagaan hira hin hibaru partikular na han katungod han mga ini ha ira mga tuna.
Samtang an mao nga aktibidad in guinsuportahan ni Leyte provincial government pinaagi han opisina han vice-governor, ngan an magkadurudilain nga mga buhatan sugad han Commission on Human Rights (CHR), International organization for Migration (IOM) United Nations high Commissioner for Refugees (UNHCR) ngan Community and Family Services International (CFSI).


text:
Bulawan
An bulawan[1] in usa ka elemento kimikal nga may-ada tigaman nga Au (tikang ha Linatin nga: aurum "bulawan") ngan ihap atomica nga 79. An bulawan in suok, mahumok, mainggat, napupukpok, ngan madali mahorma nga metal. Iton puro nga bulawan in malamrag nga darag it kolor ngan nainggat nga nahigaraan nga kinokonsidera nga nakakaanyag, ngan kaya maimentenar bisan diri naooxidizar ha hangin o tubig. Ha pagiging kimikal, an bulawan in usa ka transition metal ngan usa ha hugpo 11 nga elemento. Usa ini ha mga makuri magreak nga solido nga elemento kimikal. Usa ini nga ginkakaruyag nga metal ha paghimo hin mga alahas, skultur ngan rayandayan tikang-katikang hit kaagi.
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ Abuyen, Tomas A. Diksyunaryo Waray-Waray [Visaya] English-Tagalog. Kalayaan Press Mktg. Ent., Inc. Quezon City. Tuig 2000. ISBN 971-08-6050-X. Pakli Ihap 51.


text:
Bulan (astronomiya)
An Bulan (Iningles:Moon) (Pambansa:Buwan) amo an naguusa nga natural nga satelayt han kalibutan.
Ha Pilipinas an urbitu/subayanan han bulan nakiling tipawala guti la o tipatuu guti la liwat
An pagsirang adi guihapon ha sinirangan/isti.
An katungga san bulan in diri nasikal an kapawa san adlaw, ansiya nga nahurma ini nga mga kurti bisan natakin hiwi an anggulo san adlaw kun kalkuladoron an dagaw niya.
An iba-iba nga nawung han BULAN[igliwat | edit source]
1. Kadayaw: (Full Moon)
2. Tika Tungga nga Bulan
3. Tungga nga Bulan: (Half Moon)
4. Tika bag-u nga Bulan: (Wanning Gibbous)
5. Kresin nga Bulan: (Crescent Moon)
6. Bag-u nga Bulan: (New Moon)
7. Sunud han bag-u nga Bulan an Kresin nga Bulan, Tika Bag-u nga Bulan, Tungga nga Bulan, Tika Tungga nga Bulan, ngan Kadayaw tapos mabalik naman liwat an una (1) ngadtu numiru unum (6)
Binulan nga Bakunawa[igliwat | edit source]
1. Bug-os nga Bakunawa
2. Diri Bug-os nga Bakunawa


text:
Toulouse
Mga koordinado: 43°36′16″N 1°26′38″E / 43.604503°N 1.444026°E
An Toulouse (ngaran ha Frinanses) o Tolosa (ngaran ha Inocsitan ngan tradisyonal nga Kinatsila ngan ha medieval Tholoza) nga tinatawag gihapon nga Tolosa de Languedoc (kon ha Winaray: Tolosa han Languedoc) o kundi man Tolosa de Francia (kon ha Winaray: Tolosa han Fransya) usa nga syudad ha Haute-Garonne nga departamento ha habagatan nga Fransya. Nahamutang ini ha mga pangpang han Salog Garonne, mga 150 ka kilometro tikang han Dagat Mediterraneo ngan 300 tikang han Kalawdan Atlantiko, ngan 590 ka km (366 ka mi) tikang ha Paris. Mayda 704,395 nga mga molupyo an Toulouse Métropole, an Metropolitano nga Toulouse ngan amo ini an ika-6 nga gidako-i nga urbano nga kahaluag ha Fransya sunod han Paris, Lyon, Marseille, Lille ngan Bordeaux. Dida han Enero 2008, mayda ini 1,202,889 ka molupyo,[2] ngan an metropolitano nga kahaluag han Toulouse amo an ika-upat nga gidako-i ha Fransya, sunod han Paris (12.1 ka milyon), Lyon (2.1 ka milyon), ngan Marseille (1.7 ka milyon).[3]
Amo ini an prefektura o kapital ha departamento han Haute-Garonne ha nasod han Fransya.
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ 1.0 1.1 1.2 (Frinanses) INSEE. Recensement de 2006 - Population et évolution, soldes naturels et migratoires apparents par commune. Ginkità dida han 2009-06-27.
- ↑ Cite error: Invalid
tag; no text was provided for refs named
population_AU
- ↑ (Frinanses) INSEE. Tableau complémentaire 2 : Évolution de la population des grandes aires urbaines. Ginkità dida han 22 Marso 2012.


text:
Bise Presidente kan Estados Unidos
An Bise Presidente kan Estados Unidos iyo na nagkakapot kan sarong panpublikong opisina na pigbilog kan Kostitusyon kan Estados Unidos. An Bise Presidente, sagkod an Presidente kan Estados Unidos dai-direktang pig-eeliher kan tawo sa paagi kan Kolehiyo nin Paraboto sa sarong apat-na-taon na termino. An Bise Presidente iyo an enot na tawo sa linyada nin masalida pagkapresidente sa panahon nin kagadanan, paghilig, o pagkatanggal kan Presidente.
Si Joe Biden an presenteng Bise Presidente kan nacion.


text:
Mehiko
- Para han lain nga kagamit han Mexico, kitaa an Mexico (pansayod).
An Mehiko (puyde liwat igsurat ha Winaray nga Méhiko o Mexico; kasurat ha Kinatsila ngan pormal nga Winaray: México, puyde liwat igsurat nga Méjico) usa nga nasod ha Amihanan nga Amerika. Usa ini nga konsitutusyonal nga federasyon hin katloan kag duha nga mga entidad federativa. An opisyal nga ngaran han nasod Estados Unidos Mehikanos (ha Kinatsila: Estados Unidos Mexicanos). Ginsasapitan ini han Estados Unidos ha amihanan, han Dagat Caribe ngan Golfo han Mehiko ha sidlangan, han Belize, Guatemala ha timugan o salatan-sidlangan ngan han Kalawdan Pacifico ha katundan.
Pagbahin nga politiko-administratibo[igliwat | edit source]
An Estados Unidos Mehikanos usa nga federasyon hin katloan kag usa (31) nga gawasnon ngan soberano nga mga estado nga nahimo hin Paghiusa o Unyon nga may-ada yakanbalaod han Distrito Federal ngan iba nga mga teritoryo. An tagsa estado mayda kalugaringon nga batakan balaod ngan kongreso pati poder judicial ngan an mga bungtohanon hin nan-eelehir o namimili ha direkta nga pagpili o pagbotos hin gobernador para hin unom-ka-tuig nga panahon hin serbisyo, pati liwat hin mga representante (diputados locales) ngado han ira mga tagsa-tagsa nga mga kongreso hin estado, para hin tulo-ka-tuig nga panahon hin serbisyo.[5] An 31 nga mga estado ngan an Distrito Federal tinatawag nga mga "entidades federativas", ngan ini ngatanan patas hin representasyon dida han Kongreso han Paghiusa o Kongreso han Unyon.
It mga estado Mehikano ginbahin liwat ngadto hin mga munisipyo (municipios), an giguti-ayi nga opisyal nga politikal nga entidad dida han nasod, nga gindudumara hin alkalde o "presidente han munisipyo" (presidente municipal), nga na-iilihir han mga nangungukoy hin pluralidad.[6] It mga munisipyo puyde pa igbahin ngadto hin mga diri-autonomo nga mga delegasyon (delegaciones) o ha mga semi-autonomo nga mga presidensya auxilyar (presidencia auxiliar).
Ha batakan balaod, an Syudad han Mehiko, komo kapital o ulohan han federasyon ngan lingkoranan han mga gahom han Paghiusa o Unyon, amo an Distrito Federal, usa nga ispisyal nga pagbahin ha politika ha Mehiko nga gintatag-iyahan han federasyon hin bug-os ngan diri ngadto hin partikular nga estado, ngan sugad man, mas limitado an lokal nga pagdumara hini kaysa han mga iba nga mga estado han nasod.[7] Bisan pa man, tikang han 1987 nagkaada ini hin sunod-sunod nga pagtikadako nga grado hin autonomiya ngan yana, an mga nangungukoy hini naka-elihir hin mangulo han gobyerno (Jefe de Gobierno) ngan hin mga representante hin Asablea Lehislatiba hin direkta. Kondi an pagkaiba tikang han iba nga mga estado amo nga an Distrito Federal waray konstitusyon kundi balaod hin pan-gobyerno. An Syudad han Mehiko conterminous ngan coextensive han Distrito Federal.
An mga ngaran han katloan kag usa nga mga estado ngan han Distrito Fderal ngan an ira mga opisyal nga mga pagpahalipot nga postal ha parentesis ginpapakita ha nasunod nga tabla, upod an mga agsob gamiton nga mga bandira han estado:
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ Waray opisyal nga yinaknan nga ginpahayag ha batakan-balaod. Kondi, an Kasahiran nga Balaod hin Katungdanan nga Lingguwistiko para han mga Lumadnon nga mga Katawhan nagkikilala han ngatanan nga mga Amerindianhon nga mga yinaknan hin minoridad, upod han Espanyol o Kinatsila nga mga nasodnon nga yinaknan ngan patas ini nga valido ha mga teritoryo nga diin ginyayakan ini. Ginkikilala han gobyerno in 62 nga mga lumadnon nga mga yinaknan, ngan damo pa nga mga variant nga diri nagkaka-intindihan.[1]
- ↑ INEGI,Consulta de resultados. Numeralia (Publicaciones de contenido general sobre el país), http://www.inegi.gob.mx/est/contenidos/espanol/proyectos/integracion/inegi324.asp?s=est&c=11722#tres, retrieved on June 23, 2008
- ↑ 3.0 3.1 3.2 3.3 Mexico. International Monetary Fund. Ginkità dida han 2008-10-09.
- ↑ untitled
- ↑ Article 116. Political Constitution of the United Mexican States. Congress of the Union of the United Mexican States. Ginkità dida han 2007-10-07.
- ↑ Article 115. Political Constitution of the United Mexican States. Congress of the Union of the United Mexican States. Ginkità dida han 2007-10-07.
- ↑ Article 112. Political Constitution of the United Mexican States. Congress of the Union of the United Mexican States. Ginkità dida han 2007-10-07.


text:
Etyopya
An Etiopia, na may opisiál na pangaran na Repúblika Demokrátikan Pederal nin Etiopia (sa Amáriko, Ityop'iya) sarong banwá' na yaon sa Sungay nin Aprika. Ini an ikatolóng pinakamatawong nasión sa kontinente nin Aprika, kasunód kan Niheria asin Ehipto.
An Etiopia saro' sa mga pinakagurang na nasión sa enterong kina'ban. Ini man an ikaduwang nasión na naggibo kan Kristianismo bilang saiyang relihiyón na opisiál, hulí ta' an Armenia an pinakanaenot. Saká ini an saro sa mga 51 miembrong pinakagurang kan Nasiones Unidas.
An dating pangarang istóriko kan Etiopia iyo an Abisinia o sa Latín, Alta Ætiopia.
Heograpiya[liwaton | liwaton an gikanan]
An sukol kan banwa' naabot sa 1.127.127km2, muya sabihón, ini an ika-27 na pinakadakulang banwa' sa kina'ban, kasunod kan Kolombia.


text:
Marso
An Marso amo an ikatulo nga bulan han tuig ha Gregoryano nga Kalendaryo ngan usa han pito nga Gregoryano nga bulan nga mayda katloan kag usa (31) nga adlaw. Ha Winaray, tinatawag gihapon ini nga bulan nga Karayapanhon.
Natikang iton Marso (ha astrolohiya, diri-sidereal) nga iton adlaw ada hiton sinyas han Pisces ngan natapos dida hiton sinyas han Aries. Ha astronomiya, iton adlaw natikang dida hiton kabitun-an han Aquarius ngan natapos dida hit kabitun-an han Pisces.
Ha daan nga Roma, an Marso tinatawag nga Martius, ginngaranan tikang han Romano nga diyos han pan-gubat o pan-gyera ngan an bulan ginkikita nga buynasan nga takna pagtikang hin gyera. Tikang dinhe an ngaran ng Martius amo an nagin marzo ha Kinatsila, ngan marso ha Winaray.
An March ha pagtikang amo an syahan nga bulan han Romano nga kalendaryo tungod kay an mga tighagkot o invierno nga mga bulan han Enero ngan Pebrero diri angay hin pan-gyera, nga amo an esensya hin bisan ano nga estado Italiko. An reporma han kalendaryo ni Julio Cesar han 45 u.k. (45 BC/BCE) amo an nagtikang han tuig nga dida han Enero 1. An tradisyon nga pagtikang han tuig ha Marso nagpadayon ha iba nga mga nasod hin maiha. An Enero 1 ginhimo la nga Adlaw han Bag-o nga Tuig ha Fransya han 1564. Gran Bretanya ngan an iya mga kolonya nagpadayon paggamit han March 25 tubtob han 1752, an tuig mismo nga nagpili hira han Gregoryano nga kalendaryo.
Ha kinadaan nga Helleniko nga sibilisasyon, an Marso tinatawag nga Anthesterion. Ha daan nga Hinapon nga kalendaryo, tinatawag an bulan nga Yayoi (弥生). Ha Finnish, tinatawag an bulan nga maaliskuu, nga diri nasasabtan kon tikang ini diin.
Ha kasaysayan, lakip ha mga ngaran han Marso an Saxon nga pulong Lenctmonat, ginngaranan tungod han equinox ngan han pagtitikahalaba han mga adlaw ngan an nagin kasugad-in-ngaran han Lent. An mga Saxon natawag gihapon hanMarso nga Rhed-monat (tikang han ira diyosa nga hi Rhedam); an mga hadto nga Briton nagtawag han bulan nga hyld-monath (buot sidnong matunog o mabagyo).
Mga Panhinabo han Marso[igliwat | edit source]
- Mardi Gras (Dida hiton nahahamutnga tikang hiton Pebrero 3 tubto Marso 9 ha diri-leap year o Pebrero 4 tubtob Marso 9 kon leap years)
- Marso 7 - National Wag Day (Australya)
- Abohon nga Miyerkoles (Dida hiton panahon tikang han Pebrero 4 tubtob Marso 10)
- Adlaw ni San David (Marso 1)
- Adlaw ni San Patricio (St. Patrick's Day) (Marso 17)
- An equinox nga tinatawag nga vernal o primavera nga equinox ha amihanan nga hemisfero ngan an otonyo nga equinox ha salatan nga hemisfera nanhihinabo hin mga petsa nga nalain tikang hiton Marso 19 tubtob Marso 21 (ha UTC).
- Biyernes Santo (Dida hiton usa nga petsa tikang hit Marso 20 tubtob Abril 23)
- Dominggo han Pagkabanhaw (Dida hiton usa nga petsa tikang hit March 22 tubtob April 25)
Trivia[igliwat | edit source]
- Iton Marso natikang hiton amo la gihapon nga adlaw han semana sugad han Pebrero labot la hiton leap year, an hiton sugad liwat nga adlaw han semana han Nobyembre ha tagsa tuig.


text:
Luís Vaz de Camões
Hi Luís Vaz de Camões (Pinortuges nga pagluwas: [luˈiʃ vaʃ dɨ kaˈmõĩʃ]; nga agsob tawagon nga Camoens) (c. 1524–10 han Hunyo, 1580) amo an ginkikitâ nga gimakarit nga paragsiday han Portugal ngan ha Pinortuges nga pinulongan. An iya kamakarit ha garay ginkumpara ha kan Shakespeare, Homeros, Virgilio ngan Dante. Nagsurat hiya hin damolaay nga laraynon nga siday (ha Pinortuges ngan ha Kinatsila) ngan hin drama kundi an ginhihinumdoman ha iya amo an iya epiko nga ginsurat nga Os Lusíadas.[1] An iya tinirok nga siday nga An Parnasum ni Luís de Camões nawarâ ha iya kinabuhì.
Mga kasarigan[igliwat | edit source]


text:
Fernando de Magallanes
Hi Fernando de Magallanes nga kilalado gihapon nga Hernando de Magallanes (ha Pinortuges: Fernão de Magalhães, Ininglis: Ferdinand Magellan; 1480 – Abril 27, 1521, Mactan, Sugbo) usa ka Portuges nga explorador o maglalayag. Hiya usa nga maglalayag nga namiling ngan nakalayag hin agi-an pan-katundan tikang ha Europa pangadto ha Molucas (Maluku o Kapuropod-an hin Panakot) ha Indonesia. An nasabi nga paglayag amo gihapon an syahan nga higayon han paglibot-nga-paglayag han Kalibutan. Waray niya ini mahuman nga paglayag kay ginpatay hiya ha away han mga tuminongnong o lumad nga Sugboanon ni Lapu-Lapu didto ha Mactan. Bisan pa, nakapadayon hin paglayag an iya mga kaupod nga pinamunoan ni Sebastian del Cano nga waray mamatay.
Tungod kay nahingadto na hi Magallanes ha Kapuropod-an hin Panakot o Spice Islands ha lain nga expedisyon ugsa han iya pan-katundan nga paglayag, sinisiring nga hiya an syahan nga tawo nga nakaagi ha tanan nga mga meridyano han kalibotan.
Hi Magallanes gihapon an syahan nga Europeo nga maglalayag nga nakatabok han Kalawdan Pasipiko[1], ngan syahan nga Europeo nga nahingadto ha Sinirangan nga Kabisay-an ngan Sugbo, nga waray pa ini makilala han mga taga-Katundan.
Han 270 ka tawo nga nahailarom han iya pagdumara han nasabi nga expedisyon, 18 la ang nakabalik ha Espanya nga diin hira nagtikáng.[2][3] Pinamunoan hira ni Juan Sebastián Elcano, nga nagsaliwan kan Magallanes han kamatay niya.
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ Szpytman, John. Ferdinand Magellan. Catholic Encyclopedia.
- ↑ Swenson, Tait M.. First Circumnavigation of the Globe by Magellan 1519-1522. The Web Chronology project.
- ↑ age of exploration. The Mariners' Museum.


text:
Aguascalientes
An Aguascalientes usa han mga katloan kag usa (31) nga estado ngan upod han Distrito Federal usa han mga 32 nga mga entidad federativa han Mehiko. It ngaran nangangahulogan nga "magpaso nga katubigan" ha Kinatsila ngan ginkuha ini nga ngaran tungod han mga magpaso nga mga burabod, amo nga an adhetibo para han estado ngan han mga nangungukoy dinhe amo an hidrocálido (hidro = tubig; cálido = mapaso). Nahamutang an Aguascalientes ha butnga han nasod. Waray ini sapit nga dagat, ginsasapitan ini ha amihan han estado han Zacatecas ngan ha salatan han Jalisco. An kahaluag hini 0.3% han bug-os nga kahaluag han nasod. Sugad han iba nga mga estado han federasyon, an Aguascalientes mayda kalugaringon nga batakan-balaod o konstitusyon, kalugaringon nga kodigo penal, mga balaod ngan kalugaringon nga escudo o tigaman. An kapital han estado amo an syudad han Aguascalientes.
Heyograpiya[igliwat | edit source]
Nahamutang an estado hin mga 300 ka milya (480 ka kilometro) tikang ha Syudad han Mehiko.
Naglalakip ini hin 5,471 nga kwadrado nga mga kilometro (2,112.4 nga kw nga mi) ngan mayda ini mga sobra usa ka ribo o milyon nga mga molupyo. Pero an kadam-an hini nga mga molupyo naukoy didot han metropolitano nga kahaluag han kapita nga syudad hini.
Nahimo an estado dida han Oktubre 27, 1857 han paghibulag hini tikang han Zacatecas.
Pagbahin nga politika-administratiba[igliwat | edit source]
An Aguascalientes mayda napulo kag usa (11) nga mga munisipyo:
Mga sumpay ha gawas[igliwat | edit source]
- (Kinatsila) Gobyerno estatal han Aguascalientes
- (Kinatsila) Enciclopedia de los Municipios de México
- (Kinatsila) INEGI


text:
Chiang Ching-kuo
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Hi Chiang Ching-kuo (Yinano nga Tsinino: 蒋经国; Minat-an nga Tsinino: 蔣經國; pinyin: Jiǎng Jīngguó; Wade-Giles: Chiang Ching-kuo; POJ: ChiúⁿKeng-kok; Shanghai/Ningbo nga diyalekto: [tɕiã.tɕiŋ.koʔ]) (Abril 27,1 1910 – Enero 13, 1988), usa nga Kuomintang (KMT) nga politiko ngan manguna, amo an anak ni Mangulo Chiang Kai-shek ngan nagkapot hiya hin damo nga mga puwesto ha kagamhanan han Republika han Tsina (RT). nagsunod hiya han iya amay ha pag-alagad nga Premier han Republika han Tsina ha butnga han 1972 ngan 1978, ngan amo an ika-6 ngan ika-7-nga-panahon nga Mangulo han Republika han Tsina tikang 1978 tubtob han iya kamatay han 1998. Ha ilarom han iya pagdumara, an kagamhanan han Republika han Tsina, bisan man kon awtoritaryanhon, nagin mas abyerto ngan mas natugot hin pagtipa ha politika. Han tikaharani han kataposan han iya kinabuhi, ginhimo nga diri istrikto ni Chiang an pagkontrola han gobyerno dida han media ngan pagyakan ngan nagtugot hiya hin mga lumad o tuminongnong nga mga Taiwanes ngadto hin mga posisyon hin poder, nga naglakip han nagsunod ha iya nga hi Lee Teng-hui.
Mga tigaman[igliwat | edit source]
- Damo nga mga ginkukuhaan hin impormasyon, bisan ngani in mga opisyal nga Taiwanes nga mga ginkukuhaan, naghahatag hin Marso 18, 1910 nga iya kaadlawan, kundi ini ha kamatuoran nahanunungod han nahig-araan nga Tsino nga kalendaryo hin bulan.


text:
Cleomenes I
Hi Cleomenes (ha Griyego Kλeouέvnς o Kleomenes; ha Kinatsila: Cleómenes), namatay ca. 490 BC) usa han mga Hadi han Sparta dida han ika-unom ngan ikalima nga mga siglo BC. Nahihinumdoman hi Cleomenes tungod han iya nga interes ha mga pagsulong ha langyaw (nga urusahon para hin hadi han Sparta), tungod han iya kontrobersyal nga pakasaka ngadto han trono, ngan an kurukontrobersyal nga pagpa-iwas ha iya, an iya exilio ngan misteryoso nga kamatayon (nga ginsiring nga nag-unay daw hiya pinaagi hin pagsamad han iya kalugaringon). Hiya gihapon an tunga-nga-bugto ngan ugangan han nagsunod ha iya nga hadi nga hi Leonidas I, an Hadi han Sparta nga namatay dida han Pag-awayan ha Thermopylai ngan bana ni Reyna Gorgo.


text: Zum Begriff han solo wurden folgende 64 Tippfehler generiert: ha solo, hansolo, han olo, han slo, han soo, han sol, ahn solo, hna solo, ha nsolo, hans olo, han oslo, han sloo, han sool, hhan solo, haan solo, hann solo, han ssolo, han soolo, han sollo, han soloo, h an solo, ha n solo, han s olo, han so lo, han sol o, gan solo, zan solo, uan solo, jan solo, nan solo, ban solo, hyn solo, hsn solo, hwn solo, hqn solo, hab solo, hah solo, haj solo, ham solo, han aolo, han wolo, han eolo, han dolo, han xolo, han yolo, han silo, han s9lo, han s0lo, han splo, han sllo, han sklo, han soko, han sooo, han sopo, han soöo, han soli, han sol9, han sol0, han solp, han soll, han solk, han sulo, han solu, hn solo, ha solo, hansolo, han olo, han slo, han soo, han sol, ahn solo, hna solo, ha nsolo, hans olo, han oslo, han sloo, han sool, hhan solo, haan solo, hann solo, han ssolo, han soolo, han sollo, han soloo, h an solo, ha n solo, han s olo, han so lo, han sol o, gan solo, zan solo, uan solo, jan solo, nan solo, ban solo, hyn solo, hsn solo, hwn solo, hqn solo, hab solo, hah solo, haj solo, ham solo, han aolo, han wolo, han eolo, han dolo, han xolo, han yolo, han silo, han s9lo, han s0lo, han splo, han sllo, han sklo, han soko, han sooo, han sopo, han soöo, han soli, han sol9, han sol0, han solp, han soll, han solk, han sulo, han solu


text:
Elepante
An elepante[1] o gadya[2] (alternatibo nga kasurat: gadyà)[3] amo an mamalya nga hayop ha orden Proboscidea ngan banay Elephantidae.
Etimolohiya han mga ngaran ha Winaray[igliwat | edit source]
An pulong nga elepante tikang han Kinatsila nga elefante samtang an pulong nga gadyà han una nangahulogan nga usa nga elepante tikang ha Jolo[4]. An pulong nga gadyà puyde liwat mangahulogan nga usa nga pulong nga ginagamit ha kasahiran hin pagtawag hin dako nga manananap o hayop.
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ Abuyen, Tomas A. Diksyunaryo Waray-Waray [Visaya] English-Tagalog. Kalayaan Press Mktg. Ent., Inc. Quezon City. Tuig 2000. ISBN 971-08-6050-X. Pakli Ihap 88.
- ↑ Makabenta, Eduardo A. Sr. Pagpurulungan nga Binisaya (Waray) ha Leyte ug Samar (Binisaya-English English-Binisaya Dictionary) (ika-2 nga edisyon). Adbox Book Distributors and Eduardo A. Makabenta Sr. Foundation. Quezon City Tuig 2004. ISBN 971-92875-1-9 (clothbound) ISBN 971-92875-0-0. Syahan nga pagmantala Quezon City:Emandzsons 1979. Ikaduha nga edisyon gin-editar ni Eduardo T. Makabenta Jr. pakli 51
- ↑ Tramp, George Dewey Jr. Waray-English Dictionary Dunwoody Press Kensington, Maryland USA 1995 pakli 150
- ↑ Tramp pakli 51


text:
Laos
An Laos o Lao (nga an opisyal nga ngaran Republika Demokratika Popular han Lao o kon ha literal nga Winaray: Republika nga Demokratika han Katawhan han Lao; ha Lao nga yinaknan: ສາທາລະນະລັດ ປະຊາທິປະໄຕ ປະຊາຊົນລາວ nga ha Romano nga kasurat amo an Sathalanalat Pasathipatai Pasason Lao) usa nga ginpalibotan hin tuna nga nasod ha Timugan nga Asya, nga ginsasapitan han Burma (Myanmar) ngan Tsina ha kanawayan, han Vietnam ha sidlanan, han Camboya ha salatan, ngan Thailand ha katundan. An kaagi han Laos natikang han Ginhadian han Lan Xang o Tuna hin Ribo nga mga Gadya o Tuna hin Milyon nga mga Elepante, nga dida tikang han ika-14 nga siglo tubtob han ika-18 nga siglo.
Katapos hin kolonyal nga panahon ha ilarom han Fransya, nagkaaada ini hin paglugaring dida han 1949. Nagkaada hin maiha nga gyera sibil nga natapos hin opisyal han pagdaog han komunista nga Pathet Lao ngan an ira pakaabot ha poder dida han 1975, kondi an mga pag-aragway han mga durudilain nga mga hugpong nagpadayon pa hin pira pa ka tuig.
Etimolohiya[igliwat | edit source]
Ha Lao nga yinaknan, an ngaran han nasod Meuang Lao. an Imperyal nga Franses nga amo an naghimo han nasod nga kabahin han Franses nga Indotsina han 1893, ginsurat an ngaran hin diri-ginluluwas nga "s", i.e. "Laos" (An Lao nga yinaknan mismo waray kataposan nga 's' nga tunog, amo nga it mga Lao nga tawo ginluluwas nira ini sugad han ira tuminongnong nga yinaknan). An agsob nga ginagamit nga porma nga adhetibo amo an "Lao", e.g. "an Lao nga ekonomiya", diri an "Laotianhon" nga ekonomiya - bisan man kon an "Laotian" gin-gagamit ha Iningles pag-indikar han mga tawo han Laos nga diri malipat han Lao nga etniko nga grupo.
Mga Lalawigan ngan mga Distrito[igliwat | edit source]
An Lao ginbahin ngadto hin mga 16 nga mga lalawigan (qwang) ngan an Vientiane nga Kapital (Nakon Luang Vientiane):
- Attapeu
- Bokeo
- Bolikhamsai
- Champasak
- Hua Phan
- Khammuan
- Luang Nam Tha
- Luang Prabang
- Udomxai
- Phongsali
- Salavan
- Savannakhet
- Prefektura han Vientiane
- Lalawigan han Vientiane
- Sainyabuli
- Saisombun Khetphiset (ispisyal nga administratibo nga zona, nga gin-disolver dida han 2006)
- Sekong
- Xieng Khuang
An nasod ginbahin-bahin pa ngadto hin mga distrito (muang).
Cite error:
tags exist, but no
tag was found


text:
Moai
An mga Moai in monolotico nga hitsura hin tawo nga ginsinsil han mga Rapa Nui nga katawhan tikang ha bato ha Chileno Polinesico nga puro han Isla de Pascua ha kabutngaan han mga tuig 1250 ngan 1500. Haros katunga pa in aada pa ha Rano Raraku, an panguna nga moai kwari, pero gatos-gatos in ginbalhin na tikang dida ngan ginbutang ha bato nga mga plataporma nga kun tawagon in ahu ha palibot han kanan isla perimetro. Haros ngatanan nga moai in may-ada dagko hin duro nga mga ulo tulo kat-walo kadako han bug-os nga estatuwa. An mga moai in mga buhi nga mga nawong (aringa ora) han gindidiyos nga mga kaapoy-apoyan (aringa ora ata tepuna). An mga estatuwa in nasiplat pasakob ha katunaan ha tabok han ira pamilya-pamilya nga katunaan kun diin an mga Europeano in syahan nga nagbisita han isla, pero an kadam-an in nabalhin tungod an nansunod nga mga saragmok ha kabutngaan han mga pamilya-pamilya.


text:
Larry Bird
Hi Larry Joe Bird (natawo Disyembre 7, 1956) usa nga nagretiro nga Amerikano nga NBA nga basketbolista, nga ginsiring ni coach Red Auerbach nga amo an gimakarit nga basketbolista ha ngatanan nga panahon.[1] Gin-draft hi Bird ngadto han NBA nga ika-unom nga overall han Boston Celtics han 1978, ngan hiya nagtikang ha small forward ngan power forward hin napulo kag tulo nga season, upod han center nga hi Robert Parish ngan forward nga hi Kevin McHale. Tungod hin problema han iya bungkog, nagretiro hiya nga basketbolista tikang han NBA han 1992. Ginbotar hi Bird ngadto han NBA's 50th Anniversary All-Time Team[2] han 1996 ngan gin-api ngadto han Naismith Memorial Basketball Hall of Fame[3] han 1998. Nagsirbe hiya nga head coach han Indiana Pacers tikang han 1997 kutob 2000. Han 2003, hiya an nagin mangulo han basketbol nga operation para han Pacers.
Mga kasarigan[igliwat | edit source]


text:
Alangalang
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An Alangalang in segunda klase nga bungto ha lalawigan han Leyte ha Sinirangan nga Kabisay-an nga rehiyon ha Pilipinas. Ini nga bungto mayda kahalo-ag nga 151 kilometro kwadrado. Ha amihanan han bungto mabibilngan an mga bungto han Barugo ngan San Miguel, ha salatan o habagatan an bungto han Pastrana, ha amihanan-nga-sidlangan an Syudad han Tacloban, ha sidlangan sapit an Santa Fe nga ha katundan, an sapit nga bungto amo an Jaro. An Alangalang, karuhaan kag siyam (29) nga kilometros an kahirayo tikang ha Tacloban ug sugad liwat an distancia hini tikang ha Carigara. Sumala han 2010 census, mayda ini populasyon nga 46,411 ka tawo.[1]
Ngaran[igliwat | edit source]
Dida hit agi-an tipangadto ha Carigara mayda puthaw nga tulay nga natabok hiton Salog Mainit ha Baranggay Binongto-an. Ha sunod hini mayda guruguti-ay nga tulay. Sumala han opisyal nga kasaysayan, an ngaran han bungto nagtikang han kadaan nga kasaysayan hini nga salog. Mayda hadto panahon nga baraktasan la an ada hini nga lugar ngan mayda lugar nga kon diin halu-ag an salog nga luksohon ngan halarom hin duro nga pag-ubgon hin pagtabok, an nabiyahe nag-aalang kon ano an iya hihimo-on. Tungod han pag-alang han nabiyahe, amo nga an lugar (ug an bungto) gin-ngaranan nga Alangalang.
Mga Baranggay[igliwat | edit source]
An Alangalang mayda kalim'an kag upat (54) nga baranggay.
Mga Sumpay ha Gawas[igliwat | edit source]
- ↑ Cite error: Invalid
tag; no text was provided for refs named
NSO10


text:
TACLOBAN CITY- Nagpaabot na hin bulig an gobyerno pinaagi han buhatan han Department of Social Welfare and Development (DSWD) ha pamilya han mga namatay durante han natabo nga sunog ha tent city diin pito han mga myembro han Pamilya Ocenar an binawian hin kinabuhi.
Dyes Mil pesos an gin paabot nga financial assistance ha DSWD tatay han mga biktima nga hi Renante Ocenar agud magamit han pagpalubong han mga biktima, labot pa han usa ka sako nga bugas mga relief goods ngan 5 mil pesos nga nauna na nga hinabang han buhatan.
Nagpasalamat naman hi Renante ha mga nagbulig ha ira, ngan ha nauna na nga interview han bombo news team in gin pahayag hini nga mabalik na dawla hiya pagtrabaho ha Samar kahuman la hit lubong diin didto ini nag uukoy.
Nabaruan pa nga myembro an pamilya Ocenar hanPantawid Pamilyang Pilipino Program han DSWD.
Nakatalwas an pamilya han Bagyong Yolanda pero waray na makatalwas pa an mga ini ha sunog nga kon diin ha imbestigasyon han mga otoridad in na Sufocate an pito nga mga myembro han pamilya han sunog nga umigo han tent nga gin uukyan han mga ini.


text:
AN BARANTAYAN (ARADMAN NGA EDISYON) ABRIL 2014
Hihisgotan hini nga gowa kon paonan-o kita magpapakita hin pagtoo nga pariho han kan Moises. Ano an panhunahuna ni Jehova may kalabotan ha responsabilidad ha pamilya ngan paonan-o niya kita ginbubuligan basi matuman ito?
Subara an Pagtoo ni Moises
Paonan-o an pagtoo ni Moises nagpagios ha iya nga isalikway an unudnon nga mga hingyap ngan pabilhan an iya mga pribilehiyo ha pag-alagad? Kay ano nga ‘nagpokus hiya ha premyo’?
Nakikita Mo ba “an Dios nga Diri-Nakikita”?
Paonan-o an pagtoo ni Moises kan Jehova nagpanalipod ha iya tikang ha kahadlok ha tawo ngan nakabulig ha iya nga sumarig ha mga saad han Dios? Parig-ona an imo pagtoo basi makita mo hi Jehova sugad hin tinuod nga Persona nga andam bumulig ha imo.
An Bug-os Panahon nga Pag-alagad
—Kon Diin Ako Hito Dad-a
Ha paghinumdom han 65 ka tuig nga bug-os panahon nga pag-alagad, hibaroi kon kay ano nga nagsiring hi Robert Wallen nga makalilipay gud ngan may katuyoan an iya kinabuhi.
Waray Makakagserbi ha Duha nga Agaron
An pipira nag-a-abroad basi magkaada mas daku nga kità. Paonan-o hito naaapektohan an pag-asawa, mga anak, ngan an aton relasyon ha Dios?
Sarig Gud
—Hi Jehova an Imo Parabulig!
Paonan-o naibalik han usa nga tatay an iya duok nga relasyon ha iya pamilya katapos niya mag-abroad? Paonan-o hiya ginbuligan ni Jehova nga masuportahan an iya pamilya bisan pa kon makuri an panginabuhi ha ira nasud?
Gin-aapresyar Mo ba an Mahigugmaon nga Pagbantay ni Jehova?
Tagda an lima nga paagi nga iginpapakita han Dios an iya mahigugmaon nga pagmangno ha aton ngan paonan-o kita nagpapahimulos hito.
Maaram Ka Ba?
Ha panahon han Biblia, ano an kahulogan han tinuyo nga paggisi han usa nga tawo ha iya panapton?


text:
Maastricht
An Maastricht (ha Linimburges: Mestreech; ha Frinanses Maëstricht (kadaan); ha Kinatsila: Mastrique (kadaan)) usa nga syudad ngan munisipyo ha salatan nga bahin han lalawigan han Limburg ha nasod han Nederlandes. Amo ini an kapital nga syudad ha Limburg.
Ha Inolandes, in molupyo han Maastricht tinatawag nga Maastrichtenaar samtang ha lokal nga yinaknan tinatawag an molupyo nga Mestreechteneer o kundi man, ha pag-agnay, Sjeng (tikang han sikat han una nga Franses nga ngaran nga Jean).
Kilalado an Maastricht nga syudad ha kaagi, kultura, lokal nga fokloriko ngan pag-aram. Kilalado an bungto ha mga turista tungod ha pamalit ngan pagpahayahay[1]. Mayda dako nga internasyonal nga populasyon hin mga istudyante an syudad.
Kahamutang[igliwat | edit source]
Nahamutang an Maastricht han duha nga daplin han salog han Meuse (Inolandes: Maas) ha timugan nga dapit han Nederlandes, ha linea han Belhika (nga diin an nayakan-hin-Inolandes nga Flandes ngan nayakan-hin-Frinanses nga Walonya nga Rehiyon madali maabtan tikang han sawang han syudad) ngan harani han Aleman nga linea. Kabahin an syudad han Meuse-Rhine nga Eurorehiyon, an Euregio nga naglalakip han Aachen, Hasselt ngan Liège ha Alemanya ngan Belhika.


text:
Papa Juan Pablo I
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Hi Papa Juan Pablo I (ha Latin Ioannes Paulus PP. I), natawo nga Albino Luciani (Oktubre 17, 1912 – Septyembre 28, 1978), naghadi komo papa ngan soberano han Syudad han Vaticano tikang han Agosto 26, 1978 tubtob Septyembre 28, 1978. An iya 33-nga-adlaw nga papado amo an usa han mga gimadali-i nga paghadi han kaagi han mga papa, ngan nagresulta han Tuig han Tulo nga Papa. Namatay hiya ugsa hiya makahimo hin legacy komo papa, ginhihinumdoman hiya tungod han iya pakisangkayon ngan pagkamahiyom, nga naikompara ini kan "Buutan nga Papa Juan", an popular nga Papa Juan XXIII.
Hiya amo an syahan nga papa pagpili hin doble nga ngaran ngan iya ini ginbuhat ha dungog han mga duha nga nag-una pa la ha iya nga mga papa, hira Papa Juan XXIII ngan Papa Pablo VI. Hiya liwat an syahan (ngan ha yana hiya pa gud la) nga papa nga nag-gamit han "nga syahan" han iya ngaran ha paghadi.
Mga sumpay ha gawas[igliwat | edit source]


text:
Man With Loads Of Latex Paint Crashes Car And Makes An Accidental Art Installation
I can’t be bothered to even write anything about this, it’s not news, I don’t know what it is. Anyway, it made me laugh for some reason. Here’s your set up: some guy in a 4×4 is driving with his dog and tens of gallons of latex paint. Then he has a crash. Just so you know, the dog is fine and the human had just minor injuries. I’m not sure why I find these pictures so hilarious?:
HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA HA .
Apologies. Apologies. Apologies. Apologies. Apologies. Apologies. Apologies. Apologies. Apologies. Apologies. Apologies. Apologies. Apologies. Apologies. Apologies. Apologies.


text:
KAPITULO 6
Hain an mga Patay?
Ano an nahitatabo ha aton kon kita namamatay?
Kay ano nga kita namamatay?
Makakaliaw ba an pakahibaro han kamatuoran mahitungod han kamatayon?
MGA pakiana ini nga ginhuhunahuna han mga tawo hin yinukot ka tuig na. Importante ini nga mga pakiana. Hin-o man kita o diin man kita naukoy, importante ha kada usa ha aton an mga baton hito.
2 Ha nahiuna nga kapitulo, aton ginhisgotan kon paonan-o an halad nga lukat ni Jesu-Kristo nag-abri han dalan ngadto ha kinabuhi nga waray kataposan. Aton hinbaroan liwat nga an Biblia nagtatagna hin usa ka panahon nga diin “mawawaray na kamatayon.” (Pahayag 21:4) Samtang yana, kita ngatanan namamatay. “An mga buhi maaram nga hira mapatay,” siring han maaramon nga hi Hadi Salomon. (Eklesiastes 9:5) Nangangalimbasog kita nga mabuhi tubtob nga mahihimo. Kondi, karuyag naton mahibaro kon ano an mahitatabo ha aton kon kita mamatay.
3 Kon namamatay an aton mga hinigugma, nasusubo kita. Ngan bangin magpakiana kita: ‘Ano an nahitatabo ha ira? Nag-aantos ba hira? Nagbabantay ba hira ha aton? Mabubuligan ba naton hira? Makikita pa ba naton utro hira?’ An mga relihiyon ha kalibotan may-ada iba-iba nga mga baton hini nga mga pakiana. May-ada nagtututdo nga kon matadong an imo pagkinabuhi, makadto ka ha langit kondi kon maraot an imo pagkinabuhi, masusunog ka ha usa nga lugar para ha pagsakit. An iba nga mga relihiyon nagtututdo nga ha kamatay, an mga tawo napakadto ha lugar han mga espirituhanon basi makaupod han ira mga kaapoy-apoyan. An iba pa nga mga relihiyon nagtututdo nga an mga patay napakadto ha kalibotan han mga patay basi hukman ngan katapos natatawo utro ha iba na nga lawas.
4 Ini ngatanan nga katutdoan han mga relihiyon may-ada uusa nga basihan nga ideya—nga may-ada bahin naton nga nagpapadayon nga buhi ha kamatay han pisikal nga lawas. Sumala ha haros ngatanan nga relihiyon, ha naglabay ngan yana, ha anoman nga paagi nabubuhi kita ha kadayonan nga may abilidad ha pagkita, pamati, ngan paghunahuna. Kondi, paonan-o ito posible? An aton mga sentido, upod na an aton panhunahuna, ngatanan konektado ha paggios han aton utok. Ha kamatay, an utok diri na nagios. An aton mga panumdoman, mga pagbati, ngan mga sentido diri nagpapadayon ha paggios hin independente ha misteryoso nga paagi. Diri ito natatalwas ha kadaot han aton utok.
ANO GUD AN NAHITATABO HA KAMATAY?
5 An nahitatabo ha kamatay diri misteryo kan Jehova, an Maglalarang han utok. Maaram hiya han kamatuoran, ngan ha iya Pulong, an Biblia, iya iginsasaysay an kahimtang han mga patay. An matin-aw nga katutdoan hito amo ini: Kon an tawo namatay, diri na hiya naeksister. An kamatayon amo an kabaliktaran han kinabuhi. An patay diri nakakakita o nakakabati o nakakahunahuna. Waray bisan usa nga bahin naton an nagpapadayon nga buhi ha kamatay han lawas. Waray kita kalag o espiritu nga diri-mamaratyon.*
6 Katapos maobserbahan ni Salomon nga an buhi maaram nga hira mapatay, hiya nagsurat: “Kondi an mga patay diri maaram han bisan ano.” Katapos, dugang nga iginsaysay niya iton importante nga kamatuoran pinaagi han pagsiring nga an patay diri na makakahimo paghigugma bisan pagdumot ngan nga “waray buruhaton, o paghunahuna, o hibaro, o kinaadman, didto ha [lubnganan].” (Eklesiastes 9:5, 6, 10) Sugad man, an Salmo 146:4 nasiring nga kon an tawo namamatay, “an iya mga hunahuna nawawara.” Mamaratyon kita ngan diri nagpapadayon nga buhi ha kamatay han aton lawas. An kinabuhi nga pinahihimulosan naton pariho ha laga han usa nga kandila. Kon napaparong ito, diri ito napakadto ha bisan diin. Waray na gud ito.
KON ANO AN GINSIRING NI JESUS MAHITUNGOD HAN KAMATAYON
7 Hi Jesu-Kristo nagsaysay mahitungod han kahimtang han mga patay. Iya ginbuhat ito may kalabotan kan Lasaro, usa nga lalaki nga kilala gud niya ngan namatay. Hi Jesus nagsiring ha iya mga disipulo: “An aton sangkay nga hi Lasaro nahingaturog [“napahuway,” NW].” Naghunahuna an mga disipulo nga karuyag ipasabot ni Jesus nga hi Lasaro napahuway la nga nakaturog, basi mag-opay tikang ha sakit. Sayop hira. Hi Jesus nagsiring: “Hi Lasaro namatay.” (Juan 11:11-14) Tigamni nga iginpariho ni Jesus an kamatayon ha pagpahuway ngan pagkaturog. Hi Lasaro waray hingadto ha langit o ha naglalaga nga impyerno. Waray hiya igkita hin mga anghel o mga kaapoy-apoyan. Hi Lasaro waray matawo utro sugad nga lain nga tawo. Pinahuway hiya ha kamatayon, sugad hin nakaturog hin hilarom nga waray mga inop. Ha iba nga mga teksto iginpapariho liwat an kamatayon ha pagkaturog. Pananglitan, han an disipulo nga hi Esteban ginbato tubtob mamatay, an Biblia nasiring nga hiya “nahingaturog.” (Buhat 7:60) Sugad man, hi apostol Pablo nagsurat mahitungod han pipira nga mga tawo ha iya panahon nga “nangangaturog na” ha kamatayon.—1 Korinto 15:6.
8 Orihinal ba nga katuyoan han Dios nga an mga tawo mamatay? Diri gud! Ginhimo ni Jehova an tawo basi mabuhi ha kadayonan dinhi ha tuna. Sugad han aton hinbaroan na ha nahiuna nga bahin hini nga libro, iginbutang han Dios an siyahan nga mag-asawa ha makaruruyag nga paraiso. Iya ginbendisyonan hira hin hingpit nga kahimsog. Maopay gud la an karuyag ni Jehova para ha ira. Maruruyag ba an bisan hin-o nga mahigugmaon nga ginikanan nga mag-antos an iya mga anak han kasakitan tungod han kalagas ngan kamatayon? Syempre diri! Hinigugma ni Jehova an iya mga anak ngan karuyag niya nga magpahimulos hira han waray kataposan nga kalipayan dinhi ha tuna. Mahitungod han mga tawo, an Biblia nasiring: “[Kan Jehova] iginpahamutang an kadayonan ha ira kasingkasing.” (Eklesiastes 3:11) Ginlarang kita han Dios upod an hingyap nga mabuhi ha kadayonan. Ngan naghimo hiya hin paagi basi matuman ito nga hingyap.
KON KAY ANO NGA AN MGA TAWO NAMAMATAY
9 Niyan, kay ano man nga an mga tawo namamatay? Basi hibaroan an baton, kinahanglan tagdon naton kon ano an nahitabo han usa pa la an lalaki ngan usa pa la an babaye dinhi ha tuna. An Biblia nagsasaysay: “Tikang ha tuna naghimo hi Jehova nga Dios pagpaturok han tagsa nga kahoy nga matahom ha paniplatan, ngan mag-opay nga karan-on.” (Genesis 2:9) Kondi, may-ada usa nga igindiri. Hi Jehova nagsiring kan Adan: “Ha tagsa nga kahoy han tanaman makakahimo ikaw pagkaon hin waray makauulang. Kondi ha kahoy han kinaadman han kaopayan ngan han karaotan, diri ka makakakaon: kay ha adlaw nga ikaw kumaon hito, ikaw gud mamamatay.” (Genesis 2:16, 17) Ini nga sugo diri makuri sugton. Damu an iba pa nga mga puno nga kahoy nga makukuhaan hin pagkaon ni Adan ngan ni Eva. Kondi ini nga sugo naghatag ha ira hin talagsahon nga higayon ha pagpakita han ira pagpasalamat ha Dios nga naghatag ha ira han ngatanan, upod na an hingpit nga kinabuhi. An ira pagsugot magpapakita liwat unta nga ira gintatahod an awtoridad han ira langitnon nga Amay ngan naruruyag hira ha iya mahigugmaon nga giya.
10 Makasurubo, ginpili han siyahan nga mag-asawa nga talapason hi Jehova. Ha pagyakan pinaagi han usa nga halas, hi Satanas nagpakiana kan Eva: “Ngay-an nagsiring ba an Dios: Diri ka kumaon bisan ano nga kahoy dida ha tanaman?” Hi Eva binaton: “Ha bunga han mga kahoy ha tanaman kami makakakaon: kondi ha bunga han kahoy nga aada ha butnga han tanaman, an Dios nagsiring: Diri kamo kumaon hito, bisan pagkamkam hito, bangin kamo mamatay.”—Genesis 3:1-3.
11 “Kamo diri gud mapatay,” siring ni Satanas. “An Dios maaram nga ha adlaw nga kamo kumaon hito, an iyo mga mata mapupukrat, ngan kamo mahinunugad ha Dios, nga mag-inaramon na han kaopayan ngan han karaotan.” (Genesis 3:4, 5) Karuyag ni Satanas nga tumoo hi Eva nga magpapahimulos hiya pinaagi han pagkaon han igindidiri nga bunga. Sumala ha iya, may-ada katungod hi Eva ha pagdesisyon kon ano an husto ngan kon ano an sayop; may-ada hiya katungod ha pagbuhat han iya karuyag. Nag-akusar liwat hi Satanas nga hi Jehova nagbuwa mahitungod han mga resulta han pagkaon han bunga. Tinoo hi Eva kan Satanas. Salit kinuha hiya hin pipira nga bunga ngan ginkaon ito. Katapos, iya tinagan an iya bana, ngan kinaon liwat hiya. Diri tungod ha pagkaignorante nga ginbuhat nira ito. Maaram hira nga ginbubuhat nira an eksakto nga ginsiring han Dios ha ira nga diri nira buhaton. Ha ira pagkaon han bunga, tinuyo nga gintalapas nira an simple ngan makatadunganon nga sugo. Nagpakita hira hin dayag nga kawaray pagtahod ha ira langitnon nga Amay ngan ha iya awtoridad. An sugad nga kawaray-pagtahod ha ira mahigugmaon nga Maglalarang diri-mapapasaylo!
12 Ha pag-ilustrar: Ano an aabaton mo kon imo ginpadaku ngan ginmangnoan an usa nga anak nga lalaki o babaye nga katapos hito nagtalapas ha imo ha paagi nga nagpapakita nga hiya waray pagtahod o gugma ha imo? Makakabido gud ito ha imo. Salit, hunahunaa la an daku nga kasubo nga inabat ni Jehova han hi Adan ngan hi Eva pariho nagtalapas ha iya.
13 Hi Jehova waray hinungdan nga tugotan nga umiksister ha kadayonan an matinalapason nga hi Adan ngan hi Eva. Hira namatay, sugad la han ginsiring ni Jehova ha ira. Hi Adan ngan hi Eva waray na umiksister. Waray hira magpakadto ha lugar han mga espirituhanon. Maaram kita hini tungod han ginsiring ni Jehova kan Adan katapos atubangon hiya tungod han iya pagtalapas. An Dios nagsiring: ‘Ikaw hiuuli ha tuna kay tumikang ka dinhi; kay tapotapo ka man, ngan ha tapotapo ikaw hiuuli.’ (Genesis 3:19) Ginhimo han Dios hi Adan tikang ha tapotapo han tuna. (Genesis 2:7) Antes hito, diri naeksister hi Adan. Salit, han hi Jehova nagsiring nga hi Adan mahibabalik ha tapotapo, karuyag Niya ipasabot nga hi Adan mabalik ha kahimtang han pagin diri naeksister. Hi Adan magigin waray-kinabuhi sugad la ha tapotapo nga tikang hito ginhimo hiya.
14 Buhi unta yana hi Adan ngan hi Eva, kondi namatay hira tungod kay ginpili nira nga magtalapas ha Dios ngan salit nakasala hira. An hinungdan nga kita namamatay amo an makasasala nga kahimtang ni Adan ngan an kamatayon nga naipasa niya ha ngatanan nga iya katulinan. (Roma 5:12) Ito nga sala pariho hin makangingirhat nga sakit nga napanunod nga waray bisan usa nga makakalikay hito. An resulta hito, nga kamatayon, usa nga sirot. An kamatayon usa nga kaaway, diri sangkay. (1 Korinto 15:26) Mapasalamaton gud kita nga hi Jehova nagtagana han halad nga lukat basi luwason kita tikang hinin makaharadlok nga kaaway!
MAPULSANON AN PAGHIBARO HAN KAMATUORAN MAHITUNGOD HAN KAMATAYON
15 Nakakaliaw an igintututdo han Biblia mahitungod han kahimtang han mga patay. Sugad han aton hinbaroan, an mga patay diri nag-aantos hin kasakit o kasubo. Diri kita angay mahadlok ha ira, kay diri hira makakadaot ha aton. Diri hira nagkikinahanglan han aton bulig, ngan diri hira makakabulig ha aton. Diri naton hira makakaistorya, ngan diri nira kita makakaistorya. Damu nga mga lider han relihiyon an buwa nga nasiring nga makakabulig hira ha mga namatay, ngan an mga tawo nga natoo ha sugad nga mga lider naghahatag ha ira hin kwarta. Kondi an pakahibaro han kamatuoran nagpapanalipod ha aton nga diri malimbongan hadton nagtututdo hito nga mga buwa.
16 An imo ba relihiyon nauyon ha igintututdo han Biblia mahitungod han mga patay? Kadam-an an diri nauyon. Kay ano? Tungod kay an ira mga katutdoan naimpluwensyahan ni Satanas. Ginagamit niya an palso nga relihiyon basi tumoo an mga tawo nga katapos mamatay an ira lawas, magpapadayon hira nga buhi ha lugar han mga espirituhanon. Ini nga buwa igintatampo ni Satanas ha iba pa nga mga buwa basi ipahirayo an mga tawo kan Jehova nga Dios. Paonan-o?
17 Sugad han gin-unabi na, an iba nga mga relihiyon nagtututdo nga kon an usa ka tawo nagkikinabuhi ha maraot nga paagi, katapos mamatay makadto hiya ha usa nga naglalaga nga lugar para ha pagpasakit basi mag-antos ha kadayonan. Ini nga katutdoan nagpapasipara ha Dios. Hi Jehova usa nga mahigugmaon nga Dios ngan diri gud niya paaantuson an mga tawo hini nga paagi. (1 Juan 4:8) Ano an aabaton mo mahitungod han usa ka tawo nga nagsirot ha matinalapason nga anak pinaagi han pagsunoga han iya mga kamot ha kalayo? Tatahuron mo ba ito nga tawo? Ha totoo la, maruruyag ka ba nga makilala hiya? Diri gud! Posible nga maghuhunahuna ka nga hiya madarahog hinduro. Kondi, karuyag ni Satanas nga tumoo kita nga an mga tawo ginpapasakitan ni Jehova ha kalayo ha waray kataposan!
18 Ginagamit liwat ni Satanas an iba nga mga relihiyon ha pagtutdo nga katapos mamatay, an mga tawo nagigin mga espirituhanon nga kinahanglan tahuron ngan pasidunggan han mga buhi. Sumala hini nga katutdoan, an mga espiritu han mga patay mahimo magin gamhanan nga mga sangkay o makaharadlok nga mga kaaway. Damu nga mga tawo an natoo hini nga buwa. Nahahadlok hira ha mga patay ngan ira ito ginpapasidunggan ngan ginsisingba. Ha kabaliktaran, an Biblia nagtututdo nga an mga patay sugad hin nakaturog ngan nga sadang singbahon naton an amo la nga totoo nga Dios, hi Jehova, an aton Maglalarang ngan Paratagana.—Pahayag 4:11.
19 An pakahibaro han kamatuoran mahitungod han mga patay nagpapanalipod ha imo nga diri malimbongan han buwa nga mga katutdoan han relihiyon. Nabulig liwat ito ha imo nga masabtan an iba nga mga katutdoan han Biblia. Pananglitan, kon maaram ka nga an mga tawo diri napakadto ha lugar han mga espirituhanon ha ira kamatay, nagkakaada totoo nga kahulogan para ha imo an saad nga kinabuhi nga waray kataposan ha paraiso nga tuna.
20 Maiha na nga panahon an naglabay, an matadong nga tawo nga hi Job nagpakiana: “Kon an usa ka tawo mamatay, mabubuhi ba hiya liwat?” (Job 14:14) An tawo ba nga waray-kinabuhi nga sugad hin nakaturog ha kamatayon mahimo mabuhi utro? Nakakaliaw gud an igintututdo han Biblia mahitungod hini, sugad han ipapakita ha masunod nga kapitulo.
KON ANO AN IGINTUTUTDO HAN BIBLIA
- An mga patay diri nakakakita o nakakabati o nakakahunahuna.—Eklesiastes 9:5.
- An mga patay napahuway; diri hira nag-aantos.—Juan 11:11.
- Namamatay kita tungod kay napanunod naton an sala tikang kan Adan.—Roma 5:12.
* Para ha pagsaysay mahitungod han mga pulong nga “kalag” ngan “espiritu,” alayon kitaa an Apendise.
Mga Pakiana
1-3. Ano an iginpapakiana han mga tawo mahitungod han kamatayon, ngan ano an mga baton han magkalainlain nga mga relihiyon?
4. Ano an basihan nga ideya mahitungod han kamatayon diin magkapariho an damu nga mga relihiyon?
5, 6. Ano an igintututdo han Biblia mahitungod han kahimtang han patay?
7. Paonan-o iginsaysay ni Jesus kon ano an kapariho han kamatayon?
8. Paonan-o kita nahibabaro nga diri katuyoan han Dios nga mamatay an mga tawo?
9. Ano an igindiri ni Jehova kan Adan, ngan kay ano nga ini nga sugo diri makuri sugton?
10, 11. (a) Paonan-o gintalapas an Dios han siyahan nga tawhanon nga mag-asawa? (b) Kay ano nga seryoso an pagtalapas ni Adan ngan ni Eva?
12. Ano an mahimo makabulig ha aton nga masabtan kon ano an inabat ni Jehova han hi Adan ngan hi Eva nagtalapas ha iya?
13. Ano an ginsiring ni Jehova nga mahitatabo kan Adan ha kamatay niya, ngan ano an karuyag ipasabot hini?
14. Kay ano nga kita namamatay?
15. Kay ano nga nakakaliaw an pakahibaro han kamatuoran mahitungod han kamatayon?
16. Hin-o an nakakaimpluwensya ha mga katutdoan han damu nga mga relihiyon, ngan ha ano nga paagi?
17. Kay ano nga an katutdoan mahitungod han waray kataposan nga pagpasakit nagpapasipara kan Jehova?
18. An pagsingba ha mga patay iginbasar ha ano nga buwa nga katutdoan han relihiyon?
19. An pakahibaro han kamatuoran mahitungod han kamatayon nabulig ha aton nga masabtan an ano nga iba pa nga katutdoan han Biblia?
20. Ano nga pakiana an paghihisgotan naton ha masunod nga kapitulo?


text:
An Winaray (tinatawag gihapon nga Binisaya nga Lineyte-Samarnon o Sinamar-Leytenhon o Waray o Waray-Waray) usa nga Binisaya nga yinaknan. Amo ini an lumad o tuminongnong nga yinaknan o pinulongan ha kasagaran han Sinirangan nga Kabisay-an.
GramatikaEdit
Sinisiring nga iton Winaray may mga diperensya kun ikukumpara ini ha iba nga mga yinaknan nga Binisaya, sugad hiton paggamit hin r imbis nga l, o di ngani h imbis nga s. An Winaray waray gihapon iton "Kabaligtarang Ayos" nga may-ada naman ha gramatika han Tagalog.
Sistema hin PagsusuratEdit
An Sanghiran san Binisaya ha Samar ug Leyte naghimo hin opisyal nga sistema hin pagsurat, pero waray ini maipasamwak ha kadam-an. Dugang pa, an tagsa-manunurat mayda mga kalugaringon nga sistema hin pagsurat. Komo resulta, asta yana, waray pa iton yinaknan hin opisyal nga sistema hin pagsusurat nga ginkikila han ngatanan, upod ini iton orthography.
- diri o dire
- hira o hera
- pira o pera
- maopay o maupay
- direcho o diritso
Tungod liwat ha punctuation, iton pormal nga Waray nagamit danay hiton punctuation han yinaknan nga Espanyol.
Iba-iba nga WinarayEdit
Iton Waray may-ada hin mga sinisiring nga diyalekto o dialects ngan sub-dialects. Mag-iro-iba ini nga mga sub-dialects tungod ha ira pronunciasyon, bukabolaryo, ngan hiton mga colloqualisms. An Winaray han Sidlangan nga Samar sinisiring amo iton Winaray nga "matig-a" o "puro". An Winaray han Amihanan nga Samar may-ada mga impluwensya hin yinaknan nga Bikolano. Iton Winaray ha Amihanan nga Samar nagamit hiton s imbis nga h hin mga pulong gramatika sugad hin case marker o pronoun. Ini na-iba naman kun ikukumpara ha iba nga nagamit hiton h (ha → sa). Mayda nasiring nga ini nga karakteristiko han Winaray ha Amihanan nga Samar impluwensya han Bikol. Pero sumala hin artikulo ni Dr. Carl Rubino, iton s amo iton orihinal nga Winaray nga mangarabay o konsonante. Ini mayda suporta dida han libro ni Padre Domingo Ezguerra han 1662 mahitungod han Winaray ha Leyte nga nag-indikar nga han hadto s an ginagamit imbes nga h. May-ada gihap iton mga diperensya ha bokabolaryo: an "sugad" ha Amihanan nga Samar amo iton "siring" ha Winaray han Leyte. An Winaray han Leyte may-ada liwat mga impluwensya hiton yinaknan nga Cebuano. Diri makukurian an usa nga Waray nga taga-Sidlangan nga Samar nga maka-intindi iton Winaray han mga taga-Tacloban (o kundi ngani an kabaligtaran), bisan may-ada danay mga colloquialisms nga diri maiintindihan.


text:
Leksyon 9
Ano an Pinakamaopay nga Paagi ha Pagpangandam Para ha mga Katirok?
Kon nag-aaram ka han Biblia ha mga Saksi ni Jehova, sigurado nga nag-aandam ka antes han iyo pag-aram. Maopay kon ito liwat an imo bubuhaton antes tumambong ha katirok han kongregasyon basi makapahimulos gud. Maieksperyensyahan mo an maopay nga resulta kon hihimoon mo ito hin regular.
Hunahunaa kon san-o ngan kon diin ka mag-aaram. San-o ka nakakapokus hin maopay? Ha kaagahon ba antes magtikang han imo buruhaton o ha gab-i kon nangangaturog na an imo mga anak? Bisan kon waray ka oras para hin hilawig nga pag-aram, pagkaada panahon bisan halipot la, ngan ayaw tuguti nga may makaulang hito. Pag-aram ha lugar nga waray aringasa ngan waray nakakadisturbo—paronga an radyo, TV, ngan celfon. Pag-ampo antes mag-aram. Mabulig ini ha imo nga mangalimtan an mga kabaraka ngan makapokus ha pag-aram han Pulong han Dios.—Filipos 4:6, 7.
Markahi an imo gin-adman ngan mag-andam hin baton. Ha pagtikang, kitaa an kabug-osan nga punto han artikulo. Hunahunaa an ulohan o kapitulo han artikulo, tagda an koneksyon han tagsa nga sub-ulohan ha tema, ngan usisaha an mga retrato ngan mga pakiana ha repaso nga nagpapabug-at han nangunguna nga punto. Katapos basaha an tagsa nga parapo ngan bilnga an baton ha pakiana ha ubos han mga parapo. Bilnga ngan basaha an ginkotar nga mga teksto, ngan tagda kon ano an koneksyon hito ha ginhihisgotan han artikulo. (Buhat 17:11) Kon mabaton mo na an pakiana, bagisi o markahi an importante nga mga pulong nga magpapahinumdom ha imo han baton. Ngan didto ha katirok, mahimo ka mag-alsa han imo kamot ngan magkomento hin halipot ha imo kalugaringon nga mga pulong.
Kon mag-aandam ka para ha tagsa nga katirok, nadudugangan hin kahibaro ha Biblia an imo “burutangan han bahandi.”—Mateo 13:51, 52.
Ano nga eskedyol an mahimo mo sundon basi makapangandam para ha mga katirok?
Paonan-o ka makakag-andam hin baton ha mga katirok?


text:
Albay
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An Albay usa nga probinsya han Pilipinas nga nahamutang ha Bicol nga Rehiyon ha Luzon. An kapital hini amo an Syudad han Legazpi ngan an probinsya sapit han Camarines Sur ha amihanan ngan Sorsogon ha salatan. Ha kanawayon o amihanan-sidlangan gihapon amo an Golfo han Lagonoy nga nagawas ngadto han Dagat Pilipinhon, ngan ha salatan-katundan o habagatan amo an Paso Burias.
An Bulkan Mayon amo an tigaman nga kilalado nga nahahanungod han probinsya. Ini nga hapit-perfekto-an-kahimo nga aktibo nga bulkan naghihimo hin mahusay nga paglantaw han kapital nga syudad han Legazpi nga napulo kag lima (15) ka kilometro ha salatan hini.
Geography[igliwat | edit source]
Politikal[igliwat | edit source]
An Albay ginbahin ngadto hin napulo kag lima (15) nga mga bungto ngan tulo (3) nga mga syudad. Tulo sini, Tiwi, Daraga, ngan an Syudad han Legazpi ginklasipika nga syahan nga klase nga mga syudad/bungto. Ugsa himo-a ini nga syudad didad han Marso 2001, an Syudad han Tabaco ginklasipika nga syahan nga klase nga bungto.
Mga Syudad[igliwat | edit source]
Mga Bungto[igliwat | edit source]
Mga Sumpay ha Gawas[igliwat | edit source]
- Albay.com.ph: An Komunidad nga Online han Albayano
- Opisyal nga Websayt han Syudad han Legazpi
- www.bicolanoes.com


text:
“Ngsurat ak hini kay kinmimingaw ako hit Patron ha Tacloban”
Patron ha Tacloban
Patron na naman ha Tacloban buwas. Maika pira na ini nga tuig na waray ako nakakauli. Bangin next year nala liwat, baga asya namanla tak nayayakan permi. Sayang kay marisyo kunta pag-uli hini na okasyon.
Pagkabata
Ha pira katuig na waray ako nakakauili baga nagduduha duha gad udog ako kun maririsyohan la ghap ako kay han una dabest gud talaga an patron. Asay pa pagtikang hit klase ha June, timing liwat na ngtitikang na it mga preparasyon para ha fiesta. Usa ka bulan na mayda kalingawan ha siyudad. Damot mga tindahan, mga streamer, mga sale ha tindahan. Ha Rizal park damot mga dekorasyon. Malipayon gadla permi an bata. Festive mood kum baga.
Han akon pagkabata, an akon dri makakalimtan kay han kin dara ako ni Papa pagkita han Pintados o Sangyaw pa ba adto na panahon. Duha kami ni kuya. Dri ak nakakalimot kay nakakahinumdum ako hin guti, takay kay mayda pagud kami picture hadto, asya na nakakahinumdum ako. Naririsyohan ak hadto kay masamok man an mga tawo tapos mayda pintar pintar. Napapausa cguro ako kun kay ano an mga tawo na nahadlok na mapintaran ngkikita la gihap. An ngpaparade liwat, lipay man hira na mayda hira pintar. Napakiana cguro ako kun kay ano sugad. Mayda ako sul.ot hadto na kalo na kanan indian. Kita gad udog ha picture na ngeenjoy ako.
Elementary
Han akon pagkaelementary, an akon la nahihinumduman kay han nguupod kami han akon mga patod ha pagkita han mga kalingawan kada sabado. Makuri kurihan paguli, ambot kin ano nam adto pakauli. An uso na telepono hadto kay an dial dial pa na circle. Dri ak nakakalimot kay namiling kami para makatawag ha balay. Nababaraka ada adto hi mama, asya kinpatawag anay cguro hi Ate kun tipauli na kami. Han ini na panahon na elementary pa ako, dri pa man gud ak hadto baga adventurous na lumakat hin ako la or upod an ak mga classmate. Balay – eskwelahan – balay la an ak ruta hadto.
HighSchool
Han akon paghighschool, katatapos han klase, bisan aadto ha Bliss an amon skwelahan ada kay diritso dayon ngadto ha downtown. Libot anay ha Gaisano makausa tapos tikadto na ha may Eye Referral liwat para tumambay. Asya man liwat ini basta mga highschool pala, bisan waray mga kwarta, basta kaupod la it mga barkada, OK na. Basta makakita la hin mga chicks tapos marisyohan ha mga kiritaon, OK na.
College
Pagcollege, aw duroy na mas marisyo. Asay pa kay nararasahan naman han pait ha beer. Tapos an iba nasigarilyo. An iba nguuyab uyab na. Duroy na mas marisyo. An kwarta baga OK naman gihap asay pa kay ha downtown naman naskwela. An pagkakaiba la tlaga kay baga nagtitika mature na, waray na an mga trip na pambata. Kaurugan na trip kay namamati hin sounds ha Balyaun Tower han mayda pa adto na panahon or didto ha RTR Plaza. Iba tlaga han mayda pa Balyuan Tower, baga iconic man adto. Didto gihap ak nakaharok han ako crush.
Yana
Ini nga panahon katapos han akon paggraduate, asya it baga blanko kay aadi man kita natrabaho ha Cebu. It makapoy la basta nauli na tapos nagbabarko kay damo hin duro it nabiyahe, maiha na biyahe, kapoy. So hassle gud tlaga. Pero kun eroplano, waray problema. Baga kala hin kumarigo, 30 minutes ada ka dayon ha Tacloban. Mas mahal la liwat kun diri promo fare. Nakauli gad ako nakausa, an akon pamilya an akon upod para pgenjoy. Nangita la kami ha bazaar katapo nangaon ha restaurant. Waray na ako ngkita han parade kay baga asya manla ito permi. Katapos kay reunion han akon mga classmate ha HS.
Naderi gad ghap ako na dri ak makaenjoy hit patron hini na panahon tak kinabuhi. Iba man gud liwat basta imo kindakoan. Bangin ha akon pa pagkalagas ak makaenjoy, aw dri iton maupay. Ayla, malooy an Diyos, bangin next year makauli na ako.


text:
TACLOBAN CITY- Igbusay na mabiktima hin scam an station manager han Bombo Radyo Tacloban.
Una hini han makakarawat hin tawag an manager han estasyon nga hi Ma. Nimfa Cruz Patawaran tikang ha nagpakilala nga hi Herman C. Basbano, an Vice President at Chief Operating Officer ng Bombo Radyo Philippines.
Hangyo han suspect nga magpadara hin kwarta nga nakantidad hin 30 mil pesos tikang ha revolving fund han estasyon o ha personal nga kwarta han manager.
Pasangil han suspect in may ada daw monetary sponsorship an estasyon ha Philippine Heart Center ngan kinahanglan hini nga magpadara hin kwarta.
Sunod nga nagsabot an duha nga maipadara an kwarta ha usa nga money sender company kon diin didto na dawla ihahatag an ngaran han paparad an ha mismo pagpadara han station manager.
Igin kapa-usa naman ni Patawaran an paggamit han landline ngan iba nga contact number nga usa ha mga modus han mga han suspect.
Mahitungod han panhitabo in dayon naman nga gin alerto han pamunuan han estasyon an ngatanan nga mga Bombo Radyo ngan Star FM Stations ha bug os nga nasud mahitungod han mao nga scam.


text:
Kugita Paul
- Ini nga barasahon angay ighubad ngadto ha Winaray
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Kinatsila nga bersyon nga angay ighubad ha WinarayBatakan:Orphan
Batakan:Kahong-kabatiran hayop
Hi Kugita Paul (Enero 2008 - 26 Oktubre 2010, Oberhausen) usa nga urusahon nga kugita nga naukoy hin usa nga tangke ha Sentro hin mga Buhi nga Dagat ha Oberhausen, Alemanya, nga ginagamit nga usa nga magtitigo nga hayop basi masabtan an resulta han mga uyag ha futbol


text:
Sergey Mikhalkov
Hi Sergey Vladimirovich Mikhalkov (ha Ruso: Cepreй BлaдиMиpoBич MиxaлkoB) (Marso 13, 1913 - Agosto 27 , 2009) usa nga Ruso nga manunurat hin mga barasahon para hin kabataan ngan mga satiriko nga mga istorya nga nagkaada hin higayon han pagsurat han mga laray han nasodnon nga awit han iya nasod ha tulo ka lain nga okasyon, hin panahon nga mga 60 ka tuig.
Hi Mikhalkov tikang hin noble nga panimalay ngan mayda hiya mga tsarista nga mga admiral, gobernador, ngan mga prinsipe dida han iya mga kaapoy-apoyan. Tikang han mga tuig han dekada han 1930, sugad kasikat hiya kanda Korney Chukovsky ngan Agniya Barto komo usa han mga pinakasikat nga mga maniniday nga nagsisinurat para han mga kabataan nga nayakan hin Ruso. An iya mga siday mahitungod han hataas nga hi "Batâ Styopa" ("Дядя CTëпa") nagkaada hin kasikat.
Komo 29-nga-pangidaron dida han tuig 1942, an mga sinurat ni Mikhalkov inmabot han pagkasabót han namumuno han Unyon Sovyetika nga hi Josef Stalin. Nagkomisyon hi Stalin kan Mikhalkov nga magsurat hin mga laray para hin bag-o nga nasodnon nga awit. Hadto nga panahon, an nasod dida han butnga han Gyera Pankalibotan II ngan hi Stalin karuyag hin Ruso nga tema para han nasodnon nga awit, nga masaliwan han Internationale.
Ginsurat ni Mikhalkov in mga laray nga igpapadis hin musika han kompositor nga hi Alexander Alexandrov (1883–1946) ngan ini amo an nagin Nasodnon nga Awit han Unyon Sovyetika o an "Himno". An bag-o nga nasodnon nga awit ginpresenta kan Stalin dida han verano han 1943 ngan ini ginpakilala nga amo an bag-o nga nasodnon nga awit dida han Enero 1, 1944.
Dida han kamatay ni Stalin han 1953, an mga laray, nga nagmensyonar han ngaran niya, waray gamita dida han proseso han pagdestalinisar ngan ginpadayon paggamit an himno nga waray mga pulong. Nagsurat hi Mikhalkov hin bag-o nga mga laray dida han 1970, kondi waray ini igsumitir ngadto han Presidium han Sovyet Suprema hangtod han Mayo 27, 1977. An bag-o nga mga laray, nga waray na reperensya kan Stalin, gin-aprobahan dida han Septyembre 1 ngan ginhimo nga opisyal dida han pagpatik han bag-o nga Sovyetika nga Konstitusyon dida han Oktubre 1977.
An pag-gamit han himno Sovyetiko ngan nagamit hini nga mga laray ni Mikhalkov nagpadayon tubtob han 1991, nga diin ginretiro ini ni Presidente Boris Yeltsin katapos han pagkabublag han Unyon Sovyetika. Pero dida han pagsaliwan ni Vladimir Putin tikang kan Yeltsin dida han 2000, naghangyo hi Putin han pagbalik han musika ni Alexandrov imbes han pinili nga anthem ni Yeltsin.
Dida hini nga panahon, 87 na ka tuig an edad ni Mikhalkov ngan maiha na hiya nga nagretiro; mas kilalado pa ngani hiya ha moderno nga Rusya (o kon ha exakto - han bag-o nga henerasyon hin mga Ruso) nga amo an amay han sikat nga mga maghirimo hin salida nga hira Nikita Mikhalkov ngan Andrey Konchalovsky – hi Andrey nagbul-iw hin parte han iya ngaran nga "Mikhalkov-Konchalovsky" han paglakat niya tikang ha Rusya. Pero dida han pagkaada hin momentum an paningkamot ni Putin han pagbalik han daan nga anthem, binmalik hi Mikhalkov naliwat hin pagsurat hin bag-o nga mga laray nga ma-igo han musika ni Alexandrov. An resulta amo an Nasodnon nga Awit han Rusya, nga nagin-opisyal dida han tuig 2001.
Gawas han nasodnon nga awit, hi Mikhalkov naghimo hin dadamo nga mga satiriko nga mga drama ngan naghatag hin mga script para hin pipira nga komedya Sovyetika. Iya liwat ginbalik in maiha na nga waray-kagamit nga genre hin satiriko nga fable o istorya. Gin-gala hiya hin tulo nga mga Premyo Stalin (dida han mga tuig 1941, 1942, ngan 1950) ngan iba pa nga mga premyo.
Inmukoy ha Moscow hi Mikhalkov tubtob han iya kamatay. Dida han iya ika-90 nga kaadlawan han tuig 2003, ginbisita hiya ni Putin ha iya balay pagpresenta ha iya han ikaduha nga klase han Orden hin Serbisyo han Amay nga Tuna, tungod han iya mga ámot han kultura han Rusya. Gintagaan liwat hi Mikhalkov hin dekorasyon nga Bayani han Sosyalista nga Buhat ngan han Orden ni Lenin, han pira nga iya nakarawat nga mga premyo, tungod han iya buhat dida han panahon Sovyetika.


text:
Bernardo O'Higgins
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Kinatsila nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Hi Bernardo O'Higgins Riquelme (Agosto 20, 1778 - Oktubre 24, 1842), usa nga independentista nga namuno ha Salatan nga Amerika ngan usa nga tawo hin estado han Chile. Usa hiya han mga nanguna nga mga tawo han independensya o paglugaring han Chile tikang ha Espanya ngan hiya an namuno han mga puwersa militar nga nakadaog hin independensya. Hiya an syahan nga namuno han estado han Chile komo syahan nga Director Supremo han nasod (1817-1823).
Kitaa gihapon[igliwat | edit source]
- Angay ighubad
- Mga turók
- Biyograpiya
- Politika
- Chile
- Mga Director Supremo han Chile
- Mga mangulo hin estado han Chile
- Mga Chileno nga heneral han army
- Mga mersenaryo
- Mga Chileno nga tulin hin Irlandes
- Mga Irlandes-Espanyol
- Mga politiko han Irlandes nga diaspora
- Mga tawo han Chileno nga Gyera hin Independensya
- Mga tawo han mga gyera hin independensya ha Salatan nga Amerika
- Mga tawo tikang ha Chillán
- Mga natawo han 1778
- Mga namatay han 1842


text:
Astor Piazzolla
Hi Astor Pantaleón Piazzolla (ika-11 han Marso 1921–ika-4 han Hulyo 1992) amo in Argentino nga kompositor hin tanggo ngan paragtunog hin bandoneón. An iya oeuvre nagrebolusyonar han tradisyonal o nahig-araan nga tanggo ngadto hin bag-o nga estilo nga gintawag nga nuevo tango (bag-o nga tanggo), nga naglakip hin mga elemento tikang han jazz ngan klasikal nga musika. Usa hiya nga makarit nga bandoneonista, ngan agsob hiya magpasundayag han iya kalugaringon nga mga kinumposo upod hin dirudilain nga mga ensemble.


text:
Samar (lalawigan)
An Lalawigan han Samar usa han mga lalawigan o probinsya han Pilipinas ha Sinirangan nga Kabisay-an nga rehiyon han Kabisay-an. Western Samar (Iningles para han Kalondan nga Samar o Katundan nga Samar) an una nga ngaran han probinsya kay an ngaran nga Samar, ngaran liwat han isla o puro han Samar. An Syudad han Catbalogan an kapital han lalawigan. An lalawigan nahahamutang ha katundan nga bahin han isla han Samar nga hin mga pipira nga mga isla-isa ha katundan han Isla . Ha amihanan han probinsya mabibilngan an lalawigan han Northern Samar samtang ha sidlangan matatad-an an probinsya han Eastern Samar. An lalawigan ngan an isla nahadugtong han Isla han Leyte pinaagi han Tulay San Juanico, ha Estrecho de San Juanico (o San Juanico Strait) tikang ha Sta. Rita ngadto ha Baranggay Cabalawan han Syudad han Tacloban. Ha salatan o habagatan han lalawigan amo an Golfo han Leyte o Leyte Gulf.
Sulod
Kataw'han ngan Kultura[igliwat | edit source]
Binisaya nga Winaray an lumad nga yinaknan ha lalawigan han Samar. Pero mayda mga isla nga bungto ha sakop han probinsya nga Binisaya nga Sinugboanon an ira yinaknan. Ini amo an mga isla-ngan-bungto han Almagro ngan Santo Niño.
Ekonomiya[igliwat | edit source]
Heyograpiya ug Lokasyon[igliwat | edit source]
Ini nga probinsya may-ada damo nga bundok linabi na gud sa ubos nga parte. Kadagatan an wala o katundan sini. Iton nga dagat mao gud an Samar Sea o Dagat san Samar. An pinaka dako nga syudad mao an Calbayog.
Mayda karuhaan kag lima (25) nga bungto an Samar samtang usa (1) an syudad.
Mga Syudad[igliwat | edit source]
Mga bungto[igliwat | edit source]
Turismo[igliwat | edit source]
An Samar maupay giyapon an turismo. May-ada damo nga dagat o baybayon ngan talon o busay linabi na gud sa mga syudad ug mga munisipalidad hirani sa Dagat san Samar
Kasaysayan[igliwat | edit source]
An isla han Samar ginbulag tikang ha Leyte ngan ginhimo nga laín nga probinsya ha tuig 1768. Ha Hunyo 19, 1965 gintunga an isla ngadto hin tulo (3) nga lalawigan o probinsya: Western Samar, Eastern Samar ug Northern Samar. Ha 1969 an lalawigan han Western Samar ginngaran nga Samar.
Kitaa Gihapon[igliwat | edit source]
Mga Sumpay ha Gawas[igliwat | edit source]
- Opisyal nga Websayt han Lalawigan han Samar
- Laín nga Websayt mahitungod han Lalawigan han Samar
- PIA nga Pakli han mga bungto han Katundan nga Samar
- Samarnews.com nga Websayt- Gibag-ohi nga mga sumat tikang ha Samar
- Samar College


text:
Zamboanga del Sur
An Zamboanga del Sur usa nga probinsya han Pilipinas nga nahamutang ha Peninsula han Zamboanga nga rehiyon ha Mindanao. An kapital hini amo an Syudad han Pagadian ngan an probinsya ginsasapitan han Zamboanga del Norte ha amihanan, Zamboanga Sibugay ha katundan, Misamis Occidental ha dumagsaan o amihanan-sidlangan, ngan Lanao del Norte ha sidlangan. Ha salatan amo an Golfo Moro.
2000 nga census—1,437,941 (ika-16 nga gidako-i)
Densidad—290 ha tagsa km² (ika-23 nga gihataasi)
Mga Dagko nga Syudad—1
Mga Komponent nga Syudad—1
Mga Bungto—26
Mga Baranggay—779
Mga Distrito ha Kongreso—2, dugang han distrito han Syudad han Zamboanga.
Sulod
Katawhan ngan Kultura[igliwat | edit source]
Ekonomiya[igliwat | edit source]
Heyograpiya[igliwat | edit source]
Politikal[igliwat | edit source]
An Zamboanga del Sur ginbahin ngadto hin karuhaan kag unom (26) nga mga bungto ngan duha (2) nga syudad.
An Syudad han Zamboanga mayda autonomo tikang han probinsya ngan an kahisakop hini diri duro. An mga nangungukoy han syudad diri nabotos para han mga opisyales han probinsya ngan mayda nira kalugaringon nga representante ha Kongreso han Pilipinas.


text:
Antique
An Antique usa nga lalawigan o probinsya han Pilipinas nga nahamutangan ha Katundan nga Kabisay-an nga rehiyon. An kapital hini San Jose ngan an probinsya nahamutangan ha katundan nga dapit han isla han Panay, sapit hiton Aklan, Capiz, ngan Iloilo ha sinirangan. An Antique naatubang hit Dagat Sulu ha katundan.
An Antique ginsisiring nga usa han mga daan nga sakup (mga distrito) han Panay ugsa han pag-abot han mga Katsila nga mga nag-colonizar han isla. An Antique han una gintawag nga Hantik, nga ginngaran tungod han dako nga pula nga mga tubak nga mabibilngan dida han isla nga tinatawag lantik-lantik.
Sulod
Katawhan ngan Kultura[igliwat | edit source]
Ekonomiya[igliwat | edit source]
Heyograpiya[igliwat | edit source]
Politikal[igliwat | edit source]
An Antique mayda napulo kag walo (18) nga bungto.
Mga Bungto[igliwat | edit source]
Pisikal[igliwat | edit source]
Kasaysayan[igliwat | edit source]
Mga Sumpay ha Gawas[igliwat | edit source]
Mga Reperensya[igliwat | edit source]
- Vanzi, Sol Jose. “The Many Facets of Antique.” Philippine Headline News Online. [1]
- Website of the Provincial Government of Antique (old) [2]
- The Antique Circle USA. [3]


text:
Isla de la Juventud
An Isla de la Juventud[1] (nga ha literal nga Winaray Isla o Purô han Kabatan-on o Isla/Purô han Pagkabata) amo an ikaduha nga gidako-i nga Cubano nga isla ngan an ika-unom nga gidako-i nga isla ha Caribe. An isla mayda kahaluag nga 3056 nga km² (1180 nga kwadrado nga milyas) ngan ini 100 nga km ha salatan tikang han isla han Cuba, tabok han Golfo han Batabanó. An isla usa nga Ispisyal nga Munisipalidad ngan diri kabahin hin bisan ano nga lalawigan. An Isla de la Juventud gindudumara hin direkta han sentral nga gobyerno han Cuba.
An Isla de la Juventud amo an gidako-i han 350 nga mga isla ha Kapuropod-an han Canarreos (Archipiélago de los Canarreos), ngan mayda ini populasyon nga mga 100,000. An kapital ngan gidako-i nga syudad han isla amo an Nueva Gerona ha amihanan, ngan an ikaduha nga gidako-i ngan gima-iha-i nga syudad amo an Santa Fe ha súlod o iraya.
Isla de Pinos an ngaran han puro hangtod han pagbalyo-a han ngaran hini ngadto han yana nga ngaran dida han 1978.
Kaagi[igliwat | edit source]
Ini nga isla nabilngan ngan ginngaranan nga La Evangelista ni Cristóbal Colón dida han Hunyo 13 han 1494 han iya ikaduha nga biyahe ha bag-o nga kalibutan. Ha mga naglabay nga tuig ginngaranan an isla hin damo nga dirudilain nga mga ngaran sugad han Isla de las cotorras, Colonia Reina Amalia, Isla de los Piratas, ngan Isla del Tesoro; kilalado liwat ini ha mga syahan nga mga nangukoy dinhe ha mga ngaran sugad han Siguanea, Camarcó ngan Guanaja. Han siglo XIX an mga Espanyol nag desidir hin pagkolonisar hini ngan gintukod an kapital [[Nueva Gerona] dida han 17 han Disyembre han 1830. Ha hini liwat nga panahon gintawag an isla nga Isla de los Deportados ngan ha urhe nga panahon Isla de Pinos. Ini nga kataposa nga ngaran amo an tawag han isla tubtob han 1978, nga diin ini ginngaranan nga Isla de la Juventud, tungod han mga yukot nga mga batan-on tikang ha dirudilaing nga mga dapit han kalibutan ngan mga dirudilain nga mga probinsya han Cuba nga nag-aram hin praktiko ha ira mga pag-aram ngan nagtatrabaho ha mga plantasyones hin cítrico.
Ha pagtikang han siglo XX an Isla de Pinos amo an nagin kabutngaan hin pagkadebate han Estados Unidos, tubtob han 1907 nga diin an Estados Unidos ginkilala an soberaniya han Cuba hini nga isla pinaagi han Tratado Hay-Quesada, nga ginratipika dida han 1925.
Katapos han pag-atake han Cuartel Moncada, dida han 1953, hi Fidel Castro ngan pira nga mga nagtambong hini nga ginbuhat ginpanmilanggo dida han Presidio Modelo, tubtob han Mayo han 1955, nga diin ginpagawas hira tungod hin amnisitiya heneral.
Ha yana, an Isla de la Juventud usa nga ispisyal nga munisipyo, nga mayda populasyon nga 87.000 nga mga nangungukoy. An pan-ekonomiya nga buruhaton nahabatik dida ha agrikultura, labi na dida ha mga cítrico; ha pagkuha hin mármol; an panagat; ngan an cerámica nga artistika an paggamit.
Mga reperensya[igliwat | edit source]
- ↑ Directorate of Intelligence (2007-08-16). The World Factbook - Cuba. Ginkità dida han 2007-09-03.


text:
Corazón Aquino
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Hi María Corazón Sumulong Cojuangco-Aquino (Enero 25, 1933 - Agosto 1, 2009), nga agsob tawagon nga Cory Aquino, amo an Mangulo o Presidente han Pilipinas tikang han 1986 tubtob 1992. Hiya an syahan nga babaye nga Mangulo han Pilipinas ngan amo an syahan nga babaye nga Presidente han Asya (nga diri naglalakip kan Soong Ching-ling, Presidente ha Dungog ngan acting Chairman han Tsina) ngan kilalado nga nagbabandilyo hin demokrasya, kamurayaw, paghatag hin gahom ha kababayin-an ngan relihiyoso nga piedad.