text:
Bayog
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An Bayog usa nga bungto ha lalawigan han Zamboanga del Sur ha Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, ini may populasyon nga 26,248 ka tawo ha 5,060 nga panimalay. An alkalde yana han Bayog amo hi Mary Ann Lucero-Cartalla.
Mga BaranggayIgliwat
An Bayog ginbahin ngadto hin karuhaan kag walo (28) nga mga baranggay.
Mga Sumpay ha GawasIgliwat
- Opisyal nga Websayt han Bungto han Bayog Archived 2007-03-12 at the Wayback Machine.
- Philippine Standard Geographic Code Archived 2012-04-13 at the Wayback Machine.
- 2000 Philippine Census Information


c: text/html

text:
Isumat.com/5:43AM, Marso 20, 2021 Ha atubangan han nagsasapin-sapin nga problema durot han pandemya, kalamidad ngan magkalainlain nga eskandalo ngan anomaliya nga nakakapayong han nasud, an Pilipinas an nag-ika-52 dida han 153 nga mga nasyon...
Isumat.com/8:54AM, Marso 1, 2021 Katapos hin maiha nga panahon nga lalaki an nagrerenda han pamunu-an han Integrated Bar of the Philippines-Leyte Chapter, babaye naman yana an magkakatin han lingkuranan komo presidente han hugpo.
Isumat.com/6:03AM, Pebrero 18, 2021 An riko nga kasaysayan han Samar in nadugangan na liwat hin impormasyon kun diin gintutudlok nga adto ha Brgy Dapdap, bungto han Tarangnan an "Oldest Bell in Samar."
Isumat.com/8:45AM, Pebrero 9, 2021 Utro nga napamatud-an nga deri maka-urulang ha pagkab-ot hin onor ngan hitaas nga kina-adman an lugar nga gintubu-an ug an pag-eskwela ha pampubliko nga eskwelahan. Hi Fred...
Isumat.com/5:46AM, Pebrero 5, 2021 Ha deri maiha nga panahon, mapapadukwag an serbisyo-medikal para han mga Biliranon sugad man ha pira nga mga paghagrani nga bungto han Leyte tungod han tutukuron nga New Biliran Provincial...
Isumat.com/8:16AM, Enero 26, 2021 Sugad-sugad nga waray na kalidad ngan deri na tinood an mga engkwentro han sikat nga mga boksingero. Hadin nag-agi nga pira ka bulan, hira Floyd Mayweather,...
Isumat.com/1:39PM, Enero 22, 2021 Deri sadang ikabaraka han nagdudumara, magturutdo ngan mga estudyante han University of the Philippines kun sumulod an militar ngan kapulisan ha mga campus han unibersidad. Hi MajGen...
Isumat.com/7:47AM, Enero 15, 2021 An Ormoc City in magigin kaparte han paningkamot han Pilipinas nga maka-angkon hin kadugangan nga slots para han mga players nga makakagmulay han Olympics nga bubuhaton yana nga tuig ha...
Isumat.com/10:02AM, Enero 4, 2021 Abri an Gobyerno Provincial han Leyte nga pagtukuran hin Ayala Mall an propyedad han probinsya ha Magsaysay Boulevard, Tacloban. Ini an nagin kabatunan ni Leyte Governor Mic...
Isumat.com/7:31AM, Enero 2, 2021 Pira ka oras antis an bag-o nga tuig binawi-an hin kinabuhi in tulo ka tawo ha magkalain nga panhitabo hin disgrasya ha kadalanan ngan panmusil ha Ormoc City ngan Calbayog...

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Puerto Rico
An Puerto Rico, nga an opisyal nga ngaran han Kinatsila Estado Libre Asociado de Puerto Rico (literal nga Winaray Kaapi nga Gawasnon nga Estado han Puerto Rico), ngan ha Iningles Commonwealth of Puerto Rico (literal nga Winaray: Mankomunidad han Puerto Rico o Komunwelt han Puerto Rico), usa nga teritoryo nga diri incorporado nga gindudumara han Estados Unidos nga mayda status hin autogobyerno o paglugaring hin pagdumara. Nahamutang ini ha dumagsaan o amihanan-sidlangan han Dagat Caribe ha sidlangan tikang han Republika Dominicana ngan katundan tikang han Islas Virgenes.
An mga Puertorriqueño sumala han Balaod Jones han 1917 mga bungtohanon o ciudadano han Estados Unidos.
Mga munisipyo han Puerto RicoIgliwat
An Puerto Rico mayda 78 ka munisipyo (municipio). An mga ini na-elihir hin alkalde (alcalde) ngan lehislatura munisipal (legislatura municipal).


text:
Komplikado nga ihap
An complex number, ha matematika, amo an numbero nga kalakip an usa ka tinu-od nga ihap (real number) ngan ginhunahunaan nga ihap (imaginary number). Puydi ini igsurat ha pamaagi han a + bi, kun diin an a ngan b amo an mga tinu-od nga ihap, ngan i an ginhunahunaan nga ihap nga may kinaaiya nga i2 = −1. Gingagamit it simbolo nga o C para dinhi. Bisan pa ginhunahunaan nga ihap iton ngaran hini, may-ada ini hiya gamit o aplikasyon ha tinuod nga kinabuhi[1]
Pinanbasaran[igliwat | Igliwat an wikitext]
- ↑ Bourbaki, N. (1998). "Foundations of Mathematics § Logic: Set theory". Elements of the History of Mathematics. Springer. pp. 18–24.


text:
Passi, Pilipinas
An Syudad han Passi usa nga 5th class nga syudad ha lalawigan o probinsya han Iloilo ha Katundan nga Kabisay-an nga rehiyon han Kabisay-an ha Pilipinas. Sumala han 2000 nga census, mayda hini populasyon nga 69,601 ka tawo ha 12,893 nga panimalay.
Mga Baranggay[igliwat | Igliwat an wikitext]
An Syudad han Passi mayda kalim-an kag usa (51) nga baranggay.
Mga Sumpay ha Gawas[igliwat | Igliwat an wikitext]
- Philippine Standard Geographic Code Archived 2012-04-13 at the Wayback Machine.
- 2000 Philippine Census Information


text:
Tabaco
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An Syudad han Tabaco usa nga ika-upat nga klase nga syudad ha lalawigan han Albay, Pilipinas. An mainland nga bahin han Syudad han Tabaco nagsasapit han Malinao ha amihanan, han Polangui ngan han Oas ha katundan, han Syudad han Ligao ha habagatan o salatan-katundan, han Bulkan Mayon ha salatan, han Malilipot ha timugan o salatan-sidlangan, ngan han Golfo han Lagonoy ha sidlangan. An isla han San Miguel ha sidlangan kabahin han teritoryo han syudad, ngan amo an pinakakanawayon o pinaka-amihanan-sidlangan han upat nga main nga isla han Albay ha Golfo han Lagonoy. An Bulkan Mayon naatubang han syudad ha amihanan.
Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 107,166 ka tawo ha 19,599 nga mga panimalay.
Ekonomiya[igliwat | Igliwat an wikitext]
Mga Baranggay[igliwat | Igliwat an wikitext]
An Syudad han Tabaco ginbahin ngadto hin kap-atan kag pito (47) nga mga baranggay.
Turismo[igliwat | Igliwat an wikitext]
Mga Sumpay ha Gawas[igliwat | Igliwat an wikitext]
- Opisyal nga Websayt Archived 2004-07-19 at the Wayback Machine.
- Profile han Syudad han Tabaco ha opisyal nga websayt han Albay Archived 2003-11-21 at the Wayback Machine.
- Philippine Standard Geographic Code Archived 2012-04-13 at the Wayback Machine.
- 2000 Philippine Census Information


text:
Hi Emperador Taishō (大正天皇,Taishō-tennō?, 31 Agosto 1879 – 25 Disyembre 1926) amo an ika-123 nga Emperador han Hapon, sumala han minat-an nga pagsunod hin sumurunod, nga naghadi tikang han 30 Hulyo 1912 kutob han iya kamatay han 25 Disyembre 1926.
Yoshihito (嘉仁?) an personal nga ngaran han Emperador. Sumala hin nahig-araan han mga Hapones, han panahón han iya paghadi, tinatawag an Emperador nga "an Emperador". Katapos han iya kamatay, tinatawag hiya hin posthumo nga ngaran, nga amo an ngaran han panahón nga nahahanungod han iya paghadi. Tungod kay naghadi hiya han panahón nga Taishō, kilalado hiyá nga "Emperador Taishō".


text:
Chulalongkorn
Hi Chulalongkorn, nga tinatawag gihapon nga Hadi Rama V, nga an título hin paghadi Phra Chula Chom Klao Chao Yu Hua[lower-alpha 1] (Thai: จุฬาลงกรณ์; RTGS: Chunlalongkon; 20 Septyembre 1853 – 23 Oktubre 1910), amo an ikalima nga monarka han Siam ha ilarom han Panimalay han Chakri. Kilalado hiyá han Siames han iya panahón nga Phra Phuttha Chao Luang (พระพุทธเจ้าหลวง, an Hadianon nga Buddha). An iya paghadi nagkaada hin pagkinaiya hin pagmodernisar han Siam, mga reporma ha gobyerno ngan katiringban, ngan mga pagbul-iw hin teritoryo ngado han British ngan French. Ha pag-atubang han Siam han kataragman han pagpahaluag han Katundan, hi Chulalongkorn, pinaagi han iya mga polisiya ngan mga buhat, nakatalwas han Siam tikang hin kolonyalismo.[1] An tanan han iya mga reporma ginpanuyo nga masiguro nga magpabilin an Siam ha pag-atubang han kolonyalismo tikang ha Katundan, amo nga hi Chulalongkorn nakakuha han pagtáwag nga Phra Piya Maharat (พระปิยมหาราช, an Harangdon nga Hinigugma nga Hadi).
Mga tigaman[igliwat | Igliwat an wikitext]
Mga pinambasaran[igliwat | Igliwat an wikitext]
- ↑ YourDictionary, n.d. (23 Nobyembre 2011). "Chulalongkorn". Biography. YourDictionary. Ginhipos tikang han orihinal han 29 September 2011. Ginkuhà 1 Disyembre 2011.
When Thailand was seriously threatened by Western colonialism, his diplomatic policies averted colonial domination and his domestic reforms brought about the modernization of his kingdom. (Kon ha Waray: Han pagtarhug hin dako han Thailand hin kolonyalismo tikang ha Katundan, an iya mga diplomatiko nga mga polisiya nakapagpalikay hin kolonyal nga pagdominar ngan an iya mga reporma ha domestiko nga larangan nagdara han pagmodernisar han iya nasod)


text:
Khamis Mushait
Usa ka syudad an Khamis Mushait ha salatan-katundan nga bahin han Saudi Arabia, namumutang ha sinirangan han Abha, an lingkuran han probinsya han Asir, 1,300 kilometro (810 mi) 650 milya nautico tikang ha Dhahran ngan 884 kilometro (549 mi) tikang han nasodnon nga kabisera nga Riyadh. Ini an kapital han tribo Shahran ha rehiyon Asir. Ini an ikalima nga gidakoi nga syudad ha Saudi Arabia masunod la ha Riyadh, Jeddah, Mecca ngan Medina, nga ginbabanabanahan may-ada populasyon nga 1,353,000 hadin 2017.


text:
Panamá
An Panamá (puyde liwat igsurat nga Panama) nga ha opisyal nga pagtawag Republika han Panamá (ha Kinatsila: República de Panamá) amo an usa ka nasod ha Butnga nga Amerika. Nahamutang ini hin istmo nga nadugtong han Amihanan ngan Salatan nga Amerika, mayda nasiring nga ini usa nga transkontinental nga nasod. Ginsasapitan ini han Costa Rica ha kanawayan, han Colombia ha timugan, han Dagat Caribe ha amihanan ngan han Kalawdan Pacifico ha salatan. An kadako hini 75,000 ka km² nga mayda populasyon hin mga 3,300,000. An kapital amo an syudad han Panama.
Mga probinsya ngan mga rehiyon[igliwat | Igliwat an wikitext]
An Panamá ginbahin ngadto hin siyam nga mga probinsya o lalawigan ngan tulo nga mga lumadnon nga rehiyon nga tinatawag ha Kinatsila: comarca indígenas, nga agsob ginpapahalipot nga comarca.
Mayda pa duha nga mga comarca ha sakob hin mga probinsya nga gintatratar nga baga hin corregimiento o munisipyo.
An siyam nga mga lalawigan o probinsya amo an:
An tulo nga nivel-hin-lalawigan nga mga comarca (nga gin-indikar ha mapa) amo an:
An duha nga mga ubos-hin-probinsya nga mga comarca amo an:
Mga sumpay ha gawas[igliwat | Igliwat an wikitext]
- Gobierno ngan diplomasya
- (Kinatsila) An Mangulo han Panama
- (Kinatsila) Talaan hin mga Ahesya han Kagamhanan han Panamá Archived 2007-09-29 at the Wayback Machine.
- (Kinatsila) Ministro ha External nga mga Relasyon


text:
Pforzheim
An Pforzheim amo in uska bungto ha estado han Baden-Württemberg, salatan-katundan han Alemanya ha ganghaan pakadto ha Itom nga Kagurangan. Bantog ini ha kalibutan tungod han iya alahas ngan nahimo hin relo nga industriya. Mahitungod hini gin-agnayan ini nga "Goldstadt" o Bulawanon nga syudad. Mayda ini kahaluag nga 98 km² ngan nahamutang ha kabutngaan han mga syudad han Stuttgart ngan Karlsruhe ha pagtapo han tulo nga mga salog (Enz, Nagold ngan Würm) ngan nagtitigaman han katunaan nga nagpapamutnga han Baden ngan Württemberg, nga nahasulod ha katunaan han Baden.


text:
Kaarangay:Mga natawo han 690 nga dekada UC
Mga tawo nga natawo han 690 nga dekada UC.
Kitaa gihapon: Mga namatay han 690 nga dekada UC.
Mga ubos-nga-kaarangay
Ini nga kaarangay mayda han mga nasunod nga 10 nga mga ubos-nga-kaarangay, tikang hin 10 nga kabug-osan.
#
- Mga natawo han 690 UC (waray sulod)
- Mga natawo han 691 UC (waray sulod)
- Mga natawo han 692 UC (waray sulod)
- Mga natawo han 693 UC (waray sulod)
- Mga natawo han 694 UC (waray sulod)
- Mga natawo han 695 UC (waray sulod)
- Mga natawo han 696 UC (waray sulod)
- Mga natawo han 697 UC (waray sulod)
- Mga natawo han 698 UC (waray sulod)
- Mga natawo han 699 UC (waray sulod)


text:
Kalayaan, Palawan
An Kalayaan usa nga ikalima nga klase nga bungto ha lalawigan o probinsya han Palawan ha Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 223 nga tawo ha 12 nga panimalay.
Usa la an baranggay han Kalayaan, nga amo an Pag-Asa.
Kaagi ngan KasaysayanIgliwat
Han Hulyo 1956, an syudadano nga Pilipinhon nga hi Thomas Cloma nagtukod hin "Kalayaan Protectorate" (o Protektorado han Kalayaan) upod hin kapital ha Pag-Asa katapos pag-abandonar han Hapon an mga pag-aro hin panag-iya han lugar han 1946. An Pilipinas nagkontrola han kan Cloma protektorado dida han 1978.[1] Archived 2007-03-12 at the Wayback Machine.
Kitaa GihaponIgliwat
Mga Sumpay ha GawasIgliwat
- Philippine Standard Geographic Code Archived 2012-04-13 at the Wayback Machine.
- 2000 Philippine Census Information


text:
Cabadbaran
An Cabadbaran usa nga ikaduha nga klase nga bungto ha lalawigan han Agusan del Norte ha Pilipinas. Tikang han tuig 2000, amo ini an kapital ngan lingkoranan han gobyerno han probinsya. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga of 55,006 ka tawo ha 10,410 nga panimalay.
Mga Baranggay[igliwat | Igliwat an wikitext]
An Cabadbaran ginbahin ngadto hin katloan kag usa (31) nga mga baranggay.
Mga Sumpay ha Gawas[igliwat | Igliwat an wikitext]
- Philippine Standard Geographic Code Archived 2012-04-13 at the Wayback Machine.
- 2000 Philippine Census Information


text:
Matanog
An Matanog usa nga ikalima nga klase nga bungto ha lalawigan han Maguindanao ha Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 19,006 ka tawo ha 3,125 nga panimalay.
Kabahin an bungto han lalawigan han Shariff Kabunsuan tikang han Oktubre 2006 tubtob han pag-nulifikar hini han Korte Suprema dida han Hulyo 2008.
Mga Baranggay[igliwat | Igliwat an wikitext]
An Matanog ginbahin ngadto hin walo (8) nga mga baranggay.
- Bayanga Norte
- Bayanga Sur
- Bugasan Norte
- Bugasan Sur (Pob.)
- Kidama
- Sapad
- Langco
- Langkong
Mga Sumpay ha Gawas[igliwat | Igliwat an wikitext]
- Philippine Standard Geographic Code Archived 2012-04-13 at the Wayback Machine.
- 2000 Philippine Census Information


text:
Butnga nga Luzon
An Butnga nga Luzon nga rehiyon mayda han gidakoi nga patag han Pilipinas ngan amo ini an ginkukuhaan han kadam-an han bugas han nasod. Amo nga tinatawag ini nga Bugasan han Pilipinas. An mga probinsya hini amo an: Aurora, Bataan, Bulacan, Nueva Ecija, Pampanga, Tarlac, ngan Zambales.
Mayda hini napulo kag duha nga mga syudad nga nahaupod an: Balanga ha Bataan; Cabanatuan, Gapan, Muñoz, Palayan ngan San Jose ha Nueva Ecija; Olongapo han Zambales; Angeles ngan San Fernando ha Pampanga; San Jose del Monte ngan Malolos ha Bulacan; ngan Tarlac ha Tarlac.
An Syudad han San Fernando, ha Pampanga, amo an sentro han rehiyon. An lalawigan han Aurora ginbalhin nganhe tikang han Rehiyon IV pinaagi han Ehekutibo nga Sugo No. 103.
Politikanhon nga Pagbahinbahin[igliwat | Igliwat an wikitext]
¹ An mga syudad han Angeles ngan Olongapo mga urbanisado hin duro nga mga syudad; an mga istadistika han mga hini waray ginlakip han mga istadistika han Pampanga ngan Zambales.
Mga Syudad[igliwat | Igliwat an wikitext]
- Syudad han Balanga, Bataan
- Syudad han Cabanatuan, Nueva Ecija
- Syudad han Gapan, Nueva Ecija
- Syudad han Malolos, Bulacan
- Syudad hin Siyensya han Muñoz, Nueva Ecija
- Syudad han Palayan, Nueva Ecija
- Syudad han San Fernando, Pampanga
- Syudad han San Jose, Nueva Ecija
- Syudad han San Jose del Monte, Bulacan
- Syudad han Tarlac, Tarlac


text:
Balabagan
Para hin impormasyon mahitungod han Pilipina nga ginpriso ngan magkaranta, kitaa an Sarah Balabagan.
An Balabagan usa nga bungto ha lalawigan han Lanao del Sur ha Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 24,558 ka tawo ha 3,821 nga mga panimalay.
Mga Baranggay[igliwat | Igliwat an wikitext]
An Balabagan ginbahin ngadto hin karuhaan kag pito (27) nga mga baranggay.
Mga Sumpay ha Gawas[igliwat | Igliwat an wikitext]
- Philippine Standard Geographic Code Archived 2012-04-13 at the Wayback Machine.
- 2000 Philippine Census Information


text:
Ivan IV han Rusya
Hi Ivan IV Vasilevich (Rinuso: ИBáH Bacи́лbeBич, tr. Ivan Vasilevich; 25 Agosto 1530 – 28 Marso [D.E. 18 Marso] 1584),[1] ginngaranan gihap nga Ivan el Terrible o kundi man Ivan nga Maisog (Rinuso: ИBáH ГpóзHый (bulig·info), Ivan Grozny), amo an Gran Prinsipe han Moscow tikang han 1533 kutob 1547 ngan Tsar han Tanan nga mga Rusya tikang 1547 kutob han iya kamatayan. Puyde liwat hiya tawagon nga Juan IV han Rusya. An iya maiha nga pag-hadi nagpakita han pagsakop han mga Khanato han Kazan, Astrakhan, ngan Siberia, nga diin nabag-o an Rusya ngadto hin usa nga damo-hin-ethniko ngan damo-hin-pagtuo nga estado nga an kahaluag haros usa ka yukot ka ribo nga akre, nga mga 4,046,856 ka km2 (1,562,500 ka kwadrado nga milya).[2] Nakadumara hi Ivan hin damo nga mga pagbag-o han pagpadukwag tikang hin medieval nga estado ngadto hin imperyo ngan tigawas nga gahom ha rehiyon, ngan amo an nagin syahan nga namuno nga ginkorona nga Tsar han Tanan nga mga Rusya.
Mga kasarigan[igliwat | Igliwat an wikitext]
- ↑ 28 Marso: Ini nga Pitsa ha Kaagi. Webcitation.org. Ginkúhà 2011-12-07
- ↑ Russia: Land of the Czars, History Channel


text:
Gandara, Samar
An Gandara usa nga Ikaduha nga pag-klasipikar nga Munisipyo ha probinsiya han Samar, Nasud han Pilipinas. Sumala han 2010 Senso han Pilipinas, mayda ini populasyon o umuukoy nga 31,943. Ini nga bungto in anay guin ngangaranan nga Bangahon, pero an mga umuukoy hini nahibalhin ha yana presente nga lokasyon hadtun Setyembre 29, 1902. Pagkatapos makabalhin han yana nga lokasyon o dapit an ngaran guinhatag nga honor ngadtu han paghinumdum han anay Gobernador Heneral han Pilipinas hi José de la Gándara y Navarro.
Produkto[igliwat | Igliwat an wikitext]
An bungto han Gandara in kilala ha ira produkto nga keseo (Ininglis: Queseo; Tagalog: Kesong Puti),[4] tablea, tinapa,[5] luto nga kalinayan, butig ngan mani nga gin-aangkat han bug-os nga rehiyon han Sinirangan Bisayas ngan gingagawas ha magkadurudilain nga kapuruan han nasud Pilipinas.
Pan-aghat ha Turismo[igliwat | Igliwat an wikitext]
• Kapilya ni Maria Diana (Maria Diana’s Chapel)
An bungto han Gandara in puruy-an gihapon han bantog nga patay nga lawas ni Maria Diana Alvarez nga ginpapamatuod nga milagrosa han mga Gandareño.[10]
• Pistá han Karabaw (Karabaw Festival)
An selebrasyon nga naghahatag han pagngaran ha mananap nga karabaw nga primero uno nga kabulig han parag-uma ha umhanan nga trabahuon ngan naghahatag han gatas nga duro nga kinahanglan para maghimo han lokal nga luto han keso nga keseo (queseo) nga siyahan nga produkto han bungto han Gandara. Ini nga festival in naprobaran na pag-abot ha kadati ngan pagigin iba ha ngatanan. Dugang pa, ini in ikapito na nga nagdaog ha Selebrasyon han Adlaw han Samar (Samar Day Celebration) nga ginseselebrar kada-ika-11 han Agosto nga kun diin an ngatanan nga munisipalidad ngan duha nga siyudad in nagkakaurusa ug nagkatitirok ha pamprobinsya nga kapitolyo ha Catbalogan para makiparte han karisyuhan ngan makigkumpitensya para ha kadarag-an.[11][12][13]
• Kada-Tuig nga Parada ha Salug (Annual Fluvial Parade)
An tradisyunal nga prusisyon ha salug han Gandara nga ginbubuhat ha pag-aabot han bulan han Setyembre amo an gin-aabangan ngan pinakasentro nga buruhaton karayhakan ha tuig-tuig nga pagsasalin-urog han patron.[14]
• Karub-an han Singbahan Bangahon (Bangahon Church Ruins)
An Karub-an han Bangahon amo an muhon han kinahadto nga maaagian katugbang la han salug han Gandara. Ini in mauswag nga bungto hadto han takna han rebolusyon, pero ginpasagdan ngan gintubyan han mga daan nga residente nga unya nakabiling han lugar kun diin igintindog nira utro an bungto nga asya an kinahihimutangan yana.[15] Ini nga lugar an ungod nga puroy-an ni Señior San Miguel Arkanghel, an patrono han mag-urukoy ngada, nga mahiaagian ha Brgy. Bangahon, Gandara, Samar.[16][17] An nasiring nga lugar pangadian in nagubâ han panahon han away han Pulajanes-Amerikano.[18] Nagin bantog ini nga singbahan ha Lingganay han Bangahon (Bangahon Bell). An nasiring nga lingganay ginkawat han mga Amerikano han ika-29 han Setyembre tuig 1901 ngan gindara ha Balangiga. An Lingganay han Singbahan Bangahon in gintutuohan nga usa ha mga Lingganay han Balangiga.[19]
Mga Barrio[igliwat | Igliwat an wikitext]
An Gandara mayda kaunuman kag siyam (69) nga baranggay.
Kasaysayan[igliwat | Igliwat an wikitext]
An kadaan nga nasakop nga Gandara in mahihinumduman han uska tore, an mga Prayle bumalik pagkatapos pag-uli pagpataya kan Magellan tikang Espanya, nga umukoy ha usa ka dapit nga lugar nga an ngaran Dapdap nagtindug hin "Shrine" guintawag nga Tinago hadtun 1596 kay hira nahadluk sanglit natago hira, naporma hin 'Cabecera' u butnganga ngan guin tawag nga Catbalogan, ngan an simbahan han Bangahon, an mga nahibilin han simbahan nga mga arte ngan bato. An mga bungtohanon nag ukad ngan nag apad hin mga bato tikang ha lugar han napalisan nga bangin nga bato ngan an kababtuan ha baybay guin dara ngadtu Tinago ngan naghimu hin simbahan ha Bangahon gamit an galut nga pan pilit han bato. Guin ngaranan nga Bangahon tungud han iya lokasyon ha salug han Gandara kay "Guin babanga han wala ug too nga salug". An libro Conquestas de las Islas Filipinas ni San Agustin nga an Bangahon in usa na nga Pueblo o bungto hadtun 1729, ngan guin himu nga parokya han Espanyol Jesuits Missionaries ngan hi St. Michael the Archangel an santo patrono.
An Ika-Napulu kag walo nga siglo in nahuman nga an Bangahon aada han pnaka-hitaas nga patakas ngan mainuswagun nga lugar kumu usa nag butnga han baralyuanay hin produkto dara han iya matambok ug mayaman nga katutunaan ngan damu nga ani kada anyu. Pero han an barko de giyera han Amerika dumoong ha Calbayog hadtun February 9, 1900, an mga opisyales han gobyerno amu in guin sunog an Bangahon para diri hira hidakupan han mga sundalo nga Amerikano. An problema kun diin igtitindug an bag-o nga bungto in solusyunan han huruhimangraw hadtun July 25, 1901, ha barrio han San Pelayo nga kun diin an barrio Dumalo-ong ansya an napili tungud han iya maupay nga lokasyon nga nahihibutnga han wala ngan tuu nga salug ngan an mga baryo. Labi na, nahihibutnga han Calbayog ngan Catbalogan. An anibersaryo pag pundar han Gandara in kada Pebrero Kaduhaan kag Siyam.
Nahimutang hadtun tuig Usa ka yukut ngan siyam ka gatus ug duha nga guin ngaranan para kan Gobernor-Heneral han Pilipinas José de la Gándara y Navarro, ngan an una nga kapitan ansya in hi Jose Dionesio Mendiola, nga namatay han pag-usu han sakit nga kulira ngan guin balyuan ni Jose Delima Piczon hadtun Hunyo 15, 1902, nanginanu tubtub June 15, 1903. Guin sundan ni Ramon Mendiola (1903–1906) nga nahihinumduman han pag-patrun ha pitsa September 29, 1903. Tikang han tuig 1907, an ispisyal nga Gandareno guin tatawag nga Presidente. Hadtun ikaduha nga giyera han kalibutan, mayda duha nga mayor hini nga bungtolity, Filadelfo Aliman para han Gobyerno han Hapon ngan Teodoro Bisnar para han gobyerno han Pilipinas nga guin tatawag pulahanes.
An bag-o nga poblacion ansya in natindug hin napulu kag duha ka tigkapatan nga umahan ni Martino Reyes ini in iya guin hatag para han Gandara. An donasyon in guin parig-on hadtun Enero Napulu kag duha 1909. An yungud han eskwelahan pina-agi han titulo numero Kasiyaman kag Lima (95) pinitsahan Kaduhaan han Hulyo Tuig 1912, ngan an parokya ha ilarum han lote numero 146-CAD-444D pinitsahan August 31, 1976, guinsuportahan pa han pag hatag han tuna petsa Marso 20, 1908.
Article 960 pinitsahan October 23, 1903, guin balhin an pan-gubyirnuhan han baryo Bangon, Buenas Aires, Calanyugan, Cambaye, San Luis, Pangi ngan Pagsanghan ngadtu ha bungto han Tarangnan.
An Matuguinao ngan an San Jose de Buan ginhimo nga usá nga distrito han munisipyo han Gandara tikang han 1948 kutob 1960 ngan iní hira nagin bag-o nga mga munisipyo han 1965 (Matuguinao) ngan 1969 (San Jose de Buan).
B.P. Blg 11 petsa Disyembre 6, 1978, an San Jorge guinhimu nga bag-o nga munisipyo gawas han Gandara bumulag ha gobyirno han Gandara pero an Villaleona (Senibaran) wara kahiupod ini in nabubutnga han San Jorge.
Heyograpiya[igliwat | Igliwat an wikitext]
Pag-pupruk[igliwat | Igliwat an wikitext]
An kada panimalay nagbiling hin ma-uukyan nga tuna, dida hira in nagka Pamilya, nag-tungga-tunga hin minagburugtu ngan nahimu nga tribu. Kada panimalay han tribu guin tiruk ngan guin pili an pinakahilaba an dupa nga tawu, an napili nga mag tawu han kada panimalay asya an taga-sukul han kadaku u kaguti han puruk pina-agi han durudugtung nga pag-dupa. An kada puruk nag-huruhimangraw kun diin ma-apilu para maka-tampu hin Atigbang. Pag-abut han Kastila ini guin basbasan nga mga Atigbang.
Gamit nga Tona:
- Agrikultural
- Guin-uuma: 7,356.15 Hectares (14.8%)
- Diri Guin uuma: 16,193.33 Hectares (32.75%)
- Inu-ukyan: 1,607.06 Hectares (3.25%)
- Kabanwaan: 4,142.00 Hectares (8.38%)
Gamit nga Ilarum han Tona:
- Sona han pagmina nga waray prsusisuhan u pabrika[kinahanglan hin kasarigan]
Gamit han Katubigan:
- Danaw-danaw: 1,013.87 Hectares (2.05%)
- Kadagatan ngan mga Salug
An Salug han Gandara ansya an mayor nga slug nga naawas ha bungto munispyo han Gandara upod an kadagatan han Napalisan.
Demograpiya[igliwat | Igliwat an wikitext]
Hadtun 2006 nga inihapay, an kabug-osan nga umuokoy o populasyon in 32,508, an lalaki in 16,658 ngan an babayi in 15,850. An ihap han panimalay ansya in 6,283, an talimutnga han kadaku han mga panimalay in 5.17 persona o katawo ngan an densidad nga kunuman kag unum kada kilometro kuwadrado. Han 2010, an populasyon in umiban ngadtu 31,943 ngan an ihap han panimalay ansya in 6,342.
Yana nga 2014 an umuokoy in 33,264, an lalaki in 17,046 ngan an babayi in 16,218. Nga may talimutnga nga paghitaas han populasyon kada tuig hin 1.1271 porsiyento. An ihap han panimalay ansya in 6,653, an talimutnga han kadaku han mga panimalay in 4.87 katawo ngan an densidad kada kilometro kuwadrado ansya in 68 (Kaunuman kag walu)
Pang-eskuwelahan[igliwat | Igliwat an wikitext]
An Gandara in may 57 nga pampubliko na eskwelahan pan-elementarya:
Ngan may-ada ini duwa na pampubliko na eskwelahan pansekundarya:
Ngan may-ada man liwat pribado na eskwelahan pansekundarya ngan kinder o preparatory:
- Saint Michael’s High School (Sumurunod san Kinder ngadtu grade 12 (k-12) nga programa han gobyerno)
Ekonomiya[igliwat | Igliwat an wikitext]
Kita:
- Pinakadako nga Kita han Panimalay : Php 22,552.16 kada bulan
- Pinakaguti nga Kita han Panimalay : Php 1,436.50 kada bulan
- Talimutnga nga Kita han Panimalay : Php 5,366.25 kada bulan
- ATalimutnga nga Kita han ha Uma nga Panimalay : Php 2,159.30 kada bulan
- Kakurian nga kinahanglanun : Php 8,484.68 kada bulan
- Nanginginahanglan nga makuri nga nahihitabu : 94.21%
Pangimpleyo:
- Employment Rate: 470 per 1,000 Population
- Major Fields of Employment
- Agriculture and Forestry: 21.06%
- Mining and Quarrying: 0.06%
- Manufacturing: 2.47%
- Construction: 1.10%
- Electrical, Gas and Water: 0.07%
- Transportation, Etc.: 1.24%
- Trade: 12.05%
- Finance, Dwelling and Real Estate: 0.07%
- Community, Social and Personal: 4.97%
- Other not adequately defined: 4.92%
An Internal Revenue Allotment Han Gandara ansya in anay PHP 28,202,218 hadtun 2006.
Pag-uma (Agrikultura)[igliwat | Igliwat an wikitext]
Arte ngan Karisyuhan[igliwat | Igliwat an wikitext]
An bungto han Gandara in nakikilala han iya mga Kiseo, Kalinayan, Tableya, Pulahanes, Lingganay, Bangahon Church Ruins, the Wacthtower.
An karisyuhan han Karabaw usa ka importante nga piyesta upod an poag-sayaw ha kalsada ngan an gamit han importante kadako han Karabaw ha Uma han mga Gandareno nga mga saop ug manguruma bisan an pulung u yakan nga Gandara tikang han ira "Coat of Arms" usa nga Gander "uska pato". An mga lideres didi ha Gandara in nangingimaluuy han mga may apelyidu nga GANDARA kun hain man hira ha kalibutan pina-agi hini nga pakli.
Ini an panimalay han katoliko San Miguel an Arkanghel paghatag katalahuran hann mga espnyol nga nakasakop ha atun, an santo npatrono han bungtuhanon.
Mga urosahon ngan Pag-aradman[igliwat | Igliwat an wikitext]
The sub-River Rock formation or SCREE of Gandarenos called Correche Beach is somewhat the called mystical and if you are a Historian or a Geographer you will be challenged with the flow of the river origins how would it be formed.[21]
Mga Personalidad[igliwat | Igliwat an wikitext]
• Antonio Yangzon Escoda, Sr (asawa ni Josefa Llanes-Escoda)
• Ramon Diaz (dati nga alkalde han bungto)
• Julan Shirwod Nueva (rapper, paragsiday)
• Danreb Eran (rapper, paragsiday, paragsayaw)
• Frankie Largo (rapper)
• Maria Diana Alvarez (milagrosa, santo)
• PCPT Jovie Espinido (dati nga hepe han pulisya han bungto)
• 2LT Rogelio “Jun” Deliguero (nag-uusahan nga opisyal han militar nga ungay ha 12 fallen heroes nga nangamatay han giyera ha Patikul, Sulu)
Mga kasarigan[igliwat | Igliwat an wikitext]
- ↑ "Municipalities". Quezon City, Philippines: Department of the Interior and Local Government. Ginhipos tikang han orihinal han 31 May 2013. Ginkuhà 14 May 2013.
- ↑ "Province: Samar (Western Samar)". PSGC Interactive. Makati City, Philippines: National Statistical Coordination Board. Ginhipos tikang han orihinal han 14 November 2012. Ginkuhà 14 May 2013.
- ↑ 3.0 3.1 "Total Population by Province, City, Municipality and Barangay: as of May 1, 2010". 2010 Census of Population and Housing. National Statistics Office. Ginhipos tikang han orihinal (PDF) han 25 December 2018. Ginkuhà 14 May 2013.
- ↑ "Samar to boost delicacies via 'Secret Kitchen' drive | Philippine Canadian Inquirer" (ha English). Ginkuhà 2020-04-22.
- ↑ "Officially the Municipality of Gandara, is a 2nd class municipality in the province of Samar, Philip". CHARLES LOMINOQUE (ha English). Ginkuhà 2020-04-23.
- ↑ agrimag (2018-08-04). "Native Carabaos Do Well in Niche Markets". Agriculture Monthly (ha English). Ginkuhà 2020-04-23.
- ↑ gandara-samar-promotes-delicacy-made-carabaos-milk-421119 (2015-07-26). "Gandara, Samar promotes delicacy made with carabao's milk". Sunstar (ha English). Ginhipos tikang han orihinal han 2018-05-09. Ginkuhà 2020-04-23.
- ↑ Share; Twitter; Twitter; Twitter. "OVP's carabao dispersal to boost Samar town cheese production". www.pna.gov.ph (ha English). Ginkuhà 2020-04-23.
- ↑ "Move over, Gandara Park: Samar unveils the real Gandara". www.philstar.com (ha English). Ginkuhà 2020-04-23.
- ↑ Sanchez, Korina (March 27, 2016). "Hulog ng Langit". Rated K.
- ↑ Journal, The Calbayog. "KARABAW FESTIVAL OF GANDARA, SAMAR". KARABAW FESTIVAL OF GANDARA, SAMAR (ha English). Ginkuhà 2020-04-22.
- ↑ carabao-festival-triumphs-samar-day-297606 (2013-08-13). "Carabao Festival triumphs in Samar Day". Sunstar (ha English). Ginkuhà 2020-04-22.[dead link]
- ↑ Labro, Vicente S. "A festive day of pride for Samareños" (ha English). Ginkuhà 2020-04-22.
- ↑ "MUNICIPALITY OF GANDARA, SAMAR". MUNICIPALITY OF GANDARA, SAMAR. Ginkuhà 2020-04-22.
- ↑ "Gandara - Samar Destinations". www.localphilippines.com. Ginkuhà 2020-04-23.
- ↑ "Officially the Municipality of Gandara, is a 2nd class municipality in the province of Samar, Philip". CHARLES LOMINOQUE (ha English). Ginkuhà 2020-04-23.
- ↑ "Samar Island Spots". Trexplore the Adventures (ha English). Ginhipos tikang han orihinal han 2021-05-14. Ginkuhà 2020-04-23.
- ↑ "Bangahon Spanish Church Ruins, Province of Samar, Eastern Visayas, Philippines". ph.geoview.info. Ginkuhà 2020-04-22.
- ↑ "Map - Gandara, Samar (Gandara) - MAP[N]ALL.COM". 174.127.109.64. Ginkuhà 2020-04-22.
- ↑ "Province of Western Samar". Municipality Population Data. LWUA Research Division. Ginhipos tikang han orihinal han 1 February 2014. Ginkuhà 21 August 2013.
- ↑ https://drive.google.com/file/d/0BwZByOnqXPIaRE9oMGdNN1BTVGc/edit?usp=sharing
Mga sumpay ha gawas[igliwat | Igliwat an wikitext]
- Pages with non-numeric formatnum arguments
- CS1 English-language sources (en)
- All articles with dead external links
- Articles with dead external links from January 2021
- Articles with invalid date parameter in template
- Articles with short description
- Pages using infobox settlement with unknown parameters
- Mga pakli nga mayda utod nga mga sumpay hin paypay
- Tanan nga mga barasahon nga waray-masabtan kon diin ginkuha nga mga yakan
- Mga barasahon nga waray-masabtan kon diin ginkuha nga mga yakan from September 2014
- Webarchive template wayback links
- Mga Waraynon nga bungto
- Bungto hin Kalondan nga Samar
- Bungto hin Sinirangan nga Kabisay-an
- Bungto hin Kabisay-an
- Bungto hin Pilipinas


text:
Davos
An Davos usa nga munisipyo ha distrito han Prättigau/Davos ha canton han Graubünden, Switzerland. Mayda ini permamente nga populasyon nga 11,136 (2014). An Davos in namumutang ha salog Landwasser, ha Rhaetian Alps, han butnga han Plessur ngan Albula Range. Tungod nga may-ada ini 1,560 m (5,120 piye) nga kahitas-on, senisering nga gihahataasi nga "bungto" ini ha Europa.
Ginbubuhat an World Economic Forum (WEF) ha Davos, usa nga tinuig nga katitirok han mga bantog nga politiko ngan negosyante ngan ini in panimalay han kanan Switzerland gidadakoi nga mga ski resort. Ha kada kataposan han tuig, ginbubuhat dinhi an tinuig nga Spengler Cup ice hockey tournament.


text:
Ajman
An Ajman (Inarabo: عجمان 'Aǧmān) amo an pamunuan o kapital han emirato han Ajman han Emiratos Arabes Unidos, nahamutáng ha daplin han Gulfo han Persia. Amo iní an gigutiayi nga emirato ha EAU.[1]
Kamolupyohan[igliwat | Igliwat an wikitext]
An syudad mayda labaw hin 90% han kamolupyohan han emirato. An langyab napadayon hin direkta ngadto han syudad han Sharjah ha sapit han baybayon ngadto ha habagatan, nga sapit liwat han Dubai, nga diin naghihimo hin nagdudugtong nga urbano nga langyab.
Mga pinambasaran[igliwat | Igliwat an wikitext]
- ↑ "48 interesting facts for the UAE's 48th National Day". gulfnews.com (ha English). Ginkuhà 2019-12-02.


text:
Minalayo
- Diri ini angay igkalipat han Minalaynon nga pinulongan, nga usa nga Binisaya nga pinulongan ha Katundan nga Kabisay-an
An Minalayo in uska yinakanan ha banay Austronesyano. Ini in usa ha upat nga buhatanon nga yinakanan ha Singapura, ngan uska panbuhat nga yinaknan ha Sinirangan Timor, nahitabo tungod han pagdumara han Indonesya ha sulod han labaw han karuhaan ka tuig. Ini in tuminongnong nga ginyayaknan han 40 milyones nga katawhan ha sulod han estrecho han Malacca, lakip han mga baybayon han Rawis Malay han Malaysia ngan salatan nga Thailandya, lalawigan han Riau, an sinirangan nga baybayon han Sumatra ngan an Kapuropod-an Riau ha Indonesya, nga naging tuminongnong nga yaraknon han Jakarta ngan bahin han katundan nga baybayon nga Sarawak ngan Kalimantan ha Borneo.


text:
Benito Soliven
An Benito Soliven usa nga ika-upat nga klase nga bungto ha lalawigan han Isabela, Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 22,192 ka tawo ha 4,418 nga mga panimalay.
An bungto ginngaranan ha dungog ni Benito Soliven, an Kongresista han Ilocos nga Rehiyon dida han Commonwealth nga gobyerno.
Mga baranggayIgliwat
An Benito Soliven ginbahin ngadto hin karuhaan kag siyam (29) nga mga baranggay.
Mga sumpay ha gawasIgliwat
- Philippine Standard Geographic Code Archived 2012-04-13 at the Wayback Machine.
- 2000 Philippine Census Information
- Bungto han Benito Soliven Archived 2007-09-28 at the Wayback Machine.


text:
Pagdayegon ka, San Jose,
Magmarangno han Manunubos,
Esposo han Baraan nga Birhen Maria.
Gintubyan ngada ha imo han Dyos nga amon Amay
an iya bugtong nga Anak.
Ngada ha imo, ginhatag ni Maria an iya pagtapod;
Upod ha imo, nahimo nga tawo hi Cristo Jesus.
Kaupod han amon Ginoo Jesus ug han Baraan nga Iroy
ginpapasidunggan ka namon dida hin lus-ay nga gugma ug katalahuran,
Yana nga adlaw, ginpili ka namon nga amon amay,
amon magbarantay ug panalipod.
Gintugot ha amon han Dyos Amay nga amon iggahin ini nga tuig basi pagsaurogon an imo
kadarayawan
ug an ika-500 nga anibersaryo han Cristianidad han amon nasud.
Dida hin mapinasalamaton nga kasingkasing, kinikilala ka namon nga dako ka nga upa tikang
han Dyos
nga amon kaupod, magturotdo, susgaranan ug panalipod yana nga tuig han Hubileyo.
Nadaraon kami ha imo hin paghalad han amon mga tawo, an Singbahan dinhi ha Pilipinas, an
amon mga dyosesis, mga parokya ug mga pamilya.
Dida hin amaynon nga gugma ug pag-alagyam,
naghatag ka ngan naghimo han kinabuhi han Sagrada Familia.
Nanginginyupo kami ha imo nga imo bendisyonan an ngatanan nga amon mga tinguha
ngan buligan mo kami pagtindog han singbahan, an lawas ni Jesucristo, dida hin masinugtanon
nga pagtoo, marig-on nga gugma ngan waray pagruhaduha nga paglaom
dida han amon mahigugmaon nga Amay.
Dayuday andam ka pamati ug pagsugot han kaburot-on han Amay
ngan pagpanalipod kan Jesus tikang han ngatanan nga kataragman.
Bawi-a kami tikang han ngatanan nga kataragman
nga nakakaruba han mga balor ug mga tutdo han Ebanghelyo dinhi ha amon nasud.
Panalipdi kami, samtang nakikipagbisog kami
han mga moral ug lawasnon nga mga kadon’tan han amon katilingban.
Amon itinatapod ha imo an ngatanan nga amon mga ungara ug mga hingyap
nga nag-uuna ha amon ngadto ha katalwasan.
Amon itinatapod ha imo an amon mga pamilya ug mga amay
basi magin tangkod hira ngada han tawag ha ira
nga magin mga ladawan han gugma han amon Amay ha langit.
Amon itinatapod ha imo an ngatanan nga amon mga pagbudlay
basi makabulig han amon mga kabugtoan dida han ira mga kasakitan.
Ngada ha imo, San Jose, sunod kan Jesus ug Maria,
hul-os nga amon ginhahalad an amon lawas ug kalag.
O, San Jose, magpakita ka man liwat ha amon nga amay.
Pag-unhi kami dida han dalan han kinabuhi.
Ihatag ha amon an grasya, kalooy ug karig-on ha boot.
Ngan panalipdi kami tikang han ngatanan nga karat-an. Amen.
Tags: Devotional


text:
Darius I
Hi Dario[1] I o kundi man Darius[2] I (Kahadto nga Pinersa: Dārayava(h)uš, Bag-o nga Pinersa: داریوش Dāryuš; Hinebreo: דָּרְיָוֶשׁ, Moderno: Darəyaveš, Tiberiano: Dāryāwéš; c. 550–486 BCE), nga tinatawag gihapon hin agsob nga Darius nga Harangdon o kundi man Dario nga Harangdon, amo an ika-upat nga Persyano nga Hadi hin mga Hadi han Imperyo Akhimenida. Naghadi hiyá han imperyo han gidako-i nga panahon hiní, han paglakip hiní han damo nga bahin han Katundan nga Asya, han Caucasus, mga bahin han Balkans (Thrace-Macedonia, ngan Paeonia), kadam-an han mga rehiyon ha labnasan han Dagat Itom, mga bahin han Amihan nga Caucasus, Butnga nga Asya, kutob han Indus nga Siong ha harayo nga sinirangan ngan mga dapit han amihan ngan dumagsaan nga Aprika upod an Ehipto (Mudrâya), sinirangan nga Libya, ngan an daplin ha dagat nga bahin han Sudan.[3][4]
Linmingkod hi Darius han trono pinaagi han pagpatalsik tikang ha poder kan Gaumata, usa nga sinisiring nga nag-agaagaw la han trono. An bag-o nga hadi nag-atubang hin mga rebelyon ha bug-os niya nga ginhadi-an ngan iya ini ginlupig ngatangan. Usá nga dako nga panhinabo han kinabuhi ni Dario amo an iya expedisyon ha pagsirot han Atenas ngan Eretria tungod han ira paghatag hin bulig dida han Ioniahanon nga Rebelyon ngan paglupig han Gresya. Bisan man kon waray ini magmalinamposon dida han Pag-awayan ha Marathon, nagmalinamposon hi Darius han utro nga pagsakop han Thrace, han pagpahaluag han imperyo pinaagi han pagsakop han Macedonia, han Cyclades ngan an purô han Naxos ngan an pagbungkag han syudad han Eretria.
Gin-organisar ni Darius an imperyo ha pagbahinbahin hiní ngadto hin mga lalawigan ngan pagbutang hin mga satrap ha pagdumara hiní. Gin-organisar niya an Akhaemenida nga salapi nga usá nga bag-o nga uusa nga sistema hin panalapi, upod han paghimo han Aramaico nga opisyal nga pinulungan han imperyo. Gin-upay gihapon niya an kamutangan han imperyo pinaagi hin pagpahimo hin mga dalan ngan pagtikáng hin mga standard nga mga bug-at ngan mga pagsukol. Pinaagi hini nga mga pagbabag-o, an imperyo nasentralisar ngan nahiusa.[5] Nagtrabaho liwat hi Darius hin mga proyekto hin konstruksyon ha bug-os nga imperyo, nga an iya focus ha Susa, Pasargadae, Persepolis, Babilonia, ngan Ehipto. Ginpahimo niya an Behistun Inscription hin cliff nga gin-ukab basi igpahayag an iya mga conquista, usá nga importante nga pagpahayag han Kahadto nga Persyano nga pinulungan.
Ginpahayag gihapon hi Darius dida han mga barasahon ha Bibliya han Haggai, Zacarias, ngan Esdras–Nehemias.
Mga kasarigan[igliwat | Igliwat an wikitext]
- ↑ Baraan nga Biblia: An Maupay nga Sumat Para ha Imo (Biblia nga Ginhubad ha Pinulongan nga Samarenyo) Samarenyo Popular Version SPV 050 P PBS 2003-1 Philippine Bible Society 1978
- ↑ An Baraan nga Kasuratan Samarenyo Bible SAM 054 PBS 2000-1 Philippine Bible Society 1983
- ↑ "DĀḠESTĀN". Ginkuhà 29 December 2014.
- ↑ Suny, Ronald Grigor (1994). The Making of the Georgian Nation. ISBN 978-0253209153. https://books.google.com/?id=riW0kKzat2sC&pg=PA409&lpg=PA409&dq=achaemenid+empire+abkhazia#v=onepage&q=achaemenid%20empire%20abkhazia&f=false. Ginkuhà 29 Disyembre 2014.
- ↑ Pollard, Elizabeth (2015). Worlds Together, Worlds Apart concise edition vol.1. New York: W.W. Norton & Company, Inc.. pp. 132. ISBN 978-0-393-25093-0.


text:
Testudinidae
An Kumaw mao an sayo nga pamilya san mga naistar sa tuna na reptilya sa order Testudines. Sugad san mga pawikan, mayaon ini sira alukaha. Diurnal, o aktibo sa aga ini na mga kumaw.
Sa kabug'usan, an chelonian na sakob sa pawikan na sa dagat naistar ngan an makituna na kumaw.
An Chelonii or Testudines may yaon mga nabubuhi (extant) ngan extinct na mga species. An nahihibaruan na mga sinauna na pawikan nag'iedad sadton 220 milyones katuig an nakalabay [1] mao sira an giaarugi na grupo san mga reptilya ngan mas una pa san mga sinauna na grupo san mga tabili, halas ngan buaya.
An mga pawikan ngan kumaw ectotherms o na depende an temperatura sa kanra lawas san kanra ambient environment o mas kilala na cold-blooded.
Ginkaklasepa an kumaw na amniotes, sugad san iba na reptilya (upod an katamsihan) ngan mamalya. Suga san iba na mga amniotes, naginhawa an kumaw sa hangin ngan diri nabobonay sa ilarum sa tubig.
An Testudinidae[2] in uska familia han Testudines. An Testudinidae in nahilalakip ha ordo nga Testudines, classis nga Reptilia, phylum nga Chordata, ngan regnum nga Animalia.[2] An familia nga Testudinidae in naglalakip hin 49 ka mga species, sumala ha Catalogue of Life[2].
An kladograma hini sumala ha Catalogue of Life[2]:
Mga kasarigan[igliwat | Igliwat an wikitext]
- ↑ Li et al. 2008
- ↑ 2.0 2.1 2.2 2.3 Bisby F.A., Roskov Y.R., Orrell T.M., Nicolson D., Paglinawan L.E., Bailly N., Kirk P.M., Bourgoin T., Baillargeon G., Ouvrard D. (red.) (2011). "Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist". Species 2000: Reading, UK. Ginkuhà 24 september 2012. Check date values in:
|accessdate=(help)CS1 maint: multiple names: authors list (link)


text:
Isulan
An Isulan usa nga syahan nga klase nga bungto ha lalawigan han Sultan Kudarat ha Pilipinas. Amo ini an kapital nga bungto han Sultan Kudarat. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 73,129 ka tawo ha 14,333 nga panimalay.
Mga Baranggay[igliwat | Igliwat an wikitext]
An Isulan ginbahin ngadto hin napulo kag pito (17) nga mga baranggay. An giharani-i nga syudad hini amo an Syudad han Tacurong.
Mga Sumpay ha Gawas[igliwat | Igliwat an wikitext]
- Philippine Standard Geographic Code Archived 2012-04-13 at the Wayback Machine.
- 2000 Philippine Census Information


text:
Tubig
It tubig (Iningles Nahigaraan:(H2O) Hydrogen Dioxide peru an tawag hini in Dihydrogen Monoxide (Iningles:Water) (Pambansa:Tubig) in uska sustansya kimikal nga may-ada kimikal nga pormula nga H2O. It uska molekula hit tubig in nagsusulod hin uska oksiheno ngan duha ka hidroheno nga mga atomo nga ginsusumpay pinaagi hin mga pagdukot cobalento. Iton in likidu ha mga timpiratura ha igbaw han 0 °C (273.15 K, 26 °C) citation neededha dagat nga katupngan, pero ini in agsob aada ha Kalibutan nga naka-sulidu nga estadu, yilo, ngan ayri nga estadu.


text:
Provincia de Sevilla
An Sevilla usa nga probinsya han Andalucía, Espanya, ha katundan nga bahin han komunidad autonoma han Andalucía. Ginsasapitan ini han mga probinsya han Málaga, Cádiz, Huelva, Bajadoz, ngan Córdoba.
An kahaluag hini 14,042 ka km². An populasyon hini 1,758,720 (2002), ngan tikang hini 40% nangungukoy ha kapital nga an ngaran gihapon Sevilla, ngan an densidad hin populasyon 125.25/km² Mayda ini 105 nga munisipyo.
Kitaa an Lista han mga munisipyo ha Sevilla.
Ginsasaraoan han probinsya an Parque Nacional de Doñana upod han Probinsya han Huelva.


text:
Attapeu (lalawigan)
An Attapeu (puyde liwat Attapu; ha Lao: ອັດຕະປື) usa nga lalawigan han Laos. An kapital hini amo an syudad han Attapeu (Muang Samakhisai). Ha amihanan ginsasapitan ini han lalawigan han Sekong, ha katundan han lalawigan han Champasak. Ha sinirangan, an Kabugkiran han Annam nagbubulag han Attapeu tikang han Vietnam. Ginsasapitan ini han Camboya ha salatan.
Dida han Amerikano nga Gyera ha Vietnam, mga dapit han Baktasan han Ho Chi Minh naagi dida han lalawigan.
Mga distrito (muang) han Attapeu[igliwat | Igliwat an wikitext]
An lalawigan ginbahin-bahin ngadto han mga nasunod nga mga distrito o muang:
- Phouvong (17-05)
- Samakkhixay (17-02)
- Sanamxay (17-03)
- Sanxay (17-04)
- Xaysetha (17-01)


text:
Hiruhimangraw:Sparus aurata
Mabibilngan dinhi - nagkikinahanglan hin paghubadIgliwat
Sumala ha Catalogue of life, mabibilngan ini nga species ha "Eastern Atlantic: British Isles, Strait of Gibraltar to Cape Verde and around the Canary Islands. Also in the Mediterranean. Reports from New Zealand refer to Pagrus auratus (Foster 1801) (Ref. 5755, 9258). Reported from the Black Sea (Ref. 12781).". Alayon pagbulig hiton paghubad o paghatag hin kadugangan nga kasayoran hinin nga artikulo.:  [1] Lsjbot (talk) 14:50, 14 Marso 2013 (UTC)


text:
Waray-Waray News: Dugang pa nga mga negosyo gintagan duon ni PGMA
By Alice Nicart
Tacloban City (22 June) -- Pinanawagan ni Presidente Gloria Macapagal Arroyo an mga negosyante tikang ha langyaw ug dinhe ha aton dapit nga makig-usa ha goberno nga matukod in mas marig-on pa nga kabutang han nasud pinaagi hin dugang pa nga puhunan. Kun matuman daw ine mahimo nga makabtan han Pilipinas an ginhihingyap nga estado mahiupod han iba nga mayda “First World Economy Status”.
Ha iya pamulong didto han 2nd annual Philippine Investment Conference ha Shangri-La Mactan Resort and Spa, nagsiring an Presidente nga natatabo yana ha nasod an pag-ursa han ekonomiya ug ngani iya pa ginluwas nga dinhe ha nasod an gimamaupayi nga pagbutangan hin mga puhunan ug negosyo. Iya pa daw gud gin siring nga an pinaka halipot nga baton kon patiunan-o mapapadayon an nagtutubo nga ekonomiya in: pamuhunan, pamuhunan, pamuhunan (“invest, invest, invest”).
Nagsiring pa an Presidente nga ha pag-ursa han ekonomiya han nasod, dire daw ine magigin hinungdan han Administrasyon Arroyo hin pag hinay-hinay, ug lugod dodoblehon pa daw gud niya an iya mga paninguha abir mapasigi an kanan nasod mga kaupayan tubtob nga maabot ha kadayunan ine nga progreso.
Igin tag-usa pa daw han Presidente ha maabot 400 nga mga inbestor ug partisipantes han konperensya an plano han goberno may panuyo makabuhat an panginabuhi han kadam-an nga tawo.
Binaha na daw hin mga pagbabag-o ha panalapi ha nasod sugad han kaibani han kakutang han budget, an pag-umento han kolekta ha buhis, an karig-on han binalyuan han piso kontra dolyar, an makusog nga stock market, an pagkadatong han mga inbestor tikang ha langyaw, sais milyones nga dugang nga mga trabahoan, habobo nga porsyento han wara mga trabaho ug daw an habobo nga porsyento han kakablasan.
Labot daw hine, nalilipay daw hiya nga an Pinoy nga trabahante in kilalado ha bug-os nga kalibutan tungod han ira edukasyon, kamangka produktibo ug kamag-upay magyakan han English nga yinaknan.
Ha katapusan, gin-aghat han Presidente an mga membro han Euromoney Conference nga makig-usa ha pagbaba-o han Pilipinas ngadto ha pagigin riko nga nasud. (PIA-Eastern Samar)[top]


text:
Barein
An Barein o kundi man Bahrain (Inarabo: البحرين al-Baḥrayn Inarabo nga pagluwás: [aɫ baħrajn] ( pamati-a)), nga an opisyal nga ngaran Ginhadi-an han Barein (puyde liwat Ginhadi-an han Bahrain Inarabo: مملكة البحرين Mamlakat al-Baḥrayn), usá nga nasod nga purô ha Gulfo han Persia. Nahihimo an soberano nga estado hin guti-ay nga kapurupod-an nga nahabutnga palibot han Purô han Barein, nga nahamutang ha butnga han rawis han Qatar ngan han dumagsaan nga labnasan han Saudi Arabia, nga diin nahasumpay iní han 25 ka kilometro (16 ka milyas) nga Kalsada ni Hadi Fahd. An kamolupyohan han Barein mga 1,234,561 (c. 2010), upod in 666,172 nga mga diri-nasyonal.[8] An Barein, 780 nga kwadrado nga kilometro (300 nga kwadrado nga milyas) hin kadako, nga naghihimo iní nga ikatulo-nga-gigutiayi nga nasod ha Asya sunod han Maldivas ngan Singgapura.[9] An syudad han Manama amo an pamunuan ngan gidakoi nga syudad.
An Barein amo an sityo han kahadto nga sibilisasyon han Dilmun.[10] Kilalado iní tikang han kahadto tungod han mga panagatan hin mutya o perlas, nga ginkikita nga amo an gimaupayi han kalibotan kutob han ika-19 nga gatostuig.[11] An Barein amo an mga sarusayo nga mga lugar nga nagkarawat han Islam, han 628 AD. Sunod hin panahón hin Arabo nga pagdumara, ginpamunuan an Bahrain han Imperyo Portuges tikang 1521 kutob han 1602, nga diin ginsakop iní ni Shah Abbas I han dinastiya Safavid ha ilarom han Imperyo Persa. Han 1783, an katulinan han Bani Utbah nagsakop han Bahrain tikang kan Nasr Al-Madhkur ngan tikang hiní nga panahon, ginpamunuan iní han Al Khalifa nga hadianon nga panimalay, nga diin hi Ahmed al Fateh am an syahan nga hakim han Barein.
Han mga urhe nga bahin han gatostuig han mga 1800s, pagsunod hin mga sunodsunod nga mga kasabotan upod han mga Britaniko, nagin protektorado an Barein han Reino Unido. Han 1971, nagdeklara hin paglugaríng an Barein. Kasanhi anay ini nga emirato, han 2002 gindeklara iní nga Islamiko nga monarkiya nga konstitusyonal.
Han 2011, nakatagamtam an nasod hin mga protesta nga na-inspirar han Arab Spring han rehiyon.[12] An naghahadi nga hadianon nga panimala han al-Khalifa han Barein gintahapan ngan ginpakaraot tungod hin mga abuso hin katungdanan hin katawhan, upod in pagpriso, pagkastigo ngan pagbitay hin mga disidente, mga tawo hin oposisyon ha politika ngan an mayoriya nga Shia nga Muslim nga kamolupyohan.[13][14]
Ginpadukwag han Bahrain an syahan nga ekonomiya katapos-hin-lana o post-oil nga ekonomiya ha Gulfo han Persia,[15] an gindangatan tikang hin mga dekada hin pag-invest ha mga sektor hin banking ngan turismo;[16] damo han mga gidako-i nga institusyon hin panalapi mayda presensya ha pamunuan han nasod. Sugad man, mayda iní hataas nga Human Development Index ngan ginkikilala iní han World Bank nga usá nga hitaas-in-ganansya nga ekonomiya. Api an Bahrain han Nasyones Unidas, Non-Aligned Movement, Arab League, Organisation of Islamic Cooperation ngan han Gulf Cooperation Council.
Mga pinambasaranIgliwat
- ↑ 1.0 1.1 "CIA World Factbook, "Bahrain"". Cia.gov. Ginhipos tikang han orihinal han 29 Disyembre 2010. Ginkuhà 25 Enero 2011.
- ↑ "Bahrain ends special pact". The Straits Times. 15 Agosto 1971.
- ↑ "World Population Prospects: The 2017 Revision". ESA.UN.org (custom data acquired via website). United Nations Department of Economic and Social Affairs, Population Division. Ginkuhà 10 Septyembre 2017.
- ↑ "Bahraini Census 2010 – تعداد السكــان العام للبحريــن 2010". Ginhipos tikang han orihinal han 20 March 2012. Ginkuhà 31 Enero 2012. Cite uses deprecated parameter
|dead-url=(help)
- ↑ 5.0 5.1 5.2 5.3 "World Economic Outlook Database, October 2018". IMF.org. International Monetary Fund. Ginkuhà 12 Marso 2019.
- ↑ "2018 Human Development Report". United Nations Development Programme. 2018. Ginhipos tikang han orihinal han 14 September 2018. Ginkuhà 14 September 2018.
- ↑ Bahrain Government Annual Reports, Volumen 8, Hinipos nga mga Edisyon, 1987, pakli 92
- ↑ "General Tables". Bahraini Census 2010. Ginhipos tikang han orihinal han 20 Marso 2012. Ginkuhà 3 Marso 2012. Cite uses deprecated parameter
|dead-url=(help)
- ↑ "Archived copy". Ginhipos tikang han orihinal han 1 Pebrero 2018. Ginkuhà 1 Pebrero 2018. Cite uses deprecated parameter
|dead-url=(help)CS1 maint: archived copy as title (link)
- ↑ Oman: The Lost Land Archived 6 October 2014 at the Wayback Machine.. Saudi Aramco World. Ginkuhà 7 Nobyembre 2016.
- ↑ EB (1878).
- ↑ "Bahrain says ban on protests in response to rising violence". CNN. 1 Nobyembre 2012. Ginkuhà 16 Nobyembre 2012.
- ↑ "How Bahrain uses sport to whitewash a legacy of torture and human rights abuses | David Conn | Sport". The Guardian. Ginkuhà 19 Hulyo 2018.
- ↑ "PressTV-Bahrain king enacts election ban on opposition figures". Presstv.com. 12 Hunyo 2018. Ginhipos tikang han orihinal han 2020-03-11. Ginkuhà 19 Hulyo 2018.
- ↑ "Bahrain: Reform-Promise and Reality" (PDF). J.E. Peterson. p. 157.
- ↑ "Bahrain's economy praised for diversity and sustainability". Bahrain Economic Development Board. Ginhipos tikang han orihinal han 28 December 2010. Ginkuhà 24 Hunyo 2012.


text:
Mock elections han COMELEC, gindumara ha Tacloban
Mock elections han COMELEC, gindumara ha TaclobanDecember 29, 2021 No Comments on Mock elections han COMELEC, gindumara ha Tacloban
Maabot 34 ka presinto ha bug-os nga nasod an naging kaparte han mock elections pangandaman han bubuhaton nga National and Local Elections ha maabot nga Mayo 2022. Duha ka presinto han siyudad han Tacloban an bulig han mao nga aktibidad, usa ha Panalaron Central School ngan usa ha Sto. Niño Elementary School. An tagsa-tagsa nga presinto amo in mayda ginpili nga 100 ka botante para magpartesipar han nasabi nga aktibidad.
An ngatanan nga botante umagi ha temperature check og contact tracing QR scanning ugsa makasulod ha ira presinto. May andam gihapon nga isolation room inkaso magpakita hin simtomas hin COVID-19 an usa nga botante kun diin pwede hiya makapadayon pagbotos. Ginlimitahan gihapon ha napulo ka lingkuran an sulod han presinto para mapatuman la gihapon an physical distancing.
Samtang, mayada naman gintudlok nga Emergency Accessible Polling Place (EAPP) para han mga burod, senior citizens og PWD kun diin mas pinasayon ngan komportable an ira pagbotos.
An panbotos para han mock elections ginbuhat kanina han alas ocho han aga kutob han alas dose han udto. Ha luyo han halaba nga pila tungod han mauran ngan panahon ngan pira nga paper jam han pira nga balota, waray dako nga aberiya an nasipatan han ginbuhat nga mock elections.
D. Ortega/CIO


text:
3D printing
Iton 3D printing o additive manufacturing, natudlok ha proseso hin paghimo hin three-dimensional nga butang kun diin iton materyales (sugad hin likido nga molekula o pulbos nga grano) in gindudugtong o ginpapabug-os ha ilarom han pagkontrol han computer ha paghimo hin butang. An mga butang puydi magin bisan ano nga hitsura o heyometriya nga agsob ginhihimo gingagamit an digital model data tikang ha usa ka 3D model o iba pa nga mga electronic data source sugad han Additive Manufacturing File (AMF) file (agsob pinaagi han sagunson nga pagpatongpatong).


text:
Santiago de Cuba
An Santiago de Cuba amo an ikaduha nga importante nga syudad ha Cuba ngan nahamutang ini ha lalawigan han Santiago de Cuba han isla-nga-nasod. Amo liwat ini an kapital han nasabi nga lalawigan. Gintukod ini han 1515 han Espanyol nga conquistador nga hi Diego Velázquez de Cuéllar, upod han syahan nga pito nga mga villa han Cuba. An conquistador nga hi Hernán Cortés amo an syahan nga alkalde han syudad ngan tikang dinhe hiya linmakat pangadto ha Mehiko para han pagsakop hini. Tikang liwat ha Santiago an pagbiyahe han conquistador ngan explorador nga hi Pánfilo de Narváez nga mayda titulo hin Adelantado ngan labot pa hini, naglibot han mga labnasan han Florida han iya biyahe nga exploratoryo nga diin namatay hiya.
Amo ini an kapital han kolonya Cuba sunod han Baracoa tungod hin mga mag-upay nga kondisyon ha heyograpiya.


text:
Wikipedia:Uunanhon pagsurat hin maupay nga artikulo
It iba nga artikulo ha Wikipedia in komprehensibo na tikang katikang, pero agsob ha kadak-an in nagtitikang hin nga mga turók ngan natubo ngadto ha maupay-kasurat ngan komprehensibo nga mga artikulo.
Ini nga pakli in nagpapakita han mga pitad ha kinabuhi han usa ka artikulo, ngan nalista hin mga paagi kun diin makakabulig ka ha pagpadako hin artikulo ngadto ha sunod nga pitad. It paglaktaw hin pitad in diri la gintutugot, ini in ginduduso! An mga nasunod nga mga kaarangay in mahatag ha imo hin mga ideya kun paunan-o haros an mga artikulo tumubo ha Wikipedia.
Mga pitad han usa ka artikulo[Igliwat an wikitext]
Hirimoon nga mga artikulo[Igliwat an wikitext]
Tagsa artikulo in nagtitikang hin ideya ha huna-huna hit mag-aramot. Poyde ka makahimo hin mga artikulo mahitungod han bisan ano, basta igkakaangay ha Wikipedia. Maupay nga ideya kon igbiling mo anay, bis makasigurado nga waray pa artikulo ito nga himangrawon; kun may-ada na, bangin mas naangay it redirect. Kun may-ada ka makit-an nga pula nga sumpay ngan mahunahunaan mo, ighimo ito an artikulo! (Kun waray ka pa nakahimo hin artikulo, kitaa an Imo Syahan nga Artikulo).
Para han mga kadugangan nga mga sagdon kun paonan-o makahunahuna hin mga himangarawon nga poyde mo madugngan, kitaa Wikipedia:Pag-amot ha Wikipedia.
San-o ka makatikang, makakabulig it pagbasa ha mga sagdonan ngan panutduan ha paghimo han bag-o nga artikulo para ka makakuha hin ideya kun ano an dapat it imo igkonsiderar sugad han kahilaroman, format, mga kasarigan ngan waray-inuogopan nga paglantaw ha artikulo han Wikipeida.
Mag-upay nga mga pamaagi para makabiling hin artikulo nga ighirimo:
- Wikipedia:Ginpaalayon nga mga artikulo
- Wikipedia:Ginkikinahanglanon nga mga artikulo
- Wikipedia:Hirimoon nga mga artikulo
- Batakan:Buruhaton
- Wikipedia:Mga pakli nga kinahanglanon ighubad ha Winaray
- Wikipedia:Pintakasi
Mga turok[Igliwat an wikitext]
Kun waray ka oras hit pagsurat hin bug-os nga artikulo, pagbuot lugod hit pagsurat hin "turok". Iton mga "turok" in haglipot hin duro nga artikulo, haros gutiay la nga mga pamulong.
Mag-upay nga mga pamaagi ha pagbiling ngan pagpadako hin mga turok:
Nauswag nga mga artikulo[Igliwat an wikitext]
Kun an turok may-ada na tinuod nga sulod, ini in uska tinuod nga artikulo. An kadam-an ha mga artikulo in nahasulod hini nga kaarangay. Poyde ini hira may-ada kaluyaan, ngan ginaaghat ka makaayad ha ira ngan, kun may-ada ka nahibaroan o makabuhat han kinahanglanon nga panhalikwat, para makadugangdugang hin sulod.
Mag-upay nga pamaagi para makabiling ngan makapaupay han nauswag nga mga artikulo (kitaa ha sirong para han kadugangan nga pananabutan):
- Wikipedia:Limpyohi
- Batakan:Buruhaton
- Wikipedia:Wikiproyekto
- Wikipedia:Talaan hin mga Wikiproyekto
- Wikipedia:Rehiyonal nga pamaskin hit pasabot
- Wikipedia:Pagsurat hin mas maupay nga mga artikulo
Maupay nga mga artikulo
Paonan-o maabtan it parayawnon nga kalidad an mag-upay nga mga artikulo?
Parayawnon nga artikulo[Igliwat an wikitext]
An parayawnon nga mga artikulo amo an mga gintotoohan naton nga pinakamaupay nga mga artikulo ha Wikipedia. San-o madunggan hin parayawnon nga kabutangan, an mga artikulo in ginkikilatis ha Wikipedia:Pagkilatis han Parayawnon nga Artikulo para han masmaupay nga prosa, katot-onan, waray inugopan, ngan pagkakompleto, sumala han aton basihan han parayawnon nga artikulo. An mga wikipedista in agsob naipaparayaw an mga parayawnon nga mga artikulo nga ira ginbuligan.
Kun an artikulo in napadig-on nga parayawnon, nabunyog ini ha exclusibo nga hugpo han parayawnon it sulod kon diin ginpapakita ha dirudilain nga mga katiringan nga mga pakli, lakip an Mga Ganghaan ngan Mga Wikiproyekto. An artikulo in poyde liwat makakarawat hin dungog ha pagiging parayawnon ha panguna nga pakli. Sano-o an artikulo mahitakna nga gumawas ha panguna nga pakli, ini in dapat matagan hin uska kataposan nga kilatis ngan pagpahamis kun poyde pa mahitabo.
An parayawnon nga mga artikulo in nahatag han aton giupayi nga buhat para han mga tawo nga diri pa nakakakilala mahitungod hit Wikipedia. Ini in uska maupay nga pamaagi hit pag-aghat hin bag-o nga mga Wikipedista ngan makakarawat hin hin pondo nga donasyon, nga duha in dako it maibubulig ha Wikipedia.
Iton parayawnon nga mga artikulo in maupay nga kaayad, pero agsob may-ada ini taragudti nga panpaupay nga poyde mahimo. Ayaw gud kaalang pagpatadong han mga sayop o pagpahayana an mga pananabutan kon makakakita ka hin oportunidad; gutiay la it artikulo it perfecto, bisan an pagpaperfecto an aton pirmi panuyuan. May-ada kita formal nga pamaagi hin pag-aghat han mga Wikipedista para makapagkilatis ngan magpaupay hin mga parayawnon nga mga artikulo: Pagkilatis han Parayawnon nga Artikulo.
Parayawnon nga mga Artikulo
- Wikipedia:Yana nga Parayawnon nga Artikulo
- Wikipedia:Parayawnon nga mga Artikulo
- Wikipedia:Pagkilatis han Parayawnon nga Artikulo
Ano an naglalakip ha Parayawnon nga Artikulo
Maupay nga mga pamaagi hit pagpakita an aton pinakamaupay nga mga artikulo:


text:
Basahin sa wikang Ingles, Tagalog, Ilokano ngan Hiligaynon
Tanding han mga naglabay nga eleksyon, labi nga nahimo nga espasyo para ha agragaw hin botos an internet. Nagpapasamwak hin peke nga mga notisya iton mga nagduduso hin disimpormasyon para waringon an opinyon publiko. Naatubang hin panarhug ngan pan-atake an mga yano nga mulopyo nga nagpapadangat hin kritikal nga opinyon. Naatubang ha mga online nga atake an mga kagawad han midya, ngan mga aktibista nga nagpapasaro han mga notisya ngan naglalansar hin adbokasiya hiunong ha tidaraon nga eleksyon.
Talwas ka ba, an imo grupo o mga hinigugma niyo ha kinabuhi tikang ha ginsiring nga mga hulga? Ano an imo mahihimo para batunon hini nga kadelikaduhan?
Gintirok namon an pira nga mga sagdon para mabuligan ka ngan maibanan an mga hulga ha imo ngan ha imo komunidad ngan ha dayuday madugngan an imo digital security yana kuton ha adlaw han piniliay.
Magin sayod ha karukayaknon han digital rights kasumpay hit eleksyon
1. Bantayi an mga presente ngan tiarabot nga hulga ha imo digital rights.
Importante nga pirmi ka sayod kasumpay ha mga cyberattack, targeted harassment ngan pa nga hulga ha imo digital rights samtang nakiki-dabi online (ngan offline) hiunong ha tidaraon nga eleksyon. Para na gihap ini madugngan an imo paghirot kasumpay ha digital safety.
Para mapahilawig an kahibaruan ha mga hulga nga digital (yana man o ha tidaraon) pagalinsusunuron an mga matatapuran nga mga news organization ngan civil society groups sugad han Foundation for Media Alternatives ngan Out of the Box.
Maupay nga gumamit hin mga academic nga pag-aradman para mahibaro pa hiunong ha digital rights issues (peke nga balita, bayaran nga mga troll, influencer marketing ngan pamaagi ha pag-manipula ha media han Pilipinas) nga nakaka-apekto ha piniliay. Hiunong hiton, maupay nga taramdan ini nga 2019 nga pag-aradman hiunong ha pagkita ha digital disinformation.
2. Hibarui an imo katungod, online man o offline.
Maaram ka ba kun ano an angay himuon ha takna nga tarhugon o pakianhan ka hiunong ha mga aktibidad kasumpay han imo adbokasiya?
Puydi mo tikangan nga basahon an Bill of Rights nga seksyon han 1987 Constitution para mahibaruan an imo mga katungod (online man o offline) para mai-insister an kalugaringon ngan maitul-id an mga sayop nga panlantaw.
Mayda gihapon gingawas nga serye nga “Know Your Rights” an Philippine Center for Investigative Journalism ngan Free Legal Assistance Group nga puydi mo basahon ha Ingles ngan Filipino. Magagamit mo iton para madman kun ano an imo mahihimo para mapanalipdan an kalugaringon.
Ginhimo liwat han National Privacy Commission ini nga paypay para iglaygay an detalye an mga ktungod ngan proteksyon nga ginseseguro han Data Privacy Act of 2012 hiunong ha imo online nga mga katungod. I-click ini nga blog kun nawuwurok ka la gihapon kun ano ba gud man an “digital rights.”
Buhaton an Digital Safety ngan Hygiene
3. Batasana it ‘paglimpyo’ ha mga account ngan device.
Mapapahitaas han pagpatuman ha “digital hygiene” it imo proteksyon kontra ha possible nga mga cyberattack ngan iba pa nga mga digital nga hulga. Gamita ini nga rekurso hiunong ha digital hygiene nga gin-andam han EngageMedia para hini. Diri man hini mapupugngan tanan nga karuyag tumarget ha imo, maiibanan hini it imo pagiging bulnerable.
Pwede tikangan ini nga mga batakan nga kahibaruan:
- Gamita an makusog nga mga password ngan an two-factor authentication ha imo mga device ngan account;
- Gamita an mga browser extension ngan iba pa nga software (sugad han, Virtual Private Networks ngan Privacy Badger) para maibanan it mga tracker nga nangingita-kita ha imo online nga aktibidad; ngan
- Lugod ha paggamit han social media messaging nga mga app, gamiton an mas talwas nga mga application para ha balyuay hin mga mensahe ngan iba pa nga aktibidad online (puydi gamiton an Signal app para ha mga mensahe online).
4. Igpasamwak an digital safety practices ha imo komunidad.
Yana nga napauswag mo na an imo personal personal digital hygiene, igpasaro ini ha imo mga kapamilya, sangkay, ngan iba pa ha iyo komunidad. Mapo-protehiran mo an imo kalugaringon ngan iba pa pinaagi han pagbiling han mga “weak link” ha iyo mga nakakahimangraw.
Kun karuyag mo mag-host hin sesyon hiunong ha digital safety o kumuha hin magyayakan para ha imo organisasyon o komundad, ig-contact la it EngageMedia.
Ha takna nga umabat ka o it imo kakilala hin mga digital attack, kitaa ini nga Digital First Aid Kit para giyahan it imo kalugaringon nga mag-troubleshoot ha oras han kakurian. Pwede gihapon dumaop ha EngageMedia para maikonekta dayon ha incident response support groups.
Gumios
5. Iduso an digital media literacy ngan likyan nga magpauwat online.
Hadton naglabay nga duha nga eleksyon, nagin yawe nga isyu ha karukayaknon han digital rights an pagpapasarang han sayop nga impormasyon online. Kun susumahon, nagtika-pintas pa ini yana nga 2022, kun san-o mas damo an nakonsumo ha impormasyon nga kasumpay ha eleksyon online.
Importante nga bug-uson it media ngan information literacy para mahikit-an it fake news ngan makadiru-dilain nga online nga manipulasyon. May lesson plan nga mga worksheet para hito an Out of the Box nga puydi magamit hit mga akademiko ngan advocates para ha pagtutdo ngan pakighisgot hiunong ha digital citizenship ngan media literacy.
Igpatuman ini nga mga prinsipyo pinaagi la han pagpili han ginkukuhaan notisya ngan iba pa nga ginkokonsumo online. Igpasamwak ini nga pahinumdom ha iba labi na ha mga bulnerable ha panguwat ha internet.
6. Himuon nga mas talwas ngan matuod an online spaces para ha ngatanan.
Naggagawas hin mga fact-check nga mga istorya it mga matatapuran nga news organizations—ig-share ini ha imo mga network para mas damo it mahibaro nga mga tawo. Pakadto ha VERA Files Fact-check, Rappler Fact-check ngan Philippine Fact-check Incubator para ha sugad hini nga mga artikulo.
Kun may nakikit-an ka nga disimpormasyon online, puydi ikaw mismo it magreport hini. Gin-eksplikar han World Health Organization ha ira online dashboard kun tiunan-o isusumat it mga nagsasarang nga impormasyon online kabahin hit COVID-19. Puydi mo sundan it mga kapareho nga pitad ha pagrereport han election-related nga online nga disimpormasyon. Kitaa ini ha TotooBa.Info, usa nga plataporma para magsumat hin disimpormasyon nga kasumpay ha magkadiru-dilain nga fact-checking initiatives.
7. Hibarui it mga giya, bumotos, ngan bumullig ha mga online nga election-related nga paningkamot.
Ha adlaw han eleksyon, siguraduha nga makakabotos ka! Bisitaha it website hit Commission on Elections para ha mga update ngan anunsyo antes it eleksyon, pati na gihapon it voter precinct finder.
Antes mag-shade han balota, kinahanglan sayod ka kun ano it mga puydi ngan diri puydi himuon ha sulod hit presinto. Igindidiri it pagkuha hin retrato o bidyo han imo balota samtang aada ha sakob hit presinto.
Para ha iba pa nga “dos and don’ts” kabahin han eleksyon, basaha ini nga mga kadaan nga giya ha eleksyon nga gin-andam han CNN Philippines ngan Rappler.
Katima bumotos, padayon nga sundon it mga grupo nga election watchdog ngan magin mabinantayon pag-abot ha mga hisgutanan nga may kalabutan ha eleksyon ha iyo lugar. Gamita it social media para isumat ini nga mga isyu ngan mabaton han mga otoridad ngan maimbestigaran han mga civil society advocates.
8. Padayon nga magpakusog han imo digital safety ngan adman it digital rights katima it eleksyon.
Matangpos man it eleksyon yana nga Mayo 9, diri karuyag signgon nga talwas na ha mga digital nga pag-atake it mga advocates. Yana nga may batakan nga kahibaruan ka na ngan eksperyensya hiunong ha digital rights ngan safety, mas maupay kun igpadayon mo it pag-aram ha mga estratehiya ha digital safety pinaagi han pagbasa hin kadugangan nga mga rekurso, parehas hini nga tikang ha Front Line Defenders.
Puydi ka gihapon magkita hin mga dokumentaryo nga naghihisgot kabahin ha digital rights parehas han The Great Hack, Social Dilemma, ngan Coded Bias. Aada gihapon it Tech Tales kun karuyag mo hin mas halipot nga mga salida kabahin ha makadurodilain nga isyu han digital rights ha Asya-Pasipiko.
Naggagawas it EngageMedia hin regular nga content hiunong ha digital rights ngan safety ha Asya-Pasipiko, sanglit pag-subscribe na ha amon newsletter para magin updated ha mga bag-o nga artikulo, aktibidad, ngan iba pa nga mga rekurso.
9. Magin digital rights advocate.
Yana nga mas maaram ka na hiunong ha digital rights concerns ngan digital security strategies, manginginahanglan ka hin kaugop ngan mga tagpanalipod tikang ha iyo mga komunidad.
Magtikang ha imo mga sangkay ngan mga nakakaupod – bangin magkapareho an iyo nahuhuna-hunaan ha digital rights ngan safey. Gawas pa hiton, dako an posibilidad nga ma-convert hira.
Pakig-bubligay ha iba ngan magpahiluag pa han kinaadman kabahin ha digital rights, tutduan it iba kabahin ha digital safety, ngan papagbatunon it mga natalapas ha katungod ha digital nga espasyo.


text:
Mga illegal nga Buno-an iginpapatanggal
Mga illegal nga Buno-an iginpapatanggalJune 14, 2021 No Comments on Mga illegal nga Buno-an iginpapatanggal
Tacloban City — Para maproteheran an Fish Sanctuary, mismo an konseho han Brgy. 69 in naghimo han ordinansa; gintawag ini nga Barangay Ordinance No. 01-2018, otherwise known as “Buno-an” Regulation Ordinance of Barangay 69, Tacloban City”.Ha luyo hini nga ordinansa, may-ada la gihapon nagbutang hin mga Buno-an ha Brgy. 69 Anibong.
Kasumpay hini, dida han Hunyo 7, 2021, an mga kaapi han Fishery Law Enforcement Team (FLET), upod an pulis in nagserbe hin pormal nga notice ngadto han mga nagtatag-iya han mga buno-an ha Brgy.69 Anibong upod an pagpasabot ha ira nga an pagbutang han buno-an in nakakatalapas han Section 2A of Barangay Ordinance No. 01-2018, nga nagpapahayag nga “No Person or group of persons shall be allowed to construct, maintain or operate a Buno-an within the territorial jurisdiction of Barangay 69, Anibong, Tacloban City.”
Dida han pormal nga abiso, gintatagan hira hin panahon nga tanggalon an ira bonoan. Kun diri nira mabuhat, an City government an magtatanggal hini ha igintalaan nga panahon.
An pananggal han mga illegal nga struktura ha kabaybayunan han Tacloban in usa han mga kampanya nga gintututukan han FLET, siring han mangulo hini nga buhatan, Carlos Dave L. Castello.
Sakop han Cancabato Bay Fish Sanctuary an kabaybayunan han Anibong ha siyudad han Tacloban.
Ha sulod hini nga kanan siyudad Fish Sanctuary diri pwede an mga illegal nga straktura sugad han buno-an.
An buno-an in usa nga baga hin alad kun kitaon ngan permanente nga struktura ha medyo himabaw nga parte han dagat. May ada hini alad nga net ha ilarom, ngan hin baring para sumuhot ngan madakop an mga isda ug iba pa nga mga produkto han dagat.
M. Padernos/CIO


text:
Waray-Waray News: Presidente Arroyo may pahayag sa pag-abot tikang sa ASEAN Summit sa Singapore
Ni Nene A. Manzanares
Manila (23 November) -- Sa kanya pag-abot tikang sa Singapore, nagsugad si Presidente Gloria Macapagal- Arroyo nga siya masubo san mga natabo san mga bitkima san naglabay pala nga bagyo pero nagpahayag siya nga nalilipay siya san mga nahimo san grupo san Pilipinas sa Singaapore matungod nga mag reresulta ine sin mas maupay nga seguridad, mas makusog nga pagtubo san ekonomiya ngan pagkasarayu pag protehir san aton palibot.
An Presidente nagsugad nga san pagpirmahay san mga nasud san Association of Southeast Asian Nations san ASEAN Charter, nagpapasabot la ine nga nagin legal na ine nga dokumento ngan makakahimo ine sin mas poderoso nga bloke sa rehiyon.
An ASEAN Charter in maghahatag sin sinyal sa iba nga mga nasud nga an mga miembro san Association of Southeast Asian Nations in determinado umuswag.
Sa kanya gihapon pahayag sa kanya pag-abot tikang sa Singapore nagsugad an Presidente nga an ekonomiya san Pilipinas kaupod an mga Filipino in makakatagamtam sine nga pagtubo san nasabi nga ekonomiya matungod san aton sinusugad nga global engagement o kun mga paningkamot pakig sarayu san mga langyawanon nga mga nasud nga nakakabulig sa aton.
Ine nga mga global engagements in magreresulta sin mas damo nga mga buruhaton parte negosyo diin makakahimo gihapon ine paglurolaksi san pagtubo san ekonomiya, pamuhunan tikang san iba nga mga nasud nga oportunidad panrabahuan para san mga Filipino.
Nagsugad gihapon an Presidente nga bisan pa man siya nalilipay nga nagkayaun na sin kasarabutan sa ASEAN Charter pag undong san mga katungod san mga tawo kaupod an pag-undong san demokrasya, nababaraka la gihapon siya san kamutangan sa nasud Myanmar diin maluya an an pagkiwa tikadto sa demokrasya.
Nababaraka an Presidente nga maluya an progreso san Myanmar parte san isyu san mga katungod san mga tawo. Sine nga kanya kabaraka,gin-aaghat ni Presidente Arroyo an dayun nga kalibrehan ni Aung San Suu Ky.
Nag dugang pa nga nagpahayag an Presidente nga dire siya mapahuway bilang tag representar san liderato ngan katawhan san Pilipinas ngan sa pagigin miembro san ASEAN sa pag kab-ot sin hustisya ngan pagkigsarabutay sa nasud Myanmar. Nagsugad an Presidente nga maupay ine para sa Myanmar, san ASEAN ngan san bug-os nga kalibutan.
Sa pankatapusan, nagsugad an Presidente nga malipay siya sa kanya pagbalik agud mapaundong an mga kinahanglanon himuon sa nasud kaupod na an pagtutok san mga biktima san naglabay nga bagyo pati na an tisurolod pala nga mga bagyo. Matutok gihapon siya san mga kinahanglanon san mga pobre labi na gud nga tidaraun na an kapaskuhan. (PIA Northern Samar) [top]


text:
Salog Amazon
An Salog Amazon (US: /ˈæməzɒn/ o UK: /ˈæməzən/; Spanish and Portuguese: Amazonas), sa Sud Amerika iyo an pinakadakulang salog sa kinaban, kun sa wawa asin rikas kan bulos kaini an pag'uurulayan asin an ikaduwang pinakahalaba (6,400 km) sa bilog na kinaban, segunda sa Salog Yangtze, Tsina, na may labang 6,418 km.
An katubigan sa Salog Mantaro sa lugar kan Cordillera Rumi Cruz sa Peru iyo an kapo'ngalan na hinahalean kan tubig nadalihig sa salog kan Amazon. An mga Salog Mantaro asin Apurimac nasarapong asin kairiba pa an ibang mga sipi iyo an naporma kan Salog Ucayali na sinsabat an Salog Marañón sa iraya kan Iquitos, Peru, asin ta an mga ini iyo an konsideradong mayor na sanga kan Amazon. An mga taga-Brazil nginaranan an seksyon na ini Salog Solimbes sa bandang itaas kan pagsarapong naman kaini. An apod kan mga tagaBrazil iyo an Pagsarapong kan mga Katubigan.


text:
200 ka tawo na ha bug-os nga rehiyon an na tapnan han covid virus sumala han pinaka bag-o nga datos tikang ha Department of Health ngan kadam-an hini in tikang ha probinsiya han Leyte.
Mahitungod hini nag hangyo hi Leyte Governor Leopoldo Dominico Petilla ha National inter-Agency Task Force nga magpa bilin ha Modified General Community Quarantine (MGCQ) an probinsiya han Leyte.
Ha interview haiya han isumat.com hiya in nag sering nga deri na gud ka pupug-ngan an pag biyahe han mga tawo tikang ha magka lain-lain nga lugar han Pilipinas nga mauli ha rehiyon, pero kon mag papa bilin an leyte ha MGCQ porlominos mayda pa control hiton mga borders hit probinsiya para hadton mag kaka sulod Tikang ha iba nga lugar.
Sumala pa kan Petilla nga normal la iton ka baraka han padayon nga pag saka han kadamoon han mga tawo nga nag kakaada han virus pero hiya in nag patapod nga under control iton sitwasyon mahitungod nga mayda na kita mga testing centers ngan mga quarantine facilities nga pag bubutangan han mga pasyente labot la han pag dumara hin libre nga rapid testing han hin-o man nga tawo nga mayda sintomas parehas han sakit nga nga dara han covid.
Hiya in nag pa hinumdum ha ngatanan nga mag Tuman han mga health protocols sugad man an pag sunod han ordinansa han probinsiya nga nag mamando hadton ngatanan nga mauli ha leyte nga mag pasabot ngan mag pa rehistro haira tagsa tagsa nga mga munisipyo agud malikyan an pag sarang han virus ha mga komunidad.
May multa ngan ka prisohan an dire masunod hini nga balaod dugang pa ni Petilla.


text:
Likido
An likido (Ingles: liquid) iyo haranihan na dae-makompres na pluido na minakonporma sa korte kan kaagan kaini pero mantinido (harus) man giraray an kaparehong bolyum na talingkas sa presyon. Saro ini sa apat na pundamental na istado nin materya (an iba iyo an solido, gas, sagkod an plasma), asin an nagsosolo-solong istado na may siguradong bolum pero mayong sarong korte. An likido iyo pigbibilog nin saradit na nagbibribar na mga partikulo nin materya, arug kan mga atom, na pigsurugpon nin intermolekular na takod. Arug kan sarong gas, igwa nin kakayanan an likido na magbulos asin arugon an korte nin sarong kaagan. Kadaklan sa mga likido napupugolan an kompresyon, dawa ngani an iba nakokompres man. Bakong arug kan gas, an sarong likido, dae nagsusuruwayan ngaring panuon an kada ispasyo nin sarong kaagan, asin mantindo an kaparehas na densidad. Sarong distinkto na karakter nin likidong istado an surface tension, na minaresulta sa "wetting" na penomena. An tubig iyo, sa ngunyan, an pinakabistong likido sa Kinaban.
An densidad kan sarong likido iyo harus harani sa sarong solido, sagkod mas halangkaw kaysa sa sarong gas. Kaya an likido sagkod solido iyo parehas na inaapod na kondensadong materya. Mientras an likido sagkod gas iyo may abilidad sa pagbulos. Maski ngani an likidong tubig iyo abundante sa Kinaban, an istadong materya na ini iyo an pinakabihira sa bistadong uniberso, huli ta an likido nangangaipo nin sarong piot na rango nin temperatura/ presyon para mabuhay. An pinakaaram na materya sa bilog na uniberso iyo an gas na porma (na may kadikiton na detektableng solidong materya) bilang inter-istelar na urap o plasma sa mga bitoon.


text:
Tarlac
- Para han syudad, kitaa an Syudad han Tarlac. Para han salog, kitaa an Salog han Tarlac.
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An Tarlac usa nga ginpalibutan hin tuna nga lalawigan o probinsya han Pilipinas nga nahamutang ha Butnga nga Luzon nga rehiyon. An kapital hini amo an Syudad han Tarlac. An Tarlac nasapit han Pangasinan ha amihanan, han Nueva Ecija ha sidlangan, han Pampanga ha salatan, ngan han Zambales ha katundan.
DemograpikoIgliwat
Sumala han census han tuig 2000, an Tarlac mayda populasyon nga 1,068,783. An densidad han populasyon mga 350/km². An Kapampangan gin-gagamit han katunga han populasyon ngan an Ilokano gin-gagamit hin 41%. An Tinag-alog ginagamit gihapon.
EkonomiyaIgliwat
HeyograpiyaIgliwat
PolitikalIgliwat
An Tarlac ginbahin ngadto hin napulo kag pito (17) nga mga bungto ngan usa (1) nga syudad. Ini nga mga pagbahin, ginbahin pa ngadto hin 510 ka baranggay. An lalawigan mayda tulo nga mga distrito kongresyonal.
SyudadIgliwat
Mga BungtoIgliwat
PisikalIgliwat
Nahamutang an lalawigan ah butnga han mga butnga nga patag han Luzon, ginpalibutan hin tuna hin upat nga mga lalawigan: han Nueva Ecija ha sidlangan, han Pangasinan ha amihanan, han Pampanga ha salatan, ngan han Zambales ha katundan. Mga 75% han lalawigan patag samtang an nahabilin, mga bungtod tubtob kabugkiran.
Sugad han iba nga mga dapit han Butnga nga Luzon, an lalawigan mayda duha nga mga panahon: an tighuraw tikang han Nobyembre tubtob han Abril ngan an tig-uran para han nahabilin nga bahin han tuig.
KaagiIgliwat
Mga Sumpay ha GawasIgliwat
- Opisyal nga websayt han gobyerno han Tarlac Archived 2009-08-31 at the Wayback Machine.
- Websayt han komunidad han Syudad han Tarlac Archived 2007-11-12 at the Wayback Machine.
- WOW Philippines - Tarlac Archived 2009-02-26 at the Wayback Machine.
- Staying in Tarlac Archived 2007-12-17 at the Wayback Machine.
- Tarlac City Directory Archived 2018-08-06 at the Wayback Machine.


text:
Hinundayan
An Hinundayan usa nga ikalima nga klase nga bungto ha lalawigan han Southern Leyte ha Sinirangan nga Kabisay-an nga rehiyon ha Pilipinas. Sumala han 2000 census, an Hinundayan mayda 11,113 ka tawo ha 2,510 nga panimalay.
Mga Baranggay[igliwat | Igliwat an wikitext]
An Hinundayan mayda napulo kag pito (17) nga baranggay.
Mga Sumpay ha Gawas[igliwat | Igliwat an wikitext]
- ELGU nga websayt han Hinundayan Archived 2007-03-12 at the Wayback Machine.
- Philippine Standard Geographic Code Archived 2012-04-13 at the Wayback Machine.
- 2000 Philippine Census Information


text:
Vaccination Rollout han Tacloban gin-dayaw ni Roque
Vaccination Rollout han Tacloban gin-dayaw ni RoqueAugust 4, 2021 No Comments on Vaccination Rollout han Tacloban gin-dayaw ni Roque
Gin-panginano ni Mayor Alfred Romualdez kaupod hi Presidential Spokesperson Harry Roque an nagpapadayon nga panbakuna ha Robinsons Place Marasbaras yana nga kulop, August 4, 2021.
Ine mahuman nga gin-dayaw ni Roque an mga initiatibo na gin bubuhat ni Mayor Romualdez agud mapapaspas ngan mas maging sistematiko an vaccination program dinhi ha syudad han Tacloban.
Mahinunumduman nga nanguna an Tacloban City dinhi ha Rehiyon 8 han mga pinakahataas nga numero han mga nahibakuna nga 1st dose (99.2 %) ngan 2nd dose (84.4%), sumala han vaccine statistics report nga gin pagawas han Department of Health 8 dida han July 30.
Ha nagpapadayon nga panturok hin bakuna han nabibilin nga priority population, sobra 38,000 nga Taclobanon na an naging fully vaccinated.
Masasabtan nga maabot 800 an ginkikita nga naturukan hin 1st dose ha mao nga vaccination area, samtang sobra 500 naman ha Robinsons North Abucay. Ine in pagubos han 3,500 nga nakarawat nga alokasyon tikang ha Department of Health.
Ha pagklaro, waray pa panibag-o nga schedule nga ginpagawas han City Health Office tungod nga nakadepende ine kun san-o maabot an kadugangan nga supply han bakuna para dinhi ha syudad.
C. Merin/CIO


text:
Proseso han Bologna
An Proseso ha Bolognausa nga sagunson nga pagkirigta ngan ginkasarabutan han mga mistro han mga nasod Europeo basi makasigurado an pagtanding-tanding han mga istandarte ngan kalidad han mga kwalipikasyon para han hiruhitaas-nga-edukasyon. Ini nga proseso naghimo han Sakop para han Hiruhitaas nga Edukasyon han Europa ha ilarom han Lisbon Recognition Convention. Gin-ngaran ini tungod han Unibersidad han Bologna kun diin an Pag-asoy ha Bologna in ginpirmahan han mga ministro han pagtutdo tikang ha 29 ka mga nasod han Europa han nalabay nga tuig 1999. Ini nga proseso kinmarawat han iba pa nga mga nasod ha sulod han European Cultural Convention han Konseho han Europa, ngan pipira nga pagkirigta han mga kagamhanan an nahitabo ha Prague (2001), Berlin (2003), Bergen (2005), London (2007) ngan Leuven (2009).
Ugsa ginpirmahan an Pag-asoy ha Bologna, an Magna Charta Universitatum in ginsalawad ha pagkirigta han mga rector han unibersidad ha pagsaurog han ika-900 anibersaryo han Unibersidad han Bologna (ngan mga unibersidad ha Europa) hadton 1988. Usa ka tuig san-o an deklarasyon, an mga ministro han pagtutdo nga hira Claude Allegre (France), Jürgen Rüttgers (Germany), Luigi Berlinguer (Italy) ngan Baroness Blackstone (UK) nagpirma han Pag-asoy ha Sorbonne ha Paris hadin 1998, nga nagsasaad ha ira mga kalugaringon nga "pagkakaarasyahon an arkitektura han sistema panhiruhitaas nga Edukasyon han Europa". May-ada 50 nga api an Proseso han Bologna.
Mga nagpirma[igliwat | Igliwat an wikitext]
Nag-pirma han Bologna Accord, mga api han European Higher Education Area:
- 1999: Austria, Belgium (Flemish ngan French Communities bulag la), Bulgaria, an Czech Republic, Denmark, Estonia, Finland, France, Germany, Greece, Hungary, Iceland, Ireland, Italy, Latvia, Lithuania, Luxembourg, Malta, Netherlands, Norway, Poland, Portugal, Romania, Slovakia, Slovenia, Spain, Sweden, Switzerland, United Kingdom.
- 2001: Croatia, Cyprus, Liechtenstein, Turkey, European Commission
- 2003: Albania, Andorra, Bosnia and Herzegovina, Former Yugoslav Republic of Macedonia, Russia, Serbia, Vatican City
- 2005: Armenia, Azerbaijan, Georgia, Moldova ngan Ukraine
- Mayo 2007: Montenegro
- 2010: Kazakhstan
- Mayo 2015: Belarus
Ngatanan nga membro-estado han EU in nagbubulig han proseso, lakip an European Commission nga nagpirma liwat. An Monaco ngan San Marino la an mga bulig han Konseho han Europa nga waray kinmarawat ha proseso.
An ESU, EUA, EURASHE, EI, ENQA, UNICE, an Konseho han Europa ngan UNESCO in bahin han kanan proseso pagsunod. An iba nga grupo ha hinin nga lebel amo lakip an ENIC, NARIC ngan EURODOC.


text:
Barotac Nuevo
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An Barotac Nuevo usa nga ikatulo nga klase nga bungto ha lalawigan o probinsya han Iloilo ha Katundan nga Kabisay-an nga rehiyon han Kabisay-an ha Pilipinas. Sumala han 2000 nga census, mayda ini populasyon nga 45,804 ka tawo ha 8,757 nga mga panimalay.
It bungto mga usa-ka-oras hin biyahe ha auto tikang han Syudad han Iloilo, an kapital han bungto. An sawang o poblacion han bungto pag-ultan ngadto han mga bungto han Pototan, Dingle, Anilao ngan Dumangas.
Mga Demograpiko[igliwat | Igliwat an wikitext]
Binisaya nga Hiligaynon an lumad nga yinakan ha Barotac Nuevo ngan an kadam-an han populasyon Katoliko Romano.
Mga Baranggay[igliwat | Igliwat an wikitext]
An Barotac Nuevo ginbahin ngadto hin karuhaan kag siyam (29) nga mga baranggay:
Mga Sumpay ha Gawas[igliwat | Igliwat an wikitext]
- Philippine Standard Geographic Code Archived 2012-04-13 at the Wayback Machine.
- 2000 Philippine Census Information


text:
Bacolod
- Para han lain nga kagamit, kitaa an Bacolod (pansayod).
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An Syudad han Bacolod usa nga syudad ha lalawigan han Negros Occidental ha Katundan nga Kabisay-an nga rehiyon han Kabisay-an ha Pilipinas. Amo ini an kapital ngan gidako-i nga syudad han Negros Occidental. Kilalado ini tungod han Maskara Festival hini, nga ginbubuhat dida hit bulan han Oktubre. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 429,076 ka tawo ha 87,441 nga panimalay. Gin-agnayan an syudad nga "Syudad hin mga Hiyom".
Ginsasapitan ini han Syudad han Talisay ha amihanan, han bungto han Murcia ha sinirangan, han Syudad han Bago ha habagatan o salatan-katundan, ngan han Estrecho han Guimaras ha katundan. An mga coordinate han Bacolod amo in 10°40′16″N, 122°56′28″E.
It Bacolod usa nga importante nga daungan hin barko ngan mayda adlaw-adlaw nga biyahe hin ferry ngadto ha Syudad han Iloilo. It Bacolod karuhaan (20) ka oras tikang ha Manila pinaagi ha barko ngan pito (7) ka oras tikang ha Syudad han Sugbo pinaagi ha barko. An Aeropuerto Domestic han Bacolod nahamutangan mga upat (4) ka kilometros tikang han sawang o downtown han syudad. It Bacolod kalim-an (50) ka minuto tikang ha Manila pinaagi ha idro ngan katloan (30) ka minuto tikang ha Syudad han Sugbo ha idro.
An Syudad han Bacolod amo in sinisiring nga amo an gilimpyohi ngan gilunghawi ngan pinaka-ma-ukoy-ukoy nga syudad ha Pilipinas. Nagsisirbe ini komo ganghaan han mga riko-hin-asukar nga mga syudad ngan bungto han probinsya. Damo iton mga facility para hit mga bisita, mga moderno nga paagi hin panakayan makadara hin mga bisita para hin negosyo o pagrisyo ngadto hin bisan diin nga lugar ha isla han Negros.
An klima ha Syudad han Bacolod ha kabug-osan maupay. Iton tig-adlaw nga panahon tikang han Disyembre tubtob Mayo samtang an tig-uran nga panahon, sugad ha iba nga bahin han Pilipinas, tikang hiton Hunyo hangtod Nobyembre. Iton average nga temperatura 26 ka degree Celsius (80 ka degree Fahrenheit).
Mga Baranggay[igliwat | Igliwat an wikitext]
An Syudad han Bacolod ginbahin ngadto hin kaunman kag usa (61) nga baranggay.
Mga Sumpay ha Gawas[igliwat | Igliwat an wikitext]
Bacolod pagtugway hit paglakat tikang ha Wikivoyage
- Opisyal nga Websayt han Gobyerno han Syudad han Bacolod
- Philippine Standard Geographic Code Archived 2012-04-13 at the Wayback Machine.
- History, Culture Archived 2016-10-04 at the Wayback Machine.


text:
by U Z. Eliserio
translated into Waray by Jessie Ramirez
Una hiya nga ginbisita tulo nga gab-i tikang han ira pagkadto han klinika. Adto han sulod han kuwarto hi Marie, nakaturog na an iya mga bugto han igbaw han double deck. Pirit na nag-aaram hi Marie, pero diri niya masabtan an mga salita han iya libro. Paparungun na kunta niya an iya desk lamp ngan ti puwesto na ha double deck han mapakulaw hiya ha bintana.
Ngan kinita niya an iya anak. Kanawong niya ini. Dagko nga mga mata, guti nga irong. Nakabuka an baba hini, parang magyayakan.
Wara mabati hi marie, asya dinuok hiya han bintana.
Nawara naman hi Candy.
Tulo ka beses pa ini naliwat nga pahinabo. Kada gab-i. Tungod han ikalima nga pagpasabot han iya anak, ginpukaw ni Marie an iya bugto nga iya upod han kuwarto. Pero, san-o pa man makalusad tikang han double deck an iya bugto, nawara na an bata ha bintana.
Nagbag-o han estilo hi Marie. Han sunod nga gab-i, imbes na dumuok, iya nala ginyaknan, “Kay ano Candy? Kay ano ka pa napakita? Ano it im karuyag nga paghimuon ko?”
Sinagbang an iya anak, pero dire ini mabatian ni Marie. Dinuok hiya han bintana.
Ngan nahinabo naman an diri niya inaasahan.
Gintapo hiya ni Candy.
Napaatras hi Marie, nahitalindas. Nahirantok han ligid han double deck – nahingaturog. Aga na han mapukaw hiya. Nagdadagmit pagtima para han iya klase. Urhi na hiya inabot. Waray hiya han kahuwisyohan hit iya mga klase, an paningodto na nag-iristorya an iya mga kabarkada na patay na hi Angelo han kitaa ha parking lot han kaagahun. “Pirit mayak nangunguyab han girlfriend hit usa nga ka-frat,” siring han usa nga sangkay.
Diri aram ni Marie kun matawa or mag-uuraw. Kahuman han klase, naglibot anay hiya upod an iya mga barkada ha mall san-o umuli. Pagdatong ha ira balay, inabtan niya nga wara an iya nanay, waray an iya mga bugto. Adto la an iya tatay.
Ginyawaan hiya hini. “Kay ano yana ka la?” Pakiana hini, sabay hithit han iya yosi.
Waray ini pansina ni Marie, sinaka hiya pasingat han iya kuwarto.
Sinunod an tatay.
Bag-o masirado ni Marie an portahan, sinulod an iya tatay ha kuwarto. Ginhaplos an iya balikat. “Maka-usa na nga semana,” siring hini. “Siguro maupay ka na hit yana.”
Ginduso ni Marie an iya tatay. Sinampal hiya hini. Tipadalagan sana an babaye tipagawas, pero gindusu hiya tipakat ha kama. “Naato ka na? Ano ba it mayda hit imo lalaki nga wara ak?”
“Marie! Marie?”
An iya nanay! Dinatong na.
May tinuktok han pinto han kuwarto. Binuhat hi Marie habang an iya tatay tipakat ha portahan. Han pagsulod han bugto ni Marie, ginuwa an iya tatay. “Ipapadayon ta ini nga pag iristorya hit iba nga adlaw!”
Han kinagab-i-han, han magpakita hi Candy, dinuok hi Marie, dinuok daman an iya anak/ Ngan hit una nga pagkahinabo, binati ni Marie an ginyayakan han iya anak. “Nanay,” siring ni Candy, “Nanay, kay ano ak nim pinabay-an?”
Aabotun kunta ni Marie an kamot han iya anak, pero an salaming la an iya nahikaptan.
Nawara naman hi Candy.
Wara kahingaturog hi Marie. Han batia niya an tilaok han kamanukan, binuhat hiya ngan dineretso ha banyo. Kahuman pumarigo nga magliwan, nasingat hiya ha kusina ngan inabtan nga nag-uuraw an iya nanay. “An im iroy,” siring hini, “an im iroy, gin-atake ha puso.”
Wara pag-uraw hi Marie. Tinawa hiya. Nagtinawa hiya han nagtinawa.
Han kinagab-i-han, nagpakita nadaman hi Candy. Imbes na dumuok hi Marie ha bintana, kinadto hiya han iya kama ngan hinigda. Nagkamang hi Candy tipakat ha iya. Gin-akay niya ini, yinakap. Dungan hira nga nag-uraw. “Pasaluy-a anak, pasayluy-a ako.,” siring ni Marie. “Nursing an ak gin-aadman, pero diri kita namangnu.”
Gamit an mga gudti na kamot, kinuha ni Candy an taklap ni Marie, ginamit para punasan an iya mga luha. “Babay, nanay,” siring ni Candy. “Babay, nanay.” Ngan nawara an iya anak. Liwat wara kahingaturog hi Marie.
Liwat, ginhulat niya an pagtilaok han kamanukan. Pinarigo hiya ngan nagliwan ngan siningadto ha kusina.
Ngan didto niya hiabti an iya nanay, nahuyang han salug.
Puros dugo an ira kusina.
Linuhod hi Marie duok han lawas han iya nanay. Gin-akay niya ini ngan yinakap. “Babay, nanay,” siring ni Marie. “Babay, nanay.”
Kahuman hat, wara na kitaa ni Marie an iya anak.
This short story is part of U Eliserio’s first collection, Apat na Putok. Click here to read about his upcoming third collection, Eksamen at iba pang kuwento ng pag-ibig.


text:
Mali an sinisiring han usa nga Tiktok nga habubu nga klase hin mga materyales an ginamit ni bise president Leni Robredo ha iya mga proyekto nga mga pabahay
AN SIRING: Habubu nga klase hin materyales an ginamit ha proyekto nga pabahay ni bise president Leni Robredo
RATING: DIRI TINUOD
Usa nga Tiktok video an nagsasarang ha Facebook nga nagsisiring nga ginamit hin habubu nga klase hin materyales an proyekto nga pabahay ni bise president Leni Robredo.
Gin-utro han natura nga video an luma nga meme nga “Expectation vs Reality” para akusahan nga substandard daw an ginamit nga materyales han proyekto nga pabahay ni Robredo.
Sumala han post “noong ibinida ito ng mainstream media, ay sobrang mapapa-bilib ka. Kasi nga ‘yung design ng bahay na ‘to ay talagang pang malakasan kumbaga, mapapa-wow ka,” (han iginbida ini han mainstream media, in sobra nga nakakabilib ka. Kay an disenyo hini nga pabahay in sobra nga pang malakasan kumbaga mapapa-wow ka) samtang pinapakita an litrato han desinyo han balay.
Siniring daman han nagpost nga harayo han histura han nakita nira nga disenyo han balay kumpara han aktuwal nga pabahay nga mayda habubu nga kalidad hin materyales.
“Kasi ang naging resulta sa pabahay ni Leni Robredo ay mukhang mula sa Lazada. ‘Yung tipong tinignan mo sa computer, chineck mo sa computer, sa cellphone mo, chineck mo, ang ganda ng sapatos, and ganda ng damit. Pero pagdating sa’yo, eh bulok pala,” (kay an naging resulta ha pabahay ni Leni Robredo in sugad hin tikang ha Lazada. Iton nga tipo nga kinukulawan mo ha kompyuter, gin-check mo ha kompyuter, ha cellphone mo, hin-upay han sapatos, ngan mahusay an bado. Pero pag-abot ha imo, dunot ngay-an) siring han nagpost.
Pero an natura nga post in maiha na nga napamatud-an nga mali han Facebook page han bise presidente hadto pa han Disyembre 2020. Sumala kan Robredo, an mga pabahay nga pinapakita nga habubu nga klase in usa nga “mock up” o susbaranan la ngan diri ini an aktuwal nga pinanhahatag.
“The house shown in the picture is just a mockup so that our partner beneficiaries will have visuals of the actual size of the house. Please see [the] first picture dubbed as ‘REALITY,’” (an balay nga ginpakita ha litrato in usa nga susbaranan la para an amon mga partner nga benepisaryo in magkamay-ada hin biswal han aktuwal nga kadako han balay. Alayon kitaa an una nga picture nga ginsusugad ‘REALITY’”) sumala kan VP Leni ha iya post.
Kaupod daman ha post an mga litrato han aktuwal nga housing units.
Ha usa nga artikulo han ABS-CBN News hadto han iginpakita an video nga interview kan Robredo, kaupod an mga litrato ngan iba pa nga video nga dokumentasyon han proyekto nga pabahay han bise president, tikang han groundbreaking hasta ngada han pagtindog han mga balay. Ha pareho nga artikulo, gin-aghat ni Robredo an iya mga kritiko han iya proyekto nga bumulig nala lugod kontra hin magpasarang hin mali nga impormasyon mahiunong han proyekto nga pabahay.
“Instead of trolling, baka gusto nilang tumulong na lang silang mag-build. Sweat equity lang, yung gastos ng materyales sa amin,” (Imbes nga mag-troll, bangin gusto nira bumulig nala lugod hin pagtindog. Balhas nga puhunan la, amon na an materyales) siring ni Robredo.
Ha usa nga hearing mahiunong hin disinformation ha Senado, ginyakan ni propesor Yvonne Chua han Unibersidad han Pilipinas nga hi Robredo an pinaka-dako nga biktima han disinformation o “negatibo nga messaging”—Bianca Marie Austero (Translated by Aboy Abayan)
PressOne.PH is part of #FactsFirstPH which brings together various sectors that are committed to promoting truth in the public space, and exacting accountability on those who harm it with lies. For those interested to join the initiative, email info@factsfirst.ph
PressOne.PH has adopted Facebook’s ratings options for third-party fact checkers and is working toward accreditation with the International Fact-Checking Network (IFCN).
Back into each other’s arms
America never left the Philippines but the symbolic meeting in New York would leave a lasting imprint in the minds of ordinary Filipinos — the Philippines and US are close friends again.
FACT-CHECK: The MILF is not a terrorist organization
Get Real Philippines made the false claim that the Moro Islamic Liberation Front is a terrorist organization
FACT-CHECK: Three Marcoses hold public office
Other Marcos family members were elected to public office, not just President Marcos, his son Sandro, and his sister Imee