text:
Katambok hit tuna
Iton matambok nga tuna in may-ada hinin nga masunod nga mga kinaiya:
- Mayda inin nga sustansiya nga kinahanglanan hin panguna nga nutrisyon pantanaman, sugad hit nitroheno.
- Mayda inin sadang nga mineral para hin nutrisyon pantanaman, sugad hin boron, klorin, kobalt, tumbaga, puthaw, manganeso, molybdenumyo, sulpur, ngan sink.
- Naglalakip inin hin materya organiko hin tuna, nga nagpapaupay han istruktura han tuna, ngan pagpapabilin han kahulos han tuna.
- An pH han tuna in tikang ha 6.0 ngada ha 6.8 para han kasagaran nga tanaman, pero it iba in naayon hin maasido o alkalino nga kondisyon.
- Maupay nga istruktura han tuna.
- Mayada sadang nga mga mikroorganismo ha kinahanglan han pagpatubo han tanaman.
- Agsob may-ada damo nga bawbaw nga tuna.


c: text/html

text:
Samar (lalawigan)
An Lalawigan han Samar usa han mga lalawigan o probinsya han Pilipinas ha Sinirangan nga Kabisay-an nga rehiyon han Kabisay-an. Western Samar (Iningles para han Kalondan nga Samar o Katundan nga Samar) an una nga ngaran han probinsya kay an ngaran nga Samar, ngaran liwat han isla o puro han Samar. An Syudad han Catbalogan an kapital han lalawigan. An lalawigan nahahamutang ha katundan nga bahin han isla han Samar nga hin mga pipira nga mga isla-isa ha katundan han Isla . Ha amihanan han probinsya mabibilngan an lalawigan han Northern Samar samtang ha sidlangan matatad-an an probinsya han Eastern Samar. An lalawigan ngan an isla nahadugtong han Isla han Leyte pinaagi han Tulay San Juanico, ha Estrecho de San Juanico (o San Juanico Strait) tikang ha Sta. Rita ngadto ha Baranggay Cabalawan han Syudad han Tacloban. Ha salatan o habagatan han lalawigan amo an Golfo han Leyte o Leyte Gulf.
Sulod
Kataw'han ngan Kultura[igliwat | edit source]
Binisaya nga Winaray an lumad nga yinaknan ha lalawigan han Samar. Pero mayda mga isla nga bungto ha sakop han probinsya nga Binisaya nga Sinugboanon an ira yinaknan. Ini amo an mga isla-ngan-bungto han Almagro ngan Santo Niño.
Ekonomiya[igliwat | edit source]
Heyograpiya ug Lokasyon[igliwat | edit source]
Ini nga probinsya may-ada damo nga bundok linabi na gud sa ubos nga parte. Kadagatan an wala o katundan sini. Iton nga dagat mao gud an Samar Sea o Dagat san Samar. An pinaka dako nga syudad mao an Calbayog.
Mayda karuhaan kag lima (25) nga bungto an Samar samtang usa (1) an syudad.
Mga Syudad[igliwat | edit source]
Mga bungto[igliwat | edit source]
Turismo[igliwat | edit source]
An Samar maupay giyapon an turismo. May-ada damo nga dagat o baybayon ngan talon o busay linabi na gud sa mga syudad ug mga munisipalidad hirani sa Dagat san Samar
Kasaysayan[igliwat | edit source]
An isla han Samar ginbulag tikang ha Leyte ngan ginhimo nga laín nga probinsya ha tuig 1768. Ha Hunyo 19, 1965 gintunga an isla ngadto hin tulo (3) nga lalawigan o probinsya: Western Samar, Eastern Samar ug Northern Samar. Ha 1969 an lalawigan han Western Samar ginngaran nga Samar.
Kitaa Gihapon[igliwat | edit source]
Mga Sumpay ha Gawas[igliwat | edit source]
- Opisyal nga Websayt han Lalawigan han Samar
- Laín nga Websayt mahitungod han Lalawigan han Samar
- PIA nga Pakli han mga bungto han Katundan nga Samar
- Samarnews.com nga Websayt- Gibag-ohi nga mga sumat tikang ha Samar
- Samar College

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Syudad han Cavite
An Syudad han Cavite (ha Chabacano: Ciudad de Cavite; Inintsek: 甲米地; Tinag-alog: Lungsod ng Cavite) usa nga ika-upat nga klase nga syudad ha lalawigan han Cavite ha Pilipinas. Nahamutang an syudad dida hin baga-hin-kawil nga katadman o peninsula nga nagawas ngadto han Bahia han Manila. An Syudad han Cavite amo an kasanhi nga kapital han lalawigan. An historiko nga isla o puro han Corregidor ngan an mga hagrani nga mga isla ngan bulag nga mga kabatoan han Caballo, Carabao, El Fraile ngan La Monja nga mabibilngan han ganghaan han Bahia han Manila nalalakip han yakan-balaod o jurisdiksyon ha tuna han syudad.
Nahamutang an syudad hin mga 35 ka kilometro ha habagatan tikang ha Manila ha karsada. Nagsasapit ini han bungto han Noveleta nga nahamutang ha salatan. An peninsula nagtatak-op han Bahia han Bacoor ha timugan ngan han Bahia han Cañacao ha dumagsaan, nga mga kabahin han Bahia han Manila. An poblasyon o sawang han syudad ginbahin-bahin ngadto hin lima nga mga distrito: Dalahican, Santa Cruz, Caridad, San Antonio, ngan San Roque. Ini nga mga distrito ginbabahin-bahin pa ngadto hin walo nga mga zona ngan mga 84 nga mga baranggay. An Base Naval han Sangley Point lakip han syudad ngan nahamutang ini ha gi-amihanan nga dapit han peninsula. Ini usa nga base naval han Amerikano han una ngan nahimo na nga ispisyal nga base militar han Pilipinas.
Sumala han 2007 nga census, an Syudad han Cavite mayda populasyon nga 104,581 ka tawo hin kahaluag hin tuna nga 20.80 ka kwadrado nga kilometrosquare kilometers.
Mga baranggay[igliwat | edit source]
An Syudad han Cavite ginbahin ngadto hin kawaloan kag upat (84) nga mga baranggay.
Mga sumpay ha gawas[igliwat | edit source]
- Opisyal nga websayt han Syudad han Cavite
- Opisyal nga websayt han Kagamhanan/Gobyerno han Lalawigan han Cavite
- Opisyal nga websayt han Biblioteka ngan Museo han Syudad han Cavite
- Executive Order 629


text:
BORONGAN CITY - Nakit-an nala nga patay an usa nga membro han third sex ha sulod mismo han ira balay ha Barangay Tamoso, Borongan City, Eastern Samar. Guinkilala an biktima...
SALCEDO, EASTERN SAMAR - Padayun pa nga guintatambal ha Abrigo Memorial Hospital an usa nga retirado nga seaman mahuman ini nga mabiktima hin panigbas samatang sakay han iya single nga...
BATO, LEYTE - Namatay an usa nga preso ha Bato Municpal Police Station Lock-up cell dida han nakalabay nga adlaw mahitungod hin pagsinuka ngan pagsinakit han tiyan hini. Guinkilala an...
JARO, LEYTE - Ginpaninigbas patay an usa nga misis ha Barangay Mag-Aso bungto han Jaro, Leyte mahuman nga magselos an iya 48 anyos nga mister. Subay ha inisyal nga imbestigasyon...
TACLOBAN CITY- Nakatagamtan an maabot 36 nga mga Yolanda survivor ha syudad han Tacloban hin mga gamit pagpakabuhi tikang ha grupo han mga Pinoy ha Ireland an Galway Filipino-Irish Community...
TACLOBAN CITY- Ginbuyagyag han pira nga mga residente han Brgy. 86 San Jose Tacloban City an daw ginsesering scam o panguwat hin pira nga nagpapakilala nga mga tawuhan ni former...
TACLOBAN CITY-- Nangangandaman na an pamunuan han probinsya han Leyte para han nakatalaan nga pagdumdom han kanan yana nga tuig ika 70 nga pagtigaman han Leyte Gulf landing yana nga...
TACLOBAN CITY- I gin rekomenda yana han Sanguniang Panlalawigan han Probinsya han Leyte an pag re classify han unom nga mga provincial roads kumo National roads. Pinaagi han ginbuhat nga...
TACLOBAN CITY- Gin duduso han mga magbarala-ud han Sanguniang Panlungsod han Tacloban an pag deklara nga Special Non Working Holiday an kada Nobyembre 8 han Tuig kumo paghinumdom han pag...
TACLOBAN CITY- Tuig 2005 han matudlok hi Palparan kumo Commanding General han 8th Infantry (Storm Troopers) Division ha Catbalogan, Samar. Gin sesering nga nagin malinampuson an kampanya hini ha pag...
Contact Us
Nimfa Patawaran
Acting Station Manager
Matronelio Manaog Jr
Asst. Station Manager
Address:
4th Floor Esperas Bldg.
Real Street, Tacloban City
Contact Numbers:
(053) 523-0951 | 321-6357
e-mail:
This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.
Call Sign: DYTX
Frequency: 95.1 mHz
Radiated Power: 10,000 Watts
Anchormen
BUTCH MANOG
Bombo Reports Ist/2nd/3rd Edition
MATRONELLO F. MANAOG JR.
Bombo Hanay Bigtime and Kahapon Lamang
MA. NIMFA C. PATAWARAN
Bombo Hanay sa Udto
ROCKY M. LESIGUES
Zona Libre


text:
Camiling
An Camiling usa nga syahan nga klase nga bungto han lalawigan han Tarlac, Pilipinas. Nahamutang ini hin mga 150 ka kilometro ha amihanan kanawayan tikang ha Manila, ngan mga 50 ka kilometro ha salatan-timugan han Syudad han Dagupan ha Pangasinan. Amo ini an sentro hin komersyo hin lugar nga nagsasakop hin 8 ka bungto ngan sapit han lalawigan han Pangasinan. Amo ini an ganghaan ngadto ha butnga ngan katundan nga Pangasinan pinaagi han Karsada Romulo (nga han una Karsada 13).
Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 71,598 ka tawo ha 15,324 nga mga panimalay. Mayda ini kahaluag hin katunaan nga 140.50 ka kwadrado nga kilometro. An densidad hin populasyon hini 509.6 ka tawo ha tagsa kwadrado nga kilometro.
Mga baranggay[igliwat | edit source]
An Camiling ginbahin ngadto hin kaunman kag usa (61) nga mga baranggay.
Mga sumpay ha gawas[igliwat | edit source]
- Pasyalan Tarlac
- Philippine Standard Geographic Code
- 2000 Philippine Census Information (Chinese)
- Bungto han Camiling


text:
Perlis
An Perlis (ha Jawi ﭬﺮليس) [1], amo an gigamayi nga estado o negeri ha Malaysia. Nahamutang ini ha amihanan nga dapit han katundan nga labnasan han Peninsular nga Malaysia ngan sapit ini han mga lalawigan han Satun ngan Songkhla han Thailand ha amihanan nga linea.
An Perlis mayda populasyon nga 210,000. An etniko nga komposisyon para han tuig 2000 ha Perlis amo an: Malay (174,805 o 79.74%), Intsik (21,058 o 9.6%), Indio (2,658 or 1.21%) ngan mga iba (20,690 or 9.45%).
An kapital han Perlis amo an Kangar ngan an kapital-nga-hadi-anon amo an Arau. An Padang Besar ha linea han Malaysia-Thailand usa liwat nga importante nga bungto. An main nga puerto amo an gamay nga barrio han Kuala Perlis, nga nasumpay ngadto han Isla han Langkawi.
Mga reperensya[igliwat | edit source]
- ↑ The Constitution of Perlis


text:
Bolivia
An Bolivia (nga an opisyal nga pagtawag Plurinasyonal nga Estado han Bolivia[12][13] (Quechua: Bulivya Mamallaqta, Kinatsila: Estado Plurinacional de Bolivia, IPA: [esˈtaðo pluɾinasjoˈnal de BoˈliBja] Aymara: "Wuliwya Suyu"), usa nga ginpalibutan hin tuna nga nasod ha butnga nga Salatan nga America. Amo ini an gipobrihi o gikablasi nga nasod ha Salatan nga Amerika. Ginsasapitan ini han Brasil ha amihanan ngan ha sinirangan, han Paraguay ngan Argentina ha salatan, han Chile ha habagatan o salatan-katundan, ngan han Peru ha katundan.
Ugsa han Europeo nga pagkolonisar, an Andeano nga rehiyon han Bolivia kabahin han Imperyo Inca – an gidako-i nga estado han Ugsa-kan-Colon nga Amerika. An Imperyo Espanyol naglupig han rehiyon dida han ika-16 nga siglo. Han dako nga bahin han panahon han pagkolonisar han Espanyol, ini nga teritoryo gintawag nga Igbaw nga Peru ngan ilarom ini han Virreinato han Peru, nga naglakip han kadam-an han mga kolonya han Espanya ha Salatan nga Amerika. Katapos han pagpasamwak hin paglugaring han 1809, nagsunod in 16 ka tuig hin panggubat o gyera ugsa han pagtukod han Republika, nga ginngaran ha dungog ni Simón Bolívar, han 6 han Agosto 1825. Nag-agi an Bolivia hin mga panahon hin instabilidad ha politika, mga diktadura ngan mga kakurian ha ekonomiya.
An Bolivia usa nga demokratiko nga republika nga ginbahin ngadto hin siyam nga mga departamento. An heyograpiya hini nagkakadirudilain tikang han mga bugkid han Andes ha Katundan, ngadto han Sinirangan nga mga Ubos-nga-Katunaan, nga nahamutang ha Amazon nga Basin. Usa ini nga nagpapadukwag nga nasod, nga mayda Namumutnga nga Human Development Index nga score, ngan hin nivel hin pagkakablas nga mga 60%. An dagko nga mga buruhaton ha ekonomiya hini naglakakip han pag-uma, forestry, panagat, pagmina, ngan paghimo hin mga butang sugad hin mga textile, mga panapton, mga gin-refine nga mga metal, ngan hin refined petroleum. Damo hin mineral an Bolivia, labi na ha tin.
An populasyon han Bolivia, nga ginbanabana ha 10 ka milyon o 10 ka ribo, multietniko, nga naglakakip hin mga Amerindyo, Mestizo, Europeo, ngan mga Afrikano. An pinulongan nga ginagamit hin kasagaran Kinatsila, bisan man kon an Aymara ngan an Quechua nga mga pinulongan agsob gihapon gamiton ngan ini nga tulo, pati in 34 nga iba pa nga mga tuminongnong nga pinulongan opisyal. An damo nga ihap in dirudilain nga mga kultura ha sakob han Bolivia nagpadako ha pagkadirudilain ha arte, panluto, literatura ngan musika.
Etimolohiya[igliwat | edit source]
Ginngaranan an Bolivia ha dungog ni Simón Bolívar, usa nga manguna dida han Espanyol nga Amerika nga mga gyera hin panlugaring.[14] Hi Antonio José de Sucre ginpapili ni Bolívar nga mag-angkon han Igbaw nga Peru (an yana-nga-adlaw nga Bolivia) ha ilarom han bag-o nga Republika han Peru, o kundi man paghiusa han Naghiusa nga mga Lalawigan han Rio de la Plata, o pagdeklara nga formal hin paglugaring tikang han Virreinato han Peru nga nagdominar han dako nga bahin han rehiyon. Pinmili hi Sucre nga maghimo hin bag-o nga nasod, ngan, ha pagbulig han mga lokal nga katawhan, ginngaranan ini ha dungog ni Simón Bolívar.[15]
Kundi, an orihinal nga ngaran han bag-o nga nasod Republika han Bolívar. An ngaran waray anay magbalhin ngadto hin Bolivia tubtob hin pira ka adlaw ha urhe nga diin hi konggresista Manuel Martín Cruz nagproponer: "Kon tikang kan Romulus an Roma, tikang kan Bolívar an Bolivia" (Kinatsila: Si de Rómulo Roma, de Bolívar Bolivia). Kinmagat an ngaran ngan gin-aprobahan ini han Republika dida han 3 han Oktubre 1825.[16]
Han 2009, in bag-o nga konstitusyon nagbalhin han ngaran han nasod tikang han "Republic of Bolivia" ngadto han "Plurinasyonal nga Estado han Bolivia" ha pagkilala han multi-etniko nga kinaiha han nasod ngan han ginpahitaas nga kamutang han mga tuminongnong ngan lumad nga katawhan han Bolivia ha ilarom han bag-o nga konstitusyon.[17][18][19]
Teritoryal nga pag-organisa[igliwat | edit source]
An Bolivia ginbahin ngadto hin 9 nga mga departamento, 112 nga mga probinsya, 327 nga mga munisipyo ngan 1,384 nga mga kanton (cantón), nga nakakuha hin dako nga autonomiya ha ilarom han Balaod hin Desentralisasyon (ha Kinasila: Ley de Descentralización Administrativa) han 1995.
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ An Artikulo 6, seksyon II han bag-o nga konstitusyon han Bolivian constitution nagtukod han Wiphala nga amo an nasodnon nga tigaman han Bolivia (upod han bandera, nasodnon nga awit ngan eskudo). Kitaa an "Bandera indígena boliviana es incluida como símbolo patrio en nueva Constitución", Oktubre 21, 2008, United Press International.
- ↑ "Artículo 6. I. Sucre es la Capital de Bolivia." (Article 6. I. An Sucre amo an ulohan han Bolivia.) Constitution of Bolivia
- ↑ CIA - The World Factbook
- ↑ CIA - The World Factbook
- ↑ Bolivian Constitution, Article 5-I: Son idiomas oficiales del Estado el castellano y todos los idiomas de las naciones y pueblos indígena originario campesinos, que son el aymara, araona, baure, bésiro, canichana, cavineño, cayubaba, chácobo, chimán, ese ejja, Guaraní, guarasu'we, guarayu, itonama, leco, machajuyai-kallawaya, machineri, maropa, mojeño-trinitario, mojeño-ignaciano, moré, mosetén, movima, pacawara, puquina, quechua, sirionó, tacana, tapieté, toromona, uru-chipaya, weenhayek, yawanawa, yuki, yuracaré y zamuco.
- ↑ Kids Encyclopedia. Kids.britannica.com: (8 February 2009). Ginkità dida han 30 han Agosto 2010.
- ↑ The World Factbook – Bolivia. CIA. Ginkità dida han 30 han Marso 2010.
- ↑ Bolivia. World Gazetteer. ginhipos tikang ha an orihinal dida han 19 January 2013 Ginkità dida han 7 January 2010.
- ↑ 9.0 9.1 9.2 9.3 Bolivia. International Monetary Fund. Ginkità dida han 21 han Abril 2011.
- ↑ Distribution of family income – Gini index. The World Factbook. CIA. Ginkità dida han 1 han Septyembre 2009.
- ↑ Human Development Report 2010. United Nations: (2010). Ginkità dida han 5 han Nobyembre 2010.
- ↑ WHO | Bolivia (Plurinational State of). Who.int: (11 han Mayo 2010). Ginkità dida han 30 han Agosto 2010.
- ↑ UNdata | country profile | Bolivia (Plurinational State of). United Nations: (14 han Nobyembre 1945). Ginkità dida han 30 han agosto 2010.
- ↑ Simón Bolívar Salem Press
- ↑ 6 de Agosto: Independencia de Bolivia
- ↑ [1] What countries are named after individuals or families?
- ↑ Morales highly favoured for re-election in Bolivia Truth Out/Associated Press 6 December [2009
- ↑ Can Bolivia’s indigenous groups dance in harmony? BBC 10 June 2010
- ↑ Bolivia poll won’t end opposition BBC 24 January 2009


text:
Baracoa
An Baracoa nga tinatawag liwat nga Ciudad Primada (o Syudad nga Pansyahan), mabiblingan ha lalawigan han Guantánamo han (Cuba).
An prinsipal nga mga produkto han rehiyon amo an saging, lubí ngan cacao.
Gintukod an syudad dida han 1511 ha ngaran nga Nuestra Señora de la Asunción de Baracoa. Gintukod ini han conquistador Espanyol nga hi Diego Velázquez de Cuéllar nga ha diri maiha nga panahon nakakuha han titulo nga Adelantado. An Baracoa amo an pinakamaiha na nga gin-ukyan han mga Espanyol dida han Isla han Cuba katapos han ira pag-ulpot ngan tungod hini amo nga gin-agnayan an Baracoa nga Ciudad Primada. Han 1518 nakakuha ini han pagtawag nga nga ciudad. Amo ini an syahan nga kapital ngan an syahan nga obispado o nagkaaada hin obispo nga syudad han Isla.


text:
Gloria Macapagal-Arroyo
Hi Maria Gloria Macaraeg Macapagal-Arroyo amo an ikanapulo kag upat nga Mangulo o Presidente han Pilipinas. Mas kilala hiya ha ngaran nga Gloria Macapagal-Arroyo. Hiya an ikaduha nga babaye nga mangulo han nasod. Anak hiya han anay presidente Diosdado Macapagal. Hi Mike Arroyo it iya bana.
Nagsulod hi Arroyo ha gobyerno komo assistant secretary o bulig-nga-maghirilom ngan undersecretary o ilarom-nga-maghirilom han Departamento han Komersyo ngan Industriya. Nagsirbe anay hi Arroyo komo Senador tikang han 1992 tubtob 1998 ngan Sugbong-Mangulo tikang 1998 kutob 2001.


text:
Flash Elorde
Hi Gabriel "Flash" Elorde (Marso 25, 1935 - Enero 2, 1985) usa nga boxingero tikang ha Pilipinas.
Hi Elorde amo an WBC Junior lightweight (Super Featherweight) nga kampeon tikang han Marso 20, 1960 tubtob Hunyo 15, 1967 ngan WBA Super featherweight nga kampeon tikang han Pebrero 16, 1963 hangtod Hunyo 15, 1967 nga amo nga hiya an gima-iha-i nga nagkapot han titulo nga world junior lightweight nga kampeon (pito ka tuig ngan tulo ka bulan). Nakalabaw gihapon hiya hin puntos han makarit nga featherweight kampeon nga hi Sandy Saddler han 1955 hin usa nga pag-atubang nga non-title bout. Han 1956 inmatubang hin otro hiya kan Saddler, ngan hini nga panahon an ira pag-atubang para han kan Saddler featherweight nga titulo, pero hi Elorde napilasan in mata ngan napirde dida han away dida han ika-13 nga ronda nga TKO.
Hi Elorde nakig-atubang gihapon han lightweight nga kampeon nga hi Carlos Ortiz para han iya titulo hin makaduha ka beses. Ginpirde hiya hinin duha ka okasyon ni Ortiz han ika-napulo-kag-upat (ika-14) nga ronda.
Nagretiro hi Elorde mga mayda record hin 87 ka daog (33 nga KO), 27 nga pirde ngan 2 ka tabla ngan ginngaranan hiya nga amo an "the greatest world junior lightweight boxing champion in WBC history" (an pinakaharangdon nga world junior lightweight boxeo nga kampeon han kaagi han WBC) han 1974.
Tinmalikod hin kadayonan hi Flash Elorde han Enero 2, 1985.
Han 1993, hiya an nagin-syahan nga Asyano nga gin-induct ngadto han nahibase-ha-Nueva York nga International Boxing Hall of Fame. Iginkilala gihapon hiya ngadto han World Boxing Hall of Fame.
Kitaa Gihapon[igliwat | edit source]
- Lista hin mga lalake nga boxingero
- Lista hin mga WBC world champion
- Lista hin mga waray kaduda nga kampeon ha boxeo


text:
Cantabria
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Kinatsila nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An Cantabria usa nga rehiyon ha kaagi ngan komunidad autonoma nga uusa la hin probinsya o lalawigan ha Espanya. Ginsasapitan ini ha sidlangan han País Vasco (probinsya han Vizcaya), han Castilla y León ha salatan (mga lalawigan han León, Palencia ngan Burgos), han Principado de Asturias ha katundan ngan han Dagat Cantábrico ha amihanan. An syudad han Santander amo an kapital hini ngan lokalidad nga gidamo-i hin tawo nga mayda 182,302 ka molupyo, nga ginsusundan han mga nukleo industriyal han Torrelavega (55,910), Camargo (31,086) ngan Castro Urdiales (30,814 de iure).


text:
Dumaguete
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An Syudad han Dumaguete usa nga nga syudad ha lalawigan o probinsya han Negros Oriental ha Butnga nga Kabisay-an nga rehiyon han Kabisay-an ha Pilipinas. Amo ini an kapital, an prinsipal nga daungan hin sakayan o puerto, ngan gidako-i nga syudad han Negros Oriental. Sumala han 2000 nga census, mayda ini populasyon nga 102,265 ka tawo. Iton tawo nga taga-Dumaguete tinatawag nga "Dumagueteño" o "Dumagitnon".
Heyograpiya ngan klima[igliwat | edit source]
An Syudad han Dumaguete ginbahin ngadto hin katloan (30) nga mga baranggay, nga ginklasipika ini ngatanan komo urbano. An walo nga baranggay ha sawang o downtown han syudad kilalado kaurugan ha numbero. An giguti-ayi nga baranggay amo an Baranggay 4 nga mayda kahaluag hin 5.11 ka hektarya la, samtang an gidako-i nga baranggay amo an Baranggay Banilad nga mayda 362.71 ka hektarya.
Mga Reperensya[igliwat | edit source]
- PhilippineBusiness.com.ph - University Town
- http://www.tdh.nl/filelibrary/Deel3_ECPAT.pdf
- Philippine Standard Geographic Code
- 2000 Philippine Census Information


text:
Buddha Loetla Nabhalai
Hi Phuttaloetla Nabhalai, (sinurat gihapon nga Buddha Loetla Nabhalai) o Rama II, (Pebrero 26 1766–Hulyo 21 1824), amo an anak ni Hadi Rama I. Ha Thai nga yinaknan, an iya ngaran ginsusurat nga พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย. An iya ngaran han Prinsipe pa hiya Prinsipe Issarasundhorn. An ngaran nga Buddha Loetla Nabhalai ginngaran ha iya katapos han iya kamatayon ni Hadi Nangklao. Hi Rama II mayda kapitoan-kag-tulo (73) nga anak. An paghadi niya komo Hadi han Thailand (1809–1824) nagdara hin renasimyento hin Thai nga arte ngan kultura, labi na ha literatura.
Dida han paghadi ni Rama II, an Thailand nagkaada hin konfrontasyon han Vietnam, nga hadto nagigin dako nga gahom dida han rehiyon, mahitungod han pagkontrola han Camboya han 1813. Mga impluwensya han Katundan nagtikang nga maabat ha Timugan nga Asya ngan ha Thailand. Han 1785 an British nag-okupar han Penang, ngan han 1819 gintukod nira an Singapur. Waray la mag-iha, an British nakapatalsik han Holandes ngan Portugues komo dako nga impluwensya katundan ha ekonomika ngan politika ha Thailand. An mga British nagtipa han sistema ekonomika han Thai, nga kon diin an mga prinsipe real mayda mga monopoly ha negosyo ngan an mga negosyo nahailarom hin pagbuwis nga arbitraryo. Han 1821 an gobyerno han British India nagpadara hin misyon nga nagdemanda nga an Thailand tanggalon an mga gaud han gawasnon nga negosyo.
Hi Hadi Rama II namatay han 1824. An nagsunod ha iya nga hadi hi Prinsipe Jessadabodindra o Nangklao.


text:
Minalayo
- Diri ini angay igkalipat han Minalaynon nga pinulongan, nga usa nga Binisaya nga pinulongan ha Katundan nga Kabisay-an
An Minalayo in uska yinakanan ha banay Austronesyano. Ini in usa ha upat nga buhatanon nga yinakanan ha Singapura, ngan uska panbuhat nga yinaknan ha Sinirangan Timor, nahitabo tungod han pagdumara han Indonesya ha sulod han labaw han karuhaan ka tuig. Ini in tuminongnong nga ginyayaknan han 40 milyones nga katawhan ha sulod han estrecho han Malacca, lakip han mga baybayon han Rawis Malay han Malaysia ngan salatan nga Thailandya, lalawigan han Riau, an sinirangan nga baybayon han Sumatra ngan an Kapuropod-an Riau ha Indonesya, nga naging tuminongnong nga yaraknon han Jakarta ngan bahin han katundan nga baybayon nga Sarawak ngan Kalimantan ha Borneo.


text:
Tadeusz Kościuszko
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Hi Andrzej Tadeusz Bonawentura Kościuszko (giharani-i nga kaluwas ha Winaray: Andrzey Tadeush Bonaventura Kosh-chush-ko) (1746 – 1817) usa nga Polako nga nasodnon nga bayani, heneral ngan usa nga namuno han rebelyon hadton nga nasod patok han Rusia han 1794. Nagsundalo hiya dida han Gyera Rebolusyunaryo Americano komo usa nga koronel dida han Continental Army upod kan George Washington. Ha pagkilala han iya paghatag hin serbisyo, gintagan hiya han Kongreso Kontinental ha ranggo han Brigadier General han 1783.
Mayda mga pipira nga mga gin-Ininglis nga kasurat han iya ngaran, pero an kaurugan hini amo an Thaddeus Kosciusko, pero an bug-os nga ka-Iningles nga Andrew Thaddeus Bonventure Kosciusko aada gihapon hin pipira nga mga sinurat. Ha Lituaniano, an iya ngaran ginsurat nga Tadas Kosciuška. Ha Biellorrusian it iya ngaran ginsusurat nga Taдэ́Byш Kacbцю́шka (Tadevuš Kaściuška). Kon ha Kinatsila ngan Winaray, an iya ngaran masusurat nga Andrés Tadeo Buenaventura Kosciuszko.
Sulod
- 1 Biyograpiya
- 2 Mga Butang ngan Lugar nga ginngaranan ha dungog ni Kościuszko
- 3 Kitaa Gihapon
- 4 Mga Sumpay ha Gawas
Biyograpiya[igliwat | edit source]
Sayo nga Bahin han Kinabuhi[igliwat | edit source]
Hi Kościuszko ha Francia[igliwat | edit source]
Pagbalik ha Polonya[igliwat | edit source]
Ha Dresden ngan ha Paris[igliwat | edit source]
Gyera Rebolusyonaryo Americana[igliwat | edit source]
Pagbalik ha Polonya[igliwat | edit source]
Gyera ha Depensa han Konstitusyon[igliwat | edit source]
Pagpalangyaw[igliwat | edit source]
Rebelyon ni Kościuszko[igliwat | edit source]
Urhe nga Bahin han Kinabuhi[igliwat | edit source]
Mga Butang ngan Lugar nga ginngaranan ha dungog ni Kościuszko[igliwat | edit source]
Kitaa Gihapon[igliwat | edit source]
Mga Sumpay ha Gawas[igliwat | edit source]
- Mt Kosciuszko Inc
- About.com nga feature mahitungod kan Tadeusz Kosciuszko
- Embahada Polaka ha Estados Unidos, usa nga pagdungog nga pakli
- US Kosciuszko National Monument nga websayt
- Embahada han Estados Unidos ha Belarus nga pasamwak
- Kosciuszko Polish-American Historical Society, Inc. han Valley Ansonia - Derby - Shelton - Seymour, Connecticut
- Kosciuszko Monuments Gallery
- Unknown Kościuszko's Manuscript


text:
Gutógutó
Ha anatomiya han tawo, an gutógutó[1] (puydi liwat igsurat nga gutó-gutó[2]) usa ka kolumna nga agsob mayda 33 ka mga vertebrae, an sacrum, an intervertebral discs, an coccyx nga nahamutang ha dorsal nga aspeto han torso, nga ginbubulagang han mga spinal discs.
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ Abuyen, Tomas A. DICTIONARY English Waray-Waray/Tagalog. National Book Store. Mandaluyong City. ISBN 971-08-6529-3. Tuig 2005. Pakli Ihap 371. Spine -> Gutógutó
- ↑ Abuyen, Tomas A. Diksyunaryo Waray-Waray [Visaya] English-Tagalog. Kalayaan Press Mktg. Ent., Inc. Quezon City. Tuig 2000. ISBN 971-08-6050-X. Pakli Ihap 103.


text:
Jiang Zemin
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Hi Jiang Zemin (Yinano nga Tsinino: 江泽民; Minat-an nga Tsinino: 江澤民; pinyin: Jiāng Zémín; Wade-Giles: Chiang Tse-min; natawo 17 Agosto 1926) amo an "namumutnga han ikatulo nga henerasyon" han mga manguna han Partido Komunista han Tsina, nga nag-alagad nga Maghirilom nga Kasahiran han Partido Komunista han Tsina tikang han 1989 tubtob 2002, nga Mangulo han Kanan Katawhan Republika han Tsina tikang han 1993 tubtob 2003, ngan amo an Mangulo (Chairman) han Namumutnga nga Komisyon nga Militar tikang 1989 tubtob 2004.


text:
Jordan, Pilipinas
An Jordan usa nga ika-upat nga klase nga bungto ha lalawigan o probinsya han Guimaras ha Katundan nga Kabisay-an nga rehiyon han Kabisay-an ha Pilipinas. Amo ini an kapital nga bungto han Guimaras, ngan amo ini an sinisiring nga ganghaan han lalawigan.
An Jordan ginsasapitan han tulo nga bungto han probinsya, Buenavista ha amihanan ngan an bag-o nga nahimo nga bungto han San Lorenzo ha sidlangnan ngan Sibunag ha salatan. Ugsa han kahimo han lima nga bungto han lalawigan, an bug-os nga isla o puro han Guimaras gintatawag nga "Himal-us".
Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 28,745 nga tawo ha 5,397 nga panimalay.
Mga Baranggay[igliwat | edit source]
An Jordan ginbahin ngadto hin napulo kag upat (14) nga baranggay.
- Alaguisoc
- Balcon Maravilla
- Balcon Melliza
- Bugnay
- Buluangan
- Espinosa
- Hoskyn
- Lawi
- Morobuan
- Poblacion
- Rizal
- San Miguel
- Sinapsapan
- Santa Teresa
Kaagi[igliwat | edit source]
An ngaran nga Jordan ginpili han mga nangungukoy ha dungog ni San Juan Bautista, an ira santo patron. Sumala han mga istorya lokal, gintalwas hira han santo tikang hin pamatay dida han pagsalakay hin Moro han panahon han Espanyol.
An bungto han Nueva Valencia ginhimo nga bulag nga bungto han 1941. Dida la han Hulyo 1995 nga an mga bungto han San Lorenzo ngan Sibunag ginhimo, nga nagresulta nga an Jordan napulo kag upat (14) na la an nahabilin nga baranggay. Ugsa mahimo inin duha nga mga bungto, an Jordan mayda katloan kag tulo (33) nga baranggay.


text:
Henry de Bracton
Hi Henry han Bracton (ha Iningles: Henry of Bracton), puyde liwat Henry de Bracton, puyde gihapon Henrici Bracton (d. 1268) usa nga Ingles nga hurista.
Kilalado hiya yana tungod han iya mga sinurat mahitungod hin balaod, labi na an De Legibus et Consuetudinibus Angliae (Han mga Balaod ngan mga Kostumbre han Inglaterra), ngan han iya mga ideya han mens rea, o panuyo kriminal. Sumala kan Bracton, dida gud la han pag-examinar han pagkadugtong han buhat ngan panuyo nga magkakaada hin pagbuhat hin kriminal nga buhat.
Nagsurat gihapon hiya mahitungod han paghadi, ngan nagrason hiya nga in namumuno puyde sidngon la nga hadi kon inmabot hiya ha poder ini husto nga paagi.
Mga reperensya[igliwat | edit source]
- Bracton, Henry de. De Legibus et Consuetudinibus Angliae, 4 vols., ed. G. E. Woodbine, transl. S. E. Thorne. Publications of the Selden Society, London, 1968-77.
Mga sumpay ha gawas[igliwat | edit source]
- Harvard Law School Library's Bracton Online
- Catholic Encyclopedia entry on Henry de Bracton
- HENRY DE BRACTON at LoveToKnow


text:
Agi (abakadahan)
An agi[1][2] o letra (Iningles:Letter/Text) (Pambansa:Letra/Teksto) usa nga elemento hin abakadahan nga sistema hin pagsurat, sugad han Griyego nga abakadahan ngan an mga nagsunod hini. An tagsa agi hit sinurat nga yinaknan agsob nga gin-uungod hin usa nga fonema (tunog) ha ginyayakan nga porma han pinulongan.
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ Vicente I. de Veyra "Ortograpiya Han Binisaya". Bahin nga kinuha tikang han Mga Lagda Han Pagsurat Han Aton Pinulongan ni Vicente I. de Veyra nga ginmantala dida han Kandabao: Essays of Waray Language, Literature and Culture. Tacloban City:Divine Word University Publications. Gin-editar ni Gregorio Luangco.
- ↑ Agustin El O'Mora "Kasurat diri Sinukol". Ginmantala dida han Kandabao: Essays of Waray Language, Literature and Culture. Tacloban City:Divine Word University Publications. Gin-editar ni Gregorio Luangco.


text:
Partido Independentista Puertorriqueño
An Partido Independentista Puertorriqueño o PIP (ha literal nga Winaray: Partido hin Puertorriqueño nga Paglugaríng o Partido hin Paglugaring han Puerto Rico; ha Iningles: Puerto Rican Independence Party) usa nga Puertorriqueño nga partido ha politika nga nagkakampanya para han paglugaring o independensya han Puerto Rico tikang han Estados Unidos. Amo ini an usa han tulo nga mga dako nga partido ha politika ha Puerto Rico ngan amo ini an ikaduha nga pinakamaiha na han ngatanan nga mga rehistrado nga mga partido ha politika.
An mga nasunod han pagtu-o o ideyolohiya han PIP tinatawag nga mga independentista, pipiolo, o kundi man mga pro-independence activist (o "mga aktibista nga uyon hin paglugaríng") han mga nag-Iiningles.
Sulod
Kaagi ngan kasaysayan[igliwat | edit source]
Nagtikáng an partido nga amo an elektoral nga bahin han Puertorriqueño nga pakigbisog independentista. Amo ini an gidako-i han mga independentista nga mga partido, ngan amo la ini nga partido independentista nga aada han balota ha mga pinili-ay (an iba nga mga kandidato kinahalanglan igsurat).
Pagtukod[igliwat | edit source]
Gintukod an partido dida han Oktubre 20, 1946 ni Gilberto Concepción de Gracia (namatay han 1968). An iya pamati nga an independentista nga pakigbisog "gintraydoran" han Partido Popular Democrático, nga han una nagkapot han kataposan nga panuyo han independensya.
Mga 1970 nga dekada[igliwat | edit source]
Han 1971, an bag-o nga na-elihir nga kandidato han PIP hin pagkagobernador nga hi Rubén Berríos, nga an pangidaron 31, namuno hin protesta patok han U.S. Navy ha Culebra. Hadto nga panahon, ginhukman hiya nga salaan han korte hin pagtalapas ngadto hin mga katunaan federales ngan ginpriso hiya hin tulo ka bulan ha Fox River State Penitentiary. Dida han mga pinili-ay han 1972 nagkaada han gidako-i nga pagtubo an PIP han kaagi hini ha pagkampanya hin sosyalista, ugop-hin-trabahante, ngan ugop-hin-kablas nga kampanya. Katapos hin usa nga tuig, dida hin katitirok hin mga delegado, nagdeklara hi Ruben Berrios nga waray lugar para hin Marxismo an partido, ngan tungod hini, iya ginpa-iwas an ngatanan nga mga api hin grupo nga an tawag mga "tercerista". Ini nga grupo, ha urhe nga panahon, nagtukod han Movimiento Socialista Popular, an nag-una han Movimiento Socialista de Trabajadores.
Mga 1990 nga dekada[igliwat | edit source]
Han 1999, an mga namuno han PIP, labi na hi Rubén Berríos, nahi-apil han mga protesta patok han Navy ha Vieques nga gintikang han mga bungtohanon han Vieques patok han presensya han militar Estadounidense dida han isla-nga-bungto.
2004 nga pinili-ay[igliwat | edit source]
Dida han pinili-ay han 2004, nadilikado hin kawara an PIP tikang han balota kay nakakuha la ini hin 2.4% kan botos han katawhan (Sumala han mga balaod hin pinli-ay han Estado Libre Asociado han Puerto Rico, in partido nga makakarawat hin guruguti-ay hin 3% han botos igkikita nga nawarâ). An suporta ha isla para han PIP mga 10% ngan an PIP naka-elihir hin usa nga Senador ngan usa nga Representante nga amo an mga nayakan para han Partido Independentista Puertorriqueño ha Senado han Puerto Rico ngan ha Balay hin Representante han Puerto Rico. Bisan pa kon sugad, an namuno han partido nga hi Rubén Berríos, nagpasamwak nga kon mahinabo ini, an mga namumuno han partido ngan an mga nasuporta hini maniniguro nga igbabalik an partido ha balota. Gintuman ini nga saad, ha waray pa maglabay hin duha ka semana, an liderato han PIP ngan an mga api hini nakakuha hin sobra usa ka gatos kag lima ka yukot nga mga gin-notaryo nga mga pirma (105,000) tikang han mga botante han Puerto Rico. Ha iba nga sumat, hi María De Lourdes Santiago amo an nagin syahan nga babaye nga api han PIP nga na-elihir ha Senado han Puerto Rico. Hi Victor Garcia San Inocencio, na-elihir hin ikatulo nga term ha Balay han Reperesentante han Puerto Rico nga diin usa hiya nga Representante ngan nayakan para han PIP tikang han Enero 1997.
Kitaa gihapon[igliwat | edit source]
Kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ CIA The World Fact Book, Ginkuha han Oktubre 21, 2007


text:
Provincia de Soria
An Soria usa nga probinsya ha butnga nga Espanya, ha sidlangan nga bahin han komunidad autonoma han Castilla y León.
Ginsasapitan ini han mga probinsya han La Rioja, Zaragoza, Guadalajara, Segovia, ngan Burgos.
An Soria amo an gigutiayi hin populasyon ha ngatanan han mga probinsya han Espanya, nga mayda densidad hin mga 9 nga nangungukoy ha tagsa km2 - usa han gihamubo-i ha Unyon Europeo. Tikang han populasyon han probinsya nga 91,487 (2002), hapit 40% naukoy ha kapital, nga Soria gihapon an ngaran. Mayda 183 ka munisipyo ha Soria, ngan haros katunga hini mga gagmay nga baranggay nga diri maabot hin 100 ka tawo ngan mga 12 la it labaw hin 1000 ka tawo. An katedral nga bungto han probinsya amo an El Burgo de Osma.


text: 1Waray pag-iha nagkatirok na liwat in kadam-an nga mga tawo. Han waray na nira pagkaon, gintawag ni Jesus an iya mga tinun-an ngan ginsiring hira, 2“Nalolooy ako hini nga mga tawo kay upod hira nakon sulod hin tulo na ka adlaw, ngan waray na nira pagkaon. 3Kon paolion ko hira nga mga gutom, manhihiraptay hira ha dalan kay hirayo an oolian an iba ha ira.” 4Nagpakiana ha iya an iya mga tinun-an, “Hain man kita pakakaagi dinhe hini nga kamingawan hin igo kadamo nga pagkaon nga igdudurot hini ngatanan nga mga tawo?” 5“Pipira pa man an iyo tinapay?” nagpakiana hi Jesus ha ira. “Pipito na la,” binmaton hira. 6Pinapanlingkod ni Jesus ha tuna an mga tawo. Kinuha niya an pito nga tinapay ngan nagpasalamat sa Dyos. Iya ginpinitpinit an tinapay ngan ipanhatag ngadto han iya mga tinun-an basi igdurot ngadto han mga tawo. Ngan ipinanhatag ini han iya mga tinun-an. 7May-ada liwat nira pira ka bug-os nga gudtiay nga mga isda. Nagpasalamat ngahaw hi Jesus tungod hini ngan nagsugo hiya han iya mga tinun-an nga ipanhatag liwat. 8Nangaon ngan nagkabubusog an ngatanan—may mga upat ka yukot adto nga mga tawo. 9Gintirok han mga tinun-an an mga nanhisalin, ngan nakapuno pa hira hin pito ka alat. Pinapangoli ni Jesus an mga tawo, 10ngan sinmakay dayon hiya han sakayan upod an iya mga tinun-an, ngan kinmadto hira han tuna han Dalmanuta. 11Nagkaabot in mga Parisiyo ngan nagtikang pakiglantugi kan Jesus. Karuyag nira pagbitik ha iya sanglit nangaro hira nga magbuhat hiya hin milagro nga magpapakita nga uyon ha iya an Dyos. 12Baga ginminhawa hin hilawig hi Jesus ngan nagsiring, “Kay ano nga nangangaro hin milagro an mga tawo hini nga katulinan? Diri, nasiring ako ha iyo! Waray milagro nga ipakikita hini nga mga tawo!” 13Binayaan niya hira, sinmakay hiya han sakayan, ngan tinmabok han lanaw. 14Nanhingalimot an mga tinun-an pagdara hin igo kadamo nga tinapay, ngan usa la ka bug-os an ira balon ha sakayan. 15“Panginano ngan pagbantay kamo han patubo han mga Parisiyo ngan han patubo ni Herodes,” nagpahimangno hi Jesus ha ira. 16Naghirohimangraw an mga tinun-an ha ira la ngahaw: “Nasiring hiya hini kay waray man kita dara nga tinapay.” 17Nakasabot hi Jesus han ira ginkakarokayakan, sanglit nagpakiana hiya ha ira, “Kay ano nga naghihirohimangraw man kamo mahitungod han kawaray niyo dara nga tinapay? Diri pa ba kamo maaram o nakakasabot? Makuri ba masabot ini han iyo mga hunahuna? 18May-ada niyo mga mata—diri ba kamo nakita? May-ada niyo mga talinga—diri ba kamo nabati? Hinngalimtan na ba niyo 19an pagpinitpinit ko han lima nga mga tinapay para han lima ka yukot nga mga tawo? Pira ka alat an natirok niyo han nanhisalin pa nga mga tinapay?” “Dose,” nagbaton hira. 20“Ngan han pagpinitpinit ko han pito nga tinapay para han upat ka yukot nga mga tawo, pira man ka alat an natirok niyo han nanhisalin pa nga mga tinapay?” nagpakiana hi Jesus. “Pito,” binmaton hira. 21“Diri la kamo gihapon nakakasabot?” nagpakiana hiya ha ira. 22Inmabot hira ha Betsaida. Gindara hin pira nga mga tawo ngadto kan Jesus in buta, ngan nakimalooy hira nga kaptan hiya ni Jesus. 23Ginkaptan ni Jesus an kamot han buta ngan iya gintugwayan ngadto ha gawas han baryo. Kahuman niya pagbutangi hin laway an mga mata han tawo, gindun-an niya ngan ginpakianhan, “May nakikita mo na ba?” 24Hinmangad an tawo ngan binmaton, “Oo, nakita ako hin mga tawo, kundi sugad hira hin mga kahoy nga nagkakalakat.” 25Idinuon liwat ni Jesus an iya mga kamot dida han mga mata han tawo. Tinmutok hin maupay an buta; nahibalik an iya pagkita, ngan klaro na gud an iya pagkita han ngatanan. 26Ginpaoli hiya ni Jesus ngan ginsiring, “Ayaw na pagbalik ngadto ha baryo.” 27Niyan kinmadto hi Jesus ngan an iya mga tinun-an ha mga baryo han Cesarea Filipo. Ginpakianhan niya hira dida ha dalan, “Pagsumati daw ako niyo; hin-o man kuno ako sumala han siring han mga tawo?” 28Binmaton hira, “May nasiring nga ikaw amo hi Juan nga Parabunyag. Nasiring an iba, hi Elias ka; samtang nasiring naman an iba, usa ka han mga manaragna.” 29“Hi kamo—ano man an isisiring niyo? Hin-o gud ako?” nagpakiana hi Jesus ha ira. Binmaton hi Pedro, “Ikaw an Mesiyas.” 30Ngan nagsugo hi Jesus ha ira, “Ayaw kamo pagsumat bisan kan kanay mahitungod ha akon.” 31Niyan nagtikang hi Jesus pagtutdo han iya mga tinun-an, “Kinahanglan mag-antos an Anak han Tawo, ngan igsalikway hiya han katigurangan ngan han mga puno han kapadian ngan han mga magturutdo han Balaod. Pagpapatayon hiya, kundi mababanhaw hiya katapos hin tulo ka adlaw.” 32Iginsumat niya ini hin waray lipodlipod ha ira. Ibinulag anay ni Pedro hi Jesus ngan nakiglantugi ha iya. 33Kundi linmingi hi Jesus, sinmiplat ha iya mga tinun-an, ngan ginbusaan hi Pedro, “Iwas ha akon, Satanas! Kanan tawo la an imo panhunahuna, diri kanan Dyos!” 34Ngan gintawag ni Jesus an mga tawo, pati an iya mga tinun-an, ngan ginsiring hira, “Kon hin-o an karuyag bumunyog ha akon, kinahanglan limoton niya an iya kalugaringon, magpas-an han iya kros, ngan sumunod ha akon. 35Kay adton karuyag matalwas han iya kinabuhi, ini mawawara ha iya; kundi adton mamatay tungod ha akon ngan han Maupay nga Sumat, mabubuhi hiya. 36May-ada ba kaupayan nga makukuha hin tawo kon maangkon niya an bug-os nga kalibutan, kundi kawad-an hiya han iya kinabuhi? Waray gud! 37Waray gud sadang ikahatag hin tawo basi mabawi an iya kinabuhi. 38Sanglit an tawo nga maawod ha akon ngan han akon pagturon-an dida hini nga makasasala nga kalibutan ikakaawod man han Anak han Tawo kon kumanhi na hiya ha kagamhanan han Amay niya, kaupod an iya baraan nga mga anghel.”


text:
Syudad han Zamboanga
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An Syudad han Zamboanga usa nga syahan nga klase nga syudad ha Pilipinas ngan usa han mga syahan nga chartered nga syudad han nasod. An Commonwealth Act No. 39 nga ginpirmahan ni Presidente Manuel L. Quezon dida han Oktubre 12, 1936 ha Malacañang naghimo ngan nag-estableser hini komo chartered nga syudad. Gintatawag ini nga "Zamboanga Hermosa" (Mahusay nga Zamboanga) ngan han una gintawag nga "El Orgullo de Mindanao" (An Parayaw han Mindanao)
Mga Baranggay[igliwat | edit source]
An Syudad han Zamboanga ginbahin ngadto hin kasiaman kag walo (98) nga mga baranggay:
Mga Sumpay ha Gawas[igliwat | edit source]
- 2000 Philippine Census Information
- Zamboanga.org nga websayt
- Zamboangacity.com nga websayt
- L.A. Zamboanga Times
- Official City Government Website
- Philippine Standard Geographic Code
- Sunstar Zamboanga
- Websayt mahitungod han Syudad han Zamboanga
- Websayt nga mayda detalyado nga kasaysayan mahitungod han kaagi han Syudad han Zamboanga
- Websayt han Syudad han Zamboanga
- Zamboanga Online Classifieds
- Zamboanga City On-line Community
- Zamboanga City nga Forum
- Zamboanga Times nga Periodiko
- Zamboanga Today nga Periodiko
- Zamboanga Business Directory


text:
Humay
An humay o paray (Iningles:Rice) (Pambansa:Palay) , monocot nga mga tanom Oryza sativa o Oryza glaberrima. It iya pinarotan nga liso in gintatawag nga bugas. Komo usa ka grano cereal, ini an panguna nga pagkaon hin dako nga bahin han kanan kalibutan katawhan, labi na ha Sinirangan nga Salatan Asya, an Butnga Sinirangan, Latin America ngan Caribe. Ini an grano nga may-ada ikaduha nga gidadakoi nga produkyon, kahuman la han mais.
Tungod nga dako nga bahin han mais in ginpapaturok diri para ha tawo nga pagconsumo nga katuyoan, an bugas in gihihinongdani nga grano kun nutrisyon han katawhan ngan pagkarawat hin calorie it ginhihimangrawan, nga nahatag labaw han kat-lima nga mga calorie nga gincoconsumo han tawo nga espesye han kalibutan.
Mga pamaagi ug proseso han pagtanom hin humay ha uma[igliwat | edit source]
- An gigisiyahani nga bubuhaton, amo an pag ARADO. It pag-arado amo ine an pagtusak han tuna nga pagsasaburan han humay.
- Ikaduha,an pag MOTOR. It pag motor liwat asya ine an paglimpyo han tuna nga pagsasaburan. Kinahanglan balik-balikon it pag motor han tuna basi magkatatanggal an mga si-ot o an mga una na nga ginanihan.
- Ikatulo,an pag HARAS ngan pag APIS. Asya ine liwat an paglimpyo ngan pag ayad hin tapi o tagaytay.
- Ikaupat,an pag SAPHID o pag SUROD. It pag saphid o pag surod amo na ine an pagpatag han tuna nga pagsasabwagan han binhi nga imo napili ig tanom.
- Ikalima,an pagpa TUOY o pag PALABTOG han binhi nga imo napili. Pag-abot hin baynte ka oras na pagpatuoy, poydi mo na ine haw-ason ngan ihuwad liwat ha kinap hin patag.
- Ikaunom,an pag SABWAG han binhi. Tikang han adlaw nga paghaw-as han binhi, mamumulat ka anay ma upat ka adlaw ugsa han pagsabwag ha uma.
- Ikapito,an pag GANI. Pag abot han baynte diyas tikang han pagsabwag han binhi, amo na it pagpa gani. Kinahanglanon liwat magka may-ada eksakto nga tubig it im tanom basi masayon ngan di matig-a pag gani. Manginginahanglan kana hito hin tawo nga magturupad hini nga trabahuon ha paagi hin pagsuhol haira.
- Ikawalo,an pag TANOM. An pag tanom, pagkinbuwasan la ngahaw han pagpa gani. Manginginahanglan ka gihapon hine hin magtratrabaho basi mapadagmit ngan malaksi mahuman. Siguraduha gihapon na dire mawawarayan tubig im tanuman basi dire pagmad-an ngan mamatay im tanom.
- Ika-siyam,an pag ABONO. Pag-abot liwat hin lima kaadlaw tikang han pag tanom asya na an im pag-abono basi mag maupay an pagtubo han im tanom. Pagkatima liwat, mamumulat ka ngada ha kuwarenta-e-singko diyas san-o ka mag-abono utro.
- Imo pagbuburusitahon tim uma o tanuman para mabantayan ngan makabaro ka na maupay it pagtubo tim tanom. Pag-abot han oras han pag ulbo han bunga, imo gud ine titimangnuon hin kaurupayda. Poydi mo gihapon esprihan para dire pagyatuton ngan mananapon para magmaupay it kuha hit humay.


text: 1Tikang kan Judas nga surugoon ni Jesu-Cristo, ngan bugto ni Santiago— Ngadto han mga gintawag han Dyos, nga nag-uokoy dida han gugma han Dyos nga Amay ngan han pagpanalipod ni Jesu-Cristo: 2Mahingpit unta dida ha iyo an kalooy, kalinaw, ngan an gugma. 3Hinigugma ko nga kasangkayan, gintatalinguha ko hin pagsurat ha iyo mahitungod han katalwasan nga aton ginkaarangbitan. Kundi kinahanglan nga hagilayon magsurat ako ha pagdasig ha iyo basi magpadayon kamo hin pakig-away para han pagtoo nga nakausa la ihatag han Dyos ngadto han mga tawo. 4Kay may-ada mga tawo nga diri nakilala han Dyos nga nakatampo ha aton hin waray kita makasabot. Ginlulubog nira an mensahe mahitungod han grasya han Dyos, basi makapasangil hira hin pagpadayon han maraot nira nga buhat. Iginsisikway nira hi Jesu- Cristo, an amo la nga aton Agaron ngan Ginoo. Maiha na nga igintagna han Kasuratan ini nga sirot nga ira kinarawat. 5Kay bisan kon nahibaroan na niyo ini ngatanan, ginpapahinumdom ta kamo kon gin-unan-o han Ginoo an pagtalwas han mga tawo han Israel tikang han tuna han Ehipto, kundi ha kataposan, ginpatay nira adton mga waray tumoo. 6Panumdoma liwat niyo an mga anghel nga linmapas han katubtoban han ira igo nga kagamhanan, ngan ginbayaan an ira kalugaringon nga inuokyan: ginggapos hira hin mga kadena nga diri mauutod didto han hilarom nga kasisidman, diin ikinadto hira han Dyos para han dako nga Adlaw hin paghukom ha ira ha karat-an. 7Panumdom liwat kamo han Sodoma ug Gomora, ngan han mga higrani nga bungto, kanay mga tawo nagbuhat sugad han ginbuhat han mga anghel, ngan nagpatuyang hira hin pag-buhat hin mga maghilas ug mangil-ad nga kalaw-ayan: nag-aantos hira han sirot han kalayo waray pagkaparong. Usa ini, nga pagpahimangno han ngatanan. 8Ha amo nga paagi ini nga mga tawo may-ada mga panan-awon nga nakaaghat ha ira hin pakasala supak han ira kalugaringon nga lawas; gintamay nira an kaburot-on han Dyos ngan ginyubitan nira an mga langitnon nga binuhat ha kahitas-an. 9Waray ngani ini buhata bisan han pangulo han mga anghel, hi Miguel. Ha iya pakiglantugi han Yawa kon hin-o an magdadara han lawas ni Moises, waray magpanamastamas han Yawa hi Miguel, kundi nagsirinig la, “Pagsirotan ka unta han Dyos!” 10Kundi nagyuyubit ini nga mga tawo han diri nira hinsasabtan nga mga butang; ngan sugad hin ihalas nga kamanampan, ini nga mga butang nga ira ginbuhat ha pagsunod han ira kinaiya, amo ngahaw ini an magpupuo ha ira. 11Kairo hini nga mga tawo! Ginsunod nira an gin-agian ni Cain. Tungod la hin salapi ginbuhat nira ini nga mga karat-an sugad han ginbuhat ni Balaam. Sinmupil hira sugad han ginbuhat ni Kora, ngan sugad ha iya ginpuo hira. 12Tungod han ira makaarawod nga pagrayhak sugad hira hin mga buring dida han iya minagburugto nga sasaro. An ira la kalugaringon an ira gintitimangno. Sugad hira hin mga dampog nga ginpapalid han hangin sanglit diri nakakauran. Sugad la hira hin mga kahoy na diri nabunga, bisan kon panahon na hin panmunga, mga ginabot na nga kahoy ngan mga uga na. 13Sugad hira han dagko nga mga balod han dagat, ngan an ira makaarawod nga mga buhat baga la hin burat.Sugad la hira hin mga layaw nga mga bitoon nga ginandaman han Dyos ha kadayonan hin dapit didto han labi ka hilarom nga kasisidman. 14Hi Enoc, an ika-unom nga tulin ni Adan amo an nagtagna hadto pa nga panahon hiunong ha ira: “Makanhi an Ginoo upod an mga yinukotyukot nga mga anghel, 15hin paghukom han ngatanan, hin paghukom ha karat-an ha ira ngatanan tungod han ira magraot nga binuhatan, ngan tungod han mga makalilisang nga mga pulong nga ginpanamastamas ha iya hadton mga makasasala nga diri nakilala han Dyos.” 16Ini nga mga tawo dayuday la nagnginginurutob ngan nagbabasol han iba; asay nira ginsusunod an ira magraot nga mga karuyagon; naparayaw hira han ira kalugaringon, ngan ginuulog-ulogan nira an iba basi la katumanan hira han ira karuyag. 17Kundi panumdom, kasangkayan ko! Panumdom han iginsumat ha iyo hadto han mga apostoles han aton Ginoo Jesu-Cristo. 18Nagsiring hira ha iyo, “Kon umabot na an kataposan nga mga adlaw, mapakita in mga tawo nga mag-uuyan-uyan ha iyo, mga tawo nga mag-susunod han ira mga magraot nga mga ungara.” 19Hira amo an hinungdan han pagkabahinbahin han mga tawo; amo ini hira an ginlaladngan han ira mga kaipahon nga lawasnon, ngan waray dida ha ira an Espiritu. 20Kundi kamo, kasangkayan ko, ipadayon an pagpadig-on han iyo baraan nga pagtoo. Pag-ampo kamo ha gahom han Espiritu Santo, 21ngan pagpabilin kamo dida han gugma han Dyos, samtang naghuhulat kamo han aton Ginoo Jesu-Cristo, nga tungod han iya kalooy mahatag ha iyo han waray kataposan nga kinabuhi. 22Ipakita an iyo kalooy hadton mga nagruruhaduha; 23talwasa hira pinaagi hin pagpagawas ha ira tikang han kalayo. Ipakita ha iba an kalooy, upod an pagkahadlok, kundi likayi an ira isinusul-ot nga mga panapton nga nahugawan pinaagi han ira salaan nga mga kaipahon. 24Ha iya nga makakapugong nga diri kamo mapukan ngan magdadara ha iyo nga waray dum-it ug malipayon ngadto han iya mahimayaon nga atubangan— 25ngadto han amo la nga Dyos, aton Manunubos, pinaagi kan Jesu-Cristo nga aton Ginoo, an himaya, pagkaharangdon, gahom, ngan pagburot-an, ha mga panahon nga naglabay, yana, ngan ha kadayonan! Amen.


text:
Isabela, Basilan
An Syudad han Isabela usa nga ikalima nga klase nga syudad ngan amo ini an kapital han lalawigan han Basilan ha Pilipinas. Nahamutang an syudad ha amihanan nga labnasan han Basilan. Tabok han Estrecho han Basilan ha amihanan amo an Syudad han Zamboanga. Sumala han census han tuig 2000, an Syudad han Isabela mayda populasyon nga 73,032 ka tawo ha 13,753 nga panimalay.
Samtang ha administrasyon an isla-nga-probinsya han Basilan kabahin han Autonomo nga Rehiyon ha Muslim Mindanao (ARMM), an Syudad han Isabela mismo diri kabahin hini nga rehiyon ngan nahasakop ini han Peninsula han Zamboanga nga rehiyon.
An Syudad han Isabela, sugad han iba nga parte han probinsya, amo in lugar hin mga pipira nga pinakamakusog nga pag-away han mga kasundalohan han gobyerno ngan han Abu Sayyaf, usa nga Islamiko nga separatista nga grupo.
Mga Baranggay[igliwat | edit source]
An Syudad han Isabela ginbahin ngadto hin kap-atan kag lima (45) nga mga baranggay.


text:
San Francisco (pansayod)
An San Francisco ngaran hin pira nga tawo ngan lugar.
Sulod
Mga Tawo[igliwat | edit source]
- San Francisco han Assisi an nagtukod han Orden han mga Franciscano, santo han Simbahan Katolika, Festividad 4 han Oktubre.
- San Francisco de Borja
Mga lugar[igliwat | edit source]
Colombia[igliwat | edit source]
Ecuador[igliwat | edit source]
- San Francisco de Quito - pormal nga ngaran han syudad
Estados Unidos[igliwat | edit source]
- San Francisco, California usa nga syudad ha amihanan nga dapit han California
Pilipinas[igliwat | edit source]
- San Francisco, Agusan del Sur
- San Francisco, Cebu
- San Francisco, Quezon
- San Francisco, Southern Leyte usa nga bungto ha lalawigan han Southern Leyte.
- San Francisco, Surigao del Norte


text:
Tunga, Leyte
An Tunga usa nga ika-unom nga klase nga bungto ha lalawigan han Leyte ha Sinirangan nga Kabisay-an nga rehiyon ha Pilipinas. Sumala han 2000 census, mayda ini populasyon nga 6,111 ka tawo ha 1,172 nga panimalay.
Sulod
Kasaysayan[igliwat | edit source]
Han Marso 4, 1948, gin-organisa an "Pag-urosa han mga Tunga-on", nga amo an katig-uban nga namuno han kampanya nga himuon an Tunga nga bungto. An mga napili nga mga liderato hini amo hira Domingo A. Ponferrada, komo Presidente; Martino Ariza, Syahan-nga-Bise-Presidente; Blas Uribe, an Ika-Duha-nga-Bise-Presidente; Vicente Catenza, nga Ika-Tulo-nga-Bise-Presidente; Primitivo Geraldo, Secretarya; Norberto Quintana, treasurer; hira Ramón Santillan, Sr (nga ha 2004 nagkaada hin 100 ka tuig an pangidaron) ngan Juan Avila, an mga auditors; Paulo Cotoner, Magno Buñales ngan Arsenio Carit, mga Sergeants-at-Arms.
Ini nga mga liderato nag-imbitar ngan ginsumatan hi Atilano R. Cinco, an Kongresista han ika-5 nga Distrito han Leyte, mahitungod han ungara han Tunga nga mahimo nga bungto. Hi Kongresista Cinco nagsaad pagpasa hin bill ha kongreso kon ngatanan nga nasuporta nga papeles andam na. Amo nga mayda ginhimo nga a committee nga mabiling hin consensus. Hi Martino Ariza napili nga chairman; ug an mga miyembro mga pipira nga istudyante han Tunga Institute.
Hi Presidente Elpidio Quirino nagpagawas han Executive Order No. 266, ha pitsa han Septyembre 24, 1949, nga naghimo han Tunga nga bungto, pero an mga ginpili nga mga opisyales lokales kinahanglan magkapot han ira mga puwesto mga pira ka adlaw katapos han mga pinili-ay.
Ha Nobyembre 15, 1949, hi Provincial Board Secretary Ricardo Collantes, komo representante ni Gobernador Catalino Landia han Leyte, nagproklama han Bungto han Tunga ha atubangan hin mga maglipayon nga Tunga-on ngan mga bisita.
Katawhan nga Kultura[igliwat | edit source]
Binisaya nga Winaray an lumad nga yinaknan han Tunga. An kadam'an han katawhan mga Katoliko Romano. An santo patron han Tunga hi San Antonio de Padua ngan ginsasa-urog an fiesta han bungto ha Agosto 13
Mga Baranggay[igliwat | edit source]
An Tunga mayda walo (8) nga baranggay.
- San Antonio
- Sto. Nino
- San Pedro
- Astorga
- San Vicente
- Banawang
- San Roque
- Balire
Mga Opisyales han Tunga (yana)[igliwat | edit source]
Mga napili nga opisyales han Tunga para han panuingon nga 2013-2016
Mayor o Alkalde han Tunga: AGDA, CATALINA (LP) LIBERAL PARTY
Vice-Mayor o Bise-Alkalde han Tunga: URIBE, JOSE CAPOPORO (TL) TINGOG LEYTENHON
Mga konsehal han Tunga:
- PAMAT, PORTIA (TL) TINGOG LEYTENHON 2596 9.19%
- COSTELO, BENJAMIN (TL) TINGOG LEYTENHON 2277 8.06%
- ERGINA, REX (TL) TINGOG LEYTENHON 2010 7.12%
- COSTELO, REINBERT (LP) LIBERAL PARTY 1996 7.07%
- FALLORINA, JUANITO JR. (LP) LIBERAL PARTY 1966 6.96%
- AVILA, MA. EVELYN (LP) LIBERAL PARTY 1905 6.75%
- ESQUIBEL, SANTI (TL) TINGOG LEYTENHON 1903 6.74%
- ONGBIT, SAMUEL (TL) TINGOG LEYTENHON 1844 6.53%


text:
Mangulo han Estados Unidos
An Mangulo han Estados Unidos o Presidente han Estados Unidos (ha Ininglis: President of the United States) amo an nangungulo-hin-bansa o estado ngan nangungulo-han-kagamhanan o gobyerno han Estados Unidos ngan amo an gihataasi nga opisyal ha politika han Estados Unidos ha impluwensya ngan pagkilala. An Mangulo amo an nangungulo han ehekutibo nga sanga han federal nga kagamhanan o gobyerno federal ngan uusa ini han duha nga mga opisyal ngan napipili ha bug-os nga nasod (an usa pa nga opisyal amo an Sugbong-Mangulo han Estados Unidos.
Upod han mga kagamhanan ngan mga buruhaton, an Artikulo II han Konstitusyon han Estados Unidos nagtutugon han Mangulo nga "tuptop hin tuman" (faithfully execute) han balaodnon federal, naghihimo han Mangulo nga Komandante-en-Hefe han armado-nga-kusog han Estados Unidos, nagtutugot han Mangulo hin pagpili ngan pagnominar hin mga opisyal ha ehekutibo ngan maghuhukom nga sanga han kagamhanan pinaagi ha sagdon ngan pagtugot han Senado han Estados Unidos, ngan nagtutogot han Mangulo nga maghatag hin pagkuha-hin-sirot (pardon) ngan pagpugong-hin-pagsirot (reprieve).
Na-iilihir o napipili an Mangulo hin diri-direkta nga paagi han katawhan pinaagi han Kolehiyo Elektoral ngadto hin panahon-hin-pag-alagad nga upat ka tuig. Tikang han 1951, an mga Mangulo puyde la mag-alagad hin duha ka panahon-hin-pag-alagad sumala han ika-Karuhaan-kag-Lima nga Pagliwat han Batakan-Balaod.
Mga kap-atan-kag-tulo nga tawo napili o sinmunod ngadto han puwesto han Mangulo, nga nag-alagad hin kalim-an kag unom nga mga upat-ka-tuig hin panahon-hin-pag-alagad.
Han Enero 20, 2009, hi Barack Obama nahimo nga amo an ika-karuhaan-kag-upat ngan yana-nga-Mangulo.


text:
Estadistiká
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An estadistiká[1] usa nga siyensya matematika nga nanginginlabot hiton pagtirok, pag-analisar, pag-interpretar o pagpahayag, ngan pagpamulong hiton data. Ginagamit ini hin damo nga kalain nga disiplina akademika, tikang han pisikal ngan sosyal nga mga siyensya ngadto han humanities. Iton estadistika gin-gagamit gihapon hin paghimo hin mga desisyon.
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ Abuyen, Tomas A. Diksyunaryo Waray-Waray [Visaya] English-Tagalog. Kalayaan Press Mktg. Ent., Inc. Quezon City. Tuig 2000. ISBN 971-08-6050-X. Pakli Ihap 91.


text:
Raffaello Sanzio
Hi Raffaello Sanzio da Urbino[2] (Kinatsila: Rafael Sanzio; Ininglis: Raphael Sanzio), agsob nga tawago han iya syahan nga ngaran la nga Raffaello (Kinatsila: Rafael; Ininglis:Raphael) (Abril 6, 1483 - Abril 6, 1520) usa nga Renacimiento nga pintor ngan arkitekto. Kaupod hira Leonardo da Vinci ngan Michelangelo, hiya in usa ha mga harangdon nga pintor han Hataas nga Renacimiento.
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ Jones and Penny, p. 171. The portrait of Raphael is probably "a later adaptation of the one likeness which all agree on", that in The School of Athens, vouched for by Vasari
- ↑ Upod ha mga dirudilain nga porma han iya ngaran amo an "Raffaello Santi", "Raffaello da Urbino" o "Rafael Sanzio da Urbino". An apelyido nga Sanzio tikang han paglatinisar han Initalyano nga Santi ngadto ha Santius. Agsob hiya napirma hin mga dokumento nga "Raphael Urbinas"—usa nga ginlatinisar nga porma. Gould:207


text:
Etyopya
An Etiopia, na may opisiál na pangaran na Repúblika Demokrátikan Pederal nin Etiopia (sa Amáriko, Ityop'iya) sarong banwá' na yaon sa Sungay nin Aprika. Ini an ikatolóng pinakamatawong nasión sa kontinente nin Aprika, kasunód kan Niheria asin Ehipto.
An Etiopia saro' sa mga pinakagurang na nasión sa enterong kina'ban. Ini man an ikaduwang nasión na naggibo kan Kristianismo bilang saiyang relihiyón na opisiál, hulí ta' an Armenia an pinakanaenot. Saká ini an saro sa mga 51 miembrong pinakagurang kan Nasiones Unidas.
An dating pangarang istóriko kan Etiopia iyo an Abisinia o sa Latín, Alta Ætiopia.
Heograpiya[liwaton | liwaton an gikanan]
An sukol kan banwa' naabot sa 1.127.127km2, muya sabihón, ini an ika-27 na pinakadakulang banwa' sa kina'ban, kasunod kan Kolombia.


text:
Panakayan
Iton panakayan (tinatawag gihapon nga transportasyon) amo an padalagan hin mga tawo, mga butang, mga senyal, ug impormasyon tikang hin usa nga lugar ngadto hin iba. An pulong nga transportasyon tikang ha Latin nga mga pulong nga trans ("tabok") ug portare ("pagdara").
Mga Aspeto hin Panakayan[igliwat | edit source]
Iton panakayan damo iton mga aspeto: ini hira puyde mabahinbahin ngadto hin tulo: infrastruktura, mga sarakyan, ug mga pagpadalagan o operasyon. Nalalakip hiton infrastruktura an mga transport network sugad hin kakarsadahan, mga riles hin tren, mga agi-anan ha kalangitan, mga kanal, mga pipeline ngbp. Iton mga sarakyan sinisiring nga mga nasakay hiton mga network, sugad hiton mga auto, mga bisikleta, mga bus, mga tren, mga idro. Iton pagpadalagan o mga operasyon amo an nahanunungod han pag-kontrolar han sistema, sugad han mga senyales han trafik ug mga ramp meter, mga railroad switch, air traffic control, ngbp, pati gihapon in mga polisiya sugad in paagi pagbiling kwarta para han sistema (sugad pananglitan, han paggamit hin mga toll o mga buhis han gasolina).
Kon ha haluag nga paglantaw, iton disenyo hiton mga network amo an trabaho han civil engineering o inhenyeriya sibil ngan urban planning (pagplano han sawang). An disenyo han mga sarakyan amo an nahanungod han mechanical engineering o inhenyeriya mekanikal ug mga ispesyalizado nga mga subfield sugad han nautical engineering ug aerospace engineering. An mga operasyon o pagpadalagan ispisyalisado, pero ini bangid trabaho ini han operations research o systems engineering.
Mga Paagi hin Panakayan[igliwat | edit source]
Iton mga paagi o modo amo in mga kombinasyon hin mga network, mga sarakyan, ug operasyon, ngan upod dinhe an pagbaktas, an sistema hin kakarsadahan, sistema han riles, mga sakayan ha kadagatan ug mga moderno nga pagpalupad.


text:
Palasyo han Moncloa
An Palasyo han Moncloa o Moncloa nga Palasyo (Kinatsila: Palacio de la Moncloa), nga nahamutang han Ciudad Universitaria (Syudad hin Unibersidad) nga baranggay han Madrid (kabahin han Moncloa-Aravaca nga distrito), amo an opisyal nga urukyan para han Mangulo han Kagamhanan han Espanya (o Primer Ministro han Espanya) tikang han 1977, dida han pagbalhin ni Adolfo Suárez han urukyan ngada tikang han Palasyo han Villamejor ha Paseo de la Castellana (nga yana amo an ginlilingkoran han Ministro han Polisiya Teritoryal). Ginpapalibutan an urukyan hin pira ka mga edifisyo nga nahimo han Complex han La Moncloa. An Ministro han Pagkamangulo, an Syahan nga Opisina han Syahan nga Sugbong-Mangulo, ngan an Sentro han Prensa nahamutang dinhi nga komplex. An tagsemana nga pagkirigta han Konseho han mga Ministro dida gihapon ginbubuhat ha La Moncloa.
Kaagi[igliwat | edit source]
Nabungkag hin hingpit an Palasyo dida han Pagpalibot han Madrid han Gyera Sibil Espanyola. Gin-otro ini pagtukod nga amo an magsirbe komo urukyan hin mga liderato tikang ha langyaw ngan iba pa nga mga tauhan. Nagsirbe ini nga opisyal nga urukyan han mga Mangulo han Kagamhanan han Espanya ngan han ira mga pamilya tikang han Espanyol nga pagbalhin ngadto ha demokrasya.
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
Mga sumpay ha gawas[igliwat | edit source]
Mga koordinado: 40°26′39″N 3°44′09″W / 40.44417°N 3.73583°W


text:
Capiz
An Capiz usa nga lalawigan o probinsya han Pilipinas nga nahamutangan ha Katundan nga Kabisay-an nga rehiyon. An kapital hini Syudad han Roxas ngan nahamutangan ha dumagsaan o amihanan-sinirangan nga dapit han isla han Panay, ngan an Aklan ngan Antique sapit ha katundan, ngan Iloilo ha salatan. It Capiz naatubang hiton Dagat Sibuyan ha amihanan. An Capiz kilalado tungod hiton sinisiring nga mother-of-pearl nga shell nga tinatawag gihapon nga capiz ngan ginagamit hin pagdecorar, paghimo hin mga lampshade, mga tray, mga ganghaan han tamboan, ngbp...
Sulod
Ekonomiya[igliwat | edit source]
Heyograpiya[igliwat | edit source]
Politikal[igliwat | edit source]
An Capiz mayda napulo kag unom (16) nga bungto ngan usa nga syudad.


text:
Calayan
An Calayan usa nga puro o isla ngan ika-upat nga klase nga bungto ha lalawigan han Cagayan, Pilipinas. Usa ini han mga Kapuropod-an Babuyan ha Estrecho han Luzon ha amihanan han isla han Luzon. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 14,309 ka tawo ha 2,654 nga mga panimalay.
Amo ini an urukyan han Calayan nga Rail, usa nga diri-nalupad nga tamsi nga ginkilala nga lain nga specie dida han 2004.
Mga baranggay[igliwat | edit source]
An Calayan ginbahin ngadto hin napulo kag duha (12) nga mga baranggay.
- Cabudadan
- Balatubat
- Dadao
- Dibay
- Dilam
- Magsidel
- Naguilian
- Poblacion/Centro I
- Babuyan Claro
- Centro II
- Dalupiri
- Minabel


text:
Alcoy, Sugbo
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An Alcoy usa nga ikal ima nga klase nga bungto ha lalawigan o probinsya han Sugbo o Cebu, ha Butnga nga Kabisay-an nga rehiyon ha Kabisay-an ha Pilipinas. Sumala han 2000 census, mayda ini populasyon nga 13,497 ka tawo ha 2,435 nga mga panimalay. Nahamutang ini hin mga 93 ka kilometro tikang han kapital han probinsya nga amo an Syudad han Sugbo. Ginsasapitan an bungto han Alcoy han mga bungto han Dalaguete ha amihanan, Boljoon ha salatan, Badian ngan Alegria ha katundan, ngan han Estrecho han Sugbo ha sidlangan.
Mga Baranggay[igliwat | edit source]
An Alcoy ginbahin ngadto hin walo (8) nga mga baranggay.
- Atabay
- Daan-Lungsod
- Guiwang
- Nug-as
- Pasol
- Poblacion
- Pugalo
- San Agustin
Mga Sumpay ha Gawas[igliwat | edit source]
- e-Local Government Unit (eLGU) nga Websayt han Bungto han Alcoy
- Departamento han Pagbaligya ngan Industriya, Sugbo: Pakli mahitungod han Alcoy
- Philippine Standard Geographic Code
- 2000 Philippine Census Information


text:
William R. King
Hi William Rufus DeVane King (Abril 7, 1786 – Abril 18, 1853) amo an ika-napulo-kag-tulo nga Sugbong-Mangulo han Estados Unidos, ngan ugsa hini usa nga Representante han Estados Unidos tikang ha North Carolina, Ministro ha Fransya, ngan usa nga Senador tikang ha Alabama. Namatay hi King tungod hi tuberculosis katapos hin 45 ka adlaw ha pagka-sugbong-mangulo. Gawas kanda John Tyler ngan Andrew Johnson—nga puros nagsunod ngadto han pagka-Mangulo—hi King an nagpapabilin nga gimadali-ay hin panahon hin pagsirbe nga Sugbong-Mangulo.


text:
Subic, Zambales
An Subic usa nga ikaduha nga klase nga bungto ha lalawigan han Zambales, Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 63,019 ka tawo ha 13,882 nga mga panimalay.
Amo ini an kasanhi nga lugar han usa han mga gidako-i nga mga base militar han US ha gawas han mainland han Estados Unidos, nga amo an Subic Bay Naval Base.
Mga baranggay[igliwat | edit source]
An Subic ginbahin ngadto hin napulo kag unom (16) nga mga baranggay.
Turismo[igliwat | edit source]
Ini nga kasanhi nga lugar hin US Naval Base amo in lugar para hin damo nga kiritaon hin mga turista nga upod hini in mga casino, mga beach resort, mga parke, mga payag-payag ha baybayon ngan mga butang hin kaagi ngan kasaysayan.


text:
El Salvador, Misamis Oriental
An Syudad han El Salvador (ha Sinugboanon: Dakbayan sa El Salvador) usa nga syudad ha lalawigan o probinsya han Misamis Oriental ha Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 34,650 ka tawo ha 7,290 nga panimalay.
Nahimo nga syudad an El Salvador dida han tuig 2007. Nahimo nga balaod an Buhat han Republika No. 9435 o Republic Act No. 9435 nga nagbalhin han El Salvador tikang hin bungto ngadto hin syudad. Ginratipika ini han mga bungtohanon han El Salvador dida hin plebisito nga ginbuhat han Hunyo 27, 2007.
Mga baranggay[igliwat | edit source]
An Syudad han El Salvador ginbahin ngadto hin napulo kag lima (15) nga mga baranggay.
- Amoros
- Bolisong
- Bolobolo
- Calongonan
- Cogon
- Himaya
- Hinigdaan
- Kalabaylabay
- Molugan
- Poblacion
- Kibonbon
- Sambulawan
- Sinaloc
- Taytay
- Ulaliman


text:
Basco, Pilipinas
An Basco (nga tinatawag gihapon nga Santo Domingo de Basco) usa nga ikalima nga klase nga bungto ha lalawigan han Batanes, Pilipinas. Amo ini an kapital nga bungto han Batanes. Nahamutang an Basco ha Isla han Batan, an ikaduha nga gidako-i nga isla han Kapuropod'an Batanes nga amo an bug-os nga probinsya ngan amo an pinaka-amihanan nga mga isla han Pilipinas. Mayda aeropuerto an Basco nga nagsisirbisyo hin mga biyahe ngadto-balik ha Metro Manila.
Ginngaranan an bungto ha dungog ni Kapitan Heneral José Basco y Vargas.
Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 6,717 ka tawo ha 1,469 nga mga panimalay.
Mga baranggay[igliwat | edit source]
An Basco ginbahin ngadto hin unom (6) nga mga baranggay.
- Ihuvok II (Kayvaluganan)
- Ihuvok I (Kaychanarianan)
- San Antonio
- San Joaquin
- Chanarian
- Kayhuvokan
Mga iskwelahan[igliwat | edit source]
- Basco Central School
- Diptan Elementary School
- Batanes National Science High School
- Saint Dominic College
- Batanes State College


text: 1Nagpakita hadto nga panahon in diri matuod nga mga manaragna dida han mga tawo, ngan ha sugad nga paagi magpapakita man in mga diri matuod nga magturutdo dida ha iyo. Magdadara hira hin makakadaot ngan diri matuod nga mga pagturon-an, ngan igsasalikway nira an Agaron nga nagtubos ha ira, sanglit maabot ha ira in kalit nga pagkapuo. 2Kundi bisan pa ngani, damo gihapon in masunod han ira maghilas nga mga buhat, ngan tungod han ira ginbubuhat, pagpapakaraoton han iba nga mga tawo an Dalan han kamatuoran. 3Tungod han ira kahalot makakapanalapi ini nga mga diri matuod nga mga magturutdo pinaagi hin pagsinumat ha iyo hin hinimohimo nga mga susumaton. Maiha na nga andam an ira Maghurukom, ngan diri nakaturog an Magpupuo ha ira! 4Waray kalooyi han Dyos an nagpakasala nga mga anghel, kundi iginlabog hira ngadto ha impyerno, diin ginkadenahan hira ha kasisidman, ngan naghuhulat hira han Adlaw han Paghukom. 5Waray liwat kalooyi han Dyos an daan nga kalibutan, kundi ginpalunopan niya an kalibutan tungod hin mga tawo nga waray pagtoo han Dyos; hi Noe la nga nagwali han pagkamatadong, ngan pito pa nga mga tawo an iya gintalwas. 6Ginhukman ha karat-an han Dyos an mga syudad han Sodoma ug Gomora, ginpukan ini hira pinaagi hin kalayo, ngan ginhimo hira nga pananglitan han mahinanabo hadton mga tawo nga diri natoo han Dyos. 7Ginbawi niya ha karat-an hi Lot, usa nga matadong nga tawo, nga nagmasulub-on tungod han malaw-ay nga ginawian han masinupakon nga mga tawo. 8Nag-ukoy hi Lot upod ha ira, ngan dako an iya gin-antos kon nakita ngan nabati hiya han ira magraot nga mga buhat. 9Sanglit maaram an Ginoo magbawi han mga dyosnon ha mga pagsulay ha ira, ngan maaram magsirot han mga magraot nga tawo ha Adlaw han Paghukom, 10labi na adton nagsusunod han ira maghugaw nga kaipahon nga lawasnon, ngan nagtatamay han pagburot-an han Dyos. Mag-isog ngan magpalabilabihon ini nga diri matuod nga mga magturutdo, ngan waray pagtahod han mga langitnon nga mga binuhat ngan ira pa ginyuyubitan. 11Bisan ngani an mga anghel nga labaw hin kakusog ngan kagamhanan kay hini nga diri matuod nga mga magturutdo, diri nagsusumbong ha ira pinaagi hin mga panyubit ha atubangan han Ginoo. 12Kundi, ini nga mga tawo nagsusunod la han ira kinaiya sugad hin ihalas nga mga mananap nga natawo basi pagdakpon ngan pag-ihawon; gintatamay nira an mga butang nga diri nira nasasayoran. Pagpupuohon hira sugad hin ihalas nga kamanampan. 13Mag-aantos hira tungod kay pinapag-antos man nira an iba nga mga tawo. An kalipay para ha ira amo an pagbuhat ha kadaygan hin bisan ano nga makakapatunga han ira lawasnon nga mga kaipahon; makaarawod ngan makaaalo nga makigsaro hira ha iyo, kay nagpapatakas man hira han ira malimbongon nga mga buhat. 14Waray iba nga naruruyagan nira pagkita kundi an maglaw-ay nga kababayen-an; diri gud natunga an ira gana hin pagpakasala. Ginbibitik nira an magluya nga mga tawo. Ginpapahiara nira an ira mga kasingkasing hin kahalot. Gagabaan hira han Dyos! 15Binayaan nira an matadong nga dalan, ngan nagkawawara hira. Ginsunod nira an dalan nga ginlaktan ni Balaam nga anak ni Bosor, nga nagmahal han kwarta nga ginsusuhol ha iya hin pagbuhat hin maraot, 16ngan ginsaway hiya tungod han iya sala. Nagyakan ha tingog hin tawo an iya asno, ngan ginpaukoy an tinuyaw nga buhat han manaragna. 17Ini nga mga tawo sugad hin hinubsan nga mga burabod, o sugad hin mga dampog nga ginpapadpad hin makusog nga alipuros; igin-andam han Dyos in dapit para ha ira didto han labi kahilarom nga kasisidman. 18Naghihimangraw hira hin mapinahitas-on ngan tinuyaw nga mga pamulong ngan nagamit hin maglaw-ay nga mga kaipahon han lawas hin pagbitik hadton natikang pa la hin pagbulag han mga tawo nga nag-uokoy ha kasaypanan. 19Nagsasaad hira hin kagawasan ha ira samtang naooripon hira ngahaw han magraot nga mga pamatasan—kay oripon in tawo han bisan ano nga nakadaog ha iya. 20Kon in mga tawo nakalikay na han nakakapuo nga mga gahom han kalibutan pinaagi han ira pagkilala han aton Ginoo ngan Magtaralwas nga Jesu-Cristo, ngan onina, madakop ngan madaog na liwat hira, labaw pa kamaraot an ira dadangatan kay han ira kahimtang hadto. 21Mas maupay pa unta ha ira kon waray hira mahibaro han dalan han pagkamatadong, kay nga mahibaro hira ngan onina tumalikod han baraan nga sugo nga iginhatag ha ira. 22An nahinabo ha ira nagsusumat nga matuod an darahunon, “Nabalik hin paglaklak an ayam han iya iginsuka,” ngan, “Nabalik an naparigosan na nga baboy hin paglunay ha kalagyan.”


text:
Heyometriya
An Heyometriya (Griyego Yewuetpίa; geo = tuna, metria = sukol) nagtikang nga an pagtirok han kinaadman mahitungod han kalabotan han paglugar o espasyo o spatial relationships. Usa ini han duha nga pagbahin han ugsa-han-moderno nga matematiko. (An ika-duha amo an pag-aram han mga ihap o numero). Ha yana nga mga panahon, an mga konsepto nga heyometriko gin-heneralisar ngadto hin hataas nga handana hin ka-abstrakto ngan kompleksidad, ngan gin-gamitan na han mga paagi han kalkulo ngan abstrakt nga algebra, amo nga damo nga mga sanga hini nga pagtirok hin kinaadman haros diri na makilal-an nga mga nagsunod han una nga heyometriya. (Kitaa iton mga larangan han mathematika ngan algebraic nga heyometriya.)


text:
Cordova, Sugbo
An Cordova (nga puyde gihapon igsurat nga Cordoba) usa nga ika-upat nga klase nga bungto ha lalawigan o probinsya han Sugbo ha Butnga nga Kabisay-an nga rehiyon han Kabisay-an ha Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 34,032 ka tawo ha 6,520 nga panimalay.
An Cordova kabahin han metropolitana nga kahaluag nga tinatawag nga Metro Cebu.
Mga Baranggay[igliwat | edit source]
An Cordova ginbahin ngadto hin napulo kag tulo (13) nga mga baranggay.
- Alegria
- Bangbang
- Buagsong
- Catarman
- Cogon
- Dapitan
- Day-as
- Gabi
- Gilutongan
- Ibabao
- Pilipog
- Poblacion
- San Miguel


text:
Viktor Yushchenko
Hi Viktor Andriyovych Yushchenko (Ukranyano: BikTop AHдpiйoBич ЮщeHko) (natawo Pebrero 23 1954) amo an Presidente han Ukranya. Komo namumuno han Aton Ukranya (Nasha Ukrayina) nga koalisyon politikal, hiya an main nga oposisyon nga kandidato han Oktubre–Nobyembre 2004 nga Ukranyano nga pinili-ay han presidente. An Sentral Komisyon han Pinili-ay han Ukranya nagdeklara ha iya nga nagdaog han Disyembre 26 2004 nga pag-otro han runoff nga pinili-ay, hin 52% ha 44% kan Viktor Yanukovych. An popular nga pakigbisog nga protesta nga nagdara ha iya ha poder tinatawag yana na "Orange nga Rebolusyon."
Hi Yushchenko nagsirbe anay nga nangungulo han banko sentral han nasod tikang han 1993 tubtob 1999 ngan an Primer Ministro han Ukranya tikang 1999 tubtob 2001.


text:
Tajo
An Tajo (Kinatsila: Tajo [ˈtaxo]; Pinortuges: Tejo [ˈtɛʒu]; Linatin ngan Iningles: Tagus; Kahadto nga Griniyego: TάYoς Tagos) amo an gihalaba-i nga salog han Península Ibérica. Ha Espanya 1,038 km (645 mi) an kahalaba hini, 716 km (445 mi), 47 km (29 mi) ha daplin han katubtuban han Portugal ngan Espanya ngan 275 km (171 mi) ha Portugal, nga diin nasulog ini ngadto han Kalawdan Atlantico harani ha Lisboa. An kahaluag han kwenka hini 80,100 square kilometers (30,927 sq mi) (an ikaduha nga gidakoi ha Peninsula Iberica sunod han Duero). Gin-gagamit an Tajo han dako nga bahin han pagsulog hini. Damo nga mga dam ngan mga pag-diversyon naghahatag hin maiinom nga tubig ha kadam-an han butnga nga Espanya, upod han Madrid, ngan ha Portugal, samtang mga dinosena ka mga estasyon hidroelektriko naghihimo hin koryente elektrika. Ha mga butnga han mga dam, nasunod ini hin nahuhuot nga pagsulog, kundi katapos han Almourol nasulog ini ngadto hin haluag nga alluvial nga siong nga masurong magbaha. Ha ganghaan hini mayda dako nga estuaryo nga diin an syudad han Lisboa nahamutang.
An gintitikangan han Tajo amo an Fuente de García, didto ha Montes Universales, Sistema Ibérico, Sierra de Albarracín Comarca. An tanan nga mga salog nga nadugtong hini nadugtong han Tajo tikang han tu-o (amihanan) nga pangpang. An dagko nga mga syudad nga gin-aagi-an han sulog han Tajo amo an Aranjuez, Toledo, Talavera de la Reina ngan Alcántara ha Espanya, ngan an Abrantes, Santarém, Almada ngan Lisboa ha Portugal.
Sulod
Sulog[igliwat | edit source]
Ha Espanya[igliwat | edit source]
An syahan nga kilalado nga bungto dida han Tajo amo an Sacedón. Unhan han Aranjuez nahadugtong dinhi an gin-kombina nga pagsulog han Henares ngan han Tajuña. Unhan han Toledo nahadugtong an salog han Guadarrama. Ha iraya han Talavera de la Reina nahadugtong dinhi han Alberche. Ha Valdeverdeja amo an iraya nga dapit han halaba nga iraya nga reservoir nga amo an Embalse de Valdecañas, nga diin unhan hini amo an Embalse de Torrejon, nga diin ngadto an pagsulog han Tiétar, ngan han padagat o ubos nga reservoir, an Embalse de Alcántara ngadto diin an pagsulog han Alagón ha ubos nga bahin.
Ha Portugal[igliwat | edit source]
Katapos han paghimo han katubtuban han nasod, nasakob an sulog ha Portugal, nga naagi ha Vila Velha de Ródão, Abrantes, Constância, Entroncamento, Santarém ngan ha anVila Franca de Xira ha igbaw hin halaba nga suok nga estuary nga diin an syudad han Lisboa nahamutang dida han ganghaan. Nasalipdan an estuary han Reserva Natural do Estuário do Tejo. Ada gihapon an gihalaba-i nga tulay nga natabok han salog, an Tulay Vasco da Gama, nga mayda bug-os nga kahaluag hin 17.2 ka km ((10.7 ka mi) nga amo an gihalaba-i nga tulay ha Europa.
An mga Portuges nga rehiyon han Alentejo ngan Ribatejo gin-ngaranan tikang han salog. Alentejo, tikang han Além-Tejo ("Unhan han Tajo"), ngan Ribatejo, tikang han Arriba-Tejo (daan nga paagi han pagsiring nga "Igbaw nga Tajo" o "Iraya nga Tajo"). Mayda kanal ngan aqueduct ha butnga han Tajo ngan han Salog Segura.
Heyolohiya[igliwat | edit source]
An padagat o ubos nga Tajo nahamutang hin fault line. In slippage ha daplin hini nakadangat hin damo nga mga linog, nga an mga dagko hini amo an mga linog han 1309, 1531 ngan 1755.[1]
Kaagi[igliwat | edit source]
An Pepper Wreck ngaran hin nalunod nga barko nga natad-an ngan gin-ukab dida han ganghaan han Salog Tajo tikang han 1996 tubtob 2001.
Mayda gihapon ini pagkabalor ha estratehiya han mga imperyo Espanyol ngan Portuges, kay amo ini an nabantay han tikadto ha Lisboa. Pananglitan, han 1587, hi Sir Francis Drake hinmarani hin diri la maiha han salog katapos han iya malinamposon nga pagsalakay ha Cadiz.[2]
An Tajo ha awit ngan sumat[igliwat | edit source]
An Tajo usa nga dako nga salog, ngan nahihinumdoman ini ha mga awit ngan sumat han mga Portuges. Usa nga sikat nga fado nga kanta ha Lisboa nasiring nga samtang an mga tawo nalalagas, bata la gihapon an Tajo ("An ak buhok nabusag, batan-on pirmi an Tajo"). An magsusurat nga hi Fernando Pessoa, nagsurat hin siday nga natikang: "Mahuruhusay an Tajo kaysa han salog nga nasulog han ak barrio...."[3]
An siday ni Richard Crashaw nga "Saint Mary Magdalene, or the Weeper" (Santa Magdalena o an Nagtatangis) nagyayakan han "Bulawan" nga Tajo nga naruruyag han luha nga daw salapi ni Maria Magdalena. Ha klasikal nga siday, an Tajo kilalado tungod han mga baras nga nagdadara hin bulawan (Catullus 29.19, Ovid, Amores, 1.15.34, Juvenal, Satires, 3.55, etc.
Kitaa gihapon[igliwat | edit source]
Mga tigaman[igliwat | edit source]
- ↑ Hobbs, William Herbert (1907). Earthquakes: An Introduction to Seismic Geology. NewYork: D. Appleton and Company. pp. 142–144. Downloadable Google Books
- ↑ Garrett Mattingly, The Armada, 118-119
- ↑ Pessoa, Fernando; Richard Zenith, Translator (1999). Fernando Pessoa and Co.: Selected Poems. Grove Press. pp. 55. ISBN 0-8021-3627-3, 9780802136275.
Mga koordinado: 40°19′11″N 1°41′51″W / 40.31972°N 1.6975°W


text:
Khartoum
An Khartoum (Arabe: الخرطوم Al Kharṭūm) iyo an kabesera kan Sudan asin kan estado nin Khartoum. Namomogtak ini sa pagsarapong kan Puting Nile na nagdadalayday paamnyan haleng Danaw Victoria, asin kan Asul na Nile nagdadalihig pasolnopan haleng Etopya. An lugar kun saen nasarapong an duwang Nile inaapod na "al-Mogran".,An kadakulaan na hawak kan tubig Nile nabulos pasiring sa Ehiptoasin nawa'wa' sa Dagat Mediterraneo.
Nabanga kan salog Nile, an Khartoum sarong tripartite na metropolis na ginagaom igwang populasyon na limang milyon katawo, baranga' sa sentrong Khartoum, sinusumpay nin mga tulay sa Khartoum Norte (inapod, al-Khartum Bahri) asin sa Omdurman sa bandang solnopan.
Etimolohiya[liwaton | liwaton an gikanan]
An katagang 'Khartoum' pighuna na hale sa Arabeng Al-kartoūm الخرطوم na boot sabihon "panas kan tingo nin elepante", na seguro pigtotomoy an hayakpit na daga nakahunat sa pag'oltan kan Asul asin Puting Nile.
Agi-agi[liwaton | liwaton an gikanan]
An Khartoum natogdas dai pa man na gayo nahaloy. Tinogdas ini ni Ibrahim Pasha kan 1821, aki kan namoon sa Ehipto na si Muhammad Ali Pasha na an huri sinakop asin isinaro an Sudan sa saiyang kahadean. Dati an Khartoum sarong kwartel na pwera kan Hokbong Ehipto alagad an baro-banwa nagparadakula asin nagin sentro nin negosyo. Nagin man padagos ining sentro kan pagbaro-baro nin mga oripon. Dangan ini nagin sentro administratibo asin kabesera kan Sudan.
An tropang mga agit-agitan ni Mahdi Muhammad Ahmad nagpoon magtalikop kan Khartoum kan Maro 13, 1884 laban sa mga tauhan ni George Gordon, sarong Briton na Heneral. An paglusob nagtapos sa makangirhat na masaker kan mga soldados na yaon sa Anglo-Ehiptong kampo. An grabeng narungkab na kampo nahulog sa kamot kan mga Mahdista kan Enero 26, 1885 asin gabos na habitantes igdi ginaradan.
An Omdurman man nagin lugar kan madugong batalya kan Septyembre 2, 1898 kun kasuarin an pwersang Briton sa pamamayo ni Herbert Kitchener nalupig an pwersa Mahdista na nagkukuta asin nagsusurog sa siyudad na ini.
Kan 1899 an Khartoum nagin kabesera kan Anglo-Ehiptong Sudan. Dakul nagsasabi na an desenyo kan siyudad pig'ayog sa hitsura kan bandera nin Reyna Unido bilang simbolo kan pananakop kan mga Briton. An iba man nagsasabi na inarog kaini ngani an mga machine-gun pwedeng ipaitok sa pagarak'asak sa palibot kaini. Pero mayo man nin tunay na ebidensya na siring an mga tamang paliwanag.
Relasyon kan Amnayan asin Habagatan[liwaton | liwaton an gikanan]
Kan an Sudan nagin independiente taon 1956, an Khartoum nagin kabesera kan nasyon na Sudan. Poon kan an mga Briton nagharale na kan 1956, dai nang katoninongan igdi huli gayod ta naapora an paglito kan nasyon sa mga tagaSudan, bagay na napirit magsararo an Muslim na Norte na ibahon man an kultura sa mga Kristiyanong Sur. Poon kadto, 3.8 milyon katawo na an nagkagaradan, nagkaburungkal sa sadiring eneestaran o kun bako man, naraot na biyo an saindang pamumuhay.


text:
Mga administratibo nga pagbahin-bahin han Portugal
An mga administratibo nga pagbahin-bahin han Portugal ginbabag-o ha yana.
Sulod
Mga distrito han Portugal[igliwat | edit source]
An distrito, bisan man kon ini ada na han pamalakad ha pagtanggal tungod han pagdesentralisar nga mga polisiya han gobyerno, nagpapabilin nga amo an nangunguna nga pagbahin-bahin han nasod, nga amo an batikan para hin mga administratibo nga pagbahin-bahin sugad hin mga elektoral nga mga konstituyente ngan mga distrito hin mga asosasyon hin futbol. Mayda 18 nga mga distrito ha kontinental nga Portugal:
Mga kasanhi nga mga rehiyon[igliwat | edit source]
Ugsa han 1976, ginbahin-bahin an Portugal ngadto hin mga rehiyon (regiões, kun usa região) o mga lalawigan o probinsya (províncias, kun usa província). Mayda dako nga pagkaiba han mga lalawigan ngan rehiyon ha Europa ngan an mga tabok-han-dagat nga mga kolonya (an nga tinatawag nga tabok-han-dagat nga mga lalawigan). Katapos han Rebolusyon han mga Cravo (o Rebolusyon han mga Clavel), an mga rehiyon ngan lalawigan gintanggal ngan an mga distrito amo an mga nahimo nga ikaduha nga handana nga mga administratibo nga mga rehiyon.
Mga lalawigan/mga rehiyon (1936–1976)[igliwat | edit source]
- Alentejo
- Baixo Alentejo (Ubos nga Alentejo)
- Alto Alentejo (Igbaw nga Alentejo)
- Distrito han Évora
- Distrito han Portalegre (gawas han munisipyo han Ponte de Sôr)
- Estremadura (ayaw ini igkalipat han kanan Espanya nga Extremadura)
- Distrito han Lisboa (Lisbon) – gawas han mga munisipyo han Azambuja ngan Vila Franca de Xira
- Distrito han Setúbal (amihanan nga tunga)
- Distrito han Leiria (salatan nga tunga)
- Ribatejo
- Distrito han Santarém (gawas han mga munisipyo han Ourém ngan Mação)
- Distrito han Lisboa (Lisbon) – an api la amo an mga munisipyo han Azambuja ngan Vila Franca de Xira
- Distrito han Portalegre (an api la amo an munisipyo han Ponte de Sôr)
- Beira Litoral
- Distrito han Coimbra (gawas han mga munisipyo han Pampilhosa da Serra, Oliveira do Hospital ngan Tábua)
- Distrito han Leiria (amihanan nga katunga)
- Distrito han Aveiro (gawas han mga munisipyo han Arouca, Castelo de Paiva, Espinho ngan Santa Maria da Feira)
- Distrito han Santarém (an api la amo an munisipyo han Ourém)
- Beira Baixa (Ubos nga Beira)
- Distrito han Castelo Branco
- Distrito han Santarém (an api la amo an munisipyo han Mação)
- Distrito han oimbra (an api la amo an munisipyo han Pampilhosa da Serra)
- Beira Alta (Igbaw nga Beira)
- Distrito han Guarda (gawas han munisipyo han Vila Nova de Foz Côa)
- Distrito han Viseu (gawas han mga munisipyo han Cinfães, Resende, Armamar, Lamego, São João da Pesqueira ngan Tabuaço)
- Distrito han Coimbra (an api la amo an mga munisipyo han Oliveira do Hospital ngan Tábua)
- Douro Litoral
- Distrito han Porto (Oporto)
- Distrito han Aveiro (an api la amo an mga munisipyo han Arouca, Castelo de Paiva, Espinho ngan Santa Maria da Feira)
- Distrito han Viseu (an api la amo an mga munisipyo han Cinfães ngan Resende)
- Minho
- Distrito han Braga
- Distrito han Viana do Castelo
- Trás-os-Montes e Alto Douro (Trás-os-Montes ngan Igbaw nga Douro)
- Distrito han Vila Real
- Distrito han Bragança (Braganza)
- Distrito han Guarda (an api la amo an munisipyo han Vila Nova de Foz Côa)
- Distrito han Viseu (an api la amo an mga munisipyo han Armamar, Lamego, São João da Pesqueira ngan Tabuaço)
- Açores (Azores)
- Distrito han Ponta Delgada
- Distrito han Angra do Heroísmo
- Distrito han Horta
Mga tabok-han-dagat nga mga lalawigan[igliwat | edit source]
- Kitaa: Imperyo nga Portuges
- Angola/Portuges nga Katundan nga Africa – tabok-han-dagat nga lalawigan (1951–1975). Naglugaríng han 1975.
- Cabo Verde – tabok-han-dagat nga lalawigan (1951–1974); republika nga autonoma (1974–1975). Naglugaríng han 1975.
- Guiné Portuguesa/Portuges nga Guinea – tabok-han-dagat nga lalawigan (1951–1974). Unilateral nga paglugaríng komo Guinea Bissau gindeklara han 1973, ginkilala han Portugal han 1974.
- Macau/Macao – tabok-han-dagat nga lalawigan (1844–1883); gin-usa nga tabok-han-dagat nga lalawigan upod han Portuges nga Timor ha ilarom han Goa (1883–1951); tabok-han-dagat nga lalawigan (1951–1975); ispisyal nga teritoryo (1975–1999). Gin-ulî ngadto han Tsina komo usa nga nalalain nga administratibo nga rehiyon han 1999.
- Moçambique/Portuges nga Sinirangan nga Africa – tabok-han-dagat nga lalawigan (1951–1974); lokal nga pagdumara (1974–1975). Naglugaríng han 1975.
- Índia Portuguesa/Portuges nga Indya – tabok-han-dagat nga lalawigan (1946–1962). Gin-anexar han India han 1962 ngan ginkilala han Portugal han 1974.
- São Tomé e Príncipe – tabok-han-dagat nga lalawigan (1951–1971); lokal nga pagdumara (1971–1975). Naglugaríng han 1975.
- Timor Português/Portuges nga Timor – tabok-han-dagat nga teritoryo (1951–1961); unilateral nga paglugaríng komo East Timor ginproklamar han 1975, gin-anexar han Indonesia han 1976. (Ginkilala han UN nga diri-naglulugaríng-nga-teritoryo ha ilarom hin Portuges nga pagdumara tikang han 1961–1999). UN nga pagdumara tikang han 1999 tubtob han paglugaríng han 2002.
Tigamni: An Brasil nahimo nga ginhadi-an komo kabahin han Nahiusa nga Ginhadi-an han Portugal, Brasil, ngan han Algarve (Reino Unido de Portugal, Brasil e Algarve(s) 1815-1822), naglugaríng han 1822.


text:
Syudad han Vaticano
An Syudad han Vaticano nga ha opisyal nga pagtawag Estado han Syudad han Vaticano (ha Initalyano: Stato della Città del Vaticano ; ha Linatin: Status Civitatis Vaticanæ) usa nga ginpalibotan hin tuna nga soberano nga syudad-nga-estado. An teritoryo hini amo in ginpalibotan hin bungbung nga enclave ha sakob han syudad han Roma. Ha kadako nga 44 ka hektarya (108.7 nga acre) amo ini an giguti-ayi nga naglulugaring nga estado han kalibutan.[5]
Ginhimo ini pinaagi han Kasabotan han Letran (puyde liwat tawagon nga Pacto de Letrán o Lateran Treaty) han 1929 nga bag-o nga entidad. An kataposan nga nahabilin han kasanhi (756 tubtob 1870) nga mga Estados Pontificios ginbug-os nga ginlakip ngadto han Italyano nga estado, nga han una usa nga ginhadi-an, dida han 1870, nga amo gihapon an naglakip hin iba nga mga estado nga Italyano sugad han Duha nga Sicilias, nga nagin nagsunod-nga-estado han ngatanan hini nga mga estado ha mga katungod ngan mga obligasyon.
An Syudad han Vaticano usa nga diri-gin-ereder, nga gin-eelihir nga monarkiya nga ginpapamunoan han Obispo han Roma — an Papa Katolika. An gihataasi nga mga funsyonaryo han estado hini mga kapadi-an han Simbahan Katolika. Amo ini an soberano nga teritoryo han Santa Sede (ha Linatin: Sancta Sedes; ha literal nga Winaray: Baraan nga Lingkoranan o Baraan nga Lingkoran) ngan dinhe nahimutang an Palasyo Apostoliko — an opisyal nga urukyan han Papa — ngan han Curia Romana. Amo nga, samtang an lingkoranan han simbahan (katedral) han Papa komo Obispo han Roma (an Basilika han San Juan Letrán) nahamutang ha gawas han mga bungbong hini, ha Roma, an Syudad han Vaticano amo an sinisiring nga kapital hin gobyerno han Simbahan Katolika.
Mga tigaman[igliwat | edit source]
- ↑ It mga bisita nga mga turista diri gintutugotan pagmanehar ha sakob han Vaticano nga waray ispisyal nga pagtugot, nga agsob ginhahatag la ha mayda mga panuyo hin trabaho hin opisina ha Vaticano.
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ Tratado ha butnga han Santa Sede ngan Italya, article 26.
- ↑ An Syudad han Vaticano usa nga syudad-nga-estado
- ↑ Ha pagsunod han parrafo 2 han Legge sulle fonti del diritto han 7 Hunyo 1929, an ngatanan nga mga balaod ngan mga surundon han estado ginmamantala ha Initalyano nga Supplemento per le leggi e disposizioni dello Stato della Città del Vaticano nga ginkakanit han Acta Apostolicae Sedis. An nahasurat han syahan nga pito nga mga butang nga ginmantala hiton nga supplemento ginhahatag didi. Samtang an estado ngahaw nagamit hin Initalyano là, damo pa nga mga pinulongan an ginagamit han mga institusyon nga nahamutang ha sakob han estado sugad han Santa Sede, an Pontifisyo nga Gwardya Swisa, ngan an Sanghiran nga Pontifisyo hin mga Siyensya. An Santa Sede nagamit hit Linatin nga opisyal nga pinulongan ngan han Frinanses nga diplomatiko nga pinulongan; dugang pa, an Secretariat han Estado nagamit hin Ininglis, Inaleman, Initalyano, Pinolako, Pinortuges ngan Kinatsila. An Gwardya Swisa, nga diin an mga sugo ha martsa ginhahatag ha Inaleman, nagamit gihapon hin Frinanses ngan Initalyano ha ngatanan nga opisyal nga mga seremonyas. An semi-opisyal nga peryodiko han Santa Sede nga L'Osservatore Romano nagamit hin Ininglis, Frinanses, Inaleman, Initalyano Malayalam, Pinolako, Pinortuges ngan Kinatsila. An Radyo Vaticano nagamit hin Inalbano, Amharic, Inarabo, Inarmenya, Byeloruso, Binulgarya, Inintsek, Krinoatyano, Tseka, Esperanto, Iningles, Tinag-alog, Frinanses, Inaleman, Hindi, Hinungaryano, Initalyano, Kiswahili, Latvyano, Lithuanyano, Malayalam, Pinolako, Pinortuges, Rumanyano, Rinuso, Slovak, Slovenyano, Somali, Kinatsila, Tamil, Tigringna, Ukranyano, ngan Vinyetnames.
- ↑ CIA - The World Factbook - Holy See (Vatican City). Cia.gov. Ginkità dida han 2009-10-10.
- ↑ 5.0 5.1 Holy See (Vatican City). CIA — The World Factbook. Ginkità dida han 2007-02-22.
- ↑ catholic-pages.com
- ↑ http://www.vaticanstate.va/content/vaticanstate/en/stato-e-governo/struttura-del-governatorato/organigramma/governatorato.html
- ↑ Holy See (Vatican City), The World Factbook, CIA. Retrieved 14 April 2009.
- ↑ Since 2002-01-01. www.vatican.va Holy See Press office — General Information. Retrieved 2009-10-23
- ↑ ugsa han 2002, an Vaticano nga lira (nga patas upod han Italyano nga lira)
- ↑ An ITU-T nagdesignar han kodigo nga 379 ngadto han Syudad han Vaticano. Bisan pa, an Syudad han Vaticano lakip dida han Italyano nga plano hin mga ihap ha telepono ngan nagamit han Italyano nga kodigo hin nasod nga 39, nga ginsusundan hin 06 (para han Roma) ngan 698.


text:
An Agoo usa nga ikaduha nga klase nga bungto ha lalawigan han La Union, Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 51,923 ka tawo ha 9,945 nga mga panimalay.
An ngaran han bungto posible ginkuha tikang han "aroo" o "agoho" , usa nga kahoy nga damo han una ha katundan nga labnasan han panahon ugsa-han-Espanyol.
An bungto gintawag gihapon nga "Puerto de Japon", kay an mga Espanyol nga conquistador tikang ha Mexico nga pinamunoan ni Capitan Juan de Salcedo nakasabot nga an Agoo usa nga puerto o daungan hin sakayan nga diin an mga Intsek, Hapon, ngan mga lumad nga mga negosyante nagpapadayon han ira trabaho.


text:
Ioannis Kapodistrias
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Hi Konde Ioannis Antonios Kapodistrias (ha Griyego Iwάvvnς Kaπoδίσtpιaς - Ioannis Kapodistrias, ha Italyano Giovanni Capo d'Istria, Conte Capo d'Istria, ngan ha Ruso rpaф ИoaHH KaпoдиcTpия - Graf Ioann Kapodistriya) (Pebrero 11 1776 – Oktubre 9 1831) usa nga Griyego nga diplomat han Ruso nga Imperyo. Ha urhe nga panahon hiya an nagin syahan nga namuno han estado han naglulugaring o independyente nga Gresya.


text:
Dagat Okhotsk
An Dagat Okhotsk (Rinusyan: OxóTckoe Mópe; Iningles nga Transliterasyon: Okhotskoye More) kalakip han katundan kalawdan Pasipiko, nga nahamutang ha kabutngaan han Rawis han kamchatka ha sinirangan, an kapuropod-an Kuril ha salatan-sinirangan, an puro han Hokkaidō ha harayo nga salata, an puro han Sakhalin ha katundan, ngan halaba nga estrecho han sinirangan nga baybayon han Siberia (upon an kapuropod-an han Shantar) ha katundan ngan amihanan. An amihanan-sinirangan nga eskina amo an Golpo han Shelikhov.


text:
Luzon
An Luzon amo iton tawag hiton gidako-i nga pinakaimportante nga puro o isla ha Pilipinas ngan iton usa han mga tulo nga pag-grupo han isla han nasod, upod han Kabisay-an ngan Mindanao nga amo an duha pa nga pag-grupo hin isla. An Luzon (Luconia ha Latin nga mga mapa ngan Lusong ha panahon ugsa-Katsila) amo gihapon an ngaran han grupo hin isla nga upod han Isla han Luzon, lakip an Batanes ngan Babuyan nga mga grupo hin isla ha amihanan, ug han mga isla han Catanduanes, Marinduque, Masbate, Romblon, Mindoro, ngan Palawan ha salatan.