text:
Maitum
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An Maitum usa nga ikatulo nga klase nga bungto ha lalawigan han Sarangani ha Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 35,536 ka tawo ha 7,640 nga panimalay, ngan mayda ini kahaluag hin katunaan nga 324.35 ka km². An mga coordinate hini 6°02' N 124°29 E (kon ha Winaray: 6°02' ha Amihanan ngan 124°29 ha Sinirangan).
Mga Baranggay[igliwat | edit source]
An Maitum ginbahin ngadto hin napulo kag siyam (19) nga mga baranggay.


c: text/html

text:
Tsina
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Kinatsila nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
- Ini nga barasahon mahiunong han sibilisasyon han Tsina. Para han estado nga tinatawag nga Tsina, kitaa an Kanan Katawhan Republika han Tsina. Para han estado nga tinatawag nga Taiwan, kitaa an Republika han Tsina. Para hin iba pa nga mga paggamit kitaa an Tsina (pansayod)
An Tsina usa nga maiha na nga sibilisasyon nga an mga katubtuban ada hin dako nga dapit ha Sinirangan nga Asya.
Han 1949, ha katapos hin dako nga pag-away dida han Gyera Sibil han Tsina, duha nga politikal nga mga entidad an ginmawas nga mayda "Tsina" ha ira mga ngaran:
- An Kanan Katawhan Republika han Tsina, nga gintukod han 1949, nga kilalado hin halipot nga China, nga amo an kagamhanan ha kontinental nga Tsina ngan an naglulugaring-hin-pagdumara nga mga teritoryo han Hong Kong (tikang han 1997) ngan Macau (tikang han 1999).
- An Republika han Tsina nga gintukod han 1911 ha kontinental nga Tsina, nga yana tinatawag nga Taiwan, nga an kagamhanan naglalakip han mga kapurupod-an han Taiwan, Penghu, Kinmen, ngan Matsu.
An Tsina amo an usa han mga gimaiha-i nga nagpapadayon nga mga sibilisasyon han kalibutan[1] ngan ha dako nga bahin han naglabay ka duha nga mga yukot nga tuig usa han mga gidako-i ngan mga abansado o nahauna nga mga sibilisasyon ha kalibutan, tubtob han dekada han 1850 nga diin waray ini makaabot han industryal nga rebolusyon. Ha pagsunod hini, an imperyalismo, mga panggubat o mga gyera ngan mga gyera sibil nakaguba han nasod ngan han ekonomiya tubtob han kataposan han gyera sibil han 1949. Han mga 1950 nga dekada, an pagbalhin ha mga polisiya hin ekonomiya ha Republika han Tsina (Taiwan) nagbalhin han purô ngadto hin madukwag nga ekonomiya nga industryalisado nga oriented ha teknolohiya. Ini nahimo nga usa han mga sinisiring nga Upat nga Asyano nga mga Tigre upod han Hong Kong, Salatan nga Korea ngan Singapura. Ha kontinental nga Tsina, han mga 1970 nga dekada, an mga reporma nga kilalado nga Upat nga Pagmodernisar nagmodernisar han pag-uma, han industriya, han teknolohiya, ngan defensa, nga ha urhe naghimo han Kanan Katawhan Republika ngadto hin usa han mga dagko nga kagamhanan.[2][3][4][5][6] An Tsina ginkikita nga tinikangan hin damo nga dagko nga mga imbento.[7] Ini gihapon mayda han usa han mga gimaihai nga paagi hin pagsurat.
Ha kaagi, an kultural nga impluwensya han Tsina inmabot han bug-os nga Sinirangan nga Asya, nga diin an Tsino nga relihiyon, mga pamatasan, ngan mga paagi hin pagsurat gin-gamit ha dirudilain nga mga katubtoban han mga hagrani nga nasod sugad han Hapon, Korea ngan Vietnam.
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ What Is a Culture ?
- ↑ CIA – The World Factbook – China. Accessed November 26, 2009.
- ↑ Professor M.D. Nalapat. Ensuring China's "Peaceful Rise". Accessed January 30, 2008.
- ↑ Dahlman, Carl J; Aubert, Jean-Eric. China and the Knowledge Economy: Seizing the 21st Century, WBI Development Studies. World Bank Publications. Accessed January 30, 2008.
- ↑ The Real Great Leap Forward. The Economist. Sept 30, 2004
- ↑ Chris Patten. Comment & Analysis: "Why Europe is getting China so wrong", Financial Times. Accessed January 30, 2008.
- ↑ Haggett, Peter. [2001] (2001). Encyclopedia of World Geography, Volume 23. Edition 2, illustrated. Marshall Cavendish publishing. ISBN 0-7614-7289-4, 9780761472896. p 37. p 2836.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
TACLOBAN CITY - Sumaka na ha upat an ihap han mga nagkaawatan ha natabo nga karambola hin mga motorsiklo ha brgy Cogon, Guiuan Eastern Samar kataliwan nga bawi-an hin kinabuhi an usa pa nga biktima ha sulod han pribado nga hospital dinhi ha syudad han Tacloban.
Ha impormasyon nga nahikay han Bombo Radyo Tacloban, banda alas 10 kagab-i han bawi-an hin kinabuhi an usa pa nga biktima nga guinkilala kan Roel Dais, 23 anyos ngan Barangay Kagawad han Brgy Anuron han mao nga bungto.
Subay han iya patud nga hi Reah Dais, plano unta nira dad-on ha Cebu City an biktima para didto pa-operahan pero waray na umilob an lawas hini tungod han internal bleeding nga naguinkawsa han iya pagkamatay.
Nabaru-an nga puro waray mga sul-ot nga helmet an mga dabi han mao nga karambola rason agud waray maprotektari an ira ulo.
Ha pagka yana, nagpapabilin pa ha murge an patay nga lawas ni Dais.


text:
Puerto Rico
An Puerto Rico, nga an opisyal nga ngaran han Kinatsila Estado Libre Asociado de Puerto Rico (literal nga Winaray Kaapi nga Gawasnon nga Estado han Puerto Rico), ngan ha Iningles Commonwealth of Puerto Rico (literal nga Winaray: Mankomunidad han Puerto Rico o Komunwelt han Puerto Rico), usa nga teritoryo nga diri incorporado nga gindudumara han Estados Unidos nga mayda status hin autogobyerno o paglugaring hin pagdumara. Nahamutang ini ha dumagsaan o amihanan-sidlangan han Dagat Caribe ha sidlangan tikang han Republika Dominicana ngan katundan tikang han Islas Virgenes.
An mga Puertorriqueño sumala han Balaod Jones han 1917 mga bungtohanon o ciudadano han Estados Unidos.
Mga munisipyo han Puerto Rico[igliwat | edit source]
An Puerto Rico mayda 78 ka munisipyo (municipio). An mga ini na-elihir hin alkalde (alcalde) ngan lehislatura munisipal (legislatura municipal).


text:
Afonso de Albuquerque
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Hi Afonso de Albuquerque (an iya ngaran puyde liwat igsurat nga Afonso d'Albuquerque o Alfonso de Albuquerque) (1453 - Disyembre 16, 1515) usa nga Portugues nga heneral ha kadagatan. An iya mga binuhat nakabulig pagtukod han Portugues nga imperyo kolonyal ha dagat Indiano.[1]
Mga reperensya[igliwat | edit source]
- ↑ ALBUQUERQUE, ALPHONSO. (HTML) Encyclopaedia Britannica 1911 (Net Industries). Ginkità dida han 2006-05-10.


text:
Peñón de Vélez de la Gomera
An Peñón de Vélez de la Gomera usa han mga Espanyol nga teritoryo ha Amihanan nga Africa atbang han labnasan han Marruecos (Plazas de soberanía), upod han mga daplin han dagat nga mga enclave han Ceuta ngan Melilla, an isla han Peñón de Alhucemas, Islas Chafarinas ngan an guti-ay nga puro han Isla Perejil.
It Peñón de Vélez de la Gomera nahamutang mga 117 ka km (72.7 mi) ha timugan (salatan-sinirangan) o sureste tikang ha Ceuta, usa nga darudako nga Espanyol nga enclave ha Marruecos. Isla ini han una, pero yana permanente nga nahadugtong han lapyahan han Marrueco pinaagi hin 85 ka milyas (279 feet) nga kahalaba nga estrecho hin baras (usa han mga gihaliputi nga mga linea han kalibutan). Naglalakip ini hin mga 19,000 ka m².
Ginkuha ini han Espanya han 1508 ngan gindumara ha ilarom han Melilla ngan permanente nahailarom han pagkontrola han Espanya tikang han 1564.
Ha yana, gin-ookupahan la ini hin militar nga garrison hin mga 60 ka tawo ngan waray civilian nga populasyon.


text:
Amália Rodrigues
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Hi Amália Rodrigues, (giharani-i nga kaluwas ha Winaray: a-MA-lia ro-DRI-gesh) (Hulyo 1920 – Oktubre 6 1999) amo in Portugues nga magkaranta ngan actriz. Natawo hiya ha Lisbon. In mga dokumento opisyal nagbutang han petsa han iya katawo nga Hulyo 23, pero hi Amália nagsiring pirme nga an iya kaadlawan dida han Hulyo 1 1920. Natawo hiya ha Rua Martim Vaz (Martim Vaz nga Kalsada), ha Pena Freguesia han Lisbon.
Kilalado hiya nga an "Reyna han Fado" ngan pinaka-impluwensyal hiya ha pagpakilala han fado ha kalibotan ha gawas han Portugal. Hiya an pinaka-importante nga persona han pagpadukwag hini nga genre, pinaagi hin unob nga talento ha pag-interpreta nga maupay an pagpadukwag ha bug-os hin 40-ka-tuig nga pagrekord ngan ha entablado nga karera. An mga pasundayag ni Amália ngan an iya pagpili hin repertoire nagpadukwag han katubtuban han Fado ngan nagbulig han pagbalhin (o pag-redefine) hini ngan pag-reconfigure hini para ha iya ngan han mga sumurunod nga mga henerasyon. Ha resulta, hi Amália amo an sinisiring nga nagsurat han mga surondon kon amo ba iton angay ha Fado ngan unan-o an pagpasundayag hini hin babaye nga magkaranta — o Fadista —, hangtod nga tubtob ha yana hi Amália nagpapabilin nga diri-malalabwan nga modela ngan waray kataposan nga kuruhaon hin repertoire para han ngatanan nga mga sinmunod. Hi Amália amo gihapon iton nagpapabilin nga amo la an tinuod nga internasyonal nga star nga tikang ha Portugal, nga mayda halu-ag in karera internasyonal ha butnga han mga 1950 ngan han mga 1970, bisan man kon ini dida hin takna nga ini mga mga paningkamot diri masayon in pag-quantify sugad ha yana. Pero mga iba nga mga sikat nga internasyonal nga mga artista sugad kanda Madredeus, Dulce Pontes o Mariza nakaharani hini nga status.
Katapos hin pira ka tuig hin mga amateur nga pasundayag, an syahan nga profesyonal nga buhat ni Amália hin fado nga lugar nahinabo dida han 1939, ngan madali hiya nahimo nga regular nga guest star hin mga revue ha entablado. Didto ginkakilala hiya kan Frederico Valério, usa nga klasikal-nga-musika-nga-nagtuon nga kompositor, nga nakakilala han potential han kan Amália tingog, nagsurat hin mga expansivo nga mga tuno nga gin-custom-design para han boses ni Amália, nga nagbuka han mga daan nga surondon ha Fado ha pagdugang hin pag-upod hin orchestra.
An iya kasikat ha Portugal nagtikang pagdukwag ha langyaw pinaagi hin mga biyahe ha Espanya ngan in maiha nga pag-ukoy ha Brasil nga diin, dida han 1945, naghimo hiya han iya syahan mga mga pan-rekord ha Brasilenyo nga label Continental. Sinmunod an iya trabaho ha Paris, han 1949. Han 1950, samtang nagperform hiya ha mga Marshall Plan international benefit show, ginpagawas niya an "April in Portugal" ha mga internasyonal nga magkirita (ha ilarom han orihinal nga titulo hini nga "Coimbra").
Han mga syahan nga bahin han mga '50, an pag-patronahe han sikat nga maniniday nga Portuges nga hi David Mourão-Ferreira nagtigaman han pagtikang hin bag-o nga takna: kinmanta hi Amália hin mga sinurat han pinakaharangdon mga mga maniniday han nasod, ngan mayda pira ha ira nga nagsurat hin mga liriko para ha iya.
Han Oktubre 6 1999, namatay hi Amália Rodrigues ha edad nga 79 ha iya balay ha Lisbon. Museo na yana an iya balay (ha Rua de São Bento).
Mga Sumpay ha Gawas[igliwat | edit source]
- Amália: uma estranha forma de vida (ha Portuges)


text:
Khartoum
An Khartoum (Arabe: الخرطوم Al Kharṭūm) iyo an kabesera kan Sudan asin kan estado nin Khartoum. Namomogtak ini sa pagsarapong kan Puting Nile na nagdadalayday paamnyan haleng Danaw Victoria, asin kan Asul na Nile nagdadalihig pasolnopan haleng Etopya. An lugar kun saen nasarapong an duwang Nile inaapod na "al-Mogran".,An kadakulaan na hawak kan tubig Nile nabulos pasiring sa Ehiptoasin nawa'wa' sa Dagat Mediterraneo.
Nabanga kan salog Nile, an Khartoum sarong tripartite na metropolis na ginagaom igwang populasyon na limang milyon katawo, baranga' sa sentrong Khartoum, sinusumpay nin mga tulay sa Khartoum Norte (inapod, al-Khartum Bahri) asin sa Omdurman sa bandang solnopan.
Etimolohiya[liwaton | liwaton an gikanan]
An katagang 'Khartoum' pighuna na hale sa Arabeng Al-kartoūm الخرطوم na boot sabihon "panas kan tingo nin elepante", na seguro pigtotomoy an hayakpit na daga nakahunat sa pag'oltan kan Asul asin Puting Nile.
Agi-agi[liwaton | liwaton an gikanan]
An Khartoum natogdas dai pa man na gayo nahaloy. Tinogdas ini ni Ibrahim Pasha kan 1821, aki kan namoon sa Ehipto na si Muhammad Ali Pasha na an huri sinakop asin isinaro an Sudan sa saiyang kahadean. Dati an Khartoum sarong kwartel na pwera kan Hokbong Ehipto alagad an baro-banwa nagparadakula asin nagin sentro nin negosyo. Nagin man padagos ining sentro kan pagbaro-baro nin mga oripon. Dangan ini nagin sentro administratibo asin kabesera kan Sudan.
An tropang mga agit-agitan ni Mahdi Muhammad Ahmad nagpoon magtalikop kan Khartoum kan Maro 13, 1884 laban sa mga tauhan ni George Gordon, sarong Briton na Heneral. An paglusob nagtapos sa makangirhat na masaker kan mga soldados na yaon sa Anglo-Ehiptong kampo. An grabeng narungkab na kampo nahulog sa kamot kan mga Mahdista kan Enero 26, 1885 asin gabos na habitantes igdi ginaradan.
An Omdurman man nagin lugar kan madugong batalya kan Septyembre 2, 1898 kun kasuarin an pwersang Briton sa pamamayo ni Herbert Kitchener nalupig an pwersa Mahdista na nagkukuta asin nagsusurog sa siyudad na ini.
Kan 1899 an Khartoum nagin kabesera kan Anglo-Ehiptong Sudan. Dakul nagsasabi na an desenyo kan siyudad pig'ayog sa hitsura kan bandera nin Reyna Unido bilang simbolo kan pananakop kan mga Briton. An iba man nagsasabi na inarog kaini ngani an mga machine-gun pwedeng ipaitok sa pagarak'asak sa palibot kaini. Pero mayo man nin tunay na ebidensya na siring an mga tamang paliwanag.
Relasyon kan Amnayan asin Habagatan[liwaton | liwaton an gikanan]
Kan an Sudan nagin independiente taon 1956, an Khartoum nagin kabesera kan nasyon na Sudan. Poon kan an mga Briton nagharale na kan 1956, dai nang katoninongan igdi huli gayod ta naapora an paglito kan nasyon sa mga tagaSudan, bagay na napirit magsararo an Muslim na Norte na ibahon man an kultura sa mga Kristiyanong Sur. Poon kadto, 3.8 milyon katawo na an nagkagaradan, nagkaburungkal sa sadiring eneestaran o kun bako man, naraot na biyo an saindang pamumuhay.


text:
Cigeľka
An Cigeľka (puyde liwat Cigeľka, Rusyn Циreлka) usa nga barrio ngan munisipalidad ha distrito han Bardejov. Mga Ruthenyo ngan Roma an mga molupyo. Nahamutang hini ha siong han Oľchovec ha ubos han pungtod han Busov (1002 ka metro hin kahitaas tikang han nivel han dagat) nga harani han Eslovakya-Polonya nga katubtuban. Mayda usa nga Griyego nga Katoliko nga singbahan han mga Santo Cosmas ngan Damian nga natikang han tuig 1816, nga diin nag-alagad an syahan nga liturgiya nga hi Prešov nga ha urhe nagin Obispo nga hi Paul Peter Gojdič.
Kaagi[igliwat | edit source]
An syahan nga nahasurat mahiunong han Cigeľka dida han 1414. Ha mga sumuronod nga siglo, gintag-iyahan ini han Makovica. Han ika-19 nga siglo naapektuhan an baryo tungod hin pamalhin ngadto ha Amihanan nga Amerika tungod hin mga ekonomiko nga rason, han 1947 an proporsyon han katawhan ginbalhin han Sovyetika nga mga awtoridad ngadto ha Ukranya (ha partikular ngadto han baryo han Chomut, nga ha yana tinatawag nga Zelenyj Haj - ЗeлeHий Гaй), tikang han ika-20 ngadto han ika-60 nga dekada ngadto han kaadlawan han ika-21 nga siglo, an kadam-an han mga tawo nanmalik ha Eslovakya.
Mayda paghinumdom han baryo ha mga biktima han Ikaduha nga Gyera Pangkalibotan nga mga taga Cigeľka - labi na an pito nga mga lalaki nga batan-on nga ginpakadto ha panggubat nga waray sakto nga pagtuon, ngan pira nga mga Hudeo nga pamilya nga an mga api namatay ha mga konsentrasyon nga kampo. An paghinumdom ginpagasa han Oktubre 1989. An naghimo amo an pintor nga hi Nicholas Lovacký.
Burabod hin mineral nga tubig[igliwat | edit source]
Mayda burabod hin mineral nga tubig nga amo gihapon an ngaran. An Almanake nga "Mga Spa han Republika Tsekoslovako han 1949" nasiring nga an Cigeľka nga spa amo an lugar hin pagtambal hin gastric nga mga sakit, mga sakit hin igbaw nga respiratory tract, mga ugat hin kasingkasing ngan dugo, ngan mga sakit ha panit. Ha yana, an Cigeľka diri spa.


text:
SEKSYON 1
Magpagiya ha Dios Basi Magmalipayon an Pag-asawa
“Hiya nga naghimo ha ira ha tinikangan ginhimo hira nga lalaki ngan babaye.”
Hi Jehova * nga Dios an nagkasal ha siyahan nga mag-asawa. An Biblia nagsusumat ha aton nga ginhimo niya an siyahan nga babaye ngan iya “gindara ha lalaki.” Nalipay gud hi Adan salit nakasiring hiya: “Ini yana tul-an han akon mga tul-an, ngan unod han akon unod.” (Genesis 2:22, 23) Karuyag pa gihapon ni Jehova nga magin malipayon an mga mag-asawa.
Han nag-asawa ka, bangin naghunahuna ka nga magigin perpekto an iyo pag-upod. Kondi an tinuod, bisan kon naghihigugmaay gud an mag-asawa, magkakaada la gihapon hira mga problema. (1 Corinto 7:28) Ini nga brosyur naghihisgot hin mga prinsipyo ha Biblia nga kon iaaplikar, makakabulig ha iyo pag-asawa ngan ha iyo pamilya nga magin malipayon.
1 TUMANA AN PAPEL NGA IGINHATAG HA IMO NI JEHOVA
KON ANO AN GINSISIRING HAN BIBLIA: An bana an ulo han pamilya.
Kon usa ka nga bana, naglalaom hi Jehova nga mahigugmaon nga mamangnoan mo an imo asawa. (1 Pedro 3:7) Ginlarang hiya ni Jehova sugad nga imo kabulig, ngan karuyag Niya nga trataron mo hiya nga may dignidad ngan gugma. (Genesis 2:18) Kinahanglan higugmaon mo gud an imo asawa ngan andam ka nga unahon an iya kaopayan kay han imo kalugaringon.
Kon usa ka nga asawa, naglalaom hi Jehova nga rirespetuhon mo gud an imo bana ngan bubuligan hiya ha pagtuman han iya papel. (1 Corinto 11:3; Efeso 5:33) Suportahi an iya mga desisyon ngan kinasingkasing nga magkooperar ha iya. (Colosas 3:18) Kon bubuhaton mo ito, magigin makaruruyag ka ha mga mata han imo bana ngan ni Jehova.
KON ANO AN IMO MAHIHIMO:
Pakianhi an imo padis kon paonan-o ka magigin mas maopay nga bana o asawa. Pamati hin maopay, ngan buhata an imo mahihimo basi mag-uswag
Magin mapailubon. Kinahanglan hin panahon basi hibaroan kon paonan-o niyo mapapalipay an kada tagsa
2 MAGIN MAHUNAHUNAON HA MGA PAGBATI HAN IMO PADIS
KON ANO AN GINSISIRING HAN BIBLIA: Kinahanglan mahunahunaon ka ha kaopayan han imo padis. (Filipos 2:3, 4) Tratara hiya nga presyoso. Hunahunaa pirme nga karuyag ni Jehova nga an iya mga surugoon magin “buotan ha ngatanan.” (2 Timoteo 2:24) “Sugad hin espada nakakasamad hin grabe an dinalidali nga mga pulong, kundi nakakatambal an mga pulong hin makinaadmananon.” Salit pilia hin maopay an imo mga pulong. (Darahonon [Proberbios] 12:18, Maopay nga Sumat) An espiritu ni Jehova mabulig ha imo nga magyakan nga may pagkabuotan ngan gugma.
KON ANO AN IMO MAHIHIMO:
Pag-ampo nga magin kalmado ka ngan magkaada abrido nga hunahuna antes makiistorya ha imo padis hin seryoso nga butang
Hunahunaa hin maopay kon ano an imo isisiring ngan kon paonan-o ito isisiring
3 PAGKAUYON KAMO HA USA NGA PANHUNAHUNA
KON ANO AN GINSISIRING HAN BIBLIA: Han nag-asawa ka, ikaw ngan an imo padis nagin “usa nga unod.” (Mateo 19:5) Kondi duha pa gihapon kamo nga indibiduwal ngan bangin magkaiba an iyo mga opinyon. Salit kinahanglan niyo hibaroan kon paonan-o magkakauyon an iyo panhunahuna ngan mga pagbati. (Filipos 2:2) Importante nga nagkakauyon kamo kon naghihimo hin mga desisyon. Iginpapakita han Biblia nga magmamalampuson an mga plano pinaagi ha pagkonsulta ha kada tagsa. (Proberbios 20:18) Pagpagiya ha mga prinsipyo ha Biblia kon naghihimo hin importante nga mga desisyon.
KON ANO AN IMO MAHIHIMO:
Ig-istorya ha imo padis an imo mga pagbati, diri la an mga impormasyon o mga opinyon
Konsultaha anay an imo padis antes maghimo hin desisyon
^ par. 4 Jehova an ngaran han Dios sumala ha Biblia.


text:
Laon (pansayod)
An Laon puyde mangahulogan han mga nasunod
- laon o laón--Pulong ha Winaray nga nangangahulogan nga
- Laon o Laón--Tawag han labaw nga dyos nga ginsisingba han mga Bisaya ugsa han pag-ulpot han mga Espanyol.[3]
- Laon, Aisne - usa nga komyun ngan ulohan han departamento han Aisne ha rehiyon han Picardie ha Fransya.
- 12279 Laon, usa nga main-belt nga asteroid
- US Laon, usa nga team hin Fransesa nga asosasyon nga futbol.
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ Tramp, George Dewey Jr. Waray-English Dictionary Dunwoody Press Kensington, Maryland USA 1995 pakli 224
- ↑ Makabenta, Eduardo A. Sr. Pagpurulungan nga Binisaya (Waray) ha Leyte ug Samar (Binisaya-English English-Binisaya Dictionary) (ika-2 nga edisyon). Adbox Book Distributors and Eduardo A. Makabenta Sr. Foundation. Quezon City Tuig 2004. ISBN 971-92875-1-9 (clothbound) ISBN 971-92875-0-0. Syahan nga pagmantala Quezon City:Emandzsons 1979. Ikaduha nga edisyon gin-editar ni Eduardo T. Makabenta Jr. pakli 72
- ↑ Tramp pakli 224


text:
Agen
Mga koordinado: 44°12′18″N 0°37′16″E / 44.204931°N 0.621153°E
An Agen (Frinanses nga pagluwas: [aʒɛ̃]) usa nga komyun ha Lot-et-Garonne departamento ha Aquitania ha habagatan nga Fransya. Nahamutang ini ha salog nga Garonne 135 kilometres (84 mi) ha timugan tikang ha Burdeos. Amo ini an prefektura o kapital ha departamento han Lot-et-Garonne ha nasod han Fransya.
Prensa[igliwat | edit source]
Ha damo nga mga dekada an "Le Petit Bleu" amo an adlaw-adlaw nga peryodiko nga mayda mga sumat hin lokal o nasodnon nga interes.
Panakayan[igliwat | edit source]
An Gare d'Agen nadugtong hit Agen ngan han Toulouse ngan Bordeaux ngan naghahatag gihapon hin serbisyon ngadto ha Périgueux. Mga usa ka oras ini tikang ha Toulouse, nga mga harani hin usa ka oras tikang ha Bordeaux. Mga maglaksi nga mga tren ngadto ha Paris naabot hin upat ka oras ngan napulo ka minuto.
Nahasumpay an Agen pinaagi han A62 nga autopista ngadto ha Toulouse ngan ha Bordeaux. Mayda ini gamay nga luparan o aeropuerto nga ginagamit hin kaurogan para hin mga pan-negosyo nga nga vuelo ngan panhayahay nga pan-idro.


text:
Golpo han Amundsen
An Golpo han Amundsen syahan nga pinanginanohan han taga norway nga explorador na hi Roald Amundsen ha katuigan 1903 ngadto ha 1906. An golpo aada ha katundan nga kataposan han sikat nga Aragian ha Amihan-Katundan, nga aragian tikang ha Kalawdan Atlantiko pakadto ha Pasipiko.
Gutiay la nga tawo it naukoy ha mga baybayon han golpo, pero mayda ini gutiay nga bungto ngan komunidad nga lakip an: Sachs Harbour, Holman, ngan Paulatuk. Kun tikadto ha amihan han golpo, mabibibilngan an Estrecho han Prinsipe han Wales. Kun tikadto ha salatan-sinirangan ngan sinirangan, an golpo maagi pakadto ha Kaestrechoan han Dolphin ngan Unyon, malapos ha Bahia han Simpson ngan pakadto ha Golpo han Koronasyon. Tikang didto puydi lumapos pakadto ha Estrecho han Dease ngan diruditso la maabot ha Golpo han Reyna Maud ngan lapos ha maabot ha Estrecho han Victoria. Kun umagi ha katundan ngan amihan-katundan, masulod ha Dagat Beaufort tapos masulod ini ha Kalawdan Arktiko.
An bug-os nga golpo aada ha Artiko klima tundra nga rehiyon, nga may kinaiya nga maghagkot hin duro nga mga kathagkot. Ha uruurhi nga kathagkot, an Golpo han Amundsen natatakpan hin dagat nga yelo. Kadam-an ini nga yelo natutunaw pag-abot han Hulyo han tuig, labot la ha iba nga lugar ha harayo nga sinirangan ngan amihan nga bahin han golpo nga natutunaw kutob han Agosto.


text:
Papa Pío IX
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Hi Papa Pió IX, (ha Linatin: Pius PP. IX) natawo nga Giovanni Maria Mastai-Ferretti (Mayo 13, 1792 – Pebrero 7, 1878), amo an Papa hin gima-iha-i nga pontifikado (kon diri ig-upod hi Apostol San Pedro) tikang han iya ka-elihir han Hunyo 16, 1846, tubtob han iya kamatayon. Papa hiya hin mga katloan kag usa (31) ka tuig. Hi Pío IX napili nga kandidato han mga liberal ngan moderado nga mga grupo dida han Kolehiyo han mga Kardinal, na pagsunod han papado han arzo-conservador nga Papa Gregorio XVI. Hiya simpatetiko anay han mga hangyo hin reporma nga demokratiko ngan pagmodernisar ha Italya ngan han Simbahan. Hi Pío nagtika-conservador katapos han pagpa-iwas ha iya nga temporal nga namumuno han Estados Pontificios dida han mga nahinabo nga nagsunod han mga Rebolusyon han 1848. Pormal niya nga ginproklama an dogma han Inmaculada nga Konsepsyon ngan gin-organisa niya an Siyahan nga Konsilyo ha Vaticano, nga nagproklama han dogma han infalidad papal.
Hi Pío IX amo an kataposan nga Papa nga naghadi komo soberano han mga Estados Pontificios. An mga Estados Pontificios nakuha han mga Italyano nasyonalista nga mga army. Han 1870, nakuha nira an kataposan han mga Estados Pontificos, an syudad han Roma ngan nawara an mga Estados Pontificios. Katapos hini, nagdeklara hi Papa Pío nga hiya usa ka "Bihag" o "Priso ha Vaticano". Namatay hi Pío IX han 1878. Ginbeatificar hiya dida han 3 han Septyembre 2000.
Mga sumpay ha gawas[igliwat | edit source]
- Papa Pío IX (Iya mga Sinurat nga Ensiklika)
- Biyograpiya ug mga ritrato (Inaleman)
- Papa Pío IX: sinurat upod in mga concordance ngan talaan hin kaurogan
- Catholic-Hierarchy entry
- The Last Days of Papal Rome ni Raffaele De Cesare (1909) London, Archibald Constable & Co.
- "Pius IX (1792–1878)" ni Derek Michaud ha The Boston Collaborative Encyclopedia of Western Theology


text:
Palompon
An Palompon usa nga ikatulo nga klase nga bungto o munisipyo ha lalawigan o probinsya han Leyte ha Sinirangan nga Kabisay-an nga rehiyon ha Pilipinas. Sumala han 2000 census, an populasyon hini 50,754 ka tawo ha 10,790 nga panimalay.
Sulod
Mga Baranggay[igliwat | edit source]
An Palompon mayda kalim'an (50) nga baranggay.
Napulo (10) hini nga mga baranggay ada han sawang o poblacion han bungto samtang an mga iba nga mga baranggay ada ha daplin han dagat.
Ha Poblacion[igliwat | edit source]
- Guiwan I
- Guiwan II
- Central I
- Central III
- Ipil I (Panagdait)
- Ipil II (Panaghiusa)
- Ipil III (Bitaog)
- Mazawalo
Ha mga baranggay ha poblacion, an Baranggay Mazawalo amo an gidako-i.
Ha may dagat[igliwat | edit source]
- Lomonon
- Tinabilan
- Sabang
- San Juan
- San Isidro
- Cantandoy
- Rizal
- Cambinoy
- San Pedro
- Cangcosme
- San Guillermo
- Parrilla
- Baguinbin
- Cruz
- Cantuhaon
- Plaridel
- Canipaan
- Duljugan
- Buenavista.
Tres Marias[igliwat | edit source]
Ha amihanan nga bahin han bungto mabibilngan in tulo nga isla o puro nga tinatawag nga Tres Marias. Ini amo an
- Tabuk
- Gumalak
- Cabgan
Iba pa nga mga Baranggay[igliwat | edit source]
An giharayo-i nga baranggay amo an Belen, nga sumala han istorya ni Jek Sanchez, amo an dapit nga walay ingon, ug lugar nga walay sama (Winaray: dapit nga waray masisiring ngan lugar nga waray sugad) tungod hiton kahirayo hini. Iginsiring daw kuno hin mga tawo nga diyes na lay plete paingon sa langit (Winaray: dyes na la it plete pangadto ha langit). An iba pa nga mga upland nga baranggay amo an:
- San Pablo
- San Roque
- Katigahan
- Hiunagbuan
- San Joaquin
- Cambacbac
- Tambis
- Santiago
- Mabini
- Lat-osan
- Cangmoya
- Taberna
- Tabunok
- Magsaysay
- Tinago
- Liberty
- San Miguel
- Tinubdan
- Caduhaan
- Masaba
- Himarco.


text:
Korporasyon
An Korporasyon kay usa nga sikat nga pamaagi hin pagtitirok hit mga tawo para ha magkapareho nga panuyuan maging panneggosyo man o iba nga katuyuan.
Sulod
Tikang ha Balaod it Kinabuhi[igliwat | edit source]
Nabubuhi it corporasyon tungod hit balaod. Diri man ngani hiya tawo pero it pagkita hit balaod, baga-baga hiya usa nga tunay nga tawo. Waray niya kakayahan magbuhat hin biskan ano, labot la an mga ginpatapod han balaod.
Kinaiya[igliwat | edit source]
Kun matindog na an usa ka corporasyon, poydi na hiya kumiwa para matuman it iya panuyuan. Mayda na hiya kakayahan makakiha ngan magkiha ha iya ngaran. Poydi liwat hiya magkamayada kalugaringon nga tatak para magpahitood hit mga dokumento. Mayda hiya kalugaringon nga personalidad na magkaiba han mga tagapagdumara ug tag-iya. Poydi hiya makapagtagiya hin kagamiton ug katunaan. Diri liwat hiya basta-basta mawawara biskan it mga tag-iya ug tagdumara magkamagtay o magkababalyuhan. Napadayaon la gihap iya kinabuhi sunod han nakasaad ha Artikulo han Pagcorporasyon o Sertipiko han Pagcorporasyon.
Waray pisikal na lawas[igliwat | edit source]
Tungod nga ginhimo la hiya han balaod, waray ini hiya lawas. Nakakagios la hiya tungod han iya mga ahente. It iya ahente amo an mga direktor ngan tagapagdumara han corporasyon.
Kaupayan[igliwat | edit source]
Mayda kalugaringon na personalidad an corporasyon. Ha mata hit balaod, bulag it corporasyon ha mga tag-iya ug tagdumara. Tungod hini, diri makakalanat it mga nautangan han corporasyon ha mga ari-arian han tagdumara ug tag-iya labot la an mga pinondar han mga tag-iya ha corporasyon. Madali liwat magbalhin hin mga bahin an usa nga tag-iya. Mas nakakatirok hin durudako na puhunan an corporasyon tungod it iya kinaiya. Kadam-an ha mag tagapagdumara han corporasyon magkarit liwat, nakakapili man ug nakakaaghat hit mas maupay nga empleyado an usa nga corporasyon ha gawas han mga tag-iya.
Klase pamaagi hit Bahin[igliwat | edit source]
- May barabhin (stock)
- Waray Barabhin (non-stock)
Kodigo han mga Corporasyon ha Pilipinas[igliwat | edit source]
An daan na balaod han corporasyon ha Pilipinas amo an Act No. 1459 na napatuman han Abril 1, 1906. Ini nabalyoan han Batas Pambansa Blg. 68 na napatuman han Mayo 1, 1980.
Securities and Exchange Commission[igliwat | edit source]
An ahensya han gobyerno ha Pilipinas nga tagabantay ngan nagpapausbong han mga corporasyon ha Pilipinas amo an Securites and Exchange Commission.


text:
Catbalogan
An Syudad han Catbalogan usa nga syudad ha lalawigan han Samar ha Sinirangan nga Kabisay-an nga rehiyon han Kabisay-an ha Pilipinas. Amo ini an kapital han lalawigan. Sumala han 2000 nga senso, mayda ini populasyon nga 84,180 ka tawo ha 16,100 nga panimalay.
Mga baranggay[igliwat | edit source]
An Catbalogan mayda kalim-an kag pito (57) nga baranggay.
Kaagi ngan kasaysayan[igliwat | edit source]
Han Pebrero 5, 2007 nahimo nga balaod an Buhat han Republika 9391 (o Republic Act 9391) nga nagbabalhin han Catbalogan ngadto hin syudad. Han Hunyo 16, 2007 ginbuhat an plebisito nga diin gin-aprobahan han mga Catbaloganon an pagbalhin han Catbalogan tikang hin bungto ngadto hin syudad. Kondi, nawara an pagkasyudad hini upod hin 15 nga iba nga mga syudad, katapos han paghatag han Korte Suprema han Pilipinas hin petisyon nga gindara han Liga hin mga Syudad han Pilipinas, ngan nagdeklara nga an balaod nga naghimo hin syudad (RA 9391) nga nagtugot han bungto nga magin syudad, nga natalapas han Batakan-Balaod. An mga nasabi nga syudad, siring han korte, waray kuno makatuman han mga panginahanglanon agod magin syudad ini.[1]
Han Disyembre 10, 2008, nagsumite hin motion for reconsideration an Catbalogan ngan an 15 nga iba nga mga syudad nga na-apektohan ngadto han Korte Suprema. Katapos hin usa ka tuig, han Disyembre 22, 2009, ha pagbúhat hini nga appeal, ginbalik han Corte an una nga paghukom hini ha paghukom hini hin bag-o nga
(kun ha Winaray: "ha kataposan han adlaw, an pag-aproba han pagliwat nga balaod (mahiunong han mga surondon para hin pagin-syudad nga ginbutang han Kongreso) diri nag-iiba tikang han pagpagawas hin balaod, i.e., an mga balaod mahiunong han pagin-syudad nga nag-espesipikar nga diri kinahanglan sumunod in partikular nga usa nga ubos-nga-kabahin nga politika tikang han nasabi nga mga surondon. Ha paghimo han mga nag-exemptar nga mga balaod an Kongreso nagpaguti-ay han mga daan na nga nahabutang nga mga na-indikar").
Komo sugad, nahibalik an pagin-syudad han Catbalogan.
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
Kitaa Gihapon[igliwat | edit source]
Mga Sumpay ha Gawas[igliwat | edit source]
- Opisyal nga Websayt han Catbalogan
- Web Portal mahitungod han Catbalogan ngan han Samar
- Websayt mahitungod han Catbalogan, Samar
- Catbalogan, Samar bag-o nga mga litarato
- Philippine Standard Geographic Code
- 2000 Philippine Census Information


text:
Baranggay
Iton baranggay (puyde liwat igsurat nga barangay) amo an giguti-ayi nga yunit han gobyerno lokal ha Pilipinas ug baga hin puroparehos hin barrio o village. Iton mga bungto ug mga syudad nahimo pinaagi hin pagkatitirok hin mga baranggay.
An kada tagsa nga baranggay ginpamunoan hin barangay captain (baranggay kapitan) nga namumuno hiton barangay council (barangay konseho) nga iton mga miyembro barangay councilor (baranggay konsihal).
Ha kasaysayan, an baranggay baga guti-ay la nga komunidad nga mga 50 tubtob 100 nga mga balay o panimalay. Kaurugan nga mga barrio o village mayda la mga katloan tubtob usa ka gatos nga mga balay ngan iton populasyon nag-iiba-iba tikang hin usa ka gatos ngadto hin lima ka gatos nga tawo. Sumala kan Legazpi, nabilngan niya in mga komunidad nga mayda mga karuhaan tubtob katloan la nga mga tawo. Damo nga mga barrio ha daplin han kadagatan ha Kabisay-an nga rehiyon nga mga walo tubtob napulo la an mga balay. An pulong mismo tikang hin daan nga sakayan nga Malay nga tinatawag nga balangay. Ini nga pagdugtong han komunidad ug sakayan nasuporta hin mga pipira nga mga teorya mahitungod han kasaysayan han pre-kolonyal nga Pilipinas, ha espesipiko, nga an tagsa nga mga orihinal nga ha kadagatan nga “baranggay” nahimo tungod han mga pag-abot hin mga umurukoy nga nangada pinaagi hin mga sakayan tikang ha iba nga mga lugar ha Habagatan-sidlangan nga Asya.
Kaurugan hit mga komunidad dida ha daplin han kadagatan o ha mga salog ngan sapa. Ini kay tungod nga an urog nga kinukuhaan hin protein tikang ha mga kadagatan ug mga salog, ngan kaurugan han mga tawo dida ha panagat o pangisda kinukuha an ira pagka-on. An mga tawo liwat ha sakayan an ira mga panakayan. An pagbalhin han populasyon pangadto ha iraya ug pangadto ha kadagatan ngan ha daplin han mga kadagatan, mga aragi-an ha tuna nasunod han mga sistema han salog. An mga salog importante gihapon nga kuruhaon hin tubig para han pangarigos, panhugas, pagbunak, ngan pag-inom. Ug an mga baryo ha daplin han kadagatan madurudali mangadto-an hin mga negosyante nga kon diin mga buruhaton han ekonomiya nagdukwag.. An negosyo nangahulogan nga mayda kontak ha mga iba nga mga kultura ug mga sibilisasyon sugad han mga Intsek, Indian, ug Arabo. Amo nga an mga komunidad ha daplin ha dagat sugad han Manila, Sugbo, Jolo, ug Butuan naka-abot hin hataas nga level kultural.
Mayda katig-uban hin mga baranggays ha Pilipinas: an Liga ng mga Barangay. Na-representa ini hin mga 41,392 ka baranggay, ug amo ini an gidako-i nga grassroots nga katig-uban o organisasyon ha Pilipinas. Iton presidenti hini ha yana hi James Marty Lim.
Waray partidu iton baranggay, ini in diri puydi sudlan hin bisan anu nga pamartidus, mapatud, mabugtu, masangkay, ma-kag-anak.
Mga Reference[igliwat | edit source]
- Constantino, Renato. (1975) The Philippines: A Past Revisited (volume 1). ISBN 971-8958-00-2


text:
Tacloban
An Syudad han Tacloban usa nga syahan nga klase nga syudad ha Sinirangan nga Kabisay-an. Ini amo an kapital han lalawigan han Leyte. Ha amihanan han syudad an bungto han Babatngon, ha salatan o habagatan an bungto han Palo. Ha katundan han syudad mabibilngan an bungto han Alangalang. An Tacloban nahamutangan ha Baybayon han Kankabatok (o Kankabatok Bay) ngan Baybayon han Panalaron ha Estrecho han San Juanico o San Juanico Strait. Ha sidlangan han syudad, tabok han Estrecho de San Juanico, mabibilngan an isla o puro han Samar. Iton mga bungto han Samar nga tabok han Tacloban, amo an Basay ngan Santa Rita.
Sumala han 2000 census, an Tacloban mayda populasyon nga 200,639 ka tawo ha 34,758 nga panimalay.
Sulod
- 1 Yinaknan
- 2 Newspaper
- 3 Gobyerno
- 4 Kasaysayan
- 5 Ikinabubuhi/Ekonomiya
- 6 Imprastraktura
- 7 Relihiyon
- 8 Pag-aram/Edukasyon
- 9 Hospital
- 10 Parashyadahan/Turismo
- 11 Nahiaraan (Kultura) ngan Arte
- 12 Kitaa Gihapon
- 13 Mga Dugang nga Barasahon
- 14 Mga Sumpay ha Gawas
Yinaknan[igliwat | edit source]
Binisaya nga Winaray an lumad nga yinaknan han Tacloban.
Newspaper[igliwat | edit source]
- Sun.Star Tacloban
- Sun.Star Superbalita Tacloban
Gobyerno[igliwat | edit source]
Pamunuan han Lalawigan[igliwat | edit source]
An Tacloban usa ka sakop nga siyudad han lalawigan han Leyte. An nasabi nga lungsod amo an kapital han Probinsiya han Leyte.
Pamunuan han Siyudad[igliwat | edit source]
An balay han Siyudad nakatindog dida ha Kanhuraw Hill. Tungod hini danay tawagon nga Kanhuraw ang pamunuan han Ciudad han Tacloban
Mga Baranggay[igliwat | edit source]
An Tacloban mayda usa ka gatos katloan kag walo (138) nga baranggay.
Kasaysayan[igliwat | edit source]
Ha pagtikang, an ngaran han lugar nga kabahin han Tacloban ginngaranan nga Kankabatok (ha lain nga kasurat: Cancabato, Kankabato). Hi Kabatok (o Kabato) kuno amo an syahan nga nag-ukoy ha lugar. An mga sinmunod nga kinmada ngan nag-ukoy hira Gumoda, Huraw ngan iba pa.
Mayda lain nga teoriya hi Dr. Rolando Borrinaga mahitungod han ngaran nga Kabatok. Siring niya, nga an Tacloban, amo an resulta tikang han pag-usa hin duduha nga mga baranggay, an baranggay Kankabatok (nga ha pagtikang dida hiton Baranggay San Fernando yana) ngan an baranggay Kanhuraw (an baranggay nga diin nahimutang an City Hall). Ha Binisaya nga Winaray, iton "kabatok" (o 'kapatok') nangangahulogan nga kaaway, amo nga an literal nga kahulogan han "Kankabatok" "an gintatag-iyahan han kaaway". Siring ni Dr. Borinaga, an baranggay Kanhuraw, kabahin han ginhadi-an ni Kandaya nga naglalakip hin mga bahin ha Leyte ngan Samar. An mga baranggay nga kaaway han Kanhuraw ngan Kandaya amo an Kankabatok. (Dugang pa ni Dr. Borrinaga, amo kuno ini an rason nga mayda mga hagrani nga baranggay nga baga sugad liwat it ngaran sugad han Campetic (o Kan Pitik) nga nangangahulogan gintatag-iyahan ni Pitik ngan Candahug (o Kan Dahog) nga karugsidngon gintatag-iyahan ni Dahog).
Subay hini nga mga ngaran, mayda mga nasiring nga makikit-an an pamahungpahong han katilingban diin ini nga mga lugar hikakagian. Sugad han pulong nga "pitik," pananglitan. Ini nga pulong nangangahulogan nga "latik". Ha konteksto han pag-awayan,aton nakikita an opensiba nga personalidad ni Pitik. Sugad gihapon ini hi Dahug. An pulong nga "dahog" nangangahulogan hin "pagpaol-ol,o sobra pa." Nahimamaol-ol an hin-o man nga magtatalapas han nasabi nga dapit--Candahug, kun sugad.An istorya han ngaran nga "Kankabatok" in pwede kitaon hin sugad nga paglantaw.
An Kankabatok nagtikang komo usa nga barrio han Basay, Samar. Nahibulag ini nga nahimo nga lain nga bungto.
An ngaran nga Tacloban nakuha daw tikang hin usa nga pamaagi hin pangisda o panagat nga masurong han una dida hini nga bungto nga tinatawag panaklob. An ngaran nga Tacloban nangangahulogan nga diin nananaklob.
Han pag-abot han mga Americano, an Tacloban amo an gingamit nga base of operations han mga Americano han ira mga opensiba-militar ha Samar dida han Panahon han Gyera nga Pilipinhon-Americano. An Camp Bumpus nga yana dida nahimutang an Leyte Park Hotel amo an campo militar han mga Americano. (Ginkuha an ngaran han campo tikang hin sundalo nga hi Bumpus nga usa han namatay dida han Nahinabo ha Balangiga o Balangiga Incident).
Ha panahon han Ika-Duha nga Pankalibutan nga Gyera, an Tacloban amo an naging kapital han Commonwealth han Pilipinas ha pagbalik han mga fuerza Pilipinhon ug Americano tikang 1944 hangtod 1945 nga nahibalik an kapital ha Manila.
Ha 12 han Hunyo 1953, an Tacloban nahimo nga syudad katapos han pagpirma ni Presidente Elpidio Quirino han balaod nga nagbalhin han Tacloban tikang hin bungto ngadto hin syudad. An syahan nga alkalde han syudad hi Ildefonso Cinco.
Ikinabubuhi/Ekonomiya[igliwat | edit source]
Ha ekonomiya, iton Tacloban usa han mga pinakamalaksi nga natubo nga mga syudad ha Pilipinas. Dinhi nahamutangan an gidako-i nga luparan han rehiyon ngan mayda nahasalipdan nga duruungan o puerto hin mga barko. An produkto nga dako ha pag-export amo an lugit o kopra. Nagtukod an gobyerno hin zona ekonomika (economic zone), an Eastern Visayas Regional Growth Center (EVRGC) agod makuha an kadam-an hin mga katpong ug edukado nga mga trabahante. Iton mga investor ha EVRGC gintataga-an hin mga tax exemption ug incentive, ug iba pa nga mga pribilehiyo, tikang han mga gobyerno nasyonal ug lokal.
An usa liwat nga naka-upay hini para hiton mga investor amo an paggamit hin elektrika koryente han syudad tikang han dako nga Tongonan Geothermal Power Plant, nga damo iton nakukuha nga koryente nga diri gud duro naapektohan han mga presyo han lana ha kalibutan. Damo gihapon iton katigayunan hin tubig (water resources). An Tacloban amo liwat an ganghaan ngadto han Leyte Industrial Development Estate ha Isabel, nga didto nahimutangan an Philippine Phosphate Fertilizer Plant, an gidako-i nga factory hin fertilizer ha Asia, ug an Philippine Associated Smelter and Refining Company, an gidako-i nga copper procesing plant ngan nasod.
Imprastraktura[igliwat | edit source]
Relihiyon[igliwat | edit source]
Pag-aram/Edukasyon[igliwat | edit source]
Dida hit syudad nahamutangan in mga dagko nga mga institusyon hin pag-aram (educational institution) nga ginpapaluyo han gobyerno sugad hiton University of the Philippines Tacloban, an Leyte Normal University, an Eastern Visayas State University (nga han una amo an Leyte Institute of Technology), ug an Leyte National High School (nga gin-agnayan nga Leyte High). An National Maritime Polytechnic, kilalado komo usa han mga nangunguna ha teknolohiya nga mga iskwehan nga maritime ha Asia adto liwat ha Tacloban, nahamutangan ha Baranggay Cabalawan, sapit la hiton Tulay San Juanico. Harani liwat an UP School of Health Sciences (nga nahamutangan ha Palo, Leyte). Ha mga pribado nga iskwelahan nga adto o harani ha Tacloban, lakip hini an RTR Foundation (an gidako-i nga medical school han rehiyon), an Asian Development College, an Holy Infant College, an Leyte Colleges, an St. Paul's Business Schools (adto liwat ha Palo, usa han mga gidako-i, kon ha populasyon han mga istudyante, nga mga business schools ha gawas hit Manila), an AMA Computer College, STI, an St. Scholastica's College, an Alpha-Omega Learning Center, an Leyte Progressive High School, an Sacred Heart College, ug an UCFLP Pre-elementary School.
Primarya Elementarya[igliwat | edit source]
Publiko[igliwat | edit source]
Laboratory School[igliwat | edit source]
- Leyte Normal University
- Eastern Visayas State University
Pribado[igliwat | edit source]
Segundarya[igliwat | edit source]
Publiko[igliwat | edit source]
Pribado[igliwat | edit source]
Kolehiyo/Unibersidad/Aradman pan Teknikal[igliwat | edit source]
Hospital[igliwat | edit source]
- Divine Word Hospital
- Bethany Hospital
- RTR Medical Foundation
- EVRMC (Eastern Visayas Regional Medical Center)
- City Hospital
- Tacloban Doctors Medical Center
- Mother of Mercy Hospital
Amo ini an mga hospital ha Tacloban.
Parashyadahan/Turismo[igliwat | edit source]
An Tulay San Juanico, amo an gihalaba-i nga tulay ha Pilipinas ngan nadugtong ini hiton Tacloban ngadto hit ika-tulo nga gidako-i nga isla han Pilipinas, an isla han Samar. An Tulay San Juanico 2.1 ka kilometero, nahamutangan ha Baranggay Cabalawan ug usa han mga dagko nga kiritaon han mga turista dinhi nga syudad. Ha syudad gihapon nahimutangan an Price Mansion ug an Redoña Residence nga amo an mga gin-ukyan nira General Douglas MacArthur ug Presidente Sergio Osmeña han pagbalik han mga Americano ha Pilipinas dida han Ika-Duha nga Gyera Pangkalibotan. Iba nga mga kiritaon nga hagrani amo an Katedral han Palo (nahamutangan ini Palo, Leyte mga 11 ka kilometros tikang ha Tacloban); an mansyon ni Imelda Marcos nga baga hin sugad han Versailles;
an MacArthur National Park (nahamutangan ini ha Baranggay Candahug ha Palo, Leyte mga 6-7 ka kilometros tikang ha Tacloban), mga World War II nga site ug memorial, ngan mga pipira nga mga baybayon o beaches nga napalibot hit syudad ug mga hagrani nga mga bungto.
Nahiaraan (Kultura) ngan Arte[igliwat | edit source]
Mga Adlaw han Kapistahan ha Tacloban[igliwat | edit source]
Kalendaryo han mga Kapistahan ha Tacloban
Kitaa Gihapon[igliwat | edit source]
Mga Dugang nga Barasahon[igliwat | edit source]
- http://www.geocities.com/rolborr/tacsoc.html
Mga Barasahon mahitungod han Tacloban ni Dr. Rolando Borrinaga


text:
Borongan
An Borongan usa nga syudad ha lalawigan o probinsya han Eastern Samar ha Sinirangan nga Kabisay-an nga rehiyon ha Kabisay-an ha Pilipinas. Amo ini an kapital han Eastern Samar. Sumala han 2000 census, mayda ini populasyon nga 55,141 ka tawo ha 10,699 nga panimalay.
Mga baranggay[igliwat | edit source]
An Borongan ginbahin ngadto hin kaunman kag usa (61) nga mga baranggay.
Kasaysayan[igliwat | edit source]
Han Pebrero 5, 2007 nahimo nga balaod an Buhat han Republika 9394 (o Republic Act 9394) nga nagbabalhin han Borongan tikang hin bungto ngadto hin syudad. Ginratipika ini han mga bungtohanon dida hin plebisito nga ginhimo dida han Hunyo 20, 2007. Kondi, nawara an pagkasyudad hini upod hin 15 nga iba nga mga syudad, katapos han paghatag han Korte Suprema han Pilipinas hin petisyon nga gindara han Liga hin mga Syudad han Pilipinas, ngan nagdeklara nga an balaod nga naghimo hin syudad (RA 9394) nga nagtugot han bungto nga magin syudad, nga natalapas han Batakan-Balaod. An mga nasabi nga syudad, siring han korte, waray kuno makatuman han mga panginahanglanon agod magin syudad ini.[1]
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
Kitaa gihapon[igliwat | edit source]
Mga sumpay ha gawas[igliwat | edit source]
- Opisyal nga Websayt han Borongan
- Philippine Standard Geographic Code
- 2000 Philippine Census Information
- iborongan.com


text:
PALO, Leyte -- Guinklaro han Archbishop han Palo ngan sugad man han organizing committee han papal visit nga waray mga pulitiko an ada ha sulod han venue nga kun diin maniniudto hi Pope Francis kaupod na an 30 nga mga survivors han Kalamidad.
Labot la han mga survivors in aabrehan liwat an duha ka andana nga residence ha may Arado Village ha Palo para han maabot 100 nga miyembro han entourage han Santo Papa ngan tinaglawas han Archdiocese.
Guin-abi abi naman ni Palo Archbishop John Du an tanan nga mga Local government officials nga magpakadto han airport para ig-welcome hi Pope Francis ngan sugad man tumambong hin misa ngan umatendir hin meeting ha Cathedral.
Dugang pa ni Du nga maguguin pakuriay para hini an pagkadto ha Archbishop residence tikang ha airport labi pa nga tanan nga mga dalan in sirado.
Maglilimita naman an mao nga archdiocese hin mga lingkuran ngan lamesa ha sakub han Residence hall para han entourage han Santo Papa nga pinili tikang han Staff ngan Trabahante han Residence ngan Chancery.
Ekslusibo naman an 50-square meter dining room para han paniudto han Santo Papa in para kanda Manila Archbishop Luis Antonio Cardinal Tagle, Du ngan 30 survivors han super typhoon Yolanda ngan Linog ha Bohol.
Tikang han 30 nga survivors in lima ini dinhi in tikang ha Bohol, ; five from Eastern Samar; five from Samar province ngan 15 tikang ha siyudad han Tacloban, Palo, Tolosa and Tanauan, in Leyte.


text:
Provincia de Tarragona
An Tarragona usa nga probinsya ha sidlangan nga Espanya, ha salatan nga bahin han komunidad autonoma han Catalunya. Ginsasapitan ini han mga probinsya han Castelló (ha Kinatsila: Castellón), Teruel, Zaragoza, Lleida (ha Kinatsila: Lérida), Barcelona, ngan han Dagat Meditteraneo.
An populasyon han probinsya 631,156 (2002), ngan tikang hini usa ka ika-lima nga bahin naukoy ha kapital nga an ngaran gihapon Tarragona. Nalalakip han mga syudad ngan bungto ha probinsya han Tarragona an Constantí, Reus, Falset, El Vendrell, Tortosa, Amposta. Kitaa gihapon an Lista han mga komunidad ha Tarragona ngan Mga Comarca han Catalunya.
Mayda mga katedral nga Katoliko Romano ha Tarragona ngan Tortosa.


text:
Kaarangay:Inhenyeriya
Sulod
- 1 Sibil Inhenyeriya
- 2 Heyoditiko Inhenyeriya
- 3 Mekaniko Inhenyeriya
- 4 Inhenriya Kemika
- 5 Inheriya Eletrika
- 6 Inhenyeriya Kumonikasyon Elektroniko
Sibil Inhenyeriya[igliwat | edit source]
An paghimu han Kalayu[igliwat | edit source]
An Puspurus (Phosphorous (P)) ngan an Karbun (Carbon (C))
An batu nga Puspurus (Imahi) ngan an Karbun nga batu (Imahi) makakabiling ka hini ha basta mamiling kala. Ini kun ikikiskis natun ini nga duha makakahimu kita hin kalayu kay malaga man an karbun nga batu. May-ada na kita kalayu.
Pasagaysay ni: Lan Hamilton
An paghimu han Kalamay[igliwat | edit source]
Kuha hin tubu, pakadtu anay ha Agrikultura/Pag-uma
An paghimu hin Higut[igliwat | edit source]
(Imahi)/Badu (Imahi)tikang ha Abaca (Imahi)
Pamiling hin abaca nga tanum, ini in parihu han saging nga tanum. Kuhaa an lawas han abaca, an bunga kuhaa an lisu ngan igtanum utru. Igbulad an lawas nga inutud. Pagka-uga himaya an mga paybiru hini. Ini nga paybiru ansya an atun gagamitun nga inulang. Habi-a kinamut pa ikis-ikis ngadtu maka purma hin hilapad nga tahub. Puydi na badu.
An paybiru nga hinimay ha abaca in urualingbuda ngadtu makahimu ka hin hilaba nga higut.
An paghimu hin Masu, Piku[igliwat | edit source]
Kuha hin midyu huruhilapad nga batu, ihigut ha kahoy. Ini in Masu na.
Kuha in midyu turutilais nga batu, ihigut ha kahoy. Ini in Piku (Imahi)na.
An MAGNIT[igliwat | edit source]
1. An paghurma hit Magnit.(IMAHI:Pakipindut han numero usa(1))
- REDIRECT [[1]]
Ini in mami-minna ha ilarum hit tona.
Pag kiskis hin kahuy subrahi an kahamis bisan anu nga pustura tapus tunawa ini nga Ura pina-agi hit kalayo. Mahuhurma na ini hiya.
2. An paghimu hin makina para maka himu hin kuryinti.
Paghimu sugad hini nga magnit.(IMAHI:Pakipindut han numero duha(2))
- REDIRECT [[2]]
Iba nga pa-agi
Paghimu hin Karbon ngan pamiling Lead igbutang ha usa nga surudlan an karbon butnga an lead, pa-adlawi tapus butangan kutay nga kuriyinti an karbon (Nigatibu) ngan lead (Pusitibu) , ig balighut an kutay u wayr ha usa ka puthau hin damu damu nga pag-balighut tapus ig sumpay an iya duha nga katapusan ha pusitibu ngan nigatibu nga wayr, an puthau nga gin-balighutan magnit na.
An paghimu han Atabay[igliwat | edit source]
(Imahi) para pagparigus ngan inumun.
Pagluhu ha tona gamit in piku, pag may na-ukad ka nga burabud nga may tubig na, tama na. Kun ini ipadayun mu, mag aanas ini magiging dilikadu. Usuki hin mga kahoy an tagliligid han luhu para diri anasun. Kuha hin surudlan nga abaca nga pinu uraura an pagkahabi (Imahi), para diri malaksi an pagturu han tubig. Ini ansya an i-alug.
Heyoditiko Inhenyeriya[igliwat | edit source]
An Dangaw[igliwat | edit source]
Didi ha amun ha Isla han tikli, an istandarti nga dangaw nasukul hin tigkapatan, an uska tigkapatan na-ihap kawaluan yukut nga kwadradu nga dangaw. Kwadradu buot sindgon nag-tikang kami pag-dangaw ha sinirangan, gin basihan namun an sinirangan tumalikud kami nga nagdangaw tipa-kadtu katundan, pag-abut ha tubtuban han tona pinma-tuu ka mi basi han amun tuu nga talinga na-atubang ha sinirangan, an wala nga talinga na-atubang ha katundan. Nagdangaw liwat kami. Tipakatdu ha nahihimutnga han sinirangan ngan katundan tipatuu, ngan tutub han nahihimutnga han sinirangan ngan katundan tuu, nag tipa-tuu liwat kami, nag-dangaw liwat kami ngadtu sinirangan, tubtub liwat han sukul han tona tipakadtu ha sinirangan nagpa-tuu liwat kami tipakadtu ha amun gin-tikangan.
Nasiring ak nga kwadradu kay, an ihap ngadtu tipa-katundan gin ibanan namun usa, ha duha kag usa (an usa ansiya in 0{wara}) ka gatus gin himu namun duha ka gatus, pag-liku namun tipa tuu nahihimutnga han sinirangan ngan katundan diri an tipa-uli, gin ihap namun an dangaw duha ka gatus. Kun an duha ka gatus, duha-un ka gatus bug-os, kun titigdaun, duha ka gatus nga duha ka gatus. Kun pag-tatambanun na-ihap kaupatan ka yukut. Tadung-tadung itun nga pag-sukul.
Iningles:............... (A theory according to Queen Elizabeth of Great Britain, that is the thumb to pinky measurement of her daughter Princess Arrianne Charlotte which the measurement unit Foot/Feet originated, the foot of the princess exactly/precisely the same as the measurement of the unit foot/feet (Winaray:Piye))
Thumb Edge to Pinky Edge (Dangaw) is 0.25 meter. 4 Dangaw is equivalent to one meter.
An paggamit hin Kompas[igliwat | edit source]
An pagkiling tipa-ubus han dagum nagpapasabut nga na atubang hiya ha nurti, an kaluyu sur, an tuu niya sinirangan ngan an wala katundan. KUN ngan kun adtu ka ha kaluyu han ekwador an gin lalatayan han adlaw tipa-wisti an pagkiling han dagum tipa-ubus nagpapasabut nga na atubang hiya ha sur, an kaluyu nurti, an tuu niya katundan ngan an wála sinirangan.
Kun ikaw maglalakatun, didi kita ha dagum nga nakiling tipaubus tuu an sinirangan, an dagum natipanurti ngadi ha imu wala an imu tuyu tikadtu ka ha sur, pakadtu tipa tuu ansiya itun an sur. Pag-abut mu ha sur natipa-ubus an dagum tikada ha imu. Atubang mo na an sur, an luyu mu nurti, an sinirangan adi ha imu wala an katundan ha imu tuu. Kun magtipakadtu ka ha tuu tikadtu ka ha katundan, an nurti tipakadi ha imu tuu. Atubang mo na an katundan, an imu luyu sinirangan, an tuu nurti ngan an wala sur. Kun kumadtu ka ha imu wala tikadtu ka ha sur, natipaubus an dagum tikada ha imu, ansiya itun an natudluk han nurti, an imu tuu katundan, an wala sinirangan.
Pagtikang mu paglakat ginkita mu an kompas, natudluk tipatuu an dagum nagpapasabut nga nurti adtu. Kun imu tutungaun an katundan ngan nurti ini in may sukul nga kaopatan kag lima ka digradu (45 degrees) an tawag hini nurti-katundan. An sinirangan kun magtikang kita wara (0 zero) digradu ha nurti tipawala kumpas han kamut tikang ha tuu nga sugbung an sinirangan in may sukul nga kasiyaman digradu (90 degrees) an sur usa ka gatos kawaloan digradu (180 degrees), an imu luyu kay diri naman maabut an wala nga kamut may sukul nga duha ka gatos kapitoan digradu (270 degrees) an nurti ansya in tulu ka gatos kaunman digaradu (360 degrees) o balik wara digradu (0 degrees). Kun magkumpas ka usa ka gatos katloan kag lima digradu ansya la guihapon nga kamut itun an sur-katundan, an duha ka gatos karuhaan kag lima digradu (225 degrees) ansya itun an sur-sinirangan midyu adi imu luyu ha wala, an tulu ka gatos napulu kag lima digradu (315 degrees) ansya la guihapon nga kamut ansya an nurti-sinirangan, adi itun midyu ha imu luyu ha tuu.
Kun tutungga-tunggaun ha upat ini in Nurti Tipa-Isti, Nurti Tipa-Wisti, Sur tipa Isti ngan Sur Tipa Wisti. Ini nga upat in mayda pinakadaku nga sukul isaktu hin Kasiyaman digradu. Kun sidngon pakadtu Nurti kaupatan kag lima Tipa-Isti. N 45 E ini in mapakadtu ka ha butnga han Nurti ngan Isti. Kun sidngun pakadtu Sur kaupatan kag lima tipa wisti. S 45 W ini in mapakadtu ka ha luyu butnga han Sur ngan Wisti.
Pag-Nabigar[igliwat | edit source]
Iksampulu:
Tikang ha iyu balay, kumadtu ka Nurti Kalimaan Digradu Tipa Isti (N 50 E) hin Usa ka yukut Mitru (1000 meters), ngan tikang hito didtu nagpa Nurti katloan Digradu Tipa-Wisti (N 30 W) hin Lima ka Gatus Mitru (500 meters), ngan tikang liwat didtu nagpa Nurti Kawaloan Digradu tipa Isti (N 80 E) ka hin Duha ka gatus mitru (200 meters). Annu man an imu kahirayu tikang ha iyu balay hin tadung nga linya ngadtu han ikatulu mo nga gin-lakatan? Annu an Digradu Tipa Isti u tipa Wisti tikang Nurti u tikang Sur.
Mekaniko Inhenyeriya[igliwat | edit source]
An makina[igliwat | edit source]
An sarakyan[igliwat | edit source]
An sarakyan in usa ka ilimintu nga nagbabalhin han tawo tikang dinhi ngadtu
Parti han Sarakyan[igliwat | edit source]
Usa nga ginpapaandar/kewa han makina
Driveline (Linya Tsuper)[igliwat | edit source]
An Linya han Tsuper an nagpapa-andar han vehikulo
Engr. Leandro Bryan Baldecanas Piczon Contribution
An kambyu (Transmission)[igliwat | edit source]
An Transmission an napalaksi ngan napahinay han sarakyan
Engr. Leandro Bryan Baldecanas Piczon Contribution
An Kambyu (Karaptan)[igliwat | edit source]
An kambyu an nagdurudilain han andar
Engr. Leandro Bryan Baldecanas Piczon Contribution
An Diperensyal (Differential)[igliwat | edit source]
An Nagbu-bulag han puwirsa balabag tipakadtu tadung para umandar an sarakyan
Engr. Leandro Bryan Baldecanas Piczon Contribution
An Pauntol (Shock Absorber)[igliwat | edit source]
An nagpapayumu han batsi u lubak
An dipirensiya han pauntol[igliwat | edit source]
An dipirensiya han shock absorber
Inhenriya Kemika[igliwat | edit source]
Inheriya Eletrika[igliwat | edit source]
Inhenyeriya Kumonikasyon Elektroniko[igliwat | edit source]
Mga pakli ha kaarangay nga "Inhenyeriya"
An mga nasunod nga 2 ka mga pakli aada hini nga kaarangay, tikang hin 2 nga kabug-osan.


text:
Comunidad de Madrid
An Comunidad de Madrid o Komunidad han Madrid usa nga komunidad autonoma han Espanya nga nahamutang dida han butnga han Península Ibérica ngan, ha sakob hini, ha butnga han Meseta Central. Ginsasapitan ini han mga lalawigan han Guadalajara, Cuenca, Toledo (Castilla-La Mancha), Ávila ngan Segovia (Castilla y León). An Comunidad de Madrid uusa la an lalawigan--an Probinsya han Madrid. An kapital hini amo an Madrid, nga amo gihapon an kapital han Espanya. An mga tawo hini ginbanabana nga mga 6,271,638 ka molupyo (INE 2008), ngan an kadam-an hini kaurugan nahatirok didto han area metropolitana han Madrid.
Ini nga komunidad, nga kabahin han teritoryo ha kaagi han rehiyon han Castilla, mayda kabutngaan nga kabutang ha pagkakani-kanit hin mga paagi hin panakayan ha Espanya. Mayda ini usa han mga ekonomiya nga pinaka-importante han nasod, nga an dako nga rason tungod han pagin-balayan ini han kapital han nasod.[1] Sugad man, mayda ini manggad nga patrimonyo artistiko ngan natural.
An paghimo han yana nga komunidad autonoma gin-unahan hin makusug nga lantugi ha politika ha kontexto ugsa-han-autonomiya ha mga kataposa nga tuig han dekada han mga 1970. Ha pagtikang, ginpahayag anay an posibilidad nga an lalawigan magin parte han komunidad han Castilla-La Mancha, nga diin mayda ini estatuto nga espesyal, nga ighahatag tungod han ispisyal nga kamutangan hini komo lingkoranan han kapitalidad han estado. Han tuig 1981,[2] ginpili ha kataposan an pagkabulag hini tikang han nasabi nga rehiyon, nga sinmunod han daan nga Castilla la Nueva, nga diin kabahin an Madrid tikang han siglo XIX; ngan, dida han 1983, nahimo an yana nga komunidad autonoma.
An Villa de Madrid napili nga kapital han rehiyon, bisan man kon mayda mga ginproponer nga iba nga syudad amo an himoon nga lingkoranan han kapitalidad. Upod hini nga mga ginproponer amo an Alcalá de Henares, nga nagpresenta hin opisyal an kandidatura hini dida han mga syahan nga mga tuig han dekada 1980 ngan ha dipala naiha, an Getafe, nga dida han 2006 nagpasamwak han ira ungara nga ini nga syudad amo an magkaada han titulo han kapital han komunidad.[3]
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
Kitaa gihapon[igliwat | edit source]


text: An Lisboa o Lisbon amo an ulohan o kapital nga syudad ngan gidako-i nga syudad han Portugal nga mayda populasyon nga 547,631 ha sakob han mga adminisratibo nga katubtuban hini[1] hin kahaluag o langyab hin tuna nga 84.8 km2 (33 sq mi). An urbano nga kahaluag han Lisboa nahaabot gawas han administratibo nga katubtoban han syudad nga mayda populyason nga 3 ka ribo o milyon[2] hin kahaluag nga 958 km2 (370 sq mi),[2] nga naghihimo hini nga ika-9 nga gidamo-i hin tawo nga kahaluag nga urbano han Unyon Europeo. Mga 2,831,000[3][4] ka tawo naukoy dida han Metropolitano nga Kahaluag han Lisboa (nga narepresenta hin mga 27% han populasyon han nasod). An Lisboa amo an gi-katundani o pinakakatundan nga nga dako nga syudad nga nahamutang ha Europa, ngan amo gihapon an pinaka-katundan nga ulohan nga syudad ngan amo la an nahamutang ha labnasan han Kalawdan Atlantico. Nahamutang ini ha katundan nga Península Ibérica dida han Kalawdan Atlantico ngan han Salog Tajo.


text:
Mehiko
- Para han lain nga kagamit han Mexico, kitaa an Mexico (pansayod).
An Mehiko (puyde liwat igsurat ha Winaray nga Méhiko o Mexico; kasurat ha Kinatsila ngan pormal nga Winaray: México, puyde liwat igsurat nga Méjico) usa nga nasod ha Amihanan nga Amerika. Usa ini nga konsitutusyonal nga federasyon hin katloan kag duha nga mga entidad federativa. An opisyal nga ngaran han nasod Estados Unidos Mehikanos (ha Kinatsila: Estados Unidos Mexicanos). Ginsasapitan ini han Estados Unidos ha amihanan, han Dagat Caribe ngan Golfo han Mehiko ha sidlangan, han Belize, Guatemala ha timugan o salatan-sidlangan ngan han Kalawdan Pacifico ha katundan.
Pagbahin nga politiko-administratibo[igliwat | edit source]
An Estados Unidos Mehikanos usa nga federasyon hin katloan kag usa (31) nga gawasnon ngan soberano nga mga estado nga nahimo hin Paghiusa o Unyon nga may-ada yakanbalaod han Distrito Federal ngan iba nga mga teritoryo. An tagsa estado mayda kalugaringon nga batakan balaod ngan kongreso pati poder judicial ngan an mga bungtohanon hin nan-eelehir o namimili ha direkta nga pagpili o pagbotos hin gobernador para hin unom-ka-tuig nga panahon hin serbisyo, pati liwat hin mga representante (diputados locales) ngado han ira mga tagsa-tagsa nga mga kongreso hin estado, para hin tulo-ka-tuig nga panahon hin serbisyo.[5] An 31 nga mga estado ngan an Distrito Federal tinatawag nga mga "entidades federativas", ngan ini ngatanan patas hin representasyon dida han Kongreso han Paghiusa o Kongreso han Unyon.
It mga estado Mehikano ginbahin liwat ngadto hin mga munisipyo (municipios), an giguti-ayi nga opisyal nga politikal nga entidad dida han nasod, nga gindudumara hin alkalde o "presidente han munisipyo" (presidente municipal), nga na-iilihir han mga nangungukoy hin pluralidad.[6] It mga munisipyo puyde pa igbahin ngadto hin mga diri-autonomo nga mga delegasyon (delegaciones) o ha mga semi-autonomo nga mga presidensya auxilyar (presidencia auxiliar).
Ha batakan balaod, an Syudad han Mehiko, komo kapital o ulohan han federasyon ngan lingkoranan han mga gahom han Paghiusa o Unyon, amo an Distrito Federal, usa nga ispisyal nga pagbahin ha politika ha Mehiko nga gintatag-iyahan han federasyon hin bug-os ngan diri ngadto hin partikular nga estado, ngan sugad man, mas limitado an lokal nga pagdumara hini kaysa han mga iba nga mga estado han nasod.[7] Bisan pa man, tikang han 1987 nagkaada ini hin sunod-sunod nga pagtikadako nga grado hin autonomiya ngan yana, an mga nangungukoy hini naka-elihir hin mangulo han gobyerno (Jefe de Gobierno) ngan hin mga representante hin Asablea Lehislatiba hin direkta. Kondi an pagkaiba tikang han iba nga mga estado amo nga an Distrito Federal waray konstitusyon kundi balaod hin pan-gobyerno. An Syudad han Mehiko conterminous ngan coextensive han Distrito Federal.
An mga ngaran han katloan kag usa nga mga estado ngan han Distrito Fderal ngan an ira mga opisyal nga mga pagpahalipot nga postal ha parentesis ginpapakita ha nasunod nga tabla, upod an mga agsob gamiton nga mga bandira han estado:
Pinanbasaran[igliwat | edit source]
- ↑ Waray opisyal nga yinaknan nga ginpahayag ha batakan-balaod. Kondi, an Kasahiran nga Balaod hin Katungdanan nga Lingguwistiko para han mga Lumadnon nga mga Katawhan nagkikilala han ngatanan nga mga Amerindianhon nga mga yinaknan hin minoridad, upod han Espanyol o Kinatsila nga mga nasodnon nga yinaknan ngan patas ini nga valido ha mga teritoryo nga diin ginyayakan ini. Ginkikilala han gobyerno in 62 nga mga lumadnon nga mga yinaknan, ngan damo pa nga mga variant nga diri nagkaka-intindihan.[1]
- ↑ INEGI,Consulta de resultados. Numeralia (Publicaciones de contenido general sobre el país), http://www.inegi.gob.mx/est/contenidos/espanol/proyectos/integracion/inegi324.asp?s=est&c=11722#tres, retrieved on June 23, 2008
- ↑ 3.0 3.1 3.2 3.3 Mexico. International Monetary Fund. Ginkità dida han 2008-10-09.
- ↑ untitled
- ↑ Article 116. Political Constitution of the United Mexican States. Congress of the Union of the United Mexican States. Ginkità dida han 2007-10-07.
- ↑ Article 115. Political Constitution of the United Mexican States. Congress of the Union of the United Mexican States. Ginkità dida han 2007-10-07.
- ↑ Article 112. Political Constitution of the United Mexican States. Congress of the Union of the United Mexican States. Ginkità dida han 2007-10-07.
Bibliograpiya[igliwat | edit source]
- Camp, Roderic A. Politics in Mexico: Democratic Consolidation Or Decline? (Oxford University Press, 2014)
- Davis, Diane. Urban leviathan: Mexico City in the twentieth century (Temple University Press, 2010)
- Domínguez, Jorge I (2004). "The Scholarly Study of Mexican Politics". Mexican Studies / Estudios Mexicanos 20 (2): 377–410.
- Edmonds-Poli, Emily, and David Shirk. Contemporary Mexican Politics (Rowman and Littlefield 2009)
- Kirkwood, Burton. The History of Mexico (Greenwood, 2000) online edition
- Krauze, Enrique (1998). Mexico: Biography of Power: A history of Modern Mexico 1810–1996. New York: Harper Perennial. p. 896. ISBN 0-06-092917-0.
- Meyer, Michael C.; Beezley, William H., eds. (2000). The Oxford History of Mexico. Oxford University Press. p. 736. ISBN 0-19-511228-8.
- Levy, Santiago. Good intentions, bad outcomes: Social policy, informality, and economic growth in Mexico (Brookings Institution Press, 2010)
- Meyer, Michael C., William L. Sherman, and Susan M. Deeds. The Course of Mexican History (7th ed. Oxford U.P., 2002) online edition
- Russell, Philip (2010). The history of Mexico: from pre-conquest to present. Routledge. ISBN 978-0-415-87237-9. http://www.routledge.com/books/details/9780415872379/. Ginkúhà dida han July 9, 2010.
- Tannenbaum, Frank. Mexico: the struggle for peace and bread (2013)
- Werner, Michael S. ed. Encyclopedia of Mexico: History, Society & Culture (2 vol 1997) 1440pp online edition
- Werner, Michael S. ed. Concise Encyclopedia of Mexico (2001) 850pp; a selection of unrevised articles
Mga sumpay ha gawas[igliwat | edit source]
- The Presidency of Mexico
- Mexico Tourism Official Website | VisitMexico
- Mexico entry at The World Factbook
- Mexico from UCB Libraries GovPubs
- Mehiko at the Open Directory Project
- Mexico from the BBC News
- Mexico at Encyclopædia Britannica
- Wikimedia Atlas of Mexico
- Key Development Forecasts for Mexico from International Futures
- Mexico by World Painters.


text:
1978
An 1978 sarong taon sa Gregoryanong kalendaryo.
Mga laog
Enero[liwaton | liwaton an gikanan]
Pebrero[liwaton | liwaton an gikanan]
Marso[liwaton | liwaton an gikanan]
Abril[liwaton | liwaton an gikanan]
Mayo[liwaton | liwaton an gikanan]
Hunyo[liwaton | liwaton an gikanan]
Hulyo[liwaton | liwaton an gikanan]
Agosto[liwaton | liwaton an gikanan]
Septyembre[liwaton | liwaton an gikanan]
Oktobre[liwaton | liwaton an gikanan]
Nobyembre[liwaton | liwaton an gikanan]
Desyembre[liwaton | liwaton an gikanan]
- Namundag kan bulan na ini, petsa 17 si Manny Pacquiao, an Filipinong boksingero.


text:
Paraguay
An Paraguay (ha Guarani: Paraguái), nga an opisyal nga pagtawag Republika han Paraguay (Kinatsila: República del Paraguay ; Guaraní: Tetã Paraguái), amo han usa han mga duduha la nga ginpalibutan hin tuna nga nasod ha Salatan nga Amerika (upod han Bolivia). Nahamutang ini han duha nga mga pangpang o dapit han Salog Paraguay ngan ginsasapitan ini han Argentina ha salatan ngan ha habagatan, han Brasil ha sidlangan ngan ha dumagsaan, ngan han Bolivia ha kanawayan. Tungod han pagkabutnga hini nga kahamutang ha Salatan nga Amerika, an nasod agsob tawagon nga Corazón de América — Kasingkasing han Amerika.[1]
Ngaran[igliwat | edit source]
An nasod gin-ngaranan tungod han Salog han Paraguay nga naagi hin pagsulog ha butnga han nasod tikang ha amihanan ngadto ha salatan. Mayda mga upat ka bersyon para han gintikangan han ngaran han salog. An literal nga kahubad tikang ha Guaraní amo an Para = ha damo nga mga kolor; Gua = tikang ha o tinatag-iyahan han o lugar; Y = tubig o salog o danaw. Ini puyde magresulta hin:
Damo nga mga kolor tikang han tubig (posible tungod han pagkita han adlaw dida han tubig o an mga pikoy ha daplin han tubig)
Administratibo nga pagbahinbahin[igliwat | edit source]
An Paraguay mayda napulo kag pito nga mga departamento ngan usa nga distrito capital. Ini, upod han ira mga kapital amo an:
- I - Concepción - (Concepción)
- II - San Pedro - (San Pedro)
- III - Cordillera - (Caacupé)
- IV - Guairá - (Villarrica)
- V - Caaguazú - (Coronel Oviedo)
- VI - Caazapá - (Caazapá)
- VII - Itapúa - (Encarnación)
- VIII - Misiones - (San Juan Bautista)
- IX - Paraguarí - (Paraguarí)
- X - Alto Paraná - (Ciudad del Este)
- XI - Central - (Areguá)
- XII - Ñeembucú - (Pilar)
- XIII - Amambay - (Pedro Juan Caballero)
- XIV - Canindeyú - (Salto del Guairá)
- XV - Presidente Hayes - (Villa Hayes)
- XVI - Alto Paraguay - (Fuerte Olimpo)
- XVII - Boquerón - (Filadelfia)
An mga departamento ginbahinbahin ngadto hin mga distrito.


text:
Pebrero
An Pebrero amo an ika-duha nga bulan han Kalendaryo Gregoriano. Hurawbisbis iton alternatibo nga ngaran hini nga bulan ha Winaray. Amo ini an gihaliputi nga bulan Gregoriano ngan amo la ini nga bulan nga iton kahalaba karuhaan kag walo (28) o karuhaan kag siyam (29). Iton bulan mayda 29 ka adlaw basta leap year, kon iton ihap o numero hiton tuig puyde matunga ha upat (labot la hiton mga tuig nga puyde matunga hiton 100 ngan diri hiton 400). Ha iba nga mga tuig, an bulan mayda 28 ka adlaw.
Natikang iton Pebrero, kon ha astronomiya nga pag-istorya, pag-aada iton adlaw dida hiton constellation han Capricornus ngan natatapos an bulan kon an adlaw aada hiton constellation han Aquarius. Kon ha astrolohiya, iton Pebrero natikang kon iton adlaw aada hiton senyal han Aquarius ngan natatapos dida hiton senyal han Pisces.
Sulod
Ngaran[igliwat | edit source]
An bulan nga Pebrero ginngaranan tikang han diyos Romano nga hi Februus, an diyos han purifikasyon. An Enero ug an Pebrero amo an kataposan ngan mga bulan nga gindugang dida han kalendaryo Romano, tungod kay an mga Romano han una, ginlalantaw nira an winter nga takna hin waray bulan. Ini nga pagbalhin (ha pagdugang han mga bulan han Enero ug Pebrero) ginhimo hi Numa Pompilius ha mga 700 BC agod mahatungod an kalendaryo hin standard lunar year. An kan Numa Februarius mayda 29 ka adlaw (30 kon leap year). Hi Cesar Augusto kuno, nagtanggal hin usa nga adlaw tikang han Pebrero ngan gindugang ini ngadto han bulan han Agosto, (nga ginbalyo-an an ngaran tikang ha Sextilis ha dungog han iya kalugaringon), agod nga an kan Julio Cesar (Julius Caesar) bulan nga Hulyo diri magkakamay-ada hin darudamo nga adlaw. Pero diri gud dako iton prueba ha kasaysayan nga nasuporta hini.
An Pebrero amo an katapusan (ha ngaran) nga bulan han kalendaryo Romano, kay an tuig han una, nagtikang dida han Marso. Mayda mga regular nga panahon nga an mga sacerdote o kapadi-an Romano namumutang hin intercalary month, nga an ngaran Mercedonius, katapos han Pebrero agod mahatungod an tuig han mga season.
Mga Ngaran ha Kasaysayan[igliwat | edit source]
Ha mga ngaran han Pebrero ha kasaysayan, upod dinhi an Anglo-Saxon nga mga pulong Solmoneth (sun month o bulan han adlaw) ug Kale-monath (ginngaranan para han cabbage) pati gihapon an kan Carlomagno (Charlemagne) pagtawag hini nga bulan nga Hornung. Ha daan nga Hinapon nga kalendaryo, it ngaran han bulan Kisaragi (如月, 絹更月 or 衣更月). Tinatawag gihapon ini ha panalagsa Mumetsuki (梅見月) o Konometsuki (木目月). Ha yinaknan nga Finnish, an ngaran han bulan helmikuu, nga nangangahulogan "bulan han perla".
Kaluwas han Iningles nga ngaran[igliwat | edit source]
Iton Iningles nga ngaran han bulan "February" ginluluwas nga diri ginpapatingog it syahan nga r, ("Febuary"), hin damo nga mga nayakan hit Iningles. Bangin ini tungod hiton dissimilation o analogical change nga na-impluwensya han "January" (ngaran ha Iningles para hit Enero).
Mga Ngaran ha Iba nga Yinaknan[igliwat | edit source]
- Ha Kinatsila febrero
- Ha Iningles February
- Ha Irish nga Kalendaryo Feabhra
Mga Panhinabo ha Pebrero[igliwat | edit source]
- Dida hiton pagano nga kaliding han tuig, it Pebrero natikang dida hiton o harani hiton Imbolc ha amihanan nga hemisfera ngan Lughnasadh dida ha salatan nga hemisfera.
- Ha Irlandia (Ireland), iton Pebrero 1 amo an Imbolc, an fiesta ni St. Brigid (an Secondarya nga Patron han Irlandia) ug syahan nga adlaw han Spring. Ha Irish Calendar it ngaran han bulan Feabhra.
- Pebrero 2 an pitsa hiton Candlemas ngan Groundhog Day
- Pebrero 3 Setsubun (節分) ha Hinapon nga kalendaryo.
- Pebrero 4 Risshun (立春) ha Hinapon nga Kalendaryo.
- Pebrero 12 amo an Lord Faust Birthday (Kaadlawan ni Señor Faust)
- Pebrero 14 amo an Adlaw ni San Valentín (St. Valentine's Day)
- Pebrero 21 is Language Martyrs' Day (Adlaw han mga Martires han Yinaknan), nga ginsasaurog han mga nayakan hin Bengali nga katawhan.
- Pebrero 21 amo an International Mother Language Day
- Ha Estados Unidos, iton Pebrero amo an Black History Month.
Trivia[igliwat | edit source]
- Naka-tulo mahinabo an Pebrero 30 ha kasaysayan.
- Ha mga common nga tuig iton Pebrero natikang hiton parehos nga adlaw sugad hit Marso ngan Nobyembre. Ha mga leap year iton Pebrero natikang hiton parehos nga adlaw sugad hit Agosto.
- Iton bukad hiton Pebrero amo an carnation.
- Iton birthstone hiton Pebrero amo an amethyst.


text:
Our Lady Of Medjugorje
Messages From 2008 In Waray-Waray
Tugon ha petsa Enero 25, 2008 "Hinigugma ko na mga anak! Yana nga panahon han kuaresma, tiharani kamo ha panahon hin grasya. An iyo kasing-kasing daw sugad hiton guin arado nga tuna ngan andam na pag-karawat hiton bunga na amo an tutubo ngadto ha kama-upay. Kamo, mga anak, libre pumili hiton kama-upay o kamara-ut. Sanglit, tinatawag ko kamo na mag-ampo ngan mag-puasa. Mag-tanum hin kalipay ngan an bunga han kalipay tutubo dida sulod han iyo mga kasing-kasing para han kalugaringin niyo nga kaupayan, ngan makikita i-ne han iba ngan kakarawaton i-ne pa-agui han kinabuhi niyo. Isalikway an sala ngan pili-a iton kinabuhi nga waray hangturan. Upod ako niyo ngan ihahangyo ko kamo atbang han akon Anak. Salamat han iyo pag-tagad hi-ne nga tawag ko." 01/2008
Tugon ha petsa Pebrero 25, 2008 "Hinigugma ko na mga anak! Yana nga panahon hin grasya, ino-otro ko an pag-tawag ha iyo ha pag-ampo ngan ha pag-salikway. Hina-ut unta nga an adlaw niyo ma-updan hin mga talagudti na mga pag-ampo para ha ngatanan nga di-re pa ma-aram hiton pag-higugma han Diyos. Salamat han iyo pag-tagad hi-ne nga tawag ko." 02/2008
Tinuig na Pagpapakita kan Mirjana - Marso 18, 2008
An pinagpakita-anna hi Mirjana Dragicevic-Soldo nagka-ada hin inadlaw na pagpapakita tikang ha Hunyo 24, 1981 hasta Disyembre 25, 1982. Didto han katapusan na inadlaw na pagpapakita, guin tagan hiya han aton Mahal na Birhen han ika-napulo nga tugon-sekreto, ngan guin sidngan hiya na mag-papakita hiya usa ka beses kada tu-ig, dida ha petsa Marso 18. Amo i-ne an nahitabo tinu-ig tikang hadto. Yana nga tu-ig, yukot-yukot na deboto an nag-tirok pag-ampo han Rosaryo didto han Cenacolo Comunidad ha Medjugorje. An pag-papakita inabot tikang ha 14:01 hasta 14:08 (alas 2:01 hasta alas 2:08 ha kulop, oras didto).
Guin padara ni Mirjana i-ne nga tugon: Waray ko pa makita an Mahal na Birhen nga nag-pulong sugad hi-ne nga pa-agui. Guin pahalaba ngada ha amon an iya mga kamot ngan ha pagpa-halaba han kamot niya sugad hi-to, nag-siring hiya:
"Mga anak, yana nga adlaw pinapahalaba ko i-nin akon mga kamot ngada ha iyo. Ayaw kamo kahadlok pag-karawat hi-ne. Gusto hi-ne matagan kamo hin gugma ngan kalinaw, ngan para mabuligan kamo ha pagka-salba. Sanglit, mga anak, karawta i-ne. Pun-a an kasing-kasing ko hin kalipay ngan u-una ko nga dadad-on kamo ngadto ha pagka Diyos-non. Makuri an dalan na guin tutugwayan ko kamo, puno hin tentasyon ngan pagka-hulog. Upod ako niyo ngan kakaptan ko kamo hiton akon mga kamot. Magma-pasensyoso, para didto ha katapusan hi-ne nga dalan, kita tanan, upod an kalipay ngan gugma, makakaptan ann mga kamot han Anak ko. Upod kamo ha akon; ayaw kahadlok. Salamat ha iyo."
Tugon ha petsa Marso 25, 2008 "Hinigugma ko na mga anak! Tinatawag ko kamo para trabaho-on niyo iton iyo kalugaringon pag babag-o ngadto ha pagka-Diyos-non. Harayo pa kamo pag-sugat ha Diyos dida ha kasing-kasing niyo. Sanglit, duga-ngi pa iton oras niyo ha pag a-ampo ngan pag-dayaw upod an gugma kan Hesus dida ha Pinaka- Sagrado nga Sakramento han Altar, para bag-ohon kamo Niya ngan para butangan Niya ha mga kasing-kasing niyo iton buhi na pag-sarig ngan pagka-gusto hiton kinabuhi na waray katapusan. Iton ngatanan madali la na a-agui, mga anak, an Diyos la an di-re sugad hito na a-agui. Upod ako niyo ngan ine-enganyo ko kamo dara an akon higugma. Salamat han iyo pag-tagad hi-ne nga tawag ko." 03/2008
Tugon ha petsa Abril 25, 2008 "Hinigugma ko na mga anak! Yana nga adlaw liwat, tinatawag ko kamo na tumubo dida ha pag-higugma han Diyos sugad hin bukad nga nabati hiton kapaso ha panahon hin pag-saringsing. Dida hi-ne, tubo kamo liwat, mga anak, dida ha gugma han Diyos ngan dad-a i-ne ngadto ha ngatanan na harayo pa ha Diyos. Bil-ngi an kabobot-on han Diyos ngan mag-maupay kamo ha tanan na guin butang han Diyos dida ha agui-an niyo, ngan dara an hayag ngan kalipay. Salamat han iyo pag-tagad hi-ne nga tawag ko." 04/2008
Tugon ha petsa Mayo 25, 2008 "Hinigugma ko na mga anak! Yana nga panahon hin grasya, na guin tugotan ako han Diyos na makanhi ha iyo, mga anak, ino-otro an pag-tawag ha iyo na mag bag-o ngadto ha pagka Diyos-non. Trabaho-a iton pag-salba han kalibutan ha espesyal na pa-agui mintras nga a-anhi ako upod niyo. Maluluy-on an Diyos ngan nag-hahatag hin espesyal na mga grasya, sanglit, pangita-a i-ne pa-agui hin pag-ampo. Upod ako niyo ngan di-re ko kamo babaya-an na kamo-kamo la. Salamat han iyo pag-tagad hi-ne nga tawag ko." 05/2008
Tugon ha petsa Hunyo 25, 2008 "Hinigugma ko na mga anak! Yana liwat na adlaw, dara an dako na kalipay ha kasing-kasing ko, tinatawag ko kamo na sumunod ha akon ngan pamati-a iton akon mga tugon. Mahimo kamo na malipayon nga taga-dara hin kalinaw ngan gugma dida hi-ne nga waray kalinaw na kalibutan. Upod ako niyo ngan benebendisyunan ko kamo ngatanan upod an Anak ko na hi Hesus, an Hadi han Kalinaw. Salamat han iyo pag-tagad hi-ne nga tawag ko." 06/2008
Tinuig na Pagpapakita kan Ivanka
An pinagpakita-an na hi Ivanka Ivankovic-Elez nagka-ada hin regular na pagpapakita hadton Hunyo 25, 2008. Siring han mga pinagpakita-an, hira Vicka, Marija ngan Ivan sigue pa an inadlaw na pagpapakita, ngan hira Mirjana, Ivanka ngan Jakov usa ka beses kada tu-ig nala.
Didto han katapusan na pagpapakita ha Mayo 7, 1985, guin hatag han aton Mahal na Birhen kan Ivanka an ika-napulo na tugon-sekreto ngan guin sidngan hiya nga pagpapakita-an hiya usa ka beses kada tu-ig dida ha anibersaryo han mga pagpapakita. Amo liwat i-ne an nahitabo yana nga tu-ig. An pagpapakita inabot hin 6 ka minute. Didto ha balay ni Ivanka nagpakita dida tungod han iya pamilya, an iya bana ngan an ira tulo nga anak. Katapos han pagpakita, nagsiring hi Ivanka na: "Nag-pulong ha akon an aton Mahal na Birhen bahin han ika-siyam nga tugon-sekreto. Guin hatag Niya ha amon an kinag-anak na bendisyun."
Tugon ha petsa Hulyo 25, 2008 "Hinigugma ko na mga anak! Yana nga oras na guin huhuna-huna niyo an pag-diskanso, tinatawag ko kamo pag-balik ha pagka Diyos-non. Mag-ampo kamo ngan mag-trabaho para iton iyo kasing-kasing mangandoy ha Diyos an Taga-himo na amo an tinu-od na diskanso hiton kalag ngan lawas niyo. Hina-ut unta na ipakita Niya an Iya nawong ha iyo ngan tagan kamo Niya han Iya kalinaw. Upod ako niyo ngan nag-hahangyo ako atbang han Diyos para han kada usa ha iyo. Salamat han iyo pag-tagad hi-ne nga tawag ko." 07/2008
Tugon ha petsa Agosto 25, 2008 "Hinigugma ko na mga anak! Yana liwat nga adlaw, tinatawag ko kamo ha personal na pag babag-o ha pagka Diyos-non. Mahimo kamo na mag babag-o ha pagka Diyos-non ngan, dida hiton kinabuhi niyo, mag-titestigo, mag-hihigugma, mag-papasaylo ngan mag-dadara hin kalipay han Nabanhaw nganhi hi-ne nga kalibutan, nga di-in namatay an Anak ko ngan di-in waray na pamati iton mga tawo na kinahanglan nira an pag-biling ha Iya ngan mag-diskubre ha Iya dida han ira mga kinabuhi. Higugma-a niyo Hiya, ngan hina-ut unta na an pagla-um niyo mahimo na pagla-um hadton mga kasing-kasing na waray pa ha ira hi Hesus. Salamat han iyo pag-responde hi-ne nga tawag ko." 08/2008
Tugon ha petsa Septembre 25, 2008 "Hinigugma ko na mga anak! Hina-ut unta na an kinabuhi niyo mahimo hin otro nga desisyun para ha kalinaw. Mahimo kamo na malipayon nga taga-dara hin kalinaw ngan ayaw kalimot na kamo nag-pupuyo ha panahon hin grasya, nga di-in guin tatagan kamo han Diyos hin dako na grasya dida hinen pagkanhi ko ha iyo. Ayaw isara an iyo kalugaringon, mga anak, pero pahimulsa hin maupay i-ne nga panahon ngan bil-nga niyo an regalo han kalinaw ngan pag-higugma han iyo kinabuhi para mahimo kamo na mga testigo ha iba. Benebedisyunan ko kamo hiton akon kinag-anak na bendisyun. Salamat han iyo pag-responde hi-ne nga tawag ko." 09/2008
Tugon ha petsa Oktubre 25, 2008 "Hinigugma ko na mga anak! Ha espesyal na pa-agui, tinatawag ko kamo ngatanan na mag-ampo para hiton akon mga intensyun para na, dida hiton mga pag-ampo niyo, mapugong niyo an plano ni satanas dinhe ha kalibutan, nga sigue an pag-harayo kada adlaw ha Diyos, ngan gusto mag-salida ha Diyos ngan gub-on iton ngatanan na mahusay ngan maupay ha kalag han kada usa ha iyo. Sanglit, mga anak, mag-armas ha kalugaringon pa-agui han pag-ampo ngan pag-puasa para manumdom kamo permi kon ano kamo ka higugma han Diyos ngan himo-on niyo unta an kabobot-on han Diyos. Salamat han iyo pag-tagad hi-ne nga tawag ko." 10/2008
Tugon ha petsa Nobyembre 25, 2008 "Hinigugma ko na mga anak! Yana liwat nga adlaw tinatawag ko kamo, hi-ne nga panahon hin grasya, na mag-ampo na matawo an bata nga hi Hesus dida ha iyo kasing-kasing. Hina-ut unta na Hiya, nga amo an kalinaw mismo, mag-hatag hin kalinaw ha bug-os na kalibutan pa-agui ha iyo. Sanglit, mga anak, mag-ampo hin waray hunong para hi-ne nga masamok na kalibutan na waray pagla-um, para mahimo kamo na mga testigo han kalinaw ha ngatanan. Hina-ut na an pag la-um mag-tikang pag-agos dida ha mga kasing-kasing niyo sugad hin salug hin grasya. Salamat haniyo pag-tagad hi-ne nga tawag ko." 11/2008
Tugon ha petsa Disyembre 25, 2008 "Hinigugma ko na mga anak! Sigue kamo nag-dadalagan, nag-tratrabaho, nag-titirok - pero waray bendisyun. Di-re kamo nag a-ampo! Yana nga adlaw, tinatawag ko kamo na mag-hunong atbang hiton ka-unan han hayop na higda-an han bata na hi Hesus ngan hunahuna-a hi Hesus, na hatag ko ha iyo yana nga adlaw, para bendisyunan kamo ngan buligan kamo mag-intende na kon waray Hiya, waray kamo kabuwasan. Sanglit, mga anak, i-tugyan iton kinabuhi niyo ha mga kamot ni Hesus, para dad-on ngan protektahan kamo Niya kontra ha tanan na kada-utan. Salamat han iyo pag-tagad hi-ne nga tawag ko." 12/2008
Tinuig na Pagpapakita kan Jakov ha petsa Disyembre 25, 2008
Hadton katapusan na pagpapakita kan Jakov Colo ha petsa Septembre 12, 2008, nag-siring ha iya an aton Mahal na Birhen na usa ka beses kada tu-ig hiya pagpapakita-an, ha kada Disyembre 25, adlaw han Pasko. Amo i-ne an nahitabo liwat yana nga tu-ig. An pagpapakita nag-tikang alas 9:49 ha aga ngan inabot hin 6 na minuto. An Mahal na Birhen nag-hatag hinen sunod nga tugon:
"Hinigugma ko na mga anak! Yana nga adlaw, ha espesyal na pa-agui, tinatawag ko kamo na mag-ampo para han kalinaw. Kon waray an Diyos, di-re kamo magkaka-ada hin kalinaw o mabubuhi dida hin kalinaw. Sanglit, mga anak, yana nga adlaw hin grasya, abrehi iton mga kasing-kasing niyo ngadto han Hadi han Kalinaw, para matawo Hiya dida ha iyo ngan para tagan kamo Niya hin kalinaw - ngan para kamo mahimo nga taga-dara hin kalinaw dinhe ha kalibutan nga waray kalinaw. Salamat han iyo pag-tagad hi-ne nga tawag ko."


text:
Guinness World Records
An Guinness World Records, namidbid bilang The Guinness Book of Records poon kan ini itugdas kan 1955 sagkod kan 1998 siring man The Guinness Book of World Records sa nagkapirang edisyon kaini sa Estados Unidos, ini iyo sarong hihilngan na libro na ipinuublikar taon-taon. Laman kaini an mga litas nin pangkinaban na mga rekord kan mga naabtan asin nakamtan kan tawo sagkod mga kangangalasan sa natural na kinaban. Maski an librong ini igwa nin sadiring rekord, bilang pinakabinabakal na librong igwang kagsadiri nin kadapatan o copyright, sa gabos na panahon.[1] Saro ini sa mga parating iniikit na libro sa mga pampublikong libraryo sa Estados Unidos.[2] An edisyon kaini kan 2015 iyo na an ika-61ng taon kan publikasyon.
Taytay nin mga ladawan[liwaton | liwaton an gikanan]
-
-
Usain Bolt, an pinakamarikas na paradalagan sa 100m, 200m asin kabali sa 4 x 100m relay sa Olimpikong Karawat
Toltolan[liwaton | liwaton an gikanan]
- ↑ Watson, Bruce (August 2005). "World's Unlikeliest Bestseller". Smithsonian: 76–81.
- ↑ Book deals for a steal The Times (South Africa). 4 May 2008 (pighugot kan 29 Oktobre 2009)
Mga panluwas na takod[liwaton | liwaton an gikanan]
- Guinness World Records (an opisyal na websityo)
- Guinness World Records Corporate (websityong pangkorporasyon)
- Guinness World Records Facebook page (pahina sa sa Facebook)
- The Jim Pattison Group (magurang na kompanya)
- Guinness World Attractions (an opisyal na websityo kan mga Museo)


text:
Bunay (pagkaon)
An mga bunay gingagawas han mga babaye nga mga hayop han damo nga durudilain nga mga species, lakip han katamsihan, mga reptilya, mga ampibyan, ngan han kaisdaan, ngan ginkakaon han katawhan han pipira na kayukot ka mga tuig.[1] Iton bunay hit tamsi ngan reptilya in naglalakip hin nagpapasalipod nga parot hit buany, albumen (busag), ngan vitellus o egg yolk (pula), ngan aada ha sulod hin durudilain nga magnipis nga membrane. An kadam-an nga ginkakaon amo an bunay han manok, pato, pugo, ngan isda, pero an bunay han manok amo an agsob ginkakaon han tawo.
An pula han bunay han bug-os nga buhay in puno hin protina ngan choline,[2] ngan in gingagamit ha pagluto. Tungod han sulod nga protina, an Departamento han Agrikultura han Estados Unidos in ginlakip an mga bunay ha mga Karne ha sulod han Piramida han Pagtugway hit pagkaon.[3] Pero bisan masustansya it bunay, mayda ginhapon ini masesering nga kadelikadohan ha panlawas tungod han kalidad han bunay, paghipos, tagsa-tagsa nga allergy ngan hitaas an iya cholesterol.
Iton pagpapabunay hit manok ngan iba pa nga namumunay nga hayop in ginbubuhat ha bug-os nga kalibutan, ngan an produksyon panmasa hit bunay hit manok in industriya pankalibutanon. Han 2009, ginbabanabanahan nga 62.1 milyones metric tonelada nga mga bunay in nahimo ha bug-os nga kalibutan tikang ha 6.4 bilyon nga ugang.[4] Mayda durudilain nga mga isyu han pagkakadurudilain han panrehiyonal nga demand ngan karuyag, ngan kanan yana mga debate hiunong han mga paagi han mass production. Gindidire han Unyon Europeo han paggamit han battery husbandry han kamanokan.
Ginkakaon an bunay nga fertilized ngan diri fertilized.
Dinhi ha Pilipinas, popular an balut ngan penoy
Pinanbasaran[igliwat | edit source]
- ↑ Kenneth F. Kiple, A Movable Feast: Ten Millennia of Food Globalization (2007), p. 22.
- ↑ Howe, Juliette C.; Williams, Juhi R.; Holden, Joanne M. (March 2004). USDA Database for the Choline Content of Common Foods. United States Department of Agriculture (USDA). p. 10
- ↑ Agricultural Marketing Service. "How to Buy Eggs". Home and Garden Bulletin (United States Department of Agriculture (USDA)) (264): 1
- ↑ [1] WATT Ag Net – Watt Publishing Co


text:
Spiro Agnew
Hi Spiro Theodore Agnew (Nobyemre 9, 1918 - Septyembre 17, 1996) amo an ika-39 nga Sugbong-Mangulo han Estados Unidos (ngan syahan nga Griyego-Amerikano nga nagsirbe hini nga puwesto), ha ilarom ni Mangulo Richard Nixon, ngan hiya liwat an ika-55 nga Gobernador han Maryland. Hiya gihapon an syahan nga Griyego Amerikano nga gobernador ha kaagi han Estados Unidos.
Han iya ika-lima nga tuig komo Sugbong-Mangulo, han urhe nga verano han 1973, gin-imbestiga hi Agnew han ofisyo han Manlalalaban han Estados Unidos ha Baltimore, Maryland, hin mga kiha hin extorsyon, panlimbong ha buwis, pangurakot nga bayad ngan kriminal nga pakigsabot o conspiracy. Han Oktubre, formal hiya nga gintahapan nga kinmarawat hin kurakot nga bayad nga nalabaw hin $100,000, samtanga nakapot hiya hin puwesto komo Ehekutibo han Kondado ha Baltimore, Gobernador han Maryland, ngan Sugbong-Mangulo han Estados Unidos. Han Oktubre 10, 1973, gintugotan hi Agnew ngan mag-entra ha korte hin yakan nga nolo contendere hin usa nga pagtahap nga waray niya ginpahayag hin $29,500 nga ganansya nga nakarawat han 1967, upod han kondisyon nga bumiya hiya han puwesto han Sugbong-Mangulo.
Hi Agnew la an Sugbong-Manuglo ha kaagi han Estaod Unidos nga binmiya tungod hin pagtahap hin kriminal ngan an ikaduha nga nagbiya han puwesto. Mga napulo ka tuig katapos hin pagbiya han puwesto, han Enero 1983, binmayad hi Agnew ngadto han estado han Maryland hin haros $270,000 komo resulta hin sibil nga pagkiha nga ginmawas tikang han mga pagtahap hin binaydan.


text:
Istorya 8: Mga Higante ha Tuna
KON may-ada dumaop ha imo nga pariho an kahitaas ha alkuba han iyo balay, ano an mahuhunahuna mo? Sigurado nga mahuhunahuna mo nga higante ito nga tawo! Hadto, may-ada gud mga higante ha tuna. An Biblia nagsusumat nga an ira mga amay mga anghel tikang ha langit. Kondi, paonan-o ito nahitabo?
Hinumdumi nga an maraot nga anghel nga hi Satanas okupado ha pagbuhat hin maraot. Gin-aghat pa ngani niya an mga anghel han Dios nga magin maraot. Inabot an panahon, an iba ha ira namati kan Satanas. Waray na nira buhata ha langit an ginpapabuhat ha ira han Dios. Ngan kinanhi hira ha tuna ngan nagsul-ot hin tawhanon nga lawas. Maaram ka ba kon kay ano?
An Biblia nasiring nga tungod ito kay nakita hini nga mga anak han Dios an maghusay nga kababayin-an ha tuna ngan karuyag nira nga makaupod ini nga kababayin-an. Salit an mga anak han Dios kinanhi ha tuna ngan gin-asawa hira. An Biblia nasiring nga sayop ini tungod kay ginhimo han Dios an mga anghel basi mag-ukoy ha langit.
Han nagkaanak ini nga mga anghel ngan an ira mga asawa, naiiba an ira mga anak. Ha tinikangan, baga hin diri hira naiiba. Kondi, nagtikadagku gud hira, ngan nagtikakusog gud, tubtob nga nagin mga higante.
Magraot ini nga mga higante. Ngan tungod kay dagku ngan magkusog gud hira, ginpapakurian nira an mga tawo. Ginpipirit nira an ngatanan nga magin maraot pariho ha ira.
Patay na hi Enok, kondi may-ada usa nga tawo ha tuna nga maopay. Ini nga tawo amo hi Noe. Ginbubuhat niya pirme an iginsusugo han Dios.
Usa ka adlaw, ginsumatan han Dios hi Noe nga bubungkagon na Niya an ngatanan nga magraot nga tawo. Kondi tatalwason Niya hi Noe, an iya pamilya ngan an damu nga hayop. Aton kitaon kon paonan-o ini ginbuhat han Dios.
Genesis 6:1-8; Judas 6.
Mga pakiana
- Ano an nahitabo han namati kan Satanas an iba nga anghel han Dios?
- Kay ano nga an iba nga mga anghel waray na magbuhat han ira buruhaton ha langit ngan kinanhi ha tuna?
- Kay ano nga sayop an pagkanhi ha tuna han mga anghel ngan pagsul-ot hin tawhanon nga lawas?
- Kay ano nga naiiba an mga anak han mga anghel?
- Sugad han nakikita mo ha retrato, ano an ginbuhat han mga anak han mga anghel han nagin mga higante hira?
- Katapos kan Enok, hin-o an maopay nga tawo nga nabuhi ha tuna, ngan kay ano nga naruyagan hiya han Dios?
Dugang nga mga pakiana
- Basaha an Genesis 6:1-8.
Ano an ginsisiring han Genesis 6:6 mahitungod han epekto kan Jehova han aton paggawi? (Sal. 78:40, 41; Prob. 27:11)
- Basaha an Judas 6.
Ha ano nga paagi nagin pahamangno ha aton yana an mga anghel nga binaya ha ira orihinal nga urukyan ha panahon ni Noe? (1 Kor. 3:5-9; 2 Ped. 2:4, 9, 10)


text:
Kalinga
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An Kalinga usa nga ginpalibutan hin katunaan nga probinsya han Pilipinas ha Administratibo nga Rehiyon han Cordillera ha Luzon. An kapital hini amo an Tabuk ngan ginsasapitan ini han Mountain Province ha salatan, han Abra ha katundan, han Isabela ha sidlangan, han Cagayan ha dumagsaon o amihanan-sidlangan, ngan Apayao ha amihanan. Ugsa han 1995, an Kalinga ngan Apayao usa nga lalawigan nga an ngaran Kalinga-Apayao, hangtod han pagtungaa hini ngadto hin duha agod mauruupay an pagalagad han mga kinahanglan han mga tagsa nga lumad nga tribo han hini nga mga lalawigan.
Heyograpiya[igliwat | edit source]
Politikal[igliwat | edit source]
An Kalinga ginbahin ngadto hin usa (1) nga syudad ngan pito (7) nga mga bungto.


text:
NANGUNGUNA NGA ARTIKULO | MAY-ADA BA SATANAS?
May-ada ba Satanas?
“Nagtubo ako ha El Salvador. Kon nagpipinasaway ako, nasiring hi Nanay, ‘Hala, kukuhaon ka han Yawa!’ Ngan nabaton ako, ‘Sige, pakanhia hiya!’ Natoo ako nga may Dios, pero diri ako natoo nga may Satanas.”
—ROGELIO.
Nauyon ka ba han ginsiring ni Rogelio han bata pa hiya? Hain hinin masunod nga mga opinyon an imo gintotoohan?
Diri tinuod hi Satanas; simbolo la hiya han karaotan.
Tinuod hi Satanas, kondi diri hiya interesado ha mga tawo.
Hi Satanas gamhanan nga espiritu nga may daku nga impluwensya ha mga tawo.
May-ada natoo ha tagsa hito nga opinyon, bangin minilyon pa ngani. Kondi importante gud ba kon ano an husto? Aw, kon diri tinuod hi Satanas, nauuwat adton natoo nga naeksister hiya. Kon tinuod hi Satanas pero diri interesado ha mga tawo, waray rason an pagin mabinantayon o kahadlok han damu nga tawo. Kondi kon hi Satanas tuso nga nagkukontrol ha mga tawo, peligroso hiya labaw pa han ginhuhunahuna han kadam-an.
Aton usisahon kon ano an baton han Baraan nga Kasuratan hini nga mga pakiana: Ano o hin-o hi Satanas—simbolo la han karaotan o espiritu nga persona? Kon persona hiya, namimeligro ka ba ha iya? Kon oo, paonan-o mo mapapanalipdan an imo kalugaringon?


text:
Naga, Camarines Sur
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An Syudad han Naga (ha Bikol: Ciudad nin Naga) usa nga syahan nga klase nga syudad han Pilipinas. Nahimutang ini ha Bicol nga Rehiyon, usa nga peninsula ha timugan o salatan-sidlangan nga dapit han isla han Luzon, ngan 377 ka kilometro ha timugan tikang ha Manila, an kapital han Pilipinas ngan mga 380 ka kilometro ha amihanan tikang ha Syudad han Sugbo ha Kabisay-an. An mga tawo hini tinatawag nga mga Nagueño. Han panahon han Katsila, an Naga kilalado gihapon ha ngaran nga Nueva Cáceres.
Sulod
Mga Baranggay[igliwat | edit source]
An Naga ginbahin ngadto hin karuhaan kag pito (27) nga mga baranggay.
Historya[igliwat | edit source]
Panahon han mga Kastila[igliwat | edit source]
Sadton 1573, ha ikaduha na expedition ni Juan de Salcedo sa rehiyon, dinaong hiya han usa na lugar ngan gin-tawag niya ini "Naga" tungod kay daramo an puno na Naga na maiimud ha lugar.
Sadton 1575, hi Captain Pedro de Chávez, an kommander han kuta na binayaan ni Salcedo, nag tindog ha lugar kun hain yana an sentro ha Komersyo (tabuk ha nauna na Naga) hin syudad na iya gintawag na La Ciudad de Cáceres.
Nakilala an syudad ha ngaran na Nueva Cáceres ngan amo an kapital ha probinsya nga Ambos Camarines.
Panahon han mga Amerikano[igliwat | edit source]
Ha pag'abot han mga amerikano, gin urong an syudad balik ha pagkamunisipyo. Ngan ha 1919, gin bura an iya katsila na ngaran ngan opisyal na gikilala na Naga. Naging syudad otro an naga sadton 1948.
World War II ngan Panahon han mga Hapon[igliwat | edit source]
Sadton Desyembre 1941, gin'atake an bungto ha Naga mga hapones ngan ginsakop ini sadton 1942. Sadton 1945, ginbawi an bungto sa gintig'ob na pwersa ha mga Pilipino ngan mga Amerikano.
Mga Sumpay ha Gawas[igliwat | edit source]
- Opisyal nga Websayt han Syudad han Naga
- Philippine Standard Geographic Code
- 2000 Philippine Census Information


text:
Colmar
Mga koordinado: 48°04′54″N 7°21′20″E / 48.0817°N 7.3556°E
An Colmar (Frinanses: Colmar, ginluluwas nga: [kɔlmaʁ]; Inalsas: Colmer [ˈkolməʁ]; Inaleman: Colmar, dida han 1871–1918 ngan 1940–1945: Kolmar) usa nga komyun ha departamento han Haut-Rhin ha Alsace ha dumagsaan nga Fransya.
Amo ini an prefektura o kapital ha departamento han Haut-Rhin ha nasod han Fransya.
Nahamutang ini dida han Alsace nga Ruta hin Vino ngan nagtatagad ini nga komyun nga amo ini ngahaw an "Ulohan han Vino Alsace" (capitale des vins d'Alsace).
Han 2006, an syuad han Colmar mayda katawhan nga 65,713[1] ngan an metropolitano nga kahaluag han Colmar mayda katawhan nga 120,367.[2] An Colmar amo an kamutngaan han arrondissement han Colmar, nga mayda 144,700 ka molupyo dida han 2006.[3]
An Colmar amo an bungto nga gin-ukyan ni Martin Schongauer an pintor ug grabador ngan ni Frédéric Bartholdi, an iskultor nga nagdisenyo han Statue of Liberty (Estatuwa han Libertad). Kilalado an syudad tungod han maupay nga nagpabilin nga daan nga bungto, an damo nga mga kiritaon ha arkitektura ngan han mga museo hini, nga diin upod an Unterlinden nga Museo.
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ Commune : Colmar (68066) ha INSEE
- ↑ Aire urbaine 1999 : Colmar (067) ha INSEE
- ↑ Arrondissement : Colmar (682) ha INSEE


text:
Wikispecies
Iton Wikispecies in nakabase-ha-wiki nga aada-ha-linya nga proyekto nga suportado han Wikimedia Foundation. May panuyuan hini nga makahimo hin komprehensibo nga gawasnon nga sulod han taramdan han ngatanan nga species ngan nakadirekta ha mga syentipiko, imbes ha pankasahiran nga publiko. Jimmy Wales—chairman emeritus han Wikimedia Foundation— in nagsering nga an mga magliriwat in diri kinahanglan mag-fax han ira grado akademiko, pero an mga igsusumite in kinahanglan makapasar ha kakutihan han mga teknikal nga magbarasa. An Wikispecies in nagpapailarom han GNU Free Documentation License ngan CC-BY-SA 3.0.
Ha pagtikang han Septyembre 2004, nga an mga biyolohista palibot han kalibutan ginimbitaran nga inmamot, an proyekto in tinmubo hin framework nga naglalakip han Linnaean taxonomy, nga may mga sumpay ha artikulo han Wikipedia han tagsa species han Abril 2005.


text:
Kugit
An kugit o kugit ha pagsurat amo ini pandugang nga tigaman hin agi o letra. Agsob liwat tinatawag ini nga diakritiko nga tigaman. Ini gin-gagamit basi hatagan hin ispisyal nga kahulogan in mga agi o sinurat.
Gamit hin kugit ha Winaray[igliwat | edit source]
Ha Winaray mayda tulo nga kugit nga ginagamit ha pagsurat[1][2]. Agsob ini gamiton ha daan ngan pormal nga Winaray. Ginagamit ini pagtigaman han kaluwas hin pulong ha Winaray. Ini nga mga kugit amo an.
- ( ´ ) kugit nga matarom (Kinatsila: acento agudo; Iningles: acute accent)
- ( ˋ ) kugit nga pagpasangko (Kinatsila: acento grave; Iningles: grave accent)
- ( ˆ ) kugit nga bari (Kinatsila: acento circumflejo; Iningles circumflex accent o angular accent).
Dida han iya Mga Lagda Han Pagsurat Han Aton Pinulongan, hi Vicente I. de Veyra nagpahayag han paggamit han mga dirudilain nga kugit. Mahiunong han kugit nga matarom, ini daw "aada babawbawan hadton laton nga nahulogan han kusog ha pagluwas han usa ka pulong"[3]. An kugit nga pagpasangko ngan kugit nga bari ginagamit la ha kataposan nga laton (sílaba o syllable). Mahiunong han kugit nga pagpasangko, ini "aadto gagamita ha mga tiringgan nga pinasangko ha but-ol an pagluwas"[4]. Ngan han kugit nga bari, siring ni de Veyra, aadto ine nga kugit gagamita kon nagkakatagpo ha usa ngahaw nga laton an kusog han pagluwas ug an pagpasangko han tiringgan"[5]. Siring pa ni de Veyra nga kinahanglan gamiton an mga kugit kay kon diri gamiton ini ha pagsurat hin pamulong "magkakasrandag la an kusog ha pagluwas han tagsa nga iya laton"[6]
An ginhatag nga pananglitan ni de Veyra hini nga kagamit amo an pulong nga "suso" nga gintalaan niya ha nasunod.
- suso (bahin han lawas han tawo);
- susó (dire kamatuuran nga pagsuso)'
- susò (padot)
- susô (pangtion)
An pananglitan ha igbaw kinuha tikang han "Ortograpiya Han Binisaya" ni Vicente I. de Veyra.
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ Norberto Romualdez Bisayan Grammar and Notes on Bisayan Rhetoric and Poetics and Filipino Dialectology. Pagpahayag. Tacloban City. 1908
- ↑ Vicente I. de Veyra "Ortograpiya Han Binisaya". Bahin nga kinuha tikang han Mga Lagda Han Pagsurat Han Aton Pinulongan ni Vicente I. de Veyra nga ginmantala dida han Kandabao: Essays of Waray Language, Literature and Culture. Tacloban City:Divine Word University Publications. Gin-editar ni Gregorio Luangco.
- ↑ de Veyra
- ↑ de Veyra
- ↑ de Veyra
- ↑ de Veyra