text:
TACLOBAN CITY- Pormal nga reklamo nala tikang ha pamilya han mga biktima an guinpapamulat han Alangalang PNP agud mapasakaan hin kaso an duha nga mga suspek nga nagpusil han Brgy. kapitan ngan usa nga Brgy. kagawad ha Brgy. Buenavista Alangalang, Leyte.
Una hini, guinpahayag ha Bombo radyo tacloban ni PInsp. Lolito Lesiguez, hepe han Alangalang PNP nga may lead na hira ha mga suspek han mao nga insidente.
Nagdumiri naman nga pag ngaranan ni Lesigues an mao nga mga suspek.
Una hini, nakaikyas hi Brgy. kapitan Lolito Trero han pusilon ini han usa ha mga suspek samtang naghahatag han iya speech durante hin usa nga closing ceremony ha mao nga brgy pero naigo naman an photographer nga hi Bernardo Aruta han bumanda ha semento an bala.
Samtang, tulo naman an igo ha magkadilian nga parte han lawas hi Brgy kagawad Manuelito Busante mahuman nga pusilon guihapon han usa pa nga suspek.
Kasumpay hini, nagawas ha imbestigasyon han kapulisan nga posible daw personal nga kadurumton an motibo han mao nga insidente mahuman nga pasakahan hin kaso han mao nga brgy. kagawad an duha nga mga suspek.
Ha pagkayana, nagpapadayon pa an manhunt operation han otoridad para ha ikadadakop han mga suspek.


c: text/html

text:
Apartheid
An apartheid amo an sistem politikal ha Salatan Afrika nga diin an mga tawo ginbabahin tungod ha ira lahi ngan ginbubulag han balaud. Ini nga legal nga surundan ginpatuman tikang ha 1948 ngadto ha 1994, pero aada na an paglalain han tawo san-o pa hito nga panahon. An sistema ginagamit ha diri paghatag hin mga katungod ha mga diri-busag it lahi. An balaud gintutugotan an busag it lahi nga paiwason an mga itom nga mayorya ha pipira nga lugar. An mga itom kinahanglan magdara hin mga papeles o pantugot para magukoy o magtrabaho ha pinili nga lugar.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Región de Murcia
An Región de Murcia o Rehiyon han Murcia usa nga komunidad autonoma han Espanya, nga nahamutang ha habagatan nga dapit han Península Ibérica, butnga han Andalucía (mga lalawigan han Granada ngan Almería) ngan han Comunidad Valenciana (lalawigan han Alicante), ngan butnga han labnasan Mediterranea ngan Castilla-La Mancha (lalawigan han Albacete). Uusa la an probinsya hini, an Probinsya han Murcia. An kapital hini amo an syudad han Murcia, nga amo an lingkoranan han mga institusyonal nga mga organo han rehiyon, gawas han Asamblea Regional, nga an lingkoranan adto nahamutang ha Cartagena.[1]
Mga reperensya[igliwat | edit source]
- ↑ Estatuto Autonomía Artículo V Estatuto Autonomía Región de Murcia Wikisource (consultado en diciembre de 2007)


text:
Hiruhimangraw:Tsino (yinaknan)
Maupay ada kon ha Winaray iton ngaran nga Inintsek iton gamiton. Iton Tsinaynis o Tsino amo an ngaran han yinaknan nga ginhuram la tikang ha Iningles ngan Kinatsila ngan ini nga mga ngaran tikang han Dinastiya Qin (o Dinastiya Chin). Samtang ha Winaray an pulong nga Intsek amo an ginagamit hin mga ginagamit ha mga tawo o butang nga nahanunungod han Tsina. Iton lumadnon o tuminongnong nga ngaran hiton yinaknan Hanyu o Zhongwen o Huayu.
--Harvzs 05:31, 8 Hulyo 2009 (UTC)
- Usa ako nga tsinoy ngan naiintindihan ko ini nga situasyon. Waray man la ha ak kun "inintsek" it aton igbutang, pero mayda iba nga tawo, labi na it iba nga tsinoy, baga diri naayon pamati ha pagtawag ha ira ngan ha ira yinaknan nga "intsik" o "Inintsek". It iba naiinsulto ngan nauubos kay baga daw hin "insect". Maaram ako nga waray malisya it paggamit hin "inintsek" pero mayda gud iba nga tawo nanlalain. Ha akon, kun mayda mas "politically o culturally neutral" nga pulong, mas maupay kunta. Ha tood la diri ako sigurado kun maupay it "tsinaynis" pero ha yana waray ako nahunahunaan nga iba. Para ha akon it hanyu, zhongwen o huayu sobra ka Chinese. Ano iyo pagkita? Mas maupay kunta kun maklaro ta ini. Mayda ako ginbutang ha tl:Usapan:Intsik na Pilipino ngan en:Wikipedia_talk:Tambayan_Philippines#Intsik, bangin la mayda magbaton--JinJian 10:22, 8 Hulyo 2009 (UTC)
-
- Maupay nga punto. Ginkita ko an Cebuano nga Wikipedia ngan an mga Winaray nga diksyunaryo ngan an gin-gamit nira nga pulong intsik o ininsik para pagtawag hin mga butang nga nahihiunong ha Tsina. Ha Cebuano nga Wikipedia bisan man kon intsek an ira gin-gamit ginbutang liwat nira an alternatibo nga Tsino (tikang han Kinatsila nga chino). Pero an ngaran han nasod "Tsina". Kon papagpilion hi akon hiton Tsinaynis ngan Tsinino o Tsino baga hin mas-naangay iton Tsino kay an ngaran ha Winaray para han China Tsina. Pero bisan man kon ano man nga ngaran iton aton pili-on nga gamiton, labot la hiton paghimo hin mga redirek, maupay siguro iglakip gihapon in paghimangraw o discussion han ngaran nga "Intsik" ngan kay-ano mayda debate hini nga ngaran. Han ak dugang nga pagbiling, an etimolohiya han pulong nga intsik tikang han pulong nga Malay nga "encik" nga an kaluwas "en-chik" nga nangangahulogan "venerable uncle" ha Iningles (sumala han "Chinese in the Philippines" ni Teresita Ang See nga ginmantala dida han "Encylopedia of diasporas"). --Harvzs 03:56, 9 Hulyo 2009 (UTC)
-
-
- Ha pagobserbar ko ha mga dagko nga estasyon hit telebisyon, talagsahon la nira gamiton it "Intsik", diri gud ngani ak tigbati, diri ak sigurado kun tinuyo ini nira para maging sensitibo. --JinJian 09:51, 9 Hulyo 2009 (UTC)
-
-
-
-
- Discussions regarding Tsino vs. Instik" in en:Wikipedia_talk:Tambayan_Philippines#Intsik. Giniimbitar an ngatanan nga bumulig. --JinJian 04:21, 14 Hulyo 2009 (UTC)
-
-


text:
Prosa
Iton prosa in pinakaagsob nga porma hin linggwahe, nga aplikano ha ordinaryo nga istruktura pan-grammatika ngan natural nga pag-agos hin panyakan, igkumpara han paggamit hin istruktura ritmika (sugad han minat-an nga siday). Bisan may-ada mga mahugot nga debate han pagkahimo hin mga prosa, an iya pagkayano ngan hukal nga kahimo nga istruktura in nagpakadto ha paggamit hin mayorya han yinaknan nga dialogo, paktuwal nga kurukayakan sugad liwad han mga himangrawon ngan himo-himo nga susmatanon nga mga sinurat. Agsob ini gingagamit, pananglitan, ha literatura, peryodiko, magasin, mga ensayklopedya, pag-broadkast, pelikula, kasaysayan, pilosopiya, balaod ngan iba pa nga dirudilain nga porma hin komunikasyon.


text:
An Hiligaynon o Ilonggo usa nga Austronesyano nga yinaknan nga ginagamit ha Katundan nga Kabisay-an nga rehiyon han Kabisay-an ha Pilipinas. It Hiligaynon didto kaurugan ginagamit ha mga lalawigan han Iloilo ngan Negros Occidental. Gingagamit gihapon ini ha iba nga mga probinsya han mga kapuropod-an nga lakip han Panay, sugad han Capiz, Antique, Aklan, Guimaras, ngan damo nga mga dapit han Mindanao sugad han Syudad han Koronadal ha South Cotabato ngan ha probinsya han Sultan Kudarat. Mayda mga 7,000,000 ka tawo ha Pilipinas ngan ha langyaw han Pilipinas nga mga lumadnon nga nayakan hit Hiligaynon, ngan dugang nga 4,000,000 nga nakayakan hini hin hataas nga pagkakabisado hini. It Ilonggo amo gihapon it tawag han mga tawo nga naukoy ha Panay ngan han kultura nga nahanunungod han mga tawo nga nayakan hit Hiligaynon.
It Hiligaynon kaapi han mga Binisaya nga mga yinaknan nga banay.


text:
Neuilly-sur-Seine
Mga koordinado: 48°53′17″N 2°16′07″E / 48.8880555556°N 2.26861111111°E
An Neuilly-sur-Seine amo in usa ka komyun ha departamento han Hauts-de-Seine ngan ha rehiyon han Île-de-France ha nasod han Fransya. Nahamutang ini hin 6.8 km (4.2 mi) tikang han butnga han Paris.
Bisan man kon an Neuilly ha teknikal nga paghisgot usa nga suburb han Paris, sapit ini han syudad ngan nagdudugang ini han syudad. An kahaluag mga kaurogan mga riko, mga pinili nga mga baryo, ngan mga lingkorananhin damo nga mga korporasyon. Agsob ini ginlalakip hin pira nga mga lugar han harani nga ika-16 nga arrondissement han Paris komo Auteuil-Neuilly-Passy, usa nga katitirok hin "bourgeois" (i.e., burgis o upscale) nga mga baranggay ha Paris.


text:
Tokaido Shinkansen
An Tōkaidō Shinkansen (東海道新幹線) amo an syahan ngan orihinal nga Shinkansen nga linea nga nag-abre han 1964 nga nagdugtong han Tokyo ngan Shin-Osaka. Ginpapadalagan ini han Central Japan Railway Company.
Kasaysayan[igliwat | edit source]
An Tokaido Shinkansen nga linea syahan ginplano han 1940 komo usa nga 150 ka kilometros ha tagsa oras nga dedicated nga riles nga masumpay han Tokyo ngan Shimonoseki, nga magreresulta hin 50% ka malurulaksi kaysa han gimalaksihi nga express nga tren hadto nga panahon. An pagtikang han Gyera-Pankalibutan II naghunong han proyekto anay dida han mga syahan nga mga pagplano, bisan pa mayda mga ginbuho nga mga tunnel nga nagamitan ha pagtika-iha han ruta han Shinkansen nga ruta.
An aktwal nga paghimo han linea nagtikang han 1959 ngan natapos han 1964, ngan an syahan nga tren nagbiyahe tikang ha Tokyo ngadto ha Shin-Osaka han Oktubre 1 hadto nga tuig. An pag-abre han linea gin-igo nga mahaabot han 1964 Summer Olympics ha Tokyo, nga naghatag na nga daan hin internasyonal nga pagpakita han nasod. Ha orihinal an linea gintawag nga Bag-o nga Tokaido nga Linea.
An linea nagdara han ika-100 ka milyon nga pasahero han 1967, ug an ika-bilyon dida han 1976.
Mga Tren[igliwat | edit source]
Mayda tulo ka klase hin tren hiton linea: tikang ha gilalaksihi tubtob hit gimahinayi, an mga ini amo an Nozomi, Hikari, ngan Kodama. Damo nga mga tren napadayon pagbiyahe ngadto ha Sanyo Shinkansen, tubtob ha Hakata Station han Fukuoka.
TUpod han mga tren nga set hini nga linea an:
- 300 Series Kodama/Hikari
- 500 Series Nozomi
- 700 Series Nozomi/Kodama/Hikari Rail Star
Mga Estasyon[igliwat | edit source]
- Tokyo (東京)
- Shinagawa (品川)
- Shin-Yokohama (新横浜)
- Odawara (小田原)
- Atami (熱海)
- Mishima (三島)
- Shin-Fuji (新富士)
- Shizuoka (静岡)
- Kakegawa (掛川)
- Hamamatsu (浜松)
- Toyohashi (豊橋)
- Mikawa-Anjo (三河安城)
- Nagoya (名古屋)
- Gifu-Hashima (岐阜羽島)
- Maibara (米原)
- Kyoto (京都)
- Shin-Osaka (新大阪)


text:
Turismo
An turismo amo in pagbiyahe para hin pagli-aw o paghayahay nga mga buruhaton o an paghatag hin mga serbisyo nga nasuporta hini nga hayahay nga biyahe. An World Tourism Organization naghuhubad han pulong nga turista nga mga tawo nga "nabiyahe ngadto ngan na-istar hin mga lugar ha gawas han ira kalibungan hin diri masobra hin usa nga nasunod nga tuig para hin pagli-aw, negosyo ngan iba nga mga panuyo nga diri nahanunungod han pagbuhat hin buruhuaton nga ginbaydan tikang han lugar nga ginbisita". An turismo nagin sikat nga pagpaliaw nga buruhaton ha kalibutan. Han tuig 2006, mayda mga labaw hin 842 ka ribo (o milyon) nga mga langyawanon nga mga nangabot nga mga turista.[1]
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ UNWTO World Tourism Barometer. World Tourism Organization: (2007).


text:
Deng Xiaoping
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Hi Deng Xiaoping (ha ginyano nga Inintsek: 邓小平; tradisyonal nga Inintsek: 鄧小平; pinyin: Dèng Xiǎopíng; Wade-Giles: Teng Hsiao-p'ing; Agosto 22, 1904 – Pebrero 19, 1997) usa nga prominente nga Intsek nga politiko and paragreporma, ngan namuno han Partido Komunista han Tsina (CCP). Waray hi Deng magkapot hin puwesto komo mangulo hin estado o mangulo hin gobyerno, pero hiya an nagsirbe nga de facto nga namuno han Republika han Katawhan han Tsina tikang han 1978 tubtob han syahan nga bahin han dekada han mga 1990. Hiya an nagpanguna han "Sosyalismo nga mayda Inintsek nga kinaiya" ngan Intsek nga reporma ekonomika, nga kilalado gihapon nga "sosyalista nga market nga ekonomiya", ngan iya ginbuklad an Tsina ngadto han komersyo han kalibotan o global market.


text:
Kalimantan
An Kalimantan in agsob natudlok ha kanan Indonesis bahin ha puro han Borneo, kun diin liwat ha Indonesia, an pulong in "Kalimantan", in natudlok ha bug-os nga puro han Borneo. An teritoryo han Indonesia in nasakop ha 73 porsyento han puro ha kahaluag, ngan 70 porsyento ha popyulasyon. An diri Indonsia nga mga bahin han Borneo amo an Brunei ngan Sinirangan Malaysia. An rehiyon in ginkikilala gihapon nga Indonesia nga Borneo. An kabug-osan nga kahaluag han Kalimantan in 582,593 sq2 (224,940 mi2)
An Kalimantan in ginbabahin ha upat nga mga lalawigan:


text:
Sevilla
- Para han iba nga kagamit, kitaa Sevilla (pansayod).
An Sevilla (nga tinatawag ha Ininglis nga Seville) amo an usa ka syudad ha Andalucía, Espanya nga amo an sentro hin arte, kultura ngan panalapi ha salatan nga dapit han Espanya. Amo ini an kapital han komunidad autonoma han Andalucía ngan han lalawigan han Sevilla. Nahimutang ini ha patag han Salog han Guadalquivir nga mayda average nga kahitaas hin 7 ka metros ha igbaw han nivel han dagat. An mga nangungukoy tinatawag nga mga Sevillanos (kon kababayin-an Sevillanas) o Hispalensis. An populasyon han syudad han Sevilla mga 703,206 han 2009 (INE), ngan amo an nakahimo han Sevilla nga ika-upat nga gidako-i nga syudad han Espanya. An katawhan han metropolitano nga kahaluag (urban nga kahaluag upod an mga hagrani nga kabungtoan) mga 1,493,416 dida han 2009 (INE nga pag-estimar).


text:
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Hi Toyotomi Hideyoshi (ha Shinjitai (moderno nga Hinapon) nga kasurat: 豊臣秀吉; ha Kyūjitai (kaagi) nga kasurat: 豐臣秀吉; natawo nga Hiyoshi-maru 日吉丸; ha pag-abot ha pangidaron (gempuku) nga Kinoshita Tōkichirō 木下藤吉郎 ngan ha urhe ginhimo nga Hashiba ngan nobilidad militar ha estilo nga Hashiba Chikuzen no Kami Hideyoshi 羽柴筑前守秀吉; 1536 - Septyembre 18, 1598), usa nga Sengoku nga daimyo nga amo an naghimo nga usa han Hapon. Sinmunod hiya han iya anay nga agaron nga hi Oda Nobunaga, ngan gintapos niya an Sengoku nga panahon. Kilalado gihapon hiya nga amo an nagplano han mga pagsulong ha Korea. Kilalado hiya hin pira nga mga nahabilin ha kultura, upod han sugo nga an mga miyembro la han samurai nga klase an puyde magdara hin armas.
An panahon han iya pamuno tinatawag gihapon nga Momoyama nga panahon, ngan ini nga ngaran tikang han kastilya ni Toyotomi. Nag-iha ini tikang han 1582 tubtub han iya kamatayon dida han tuig 1598, o (sumala hin pipira nga mga iskolar) tubtob han pagkuha hin poder ni Tokugawa Ieyasu katapos han Pakig-away ha Sekigahara han 1600.


text:
Davao del Norte
An Davao del Norte, nga gintawag hin una nga panahon nga Davao la, amo ini usa nga probinsya han Pilipinas nga nahamutang ha Davao nga Rehiyon ha Mindanao. An kapital hini amo an Syudad han Tagum. Ginsasapitan ini han Agusan del Sur ha amihanan, Bukidnon ha katundan, Compostela Valley ha sinirangan, ngan han Syudad han Davao ha salatan. Lakip ha Davao gihapon an Isla han Samal ha salatan ha Golfo han Davao. An probinsya han Compostela Valley kalakip han una ha Davao hangtod han paghimo-a hini nga bulag nga probinsya han 1998. Ugsa han 1967, an upat nga mga lalawigan o probinsya—Davao (del Norte), Davao Oriental, Davao del Sur, ngan Compostela Valley—usa nga probinsya nga an ngaran Davao. An Davao nga Rehiyon naglalakip hini nga probinsya ha kasaysayan.
Sulod
Heyograpiya[igliwat | edit source]
Politikal[igliwat | edit source]
An Davao del Norte ginbahin ngadto hin walo (8) nga bungto ngan tulo (3) nga syudad. An Island Garden City of Samal amo la an bungto o syudad han Davao del Norte nga diri nahamutangan ha Isla han Mindanao. Ini nga syudad naglalakip han kabug-osan han Isla han Samal ngan Isla han Talikud ha Golfo han Davao.


text:
Caraga
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An Caraga usa nga Rehiyon Administratibo han Pilipinas, ha dumagsaan o amihanan-sinirangan nga dapit han isla han Mindanao. Amo ini an gibag-ohi nga rehiyon ha Pilipinas, ngan tinatawag gihapon ini nga Rehiyon XIII. An Caraga nga Rehiyon ginhimo pinaagi han Republic Act Numero 7901 han Pebrero 25 1995. An rehiyon mayda lima (5) nga probinsya: Agusan del Norte, Agusan del Sur, Dinagat Islands, Surigao del Norte ngan Surigao del Sur; lima (5) nga syudad: Bayugan, Bislig, Butuan, Surigao ngan Tandag; kaunman kag walo (68) nga mga bungto ngan 1,346 nga mga baranggay. An Syudad han Butuan amo an sentro han rehiyon.


text:
An Valdivia usa nga syudad ngan comuna han Chile. Amo ini an kapital han lalawigan han Valdivia ngan han Rehiyon han Los Ríos. An kahimo han XIV Rehiyon han Los Rios (han Biyernes, 16 han Marso han 2007) nagbalhin ngadto hin usa nga rehiyon han daan nga lalawigan han Valdivia ngan naghimo hini nga syudad ngadto han kapital han rehiyon.
Nahamutang ini ha pagtapo han mga salog han Calle-Calle, Valdivia - Cau-Cau ngan han Salog Cruces nga mabibilngan hin 15 ka km tikang han Bahia han Corral. Dinhi matatad-an an sentro nga lingkoranan han Universidad Austral de Chile.


text:
Demaratus
Hi Demaratus (puyde liwat Demaratos, ha Kinatsila: Demarato) usa nga hadi han Sparta tikang han 515 tubtob 491 BC, han Eurypontida nga linea, nagsunod han iya amay nga hi Ariston. Komo hadi, kilalado hiya tungod han iya pagkadilito han iya igkasi-Hadi han Sparta nga hi Cleomenes I.
Hi Cleomenes naningkamot nga maghimo kan Isagoras nga tirano ha Atenas, ngan hi Demaratus naningkamot liwat nga ini nga mga plano diri magmalinamposon. Han 501 BC, an Aegina usa han mga estado nga naghatag han mga tigaman hin pagpahiilarom (tuna ngan tubig) ngadto han Persia. An Atenas dayon nangaro hin bulig ha Sparta nga igsirot ini nga buhat hin medismo, ngan hi Cleomenes I tinmabok ngadto han isla agod dakpon an mga nagbuhat hini. An iya syahan nga paningkamot waray magmalinamposon tungod han pagsamok tikang kan Demaratus, nga nagbuhat han iya mahihimo nga hi Cleomenes mawarayan hin suporta ha ira.
Ha pagbulos, hi Cleomenes nag-aghat kan Leotychidas, usa nga urupod ngan kaaway ni Demaratus, nga mag-angkon han trono ha rason nga hi Demaratus diri amo an anak ni Ariston, kondi anak ni Agetus, an syahan nga bana han iya nanay. Ginbaydan ni Cleomenes an orakulo han Delphi, nga maghatag hin maupay nga pulong para kan Leotychidas, nga amo an nagin hadi han 491 BC.
Katapos han pagpaiwas kan Demaratus, binmalik hi Cleomenes han isla han Aegina, upod han iya bag-o nga igkasi-hadi nga hi Leotychidas, gindakop in napulo han mga namumuno nga mga bungtohanon ngan gindara hira ngadto ha Atenas nga mga bihag.
Napiritan pagkalagiw hi Demaratus han pagpa-iwas ha iya tikang han trono. Kinmadto hiya han Persiano nga hadi nga hi Darius I, nga naghatag ha iya han mga syudad han Pergamum, Teuthrania ngan Halisarna, nga diin an mga nagsunod ha iya amo pa gihapon an namumuno ha pagtikang han ika-upat nga siglo.
Inmupod hiya kan Xerxes I dida han pagsalakay ni Xerxes han Gresya han 480 BC ngan ginsiring nga nagsagdon daw hiya kan Xerxes nga diri igbaliwaray an abilidad han mga Spartano ugsa han Pag-awayan han Thermopylai.
Han salida nga The 300 Spartans, hi Ivan Triesault an nagpaka-Demaratus.
Kitaa gihapon[igliwat | edit source]
Mga reperensya[igliwat | edit source]
- Xenophon Anabasis, ii. j. 3, vii. 8. 17; Hellenica, iii. I. 6
- Athenaeus i. 29 f
- Herodotus v. 75, vi. 50-70, vii ;
- Pausanias iii. 4, 3-5, 7, 7-8;
- Diodorus xi. 6;
- Polyaenus ii. 20;
- Seneca nga Manghod, De benefici-is, Vi. 31, 4-12


text:
Pating
An pating[1] (igbaw orden Selachimorpha)amo an isda nga mayda kalansay nga cartilage biskan bukog. An pating amo in harani na igparatod san mga pagi.
May ada lahos 470 species an pating. An mga kilala na specie san pating amo an great white shark, balanakon na pating, butanding, blue shark, mako shark, ngan an hammerhead shark.
Ebolusyon[igliwat | edit source]
An ebidensya na nabubuhi an pating nagtitikang pa sadton Ordovician period, 450–420 milyon katuig an nakalabay, antes pa mabuhi an mga vertebrate sa tuna ngan antes manudok an mga tanaman sa mga kontinente. Mga hingbis la an nakuha san mga nauna na mga pating ngan diri natanan na paleontologists naayon na nagtikang ini sa gipatingi, gindududahan na nagtikang ini na mga hingbis sa thelodont agnathans.[2]
An gin'aayunan na giaarugi na hingbis sa pating nagtitikang sadton 420 milyon katuig an nakaagi, sa Silurian period. An kadam'an san mga moderno na pating nagtitikang sadton 100 milyon katuig an nakalabay. Tango an kaurugan san mga fossils na nahihiagian.
Anatomiya[igliwat | edit source]
Tango[igliwat | edit source]
Nasasalyuan an tango san pating na nakalubong sa lagos. Naabot 30,000 an natatangal na tango sa bug'os nakinabuhi sa pating. An pagtubo san tango sayo kabeses kada 8 - 10 kaadlaw tubtob sin pira ka bulan.
Skeleton[igliwat | edit source]
Naiiba an skeleton sa pating sa iba na isda ngan terrestrial vertebrates. May ada an pating ngan pagi skeleton na cartilage ngan dagot. Matibay ngan flexible an cartilage, ngan haros katunga la an bug'at kumpara sa tul'an mao na nakakatrok ini kusog para sa pating.[3] Tungud kay waray an pating mga gusok, madali maruba an kanra dughan sa kalugaringun na bug'at pag'aada ini sa tuna.[4]
Parikpik[igliwat | edit source]
Higlaba ngan suportado sin mga filaments na protina an parikpik san pating. Gintatawag ini na filaments na ceratotrichia, na naingon san keratin sa sungay ug buhok ngan barahibo san tamsi.[5] Kadam'an sa pating may'ada walo na parikpik.
Taxonomiya[igliwat | edit source]
Sakob san superorder Selachimorpha an mga pating sa subclass Elasmobranchii ngan Class Chondrichthyes. Sakob liwat sa Elasmobranchii an mga pagi; Sakob naman sa Chondrichthyes an mga Chimaeras. Ginbabanabana na an mga pating polyphyletic: nag'iiringun an itsur kudi magkakaiba an ninuno, ngan may mga pating na mas harani an relasyon sa pagi kaysa sa iba na mga pating.[6]
Guinbabahin an superorder Selachimorpha ngadto Galea (or Galeomorphii), ngan Squalea. Sa Galeans sakob an Heterodontiformes, Orectolobiformes, Lamniformes, ngan Carcharhiniformes. An Lamnoids ngan Carcharhinoids ginsasakob san sayo na clade, pero naiimud sa mga bag'o na pag'aram na an Lamnoids ngan Orectoloboids nahihiilarum sa sayo nga clade. An Squalea naman ginbabahin sa Hexanchoidei ngan Squalomorpha. Sakob sa Hexanchoidei an Hexanchiformes ngan Chlamydoselachiformes. Sakob sa Squalomorpha an Squaliformes angan an Hypnosqualea. Pwede na inbalido an Hypnosqualea. Sakob sini an Squatiniformes, ngan an Pristorajea, na posible liwat na inbalido, sugad man sakob sini an Pristiophoriformes ngan an Batoidea.[6][7]
Lahos 440 na species san pating na ginbabahin sa walo na order. An masunod na listahan nagpapaimud san kanra ebolusyon tikang san gi'uunahi tubtob san pinakamoderno na pating:[7]
- Hexanchiformes: Halimbawa sini na grupo an cow shark ngan frilled shark, na nan'iingun sa halas na pandagat.
- Squaliformes: Sakob sini na grupo an bramble shark, dogfish, roughsharks, ngan prickly shark.
- Pristiophoriformes: Ini an mga sawsharks.
- Squatiniformes: Ini an mga angel shark, na halapad an kalawas ngan naingun san mga pagi.
- Heterodontiformes: Ini an mga bullhead shark ug horn shark.
- Orectolobiformes: Sakob sini an carpet shark, zebra shark, nurse shark, wobbegong ngan an butanding.
- Carcharhiniformes: Ini an mga groundsharks, Sakob sini an blue shark, tiger shark, grey reef shark, blacktip reef shark, Caribbean reef shark, Blacktail reef shark, whitetip reef shark oceanic whitetip shark houndshark, catshark ngan hammerhead shark.
- Lamniformes: Ini an mga mackerel shark. Sakob sini an goblin shark, basking shark, megamouth shark, thresher shark, shortfin mako shark and longfin mako shark, ngan an great white shark. Sakob san Lamniformes an extinct na megalodon, Carcharodon megalodon.
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ Abuyen, Tomas A. Diksyunaryo Waray-Waray [Visaya] English-Tagalog. Kalayaan Press Mktg. Ent., Inc. Quezon City. Tuig 2000. ISBN 971-08-6050-X. Pakli Ihap 280.
- ↑ Martin, R. Aidan. The Earliest Sharks. ReefQuest. Ginkità dida han 2009-02-10.
- ↑ Martin, R. Aidan. Skeleton in the Corset. ReefQuest Centre for Shark Research. Ginkità dida han 2009-08-21.
- ↑ A Shark's Skeleton & Organs. ginhipos tikang ha an orihinal dida han April 9, 2012 Ginkità dida han August 14, 2009.
- ↑ Hamlett, William C. (April 23, 1999). Sharks, skates, and rays: the biology of elasmobranch fishes (1 ed.). p 56: The Johns Hopkins University Press. p. 528. ISBN 978-0-8018-6048-5. http://books.google.com/?id=ON-sPP5rowwC&pg=PA56&lpg=PA56&dq=shark+fin++ceratotrichia+supported&q=shark%20fin%20%20ceratotrichia%20supported.
- ↑ 6.0 6.1 Sharks (Chondrichthyes). FAO. Ginkità dida han 2009-09-14.
- ↑ 7.0 7.1 Compagno's FAO Species List - 1984. Elasmo.com. Ginkità dida han 2009-09-14.


text:
Abdurrahman Wahid
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Hi Abdurrahman Wahid, nga natawo ha ngaran nga Abdurrahman Addakhil[1][2] (7 Septyembre 1940 – 30 Disyembre 2009), nga kilalado hin pag-agnay nga Gus Dur (bulig·info), usa nga Indones nga Muslim nga manguna ha relihiyon ngan politika nga nag-alagad nga Mangulo han Indonesia tikang han 1999 tubtob 2001. Hiya an maiha-na nga mangulo han Nahdlatul Ulama ngan nagtukod han Partai Kebangkitan Bangsa (PKB). Hi Wahid amo an syahan nga napili hin pinili-ay nga mangulo han Indonesia katapos han pagbiya ni Suharto han 1998.
Sugad hin damo nga mga Indones nga mga ngaran, iton ngaran nga "Abdurrahman Wahid" waray apelyido. Patronimiko iton ngaran nga "Wahid".
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ From Abdurrahman Addakhil to Gus Dur (Indonesian). Surya Online: (2009-12-31). Ginkità dida han 2009-12-31.
- ↑ Obituary: Why fuss?!. The Jakarta Post: (2009-12-31). Ginkità dida han 2009-12-31.


text:
Ecser
An Ecser (ha Slovak: Ečer) usa nga baryo ha kondado han Pest, ha Budapest nga metropolitano nga kahaluag, Hungarya.
Sulod
Nahamutang[igliwat | edit source]
An Ecser (Batakan:IPA-hu) nahamutang ha timugan tikang ha Budapest, harani han Panlangyaw nga Luparan han Ferihegy. An hagrani nga mga gin-uukyan amo an Maglód, Vecsés, Gyömrő ngan Üllő. An M0 nga dalan hin auto naagi hin harani han baryo. An baryo nahamutang dida han linea han riles nga (Budapest-Újszász-Szolnok). Mayda ini Slovak nga kagamyan nga populasyon.
Kaagi[igliwat | edit source]
An syahan nga sinurat nga kasaysayan han Ecser tikang han Disyembre 15 1315, bisan man kon an baryo dida na tikang han 896, han pag-ulpot hin mga Magyar ngada han yana nga nasod. Sumala hin usa nga leyenda, an ngaran han baryo ginhatag han Gran Prinsipe nga hi Árpád han Hungaryano nga mga tribo. Han pagpaki-ana niya han ngaran han puy-anan nga diin inmundang hiya pagpahuway, an mga tawo dida waray makasumat ha iya han ngaran, amo nga sinmiring hi Árpád ha ira nga: tawaga ini nga lugar sunod hini nga ‘oak’ nga kahoy (Hungaryano cser). Han panahon han Ottoman nga Turko nga pagdominante (1526-1686) nawara an baryo, labi na han katapos han pagpalibot han harani nga Buda. Inmuli la an mga molupyo dida han 1699. Mga napulo kag usa nga sundalo tikang ha Ecser inmaway dida han Gyera hin Paglugaring ni Rákóczi (1703-1711). Han syahan nga bahin han mga 1700 an tag-iya han baryo nga Konde Antal Grassalkovich nagdara ngada hin mga Slovak nga mga molupyo.
Kilalado[igliwat | edit source]
An nahabilin nga monumento hini nga baryo amo an simbahan Katolika Romana tikang han 1740.
Dida han baryo mayda kilalado nga sayaw folkloriko nga tinatawag nga ‘Kasal ha Ecser’ (Ecseri lakodalmas).
Dida han eskudo makikit-an an simbahan, an sayaw fokloriko ngan an oak nga kahoy, an tulo nga mga importante nga tigaman han baryo.
Mga kilalado nga tawo tikang ha Ecser[igliwat | edit source]
- Párvusz (Norbert Kiss) (*1981) - grafiko nga artista
- Zoltán Trepák (*1977) - propesyonal nga basketbolista
Mga kaduha nga bungto han Ecser[igliwat | edit source]
An mga magkakaduha nga bungto han Ecser:


text:
Darag nga Dagat
An Darag nga Dagat (puydi gihap Dulaw nga Dagat, Dagat Darag o Dagat Dulaw (Tsinino: 黄海; Iningles:Yellow Sea) ngaran nga ginhatag ha amihanan nga bahin han Sinirangan nga Dagat han Tsina, usa nga marginal nga dagat han Kalawdan Pasipiko. Nahamutang ini ha kabutngaan han puno-nga-katunaan han han Tsina ngan Rawis han Korea. An ngaran iginkuha ha mga napapalid nga baras tikang ha Disyerto han Gobi nga baras-bagyo nga naghahatag hin bulawanon nga dulaw han pagtunod han adlaw nga makikitan kun naglalayag o naglulupad pakatundan. Ha Amihanan nga Korea ngan Salatan nga Korea, an dagat, danay gintatawag nga Dagat Katundan.
An sirusulod nga bahia han Dagat Dulaw amo an gintatawag nga Dagat Bohai. Nangangadto dida an mga awas tikang ha Darag nga Salog (pinaagi han lalawigan han Shandong ngan iya ulohan Jinan) ngan Hai He (pinaagi han Beijing ngan Tianjin.


text:
TACLOBAN CITY, Leyte, Nobyembre 5 (PIA) – An Bureau of Fisheries and Aquatic Resources en nananawagan han publiko nga diri magpinandakop ngan magpinangaon hin mga babaye nga masag, lugod buhian eni hera para padayon nga magbinunay para magdamo.
Eni nga paghangyon en gindumara ni BFAR National Director Asis Perez dida han pakighuro-himangraw han mga peryodista han rehiyon sakay han MV-DA BFAR research vessel nga may kalabutan han implementasyon han National Payao Program para han Samar Seas.
“An dumakun-on na nga babaye nga masag nga ada na ha iya reproductive cycle en makakapagawas hin maabot tres milyones nga mge crablets nga makakapagawas liwat hin sobra milyones pa kun eni era en mandagko na,” sering ni Director Perez.
Eni en gintawag nga ‘Huwag Kainin Ang Babae’ nga kampanya, usa han kanan Ahensya damo nga mga programa nga an panuyo amo an pagpabalik han anay nagsasarang nga mga gintitikangan han mga pangisda, pasabot ni Perez.
Impormasyon nga natikang ha Bureau of Agricultural Statistics (BAS) en nagpapakita hin gutiay nga pag-ubos han produksyon han mga masag (Syclla serrat) ha bahin han kadamo tikang han last three quarters nga narehistro ha 6,357.08 MT (4th Q 2012), 3,839.69 MT (1st Q 2013) ngan 3,462.60 MT (2nd Q 2013) ha magkasunodsunod.
An mga numero en hitaas la gihapon kun ikukumpara han nakalabay nga mga tuig, sering ni Director Perez, pero eni en nagduso han BFAR pag-aghat han mga kunsumidor nga lugod pumalit hin mga lalaki nga masag kun diin an unod hini en mas marasa ngan mas himubo an natirok nga tambok kun ikukumpara han era katugbang nga mga babaye.
An mga kunsomidor en diri kinahanglan mabaraka nga bangin makadakop han sayop nga masag, dugang han bureau director, mahitungod nga makikilal-an eni kun lalaki o babaye pinaagi han era “apron” o tahob ha era underbelly. An mga lalaki en may harohaligot, magtaro-tais nga mga tahob samtang an mga dumakun-on nga babaye en may mas hiro-hilapad, ngan mas lidong nga mga aprons.
Dugang pa hini, ginpapapagbantay gihapon ni Director Perez an mga mamaralit hin masag nga diri pumalit han gintatawag han mga lokal nga mamaraligya nga “gay” o “bakla” kun diin an mga tahob hini en kaudgan harohaligot kuntra han dumakun-on na nga babaye pero darodako han kanan mga lalaki.
Eni hera, ha kamatuoram, en mga bata pa nga mga babaye nga masag, sering ni Director Perez, salit eni hera en nahiuupod pa dida han kampanya. (Trans. by MAA/PIA8)


text:
Matematika
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An Matematika amo an larangan hin kinaadman nga nanginginlabot hiton mga konsepto sugad han kadamô, kahimo, kahaluag, ngan pagbalhin, ngan amo gihapon an disiplina akademika nga nag-aaram hini. Gintawag ni Benjamin Peirce ini nga amo "an siyensya nga nakuha hin mga necesaryo nga mga konklusyon". Iba nga mga ispisyalista ha matematika nasiring nga iton matematika amo an siyensya hin pattern, nga an mga matematiko namimiling hin mga pattern kon hain man ini mabibilngan, ha mga ihap o numero, siysensya, kahaluag o espasyo, kompyuter, imaginary nga mga abstraction, o bisan diin. It mga matematiko nagdadalikyat hini nga mga konsept, agod makahimo hin mga bag-o nga mga conjecture ngan pagtukod han mga kamatuoran hini pinaagi ha rigorous deduction tikang hin mga chosen axiom ngan mga kahubad.
Mga sumpay ha gawas[igliwat | edit source]
- Mathematical Society of the Philippines (Iningles)
- Mathematics Trainers' Guild of the Philippines (Iningles)
- Website about Sudoku in the Philippines (Iningles)
- Mathematics Trainers' Guild of the Philippines (Iningles)


text:
KAPITULO 2
An Biblia—Usa nga Libro Tikang ha Dios
Ha ano nga mga paagi naiiba an Biblia ha iba nga mga libro?
Paonan-o makakabulig ha imo an Biblia ha paglampos han imo mga problema?
Kay ano nga makakasarig ka ha mga tagna nga iginsurat ha Biblia?
NAHINUNUMDOMAN mo ba an panahon nga nakakarawat ka hin espesyal nga regalo tikang ha usa nga hinigugma nga sangkay? Bangin diri la kay makaruruyag ito kondi makalilipay liwat. Oo, an regalo nagsusumat ha imo mahitungod han naghatag—nga pinabibilhan niya an iyo pagin magsangkay. Sigurado nga nagpasalamat ka para ha regalo han imo mahigugmaon nga sangkay.
2 An Biblia usa nga regalo tikang ha Dios, nga sadang gud kita magpasalamat. Inin naiiba nga libro nagsusumat hin mga butang nga diri gud naton mahibabaroan ha iba nga mga libro. Pananglitan, nagsusumat ito ha aton mahitungod han paghimoa han mga langit nga puno hin mga bitoon, han tuna, ngan han siyahan nga lalaki ngan babaye. An Biblia may-ada masasarigan nga mga prinsipyo nga mabulig ha aton nga malamposan an mga problema ngan mga kabaraka ha kinabuhi. Iginsasaysay hito kon paonan-o tutumanon han Dios an iya katuyoan ngan pahihinaboon an mas maopay nga mga kahimtang ha tuna. Makaruruyag gud nga regalo an Biblia!
3 Makalilipay liwat nga regalo an Biblia, tungod kay nagsusumat ito mahitungod han Humaratag, hi Jehova nga Dios. An iya pagtagana hito nga libro nagpapamatuod nga karuyag niya nga makilala gud naton hiya. Oo, an Biblia makakabulig ha imo nga magin duok kan Jehova.
4 Kon may-ada ka na Biblia, diri ka nag-uusahan. Ha bug-os o ha bahin, an Biblia naipublikar na ha sobra 2,300 nga yinaknan ngan salit mababasa na han sobra 90 porsyento han populasyon han kalibotan. Ha aberids, sobra usa ka milyon nga Biblia an ginpapanaltag kada semana! Binilyon nga kopya han bug-os nga Biblia o bahin hito an naipublikar na. Sigurado nga waray iba nga libro nga pariho han Biblia.
5 Dugang pa, an Biblia “ginpakaaghat han Dios.” (2 Timoteo 3:16) Ha ano nga paagi? An Biblia mismo nabaton: “An mga tawo nagyayakan tikang ha Dios, tungod nga ginmandoan han espiritu santo.” (2 Pedro 1:21) Ha pag-ilustrar: An usa nga negosyante bangin magpahimo ha sekretarya hin surat. Aada hito nga surat an mga ideya ngan mga instruksyon han negosyante. Salit, iya gud ito nga surat, diri kanan sekretarya. Ha pariho nga paagi, an sulod han Biblia amo an mensahe han Dios, diri han mga tawo nga nagsurat hito. Salit, an bug-os nga Biblia ha pagkamatuod amo an “pulong han Dios.”—1 Tesalonika 2:13.
NAGKAKAURUYON NGAN HUSTO
6 An Biblia iginsurat ha sulod hin sobra 1,600 ka tuig. An mga parasurat hito nabuhi ha magkalainlain nga mga panahon ngan iba-iba an mga kahimtang ha kinabuhi. An iba mga parauma, mga parapangisda, ngan mga magbarantay han kakarnerohan. An iba mga propeta, mga hukom, ngan mga hadi. An parasurat han Ebanghelyo nga hi Lukas usa nga doktor. Bisan pa han magkalainlain nga gintikangan han mga parasurat han Biblia, nagkakauruyon ito tikang ha tinikangan tubtob ha kataposan.*
7 An siyahan nga libro han Biblia nagsusumat ha aton kon paonan-o nagtikang an mga problema han katawohan. Ipinapakita han ultimo nga libro nga an bug-os nga tuna magigin paraiso, o hardin. An ngatanan nga magkalainlain nga mga bahin ha Biblia naghihisgot mahitungod han kasaysayan ha sulod hin yinukot nga katuigan ngan nabulig ha aton nga masabtan kon ano an katuyoan han Dios ngan kon paonan-o ito matutuman. Makatirigamnan an pagkauruyon han Biblia, kondi ito an sadang laoman naton ha libro nga tikang ha Dios.
8 Husto an Biblia may kalabotan ha syensya. May-ada pa ngani ito mga impormasyon nga abanse hinduro. Pananglitan, an libro nga Lebitiko may-ada mga balaud ha kwarantina ngan kalimpyo para ha kadaan nga Israel samtang an nakapalibot nga mga nasud diri maaram mahitungod hito. Ha panahon nga sayop an mga ideya mahitungod han kurti han tuna, gin-unabi ito han Biblia sugad nga lingin, o sirkulo. (Isaias 40:22) An Biblia husto nga nagsiring nga ‘binibitay an tuna ha waray binibitayan.’ (Job 26:7) Syempre, an Biblia diri libro ha syensya. Kondi kon nagsasaysay ito mahitungod han mga butang ha syensya, husto ito. Diri ba ini an malalaoman naton ha usa nga libro nga tikang ha Dios?
9 An Biblia husto ngan masasarigan liwat ha kasaysayan. Espisipiko an mga asoy hito. Igin-aasoy hito diri la an mga ngaran kondi an katulinan liwat han mga indibiduwal.# Kabaliktaran ha sekular nga mga historyador, nga agsob nga diri nag-uunabi han mga kapirdihan han ira katawohan, tangkod an mga parasurat han Biblia, iginsurat pa ngani an ira mismo mga sayop ngan an kasaypanan han ira nasud. Pananglitan, ha libro han Biblia nga Numeros, kinarawat han parasurat nga hi Moises an iya mismo sayop nga tungod hito ginsaway hiya hinduro. (Numeros 20:2-12) Talagsahon an sugad nga katangkod ha iba nga mga asoy ha kasaysayan kondi makikita ito ha Biblia tungod kay ito nga libro tikang ha Dios.
USA NGA LIBRO NGA MAY PRAKTIKAL NGA KINAADMAN
10 Tungod kay an Biblia giniyahan han Dios, ‘may kapulsanan ito ha pagtutdo, ha pagbadlong, ha pagsaway, ha pagtutdo ha katadongan.’ (2 Timoteo 3:16) Oo, an Biblia usa ka praktikal nga libro. Ipinapakita hito an hilarom nga pagsabot ha kinaiya han tawo. Diri ini urusahon, kay an Awtor hito, hi Jehova nga Dios, amo an Maglalarang! Mas nasasabtan gud niya an aton panhunahuna ngan mga pagbati kay ha aton mismo. Dugang pa, maaram hi Jehova kon ano an aton ginkikinahanglan basi kita magin malipayon. Maaram liwat hiya kon ano an mga buhat nga sadang naton likyan.
11 Tagda an diskurso ni Jesus nga tinawag nga Sermon ha Bukid, nga iginrekord ha Mateo kapitulo 5 tubtob 7. Dida hini nga obra maestra han katutdoan, iginsaysay ni Jesus an damu nga mga topiko, upod na an paagi ha pakabiling hin totoo nga kalipayan, kon paonan-o susulbaron an mga paglantugi, kon paonan-o mag-aampo, ngan kon paonan-o huhunahunaon ha husto nga paagi an materyal nga mga butang. Epektibo ngan praktikal pa gihapon yana an mga pulong ni Jesus sugad la han iginyakan niya ito hadto.
12 An pipira nga mga prinsipyo han Biblia naghihisgot han pagkinabuhi han pamilya, mga batasan ha trabaho, ngan pagtrato ha iba. An mga prinsipyo han Biblia makakabulig ha ngatanan nga mga tawo, ngan an sagdon hito pirme mapulsanon. An kinaadman nga aada ha Biblia ginsumaryo han Dios pinaagi han iya ginsiring kan propeta Isaias: “Ako hi Jehova nga imo Dios, nga nagtututdo ha imo ha pagpahimulos.”—Isaias 48:17.
USA NGA LIBRO HAN TAGNA
13 An Biblia may-ada damu hinduro nga mga tagna, ngan damu hito an natuman na. Tagda an usa nga ehemplo. Pinaagi kan propeta Isaias, nga nabuhi han ikawalo ka siglo A.K.P., hi Jehova nagtagna nga bubungkagon an syudad han Babilonya. (Isaias 13:19; 14:22, 23) Iginhatag an mga detalye basi ipakita kon paonan-o ini aktuwal nga mahitatabo. Pahuhubason han nasulong nga kasundalohan an salog han Babilonya ngan masulod hira ha syudad nga waray mahitatabo nga away. Diri la ito. Ginngaranan pa ngani han tagna ni Isaias an hadi nga magsasakop han Babilonya—hi Ciro.—Isaias 44:27-45:2.
14 Paglabay hin mga 200 ka tuig—ha gab-i han Oktubre 5/6, 539 A.K.P.—nagkampo an kasundalohan hirani ha Babilonya. Hin-o an ira kumander? Usa nga Persiahanon nga hadi nga an ngaran hi Ciro. Hini nga paagi andam na an mga kahimtang para ha katumanan han urusahon nga tagna. Kondi sasakupon ba han kasundalohan ni Ciro an Babilonya nga waray mahitatabo nga away, sugad han igintagna?
15 An mga Babilonyahanon nagpipiyesta hiton nga gab-i ngan kampante la hira tungod han madakmol nga mga kuta han ira syudad. Samtang hito nga panahon, maabtik nga ginpasimang ni Ciro an agos han salog nga naawas ngada ha syudad. Waray pag-iha igo na an kahamabaw han tubig para makatabok ha salog an iya kasundalohan ngan makaabot hira ha mga kuta han syudad. Kondi paonan-o makakasulod an kasundalohan ni Ciro ha mga kuta han Babilonya? Anoman an hinungdan, hito nga gab-i an mga purtahan han syudad binayaan nga abrido!
16 Mahitungod han Babilonya, ini an igintagna: “Diri na gud ini uukyan, diri man ini pupuy-an ha kalitolitohan: diri man an Arabiahanon magtitindog han salapdag dida; diri man an mga paramangno han kakarnerohan mapapanluob han ira mga kapangon nga kakarnerohan dida.” (Isaias 13:20) Igintagna hini diri la an kabungkagan han syudad. Iginsaysay hito nga an Babilonya permanente nga diri na gud uukyan. Makikita mo an ebidensya han katumanan hini nga mga pulong. An waray umurukoy nga lugar han kadaan nga Babilonya—mga 80 kilometro ha sur han Baghdad, Iraq—amo an pamatuod nga an iginyakan ni Jehova pinaagi kan Isaias natuman: “Akon ini pagsisiphiron han silhig ha paggunaw.”—Isaias 14:22, 23.%
17 An paghunahuna nga an Biblia usa nga libro han masasarigan nga tagna makaparig-on gud han pagtoo, diri ba? Ha pagkamatuod, kon gintuman ni Jehova nga Dios an iya mga saad hadto, makakasarig gud kita nga tutumanon liwat niya an iya iginsaad nga paraiso nga tuna. (Numeros 23:19) Oo, may-ada kita “paglaom han kinabuhi nga waray kataposan, nga an Dios, nga diri makakagbuwa, nagsaad han waray pa an mga katuigan nga waray kataposan.”—Tito 1:2.^
“AN PULONG HAN DIOS BUHI”
18 Sumala ha aton ginhisgotan na dinhi hini nga kapitulo, matin-aw nga an Biblia naiiba gud nga libro. Kondi, an kapulsanan hito nalahos pa ha pagkauruyon han mga sulod hito, ha pagkahusto hito ha syensya ngan kasaysayan, praktikal nga kinaadman, ngan masasarigan nga mga tagna. An Kristiano nga hi apostol Pablo nagsurat: “An pulong han Dios buhi, ngan maabtik, ngan mamatarom pa kay han bisan ano nga kampilan nga duduha iton tarom, matarom kaopay nga sadang makagbahin han kalag ngan han espiritu, han kaluluthan ngan han mga utok, ngan madagmit makasabot ha mga hunahuna ngan mga tinguha han kasingkasing.”—Hebreo 4:12.
19 An pagbasa han “pulong,” o mensahe han Dios ha Biblia makakagbag-o han aton kinabuhi. Makakabulig ito ha aton ha pag-usisa hin mas maopay ha aton kalugaringon. Bangin nasiring kita nga nahigugma kita ha Dios, kondi an aton reaksyon ha igintututdo han iya giniyahan nga Pulong, an Biblia, magpapahayag kon ano gud an aada ha aton hunahuna, ngan han totoo nga mga motibo han aton kasingkasing.
20 An Biblia tinuod nga usa nga libro tikang ha Dios. Ito an libro nga sadang basahon, pag-adman, ngan higugmaon. Ipakita an imo pagpasalamat para hini nga regalo han Dios pinaagi han padayon nga pag-usisa ha mga sulod hito. Samtang ginbubuhat mo ito, magkakaada ka hin hilarom nga pagsabot ha katuyoan han Dios para ha katawohan. Kon ano gud ito nga katuyoan ngan kon paonan-o ito matutuman amo an paghihisgotan ha masunod nga kapitulo.
KON ANO AN IGINTUTUTDO HAN BIBLIA
- An Biblia giniyahan han Dios ngan salit husto ngan masasarigan.—2 Timoteo 3:16.
- Praktikal an mga impormasyon ha Pulong han Dios para ha adlaw-adlaw nga pagkinabuhi.—Isaias 48:17.
- Sigurado nga matutuman an mga saad han Dios nga aada ha Biblia.—Numeros 23:19.
* Bisan kon nasiring an iba nga mga tawo nga an pipira nga mga bahin han Biblia nasumpaki ha iba nga mga bahin hito, waray nira ito mapamatud-i. Kitaa an kapitulo 7 han libro nga The Bible—God’s Word or Man’s? nga iginpublikar han mga Saksi ni Jehova.
# Pananglitan, tigamni an detalyado nga pagsaysay mahitungod han katulinan nga gintikangan ni Jesus nga aada ha Lukas 3:23-38.
% Para han dugang nga impormasyon mahitungod han tagna han Biblia, kitaa an pahina 27-9 han brosyur nga Usa nga Libro Para ha Ngatanan nga Katawohan, nga iginpublikar han mga Saksi ni Jehova.
^ An kabungkagan han Babilonya usa la nga ehemplo han natuman nga tagna han Biblia. Kaupod han iba pa nga mga ehemplo an kabungkag han Tiro ngan Ninibe. (Esekiel 26:1-5; Sepania 2:13-15) Igintagna liwat ni Daniel an pagkasunod-sunod han mga imperyo ha kalibotan nga magigin gamhanan katapos han Babilonya. Kaupod hini an Medo-Persia ngan Gresya. (Daniel 8:5-7, 20-22) Kitaa an Apendise para ha paghisgot mahitungod han damu nga Mesianiko nga mga tagna nga natuman kan Jesu-Kristo.
Mga Pakiana
1, 2. Ha ano nga mga paagi nga an Biblia makaruruyag gud nga regalo tikang ha Dios?
3. Ano an iginsusumat ha aton han Biblia mahitungod kan Jehova, ngan kay ano nga makalilipay ini?
4. Para ha imo, ano an makatirigamnan mahitungod han panaltag han Biblia?
5. Ha ano nga paagi “ginpakaaghat han Dios” an Biblia?
6, 7. Kay ano nga labi nga makatirigamnan an pagkauruyon han mga impormasyon han Biblia?
8. Paghatag hin mga ehemplo nga nagpapakita nga husto an Biblia may kalabotan ha syensya.
9. (a) Ha ano nga mga paagi ipinapakita han Biblia nga husto ngan masasarigan an mga asoy hito ha kasaysayan? (b) Ano an iginsusumat ha imo mahitungod han Biblia han pagkatangkod han mga parasurat hito?
10. Kay ano nga diri urusahon nga an Biblia usa ka praktikal nga libro?
11, 12. (a) Ano nga mga topiko an iginsaysay ni Jesus ha iya Sermon ha Bukid? (b) Ano an iba pa nga praktikal nga mga butang nga ginhihisgotan ha Biblia, ngan kay ano nga an sagdon hito mapulsanon ha ngatanan nga panahon?
13. Ano nga mga detalye mahitungod han Babilonya an iginpasurat ni Jehova kan propeta Isaias?
14, 15. Paonan-o natuman an pipira nga mga detalye han tagna ni Isaias mahitungod han Babilonya?
16. (a) Ano an igintagna ni Isaias mahitungod han ultimo nga dadangatan han Babilonya? (b) Paonan-o natuman an tagna ni Isaias nga an Babilonya diri na gud uukyan?
17. Paonan-o nagpaparig-on han pagtoo an katumanan han tagna han Biblia?
18. Ano an mapwersa nga iginsaysay han Kristiano nga hi apostol Pablo mahitungod han “pulong han Dios”?
19, 20. (a) Paonan-o makakabulig ha imo an Biblia ha pag-usisa ha imo kalugaringon? (b) Paonan-o mo maipapakita an imo pagpasalamat para ha naiiba nga regalo han Dios, an Biblia?


text:
Dagat han Salatan nga Tsina
An Dagat han Salatan nga Tsina usa nga dagat marginal kun diin aada ini han salatan han Tsina ngan Taiwan, katundan han Pilipinas, amihanan-katundan han Sabah, Sarawak, ngan Brunei, amihanan han Indonesya, amihanan-sinirangan han rawis Malay ngan Singapore, ngan sinirangan han Vietnam.
Kalakip ini han Kalawdan Pasipiko nga may kahaluag tikang ha Singapore ngadto ha Estrecho han Taiwan nga 3,500,000 km². Usa ini nga gidadako- nga lawas katubigan kahuman han lilima nga mga kalawdan. An gudtiay nga mga puro ha Dagat han Salatan nga Tsina, kun gintatampo nagiging kapuropod-an, naabot ha ihap nga gatos-gatos. An dagat ngan agsob waray naukoy nga mga puro an ginaangkonan han pipira nga mga nasod. Ini nga mga pagangkon in nagresulta ha lain-lain nga ngaran nga gingagamit ha mga puro ngan dagat.


text:
San Manuel, Pangasinan
An San Manuel usa nga ika-upat nga klase nga bungto ha lalawigan han Pangasinan, Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 41,206 ka tawo ha 8,644 nga mga panimalay.
Mga baranggay[igliwat | edit source]
An San Manuel ginbahin ngadto hin napulo kag upat (14) nga mga baranggay.
- San Antonio-Arzadon
- Cabacaraan
- Cabaritan
- Flores
- Guiset Norte (Pob.)
- Guiset Sur (Pob.)
- Lapalo
- Nagsaag
- Narra
- San Bonifacio
- San Juan
- San Roque
- San Vicente
- Santo Domingo


text:
Papa-nga-napili Esteban
Hi Esteban usa nga padì han Roma nga napili nga Papa han Singbahan Katolika Romana dida han Marso han 752 nga masunod kan Papa Zacarias; namatay hiya hin apoplehiya katapos hin pira ka adlaw, ugsa hiya maordenar nga obispo.[1] Usa hiya nga kardinal-presbitero, nga nakapot han titulus han San Crisogono (nga amo gihapon nga titulus nga ginkaptan ni Kardinal Federico han Lorena, nga ha urhe nagin Papa Esteban IX), nga ginpili ni Papa Zacarias han 745.
Tagduha nga ihap[igliwat | edit source]
An Annuario Pontificio naglakip kan Esteban nga papa hangtod han Ikaduha nga Konsilyo Vaticano (1962–65) nga diin waray na hiya ginkilala nga papa, ngan ginpanagaan hin tagduha nga ihap an tanan nga mga nagsunod nga papa nga nagdara han ngaran nga Esteban.[2]
Tikang han 752 tubtob 942, pito nga papa naghadi nga nagdara han ngaran nga Esteban. Han syahan, waray hira iglainlain, kay an pag-ihap hin paghadi waray gamita ha mga papa ugsa han ika-10 nga siglo. Gintawag ini hira nga Esteban II tubtob VIII katapos han ira kamatay. An sunod nga papa nga nagdara han ngaran nga Esteban han 1057, nga an pag-ihap nahig-araan na, gintawag nga Esteban IX han buhi pa hiya ngan nagpirma hiya han tanan nga iya mga dokumento nga "Stephanus Nonus Papa."
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ History's great untold stories: larger than life characters & dramatic ... Ni Joseph Cummins. National Geographic Books. p. 13.
- ↑ History's great untold stories: larger than life characters & dramatic ... By Joseph Cummins


text:
Daniel Z. Romuáldez
Hi Daniel Romuáldez y Zialcita o Daniel Zialcita Romualdez (Septyembre 11, 1907 – Marso 22, 1965) nga gin-agnayan nga Danieling, usa nga Pilipino nga politiko nga nag-alagad komo Speaker han Balayan hin mga Representante han Pilipinas tikang han 1957 tubtob 1962.
Gin-ngaranan hiya ha dungog han iya apoy ha amay nga hi Daniel Romuáldez, nga taga-Pandacan, Manila ngan kasanhe nga tag-iya han Taramnan han Malacañang, an dako nga katunaan nga gin-gagamit ha pagpahayahay han mga bisita han mga Mangulo han Pilipinas. Usa pa nga amo gihapon an ngaran amo an iya umangkon nga hi Daniel Gomez Romualdez, an arkitekto ha New York ngan anak han kasanhe nga embahador ngan gobernador nga hi Benjamin "Kokoy" Trinidad Romualdez (nga bugto ni Imelda Marcos).


text:
José Gautier Benítez
Hi José Gautier Benitez, (Nobyember 12, 1851 - Enero 1880) usa nga Puertorriqueño nga manunurat. Natawo hiya han Nobyembre 12 han tuig 1851 ha Caguas. Nag-aram hiya hin ha España nga diin nakakuha hiya han iya grado. Inmuli hiya ha Puerto Rico ngan naghatag hiya han iya kalugaringon ha literatura ngan periodismo.. Gintukod niya an "Revista Puertorriqueña" han 1878. Hiya an sinisiring nga syahan nga persona ha romantisismo nga pagsiday ha Puerto Rico. An iya mga siday nga A Puerto Rico ausencia ngan A Puerto Rico regreso nagin kilalado. Namatay hiya hin tuberculosis dida han Enero han 1880.


text:
Diperensya ha panhunahuna
Iton diperensya ha panhunahuna o sakit ha panhunahuna in sikolohikal nga pagsunodsunod, nga posible makit-an ha pamatasa, nga agsob nahisusumpay ha pagkakuri han kahimtang o disabilidad, nga diri lakip han normal nga pagdukwag han kultura han usa ka tawo. An diperensya ha panhunahuna in agsob sinisiring nga pagtampo kun unanhon umaabat, kumiwa, maghunahuna. Ini in mahisusumpay ha partikular nga rehiyon o mga buruhaton han utok o an salin han sistem nerbosa, agsob ha sosyal nga konteksto. Ini in pagkilala nga pagintende han kahimtang han kaupayan han panhunahuna nga nagliliwan-liwan han panahon ngan ha dirudilain nga kultura, ngan may-ada liwat pagkakaiba ha depinisyon, pan-panginano ngan pag-arangay, bisan may-ada istandarte nga taramdan nga kriterya nga haluag nga paggamit. Sumala han Kalibutanon Katig-uban hin Kalibsogan, haros kattulo han tawo ha kadam-an nga nasod, in nasumat hin problema ha danay nga panahon ha ira kinabuhi nga natuman han mga kriterya han diyagnosis han usa o labaw pa nga absob nga tipo hin diperensya ha panhunahuna.


text:
Nangklao
Hi Nangklao (o Rama III) o Hadi Jessadabodindra (bug-os nga panhadi nga ngaran niya Prabath Somdej Pra Paramadhiwarasetha Maha Jessadabodindra Siammintarawirodom Borommadhammikkarajadhirat Boromanathbopitra Phra Nangklao Chaoyuhua o kon ha Thai nga kasurat: พระบาทสมเด็จพระปรมาธิวรเสรฐ มหาเจษฎาบดินทร์ สยามินทรวิโรดม บรมธรรมิกมหาราชาธิราช บรมนารถบพิตร พระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว); Marso 31, 1788 - Abril 2, 1851) ikatulo han Chakri nga Dinastiya, amo an hadi han Siam tikang 1824 tubtob 1851.
Hi Rama III amo an kataposan nga tradisyonal nga monarka han Siam. Bisan kon an mga nagsunod ha iya mga tradisyonalista, ira ginmodernisar an ginhadi-an hin mayda katubtoban.
Sulod
Ugsa han pagin-hadi[igliwat | edit source]
Hi Hadi Nangklao natawao dida han paghadi ni Hadi Buddha Yodfa Chulalok o Rama I. Komo suhag nga apó, ginngaranan hiya nga Tub ("buhi"). Hiya an suhag nga anak ni Prinsipe Issarasundhorn (nga amo an nagin Hadi Buddha Loetla Nabhalai o Rama II) ngan Chao Chom Manda Riam (nga nagin KromSomdej Phra Srisulalai).
Hi Prinsipe Tub inmapi han army han paggyera han iya amay ngan apoy han Burma. Samtang dida hiya ha militar gintutdoan hiya han mga paagi han Hadi. Katapos han pagin-hadi han iya amay, an nahabilin nga anak nga lalaki ni Hadi Taksin, hi Prinsipe Kasutranuchit nagrebelde. Hi Prinsipe Tub namuno han Royal nga Polisiya patok kan Prinsipe Kasutranuchit. Katapos han pagbitay kan Prinsipe Kasutranuchit hi Prinsipe Tub nagkaada han ngaran nga Krommhean Jessadabodindra.
Pagin-Hadi[igliwat | edit source]
Han 37 an iya edad, hi Hadi Rama II nasakit ngan namatay, nga waray magpili kon hin-o an masunod ha iya nga hadi. Sumala han balaod han pagsunod, hi Prinsipe Mongkut (nga amo an nagin Hadi Mongkut ha urhe nga panahon) amo unta an angay mahimo nga hadi. Pero an magurang nga Prinsipe Jessadabodindra ginkitâ nga mas naangay nga hadi, kay hiya an namuno han Departamento han Royal nga Panimalay, Departamento han Treasury, Departamento hin mga Buruhaton ha Langyaw, Supremo nga Judicature, ngan amo an namuno han nasod dida han panahon nga hapit na mamatay hi Hadi Rama II. Katapos hin pagtitirok an katig-uban han nobilidad nagpili kan Prinsipe Jessadabodindra nga amo an magigin ika-tulo nga Hadi. Hi Mongkut ginpili nga kumuha hin pag-aram komo mongha agod maiwas hiya ha politika.
Pagngaran han iya takna hin paghadi[igliwat | edit source]
Hi Hadi Rama I amo an syahan nga hadi han Bangkok nga takna han kaagi han Thailand, ngan amo gintawag hiya nga "an syahan nga hadi". An nagsunod ha iya nga hi Hadi Rama II gintawag nga "an namumutnga nga hadi". Hini nga paagi nga pagngaran hi Rama III amo daw an tatawagon nga "an kataposan nga hadi", nga sinisiring nga usa nga de malas amo nga waray ini gamita. Lugod, hi Rama III nagngaran han mga nanguna ha iya nga Buddha Yodfa Chulalok ngan Buddha Loetla Nabhalai. An ngaran nga Nangklao ginhatag kan Rama III katapos han iya kamatay. An nagngaran ha iya nga Nangklao amo an nagsunod ha iya nga hadi nga hi Mongkut.
An Manggaranon o Riko nga Hadi[igliwat | edit source]
Dida han 27-ka-tuig nga paghadi ni Hadi Nangklao, an negosyo han Siam ngadto ha Tsina nagin malinamposon hin duro. An iya mga sakayan napakadto ha Tsina hin pirme ngan nagkaada hin dako nga ganansya. Hi Hadi Nangklao naghihipos han mga iya ganansya dida hin mga pula nga supot sapit han iya higdaan amo nga ini nga salapi tinawag nga Pula nga Supot nga Salapi. Hi Hadi Nangklao nagsiring nga an Pula nga Supot nga Kwarta dida agod nga an Siam puyde makapalit han tuna kon magkaaway hira hin langyawanon nga nasod.
An Gamhanan nga Hadi[igliwat | edit source]
Dida han paghadi ni Rama III, nagin makusug nga nasod ha militar an Siam. Nakapirde ini hin mga Vietnamese nga mga pagsalakay, ngan dida han panahon han iya paghadi nga diin an Burma ginpirde han British hin makapira ka beses. Nakakuha gihapon hiya hin teritoryo ha Camboya - ngan ini nga nasod ginbahinbahin han Vietnam ngan Siam. Ginsalakay gihapon ni Rama III an Laos ngan iya ginpabungkag an Vientiane han 1827-1828.
An Masunoron nga Hadi[igliwat | edit source]
Hi Hadi Nangklao kilalado tungod han iya pagsunod han Buddhismo. Iya ginpakaon an mga kablas ha tagsa adlaw katapos han iya pagin-prinsipe, ngan iya ginbuhi-an in mga hayop kada adlaw han monasteryo. Sobra 50 nga mga templo an ginhimo ngan gin-ayad dida han iya paghadi, upod an syahan nga Intsek-hin-estilo nga templo ha Rajaorasa, an gihataasi nga stupa ha Wat Arun, an Bulawan nga Bukid ha Wat Sraket, an metal nga templo ha Wat Ratchanadda, ngan an Templo Chetupol Temple o Wat Pho. An Wat Pho amo an nahamutangan han syahan nga universidad ha Thailand.
Katapos hin paghadi hin karuhaan kag unom (26) ka tuig, hi Hadi Nangklao ginsundan han iya bugto nga hi Prinsipe Mongkut.


text:
An Ceuta usa nga syudad autonoma han Espanya, nga nahamutang ha mga labnasan han Dagat Mediterraneo. Nahamutang ini ha labnasan han Afrika ha may sinirangan nga ganghaan han estrecho han Gibraltar. Ginsasapitan ini ha amihanan, sidlangan, ngan ha salatan han Dagat Mediterraneo ngan ha katundan han Marruecos. An nasod han Marruecos nagbanhaw han pag-angkon hini komo kabahin han teritoryo hini ngan tungod han kaharani ha heyograpiya (upod han Melilla ngan iba nga mga Espanyol nga teritoryo nga gudti nga mga entidad ha amihanan han Afrika). An Gobyerno han Espanya waray makignegosyar hin bisan ano nga tipo mahitungod han istatus hini, ngan ini kabahin han ginhadi-an iberiko tikang han siglo XV, konkretamente tikang han 1415 upod han pagconquistar han Ceuta komo kabahin han Ginhadi-an han Portugal.
An syudad han Ceuta nakakuha hin kalugaringon nga autonomiya han 1995, bisan man kon ini ginkilala nga syudad autonoma dida han Konstitusyon Espanyola han 1978. An katawhan hini han tuig 2008 mga 78,320 ka molupyo , ngan mayda densidad hin 4,101 ka molupyo ha tagsa km², hin teritoryo nga 19.3 ka km2 hin kahaluag nga diin nangungukoy mga Kristohanon, Muslim, Hudiyo, ngan mga Pakistani ngan Indio. An mga nangungukoy nahamutang dida han istmo ngan kabahin han Campo Exterior. An nukleo han sentro nahamutang harani han puerto ngan harani han Bukid Hacho. Tungod han estratehika nga kamutang han puerto han Ceuta, mayda ini importante nga papel dida hit agi-an han Estrecho, komo ha pagdugtong han Dagat Mediterraneo ngan han Kalawdan Atlantico.
Etimolohiya ngan toponomiyaEdit
An katinikangan han ngaran nga Ceuta puyde makita han pagtawag nga ginhatag han mga Romano han pito nga mga bukid han rehiyon (Septem Fratres). De Septem > Septa > Ceita > Ceupta > Ceuta.
An mga heyografo ngan historyador han Kahadto waray magkutlo han toponimo han populasyon kundi usa ha ira, hi Pomponio Mela, naghatag hin pagpahibaro han pekulyaridad nga orografika han Katundan han Almina upod han pito nga mga montikulo nga simetriko nga tinawag nga mga Pito nga Magbugto. Tungod han kaharani ha fonetika, mayda nasiring nga an ngaran tikang han ihap nga Septem (Linatin para hit pito) nga ginkuha an toponimo nga Ceuta.


text:
Sinugboanon
An Sinugboanon (o Cebuano o Sebwano) usa nga Binisaya nga yinaknan. Lumad ini nga yinaknan ha Butnga nga Kabisay-an ngan mga bahin han Mindanao. Sugad hiton Winaray, may ada gihapon iton iba-iba nga Sinugboanon: Sinugboanon han Cebu, han Leyte (Kana), han Salatan nga Leyte, han Bohol, han Biliran, ngan han Mindanao. An Sinugboanon han Salatan nga Leyte ngan han Bohol may ada mga kaibahan kun ikukumpara ha Sinugboanon han Cebu tungod ha ira paggamit hiton j imbis nga y:
- Siya [Cebu] → Sija [Leyte ngan Bohol]
- Pinya [Cebu] → Pinja [Leyte ngan Bohol]


text:
Agi (abakadahan)
An agi[1][2] o letra (Iningles:Letter/Text) (Pambansa:Letra/Teksto) usa nga elemento hin abakadahan nga sistema hin pagsurat, sugad han Griyego nga abakadahan ngan an mga nagsunod hini. An tagsa agi hit sinurat nga yinaknan agsob nga gin-uungod hin usa nga fonema (tunog) ha ginyayakan nga porma han pinulongan.
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ Vicente I. de Veyra "Ortograpiya Han Binisaya". Bahin nga kinuha tikang han Mga Lagda Han Pagsurat Han Aton Pinulongan ni Vicente I. de Veyra nga ginmantala dida han Kandabao: Essays of Waray Language, Literature and Culture. Tacloban City:Divine Word University Publications. Gin-editar ni Gregorio Luangco.
- ↑ Agustin El O'Mora "Kasurat diri Sinukol". Ginmantala dida han Kandabao: Essays of Waray Language, Literature and Culture. Tacloban City:Divine Word University Publications. Gin-editar ni Gregorio Luangco.


text:
Golpo han Amundsen
An Golpo han Amundsen syahan nga pinanginanohan han taga norway nga explorador na hi Roald Amundsen ha katuigan 1903 ngadto ha 1906. An golpo aada ha katundan nga kataposan han sikat nga Aragian ha Amihan-Katundan, nga aragian tikang ha Kalawdan Atlantiko pakadto ha Pasipiko.
Gutiay la nga tawo it naukoy ha mga baybayon han golpo, pero mayda ini gutiay nga bungto ngan komunidad nga lakip an: Sachs Harbour, Holman, ngan Paulatuk. Kun tikadto ha amihan han golpo, mabibibilngan an Estrecho han Prinsipe han Wales. Kun tikadto ha salatan-sinirangan ngan sinirangan, an golpo maagi pakadto ha Kaestrechoan han Dolphin ngan Unyon, malapos ha Bahia han Simpson ngan pakadto ha Golpo han Koronasyon. Tikang didto puydi lumapos pakadto ha Estrecho han Dease ngan diruditso la maabot ha Golpo han Reyna Maud ngan lapos ha maabot ha Estrecho han Victoria. Kun umagi ha katundan ngan amihan-katundan, masulod ha Dagat Beaufort tapos masulod ini ha Kalawdan Arktiko.
An bug-os nga golpo aada ha Artiko klima tundra nga rehiyon, nga may kinaiya nga maghagkot hin duro nga mga kathagkot. Ha uruurhi nga kathagkot, an Golpo han Amundsen natatakpan hin dagat nga yelo. Kadam-an ini nga yelo natutunaw pag-abot han Hulyo han tuig, labot la ha iba nga lugar ha harayo nga sinirangan ngan amihan nga bahin han golpo nga natutunaw kutob han Agosto.


text:
Beersheba
An Be'er Shewa (bulig·info) in gidakoi nga syudad ha desyerto Negev ha salatan Israel. Agsob makilal-an komo "Ulohan han Negev", ini an ika pito nga gidakoi nga syudad ha Israel nga may-ada 194,300 nga katawhan.
An Beersheva in dinmako an hinungdan ha ika-19 nga gatustuig han nagtukod an mga Turko Ottomano hin rehiyonal nga estasyon han pulisya didto. An Aragway ha Beersheeva in bahin han mas huruhaluag nga opensiba han mga Britanico ha Syahan nga Gera Pangkalibutan nga may-ada panuyuan nga igruba an depensa han mga Turko tikang ha Gaza ngadto ha Beersheva. Ha 1947, Bir Seb'a (Inarabo: بيئر شيبع), amo an pagkakilala, in ginplanohan nga maging bahin han Arabo nga estado han Plano han pagturunga han United Nations para han Palestino. Han waray karawta han mga Arabo han kanan United Nations resolusyon nga nag-aasoy han Israel komo usa ka naglulugaring nga nasod, an kasundalohan han Ehipto in nagbutanghan iya pwersa ha Beersheeva komo usa ka stratehico ngan logistico nga campo. Han Oktubre han 1948, an syudad in nakuha han Israel Defense Force.


text:
Provincia de Sevilla
An Sevilla usa nga probinsya han Andalucía, Espanya, ha katundan nga bahin han komunidad autonoma han Andalucía. Ginsasapitan ini han mga probinsya han Málaga, Cádiz, Huelva, Bajadoz, ngan Córdoba.
An kahaluag hini 14,042 ka km². An populasyon hini 1,758,720 (2002), ngan tikang hini 40% nangungukoy ha kapital nga an ngaran gihapon Sevilla, ngan an densidad hin populasyon 125.25/km² Mayda ini 105 nga munisipyo.
Kitaa an Lista han mga munisipyo ha Sevilla.
Ginsasaraoan han probinsya an Parque Nacional de Doñana upod han Probinsya han Huelva.


text:
Mamalya
An mamalya usa ka klase nga bertebrado nga hayop kun diin an mga babaye may suso nga nahatag hin gatas para ha ira anak, ngan nabalhas, may buhok, may tulo nga butnga nga tul-an han talinga para makabati, ngan may neocortex nga rehiyon ha utok. Kaapi han mamalya an gidadagkui na hayop sa kalibutan sugad han mga balyena. kaupod liwat dinhi an elepante, karabaw, kulalaknit ngan yatot.
An tulo na ordo na mayaon gidaram'i na membro amo an; Rodentia (kawat, yatot, porcupines, beavers, capybaras ngan iba pa na ngongutkot na mamalya), Chiroptera (kulalaknit, kabog), and Soricomorpha (shrews, moles and solenodons)


text:
APENDISE
Kon Kay Ano nga an Totoo nga mga Kristiano Diri Nagamit han Krus ha Pagsingba
MINILYON nga mga tawo an nahigugma ngan natahod ha krus. Tinatawag han The Encyclopædia Britannica an krus sugad nga “an nangunguna nga simbolo han Kristiano nga relihiyon.” Kondi, an totoo nga mga Kristiano diri nagamit han krus ha pagsingba. Kay ano?
An usa nga importante nga rason amo nga hi Jesu-Kristo waray mamatay ha krus. An Griego nga pulong nga stau·ros′ an kasagaran nga iginhuhubad nga “krus.” Nangangahulogan la ito hin “tadong nga poste o kahoy.” An The Companion Bible nasiring: “An [stau·ros′] diri gud nangangahulogan hin duha nga kahoy nga iginbabalabag ha usa kag usa ha anoman nga anggulo…Waray nahisurat ha Griego han [Bag-o nga Testamento] nga nagpapasabot hin duha nga kahoy.”
Ha pipira nga mga teksto, ginagamit han mga parasurat han Biblia an usa pa nga pulong para ha instrumento ha pagpatay kan Jesus. Amo ito an Griego nga pulong nga xy′lon. (Buhat 5:30; 10:39; 13:29; Galasia 3:13; 1 Pedro 2:24) Ini nga pulong nangangahulogan la hin “kahoy” o “pudlos, ibaralbag, o puno nga kahoy.”
Ha pagsaysay kon kay ano nga usa la nga kahoy an agsob gamiton ha mga pagpatay, an libro nga Das Kreuz und die Kreuzigung (An Krus Ngan an Pagraysang ha Krus), ni Hermann Fulda, nasiring: “Waray mga puno nga kahoy ha mga lugar nga ginpili para ha pagpatay ha atubangan han publiko. Salit usa la nga kahoy o poste an igin-uusok ha tuna. Dida hini iginagapos o iginraraysang an mga kriminal, nga an ira mga kamot gin-alsa tipaigbaw ngan agsob an ira mga tiil liwat tipaubos.”
Kondi, an pinakamakakombinse nga pamatuod ha ngatanan amo an tikang ha Pulong han Dios. Hi apostol Pablo nasiring: “Hi Kristo nagtubos ha aton tikang ha katampalasan han Kasugoanan, nga nahimo hiya nga tampalasan tungod ha aton; kay nahisurat na, Natampalasan an tagsa-tagsa nga nabitay ha usa nga kahoy.” (Galasia 3:13) Ginkotar dinhi ni Pablo an Deuteronomio 21:22, 23, nga matin-aw nga nag-uunabi hin usa nga kahoy, diri krus. Tungod kay an sugad nga paagi han pagpatay ha usa ka tawo nagpapasabot nga hiya “usa nga iginsumpa,” diri husto nga adornohan han mga Kristiano an ira mga balay hin mga imahen ni Kristo nga iginraysang.
Waray ebidensya nga ha siyahan nga 300 ka tuig katapos mamatay hi Kristo, ginamit han nag-aangkon nga mga Kristiano an krus ha pagsingba. Kondi, han ikaupat ka siglo, nakombirte ha apostata nga Kristianidad an pagano nga hi Emperador Constantino ngan igin-aghat niya an paggamit han krus sugad nga simbolo hito. Anoman an mga motibo ni Constantino, an krus waray gud kalabotan kan Jesu-Kristo. An krus, ha pagkamatuod, nagtikang ha pagano. Kinakarawat han New Catholic Encyclopedia nga: “An krus makikita ha antes-han-Kristiano ngan diri-Kristiano nga mga kultura.” An magkalainlain nga iba pa nga masasarigan nga mga reperensya nagsasaysay nga an krus bahin han pagsingba ha mga linarang ngan han pagano nga mga seremonya ha sekso.
Kay ano man nga igin-aghat ini nga pagano nga simbolo? Posible nga basi mas masayon para ha mga pagano an pagkarawat han “Kristianidad.” Kondi, an debosyon ha bisan ano nga pagano nga simbolo matin-aw nga ginkukondenar han Biblia. (2 Korinto 6:14-18) Igindidiri liwat han Kasuratan an ngatanan nga klase han idolatriya. (Eksodo 20:4, 5; 1 Korinto 10:14) Salit, may maopay gud nga rason nga an totoo nga mga Kristiano diri nagamit han krus ha pagsingba.*
* Para han mas detalyado nga pagsaysay mahitungod han krus, kitaa an pahina 89-93 han libro nga Reasoning From the Scriptures, nga iginpublikar han mga Saksi ni Jehova.


text:
Costa Rica
An Costa Rica, nga gintatawag ha opisyal nga Republika han Costa Rica (ha Kinatsila: República de Costa Rica) usa nga nasod ha Butnga nga Amerika o Centroamérica. Ginsasapitan ini ha amihanan han Nicaragua, han Panama ha timugan o salatan-sidlangan ngan han Dagat Caribe ha sidlangan ngan han Kalawdan Pacifico ha katundan. An kapital hini amo an syudad han San José. Kinatsila an opisyal nga yinaknan hini.
An Costa Rica, nga usa han mga demokrasya nga konsolidada ha mga Amerika, nakamantener hin usa nga maupay nga establisado nga politika bisan pa han kakurian hin ekonomiya ngan sosyudad han naglabay nga mga dekada. Nakikala an Costa Rica nga amo an syahan nga nasod nga nag-abolir han ehersito o puwersa nga armado hini dida han Disyembre 1 han 1948. An indise hin desarrolyo humano hini usa han mga gimaupayi ha Latinoamérica, nga nakakuha han ika-upat ka puwesto sunod han Argentina, Chile ngan Uruguay. An Costa Rica amo an ikalima ha kalibutan dida han klasipikasyon han indise han desempenyo ambiental han 2008. Ha mga kanasuran han Amerika Latina, an Costa Rica amo an syahan nga lugar dida han klasipikasyon han kompetitividad turistika ngan ika44 ha kalibutan.
Mga probinsya ngan kanton[igliwat | edit source]
An Costa Rica mayda pito nga mga lalawigan o probinsya, ngan ini nga mga probinsya ginbahin ngadto hin kawaloan kag usa nga mga kanton ("cantón" ha Kinatsila, nga an plural "cantones"), nga an kada tagsa gindudumara hin alkalde. An mga alkalde ginpipili ha tagsa upat ka tuig han katawhan han tagsa kanton. Waray ini mga lehislatura probinsyal.
Mga reperensya[igliwat | edit source]
- ↑ 1.0 1.1 1.2 1.3 Costa Rica. International Monetary Fund. Ginkità dida han 2009-04-22.
Mga sumpay ha gawas[igliwat | edit source]


text:
Pawikan
Pawikan, an mga reptilya na membro san order Chelonii[1] o Testudines, mga hayop na may alukaha na dugtung sa kanra gusok ngan gamit nira na balay. Sa kabug'usan, an chelonian na sakob sa pawikan na sa dagat naistar ngan an makituna na kumaw.
An mga pawikan ngan kumaw ectotherms o na depende an temperatura sa kanra lawas san kanra ambient environment o mas kilala na cold-blooded.
Ginkaklasepa an kumaw na amniotes, sugad san iba na reptilya (upod an katamsihan) ngan mamalya. Suga san iba na mga amniotes, naginhawa an kumaw sa hangin ngan diri nabobonay sa ilarum sa tubig.
Ebolusyon[igliwat | edit source]
An Chelonii or Testudines may yaon mga nabubuhi (extant) ngan extinct na mga species An mga una na pawikan ginbabanabana na nabubuhi sadton kaurhian san Triassic Period san Mesozoic era, mga 220 milyones katuig an nakalabay. [2] mao sira an giaarugi na grupo san mga reptilya ngan mas una pa san mga sinauna na grupo san mga tabili, halas ngan buaya.


text:
Saint-Dié-des-Vosges
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Mga koordinado: 48°17′02″N 6°56′56″E / 48.284°N 6.949°E
An Saint-Dié-des-Vosges usa nga syudad ha Francia
Heyograpiya[igliwat | edit source]
Nahamutang an Saint-Dié ha kabugiran nga Vosgeshanon 80 km (50 mi) ha timugan o salatan-sinirangan tikang ha Nancy ngan 45 km (28 mi) tikang ha Lunéville. Ini nga agi-an nga an dako nga bahin nahamutang ha siong han Meurthe amo an agsob gamiton, ngan syahan ginamitan hin riles dida han 1864, nga yana an prinsipal nga dalan ada gihapon.
An Saint-Dié-des-Vosges, amo an ulohan hin arrondissement nga amo gihapon an ngaran, nalalakip han departamento han Vosges han Fransya. Ini nga komyun nga mayda guti-ay nga bungto ha iya kamutngaan mga 50 km (31 mi) ha dumagsaan tikang han ulohan nga Épinal, nga gindudugtong hin duha nga dalan, ha salatan an mga paso han Haut-Jacques ngan Bruyères o kundi man ha amihanan an paso han Haut-du-Bois ngan an kahadto nga tuna han mga Rambervillers. Ha riles, an Épinal mga 61 km (38 mi) hin kahirayo tikang ha Saint-Dié.
An salog nga Meurthe naagi dida han Permian nga basin han Saint-Dié nga ginpapalibotan hin mga bukid nga damo hin kagurangan nga tinatawag nga Ormont, Kemberg ngan La Madeleine. An igbaw nga bahin han hini nga mga kabugkiran mga 550 ka metro hin kahitas'an nahimo hin mga Triassic nga mga kahimo, labi na an sinisiring nga "vosgiahanon nga sandstone", nga usa nga klase hin pula nga sandstone.
Kultura[igliwat | edit source]
- Simbahán San Martín
- Museo Pierre-Noël
Edukasyon[igliwat | edit source]
Kolehiya (Institut universitaire de technologie) :


text:
Cotabato
An Cotabato, nga han una gintawag nga North Cotabato, amo in ginpalibutan-hin-tuna nga lalawigan o probinsya han Pilipinas nga nahamutangan ha SOCCSKSARGEN nga rehiyon ha Mindanao. An kapital hini amo an Syudad han Kidapawan ngan ginsasapitan ini han Lanao del Sur ngan Bukidnon ha amihanan, han Davao del Sur, Syudad han Davao, ngan Sultan Kudarat ha salatan, ngan Maguindanao ha katundan.
Sulod
Katawhan ngan Kultura[igliwat | edit source]
Ekonomiya[igliwat | edit source]
Heyograpiya[igliwat | edit source]
Politikal[igliwat | edit source]
An Cotabato ginbahin ngadto hin napulo kag pito (17) nga mga bungto ngan usa (1) nga syudad.
Mga Syudad[igliwat | edit source]
Mga Bungto[igliwat | edit source]
Pisikal[igliwat | edit source]
Kaagi ngan Kasaysayan[igliwat | edit source]
An ngaran nga "Cotabato" tikang han Maguindanao nga mga pulong nga kuta wato, nga buot sidngon "bato nga atubangan".
An anay-probinsya han Cotabato han una amo an gidako-i ha Pilipinas. Han 1966, an South Cotabato ginhimo nga bulag nga probinsya. Han Nobyembre 22, 1973, in Dekreto Presidensyal nagbahin han nahabilin nga probinsya ngadto han North Cotabato, Maguindanao, ngan Sultan Kudarat.
An North Cotabato ginbalyo-an hin ngaran ngadto ha Cotabato han Disyembre 19, 1983.


text:
Tacloban City- Nagklaro an Tinalagwas han United Nations Habitat nga diri pa Masteral plan kundi usa pala nga strategic framework an ira guinpresenta dida han guinbuhat nga public Consultation para han rehabilitasyon ngan Rekonstruksyon mahuman an Bagyong yolanda ha siyudad han tacloban.
Sumala han Tinalagwas han United Nations habitat nga ini nga strategic plan in diri pa daw detalyado ngan diri pa ini sakto kun pira nga proyekto,anu it pangagastuhan, pira nga pundo ngan pira nga budget an igaalotaga ha kada proyekto han rehabilitasyon.
Maabot naman ha 2 bilyones ka-pesos an kantidad han mao nga strategic proposal para ha tanan nga proyekto nga magpapailarum ha rehabilitasyon.
Ha pagkayana, maabot pala ha 30 milyones ka-pesos an nakukuha nga donasyon han City government han tacloban ngan daku pa nga arayawan para han 2 bilyones strategic plan han UN Habitat.


text:
Santo Niño, Samar
An Santo Niño usa nga ikalima nga klase nga bungto ha probinsya han Samar ha Sinirangan nga Kabisay-an nga rehiyon ha Pilipinas. Usa ini nga isla-nga-bungto. Binisaya nga Sinugboanon an lumad nga yinaknan dinhi. Sumala han 2000 census, an populasyon hini 12,545 ka tawo ha 2,477 nga panimalay.
Mga Baranggay[igliwat | edit source]
An Santo Niño mayda napulo kag tulo (13) nga baranggay.
- Balatguti
- Baras
- Basud (Pob.)
- Buenavista
- Cabunga-an
- Corocawayan
- Ilijan
- Ilo (Pob.)
- Lobelobe
- Pinanangnan
- Sevilla
- Takut
- Villahermosa


text:
Simón Bolívar
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Kinatsila nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Hi Simón José Antonio de la Santísima Trinidad Bolívar y Palacios (Hulyo 24, 1783 – Disyembre 17, 1830) usa nga rebolusyonaryo nga namumuno han America del Sur. Hiya an ginsiring nga namuno han pakigbisog para han independensya han mga yana nga nasod han Venezuela, Colombia, Ecuador, Peru, Panama ngan Bolivia, iginkikita hiya nga bayani hini nga mga nasod nga ha kaurugan nan iba nga bahin han Hispano America. Natawo hiya ha Caracas, Venezuela. Han 1802, nag-asawa hiya kan María Teresa Rodríguez del Toro y Alaysa nga namatay hin yellow fever (dulaw nga hiranat o darag nga hiranat) katapos hin usa ka tuig ngan waray hiya mangasawa hin otro. Hiya an syahan nga presidente han Bolivia han ka-independente hini tikang han Espanya dida han 1824. Hi Bolivar kilalado nga amo an George Washington han hispano nga America del Sur. Ha Kinatsila, tinatawag hiya nga "El Libertador", An Libertador.
Sulod
Pamilya ngan Syahan nga Bahin han Kinabuhi[igliwat | edit source]
An dugo aristokrata ni Bolívar tikang han La Puebla de Bolibar (o Bolíbar), usa nga gamay nga baryo ha Vasco nga condado han Vizcaya, an gintikangan han ira apelyido. Han mga 1600, may bahin han ira karikohan nga tikang han mga bulawan ngan tanso nga mina ha Salog Aroa ha Venezuela. Han mga 1500, mayda mga impormasyon mahitungod hin kamay-ada hin bulawan nga ginhurobhurob ha mga salog Yaracuy, Santa Cruz, ngan Aroa. Han 1605, nasabtan in mga mas sigurado nga kahamutangan hin mga ore, labi na hin gamay nga siong nga lateral han Salog Aroa sapit han La Quebrada de Las Minas. Han 1632, ginmina anay in bulawan, nga nagresulta hin mga kadiskubre hin dagko nga deposito hin tanso. Han mga uruurhi nga mga 1600, an tanso gin-exportar han ngaran nga "Cobre Caracas". Ini nga mga mina nagin tag-iya han pamilya ni Simón Bolívar. Ha urhe nga bahin han iya rebolusyonaryo nga panginabuhi, gin-gamit ni Bolívar in bahin han ganansya tikang han mineral agod mabaydan an mga rebolusyonaryo nga gyera ha Salatan nga Amerika. Kondi bisan pa, an pagin-prominente han ira pamilya mas labaw pa kaysa han ira pagkariko. Pananglitan, an Katedral han Caracas, nga gintukod han 1575, mayda kapilya ha ligid nga gindedikar han pamilya ni Simón Bolívar. [1]
Ini nga kontexto an natawhan ni Simón Bolívar ha Caracas, ha yana nga nasod han Venezuela, hin aristokratiko nga pamilya, ngan gintutdoan hin mga dirudilain nga mga tutor katapos han kamatay han iya mga kag-anak. Upod han mga tutor niya amo hi Simón Rodríguez, nga diin an iya mga ideya nga estilo hin pagtutdo dako hin impluwensya kan Bolívar.
Katapos han kamatay han iya mga kag-anak, kinmadto hiya ha Espanya han 1799 agod magtapos han iya edukasyon. Didto, nag-asawa hiya kan María Teresa Rodríguez del Toro y Alaysa han 1802, pero dida hin halipot nga pagbalik ha Venezuela han 1803, namatay hiya hin dulaw nga hiranat. Binmalik hi Bolívar ha Europa han 1804 ngan mayda tiempo nga kabahin hiya han mga bilin han serbisyo ni Napoleon.
El Libertador[igliwat | edit source]
Hi Bolívar binmalik ha Venezuela han 1807 ngan, han paghimo-a ni Napoleon han iya bugto nga hi Joseph Bonaparte Hadi han Espanya uga han mga kolonya hini dida han 1808, inmapi hiya dida han pag-ato nga mga junta ha Salatan nga Amerika.
An junta han Caracas nagdeklara hin independensya o paglugaring dida han 1810, ngan hi Bolívar kinmadto ha England in diplomatiko nga misyon. Binmalik ha Venezuela hi Bolívar han 1811. Kondi dida han Hulyo 1812, an mangulo han junta nga hi Francisco de Miranda nagsurender ngan hi Bolívar kinmalagiw ngadto ha Cartagena de Indias. Hini nga panahon ginsurat ni Bolívar an iya Manifiesto de Cartagena.
Han 1813, katapos makakuha hin militar nga puwesto ha Nueva Granada ha ilarom han pagdumara han Kongreso han Tunja, namuno hi Bolívar han pagsalakay han Venezuela dida hanMayo 14. Amo ini an katinikangan han kilalado nga Campaña Admirable. Sinmakob hiya han Mérida han Mayo 23, katapos han pag-okupar han Trujillo dida han Hunyo 9. Katapos hin unom ka adlaw, dida han Hunyo 15, iya gindikta an iya kilalado nga Dekreto hin Gyera tubtob ha Kamatayan (Decreto de Guerra a Muerte). Nabawi hin otro an Caracas dida han Agosto 6, 1813, nga diin ginproklamar hiya nga El Libertador, ngan naproklama an Ikaduha nga Republika Venezolana.
Mga Dungog[igliwat | edit source]
Hi Bolívar ginranggo nga #48 han kan Michael H. Hart lista hin mga pinakaimpluwensyal nga tawo ha kasaysayan. Brian Wang.
Mga Sumpay ha Gawas[igliwat | edit source]


text:
Pixinguinha
Hi Alfredo da Rocha Viana Filho, nga kilalado ha ngaran nga Pixinguinha (1898-1973) usa nga Choro nga kompositor, tig-arreglo hin musika, flautista ngan saxofonista nga natawo ha Rio de Janeiro. Pinaagi han surundon han mga nanguna nga choro nga kompositor han ika-19 nga siglo ngan han Afro-Brasilenyo nga tradisyon, hi Pixinguinha nagpagawas han pinaka-importante nga obra ha choro ha yana. Iya ginbandilyo an choro nga usa nga genre ha musika, ngan gintagaan niya ini hin personalidad ngan identidad. Upod han mga sikat nga iya sinurat an Carinhoso ngan 1 X 0 (Um a Zero).
Sumpay ha Gawas[igliwat | edit source]
- Halipot nga biyograpiya ni Pixinguinha (ha Portugues)


text:
Ilocos nga Rehiyon
- Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
An Rehiyon 1 han Pilipinas nga tinatawag gihapon nga Ilocos nga Rehiyon nahamutang ha kanawayon o amihanan-katundan nga dapit han Luzon. Ginsasapitan ini han Administratibo nga Rehiyon han Cordillera ngan Siong han Cagayan ha sidlangan, han Butnga nga Luzon ha salatan ngan han Dagat han Tsina Salatan ha katundan.
An rehiyon mayda upat nga mga probinsya, nga amo an: Ilocos Norte, Ilocos Sur, La Union ngan Pangasinan. An sentro han rehiyon amo an Syudad han San Fernando, La Union. An demograpiko han rehiyon amo in mga 70% nga Ilocano ngan 28% nga mga Pangasinense.
Bisan kon gindesignar han gobyerno an Rehiyon I nga Ilocos nga Rehiyon, damo nga tawo nagkikita hini nga ngaran nga etnosentriko hin duro. Damo nga mga tawo nakaruyag han ngaran nga Kanawayan nga Luzon nga Rehiyon (o Aminahan-Katundan nga Luzon nga Rehiyon) nga mas naangay kon ha heyograpiya.
Politikal nga Pagbahin[igliwat | edit source]
An Rehiyon 1 mayda upat (4) nga mga provinces ngan mga siyam (9) nga mga syudad.
Mga Nalalakip nga mga Syudad[igliwat | edit source]
- Syudad han Alaminos, Pangasinan
- Syudad han Batac, Ilocos Norte
- Syudad han Candon, Ilocos Sur
- Syudad han Dagupan, Pangasinan
- Syudad han Laoag, Ilocos Norte
- Syudad han Urdaneta, Pangasinan
- Syudad han San Carlos, Pangasinan
- Syudad han San Fernando, La Union
- Syudad han Vigan, Ilocos Sur


text:
Uryintasyun
Uryintasyun (Iningles:Orientation) (Pambansa:Oryentasyon) diriksiyun; Kun tikang nurti an iksaktu makadtu ka sur, sinirangan u katundan; kun tikang sur an iksaktu makadtu ka nurti, sinirangan u katundan; kun tikang sinirangan an iksaktu makadtu ka katundan, sur u nurti; kun tikang katundan an iksaktu makadtu ka sinirangan, sur u nurti. Kun adi ka ha nurti kumadtu ka ha butnga nga printi mu itun in sur. Kun ikaw ada ha nurti kumadtu ka ha wala mu itun an nurti-katundan; kun ikaw ada ha nurti kumadtu ka ha imu tuu itun an nurti-sinirangan; Kun ada ka ha sur kumadtu ka ha wala mu itun an sur-katundan; kun ikaw ada ha sur kumadtu ka ha tuu itun an sur-sinirangan. Pag-abut mo hitun nga lugar nurti ka na liwat hitun nga bag-u nga lugar, kun tumalikud ka ikaw an sur. Kun ada ka ha sur kumadtu ka ha printi mu, itun an nurti. Pag abut mo hitun nga nurti nga lugar pag disisyun kun matalikud ka maatubang tipawala u tipatuu. Kun tumalikud ka, ikaw an nurti. Kun diri ka tumalikud itun an lugar nga sur. Kun umatubang ka tipawala ada ka ha sinirangan. Kun umatubang ka tipatuu ada ka ha katundan. Tikang ha imu lugar nga katundan kumadtu ka ha imu wala, itun an nurti-katundan. Kun tikang ka ha imu lugar nga katundan kumadtu ka ha imu tuu, itun an sur-katundan. Tikang ha imu lugar nga sinirangan kumadtu ka ha imu wala, itun an sur-sinirangan. Kun tikang ka ha imu lugar nga sinirangan kumadtu ka ha imu tuu, itun an nurti-sinirangan.


text:
Bisaya
- Ini nga artikulo mahitungod han mga Bisaya nga katawhan ha Pilipinas. Para han mga Bisaya nga katawhan han Borneo, alayon pagkita hiton Bisaya (Borneo).
An mga Bisaya usa nga grupo hin mga katawhan tikang ha Pilipinas. An kadam-an ha ira nangungukoy ha Kabisay-an ngan amihanan-sidlangan o dumagsaon nga Mindanao pero mayda liwat mga iba nga namalhin ha iba nga mga dapit ha Pilipinas. Damo nga mga katawhan ha Pilipinas mga Bisaya an katulinan ngan yinaknan. An gidagkoi hini nga mga katawhan amo an mga nayakan hin Sinugboanon, Hiligaynon ngan Winaray. Ini nga mga yinaknan mga ginklasipika nga mga Austronesyano, bisan kon diri magkakaintindihan ini nga mga yinaknan ha tagsa usa. Labaw hin 40% hin mga Pilipino mayda Bisaya nga katulinan.
It mga Bisaya nagtatawag hit ira kalugaringon nga Bisaya pinaagi ha yinaknan o katulinan. Pananglitan, in Sugboanon nga mayda Intsek o Espanyol nga katulinan matawag ha iya kalugaringon nga Bisaya tungod kay an iya yinaknan nga Binisaya nga Sinugboanon, usa nga Binisaya nga yinaknan. Mayda liwat iba nga Bisaya it ira pagkita hit ira kalugaringon tungod hin katulinan; usa nga taga-Manila pananglitan matawag hit iya kalugaringon nga Bisaya bisan kon diri maaram magbinisaya kay tungod it iya katulinan Bisaya. Iton katulinan usa gihapon nga paagi nga nakasiring nga damo an mga Binisaya nga yinaknan. Tikang hini nga paglantaw, usa diri Bisaya tungod kay nakayakan hiya hin Binisya kundi Binisaya it iya yinaknan kay Bisaya hiya. Amo nga damo nga mga katawhan puyde makatawag hit ira yinaknan nga Binisaya kay hira ngatanan Bisaya.
Binisaya[igliwat | edit source]
It mga Bisaya natawag hit ira mga tagsatagsa nga mga yinaknan nga Binisaya. Iton pulong nga "Binisaya" nangangahulogan nga "paagi han Bisaya" ngan ginagamit gihapon ini hin Bisaya nga paagi hin pagluto ngan panambal diri la ha yinaknan. Iton kalipong hiton kagamit ngan kahulogan han mga pulong nga "Bisaya" ngan "Binisaya" tungod han kakulangan han Iningles ngan Tinag-alog nga mga yinaknan nga amo la an mga yinaknan nga mayda opisyal nga status ha nasod. Ha Iningles iton mga pulong nga "Bisaya" ngan "Binisaya" ginhuhubad hin parehas ha Iningles nga "Visayan" ngan ha Tinag-alog nga "Bisaya".
Ini nga lista ha ubos naglilista han mga Pilipinhon nga mga yinaknan nga tinatawag nga Bisayan o Binisaya han Summer Institute of Linguistics. Bisan man kon ngatanan hini lakip han amo la gihaon nga pamilya hin yinaknan nga Binisaya, diri ngatanan nga mga nagamit hini natawag hit ira kalugaringon nga Bisaya. Iton mga Tausug pananglitan, nagamit la han ngaran nga "Bisaya" pagtawag hin mga Kristyano nga mga Bisaya.
Kabisay-an[igliwat | edit source]
Ha mga Binisaya, iton Kabisay-an nahahanungod han mga Bisaya nga katawhan ngan han mga katunaan o lugar nga ira gintatag-iyahan o gin-uukyan. Pero an kahubad ha Iningles nga "Visayas" gingagamit la ha pagtawag han mga lugar. Tikang hin geopolitikal nga paglantaw, an rehiyon han Kabisay-an amo an mga nasunod nga mga kapuropod-an: Panay, Romblon, Guimaras, Negros, Sugbo (Cebu), Bohol, Siquijor, Leyte, Biliran ngan Samar.


text:
Párvusz
Hi Párvusz (natawo ha ngaran nga Norbert Kiss[1], Marso 1 1981) usa nga Hungaryano nga artista grafiko.
Istilo ngan mga buhat[igliwat | edit source]
Nag-aram hiya ha Budapest ngan ha Szeged[2][3]. Ha kasahiran, an arte ni Párvusz nahabase ha Indiano nga tinta, agsob liwat hiya nga nagamit hin aquarelle, kundi an base nga kolor itom ngan busag.[2]
An Hungaryano nga artista nga hi Endre Szász ngan an Olandes nga artista nga hi M. C. Escher mayda dako nga impluwensya han iya istilo ngan han 2004 nakabiling hiya han iya kalugaringon nga istilo, sunod han mga buhat han nasabi nga duha nga tawo.[1][2] Han 2005 kinmadto hiya ha Lapland, katapos han pagbalik ha Hungarya nagtikang hiya hin pag-drawing hin mga ritrato nga may Saami nga mga simbolo.[4] An gimaopayi hini nga panahon amo an Saami Mona Lisa, nga ginbaligya ha Noruega.[2] Han 2007 pito nga mga ritrato ginpakita dida hin Norwego nga galeriya ha Tromsø.[5] Han 2009 nakabiling naliwat hiya hin lain nga paagi han iya arte ngan nagtikang hiya pagsunog ha kahoy.[2]
Mga iya buhat[igliwat | edit source]
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ 1.0 1.1 Parvusz.fw.hu
- ↑ 2.0 2.1 2.2 2.3 2.4 RedBubble
- ↑ Vergitsis, Elias. 76 Ways to Say Amen.
- ↑ Infonuorra.no
- ↑ Arppa - Working partners


text:
Diplomasyá
An diplomasyá[1] amo an arte ngan buhat ha pagkipagnegosasyon han mga pinili han mga grupo o estado. Agsob ini tawagon nga diplomasya han kanasuran, nga an mga kiwa han pakikipagrelasyon han kanasuran ginbubuhat han mga propesyonal nga diplomatiko tungod han mga isyu han kamurayaw, negosyo, ekonomiya, gyera, ngan kultura.
Mga kasarigan[igliwat | edit source]
- ↑ Abuyen, Tomas A. Diksyunaryo Waray-Waray [Visaya] English-Tagalog. Kalayaan Press Mktg. Ent., Inc. Quezon City. Tuig 2000. ISBN 971-08-6050-X. Pakli Ihap 77.