text:
Al Renier Alessia Codato , Stefano Dal Farra, Federica Capraro, Verena Ganz e Antea Minetti. All’Itc Nicole De Polo, Viola Sorarù, Mattia Burigo e Elisa Chizzali
BELLUNO. Cinque i ragazzi che hanno raggiunto il 100 al liceo linguistico del “Renier”, quattro quelli del Calvi.
Renier, 5^A linguistico: Marco Bridda 69, Laura Caviola 72, Alessia Codato 100, Valentina Da Campo 95, Stefano Dal Farra 100, Giulia De Costa 95, Jessica De Toni 71, Federica D’Incà 81, Giulia Diofebi 84, Daiana D’Isep 68, Iryna Drevetska 80, Sharon Feltrin 74, Chiara Ferrara 87, Giulia Francescon 79, Sara Frena 73, Rachele Furlan 80, Giulia Gnech 86, Nicole Gnech 87, Alice Lavina 95, Pierina Murillo Salcedo Lissette 64, Ursula Paganin 69, Elena Peterle 77, Martina Reolon 74, Elisa Roldo 81, Anna Roni 69, Francesca Scussel 73, Kristina Solokova 79, Valentina Zoldan 75. Renier. 5^B linguistico: Valentina Bez 90, Federica Capraro 100, Monica Casanova 95, Claudia Cinello 60, Nicole Collazuol 68, Filippo Germano Dariz 80, Lisa Dariz 86, Caterina De Col 98, Luca De Mattia 94, Davide Ferrari 78, Verena Ganz 100, Alice Ielmini 86, Tobia Larese 84, Antea Minetti 100, Francesco Munaro 79, Marta Noventa 91, Martina Praloran 72, Chantal Salvador 78, Claudia Scola 73, Elisabetta Viel 86.
Calvi, 5^A: Alessia Bez 98, Elena Boito 87, Francesca Catello 62, Erika Chies 95, Federico Costantini 92, Luca Dassié 74, Veronica De Cian 63, Giulia De Fina 78, Nicole De Polo 100, Chiara De Valerio 72, Elisa Feltrin 95, Nicola Nazareno Insardà 75, Giada Lago 70, Claudia Panighel 74, Tommaso Pavan 62, Jessica Prest 80, Federico Rosati 68, Andrea Rosso 67, Viola Sorarù 100, Alina Spatari 76, Lorena Treppiedi 79, Michael Raone 67. Calvi, 5^B: Mattia Burigo 100, Alice Cavalet 94, Elisa Chizzali 100, Sabrina Da Rui 73, Enrico Dal Pont 64, Giulia De Doni 76, Walter Gallone 60, Sabrina Gardelliano Vattolo 85, Lacramioara Maria Lihet 76, Angela Mares 68, Sabrina Mazzucco 64, Paola Nardi 81, Barbara Paganin 70, Francesco Polli 97, Laura Ritt 82, Serena Rossa 88, Giada Sacchet 68, Elena Scussel 82, Federica Sovilla 82, Eleonora Triches 89, Giulia Triches 88, Martina Zanolla 72, Alessia De Salvador 60, Antonella Perin De Iaco 63.
Scarica e leggi gli ebook gratis e crea il tuo.


c: text/html

text:
Canpo San Poło
Canpo San Poło xe 'l canpo più grando de Venesia e 'l spasio publico più anpio dopo Piasa San Marco. El nome deriva da queło venesian par San Poło.
Su'l scominsio el xe stà destinà ałe coltivasion e ai pascołi. 'Ntel 1943 el xe stà tavełà patòco e xe stà sistemà el póso al sentro del canpo. Dopo che xe stà tavełà el siòło, xe stà utiłixà 'fa lógo de mercà, fiére, e grande riunión.
Ła so inportansa xe cresùa cussì tanto che intorno al Siesento i mercatini dei povari, che fin a queł'epoca se tegniva in Piasa San Marco, gera stài traslocài pròpio a Rialto indove i vedeva mercànti de tuto 'l móndo.
Dónca co' ła camòma S. Poło se gà creà 'na identità łudica, infati gera teàtro de feste publiche, xoghi, cofà par exenpio el xógo del bałón e ła casa al tòro. Sta situsion xe deventàda insoportabiłe finché, 'ntel 1611, xe stài proibìi 'ntel canpo tuti i tipi de xóghi e ła vendita de marcansìe. Tuto questo xe mostrà da 'na taveła ancora conservàda a ł'interno de ła céxa. Segóndo ła teoria de ł'orìxene romana de Venesia, canpo San Poło sarìa stà ł'arena de ła sità romana, desfàda pian a pian par recavarne material da costrusión.[sensa fonte]
'Ntel 1548 xe stà copà Lorenzo de' Medici, cortełà da do sasìni al servisio de Cosimo de' Medici.
Su'l canpo se afàsa efici un mucio prestigioxi:

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Kosovo
El Republica Kosova o Kósovo, (Kosova o Kosovë in albanexe, KocoBo translitarà Kosovo- in serbo) el xe na provincia serba autoproclamà cofà Stato independente ubicà inte ła penixoła dei Balcani, inte'l sudest de l'Eoropa. El ga on'area de 10 887 km² e 'l ga zirca 2,2 miłiuni de abitanti. Ła so capitałe ła xe Pristina. El confina co Montenegro, Serbia, Albania e Masedonia.
Anca sa ghe jera o ghe xe oncora el dominio serbo, la popołasion del Kosovo ła xe in majoransa de orijine albanexe.
Rełijion dikiarà:
- 92% musulmani.
- 7% ortodosi serbi.
- 1% catółeghi.
Note[canbia | canbia sorxente]
- ↑ . URL consultà el 20 febbraio 2008.
- ↑ I albanofoni i dopara .al; i slavofoni i dopara .rs
- ↑ El steso de ła Servia
- ↑ Inte'l Cosovo del Nord, che'l xe a majoransa serba


text:
Piasa de łe Erbe (Verona)
Piasa de le Erbe (o in modo più senplice Piasa Erbe l'è la piasa pì antiga de Verona, e sorge sora l'area del foro roman. 'Nte l'età romana xera el sentro de la vita połìtega ed economega; col tenpo i edifici romani i a lasà el posto a quełi medievałi.
Descrisión[canbia | canbia sorxente]
La banda nord l'è ocupà da l'antigo pałaso del Comùn, da la Tore dei Lamberti, da la Céxa dei Xùdexi e da le caxe dei Mazzanti. La banda ovest, queła pì cèa, l'è serà dal baroco Pałaso Maffei, guarnìdo da diverse statue de grèghi: Giove, Ercole, Minerva, Venere, Mercurio, Apollo. La banda nord-ovest de la piasa fonda sul Campidoglio roman, che vardea verso 'l Foro. On mucio de abitasión conserva resti de piture a fresco. Sorge 'ntel lado sud la Caxa dei Marcànti (o Domus Mercatorum), indove anco' l'à sede la Banca popołare de Verona. Le altre caxe più anoneme, ricorda pa'l raporto altesa - larghesa le caxe-tori de orìxene comunałe.
Monumenti[canbia | canbia sorxente]
El monumento più antigo de la piasa l'è la fontana sormontà da la statua ciamà "Madona Verona". Sta qua in realtà l'è 'na statua romana, datà 380.
Altro monumento storego l'è el capitèl, dito Tribuna. Vien datà intorno al XIII secoło, periodo in cui l'è stà utiłixà par varie çerimònie: in particołare, soto questo jera sentà i podestà par la çerimònia de l'insediamento e là inprestàva xuraménto i pretori.
Verso via Cappello se leva 'na antiga cołona sormontà da 'na edicoła de orìxene tresentesca, indòve 'nte le nìcie i è scolpìde a rilievo le fegùre de la Verxène e dei Santi Zeno, Pietro Martire e Cristoforo.
Danànsi a pałaso Maffei sorge 'na anbiçióxa cołona in marmo biànco, su la sima indove l'è prexente el leon de San Marco, sinboło de la Republica de Venesia.
Galerìa fotografega[canbia | canbia sorxente]
-
Piasa Erbe verso Pałaso Maffei
-
-
-
-
-
-
Webcam[canbia | canbia sorxente]
La prima Live Cam de la sità de Verona poxisionà su la Piasa de łe Erbe Verona in streaming video audio La Live Cam de Piasa erbe Verona
Altri projeti[canbia | canbia sorxente]
- Su Commons ghe xe dei file multimediałi su Piasa de łe Erbe (Verona)


text:
Forsa
Na forsa xè na grandesa fìxega vetoriałe che ła se manifesta inte'l interasion de do o pì corpi, sia a liveło macroscopico, sia a liveło de łe partisełe elementari, ła so carateristega xè queła de indure na variasion de ło stato de quiete o de moto dei corpi stesi; in prexensa de pì forse, xè ła rixultante de ła łoro conpoxision maetmatega a determinare ła variasion del moto. Ła forsa ła xè descrita clasicamente da ła seconda lexe de Newton come derivata tenporałe de ła quantità de moto de un corpo.
In formuła:
che, inte'l caxo ła masa del corpo sia costante, se riduce a:
Ła lexe evidensia imediatamente el caratere vetoriałe de ła forsa, in quanto ła derivata de un vetore xè ancora un vetore.
Indice
Unità de mexura[canbia | canbia sorxente]
Sistema internasional[canbia | canbia sorxente]
L'unità de mexura de ła forsa inte'l SI xè 'l newton, definìo come:
Tenendo conto del secondo prinsipio de ła dinamica, podemo quindi afermare che na forsa de 1 N inprime a un corpo có ła masa de 1 kg l'acelerasion de 1 m/s².
Altri sistemi de unità de mexura[canbia | canbia sorxente]
Inte'l sistema CGS ła forsa se mexura in dyne.
Efeti[canbia | canbia sorxente]
A liveło pratico łe forse aplicae a un dato corpo łe pol 'vere do diversi tipi de efeti:[1]
- efeti statisi: el corpo, anca se sotoposto a forse, rimane in quiete; ciò sucede quando łe forze prexenti łe se bilansa exatamente;
- effetti dinamisi: łe induse variasion inte ła quantità de moto del corpo.
Se dixe anbiente de un corpo propio l'insieme de łe forse che altri corpi i exersita so di eso.
Forse fondamentałi de ła natura[canbia | canbia sorxente]
Secondo łe teorie sientifighe attualmente pì acreditae, in natura existe quatro forse, o mejo interasion fondamentałi che łe opera so corpi: ła gravità, l'interasion eletromagnetica l'interasion nucleare forte e l'interasion debołe. Ła prima, secondo ła teoria de la relatività xè un efeto de ła giometria de ło spasio-tenpo, mentre łe altre tre interasion, che łe xè de łe teorie de gauge]], łe xè dovùe a scanbi de particełe, dete boxoni de gauge, secondo ła seguente tabeła:
El modeło standard fornise un riquadro coerente inte'l quałe łe xè inserie łe tre teorie de gauge, mentre a uncò xè stà inposibiłe ricondure a eso na version quantistega de ła gravità, anca se ła xè stà teorixà na particeła mediatrise (el graviton) de ła quałe nò se gà evidense enpirighe.
Note[canbia | canbia sorxente]
Bibliografia[canbia | canbia sorxente]
- Enrico Turchetti; Romana Fasi, Elementi di Fisica , Zanichelli, 1998. ISBN 88-08-09755-2


text:
Verghereto
Verghereto (Vargared in romagnoło) el xe on comune de 2 027 abitanti 'nte ła provincia de Forlì-Cesena.
Evołusion demografica[canbia | canbia sorxente]
Abitanti censii
Frasion[canbia | canbia sorxente]
Alfero, Balze, Capanna, Castellane, Castelpriore, Ceregiacoli, Colorio, Corneto, Donicilio, Falera, La Strada, Mazzi, Montecoronaro, Montione, Nasseto, Para, Pastorale, Pereto, Piantrebbio, Renicci, Riofreddo, Ronco dell'Asino, S. Alessio, Tavolicci, Trappola, Velle, Villa di Corneto, Ville di Montecoronaro


text:
1° de diçenbre
El 1 de diçenbre xè el 335° dì de l'anno secondo el całendario gregorian (el 336° 'nte i anni bisestiłi). Ghe manca 30 jorni par la fine de l'anno.
Indice
Fati[canbia | canbia sorxente]
- 1640 - El Portogal el riguadagna l'indipendensa da ła Spagna e Giovanni IV del Portogal el deenta Re.
- 1835 - Hans Christian Andersen el publica el so primo libro de fole.
- 1918 - L'Islanda ła deenta un regno che se auto-goerna, pur restando unìa a ła Danimarca.
- 1955 - A Montgomery, ła sarta Rosa Parks ła se rifiuta de cedarghe el posto su l'autobus a un omo bianco e ła vien arestà par ver violà le legi de segregasion raziałe.
- 1986 - Inaugurasion del Musée d'Orsay de Parigi.
Nati[canbia | canbia sorxente]
- 1935 - Woody Allen, ator 'merican
- 1937 - Mina D'Amato, giornałista
- 1960 - Carol Alt, atora 'mericana
- 1965 - Salvatore Schillaci, zugador de bałon
- 1974 - Roberto Chiacig, cestista
- 1977 - Brad Delson, sonador de chitara 'merican
Morti[canbia | canbia sorxente]
Feste e ricorense[canbia | canbia sorxente]
Nasionałi[canbia | canbia sorxente]
Rełigioxe[canbia | canbia sorxente]
Santi catołiçi[canbia | canbia sorxente]
Festa de el patrono de łe çità[canbia | canbia sorxente]
Laiche[canbia | canbia sorxente]
- Dì mondial contra el AIDS


text:
Irlanda
Ła Republica de Irlanda (Éire en irlandexe e Ireland en inglexe) ła xe un paese europeo che fa parte del'Union Europea, ła gà quatro milioni de abitanti e ła so capitale ła xe Dublin. Ła republica ła ocupa tuta ł'ixoła d'Irlanda, fora ke sie dełe nove contee deł'Ulster, ciamà anca Irlanda del Nord, ke fa parte del Regno Unido.
Tuta ł'ixoła ła ga na superficie de 84412 kiłometri quadri e ła xe stacà dała Gran Bretagna dal Mar d'Irlanda. El fiume pi łongo el xe el Shannon (386 km), el monte pi alto el se ciama Monte Carrauntoohill (1041 m). Łe lengoe uficial łe xe el gaelico o irlandexe e l'inglexe. Ła religion pi praticada xe el Catolicesimo, dopo vien i Anglicani e i Presbiteriani. El skeo xe ł'Euro. Par tradixion, ł'ixoła ła xe divisa in quatro provinçe ( Connacht, Leinster, Munster e Ulster), co 32 contee, ventisie dełe quałi łe xe 'nteła republica.
Etimołogìa del nome[canbia | canbia sorxente]
Ła Costitusion irlandéxe ła aférma che el nome del Stato el xe Éire in irlandéxe, e po' Ireland in ingléxe che in vèneto el vol dir Irlanda, méntre el nome estéxo e ofisial de la nasion dal 1949 el xe Repùblica de Irlanda (Poblacht na hÉireann in irlandéxe e Republic of Ireland in ingléxe), dal Republic of Ireland Act, par distìnguar el Stato da l'ìxoła intiera e enfatixar ła fórma republicana oltre che ła total indipandénsa. Seben che tante olte sìe doparà el nome estéxo par no xenerar inconprension co l'Irlanda del Nord, che el xe l'ùnego tra l'altro asetà dal Regno Unìo, par tratai e inisiative internasionałi, el vien uxà el sénplise nome "Irlanda". Sta situasion caòtica ła podarìa èsar risolvésta almanco in part co l'adosion del gaèłico irlandéxe, inte'l 2007, cofà vintiun łéngua ofisial da part de l'Union Europea; el Stato el sarà de fati ciamà co tute e do łe łéngue costitusionałi, irlandéxe e ingléxe, similménte come che suséde par Finlandia o Belgio, co i contraségni 'Éire Ireland'[1]
In Vèneto xeneralménte el Stato el vien ciamà senpliseménte Irlanda, a parte quando che se parla anca de l'ìxoła in xènare o de l'Irlanda del Nord onde che ła xe ciamada Éire o col nome par estéxo par no xenerar inconprension de varoi xènare.
Da notar che Éire (che coretaménte el va pronuncià "[ˈeːrʲə]"), el xe anca el nome de tuta l'ìxoła, quindi difisilménte el pol risòlvar i problemi rełatini al nome. El nome Éire el xe na fórma nominativa del gaèłico, che el riciama al nome de na divinità anticamente ciamada "Ériu", na dea mitołòxega ceh ła ga jutà i Gaèłisi inte ła conquista de l'ìxoła irlandéxe. ła fórma dativa de Éire, cioè Éirinn, ła xe anglisixada in Erin, forma uxada ocaxionalménte in poexìa par indicar l'Irlanda, fin anca a diventar un nome de fémena (famóxo al xe anca el film Erin Brokovich).
Ła nasion ła ga anca altri nomi e soranomi in ingléxe cofà Éire, The Free State (el "Stato łìbaro") e Twenty-six Counties ("łe 26 contee"). Spéso inte'l Regno Unìo el vien ciamà anca "Irlanda del Sud" (Southern Ireland), seben che informalménte, dato che el xe stà doparà ofisialménte sol che inte un breve peiodo transitorio.
Storia[canbia | canbia sorxente]
Durante ł'era glaciałe, ł'ixoła ła xera tacà ała Gran Bretagna e questa al continente eoropeo. Par un çerto tenpo, xera posibiłe vegner a pie da ł'Eoropa fin in Irlanda; difati ghe xe trace, 'ntel periodo Mesołitico, 8000 ani prima de Cristo, deła presensa de omeni rivà dal continente. Mejari de ani pi vanti, 'nteł'era del Fero, xe rivà i Celti, fra ł'otavo e 'l primo secoło vanti Cristo, e i xe diventà ła definitiva popołaxion de ł'Irlanda. I Romani no xe mai sbarcà su ł'isoła, ma i ła conoseva col nome de Hibernia.
'Ntel 5° secoło dopo Cristo, anca grasie a San Patrisio (patron d'Irlanda, festa el 17 de marso), xe rivà el Cristianesimo. 'Ntel alto Medioevo, visto ke ł'ixoła ła xera al riparo dełe invasion barbariche, ghe xe sta na grande fioridura culturałe cristiana in raquanti monasteri sparsi 'ntei diversi regni celtici, con produxion de manoscriti (el Libro de Kells), bigiù e altri atrezi. Ma soratuto xe partii dał'Irlanda un saco de misionari (San Cołonban, San Gało etc.) ke in pratica i ga riportà indrio el Cristianesimo in Eoropa, dove ke ghe gera devastaxion e guere continue.
Dal nono secoło, però, taca a rivare ondà de Vichinghi, ke brusa monasteri, ciese e case, ma ke anca i se inpianta pian pian su ł'ixoła, mis-ciandose coi Celti e fondando çità come Dublin, Cork, Limerick, Waterford. 'Ntel 1171 i Inglesi, col re normano Enrico secondo, i invade ł'Irlanda. Scuminsia secołi de guere fra i Celti (o celto-vichinghi) e i Inglesi, ke vol comandare.
Ała fine, 'ntel 1603, i Inglesi i vinse na volta par tute. Col fato ke intanto ł'Inghiltera ła gera diventà protestante, mentre ke i Irlandesi i gerà restà catołici, se gavea creà ła ł'identificaxion Inglesi = protestanti e Irlandesi = catołici. E proprio par questo, i Inglesi, ała fine del 17° secoło, i ga portà in Ulster (ke xera ła provincia pi catołica e irlandese pura) coloni protestanti dała Scozia e dał'Inghiltera. Co ła guera portà da Cronwell in Irlanda contro i catołici xe morta metà deła popołaxion. Dal 1641 el parlamento de Dublin no'l ga pi acetà catołici, anca se el 90% deła popołaxion ła xera catołica. I Irlandesi i ga tacà, 'ntel corso dei secołi, a ałearse co tuti i nemisi deł'Inghiltera, basta ke i ghe dese na man a butarli fora, ma ła ghe xe senpre 'ndà sbusa. Prima coi Spagnołi de Filippo secondo (a cavało fra el 16° e el 17° secoło, cołe rivolte de Desmond e Tyrone), dopo coi Francesi (rivolta del 1798), infine coi Todeschi (trafici de armi 'nteła Prima Guera mondiałe).
'Ntei ani quaranta del XIX secoło, su 8 miłioni de Irlandesi, 1 miłion xe morto de fame 'nteła Grande Carestia (łigà a na małatia dełe patate: i poareti i magnava soło ke quełe) e 1 miłion e mexo xe emigrà; par sta tragedia xe sta ancà incolpà łe połitiche agricołe protezionistiche del governo inglese, incurante del destin dei catołici irlandesi.
Ała fine, dopo ła rivolta del 1916 (pasqua de sangue) e ani de guerija, 'ntel 1921 xe rivà l'indipendensa, ma 6 dełe 9 contee deł'Ulster łe xe resta al Regno Unido (Irlanda del Nord). Tra i Irlandesi ghe xe sta quełi ke ga acetà l'indipendensa fata cusì, coła spartixion, e quełi ke i vołeva continuar ła guera finkè l'Irlanda no ła fuse sta unida. Cusì xe s-ciopà ła Guera civiłe, durà fin al 1923, quando ke ga vinto i primi. Fra i altri, 'nteła guera civiłe xe sta copà anca el patriota deła lota par ł'indipendensa Michael Collins.
Economia[canbia | canbia sorxente]
Ł'Irlanda ła ga na economia vispa e ativa. Dopo ł'indipendensa, ła republica ła xera pitosto poareta e ła se tegneva su co ł'agricoltura. 'Ntel 1973 coł'entrada 'nteła Comunidà Eoropea (adeso Union Eoropea), xe canbià łe robe. Un uso intełigente dełe risorse mandà da Bruxelles e na połitica fiscałe de tase base par quei ke meteva su inpresa, ga fato s-ciopar l'economia. 'Ntei ani 90 del ventesimo secoło ghe xera un taso de cresita del 10% ał'ano e ł'Irlanda, par questo vegneva ciamà ła Tigre Celtica. In particołare, el baso prelievo fiscałe par i capitałi foresti e el fato de esare un paese de łengoa inglexe drento l'Eoropa, ga atirà un saco de multinasionałi e de capitałi apunto, co na cresita vertical deł'economia scancełando ła disocupasion. 'Ntel 2006 se xe rivà al punto ke i do governi deł'Irlanda e dei Stadi Unidi d'America i ga fato 'n acordo ufiçial par regołar ł'imigrasion dał'America de gente in çerca de lavoro, quando ke na volta i xera miłioni i Irlandesi ke partiva in nave par trovar lavoro in America. Ancò ł'economia ła se baxa soratuto su ł'industria, spece queła par l'esportasion: l'Irlanda xe el primo esportatore al mondo de beni łigà al software. Ma ga avudo na grande cresita anca el setore dei servisi e el turismo. El redito pro capite xe el secondo al mondo.
Note[canbia | canbia sorxente]
- ↑ European Union to call country 'Éire Ireland', Irish Examiner, 27 de giugno 2006.


text:
Sant'Andrea al Quirinale
Sant'Andrea al Quirinale is de kerk van het Jezuïetenseminarie op de Quirinaal in Rome.
De kerk is ontworpen door Gian Lorenzo Bernini en Domenico de' Rossi en werd gebouwd tussen 1658 en 1678. De kerk wordt beschouwd als een van de beste voorbeelden van Romeinse barok, en Bernini beschouwde haar als zijn enige volmaakte werk.
De kerk is ovaal, met de ingang en het hoogaltaar op de korte as van de ellips. Het halfronde portaal is versierd met het wapen van Camillo Kardinaal Pamphili, die de bouw van de kerk financierde.
Koning Karel Emanuel IV van Sardinië is begraven in een van de zijkapellen, evenals de Heilige Stanislaus Kostka.
Titelkerk[bewerken]
- Odilo Pedro Scherer (2009-heden)
Externe links[bewerken]
- Satellietfoto. In het midden van de foto is de ovale koepel van Sant'Andrea te zien, zuidoost van de lange zijvleugel van het Quirinaalpaleis. Ten noordoosten van de kerk, op de zuidhoek van de volgende kruising (Quirinale en Quattro Fontane) is de kleine koepel van Borromini's San Carlo alle Quattro Fontane zichtbaar.
Sant'Agostino · Sant'Andrea al Quirinale · Sant'Andrea delle Fratte · Sant'Andrea della Valle · Sant'Andrea in Via Flaminia · Sant'Angela Merici · Santi Angeli Custodi a Città Giardino · Sant'Anselmo all'Aventino · Sant’Antonio di Padova a Circonvallazione Appia · Sant'Antonio in Campo Marzio · Sant'Antonio da Padova all'Esquilino · Sant'Antonio da Padova in Via Tuscolana · Sant'Apollinare alle Terme Neroniane-Alessandrine · Sant'Atanasio · Sant'Atanasio a Via Tiburtina · Santi Aquila e Priscilla · Santa Balbina · Santa Beata Maria Vergine Addolorata a piazza Buenos Aires · San Bernardo alle Terme · Santi Bonifacio e Alessio · San Callisto · San Camillo de Lellis · San Carlo ai Catinari · San Carlo al Corso · Santa Chiara a Vigna Clara · Basiliek van Santa Cecilia in Trastevere · San Cesareo in Palatio · San Clemente · San Crisogono · San Corbiniano · Santa Croce in Gerusalemme · Santa Croce in Via Flaminia · Sacro Cuore di Cristo Re · Sacro Cuore di Gesù · Sacro Cuore di Gesù agonizzante a Vitinia · Dio Padre Misericordioso · Santi XII Apostoli · San Domenico di Guzman · Santi Domenico e Sisto · Sant'Elena fuori Porta Prenestina · Sant'Emerenziana a Tor Fiorenza · Sant'Eugenio · Sant'Eusebio · Santi Fabiano e Venanzio a Villa Fiorelli · San Felice da Cantalice a Centocelle · Santa Francesca Romana · San Francesco di Paola ai Monti · San Francesco a Ripa · Friezenkerk · San Frumenzio ai Prati Fiscali · Gesù Divino Lavoratore · San Giacomo in Augusta · Il Gesù · San Gioacchino ai Prati di Castello · Santi Gioacchino e Anna al Tuscolano · San Girolamo dei Croati · San Giovanni Crisostomo a Monte Sacro Alto · San Gregorio Magno alla Magliana Nuova · San Giovanni Bosco in via Tuscolana · San Giovanni Maria Vianney · Santi Giovanni Evangelista e Petronio · Santi Giovanni e Paolo · San Giuliano Martire · San Giustino · Gran Madre di Dio · San Gregorio VII · San Gregorio Magno al Celio · Sant'Ignazio · Sint-Juliaan-der-Vlamingen · Sint-Jan van Lateranen · San Liborio · San Lorenzo in Damaso · San Luca a Via Prenestina · San Luigi dei Francesi · Santuario della Madonna del Divino Amore · Santi Marcellino e Pietro · San Marcello al Corso · San Leone I · Santa Maria ai Monti · Santa Maria delle Grazie a Via Trionfale · Santa Maria in Cappella · Santa Maria Liberatrice a Monte Testaccio · Santa Maria dell'Anima · Santa Maria della Salute a Primavalle · Santa Maria in Via Lata · Santa Maria Consolatrice al Tiburtino · Basiliek van Santa Maria Maggiore · Santa Maria in Aracoeli · Santa Maria Ausiliatrice in Via Tuscolana · San Marco · Santa Maria Goretti · Santa Maria della Pace · Santa Maria della Vittoria · Santa Maria del Popolo · Santa Maria del Suffragio (Rome) · Santa Maria in Aquiro · Santa Maria in Domnica · Santa Maria Immacolata a Grottarossa · Santa Maria in Trastevere · Santi Nereo e Achilleo · San Nicola in Carcere · Santa Maria Domenica Mazzarello · Santa Maria in Vallicella · Santa Maria sopra Minerva · Santa Maria Regina degli Apostoli alla Montagnola · Santa Maria in Transpontina · Santa Maria in Trivio · Santa Maria in Via · Natività di Nostro Signore Gesù Cristo a Via Gallia · Santissimo Redentore e Sant'Alfonso in Via Merulana · Nostra Signora del Sacro Cuore · Ognissanti in Via Appia Nuova · Pantheon (Rome) · Santi Pietro e Paolo a Via Ostiense · Santa Prassede · Santa Prisca · Santa Pudenziana · Santissimo Nome di Maria al Foro Traiano · San Patrizio · Sint-Paulus buiten de Muren · Santi Quattro Coronati · Preziosissimo Sangue di Nostro Signore Gesù Cristo · Sint-Pietersbasiliek · Santa Sabina · San Silvestro in Capite · Sixtijnse Kapel · Santa Teresa al Corso d’Italia · Tempietto van San Pietro in Montorio · San Pietro in Vincoli · San Salvatore in Lauro · Trinità dei Monti · Sant'Agnese in Agone · Santa Maria dei Miracoli en Santa Maria in Montesanto · Santa Maria in Campitelli · Sint-Agnes buiten de muren · Santa Maria degli Angeli e dei Martiri · Sint-Anastasiabasiliek · San Martino ai Monti · Sint-Pancratiusbasiliek · Sint-Sebastiaan buiten de Muren · Sant’Ugo · Beata Vergine Maria del Monte Carmelo a Mostacciano


text:
Mùxega
La Mùxega o muŝika (in belumat) l'e una de le pi importanti forme de arte ke ghe sia.
Se pol verdar da muŝika da tante angolažion:
- La muŝika come espreŝion de l'ànema: sarìe la definižon pi veŝina al conceto de arte, in quanto la muŝika la gnen fora da 'n elaboražion de 'n sentimento, ko i strumenti espresivi che avòn a nostra disposižion. La rajòn e 'l kor i se miŝia par tirar fǒra 'n prodoto ke sie bel e ke 'l sepie krear emožiòn.
- La muŝika come proježion del pensiero: co sta definižion se intende dar valor al signifikato antropologico de la question, cuindi la muŝika la diventa an modo par comunicar, par tirar fora konceti ke sarie difižile dir sol ke ko le parole.
- La muŝika come espreŝion de gl'on 'ntel mondo: sto kuà l'e 'n conceto ankora diverso da quel de sora, se intende dir che la muŝika l'e na proježion de kuel ke ne sucede atorno. Mode, parole, usanže, kustumi e manjere le se trasferis te la lengua de la muŝika eko ke cuindi la musica la ciapa 'n significato sociologico.
- La muŝika come storia de gl'on: sarie l'etnomusicologia cioè la sienža che studia le radis de la muŝika, da dove che la parte e ke strada ke l'a fat. Studiando ste robe se kapis mejo anka la storia de gl'on e in particolar modo se ghe riva a 'ndar in fondo a le cuestion pi specifike in ambito teritoriale.
- La muŝika ciapada come fenomeno fisico e sientifico: sarie lo studio de la fixica acustica che varda la muŝika sol ke come tante vibražion ordinade.
Indice
Sort[canbia | canbia sorxente]
Esiste tante sort de muŝike, ke sarie komplikà dirle tute, se pol far na breve skurtada in visa de star manko e dir che ghe n'e:
in base a le sort[canbia | canbia sorxente]
Se trata di division somarie, parkè ghe sarie mili altri tipi de muŝike da meter rent e mili tipi de soto kategorie.
- muŝika Clasika
- muŝika ledjera
In base aj strumenti e ai interpreti[canbia | canbia sorxente]
- muŝika strumentale
- muŝika vocale


text:
Giografia del Kenya
La giografia del Kenya la xe complexa. El Kenya el xe on paexe de l’Africa Orientale, el xe traversá da l’equatore ma el presenta na serie de climi che va da quasi tropicali, a quasi tenperati. La longa costa la lasa el posto a deserti e i altipiani de l’interno. Longhe cadene de montagne le traversa el paexe, che nol ga fiumi inportanti, ma el xe caraterizá da la Rift Valley. Le aque interne le presenta laghi de acqua dolse, de aqua salá e e supioni de aqua calda. Se cata anca foreste pluviali e tropicali.
Indice
La costa[canbia | canbia sorxente]
La costa del Kenya la xe longa 536 km e la xe tuta so l’Oceano Indiano. Longo la costa se cata bariere coraline – notevoli quele de Malindi, Watamu e Shimo la Tewa;, spiage sabiose – Diani Beach e a nord de Malindi; e ixole – arcipelago de Lamu e Mombasa. L’estuario del fiume Tana – l’unico fiume de na serta portata – a nord de Malindi el xe cuerto da na foresta tropicale rica de primati, speso sconosudi en tel resto del paexe. La fasia costiera la xe quasi tuta de tereni autoctoni formatisi co l’erosion de la bariera coralina pi vecia che la se sa solevá fin a formar on bastion longo la costa stesa. Da la costa, a sud, se sale rapidamente verso l’altipiano de Yatta, mentre che longo el confin co la Tanzania el teren el sale pian pianin verso el Kilimanjaro, veta pi alta de l’Africa. La costa nord la rimane de basa altitudine fin a l’interno, do la se misia co le pianure desertiche che vien da la rejon somala.
Altipiani[canbia | canbia sorxente]
Quasi tuto el Kenya meridionale el xe formá da altipiani che i va da 800 a 3000 metri, co na media sora de i 1600 m. L’altopian de Yatta el scominsia rente de la costa e el va fin a i altipiani de i kamba, par zontarse a l’altipian da doe sale el Monte Kenya. A nord del Monte Kenya, el teren sende rapidamente verso la rejon de Marsabit. Tuto el teritorio maasai – longo el confin co la Tanzania – el xe fato de altipiani comunicanti tra de lori. I pi inportanti i xe quei de Anboseli, Kaputiei, el Mara, e quei rente de la cadena de i Mau.
Rift Valley[canbia | canbia sorxente]
La Rift Valley, la Val Spacá, la xe la pi longa val del mondo (6000 km). La Rift Valley la entra en Kenya da la Tanzania e la se move a nord en do tronconi, che i se riunise prima de entrar en Etiopia. Lálteza de la base del Rift la va da 600 a 1200 m s.l.m. I costoni che i divide la vale da i altipiani i pol verghe da 200 a 1000 de altesa. La larghesa de la vale la va da 20 a 200 km. Rentro a la Rift Valley se cata i grandi laghi kenyani, quasi tutti salá o co fenomeni de acque calde. Al confin co la Tanzania se cata el Lago Magadi, sfrutá par el sal. A ovest de Nairobi se cata i laghi Elementeita, Naivasha, Nakuru, Bogoria. Quasi tuti sti laghi i ga anca na popolazion de fenicoteri - e altri osei - famoxa par la so vastitá. I sofioni de acqua calda o de vapor soto presion, i se cata longo tuta la vale. Inportanti i xe quei de Ol Karia, rente de Naivasha. El vapor el xe utilizá par la produzion de energia eletrica.
Le aque[canbia | canbia sorxente]
En Kenya no se cata fiumi inportanti. I unici do i xe el Galana e el Tana. El Galana el nase so le Coline Ngong, poco a sud de Nairobi, el scominsia come Athi (l’aqua che score), el diventa Galana – ma le xe anca conosú come el Sabaki – dop che el ga pasá i altipiani de i kanba. Pi inportanti i xe i laghi. El Kenya el controla on tochetin de Lago Vitoria, ma el ga on bon numaro de laghi longo la Rift Valley, e el Lago Turkana al nord.
Montagne e foreste[canbia | canbia sorxente]
L’elevazion pi alta el xe el Monte Kenya (5199 m). En Kenya se cata anca la fasia pedemontana del Kilimanjaro. Altri monti i xe l’Elgon (4321), condivixo co l’Uganda, la cadena de i Aberdare, e le cadene montuose de l’Elgeyo Marakwet, de i Mau, le Coline Ngong e el monte Marsabit. Na olta, el Kenya el xera cuerto de foreste en quasi tuta léstension sora i 1000 metri de altitudine. Ancó, par efeto del disboscamento e de l’agricoltura, rimase qualche foresta soltanto. La foresta dei monti Mau la xe la pi grande de l’Africa Orientale. La foresta de Kakamega la xe l’unica foresta pluviale de la region. Grandi estensioni a boschi – quasi tuti usadi a livel comerciale - se cata en tel Baringo, en tel Elgeyo Marakwet, e en tel nord est del West Pokot. Ntorno al monte Kenya ge na foresta cosí come se cata foreste en tel parco de i Aberdeare.
Area[canbia | canbia sorxente]
- Totale: 582 650 km²
- Tere: 569 250 km²
- Acqua: 13 400 km²
Clima[canbia | canbia sorxente]
- Longo la costa se cata on clima tropicale. A línterno, soto i 1000 metri ge xe on clima arido, e anca zone desertiche do no pioe mai. Sora i 1000 metri se cata climi tenperati, continentali e anca alpini.
A Nairobi la tenperatura no la sale mai sora i 27 gradi de giorno, co de le ecesioni a febraro. De note la tenperatura la va zo fin a 15 gradi, ma anca a 3-4 gradi de lulio o agosto. En te la region del Turkana, la tenperatura la va da na masima de 48 a na minima de 25 gradi.
Risorse Naturali[canbia | canbia sorxente]
- oro, rubini, petrolio, sofioni de vapor, tereni fertili, parchi naturali richi de selvagina.
Uso de la tera[canbia | canbia sorxente]
- Agricola: 11%
- Pascoli: 37%
- Foreste e boschi comerciali: 30%
- Altri: 22%
Ecologia[canbia | canbia sorxente]
La cresita de la popolazion la ga fato cresar anca i problemi anbientali. Le zone urbane le xe inquiná. L’erosion e la desertificazion le se cata sopratuto al nord e en te le savane.


text:
San Piero de Morubio
San Piero de Morubio el xe on comune de 2 848 abitanti 'nte ła provincia de Verona.
Indice
Giografia[canbia | canbia sorxente]
San Piero de Morubio el xe distante 32 chilometri da Verona, xe inte ła parte sud est de ła provincia.
Evolusion demografica[canbia | canbia sorxente]
Abitanti censii
I monumenti[canbia | canbia sorxente]
- Torre quattrocentesca
- villa Gobetti ora sede comunale
- Villa dei conti Verità
Sagre[canbia | canbia sorxente]
Ultima domenega di agosto "Sagra de San Gaetano" otobre "Sagra de Bonavicina"
Aministrasion comunałe[canbia | canbia sorxente]
Sìndico: Giorgio Malaspina (Lista Civica L'iride) dal 28/05/2006
Sentrałin comunal: 045 6969000
Posta eletronica: segreteria@omunesanpietrodimorubio.it


text:
Menu principale:
Cultura-Culture > Canson
Perasto 1797 (de L.Brunelli - Tirà fora dal discórso de G. Viscovich)
Testo orixinario de l'autor (tirà fora dal discórso in venesian del '700)
cantà:
Ti co nu , nu co Ti …
e senpre co Ti sul mar semo stài virtuoxi :
nisun ne gà visto mai co Ti scanpar ,
mai co Ti spaurìi… co Ti vinti mai…
E i nostri fioi i farà saver al mondo che fedeli semo stài
a Ti, San Marco,
a Ti, a la tó insegna.
Par tanti àni le xè stà tue, par senpre ancor sarave tue
le nostre vite, i nostri cori e le sostanse…
Ma ormai…
podémo solo darte el core come tónba,
e come grando elogio el nostro pianto
San Marco…
Te sepelimo sóto questo altare,
ma semenemo insieme i nostri cori
parché te tornarè , Venesia , ancora granda un dì :
Ti co nu e nu co Ti…
parlà:
Venesia…eh…Venesia…te tornarè ancora granda un dì :
Ti co nu…
cantà:
nu co Ti…
Menu di sezione:


text:
Desenzano del Garda: Previsioni a lungo termine per Desenzano del Garda (BS) - Lombardia
Acquafredda - Adro - Agnosine - Alfianello - Anfo - Angolo Terme - Artogne - Azzano Mella - Bagnolo Mella - Bagolino - Barbariga - Barghe - Bassano Bresciano - Bedizzole - Berlingo - Berzo Demo - Berzo Inferiore - Bienno - Bione - Borgo San Giacomo - Borgosatollo - Borno - Botticino - Bovegno - Bovezzo - Brandico - Braone - Breno - Brescia - Brione (Lombardia) - Caino - Calcinato - Calvagese della Riviera - Calvisano - Capo di Ponte - Capovalle - Capriano del Colle - Capriolo - Carpenedolo - Castegnato - Castel Mella - Castelcovati - Castenedolo - Casto - Castrezzato - Cazzago San Martino - Cedegolo - Cellatica - Cerveno - Ceto - Cevo - Chiari - Cigole - Cimbergo - Cividate Camuno - Coccaglio - Collebeato - Collio - Cologne - Comezzano-Cizzago - Concesio - Corte Franca - Corteno Golgi - Corzano - Darfo Boario Terme - Dello - Desenzano del Garda - Edolo - Erbusco - Esine - Fiesse - Flero - Gambara - Gardone Riviera - Gardone Val Trompia - Gargnano - Gavardo - Ghedi - Gianico - Gottolengo - Gussago - Idro - Incudine - Irma - Iseo - Isorella - Lavenone - Leno - Limone sul Garda - Lodrino - Lograto - Lonato del Garda - Longhena - Losine - Lozio - Lumezzane - Maclodio - Magasa - Mairano - Malegno - Malonno - Manerba del Garda - Manerbio - Marcheno - Marmentino - Marone - Mazzano - Milzano - Moniga del Garda - Monno - Monte Isola - Montecampione - Monticelli Brusati - Montichiari - Montirone - Mura - Muscoline - Nave - Niardo - Nuvolento - Nuvolera - Odolo - Offlaga - Ome - Ono San Pietro - Orzinuovi - Orzivecchi - Ospitaletto - Ossimo - Padenghe sul Garda - Paderno Franciacorta - Paisco Loveno - Paitone - Palazzolo sull'Oglio - Paratico - Paspardo - Passirano - Pavone del Mella - Pertica Alta - Pertica Bassa - Pezzaze - Pian Camuno - Piancogno - Pisogne - Polaveno - Polpenazze del Garda - Pompiano - Poncarale - Ponte di Legno - Pontevico - Pontoglio - Pozzolengo - Pralboino - Preseglie - Prestine - Prevalle - Provaglio d'Iseo - Provaglio Val Sabbia - Puegnago sul Garda - Quinzano d'Oglio - Remedello - Rezzato - Roccafranca - Rodengo Saiano - Roè Volciano - Roncadelle - Rovato - Rudiano - Sabbio Chiese - Sale Marasino - Salò - San Felice del Benaco - San Gervasio Bresciano - San Paolo - San Zeno Naviglio - Sarezzo - Saviore dell'Adamello - Sellero - Seniga - Serle - Sirmione - Soiano del Lago - Sonico - Sulzano - Tavernole sul Mella - Temù - Tignale - Torbole Casaglia - Toscolano-Maderno - Travagliato - Tremosine - Trenzano - Treviso Bresciano - Urago d'Oglio - Vallio Terme - Valvestino - Verolanuova - Verolavecchia - Vestone - Vezza d'Oglio - Villa Carcina - Villachiara - Villanuova sul Clisi - Vione - Visano - Vobarno - Zone .
Il flusso perturbato continua a caratterizzare il medio e basso Adriatico. Nuvolosità in transito sull'Appennino. A Nord cieli sereni o poco nuvolosi. Mentre al centro e al sud ancora molta nuvolosità, sulle coste Adriatiche piogge venti forti su Marche, Abruzzo, Molise, Puglia, Campania, Basilicata e Calabria. Temperature in calo.
Questo fine settimana inizierà con un venerdì di maltempo al Centro Sud migliore al Nord. Sull' Italia permane un minimo che continua a rigenerarsi in loco causando molta variabilità. venerdì ancora perturbato sulle basso adriatiche e al sud.


text:
San Marco (sestièr)
San Marco el xé un dei sestieri de Venesia e el xé só cór fin da có ła Serenìsima ła xé nasùa.
El 12 de disenbre 2007 el sestièr el gavéva 4.236 abitanti.
Geografia[canbia | canbia sorxente]
El sestièr de San Marco el xé dełimità a nord dal Canal Grando; a sud, indove ła Piasa ła xé revolta verso ła Laguna de Venesia, dal basin de San Marco; a ovest dal Rio del Pałaso; a est dal Rio de San Zulian.
El sestièr el confina a nord col sestièr de Canarégio e a est col sestièr de Casteo méntre el xé cołigà al sestièr de San Poło traverso el Ponte de Rialto e a queo de Dorsoduro traverso el Ponte del'Academia.
Dal pónto de vista aministrativo el sestièr de San Marco el contien anca l'ìxoła de San Zorzi Magior.
Storia[canbia | canbia sorxente]
El sestièr de San Marco, 'nte łe orìxene ciamà Rivoalto dal qual anca vien el nome Rialto, el xé el nùcleo orixenario de ła sità. 'Ntei sói primi sècołi de vita infati ła sità de Venezia ła gera ciamada Civitas Rivoalti propio per referéndose a łe ìxołe su łe quae ła xé stada tirada su.
El cor del sestièr el xé costituìo da ła Piasa San Marco, che, per squaxi miłe ani, ła xé stada el séntro połìtego e giudesiario de ła Repùblica de Venesia.
Ła Piasa ła xé nasùa e cresùa su ła xona ocupada dai antighi brołi curai da łe mùneghe del visin convénto de San Zacaria, intorno a łe dó céxe che ghe gera in orìxene in sto łógo qua, ła céxa de San Teodoro (primo patrono de Venesia), daspò butada xó per far posto a ła Baxìłica de San Marco e ła prima céxa de San Ziminian, in orìxene catada a ocio a metà łonghésa de ła piasa de ancuo, vanti a ła baxéłega. Col slargamento de ła Piasa, ła Céxa de San Ziminian ła xé stada daspò tirada su visin al Ala Napoleonica de ancuo, deso parte del Muxeo Correr, per tirar su ła qual ła céxa ła xé stada butada xó 'ntel 1807 per órdene de Napoleon.
'Ntel'ano 828 i pescadóri Buono da Małamoco e Rustego da Torseło i ga portà via da Ałesandria d'Egito el cadàvere de San Marco Vangełista e i ła ga portà a Venesia indove ła xé, anca 'ntei giórni de ancuo, conservada 'nte ła baxéłega a eło dedicada. Da ełora el santo el xé deventà el patron de ła sità e el ga dà el nome a ła Piasa.
Monumenti e arte[canbia | canbia sorxente]
Natural che el séntro vital del sestièr el xé Piasa San Marco, su ła qual se 'fasa el Pałaso Dogal, sede del poder połìtego venesian fin dal IX sècoło, del qual el xé stà el primo edifisio, e ła baxéłega de San Marco, capeła privada del Doxe fin al 1807: al pòpoło infati nol gera perméso intrar 'nte ła baxéłega: łóri i podeva 'ndarghe drénto soło in feste o ocaxion ecesionałe. Fin a tal data ła sede Patriarcal de Venesia ła gera San Piero de Casteło, al màrxene oriental de ła sità.
Ła piasa ła xé l'ùnego spasio sitadin chel xé ciamà propio cusì, perché 'ntel resto de ła sità ghe xé soło canpi, canpiełi, corte e altri.
Łe Procuratie catae vanti a ła baxéłega e al pałaso Dogal łe gera sede del poder giudisiario de ła Serenìsima.
Ła Tor del Rełogio, da un póco consiada, el xé un monuménto vèro inportante per i Venesiani.
Indrio el Pałaso Dogal, dal ponte de ła Pagia, se pol amirar el famóxo ponte dei Sospiri vanti al qual scoménsa el sestièr de Casteło.
Altri łóghi de interese i xé el Teatro Ła Fenice, ła céxa de Céxa de San Moisè che ła se cata a ła fin de ła Całe Larga XXII Marso e Pałaso Grassi, miga da tanto ténpo fato deventar un inportante muxeo
Al sestièr partien anca l'ìxoła de San Zorzi Magior, indove ghe xé ła baxìłica da ła qual ea ła tol el nome e ła fondasion Cini.


text:
Aqua
L'aqua (dita anca ensa o lensa), en condisioni de tenperatura e presiòn standard, ła xe un liquido sensa cołor, sensa saor e sensa odor, co un punto de fuxion a 0 °C e un punto de ebołision a 100 °C. Ła só mołecoła ła xe formà da un àtomo de osìjeno dove che i xe łigai dò atomi de idrògeno; ła sò formuła chimega ła xe quindi H2O
Al stao sołido ła xe ciama giaso e ła someja al véro. Al só stao gasoxo invese ła xe nota cofà vapor aqueo o pì senpliçemente come vapor.
Al de sora de çerti vałori de tenperatura e presión (detti crìteghi), che par l'aqua i xe 647 K e 22,064 × 106 pascal, l'aqua ła va drento un stao dito supercritego, en i quałi agregai de aqua ało stao simil-liquido i fluise en na faxe de simil-vapór.
Se trova en mase parti del universo, come 'nte ła Łuna e en altri pianedi. Su ła Terra l'aqua copre el 70,8% de ła superfise de'l pianeda.
El vołúm de aqua prexente 'nte ła Tera el xe stimà en 1 360 000 000 km³; de sti qua:
- 1 320 000 000 km³ xe acque marine (en magioransa oceano).
- 25 000 000 km³ xe 'ntei giasiari e ne łe całote połari.
- 13 000 000 km³ xe nel soło, ne łe falde aquìfere.
- 250 000 km³ xe aque dolçi nei łaghi, nei mari interni e nei fiumi.
- 13 000 km³ xe vapór aqueo nel'atmosfera.
Indice
Etimołoxia[canbia | canbia sorxente]
El termine "aqua" 'l gà orixine da'l latin aqua che vien ricondòta a na radise indoeuropea ak- co 'l signifigà de piegar (che xè prexente 'nte 'l sanscrito ak-na piegà cofà anca in altre łengue)[1], talvolta co' no scanbio de soni fra c, p e f (cfr. el sanscrito ap e ło zendo afs, l'itita akwanzi "łori i beve," e 'l lituan uppe "on fiume").
Fìxica e chìmega del'aqua[canbia | canbia sorxente]
Łe prime scoerte scientifighe[canbia | canbia sorxente]
Ła convinsion che l'aqua fuse 'n ełemènto primixenio e indivixibiłe se protrase fin a i ultemi dexeni de'l XVIII secolo, cuando i sciensiai Antoine Lavoisier e Henry Cavendish i scopri sta sostansa ła xè formà in realtà da do costituènti: idroxeno e osìgeno. 'Nte 'l 1742, Anders Celsius definìi ła scała de tenperatura che prende 'l so nome, ponendo el ponto de fuxion del'aqua (a ła normałe presion atmosferega) a 0 gradi e 'l ponto de ebołision a 100 gradi[2]. Ła prima sconpoxision del'aqua in idroxeno e osìgeno (i so conponènti ełementari) fu exeguia 'nte 'l 1800 da'l chimego inglexe William Nicholson, tramide el proceso de eletrołisi del'aqua.[3] L'aqua xè infati parsialmènte disocià in ioni H+ e OH-, che i migra verso i do połi de ła sela eletrołitiga, 'ndove łe avien łe seguènti reasion:
- anodo (+): 4 OH- → O2 + 2 H2O + 4 e-
- catodo (−): 2 H+ + 2 e− → H2
l'osìgeno e l'idroxeno son prodoi soto forma de bołe gasoxe su ła superfise de i eletrodi, da cui i pol esar racolti. Gilbert Newton Lewis el gà ixołà el primo canpion de pura acqua pexante ('ndove l'idroxeno xè sostituo da'l deuterio, so ixotopo) inte 'l 1933.[4]
Na controversia scientifega xè nada a ła fin de i ani sesanta a propoxito del'existensa de na forma połimerega del'aqua (ła połiaqua). Xè ora mai condivixa l'opinion che tałe połiaqua nò ła exista. [5][6][7] 'Nte 'l 2007 grasie al'uxo de superconputer e a ła mecanega cuantistiga xè stà sviłupà un modèło numerego del'aqua che a partir da i prinsipi de ła mecanega cuantistiga de łe mołecołe ne estrapoła el conportamènto in modo coreto.[8]
I canbiamènti de stato de l'aqua[canbia | canbia sorxente]
L'aqua ła xè una de łe pì picenin de sostanse existenti (insiem a galio, bismuto e antimonio) 'ndove el proceso de sołidificasion avien co' 'n aumento de vołume spesifego (pari a sirca 0,087 L/kg, a ła tenperadura de 0 °C (273,15 K) a ła presion de 1 atm), mèntre el so ponto de ebołision 'l xè a 100 °C (373,15 K).[9] Cuèsto conporta che a ła diminusion de ła tenperadura, ła presion corispondènte al pasajio de stato sołido-licuido aumènti sensibilmènte: se gà na pendensa negadiva de ła linea de pasajio sołido-licuido inte 'l diagrama de faxe presion-tenperadura. In particołar, par ogni senteximo de grado Celsius (0,01 °C) de diminusion de ła tenperatura se gà 'n aumento de ła presion de fuxion de sirca na atmosfera. Sta relasion ła xè verifegà fin a ła presion de 2070 atm e a ła tenperadura de -22 °C, oltre ła cuàłe i se gà altri stati ałotropisi.
A ła presion atmosferega (1 atm) l'aqua ła bołe a ła tenperadura de 100 °C. Cofà par tute łe altre sostanse, dorante ła trasformasion xè nesesario fornir na serta cuantità de całor (deto całor latènte), che 'nte 'l caxo del'aqua 'l xè pì ełevà de ogni altra sostansa nota: a condisioni de 0 °C e de 1 atm cuesto całor de vaporizsasion 'l xè infati pari a 2501 kJ/kg.
Fra i 90 °C e i 250 °C vałe ła regoła enpirega par cui ła presion de vaporixasion (in bar) ła xè pari a ła cuàrta potensa de ła sentesima parte de ła tenperadura de vaporixasion (in gradi Celsius):
Ła natura anfòtera de l'aqua[canbia | canbia sorxente]
L'aqua ła xè anca na sostansa anfòtera, overo capase de conportarse sia da açido che da baxe (chìmega).
A pH 7 (condision de neutrałità) ła consentrasion de ioni idrosido OH- xè uguałe a cuèła de ioni idroxeno H+ (o idronio o osonio H3O+). Cò cuesto equiłibrio 'l vien alterà, ła sołusion ła se traforma in açida (majior consentrasion de ioni idroxeno) o baxiga (majior consentrasion de ioni idrosido).
Secondo ła tèoria de Brønsted-Lowry, 'n açido 'l xè na spesse chìmega capase de donar uno ione H+ e na baxe xè na spesse chìmega capase de adisionarlo a sé. In prexensa de un açido pì forte de esa, l'aqua ła se conporta da baxe, in prexensa de 'n açido pì debołe de esa, l'aqua ła se conporta da açido. Par exenpio, inte 'l equiłibrio:
- HCl + H2O ⇄ H3O+ + Cl-
l'aqua ła se conporta cofà baxe e un açido łe dona el so ione H+. Invese inte ła reasion co l'amoniaga:
- NH3 + H2O ⇄ NH4+ + OH-
ła xè l'aqua a azir da açido, donando el so ione H+ a st'ultema.
Ło ione H3O+, prexente senpre in picenin cuantità insieme a ła normałe mołecoła d'aqua, se forma dopo a ła reasion chìmega de autoprotołixi del'aqua:[10]
- 2H2O ⇄ H3O+ + OH-
Sta reasion ła xè anca nota cofà autoionixasion,[11] semi-ionixasion o autodisociasion del'aqua, e spiega ła natura anfòtera del'aqua.
L'inportanza biołoxica de l'aqua[canbia | canbia sorxente]
L'aqua ła xè na conponènte fondamentałe de tuti i organismi vivènti prexenti su'l nostro pianeda. Ła xè cata in ełevate persentuałi 'n te łe celule (in particołar inte 'l sitoplasma e 'nte i vacuołi – prexenti 'nte łe celule vexetałi e in on fià protisti), indove al' interno vien convojià 'traverso el proceso de pinocitoxi.[13] Inte'l protoplaxma de tute łe celule, sia procarioti sia eucarioti, l'aqua raprexenta el conposto predominante e ła agise cofà solvente par tute łe biomołecołe (cofà i carboidrati, łe proteine, łe vitamine idrosołubiłi ecc.), dando a łori ła posibiłità de reagir tra de łori 'n te łe varie reasion biochìmighe. Oltre che cofà solvente, l'aqua partesipa ativamènte anca cofà reaxente in diverse reasion metabołiche, soratuto cuèłe de idrołisi e ła xè, asieme a l'anidride carbonega, uno de i prinsipałi reaxenti de ła fotosintexi clorofijana; xè anca, senpre asieme a ła CO2, el prodoto concluxivo de'l proceso de respirasion selułar.
Esendo el prinsipałe costituènte de ła gran parte de i viventi, l'aqua xè donca prexente anca inte 'l organixmo uman, in persentuałi variabiłi a seconda de'ł età, de'l seso e del pexo. I fluidi corporei che i gà el majior contenuo de aqua son el licuido cefało-rachidian (99%), el midoło oseo (99%) e 'l plaxma sanguigno (85%).[14][15] Rixulta cuindi de fondamentałe inportansa pa'l trasporto de i nutrienti in tuti i distreti corporei e par l'eliminasion e l'escresion, tramide l'urina, de łe scorie prodote inte łe reasion biochìmighe. L'aqua ła svolge anca na funsion de granda inportansa 'nte ła regołasion de ła tenperadura corporea (tramide ła sudorasion) e de ła consentrasion de i sałi minerałi; partesipa anca a ła digestion, faorèndo el tranxito intestinałe e l'asorbimènto de łe sostanse nutridive. Propio parché l'aqua ła gà da esar prexente in cuantità molto elevae 'nte ła alimentasion uman ła vien clasifegà cofà "macronutriente".[16]
'Nte łe piante ła xè el conponènte prinsipałe de ła linfa, che ła gà ła funsion de trasportar i prinsipi nutritivi in tuti i tesuti, e de i vacuołi, che i regoła ła presion osmotega.
Uxi de l'aqua[canbia | canbia sorxente]
L'aqua ła riveste un ruoło sentrałe in un grando numaro de canpi. Sostansialmènte se pol sudividare i uxi del'aqua in:
- Uxi siviłi:
- Uxo potabiłe
- Ałimentasion (preparasion de łe cosse da magnar e da bevare)
- Ixene (personałe e de i inpianti sanidari)
- Inprexe ałimentari
- Uxi siviłi nò potabiłi (par molte de i cuałi, comunque, se uxa de norma aqua potabiłe), fra cui:
- Uxo potabiłe
- Uxi agricołi (irigasion)
- Utiłixi industriałi, fra cui:[17]
- Fonte enerxetica in inpianti idroełetrisi
- Aplicasion chìmighe (cofà solvente e azente de reasion)
- Vetor termego in inpianti de riscaldamènto e rafredamènto.
Anca se l'aqua ricopre 'l 71% de ła superfise terestre, ła majior parte de cuesta nò ła xè utiłixabiłe diretamènte, in cuànto nesesita de particołari tratamènti, che i son diversificai a seconda de l'utiłixo a cui l'aqua ła xè destinà.
Proverbi[canbia | canbia sorxente]
- Quando che l'aqua toca el cuło, tuti inpara a noare vol dir " quando ghe xe davero na urgensa, tuti se se dà na mosa e se se tira fora da łe rogne ".
- Chi che se ga scotà co l'aqua calda, el ga paura anca de queła freda vol dir " quando uno ga avudo na bruta esperiensa con un problema grando, el ga paura anca dei problemi pi' picołi".
- L'aqua ronpe dove che no se crede vol dir " ocio ai tipi cheti che no se rabia mai: xe proprio questi che, quando i se sbroca, e no te te ło speti, i diventa na furia, come na brentana".
Notasion[canbia | canbia sorxente]
- ↑ Termine exato
- ↑ Celsius, op. cit.
- ↑ Nicholson, op. cit.
- ↑ (EN) Lewis, Gilbert N. (marso 1933). The isotope of hydrogen Journal of the American Chemical Society 55 (3): 1297–1298. DOI:10.1021/ja01330a511. URL consultà el 14-08-2009.
- ↑ (EN) Rousseau, Denis (zenaro 1992). Case Studies in Pathological Science American Scientist 80 (1): 54–63. URL consultà el 14-08-2009.
- ↑ (EN) Bauer, Henry H. (2002). "Pathological Science" is not Scientific Misconduct (nor is it pathological) International Journal for Philosophy of Chemistry 8 (1): 5-20. URL consultà el 14-08-2009.
- ↑ (EN) Franks, Felix, David Eisenberg (settembre 1981). A Scientific Gold Rush. (Book Reviews: Polywater) Science 213 (4512): 1104-1105. URL consultà el 14-08-2009.
- ↑ (6 marzo, 2007) I segrèti del'aqua Łe Sciense. URL consultà el 14-08-2009.
- ↑ I ponti de fuxion e ebołision riportai i son riferìi a ła presion de 1 atm.
- ↑ Lausarot, op. cit.
- ↑ Brandi, op. cit.
- ↑ www.medicinaecologica.it. URL consultà el 26-08-2009.
- ↑ Funsion biołoxica de l'aqua. URL consultà el 26-08-2009.
- ↑ El corpo uman e l'aqua. URL consultà el 26-08-2009.
- ↑ El ruoło del'aqua 'n te'l organixmo. URL consultà el 26-08-2009.
- ↑ I macronutriènti - L'aqua, el nutriente pì inportante. URL consultà el 26-08-2009.
- ↑ Polizzotti, op. cit., p. 53.
Varda anca[canbia | canbia sorxente]
- Idrogeno
- Uxi de l'aqua (Industriałe, pa' l'Agricoltura)


text:
Chambéry
Chambéry (anticamente in itałian Ciamberì) el xe on comune fransexe de 60.900 abitanti (Insee 2004) capołogo del dipartimento deła Savoja 'nte ła rejon del Rodano-Alpi. Siben giograficamente parte deła rejon fixica fransexe ła sità ła xe stata parte del Regno de Sardegna fin al 1861 col nome de Ciamberì.
Xemełagi[canbia | canbia sorxente]
- Turin, Italia
- Albstadt, Germania, dal 1979
- Ouahigouya, Burkina Faso
Evolusion demografega[canbia | canbia sorxente]
Abitanti censii
Łigamenti foresti[canbia | canbia sorxente]


text:
Santa Maria del Suffragio (Rome)
Santa Maria del Suffragio is een 17e-eeuwse kerk van de Confraternita del Suffragio in het centrum van Rome aan de Via Giulia in de wijk Ponte.
Geschiedenis[bewerken]
De Confraternita del Suffragio (Broederschap die verlichting schenkt aan hen die lijden) was een in 1592 opgerichte Broederschap der Gelovige Zielen in het Vagevuur die gevestigd was naast de San Biagio della Pagnotta. Het doel van de broederschap was om te bidden voor de geesten van de stervenden en reeds gestorvenen. Twee jaar later verleende Paus Clemens VIII canonieke erkenning aan de broederschap. In 1620 verhief Paus Pius V de Broederschap tot een aartsbroederschap (Arciconfraternita).
Nadat de behuizing te krap was geworden, verkreeg de broederschap in 1607 een deel van een onvoltooid gebleven bouwproject dat een door Donato Bramante ontworpen gerechtshof had moeten worden. In 1662 ontwierp Carlo Rainaldi de Santa Maria del Suffragio, die werd voltooid in 1669. De decoraties van het interieur werden voltooid in 1685.
De kerk bezit fresco's van Cesare Mariani (Kroning van de Maagd). De derde kapel aan de rechterzijde heeft een Geboorte van Maria en een Aanbidding door de Koningen (Wijzen) van Giuseppe Chiari. De derde kapel aan de linkerzijde heeft een muurschildering het lijden van Christus door Giovanni Lanfranco.
Sant'Agostino · Sant'Andrea al Quirinale · Sant'Andrea delle Fratte · Sant'Andrea della Valle · Sant'Andrea in Via Flaminia · Sant'Angela Merici · Santi Angeli Custodi a Città Giardino · Sant'Anselmo all'Aventino · Sant’Antonio di Padova a Circonvallazione Appia · Sant'Antonio in Campo Marzio · Sant'Antonio da Padova all'Esquilino · Sant'Antonio da Padova in Via Tuscolana · Sant'Apollinare alle Terme Neroniane-Alessandrine · Sant'Atanasio · Sant'Atanasio a Via Tiburtina · Santi Aquila e Priscilla · Santa Balbina · Santa Beata Maria Vergine Addolorata a piazza Buenos Aires · San Bernardo alle Terme · Santi Bonifacio e Alessio · San Callisto · San Camillo de Lellis · San Carlo ai Catinari · San Carlo al Corso · Santa Chiara a Vigna Clara · Basiliek van Santa Cecilia in Trastevere · San Cesareo in Palatio · San Clemente · San Crisogono · San Corbiniano · Santa Croce in Gerusalemme · Santa Croce in Via Flaminia · Sacro Cuore di Cristo Re · Sacro Cuore di Gesù · Sacro Cuore di Gesù agonizzante a Vitinia · Dio Padre Misericordioso · Santi XII Apostoli · San Domenico di Guzman · Santi Domenico e Sisto · Sant'Elena fuori Porta Prenestina · Sant'Emerenziana a Tor Fiorenza · Sant'Eugenio · Sant'Eusebio · Santi Fabiano e Venanzio a Villa Fiorelli · San Felice da Cantalice a Centocelle · Santa Francesca Romana · San Francesco di Paola ai Monti · San Francesco a Ripa · Friezenkerk · San Frumenzio ai Prati Fiscali · Gesù Divino Lavoratore · San Giacomo in Augusta · Il Gesù · San Gioacchino ai Prati di Castello · Santi Gioacchino e Anna al Tuscolano · San Girolamo dei Croati · San Giovanni Crisostomo a Monte Sacro Alto · San Gregorio Magno alla Magliana Nuova · San Giovanni Bosco in via Tuscolana · San Giovanni Maria Vianney · Santi Giovanni Evangelista e Petronio · Santi Giovanni e Paolo · San Giuliano Martire · San Giustino · Gran Madre di Dio · San Gregorio VII · San Gregorio Magno al Celio · Sant'Ignazio · Sint-Juliaan-der-Vlamingen · Sint-Jan van Lateranen · San Liborio · San Lorenzo in Damaso · San Luca a Via Prenestina · San Luigi dei Francesi · Santuario della Madonna del Divino Amore · Santi Marcellino e Pietro · San Marcello al Corso · San Leone I · Santa Maria ai Monti · Santa Maria delle Grazie a Via Trionfale · Santa Maria in Cappella · Santa Maria Liberatrice a Monte Testaccio · Santa Maria dell'Anima · Santa Maria della Salute a Primavalle · Santa Maria in Via Lata · Santa Maria Consolatrice al Tiburtino · Basiliek van Santa Maria Maggiore · Santa Maria in Aracoeli · Santa Maria Ausiliatrice in Via Tuscolana · San Marco · Santa Maria Goretti · Santa Maria della Pace · Santa Maria della Vittoria · Santa Maria del Popolo · Santa Maria del Suffragio (Rome) · Santa Maria in Aquiro · Santa Maria in Domnica · Santa Maria Immacolata a Grottarossa · Santa Maria in Trastevere · Santi Nereo e Achilleo · San Nicola in Carcere · Santa Maria Domenica Mazzarello · Santa Maria in Vallicella · Santa Maria sopra Minerva · Santa Maria Regina degli Apostoli alla Montagnola · Santa Maria in Transpontina · Santa Maria in Trivio · Santa Maria in Via · Natività di Nostro Signore Gesù Cristo a Via Gallia · Santissimo Redentore e Sant'Alfonso in Via Merulana · Nostra Signora del Sacro Cuore · Ognissanti in Via Appia Nuova · Pantheon (Rome) · Santi Pietro e Paolo a Via Ostiense · Santa Prassede · Santa Prisca · Santa Pudenziana · Santissimo Nome di Maria al Foro Traiano · San Patrizio · Sint-Paulus buiten de Muren · Santi Quattro Coronati · Preziosissimo Sangue di Nostro Signore Gesù Cristo · Sint-Pietersbasiliek · Santa Sabina · San Silvestro in Capite · Sixtijnse Kapel · Santa Teresa al Corso d’Italia · Tempietto van San Pietro in Montorio · San Pietro in Vincoli · San Salvatore in Lauro · Trinità dei Monti · Sant'Agnese in Agone · Santa Maria dei Miracoli en Santa Maria in Montesanto · Santa Maria in Campitelli · Sint-Agnes buiten de muren · Santa Maria degli Angeli e dei Martiri · Sint-Anastasiabasiliek · San Martino ai Monti · Sint-Pancratiusbasiliek · Sint-Sebastiaan buiten de Muren · Sant’Ugo · Beata Vergine Maria del Monte Carmelo a Mostacciano


text:
Pałaso Contarini del Bòvoło
El Pałaso Contarini del Bovòło xe un pałaso gotico de Venesia che se cata 'ntel sestièr de San Marco, visin a Canpo Manin.
Indice
Storia[canbia | canbia sorxente]
El pałaso xe stà costruìo infra el "Tre" e 'l "Quatrosento", cofà dimora dei Contarini de San Paternian, che da ła fìn del Quatrosento co' ła xonta de ła scała a bovòło, xe stài soranomenài "dal Bovòło".
'Ntel 1717 el conpleso xe pasà a Giovanni Minelli che gaveva spoxà Elisabetta di Pietro Maria Contarini, ultema raprexentante de ła famegia.
So'l scominsio de l'Otosento xe stà conprà da ła dita Emery, da ła quała xe stà fità ad Arnoldo Marseille che ghe gaveva verto un albergo dito "del Maltese" (da qui ła denominasion de ła corte del Maltese so' ła quała se afasa el pałaso). 'Ntel 1852 xe stà cedùo par testamento ała parochia de San Luca e xe deventàda sede deła Congregasion de carità. El pałaso apartien ancora atualmente a łe Istitusion de recèto e de educasion.
Ła scała[canbia | canbia sorxente]
El pałaso xe famoxo par la tore scałare tónda co' scała a bòvoło (in diałeto venesian).
El pałaso, caxamentà a ła fìn del Quatrosento da ła famegia Contarini, prexenta su'l rio de San Luca 'na fasàda co' tre połifore archiacute. Nel 1499 Pietro Contarini gà fato xontàr verso la corte interna un picoło corpo de fabrica in stiłe rinascimentałe, caraterixàda da 'na serie de lòxe 'verte co' archi a tuto sesto o risbasài. La tóre drìo, dexegnàda da Giovanni Candi o da Giorgio Spavento, dà aceso ałe lòxe e ne continua el stil aereo nei sinque ordeni de archi ranpanti su cołone. Ła tóre termina in un belvedere a cùboła co' anpia vixuałe so' ła sità.
'Ntel XIX secoło, dopo eser stà albergo par un certo periodo, xe pasà a 'na istitusion de carità, ed ancùo xe propietà de łe Istitusion de Recèto e de Educasion.
'Ntel 1859, l'ałora litografo Wilhelm Tempel gà parà i so primi rimàrchi astronomici dal belvedere deła tóre, co' un tełescopio de so propietà. Qui, el 2 avrìl 1859, el gà scoverto, ła cometa C/1859 G1, ed el 19 otobre 1859 ła Nebułoxa de Merope ne l'amaso 'verto de łe Pleiadi.
Bibliografia[canbia | canbia sorxente]
- Marcello Brusegan. La grande guida dei monumenti di Venezia. Roma, Newton & Compton, 2005. ISBN 88-541-0475-2.
- Guida d'Italia – Venezia. 3a ed. Milano, Touring Editore, 2007. ISBN 978-88-365-4347-2.
- Giuseppe Tassini. Curiosità Veneziane. Venezia, Filippi Ed., 2001.
- Iliazd, L'art de voir de Guillaume Tempel, Imprimerie Union, Paris, 1964.
Voxe łigàe[canbia | canbia sorxente]
Altri progeti[canbia | canbia sorxente]
- Su Commons ghe xe dei file multimediałi su Pałaso Contarini del Bòvoło


text:
Renania Setentrional-Vestfalia
Ła Renania Setentrional-Vestfalia (en todesco Nordrhein-Westfalen, 34 080 km² e 18 000 000 abitanti) ła xe el pì popolà dei sedexe Stati federati de ła Xermania e cueło co'l PIL pì alto. Quarto Stato tedesco par superfise, el se cata 'nte ła xona nord-osidentałe del paexe. El confina co ła Sasonia Basa a nord e a ovest, co'l Asia a sud-ovest, co ła Renania-Pałatinà a sud, e co i Paexi Basi e 'l Belgio a est. El xe traversà dal fiume Ren dal cuałe ciapa el nòme una de łe do parti del Land. Ła cavedal ła xe Düsseldorf, altre sità inportanti łe xe Colonia, Bonn, Dortmund, Essen, Münster, Bielefeld, Aquisgrana, Bochum, Duisburg e Gelsenkirchen.
Indice
Aministrasion[canbia | canbia sorxente]
El Stato el consiste de 5 distreti governativi (Regierungsbezirke), divixi in 31 circondari (Kreise) e 23 sità extracircondariałi (kreisfreie Städte). In tuto, ła Renania Setentrional-Vestfalia ła xe conposto da 396 comuni (1997), conprexe łe sità extracircondariałi.
I sircondari de ła Renania Setentrional-Vestfalia
Łe 23 sità extracircondariałi (che no łe apartien a nisun sircondario) łe xe:
Łista de Ministri-Presidenti de ła Renania Setentrional-Vestfalia[canbia | canbia sorxente]
- 1946 - 1947: Rudolf Amelunxen
- 1947 - 1956: Karl Arnold (CDU)
- 1956 - 1958: Fritz Steinhoff (SPD)
- 1958 - 1966: Franz Meyers (CDU)
- 1966 - 1978: Heinz Kühn (SPD)
- 1978 - 1998: Johannes Rau (SPD)
- 1998 - 2002: Wolfgang Clement (SPD)
- 2002 - 2005: Peer Steinbrück (SPD)
- dal 2005: Jürgen Rüttgers (CDU)
Polìtega[canbia | canbia sorxente]
Łe ultime elexion aministrative del 13 majo 2012 łe ga porta al governo del Land ła ałeansa SPD e B90/Grüne. Intel parlamento del rejonal ghe xe 237 rapresentanti, cusì disribuii SPD 99, CDU 67, B90/Grüne 29, FDP 22, pirati 20.
Al Bundesrat el Land el xe rapresentà da 6 parlamentari.
Economia[canbia | canbia sorxente]
Al marso 2005 el taso de disocupaxion el jera del 12,0%.


text:
Làrese
El làrese, làress o łarexe (nome sientifego Larix decidua) el xe na pianta conifera, deła fameja dełe Pinaceae. El vive sułe Alpi, sui Carpazi (sui Tatra in spece), e in 'tel'Europa çentrałe. Sui monti se pol trovarlo dai 1000 ai 2600 metri de quota, el pol resistere anca a manco 50 °C e el vien alto fin a 40-50 metri.
Lärche pa i todeschi, larch pa i inglesi, larice pa i taljàn, mélèze pa i françesi, el pol vivere pi de 500 ani. No el xe na pianta senpreverde e difati in autuno le foje prima łe diventa załe e dopo łe casca xo. Ste foje łe xe dei aghi verdi ke vien su a ciufeti de 20-30 sui rami, i fioreti feminiłi i xe roxi, longhi 1 çentimetro, quei maskiłi załi, de meso çentimetro, i vien su in apriłe-majo. Łe pigne łe xe longhe 2-6 çentimetri, ła scorsa grisa-maron ła xe lisia 'ntełe piante xovani, crepà a crostoni maron in quełe vecie.
Col legno se fa mobiłi, infixi, barche e altri atresi; dała scorsa se tira fora tanini par ła concia e ła tintoria.


text:
'Na volta me ricordo
'Na volta me ricordo no gera rose e fiori ma almanco i cantieri ne dava da lavorar I turni la sirena i colpi de marteo faseva un bel bordeo po' tuto s'à fermà Se ga fermà i reogi se ga fermà i lavori fora dai cantieri fora i ne ga mandà Se 'ndava a la Giudeca a lavorar da Stuky e dopo tanti sachi i ne ga licensià Barconi caricava montagne de farina i galegiava apena bianchi come el pan I silos gera pieni de gran salo e maturo Stuky pien de oro! i ne lo ga svodà E anca a Dorsoduro co' 'n altro maleficio bondì cotonificio i ne lo ga serà Gavevimo i teeri coton per far la stofa adeso femo la mufa senza più lavorar I ne ga dito done ste' casa a far i fioi l'omo porta i schei no' steve lamentar Semo de Canaregio ne toca de 'ndar fora magari a Marghera a farse infumegar Un popolo de bando xe fiapo e avilio che musi a Castelo xe ora de cambiar Cambiemo che xe ora metemose de sesto femo femo presto salvemo 'sta cità
ilDeposito.org non fornisce file o audio o registrazioni dei canti presenti ma ci limitiamo a segnalare altri siti dove è possibile ascoltare e/o scaricare i canti.
Link per ascoltare e/o scaricare il canto:
Indicazioni bibliografiche
Canzoniere Popolare del Veneto, L'Aria, Cetra, 1977
Condividi
Strumenti
Scheda del canto
Lo staff de ilDeposito.org non condivide necessariamente il contenuto, che viene inserito nell'archivio unicamente per il suo valore storico, artistico o culturale (maggiori informazioni).


text:
5 de majo
El 5 de majo xè el 125° dì de l'anno secondo el całendario gregorian (el 126° 'nte i anni bisestiłi). Ghe manca 240 jorni par la fine de l'anno.
Indice
Fati[canbia | canbia sorxente]
- 1789 - A Parigi se riunise i Stati Generali.
- 1800 - Gran Bretagna: aprovazion da parte del parlamento de l'Atto de Union, con cui i do regni de Gran Bretagna e de Irlanda i vien tacà insieme nel Regno Unìo de Gran Bretagna e Irlanda.
- 1821 - Napoleon Bonaparte el more in esilio a Sant'Elena.
- 1860 - Parte da Quarto rente Genoa la spedizion dei Mile guidà da Giuseppe Garibaldi.


text:
Paxe
Ła paxe ła xé na condision social, rełasional, połìtega o ligada a altre situasion che ła consiste de armonia xeneral e mancansa de tension e scóntri.
Ła paroła ła vien fóra dal łatin pax, pacis e ła xé el contrario de bellum (guera) en sénso połìtego e sociołòxico, vèro del stato dei raporti infrà persone o xénte. Parché ła contien un dei pensieri più antighi e profóndi en sénso antropołòxico, ła paroła termine ła ga dónca tólto significai più grandi e xenerałi, come i verbi pasifegar, con tute łe roba che ghe ne vien fóra.
Par n'altra estension del signifegà, el pensièr de paxe come "mancansa de turbia" el xé daspò pasà dai canpi sociołòxico e połìtego a queło individual en sénso anca sicòlogico, tołéndo el signfegà de paxe del'ànema o paxe drénto, un stato equiete del'ànema umana vista come mancansa de agitasion. Sta paxe drénto ła gera studiada dai antighi che ła ciamava en difarente maniere: eutimia (en Demòcrito), aponia (en Epicuro), atarassia ('ntei Stòisi). En ètiche de ancó se parla de eireneusi.
Vardando più en drénto, ła paxe ła vien dita (o ła dovarìe eser considarada, drio el pensièr de ancó) un vałor riconosuo da tuti chel sia bón a suparar qualsiasi bariera social e/o rełigióxa e ogni pregiudisio ideołòxico, en maniera da scanar situasion de guera fra dó o più persóne, dó o più conpagnie, dó o più nasion, dó o più rełigion.
Ła paxe ła xé un dei pónti fondamentałi del pensièr cristian, orixenà da Gesù Cristo, che, 'ntel giórno de Pasqua el ga dito ai sói apòstołi «Ła paxe ła sia co voialtri». Ancó sto verso el se cata 'nte ła mesa. Gesù el portava n'idea de paxe più fàsiłe a interpretar come comunion col Siór, anca a costo de scóntri co chi nol vogia sta roba.
Ogni an a Oslo i da a na persóna, che ła ga dà dimostrasion de eser ativa par ła paxe 'ntel mondo, un premio ciamà Nobel par ła paxe.
Par paxe se pol entender anca un tratà chel ga come conseguénsa ła fin de na guera, dónca ła paxe.


text:
Grandezze & Meraviglie
XVII Festival Musicale Estense 2014
Modena - Villa Sorra - Zocca - Fusignano - Vignola
PROMOSSO DA
Comune di Modena - Città di Vignola
Fondazione Cassa di Risparmio di Modena - Fondazione di Vignola
CON LA PARTECIPAZIONE DI
Ministero per i Beni e le Attività Culturali: Soprintendenza per i Beni Storici, Artistici ed Etnoantropologici di Modena e Reggio Emilia
Comune di Fusignano - Comune di Zocca - Fondazione Collegio San Carlo
FAI, Delegazione di Modena
CON IL CONTRIBUTO DI
Ministero per i Beni e le Attività Culturali, Dipartimento per lo Spettacolo
Regione Emilia Romagna - Provincia di Modena - Comune di Modena, Circoscrizione 1
Amici di Leonardo Cazzola
CON IL PATROCINIO DI
Arcidiocesi di Modena-Nonantola - ER.GO, Azienda Regionale per il Diritto agli Studi Superiori - Ministero per i Beni e le Attività Culturali: Biblioteca Estense Universitaria
Ordine degli Architetti di Modena - Ordine degli Ingegneri della provincia di Modena
Università degli Studi di Modena e Reggio Emilia, Dipartimento di Studi Linguistici e Culturali
IN COLLABORAZIONE CON
Alessandro Stradella Festival Internazionale, Nepi (Viterbo) - Archivio di Stato di Modena - Archivio Storico Comunale di Modena - Associazione Euphonìa - Associazione X Villa Sorra - Circolo degli Artisti - Civica Scuola di Musica Claudio Abbado, Fondazione di Milano - Concorso di musica antica M. Pratola, L' Aquila - Concorso di Musica antica Premio Fatima Terzo, Vicenza - Conservatorio A. Casella de L'Aquila - Conservatorio A. Pedrollo di Vicenza - Consorzio dei Conservatori del Veneto - ERT Emilia Romagna Teatro - Festival Anima Mea-Puglia Sounds - Festival Trigonale (Austria) - Fondazione Fotografia Modena - Fondazione Teatro Comunale di Modena L. Pavarotti - Galleria Civica di Modena - Galleria Estense - Istituto Abruzzese di Storia della Musica - Istituto Superiore di Studi Musicali Vecchi/Tonelli - Koninklijk Conservatorium Den Haag (Conservatorio Reale dell'Aja) - Universitaet fuer Musik und darstellende Kunst Graz - La Feltrinelli, Modena - Lepida TV - Magazzini Sonori e RadioEmiliaRomagna - Modenamoremio - Museo Civico d'Arte - Museo della Figurina - Parrocchie ospitanti i concerti - Promappennino - U-Sophia
SPONSOR
Banca Popolare dell'Emilia Romagna - Gruppo BPER


text:
Pałaso Labia
Pałaso Labia xe un pałaso baroco del sestièr de Canaregio a Venesia, costruìo infra el XVII e 'l XVIII secoło. Nel Sałón da bało Giambattista Tiepolo gaveva depénto uno dei so caolaóri. El ciclo de afreschi dedicà ałe Storie di Antonio e Cleopatra, su comisión dei fradèłi Angelo Maria e Paolo Antonio Labia.
Afiancà a ła Cexa de San Geremìa, l'edificio xe situà visin a ła confluensa del Canal de Canaregio 'ntel Canal Grando; verso i quałi revòlxe łe do fasade più antighe; el terso prospeto varda su Canpo San Geremia.
I Labia che rivava in orìxene da ła Catałogna gera stài iscriti al Patriarsado Venesian 'ntel 1646 dopo aver contribuìo co' un'ingente sóma ała Guera de Candia. I galdèva infati enormi richése che i spendeva in lusi, feste e in sto pałaso, scominsià poco dopo questa data.
Indice
Architetura[canbia | canbia sorxente]
Le fasàe so'i canałi, atribuìe variamente ad Andrea Cominelli, ad Alessandro Tremignon e a so fìo Paolo, riciapa modełi del Longhena. I préxenta un pepiàn dorico bugnà e piani superióri de órdene ionico e corinsio co' balcóni nobiłiài da mascaroni e balconàe continue. So ł'atico xe scolpìe łe aquiłe araldeghe dei Labia, intersàe co' ocułi ovałi.
La fasàda so 'l canpo, reałixàda intorno al 1730 riciapa, senplifegandoło, el stìl de łe altre do; no xe certa ł'atribusión del dexégno a Giorgio Massari, che sicuramente gaveva verto a ł'interno el monumentàl Sałón da bało.
Interno[canbia | canbia sorxente]
El ciclo de Giambattista Tiepolo[canbia | canbia sorxente]
.
In sto sałón Giambattista Tiepolo gà depento el maxéngo ciclo de afreschi dedicà ałe Storie di Antonio e Cleopatra (1746-1747), co' ła quadradùra trompe-l'œil de Gerolamo Mengozzi-Colonna, che se integra parfetamente coi episodi narativi, indove personagi sontuoxamente vestìi ciapa poxe teatralmente ełoquenti. Ne ła volta drento un ocuło centrałe xe Bellerofonte su Pegaso va verso la Gloria e l'Eternità, ne łe paréde infra fegure ałegoriche e mitołogiche xe prexénti łe do sène prinsipàl l'incontro tra Antonio e Cleopatra, ne ła Sała dei Spèci 'ntel sofito reałixa el Trionfo di Zefiro e Flora.
Altre òpare[canbia | canbia sorxente]
Tante altre sałe del pałaso xe decoràe da interesanti dipinti: se cata òpare de Giandomenico Tiepolo, Palma il Giovane, Giambattista Canal, Placido Costanzi, Agostino Masucci, Pompeo Batoni, Gregorio Lazzarini, Gaspare Diziani, Antonio Visentini. Notevołe anca un ciclo de arasi fiaminghi co' Storie di Scipione.
Questa richésa artistgea gà avùo in Maria Labia una de łe prinsipałi ispiratrici; se dise ritrata in Cleopatra ne ł'Incontro del Tiepoło.
Storia[canbia | canbia sorxente]
La fortuna e ła vita mondana dei Labia gà avùo fin 'ntel XIX secoło e 'l pałaso gera stà vendùo ad un prìnsipe dei Lobkowicz; staltri ło gà cedùo ała benefica pìa Fondasión Israełitica Königsberg, che ło gà tramexà in vari partaménti da fitàr. Ghe gà trovà alòxo 'na fabrica de stòfe, 'na segarìa e diverse famégie, che 'ntel sałón da bało destiràva ła lìsia.
'Ntel dopoguèra el novo propietario, Carlos de Beistegui, gà reałixà dei primi inportanti restauri e gà sercà de riportàr el pałaso al so precedente splendor, integrandoło de aredi d'epoca ed òpare d'arte. El 3 setenbre 1951 gà organixà nel pałaso una infra łe più bełe feste del secoło: tuta ł'alta società internasionałe se gà incontrà 'ntel Sałón da bało in abiti setesenteschi, tanti dei quałi dexegnài da Christian Dior e da un xovene Pierre Cardin, Cecil Beaton ghe n'à reałixà un memorabiłe reportage fotografico.
'Ntel 1964 De Beistegui gaveva cedùo a ł'asta el pałaso a ła RAI, che ghe n'a fato ła so sede regionałe. L'ente gà efetuà precixi restauri sia a ł'edificio che a łe òpare d'arte.
In vista de un trasferimento a Malghera, la RAI gà invià 'ntel april 2008 'na procedura de vendita, łigàda ad un uxo non alberghiero ma espoxitivo o culturałe (cofà richiesto dal Comùn de Venesia).
Bibliografia[canbia | canbia sorxente]
- Marcello Brusegan, La grande guida dei monumenti di Venezia. Roma, Newton & Compton, 2005. ISBN 88-541-0475-2.
- Guida d'Italia - Venezia 3a ed. Milano Touring Editore, 2007. ISBN 978-88-365-4347-2.
- Elsa e Wanda Eleodori. Il Canale Grande. Palazzi e Famiglie. Venezia, Corbo e Fiore, 2007. ISBN 88-7086-057-4.
Voxe łigàe[canbia | canbia sorxente]
Altri progeti[canbia | canbia sorxente]
- Su Commons ghe xe dei file multimediałi su Pałaso Labia


text:
Eoraxia
Euraxia el xe el termine con cui a se definise, en łinea general, ła xona giografica comprendente ł'Eoropa (10 236 000 km²) e ł'Axia (44 300 000 km²) unie.
I du continenti, en realtà, no i ga 'na neta separasion geołogica e giografica. Ła łinea de demarcasion tradixonałe ła xe queła dei Monti Urałi, posti nte ła Rusia ocidentałe.
L'Euraxia ła fa parte, insieme a ł'Africa (30 259 000 km²), del Continente Antico, cusì ciamà parché a xe nate chi łe pì antiche siviltà. El termine el xe in contrapoxision con Novo Continente, conposto dałe do Meriche e co Novissimo Continente, conposto da ł'Oçeania


text:
Salež da manech
Al salež da manech (nome sientifego Salix alba) al è na pianta de la fameja de le Salicaceae.
Descrižion[canbia | canbia sorxente]
Albero alt infin a 25m, da la ramada verta e le fruscole fine, tendre e forte, scorža su 'l biso. Le foje lanceolade-acuminade le è pelose su tuti doi i fianchi da dovene, quele vece solche sot. I fior co do stami, ovario quasi sessile i è giai binadi in infioressenže slongade ciamadi amenti. I fruti i è capsule che le se verde in do part assando libere le žiess cotonose.
Distribužion e habitat[canbia | canbia sorxente]
Al viu inte i posti umidi e drio i ricat de aqua in tuta Europa. In natura al nass da le žiess. Par coltivarlo se inpjanta an ficon (quindi al nass par talea).
Usi[canbia | canbia sorxente]
I ran i gnen doperadi par far manech de arte da laorar la tera, cocoi par i tinaž, falcar, teržipè par le scale e qualche altro uso de poca inportanža. I boce i li doperea infin a qualche diesina de ani fa anca par far subiot. La scorža, se se ghe dondea de destacarla polito, se la doperea par far al scertož dintorn de 'l incalm. Sto salež al gnea anca doperà come salvarech par incalmarghe sora quel mestech par far sache e sacolet. Da sto tipo de salež gnea ricavà al acido salicilico che, tratà co anedride acetica, al gnea acido acetilsalicilico, mejo cognossest come aspirina.
Altri progetti[canbia | canbia sorxente]
- Su Commons ghe xe dei file multimediałi su Salež da manech


text:
Litro
El litro 'l xè un'unità de mexura del vołume.[1] Nò'l xè un'unità del SI, ma xè acetà par l'uxo inte'l Sistema Internasional. El sinboło del litro xè ła letera maiuscoła L opùre minuscoła l.
Indice
Definision[canbia | canbia sorxente]
Un litro equivałe a:
- 0,001 metri cubi
- 1 desimetro cubo
- 1 000 sentimetri cubi
- 106 miłimetri cubi
- el vołume de un cubo de 10 sentimetri de lato
Ghè xè 100 litri in un etolitro. Ghè xè 1 000 litri inte un metro cubo (m³).
El litro 'l pol essare sudivixo in unità pì picenine utiłixando i prefisi del SI, siché un litro equivałe a:
- 106 microlitri (µl) =106 miłimetri cubi
- 1 000 miłilitri (ml) = 1 000 sentimetri cubi (cm³)
- 100 sentilitri (cl)
- 10 desilitri (dl)
- 0,1 decalitri (dal)
- 0,01 etolitri (hl)
Quantità magiori de liquidi i pol essare mixurài uxando chiłolitri (kl, 1 000 litri), megalitri (Ml, 1 000 000 litri), xigalitri (Gl, 1x109 litri) o teralitri (Tl, 1x1012 litri), ma normalmente in sti caxi i se dopàra i metri cubi (m3, 1 000 litri).
El sinboło[canbia | canbia sorxente]
El sinboło del litro xera in orixine l (ła letera minuscoła ele).
Par evitare confuxion có 'l numaro 1, inte'l 1979 fu adotà come alternativa el sinboło L (ła letera maiuscoła ele). El National Institute of Standards and Technology dei Stati Unii de ła Mèrica i racomanda ła L maiuscoła.
Prima del 1979, el sinboło ℓ (l corsiva minuscoła) entrò inte'l uxo de alcuni paexi; a exenpio, jera stà racomandà inte i ani '70 da ła publicasion M33 del South African Bureau of Standards. Sto sinboło rimane inte'l uxo comun, ma continua a nò essare acetà dall'Ufiso internasional dei pexi e de łe mexure.
Se cata anca indicà có l'abreviasion lt., ma anca questa sinbołogia nò ła xè accetà.
Storia[canbia | canbia sorxente]
Inte'l 1793 el litro xè stà introdoto in Fransa come una de łe nove "Mexure Republicane", definìo come un desimetro cubo. El nome deriva da na vecìa unità fransexe, ciamà litron.
Inte'l 1879 el Comitato internasional dei pexi e de łe mexure adotò ła definision de litro e el sinboło l.
Inte'l 1901 a ła tersa conferensa xenerałe dei pexi e de łe mexure el litro xè stà ridefinìo come el vołume ocupà da 1 kg de aqua pura a ła tenperadura de ła so masima densità (3,98 °C) a ła presion de un'atmosfera. Se pensava che questo fuse 1 dm³, ma sucesivamènte se scoprì che jera 1,000028 dm³. In pì el vołume dipende da ła presion, e l'unità de presion gà come fatore ła masa, otenendo na dipendensa sircołare inte ła definision del chiłogramo.
Inte'l 1964 durante ła 12ª Conferensa xenerałe dei pexi e de łe mexure fu ripristinà l'orixinałe definision del litro. Fu consijà l'uxo de questa unità in anbiti comersałi ma nò par laori sientifisi de alta precixion.
Inte'l 1979 durante ła 16ª Conferensa xenerałe dei pexi e de łe mexure fu adotà el sinboło alternativo L.


text:
Inesivo
L'inesivo xè uno dei caxi locativi de łe łéngue del cepo ugro-finico. Vien dopàra par esprimare ło stato in logo e xè tradoto có łe prepoxision inte e a. In finlandexe ło stato in logo espreso dall'inesivo xè xeneralmènte entro limiti definìi.
"Inte ła caxa" xè tradoto in finlandexe có talo·ssa, in estone có maja·s, in ungarexe có ház·ban.
In finlandexe l'inesivo xè formà a partire dal caxo nominativo, al quałe se xonte el sufiso ssa/ssä. In łéngua estona vien xontà na s al caxo genitivo. In ungarexe vien de sołito xonto el sufiso ban/ben, ma i połe anca essar xonati -on, -re, -en, dopàrai in xenare có i nomi de sità.
Bibliografia[canbia | canbia sorxente]
- (FI) Leila White, Suomen kielioppia ulkomaalaisille, Finn Lectura, 2008. ISBN 978-951-792-092-6


text:
Nilotici
I popoli nilotici i xe popoli che ie nati en te la vale del Nilo, specialmente en tel Sud Sudan. Verso l'XI secolo de la nostra era, i nilotici i gha scominzià a risalire el corso del Nilo par entrar en Uganda, Kenya e Tanzania . Alcuni esempi di tribù nilotiche i xe i maasai, i denka, i karimojong, i turkana, i pokot. Secondo alcune teorie, i nilotici no i se sarea mia fermà ne l'Africa orientale, ma alcuni grupi saria andadi fin ne l'Africa Australe, doe i sa misiadi co altri popoli.
I popoli nilotici i parla lingue nilo-sahariane e i xe normalmente popoli pastori. I arusha, che i fa parte del grupo maasai xe agricoltori. Da i ricatamenti fati en Kenya e in Tanzania, se sa che i maasai iera agricoltori ma i ie diventa' pastori na volta che i ie ariva' en tel Kenya (1650 circa).


text:
Senyera
Ła senyera (che in catałan vol dir "bandiera") l' è un sinbolo vesiłołogico formà da quatro fase rose su campo dorà che storicamente l' à raprexentà ła monarchia de ła Corona d'Aragona; ancora al dì d' ancó l' è utilixà come bandiera in Catałogna e, con lievi varianti, in te łe altre comunità autonome spagnołe de l' Aragona, de łe Ixołe Bałeari e de ła Comunità Vałensiana, nonché in xvariè teritori che in tel corso dei secołi i' à fato parte de ła Corona d'Aragona. A livel comunałe i 'è doxine łe çità de ła Spagna el cui stema l' è composto da ła senyera.
Con una prima atestasión datà 1159, ła senyera l' è una de łe bandiere più antiche d' Europa, nonostante el so uxo no 'l sia stà continuativo dal momento de ła so creasión. Ła più antica bandiera de sto tipo rivà al dì d' ancó l' è el Penó de la Conquesta, che el risałe a ła conquista de Vałensia in tel 1238.
L' è anca un sinonimo de Bandiera Reałe (in catałan senyal Reial o Senyera), nonostante ła paroła la se riferisa in genere a łe bandiere catałana e aragonexe.
La bandera de Catalunya, també coneguda com a Senyera (Senhera en aranès i Señera en castellà), és una bandera amb el fons groc i quatre barres horitzontals, anomenades tècnicament «faixes», de color vermell. La bandera és un dels símbols nacionals de Catalunya. Prové de l'emblema del llinatge dels comtes de Barcelona, [1][2][3] del qual ja es té constància l'any 1050 en un segell de Ramon Berenguer IV. A partir de l'època de Jaume I se la conegué com a «bandera reial» o «senyal reial». Desclot i Muntaner (finals del s. XIII i principis del s. XIV) s'hi referien com a «senyal dels reis d'Aragó» i poques dècades després començà a fer-se servir la forma «bandera de Catalunya». Amb l'arribada de la Renaixença al s. XIX, el moviment catalanista la prengué com a bandera nacional de Catalunya.
Origine[canbia | canbia sorxente]
Secondo na łegenda del XIV secoło, ła bandiera la sarea originaria del IX secoło, ai tenpi de l'asedio moro de Barcelona, quando el re Carlo el Calvo, in segno de gratitudine, l' avarea tracià con i só diei insanguinè quatro righe rose sul scudo dorà de Guilfredo el Viloxo moribondo. Tale versión, che la ga vù particołare fortuna ai tenpi de ła Renaixença catałana, l' è ancó generalmente riconosua come un anacronismo (Carlo el Calvo l' era morto vint' ani prima de Guilfredo, in te l' ano 877).
Ghe tante teorie che se rifà sia a un' origine puramente catałana che puramente aragonexe del sinboło, ma no ghe nè gnanca una de dimostrà. N'altra ipotexi la farea derivar ła senyera da l' stema de ła contea de Barsełona, ndoe łe fase i' è parimenti rose e giałe, ma orientè in senso verticałe, mentre secondo n'altra versión ła bandiera l' à mutuà i antichi cołori papałi (che fin al 1808 i era apunto el giało e el roso e che i sopravive ancó in tel stema capitołino) in segno de sotomisión a ła Santa Sede.
Ła versión senplice de ła senyera l'è tornà in auge a l'inisio del XX secoło come bandiera del nasionałixmo catałan e l' è stà adotà uficialmente come bandiera de ła Comunità Autonoma de Catalogna durante ła Seconda republica spagnoła e fin da ła tranxision verso ła moderna Spagna democratica. In tale versión l' è anca ła bandiera uficiałe del dipartimento francexe dei Pirenei Orientałi e la figura parfin in te ła bandiera de ła Provensa, in virtù dei risałenti łegami storici con l'Aragona.
Blaxonatura[canbia | canbia sorxente]
Ła blaxonatura de ła senyera l' è: "de oro, a łe quatro fase rose".
Varianti[canbia | canbia sorxente]
Bandiere Teritoriałi
-
-
-
-
-
-
Ła senyera coronada de Vałensia e de ła Comunità Vałensiana (atuałe)
-
Provincia di Catanzaro-Stemma.png
Bandiere Storiche
-
-
Comunità Vałensiana (1979-1980)
Bandiere Połitiche
-
-
Estelada blu. Bandiera indipendentista catałana
-
Estelada rosa. Bandiera indipendentista sociałista catałana
-
-
Ligamenti de fora[canbia | canbia sorxente]
- Storia de ła Senyera (EN)(CAT)(ES)


text:
Hellas Verona Football Club
L'Hellas Verona Football Club, l'è 'na squadra de balòn veneta, fondà 'ntel 1903 col nome de Hellas 'nte ła çità de Verona. Nei ani pasadi l'è stà sempre ciamada solo Verona, parchè la jera l'unica squadra çitadina che la zughese in tei canpionati de Serie A o de Serie B. Al giòrno d'ancó, sicome che anca chel'altra squadra de Verona, el Ceo, la sà fato conósar in tuta Italia, de solito par distìnguarle se parla de Hellas e Ceo o Chievo.
L'Hellas el pol vantarse de esar stà, da quando ghè el canpionato con un giron solo, l'unica squadra de balòn (insième al Cagliari) ad aver vinto un scudeto (ne ła stagion 1984-85) anca se l'è na squadra "provinciałe", fora dal giro de cuei che conta. Chei ani là del scudeto iè stà el periodo mejo de ła squadra, che l'è rivà par tri olte ała finałe de Cópa Italia. Ła squadra ła gà zugà 24 canpionati de serie A e 49 de serie B (rècor de prexense in te ła serie cadéta, insième col Bresia).
I cołori i rapresenta la çità, e 'nte ła divixa de ła squadra ghè anca el stèma de Verona (na croce zala su fondo blu). Du soranòmi de ła squadra iè "i mastini" e "i scaligeri", che i se riferise a Mastin I de ła Scala de ła Signoria Deła Scala, che el gà tegnù la çità nel tredicesimo e nel quattordicesimo secolo. El stèma araldico dei Scaligeri el se cata suła maja con cui i zuga e in tel marchio socetario come un'imagine stilisà de do mastini bei ciòsi che i varda in diression oposte.
Indice
Łe origini e i primi ani[canbia | canbia sorxente]
Mesa sù nel 1903 da un pochi de studenti del liceo clàsico Scipione Maffei, ła squadra l'è stà ciamà Hellas, che l'è el nome con cui i Greci i ciama ła só patria, scoltando ła proposta del profesor Corubolo, che l'insegnava apunto el Greco. In chei ani là el balón el se zugava sul serio solo in te łe grande çità del Nord-Ovest del'Italia, e la major parte dei Veronexi ghe interesava gnente de sto spor. Però, quando che dó squadre de ła çità łe gà decixo de nar a zugar in Arena, la xente la gà scominsià a intersàrsene.
In sti primi ani l'Hellas l'era una de łe tri-quatro squadre che zugava a livel muniçipałe, batendose coi nemiçi de ła Bentegodi par decidar ci era el più forte in çità. In te ła stagion 1907-08 l'Hellas el sà méso a zugar contro squadre dela region, scominsiando na rivałità col Vicensa molto sentìa fin dèso.
Nel 1911 la squadra la gà scominsià a parteçipar al canpionato regionałe, che fin al 1926 l'era ła faxe de quałificassion par el titoło nassionałe.
Nel 1919, dopo la Prima guera mondiałe, la squadra la sà fuxo insieme coi rivali del Verona, canbiando el nome in Hellas Verona. Dal 1926 al 1929 nel Campionato Nassionałe gh'era tute le mejo squadre dei vari grupi regionałi, e l'Hellas Verona el gh'era anca lu, anca se no'l faxéa grandi robe.
Al'inissio de ła Serie A, in tel 1929 quando che el Canpionato Nassionałe l'è deventà un canpionato de profesionisti, l'Hellas el sà fuxo con altre dó squadre veronesi, el Bentegodi e ła Scaligera, deventando A.C. Verona e zugando nel canpionato de Serie B. Ghe vorà comunque 28 ani parché el riva in Serie A. Dopo de ver zugà in A par la stagion 1957-58, nel 1959 la squadra la sà fuxo de nóvo con n'altra squadra veronexe (che se ciamava anca sta chì Hellas) e i sà méso el nome de Hellas Verona A.C., in omàgio ałe só origini.
I Succesi degli anni 70 e 80[canbia | canbia sorxente]
El scudeto del 1984-1985[canbia | canbia sorxente]
La strutura de ła squadra la xera bona che no se sa: i gh'avea vinto el canpionato de serie B, xera 'ndai do olte de seguito in finale in Cópa Italia e i gh'avea pena fato do canpionati in serie A in dove che a un terso del canpionato i xera primi in clasifica. El tènico el xera uno tipo svejo, brao che no se sa; i tifoxi i tegnea su ła squadra e i ła inzitava senpre a far bèn. In più 'ntel'istà del 1984 è rivà anca do zugadori foresti bei ciosi, el nassionałe todesco Hans Peter Briegel e el nassionałe danese Preben Elkjear Larsen, che i ghà dato subito ała squadra cheła parte de esperiensa e de potensa che l'era mancà 'ntei ani prima.
La formassion-tipo che ghà vinto el canpionato la xera: Garella; Ferroni I, Marangon I; Briegel, Tricella, Fontolan I; Fanna, Volpati, Di Gennaro, Galderisi, Elkjaer; el mister l'era Osvaldo Bagnoli. Tra le riserve, ghe jera Luciano Bruni, Luigi Sacchetti e Fabio Turchetta.
Tra łe partìe da tegnerse in mente de chel'ano ghe n'è almanco dó: la prima l'è queła in caxa contro ła Juve 'ntel 14 de otobre 1984 (quinta giornada), vinta 2-0 con Elkjaer che gà fato un gol descalzo a Tacconi, parché el gavéa perso na scarpa durante el zugo; la seconda l'è queła al stadio "Friuli" de Udine (10 de febraro 1985, disdotéxima giornada), quando i veronexi i gà batùo l'Udinexe par 5-3 in te na partìa incredibiłe, metendo a taxer cuei che dixéa che i zugadori ormai no i gh'avéa più forsa 'ntełe ganbe. Tra i altri epixodi de ła stagion: tri vitorie una dopo l'altra (conpresa na partìa mìa façile vinta contro la Roma 1-0), che le ghà fato védar a tuti che la squadra l'era 'ncora svéia e 'n ganba anca se chełe altre squadre łe stava rimontando; e un pari 1-1 a Bergamo co' l'Atalanta, che gà fato vénzar el titoło na giornada prima de ła fine.
Chel'ano lì el Verona el gà finìo con quìndexe vitorie, trédexe paregi, solo do sconfite e 43 ponti, 4 piesè del Torìn, col'Inter e la Sampdoria in tersa e quarta poxission.
El scudeto del'Hellas Verona de Osvaldo Bagnoli, vinto propio quando tuti i piesè brai canpioni de bałon del'epoca (Platinì, Zico, Maradona, Socrates, Rummenigge ecc..) i zugava in Italia, l'è stà na roba che probabilmente no vegnarà mai più, forsi l'ultimo de un çerto modo de zugar a balon. L'è stà un scudeto stramerità e sensa màcie, otegnù dopo ła longa cavalcada da sołi scominsià in te ła prima giornada de canpionato, che l'ha podùo sucédar anca grassie al fato che in chel'ano lì, par l'unica olta in tuta ła storia del calcio italian, łe dexignassion dei arbitri jè stà fate col sistema del sortegio totałe.
Ła squadra canpion d'Italia 1984-85[canbia | canbia sorxente]
Hans Peter Briegel, Luciano Bruni, Antonio Di Gennaro, Dario Donà, Pietro Fanna, Mauro Ferroni, Silvano Fontolan, Giuseppe Galderisi, Claudio Garella, Preben Elkjær Larsen, Antonio Lonardo, Fabio Marangon, Luciano Marangon, Luigi Sacchetti, Sergio Spuri, Roberto Tricella, Franco Turchetta, Domenico Volpati, alenator Osvaldo Bagnoli.
In Europa[canbia | canbia sorxente]
L'Hellas Vèrona ga debutà nele competisioni internasionali partesipando al torneo Anglo-'Taian in tei primi ani 70, Vegnendo fora prima tra le squadre 'taiane in te un torneo dominà da quele inglesi. In tel 1982-1983, sicome la gavea vinto el campionato de serie b l'ano prima, l'Hellas Verona ga partesipà al Mitropa Cup, in doe però no ga otegnesto risultadi degni de nota.
L'ano dopo finalmente la ga debutà in te na competision internasional de gran livelo ma la squadra in Coppa UEFA in tel 1983-1984, dopo che la gavea superà el primo turno co na bela vitoria sul campo dela Stela Rossa de Belgrado, le sta eliminà dai austriasi de lo Sturm Graz (2-2 a Verona, 0-0 a Graz).
La stagion 1985/86 la ga visto la squadra in Copa Campioni grasie alo scudeto che la gavea vinto l'ano prima. In tei sedicesimi l’Hellas la ga incontrà el Paok de Salonico, in tei otavi, la ga catà laJuventus che la gavea vinto la copa l'ano prima e quindi de dirito amesa al torneo de l'ano dopo. La partia de andada l'era al Bentegodi e i ga fato 0-0. Quela de ritorno i ga xugà aTorin a porte serà (par via dela sansion che l'Uefa ga dato ala Juve l'ano prima par colpa dela final de l'Heysel Bruxelles contro el Liverpool) finia 2-0 par la juve, anca se l'arbitro Wurtz ghe na combinà una par color.
Anni recenti[canbia | canbia sorxente]
El derby col Ceo[canbia | canbia sorxente]
Inte ła stagion 2001-02, quando che el Ceo l'è rivà in Serie A, Verona l'è deventà la quinta çità tajana ad averghe un dèrbi de Serie A (el dèrbi de ła Scala), dopo de Milàn, Roma, Torìn e Genoa. El primo dèrbi, zugà al'undicesima giornada, quando che łe do squadre veronesi le jera inte i primi quatro posti de ła clasìfica, l'è stà vinto dal'Hellas par 3-2; el Ceo el gà vinto el ritorno con un 2-1.
Bibliografia[canbia | canbia sorxente]
- A Season with Verona: Travels Around Italy in Search of Illusion, National Character, and...Goals! de Tim Parks
Ligadure forèste[canbia | canbia sorxente]
- Sito Uficiałe
- HellasWall - Portale di riferimento dei tifosi gialloblu
- HellasWeb.it - Sito dedicà al'Hellas Verona e ai só tifosi
- Hellastory.net, portale dedicà
- Veronacampione.it - Sito del scudeto 1984-1985


text:
Inpero Austriaco
L'Inpero Austriaco el xe stà un vecio Stato de l'Europa sentral, costituìo come monarchia ereditaria nel 1804 metendo insieme tuti i posedimenti de ła caxata dei Asburgo, in risposta a ła proclamasion da parte de Napoleon de l'Inpero Francexe.
El xera un vero Stato multietnico, con un mucio de xente de lengoe e culture diverse: todeschi, magiari, boemi, połachi, croati, serbi, rumeni, ruteni, itałiani (lonbardi, veneti, trentini, furlani, istriani e dalmati) e sloveni.
Łe çità pi grande de l'Inpero austriaco łe xera:
Nel 1867, par darghe a ła parte ongarexe de l'Inpero i stesi diriti che gavea ła parte todesca, l'Inpero Austriaco el xe deentà Inpero Austro-Ungarico.
Note[canbia | canbia sorxente]
- ↑ El motto AEIOU el risale a l'epoca de Federico III che el lo doparava come segnatura par ogeti e edifici. Lu no'l ga mai spiegà sa che volea dir, ma poco dopo la so morte a l'acronimo ghe xe stà atribuìo i significati de Austriae Est Imperare Orbi Universo, "ghe toca a l'Austria de regnar sul mondo" in latìn. Anca se sto qua el xe el siginificato piassè corentemente acetà, esiste anca altre interpretasion (varda anca: Casa d'Asburgo - Motto).


text:
Giometria
Ła giometria (dal greco Yewuetpίa, conposto da Yῆ, gê = "tera" e uetpίa, metria = "mexura", tradoto dónta leteralmente come mexurasion de ła tera) ła xé que ła parte de ła siensa matemàtega che ła parla de łe forme 'ntel pian e 'ntel spasio e de łe sóe difarénti rełasion.
Se pénsa che ła giometria ła sia nasesta 'ntel'Antigo Egito. Erodoto el conta che par via dei fenòmeni che i smagnava e i portava tera, durante łe piéne del Niło, l'estension de łe propietà teriére egisiane łe canbiava ogni ano e łe gaveva da èsare calcołae de novo par scopi fiscałi. Cusì el xé nasesto el bixogno de descovrir tècneghe de mexura de ła tera (giometria 'ntel signifegà orixenario del tèrmine).
Ła crésita de ła giometria pràtega el xé vèro antigo, par i numaruxi vantaji che ła parmete e par i quałi ła xé stada creada, e in tinpi łontani ła xé stada a volte fidada a na categoria de savi co tribusion sacerdotałi.
'Ntel'Antiga Gresia i ga scuminsià a doparare co frequénsa ła riga e'l conpaso (anca se pare che sti struminti i fuse xà stai inventai da altre parte) e soratuto ła xé nasesta l'idea nova de doparar tècneghe demostrative. Ła giometria greca ła xé servia de baxe par ła cresuda de ła giografia, del'astronomia, del'òtica, de ła mecànega e de altre siénse e anca de difarénti tècneghe, come quełe par ła navegasion. 'Nte ła siviltà greca, oltra ła giometria euclidea che ła se studia ancora a scóła e a ła teoria de łe còniche, łe xé naseste anca ła giometria sfèrega e ła trigonometria (piana e sfèrega).
L'introdusion de łe coordenade de René Descartes e ła cresuda, 'ntel fraténpo, del'àlgebra łe ga marcà na nova tapa par ła giometria, parché figure giomètreghe, come łe curve piane, łe podeva da ełora èsare raprexentae in giometria anałìtica, co funsion e equasion. Sta roba ła ga xugà un roło ciave 'nte ła cresuda de inportansa del càlcoło 'ntel XVII sècoło. Infin, ła teoria de ła prospetiva ła ga demostrà che ghe jera de pì par ła giometria che łe sołe propietà mètreghe par łe figure: ła prospetiva, infati, ła xé l'orìxene de ła giometria projetiva. El sojeto de ła giometria el xé stà richìo da novo dal studio de ła strutura drénto dei ojeti giomètreghi, che'l xé stà orixenà da Eulero e Gauss e'l ga portà a ła nasuda de ła topołogia e de ła giometria difarensiałe.
Giometria euclidea e giometrie no euclidee[canbia | canbia sorxente]
Ła giometria creada da Euclide ła xé queła che ła vien studiada par prima. I conceti fondamentałi i xé el ponto, ła reta e'l pian. Ła se baxa su sinque asiomi fondamentałi, dai quałi i se orìxena i teoremi e tuto queło che'l vegne de conseguénsa. Quełi fisai da Euclide i jera:
- Infrà du punti qualsesia se poe desegnar na e na soła reta.
- Se poe slongar al'infinìo un segmento daspò i du punti che i eo lìmita.
- Dato un ponto e na łonghesa, se poe descrìvare un sercio.
- Tuti i àngołi reti i xé uguałi.
- Se na reta ła taja altre do rete determinando dal steso lado àngołi drénto ła cui suma ła xé menore de queła de du àngołi reti, slongando łe do rete, ste qua łe se incontrarà da ła parte indove ła suma dei du àngołi ła xé menore de du reti.
Parò col canbiar de ła concesion del mètodo asiomàtico i ga aumentà el nùmaro de asiomi, cusì che sti qua insiéme i fuse boni a descrìvare el conportamento dei tèrmini primitivi (ponto, reta...) sénsa che ghe fuse el bixogno de darghe definision (poco ciare, xé ojetivamente difìsiłe dire cosa che'l xé un ponto).
Spece st'ùltimo asioma el ga sénpre creà exitasion parché el xé davèro manco sénplexe da capir dei altri e'l ga va forma de un teorema. Co ła só negasion i ga creà łe giometrie no euclidee, fondae su novi modełi interpretativi (łe più inportante łe xé ła giometria iperbòłica, ła giometria ełìtica e ła giometria sfèrega).


text:
Grandi Laghi de l'Africa
La region de i Grandi Laghi xe na region africana che mete insieme i paexi intorno ai laghi
I paexi de sta region i ga vú guere civili, alcune ancora in corso, e i co-opera par la limtasion de le picole armi da fogo e l'uso de l'acua de i laghi da la region.
El Lago Vitoria el xe el pi grande lago africano e anca l'unico de i Grandi Laghi a esar fora da la Rift Valley. La Rift Valley la se spaca en do prima de l'altipian doe se cata el Vitoria. La diramasion de sinistra no la gha sboco, quela de destra la continua a nord fin a rivar en tel Medio Oriente. El Lago Tanganica el xe el pi grande lago de la Rift Valley, el pi grande in Africa par volume de le acque e el pi fondo de l'Africa.


text:
Sviłupator
Ono sviłupator software xè on programmatore che se prènde cura de ono o pì aspeti del çiclo de vita del software, che xè on qualcòssa de pì anpio deła programatura. Questa figura pò contribuìr ała vision d'insième del projeto a on liveło aplicàtivo pitosto che a liveło de conponènti o operaxioni individuałi de programaxion (el codexe sorzente).
Altri nomi che vengnono speso usai neło steso contèsto raviçinà son anałista software e ingegnèr del software.
Col pasar dèl tenpo, łe diferenxe tra projetaxion de sistema, çiclo del software (o sviłupo del software) e programaxion son pì evidènti. Già nel mercà del laoro ci son diferensiaxioni tra i programadori e i sviłupatori, esendo cołui che en pratega inplemènta el software non xè ło steso che projeta ła strutura de na clase o ła jerarchia.
Pò anca esere na casa de produxion o simiłe.