text:
Basiliek van San Crisogono in Trastevere
De Basilica di San Crisogono in Trastevere is een basiliek in de wijk Trastevere in Rome. De kerk is gewijd aan de martelaar Sint-Chrysogonus.
Geschiedenis[bewerken]
De kerk was een van de eerste parochiekerken (tituli) van Rome. Waarschijnlijk werd zij in de vierde eeuw gebouwd onder paus Silvester I. Zij werd herbouwd in de twaalfde eeuw en later in de vroege zeventiende eeuw door Giovanni Battista Soria.
Onder de sacristie zijn in 1907 opgravingen gedaan door de paters L. Manfredini en C. Piccolini. Daarbij werden resten van de eerste kerk gevonden.
Gebruik[bewerken]
De kerk wordt bediend door de Orde van de Trinitariërs. De huidige kardinaal-priester van de Titulus S. Chrysogoni is sinds 22 februari 2014 Andrew Yeom Soo-jung. Een van zijn voorgangers was kardinaal Vincenzo Gioacchino Raffaeli Luigi Pecci (1853-1878), de latere paus Leo XIII.
Kunst en architectuur[bewerken]
De klokkentoren komt nog van de bouw uit de twaalfde eeuw. Het interieur van de kerk is in de jaren 1620 gebouwd op de resten van de kerk uit de twaalfde eeuw. De kerk bevat 22 granieten zuilen die nog uit de Oudheid stammen. Het hoogaltaar komt uit 1127 en heeft een zeventiende-eeuws baldakijn van Gian Lorenzo Bernini.
Sant'Agostino · Sant'Andrea al Quirinale · Sant'Andrea delle Fratte · Sant'Andrea della Valle · Sant'Andrea in Via Flaminia · Sant'Angela Merici · Santi Angeli Custodi a Città Giardino · Sant'Anselmo all'Aventino · Sant’Antonio di Padova a Circonvallazione Appia · Sant'Antonio in Campo Marzio · Sant'Antonio da Padova all'Esquilino · Sant'Antonio da Padova in Via Tuscolana · Sant'Apollinare alle Terme Neroniane-Alessandrine · Sant'Atanasio · Sant'Atanasio a Via Tiburtina · Santi Aquila e Priscilla · Santa Balbina · Santa Beata Maria Vergine Addolorata a piazza Buenos Aires · San Bernardo alle Terme · Santi Bonifacio e Alessio · San Callisto · San Camillo de Lellis · San Carlo ai Catinari · San Carlo al Corso · Santa Chiara a Vigna Clara · Basiliek van Santa Cecilia in Trastevere · San Cesareo in Palatio · San Clemente · San Crisogono · San Corbiniano · Santa Croce in Gerusalemme · Santa Croce in Via Flaminia · Sacro Cuore di Cristo Re · Sacro Cuore di Gesù · Sacro Cuore di Gesù agonizzante a Vitinia · Dio Padre Misericordioso · Santi XII Apostoli · San Domenico di Guzman · Santi Domenico e Sisto · Sant'Eligio dei Ferrari · Sant'Elena fuori Porta Prenestina · Sant'Emerenziana a Tor Fiorenza · Sant'Eugenio · Sant'Eusebio · Santi Fabiano e Venanzio a Villa Fiorelli · San Felice da Cantalice a Centocelle · Santa Francesca Romana · San Francesco di Paola ai Monti · San Francesco a Ripa · Friezenkerk · San Frumenzio ai Prati Fiscali · Gesù Divino Lavoratore · San Giacomo in Augusta · Il Gesù · San Gioacchino ai Prati di Castello · Santi Gioacchino e Anna al Tuscolano · San Girolamo dei Croati · San Giovanni Crisostomo a Monte Sacro Alto · San Gregorio Magno alla Magliana Nuova · San Giovanni Bosco in via Tuscolana · San Giovanni Maria Vianney · Santi Giovanni Evangelista e Petronio · Santi Giovanni e Paolo · San Giuliano Martire · San Giustino · Gran Madre di Dio · San Gregorio VII · San Gregorio Magno al Celio · Sant'Ignazio · Sint-Juliaan-der-Vlamingen · Sint-Jan van Lateranen · San Liborio · San Lorenzo in Damaso · San Lorenzo in Lucina · San Luca a Via Prenestina · San Luigi dei Francesi · Santuario della Madonna del Divino Amore · Santi Marcellino e Pietro · San Marcello al Corso · San Leone I · Santa Maria ai Monti · Santa Maria delle Grazie a Via Trionfale · Santa Maria in Cappella · Santa Maria Liberatrice a Monte Testaccio · Santa Maria dell'Anima · Santa Maria della Salute a Primavalle · Santa Maria in Via Lata · Santa Maria Consolatrice al Tiburtino · Basiliek van Santa Maria Maggiore · Santa Maria in Aracoeli · Santa Maria Ausiliatrice in Via Tuscolana · San Marco · Santa Maria Goretti · Santa Maria della Pace · Santa Maria della Vittoria · Santa Maria del Popolo · Santa Maria del Suffragio (Rome) · Santa Maria in Aquiro · Santa Maria in Domnica · Santa Maria Immacolata a Grottarossa · Santa Maria in Trastevere · Santi Nereo e Achilleo · San Nicola in Carcere · Santa Maria Domenica Mazzarello · Santa Maria in Vallicella · Santa Maria sopra Minerva · Santa Maria Regina degli Apostoli alla Montagnola · Santa Maria Regina Mundi a Torre Spaccata · Santa Maria in Transpontina · Santa Maria in Trivio · Santa Maria in Via · Natività di Nostro Signore Gesù Cristo a Via Gallia · Santissimo Redentore e Sant'Alfonso in Via Merulana · Nostra Signora del Sacro Cuore · Ognissanti in Via Appia Nuova · Pantheon (Rome) · Santi Pietro e Paolo a Via Ostiense · Santa Prassede · Santa Prisca · Santa Pudenziana · Santissimo Nome di Maria al Foro Traiano · San Patrizio · Sint-Paulus buiten de Muren · Santi Quattro Coronati · Preziosissimo Sangue di Nostro Signore Gesù Cristo · Sint-Pietersbasiliek · Santa Sabina · San Silvestro in Capite · Sixtijnse Kapel · Santa Teresa al Corso d’Italia · Tempietto van San Pietro in Montorio · San Pietro in Vincoli · San Salvatore in Lauro · Trinità dei Monti · Sant'Agnese in Agone · Santa Maria dei Miracoli en Santa Maria in Montesanto · Santa Maria in Campitelli · Sint-Agnes buiten de muren · Santa Maria degli Angeli e dei Martiri · Sint-Anastasiabasiliek · San Martino ai Monti · Sint-Pancratiusbasiliek · Sint-Sebastiaan buiten de Muren · Sant’Ugo · Beata Vergine Maria del Monte Carmelo a Mostacciano


c: text/html

text:
Sharon Stone
Sharon Vonne Stone (Medville, 10 marso 1958, xe 'na atrice produtrice sinematografega e modeła statunitense.
El 1992 xe l'ano in cui ła xe deventà famoxa a liveło internasionałe. In quel ano xe usìo el film Basic Instict, che gaveva simentà połemiche a cauxa dei so forti cotenuti erotici.
Ła jera una de łe pì famoxe atrici de Hollywood quando, a metà dei ani novanta, se gà ritirà tenporaneamente dal sìnema par viver a San Francisco co'l segondo marìo Phil Bronstein e 'l fio adotivo Roan Joseph. Quando łe nose xe fałìe, ła Stone gera tornàda a Los Angeles riprendendo cussì ła so cariera.
Indice
Biografia[canbia | canbia sorxente]
Sharon Stone xe nata in un paexin de ła Pennsylvania che se cata intra Pittburgh ed Erie. I so genitori, Joe e Dorothy Stone, gavea orìxeni irlandexi - i rivava da Galway e laorava cofà mandopera in una fabrica de còła. Se dixeva che i genitori ghe insegnava i vałori del feminismo e a sto propòxito ła gà afermà che: Me pare m'a fato creder che na dona, par raxonxer un fìn, gavarìa dovesto inibirse.
Fin da quando che gera un mucio xovene ła Stone finca e anbisioxa. Ła se definiva un "bruto e tristo anaròto che però se desferensiava co' l'intełigensa che ła gà: dopo dièxe mexi de vita ła gera xa bona de caminàr e de parlàr, a sinque ani ła frequentava ła segonda ełementàr; a tredexe ła gà espreso el so dexiderio de vołer deventare ła nova Marylin Monroe. Pur amando de più el studio del xogo, co'l so fasìno ad atirarse l'atension dei toxi, anca se łori ła xudegava masa snob pa'l so senegiaménto da prima de ła clase.
Par un mucio de tenpo ła Stone se riteneva bruta e no gaveva ancora rispeto pa'l so corpo. Ałora un so barba ghe gà dà 100$ convisendoła a partesìpar a un concorso de bełésa, al quałe ła se gàveva iscrita soło parchè gheva bexogno de schèi par pagàr le tanse scołastiche. No ła gà vinto ma un xùdexe ghe gà consegià de iscrivarse al concorso de Miss Pennsylvania, roba che invese drìoman no ła gà fato. Sucesivamente l'à ciapà parte ad altri concorsi de bełésa vinsendołi tuti, tanto da decidarse de trasferìrse a New York par deventàr 'na modeła. 'Ntel 1977 ła s'à trasferìa 'ntel New Jersey e un puóco de tenpo drìo ła gà firmà un contrato co' ła Ford Modeling Agency de New York.
Carièra artistega[canbia | canbia sorxente]
Ani otanta[canbia | canbia sorxente]
Dopo esarse łigà a ła Ford modeling agency, ła xe riusìa a sfrondàr 'ntel canpo de ła moda e ła xe deventà una de łe indosatrici pì famoxe dei Stati Unìi d'America. Sucesivamente ła xe stà protagonista de łe publicità tełevixive de axiende Burger King e Maybelline, ma no ła jera tanto sodisfata de ła strada che ła so carièra xera drìo ciapàr. Sucesivamente la s'à trasferìa in Eoropa e, rimarcà da Woody Allen, ła gà avùo 'na picoła parte 'ntel film Stardust Memories del 1980, che raprexenta el so exordio so'l gran schermo. L'ano drìo ła xe intrà 'ntel cast de l'horror Benedizione mortale, che xe stà un gran suceso al boteghìn.
Co' ła se catava in Fransa ła xe stà rimarcà dal regista Claude Lelouch che ghe gà dà 'na picoła parte neła comedia Bolero (Les Uns et Les Autres) (1982), indove ła gà recità 'rente James Caan par sołi do minuti e par questo el so nome uficialmente no jera aparso nei titołi de coa. 'Ntel 1983 ła xe stàda sernìa da George Lucas e Steven Spielberg par la parte feminiłe de Indiana Jones e il tempio maledetto, ma ała fin xe stà spiumà fora Kate Capshaw, ritegnùa pì versatile e più adata al personaxo da interpretàr.
Dopo el film par la tv Fino all'ultimo dollaro (1984), el so novo pasagio so'l gran schermo xe capità nel steso ano co' Differenze Inconciliabili insieme a Ryan O'Neal, Shelley Long e una xovene Drew Barrymore. Tałe film, che no xe mai rivà in Itałia, xe da recordàr parché vede la Stone simentarse 'ntel ròło de femme fatale, che in seguito ła gavarìa rexa sełebre qualche ano drìo. Senpre 'ntel 1984 ła xe aparìa nel show tełevixivo pì seguìo, Magnum, P.I..
Verso ła fin dei ani otanta Sharon gà recità in film de manco spesór, riusìndo ad ogni modo a inpresionàr fełisemente ła critica in Allan Quatermain e le miniere di re Salomone (1985); Gli avventurieri della città perduta (1987); Nico (1988) ed Ossessione d'amore (1989).
Ani novanta[canbia | canbia sorxente]
El primo ròło de un serto rimarco ło gà avùo in Atto di forza (1990), de Paul Verhoeven co' Arnold Schwarzenegger, dove ła gà interpretà ła muger de Douglas Quaid (Arnold Schwarzenegger). Coinsidente a l'insìda del film xe stà l'insìda de un so servisio fotografico sensa vełi par la rivista Playboy, in cui ła xe stà imortałà nùa patòca mentre ła xera drìo infrancàrse le tecniche del Taekwondo, arte marsiałe indispensabiłe par 'na bona riusìda del film. In seguito, riguardo a łe foto osé, ła gà dichiarà de averle fate par bexogno de schei, avendo apena finìo de ristruturàr caxa.
Poco dopo l'insìda de Atto di forza ła gà avùo un insidente stradałe a Los Angeles, pì precixamente so ła famoxa Sunset Boulevard: subito dopo el sinistro ła gera tornàda a caxa, ignara dei traumi che ła gavese subìo. Ła xe restàda parałìxada par tre xorni e ła gà dichiarà de aver pianxesto par tuto quel tenpo 'vanti de deciderse ad andare in ospeałe, in cui ghe xe stàe diagnostegàe łe frature de ła scapoła e deła maseła, inaxònta a nùmaroxe bòte.
Ła memorabiłe interpretasion darénte a Schwarzenegger gavarìa dovesto segnàr la svolta de ła so carièra, ma l'incidente ła gaveva mesa fora xogo par vari mesi. Dopo ła guarìa ła gà laorà in maniera stakanovistica (soło 'ntel 1991 ła gà łavorà a sinque film), ma i film in custión gera a baso budget e poca xente xe riusìa a vedarle: soło Scissors - Forbici gà avùo un minimo seguito de publico, anca se xe stà stroncà da ła critica.
El personaxo che ghe gà dà ła gloria internasionałe e che ła gà fata intràr ne ła storia del sìnema, ponéndoła cofà ła Faye Dunaway de ła so generasión, xe stà queło de ła serial killer bisesuałe Catherine Tramell in Basic Instinct. So'l prinsìpio el ròło de protagonista gera stà oferto a ła pì navegà Geena Davis, che però gheva refudà a cauxa dełe nùmeroxe sene de nùo prexenti 'ntel film. Xe restà sełebre ła sena in cui ła Stone, interogàda da alcuni agènti, acavała łe ganbe mostrando, sensa łasàr gnente a l'imaginasión, de non indosàr alcun indumento intimo.
Basic Instinct xe stà el rè dei incàsi de queła stagión sinematografica e gà simentà un mucio de połemiche par le nùmaroxe sene de seso che vegniva mostràe sensa rimàrco: questo gà fato cresér notevolmente ła popołarità deła Stone, che 'ntel 1992 ła xe stà inserìa da ła rivista People infra łe 50 done più bełe del mondo. Tutociò, rivedendołe ancùo, łe sene no apare cussì spènte.
'Ntel 1994 ła s'à agiudicà el premio cofà conponente deła pexo cùbia del sinema co' Sylvester Stallone par Lo specialista. Tutociò i conplimenti par eła deventava ogni xorno de più: 'ntel 1995 ła xe stà inserìa da ła rivista Empire magazine neła lista dełe 100 atrici più sexy de ła storia del sinema.
Anca el so tałento tutavia gera destinà ad eser premià: el riconosimento pì inportante ło gà avùo 'ntel 1996, co' l'à otegnùo 'na candidatura al Premio Oscar cofà mejo atrice protagonista par la so interpretasion in Casinò, de Martin Scorsese, in cui ła raprexentava ła prostituta Ginger ; pa'l steso ròło ła gheva vinto anca un Golden Globe e, ne l'otobre del 1997, ła rivista Empire ła gà inserìa intra łe 100 pì brave atrici de tuti i tenpi. 'Ntel 1999 ła xe stàda inserìa infra łe 25 playmate più sexy del secoło.
Ani domiłe[canbia | canbia sorxente]
'Ntel 2005 ła xe tornàda ad ocupàr le prime pagine dei xornałi par la so scabroxa interpretasion in Basic Instinct 2, sequel erotico del precedente suceso. Nùmaroxe xe łe sene de nùo integrałe e frequenti łe sene de seso lesbico e de grupo. A tal propoxito ła Stone gà afermà che xe stàda eła a convinsare a convìnser el regista Michael Caton-Jones ad inserìr sene erotiche, dichiarando: "Più gero nùa più jero contenta".
'Ntel 2006 ła se gà agiudicà el Razzie Award ała pexo atrice protagonista par la so interpretasion in Basic Instinct 2. 'Ntel 2012 ła vien ospitù a Amici di Maria De Filippi.
Vita privàda[canbia | canbia sorxente]
'Ntel 1985 ła s'a spoxà co' el produtor tełevixivo Michael Greenburg, che gaveva conosùo l'ano precedente so'l set de Fino all'ultimo dollaro. El controverso matrimonio (Greenburg jera xa convołà a nose nel pasà) gera intrà subito in crixe: i do se gà separà 'ntel 1988 i gà divorsià do ani pì tardi.
El 14 febraro del 1998 ła s'à spoxà co' Phil Bronstein, editor del xornałe San Francisco Chronicle. L'atrice, xa un mucio incrògia de sałute (ła xe afeta da diabete mełito de tipo 1), ła xe stàda colpìa el 29 setenbre 2001 da un neurìsma che ła gaveva ridota in fin de vita costrénxendoła a un longo recèto. In seguito ła gà avùo un ataco de cuor 'ntel 2004, poco dopo el divorsio dal segóndo marìo.
Połiticamente ła sostien el Partito Democratico statunitense e 'ntel 2004 ła gà sostegnùo Gavin Newsom, el candidato a sìndico de San Francisco par i democratici, che in seguito gà vinto łe ełesion. Ła s'a fata promotrice dei diriti deła comunità gay e se gà dichiarà favorevołe al matrimonio tra omosesuałi. 'Ntel 2005, durante un'intervista in tełevixion, ła gà ameso de esare bisesuałe, afermando infati che "Ła mexa età xe par mi un periodo de vertaùra mentałe".
Atualmente Sharon Stone vive a Beverly Hills, in California, ma pasa łe vacanze estive in un ranch de so propietà in Nova Xełanda. El 7 magio del 2005, a l'età de 47 ani, ła deventa mare adotando un putèło, nato in Texas, al quałe ghe dà el nome de Laird Vonne Stone; nei ani drìo łà gà adotà altri do putèłi.
Filmografia[canbia | canbia sorxente]
- Deadly Blessing (Benedizione mortale), regia de Wes Craven (1981)
- King Solomon's Mines (Allan Quatermain e le miniere di re Salomone), regia de J. Lee Thompson (1985)
- Allan Quatermain and the Lost City of Gold (Gli avventurieri della città perduta), regia de Gary Nelson (1987)
- Police Academy 4: Citizens on Patrol (Scuola di polizia 4: cittadini... in guardia) regia de Jim Drake (1987)
- Action Jackson, regia de Craig R. Baxley (1988)
- Nico (Above the Law), regia de Andrew Davis (1988)
- Beyond the Stars (Tramonto di un eroe), regia de David Saperstein (1989)
- War and Remembrance (Ricordi di Guerra) (1988-1989) - Miniserie TV
- Sangre y arena (Ossessione d'amore), regia de Javier Elorrieta (1989)
- Total Recall (Atto di forza), regia de Paul Verhoeven (1990)
- Scissors (Scissors - Forbici), regia de Frank De Felitta (1991)
- Year of the Gun (L'anno del terrore), regia de John Frankenheimer (1991)
- Basic Instinct, regia de Paul Verhoeven (1992)
- Sliver, regia de Phillip Noyce (1993)
- Last Action Hero (Last Action Hero - L'ultimo grande eroe) (1993) - Cameo
- Trappola d'amore ('), regia de Mark Rydell (1994)
- The Specialist (Lo specialista), regia de Luis Llosa (1994)
- Casinò (Casino), regia de Martin Scorsese (1995)
- The Quick and the Dead (Pronti a morire), regia de Sam Raimi (1995)
- Last Dance (Difesa ad oltranza), regia de Bruce Beresford (1996)
- Diabolique, regia de Jeremiah Chechick (1996)
- Sphere (Sfera), regia de Barry Levinson (1998)
- Z la formica (Antz), regia de Eric Darnell e Tim Johnson (1998) - Voce
- The Mighty (Basta guardare il cielo), regia de Peter Chelsom (1998)
- Gloria, regia de Sidney Lumet (1999)
- Inganni Pericolosi (Simpatico), regia de Matthew Warchus (1999)
- The Muse (La dea del successo), regia de Albert Brooks (1999)
- 2000, epixodio de Women (If These Walls Could Talk 2), regia de Anne Heche (2000) - Film TV
- Picking Up the Pieces (Ho solo fatto a pezzi mia moglie), regia de Alfonso Arau (2000)
- Beautiful Joe, regia de Stephen Metcalfe (2000)
- Cold Creek Manor (Oscure presenze a Cold Creek), regia de Mike Figgis (2003)
- A Different Loyalty (Codice Homer - A Different Loyalty), regia de Marek Kanievska (2004)
- Catwoman (Catwoman), regia de Pitof (2004)
- Will & Grace, episodio 7x20 (2005) - Serie TV
- Broken Flowers, regia de Jim Jarmusch (2005)
- Basic Instinct 2, regia de Michael Caton-Jones (2006)
- Huff, epixodi 2x01 e 2x03-04 (2006) - Serie TV
- Alpha Dog, regia de Nick Cassavetes (2006)
- Bobby, regia de Emilio Estevez (2006)
- If I Had Known I Was a Genius, regia de Dominique Wirtschafter (2007)
- When a Man Falls in the Forest, regia de Ryan Eslinger (2007)
- Democrazy, regia de Francesco Vezzoli (2007) - Cortometraggio
- Contrasti e amori, regia de Patrick Sisam (2008)
- $5 a DayCinque dollari al giorno ('), regia de Nigel Cole (2008)
- Streets of Blood, regia de Charles Winkler (2009)
- Law & Order: Unità vittime speciali 4 episodi (2010)
- Largo Winch 2 - The Burma Cospiracy (Largo Winch 2), regia de Jérôme Salle (2011)
- What about Love, regia de Klaus Menzel (2013)
Dopiatrici itałiane[canbia | canbia sorxente]
- Cristiana Lionello in Stardust Memories, Allan Quatermain e le miniere di re Salomone, Scuola di polizia 4: cittadini... in guardia, Ossessione d'amore, Basic Instinct, Basic Instinct 2, Sliver, Lo specialista, Trappola d'amore, Casinò, Difesa ad oltranza, Inganni pericolosi, Diabolique, Sfera, Basta guardare il cielo, Gloria, La dea del successo, Ho solo fatto a pezzi mia moglie, Beautiful Joe, Oscure presenze a Cold Creek, Catwoman, Will & Grace, Codice Homer - A Different Loyalty, Broken Flowers, Huff, Bobby, Law & Order: Unità vittime speciali, Largo Winch 2 - The Burma Cospiracy
- Isabella Pasanisi in Action Jackson, Atto di forza, L'anno del terrore, Alpha Dog
- Daniela Nobili in Dice lui, dice lei
- Roberta Federici in Ricordi di guerra
- Stefania Patruno in Scissors - Forbici
- Beatrice Margiotti in Diario di un assassino
- Emanuela Rossi in Pronti a morire
- Olivia Manescalchi in When a Man Falls in the Forest
- Alessandra Korompay in Streets of Blood
- Emanuela Baroni in Cinque dollari al giorno
Nel film d'animasion Z la formica xe dopià da Cristiana Lionello
Altri progeti[canbia | canbia sorxente]
- Su Wikiquote ghe xe dełe citasion de o su Sharon Stone
- Su Commons ghe xe dei file multimediałi su Sharon Stone
Cołegamenti esterni[canbia | canbia sorxente]
- (EN) Sito non uficiałe - www.sharonstone.net
- Scheda su Sharon Stone de l'Internet Movie Database

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
A le case minime
L'altro giorno a le case minime i ga lassà libera 'na casa e fin dale sinque de la matina ghe gera gente che aspetava. Ghe gera un pare de famegia co quatro fioi da mantenir, che da trent'ani vive in sofita pien de sorsi, de aqua e de sporco. Ghe ne gera un'altra infinità co e careghe e i tavoini che i spetava el momento bon de romper la porta e ocupar la casa. I le ciama case co un bel coragio perchè de le case decenti e ga poco la xe 'na stansa de quattro metri co un gabineto de quei a la turca. I le ciama case quei disgrassiai che ga vissuo per ani da bestie, che ga ciamà case e sofite, i magaseni, i sotoscala. I ga spetà chieti fin e nove dopo a l'assalto, come pirati, su par e finestre e dentro per le scale, sa massa enorme di disperai. Dopo do mesi de 'sta facenda za lo savemo par esperienza, vien senza ciacole la questura, che li ciapa tuti e li sbate fora.
Do- Sol7 L'altro giorno a le case minime Do- i ga lassà libera 'na casa Do7 Fa- e fin dale sinque de la matina Sol7 Do- ghe gera gente che aspetava. Ghe gera un pare de famegia co quatro fioi da mantenir, che da trent'ani vive in sofita pien de sorsi, de aqua e de sporco. Do7 Fa- Ghe ne gera un'altra infinità Mib co e careghe e i tavoini Fa- Do- Fa- Do- che i spetava el momento bon Lab Sol Lab7 Sol7 de romper la porta e ocupar la casa. I le ciama case co un bel coragio perchè de le case decenti e ga poco la xe 'na stansa de quattro metri co un gabineto de quei a la turca. I le ciama case quei disgrassiai che ga vissuo per ani da bestie, che ga ciamà case e sofite, i magaseni, i sotoscala. I ga spetà chieti fin e nove dopo a l'assalto, come pirati, su par e finestre e dentro per le scale, sa massa enorme di disperai. Dopo do mesi de 'sta facenda za lo savemo par esperienza, vien senza ciacole la questura, che li ciapa tuti e li sbate fora.
ilDeposito.org non fornisce file o audio o registrazioni dei canti presenti ma ci limitiamo a segnalare altri siti dove è possibile ascoltare e/o scaricare i canti.
Link per ascoltare e/o scaricare il canto:
Informazioni
Le "case minime": erano così dette quelle costruzioni edificate degli anni '50 all'isola Giudecca (e in molti comuni italiani) da destinare ai baraccati che vivevano nell'isola, costruite con materiali di risulta, laterizi e pietrame, non protetti da risalite di umidità; "minime" perchè composte da un'unica stanza di "4 metri" e un gabinetto alla turca. In queste abitazioni vivevano fino a 10 persone. Saranno utilizzate fino agli anni 70. Ancora in piedi fino a pochissimi anni fa, sono state oggi demolite.
Indicazioni bibliografiche
Bertelli Gualtiero, Nina, Edizioni del gallo, 1977
Condividi
Strumenti
Scheda del canto
Lo staff de ilDeposito.org non condivide necessariamente il contenuto, che viene inserito nell'archivio unicamente per il suo valore storico, artistico o culturale (maggiori informazioni).


text:
1° de genaro
El 1 de genaro xè el 1° dì de l'ano secondo el całendario gregorian. Ghe manca 364 jorni par la fine de l'ano (o 365 'nte i ani bisestiłi).
Indice
Fati[canbia | canbia sorxente]
- 1863 - Stati Unìi: Abraham Lincoln el proclama l'abolision de la schiavitù.
- 1948 - Italia: entra in vigor ła Costitusion de ła Republica Itałiana.
- 1995 - Union Europea: l'Austria, ła Finlandia e ła Svezia łe deenta Stati menbri de l'Union Europea (che i pasa da 12 a 15).
- 2002 - Union Europea: l'Euro el entra in circołasion come scheo corente in 12 paexi de l'Union.
Nati[canbia | canbia sorxente]
Morti[canbia | canbia sorxente]
Feste e ricorense[canbia | canbia sorxente]
Nasionałi[canbia | canbia sorxente]
Rełigioxe[canbia | canbia sorxente]
Santi catołiçi[canbia | canbia sorxente]
Solennità della Madre di Dio, San Fulgenzio di Ruspe, San Giuseppe Maria Tomasi, San Guglielmo di Volpiano, Sant'Odilone de Cluny, San Vincenzo Maria Strambi e Santa Zdislava.


text:
ISO 639
L'ISO 639 el xe uno dei tanti standard internasionałi che elenca codici curti par i nomi de łe Lengue.
ISO 639-1[canbia | canbia sorxente]
- ISO 639-1: rilascià par la prima olta nel 2002 Codici per la rappresentazione dei nomi delle Lingue -- Parte 1: Alpha-2 code.
Se tratta de un codice a do letere che el xe complementare a la version ISO 639-2 semplificandola. Sta codifica la xe sà rivedua e coreta periodicamente fin al 2003.
ISO 639-2[canbia | canbia sorxente]
- ISO 639-2: rilascià par la prima olta nel 1998 Codici per la rappresentazione dei nomi delle Lingue -- Parte 2: Alpha-3 code.
In sta codifica vintidò Lengue le ga du codici a tri letere. Par ste Lengue, el primo codice a tri letere el xe par uso bibliografico (ISO 639-2/B), mentre el secondo el xe par uso terminologico (ISO 639-2/T). Sta codifica la xe stà rivedua e coreta periodicamente fin al 1999.
ISO 639-3[canbia | canbia sorxente]
- ISO 639-3: rilascià par la prima olta nel 2005 Codici per la rappresentazione dei nomi delle lingue -- Parte 3: Alpha-3 code.
Codifica l'insieme pi completo possibile de Lengue uficialmente riconosiùe, che le sia attive, estinte, artificiali o antiche. Se tratta de un codice a tri letere che riprende el laoro de la version precedente ISO 639-2, completando e retificando la sudivision; lo standard ISO 639-2 el xe un sotoinsieme de lo standard ISO 639-3. Ogni anno ghe ne vien rilascià na version agiornata che vien pertanto ciamà Draft International Standard (abreviata in DIS in ISO/DIS 639-3).
ISO 639-x[canbia | canbia sorxente]
Le seguenti parti le xe ancora in fase de studio:


text:
Festa del Redentor
La Festa del Redentor xe 'na festa tradisional de Venesia çełebràda ła tersa domenega de ługio, co' fulcro ne ł'ìxoła de ła Zueca.
Orìxeni[canbia | canbia sorxente]
La festa del Redentor xe ł'evento che ricorda ła costrusion par ordene del Senato venesian (4setenbre 1576) de ła Céxa del Redentor quało ex voto par la liberasion de ła çità da ła peste del 1575 - 1577, flagèło che gà simentà ła morte de più de un terso de ła popołasion de ła çità in sołi do ani. Co' xe finìa ła pestiłensa, 'ntel lugio del 1577, s'à deciso de festixar co' decorensa anual la łiberasion, co' ł'istałasion de un ponte votivo. Questa çełebrasion deventa 'na tradision ancora ativa dopo squaxi çinque secołi.
Sełebrasion[canbia | canbia sorxente]
El Sabo che precede ła tersa domenega de ługio (no xe senpre el terso sabo) vien 'verto un longo ponte votivo de barche istałà so'l Canal de ła Zueca cołegando ł'ìxoła co' łe Zatare a ł'altésa de ła Céxa del Spirito Santo, consentindo cussì el raxonximento pedonałe de ła Céxa del Redentor.
Inaugura i festixamenti ła benedision del Patriarca de Venesia, che gà logo so' i scałini del Redentor 'ntel momento de ła 'vertaùra del ponte, co' ła foła scominsia ła so prusision verso ła Zueca. Segue ła prima santa mesa de łe 19.30, a ła quała segue queła de łe 0.30 e łe oto de ła domenega.
Oltra che pa'l caratere rełigioxo, la festa gà da eser ricordà anca par un grando spetacoło de foghi d'artificio che se desvolze ne ła note intra el sabo e ła domenega so'l Basin de San Marco e par le tre regate de inbarcasion tìpeghe venesiane organixàe ne ła xornàda sucesiva, atraendo cussì un publico vasto e che riva da tuto el mondo.
Altri progeti[canbia | canbia sorxente]
- Su Commons ghe xe dei file multimediałi su Festa del Redentor
Łigamenti foresti[canbia | canbia sorxente]
Bibliografia[canbia | canbia sorxente]
- P. Mameli, Il Redentore - La storia, la festa, la tradizione, FINEGIL Repubblica/Espresso 2011


text:
Giografia de la Guinea
La Guinea el xe on paexe de l’Africa Osidentałe situà longo la costa atlantica. El ga na superfice de 245.857 km² e el confina co Guinea Bissau a nord-ovest, Senegal a nord, Mali a nord-est, Costa d'Avorio a sud-est, Liberia e Siera Leon a sud. A ovest se cata la costa atlantica che la xe longa 320 km.
Indice
Morfologia[canbia | canbia sorxente]
Se pol dividar el paexe en quatro regioni: la fasia costiera, i altipiani del Fouta Djallon, la savana setentrionale, e la foresta pluviale del sud. El punto de masima elevasion el xe la veta del Monte Nimba, al confin co Costa d’Avorio, e Liberia.
Aque[canbia | canbia sorxente]
Tanti fiumi de l’Africa Osidentale i ga le sorgenti en Guinea: el Fiume Niger, el Gambia e el Senegal.
Clima[canbia | canbia sorxente]
El clima el xe tropicale, co la piova che la va da aprile a novenbre. La tenperatura masima la xe de 29 gradi, e quela minima de 23. La piova media anuale la x de 4300 mm.
Dati generali[canbia | canbia sorxente]
Superfice:
totale: 245.857 km ²
Confini terestri:
totale: 3.399 km
frontiere: Costa d'Avorio 610 km, Guinea Bissau 386 km, Liberia 563 km, Mali 858 km, Senegal 330 km, Siera Leon 652 km
Linea de costa: 320 km
Elevasioni estreme:
punto pi baso: el mar 0 m
punto pi alto: Monte Nimba 1.752 m
Risorse naturali: bauxite, fero, diamanti, oro, uranio, energia idroeletrica, pesca
L'uso del suolo:
agricolo: 2%
pascoli: 22%
foreste e boschi: 59%
altro: 17% (1993 stima)


text:
Lago Alberto
El Lago Alberto, conosù anca come Lago Nyanza, el xe ono de i Grandi Laghi de l'Africa. El se cata tra l’Uganda e la Republica Democratica del Congo. El Lago Alberto el xe el lago pi a nord de la region.
Storia[canbia | canbia sorxente]
Samuel Baker, on esplorator inglexe, el xe stà el primo eoropeo a rivar a stò lago en tel 1864. El lo gha ciamà Alberto en onor de el principe Alberto marì de la regina Vitoria. En tel 1912, i primi misionari cristiani i xe rivà a Pakwach, doe el Nilo vien fora dal lago. I xera i misionari comboniani de Verona. A Pakwach i gha costruio le scole, l'ospedale e la cexa che se pol vedar ancora ancò.
En tel agosto del 2007, el governo ugandexe el gha dito che scominsierà presto a cavar fora el petrolio da soto el lago. Se pensa che i depositi i sia de 400 milioni de barili.
Giografia[canbia | canbia sorxente]
El lago el xe formà dal Fiume Nilo, ce ne la prima trata se ciama anca Nilo Vitoria, e dal fiume Semliki, che el riva dal Lago Edoardo. L’emisario el xe sempre el Nilo, che da qi al Sudan el xe ciamà Nilo Alberto.


text:
La Plata
La Plata ła xe 'na sità argentina cavedal deła provincia de Buenos Aires. Ła sità ła se cata a sirca 60 km a sud-est dała sità de Buenos Aires e ła ga 690 616 abitanti (censimento del 2001).
El traciato deła sità, ideà 'nte ło studio de ł'architeto fransexe Pierre Benoit, el xe caraterixado da parece "diagonałi" łe piasè inportanti łe se incrocia in Plaza Moreno (una dełe piase-parco pì grande al mondo) dove łe se afacia una de fronte a ł'altra el palazo del Comune e ł'inponente Catedral in stiłe neogotico, finìa soło 'nte i ultimi ani.
Altri projeti[canbia | canbia sorxente]


text:
Codogno
El codogno (nome sientifego Cydonia vulgaris o Cydonia oblonga, deła fameja dełe Rosaceae) xe na pianta ke riva fin a 6 metri, con foje cołor verde ołiva e fiori ke par roxete bianchi e roxa verso el centro. El fruto, el pomo codogno, ke'l maùra a fine setenbre, el par un pomo come i altri ma el xe pien de gnoki, co na superfice pełoxa, de cołor verde - xało. El pol rivare ad un kiło e mexo de pexo. El ga un profumo dolse, "de cipria", tanto ke'l vien doparà anca par profumare ła biancheria, visto ke'l dura un ano intiero. Ła polpa ła liga, el saor xe aspro. El pomo codogno xe ł'ingrediente prinçipałe deła mostarda vixentina.


text:
Lago Edoardo
El Lago Edoardo (in łéngua inglexe Lake Edward) el xe el pi picolo de i Grandi Laghi de l'Africa. El se cata ne el ramo ovest de la Rift Valley e el xe diviso tra Uganda e Republica Democratica del Congo.
El nome el xe stà dato da l’esplorator Henry Morton Stanley in onor de el re Edoardo VII de Inghiltera.
Storia[canbia | canbia sorxente]
Stanley el xe stà el primo eoropeo a vedar el lago en tel 1875 e el pensava che el fuse la continuasion de el Lago Alberto. El sa ncorto del so eror solo en tel 1889, co el gha fato el giro completo de el lago.
Giografia[canbia | canbia sorxente]
El lago se cata a 920 sul livel de el mar, en tel ramo ovest de la Rift Valley, poco soto l’equator. I imisari pi importanti i xe i fiumi: Nyamugasani, Ishasha, Rutshuru e Rwindi. L’emisario fiume Semliki el se buta en tel Lago Alberto. Tuto el lago el fa parte de i do parchi nasionali contigui de le nasioni rivierasche (Virunga da la parte del Congo e Regina Elisabeta da quela ugandexe).


text:
Ałasca
L'Ałasca, dal 3 de xenaro 1959, el costituise el 49° Stato dei Stati Unìi de Amèrica; el xe el 47° Stato pì popołoxo e el 1° pì estexo dei USA.
El nome "Ałasca" el xe probabilmente rivà da ła paroła "grando paéxe" o "teraférma" dei Ałeuti.
Storia[canbia | canbia sorxente]
L' Ałasca ła xe stà abitada inisialménte dai popołi che i ła ragiunta traversando el pasajo de ła Tera de Bering, incluxi i Inuit e na varietà de grupi de amerindi. Ła majoransa de ła popołasione pre-Cołonbiana de łe Amèriche, se no tuta, ła ga uxà sta róta qûi, ma i ga proseguìo verso est e sud.
El primo documénto scrito l'ìndica che el primo europeo a rivar in Ałasca el xe vegnest da ła Rusia. Vitus Bering el ga navegà verso est e el xe rivà al mónte Saint Elias. Ła conpagnìa Ruso-Americana ła ga cacià łe łóntre par ła só pełicia. Ła colonia no ła xe mai stata tant proficua, a càuxa dei cósti de trasporto, ma ła xe una de łe testimonianse pi concrete de ła cołonixasion rusa de la Mèrica.
Inte'l 1867, i Stati Unìi i ga aquistà l'Ałasca da ła Rusia par 7.200.000 $, equivałenti a 5 dòłari par km². L'aquisto el xe stà òpara del Segretario de Stato William Seward e el xe stà ratificà dal Senato statuniense el 9 de apriłe 1867. El pasajo di sovranità el xe avegnest el 18 de otóbre de lo stéso ano. L'aquisto no'l xe stà popołar inte'l resto dei Stati Unìi, onde che l'Ałasca ła vien sóranomenada ła "Folìa de Seward" o "ła Jasera de Seward". L'Ałasca ła sèłebra l'aquisto ogni ano l'ùltimo łuni de marso, ciamàndoło Seward's Day, méntre el 18 de otòbre el xe noto cofà Alaska Day.
El 7 de lujo 1958 el Presidente Eisenhower el ga firmà l'Alaska Statehood Act, faxendoło diventar leje dei Stati Unìi. Questo ga verto ła strada par l'amision de ł'Ałaska nte ł'Union.
Ntel 1976, ła costitusion deło Stato ła xe sta modificà par stabiłire l'Alaska Permanent Fund. El fondo investe 'na porsion dełe entrate minerarie deło Stato, incluxe łe entrate del Trans-Alaskan Pipeline System, "a beneficio de tute łe xenerasion de Alaskani." Fin al giugno 2003, el vałore del fondo gera de 24 miłiardi de $.
Sità e sitadine inportanti[canbia | canbia sorxente]
Ła sità pi popołoxa de l'Ałasca ła xe Anchorage, co na popołasion de 260.284 persóne, 225.744 de łe quałi łe vive inte l'àrea urbanixada.
Ła łista de łe sità pi estéxe dei Stati Unii de ła Mèrica ła véde tre sità de l'Ałasca ai primi tre posti: inte l'órdine Sitka, Ġunò e Anchorage; (Jacksonville in Flòrida ła òcupa el cuarto posto inte sta łista).


text:
Benelux
El Benelux el xe na rejon de ł'Eoropa composta da Belgio, Paéxi Basi e Lusenburgo. El nome el xe formà dałe iniziałi del nome de ogni paexe e el xe sta creà par l'Union economica Benelux, ma atualmente el vien doparà in maniera pì generałizà.
Ł'Union economica Benelux ła xe sta siglà ntel 1944, ma ła xe divegnù operativa sołamente ntel 1958 par promovare i libari movimenti de lavoraduri, capitałi, servisi e merci nte ła rejon. Ła soa creasion ła ga contribuio ała nasita de ł'Union Eoropea, nonostante łe organisazioni precursori deła UE łe fuse sta fondà prima. I tre paixi i xe sta apunto tra i fondatori deła CEE, insieme a Germania Oçidentałe, Fransa e Itałia.
Cołegamenti foresti[canbia | canbia sorxente]
- Benelux Economic Union - Sito Ufficiale
- Benelux Parliament - Sito Ufficiale
- Benelux Court of Justice - Sito Ufficiale
- Benelux Trademarks Office - Sito Ufficiale
- Benelux Designs Office - Sito Ufficiale


text:
Alberto II de Monaco
So Altesa Serenisima Prinsipe Alberto II (Alberto Alexandre Louis Pierre Grimaldi; nato el 14 de marso 1958), el xe SAS el Prinsipe Sovrano del Prinsipato de Mònaco.
El xe el secondoxenito e unico fioło mas'cio de Ranieri III de Monaco e de so mujer Grace Kelly e elxe diventà Prinsipe dopo ła morte de so pare el 6 de apriłe 2005. Prima de ałora el suo titoło el gera queło de SAS el Prinsipe ereditario del Prinsipato de Mònaco e Marchexe de Baux; el xe sta rexente par on brevisimo periodo prima deła morte del pare, dal 21 de marso al 6 de apriłe 2005.
Ł'incoronasion uficiałe de Alberto de Monaco ła xe sta el 19 de novenbre 2005.


text:
Me so svejà stamattina
Jera 'e diexe
E mi che non vedo 'a figa da
Più de un mese
Sento che go' el cicio duro
Me 'o meno un po', poi sborerò
Non vojo farme più seghe, xè fadiga
Vado in volta par palpare un po' qualche figa
Dentro al bar ghe xè na bionda
Ghe vo' tacà e go' sigà
Rit: Ou me deto un po' la figa
Ou posso ciavarte
Ou me cucito un po' el casso
Ou me asito palaparte
Tute me manda affanculo
Brute roje
Torno casa ma non dormirò
Con le voje
Vedo che ghe xè na toxa
Ghe vo' tacà e go' sbecà
Rit: Ou me deto un po' la figa


text:
Ricardo Montaner La Gloria De Dios - Descargar Musica de Ricardo Montaner La Gloria De Dios
Las mejores Canciones de Ricardo Montaner La Gloria De Dios para Escuchar y Descargar gratis.
Resultados: Canciones de Ricardo Montaner La Gloria De Dios
Mas Musica Mp3Utilice la siguiente paginacion
CanciónArtistaDuración
"La Gloria De Dios"Ricardo Montaner 06:21 "La Gloria De Dios"Ricardo Montaner Ft Eva Luna Montaner 06:21 "La Gloria De Dios"Ricardo Montaner Feat. Evaluna Montaner 06:08 "La Mujer De Mi Vida"(OST La Femme De Ma Vie) Ricardo Montaner 04:17 "La Mujer De Mi Vida"Ricardo Montaner 04:17 "La Mujer De Mi Vida"Ricardo Montaner 03:44 "La Mujer De Mi Vida (1998 CayHдTpek k cepиaлy "ЖeHщиHa Moeй жизHи")"Ricardo Montaner 04:17 "El Llanto De La Luna"Ricardo Montaner 04:29 "El Llanto De La Luna(TeMa ГacToHa и ЛyHы)"Ricardo Montaner 04:29 "El Llanto De La Luna (OST Cuando Me Sonreis)"Ricardo Montaner 04:29 "LA GLORIA DE TU PRESENCIA"A SOLAS CON DIOS -Rey De Reyes (Instrumental) 04:42 "Un Amor_ Un Amor Vivio Llorando Y Me Decia Las Palabras De Dio Llorando Por Tio Es Con AmorUn Amor Un Amor Vivio Llorando Ja Tormentado Las Palabras De Dio Llor"Gipsy Kings 03:36 "La Clave Del Amor (из T/c "Пaдpe Kopaxe")"Ricardo Montaner 04:17 "La Pequeña Venecia"Ricardo Montaner 05:19 "El Poder De Tu Amor (Cилa TBoeй любBи)"Ricardo Montaner 06:34 "El Poder De Tu Amor"Ricardo Montaner 06:34 "La Cima Del Cielo"Ricardo Montaner 04:32 "Sera(Mundo De Fieras)"Ricardo Montaner 03:48 "Las Cosas Son Como Son"Ricardo Montaner 04:14 "La Clave Del Amor"Ricardo Montaner 04:18 "La Cima Del Cielo"Metropolitan London Orchestra/Ricardo Montaner 04:18 "La Cima Del Cielo ("Maria Maria" / "Mapия Mapия")"Ricardo Montaner 04:27 "El Poder De Tu Amor"Ricardo Montaner 04:32 "La Vida"Ricardo Montaner 04:20 "La Cima Del Cielo"Ricardo Montaner 04:29 "La Clave Del Amor"Ricardo Montaner 04:17 "El Poder De Tu Amor (Kaлипco)"130-134 MecTo - Ricardo Montaner 06:34 "Un Toque De Misterio"Ricardo Montaner 04:01 "La Cima Del Cielo (con Orchestra)"Ricardo Montaner 04:18 "La Cancion Que Necesito"Ricardo Montaner 03:40 "La Vida (Пaдpe Kopaxe)"Ricardo Montaner 04:20 "La Chica Del Ascensor"Ricardo Montaner 03:43 "El Poder De Tu Amor"Ricardo Montaner 04:34 "La Fuerza Del Corazon"Ricardo Montaner 04:30 "LA CIMA DEL CIELO"RICARDO MONTANER 04:27 "La Mujer Que Me Robe"Ricardo Montaner 03:26 "El Poder De Tu Amor"Ricardo Montaner 04:21 "Será ("Mundo De Fieras" / "ЖecTokий Mиp")"Ricardo Montaner 03:45 "La Cancion Que Necesito ( Solamente Vos - 146 cepия )"Ricardo Montaner 03:40 "La Cima Del Cielo ( OST Solamente Vos - 53 cepия )"Ricardo Montaner 04:32 "La Cima Del Cielo"► Ricardo Montaner 04:32 "La Clave Del Amor (cepиaл Пaдpe Kopaxe)"Ricardo Montaner 04:17 "La Cima Del Cielo"Ricardo Montaner 04:30 "El Poder De Tu Amor"♥†♥ Ricardo Montaner 04:30 "La Nina De La Puerta Oscura"Paco De Lucia Y Ricardo Modre 02:30 "La Gracia De Dios. Pasodoble."Tuna De Aeronáuticos De Madrid 04:07 "Las Morillas De Jaén"Paco De Lucia Y Ricardo Modrego 02:49 "Las Morillas De Jaén"Paco De Lucía/Ricardo Mondrego 02:55 "La Carcel De Oro"Paco De Lucia Y Ricardo Modrego 02:01 "Las Morillas De Jaén"Paco De Lucia Y Ricardo Modrego 02:56
Top Busquedas de TaringaMP3


text:
Fenestra
Na fenestra ła xé na verxadura fata en un muro drito de ła muradura par łasiar, se ła no xé serada, l'intrada de ła łuxe e, de sòłito, el scambio del'aria infrà el van drénto de na costrusion e fóra. En architetura ła fenestra ła ga spéso un autònomo contegnuo stiłìstego e qualche volta ła particołarixa el prospeto, drio darghe el movimento.
En geometria descritiva łe fenestre ła xé definie come caxi de intersesion infrà sòłidi, i quałi, 'ntei casi più frequénti, i xé formai da prismi, piràmide e superfisi de rotasion.
Grandése[canbia | canbia sorxente]
Łe grandése de na fenestra łe canbia en funsion de vari fatori:
- el clima del posto;
- łe exigénse de łuminasion e ónbregiaménto;
- łe exigénse de scaldada e sfredimento;
- l'estension del star;
- łe quałità estèteghe e stiłìsteghe, anca considerando l'intèro edifisio.
Tipi[canbia | canbia sorxente]
I Romani i xé stai i primi a crear łe fenestre de tanponamento en véro, na tècnega che daspò ła se ga persa par mancansa de materiałi durante l'alto Medioevo, par vènger daspò tólta de nóvo a granda difuxion soło 'ntei ténpi gòtisi (XII sècoło - XIII sècoło).
'Ntel Rinasimento i xé sta tirai fóra de nóvo più tipi de fenestra, come ła bìfora, ła trìfora, ła serliana, l'inxenociada, l'ocio de bó e, tipicamente itałian, el luminal, chel se verxa 'nte ła covertura. Da łe influénse morésche e saraxine ghe salta fóra altri stiłi e acesori de ła fenestra, che ła xé proteta da fóra da ła feriada, da ła persiana, dal porteło o dal caseton e drénto da ła venesiana o dal scuro.
Se pol averghe fenestre che łe riva al'altésa del pavimento, ciamade anca "porte-fenestre", fenestre ła cui altésa del piana ła xé a ocio de un metro e ła perméte che persone łe se 'fasa, o anca fenestre mése più en alto, che łe da soło łuxe e aria ('nel dirito privà łe se ciama infati łuxe).
Ghe xé daspò tipi particołari de fenestre, diti łuxernari, chei vien fati su łe coverture inclinae.
Intrà łe numeróxe tipołogie de fenestre:
- Fenestra bìfora
- Fenestra orba
- Fenestra croxada o guelfa : van-fenestra particołarixà da légni a mési a cróxe chei crea quatro fenestre desferénti. Tìpega de łe aree del nord (ted. Kreuzfenster)
- Fenestra monòfora
- Fenestra połiłòbata
- Fenestra stónbata
- Fenestra triłoba
- Fenestron
- Fenestron absidal
- Serliana
- Fenestra inxenociada
Altri progetti[canbia | canbia sorxente]
- Su Commons ghe xe dei file multimediałi su Fenestra
- Sul Wiktionary ghe xe ła voxe de disionario «Fenestra»


text:
Jeff Beck
Jeff Beck el cui vero nome xe Geoffrey Arnold Beck (London Borough of Sutton, 24 xugno 1944 xe un chitarista e cantante britanego
El xe uno dei chitaristi pì influenti dei ani sesanta e setanta, e anca fra i pì inportanti par la creansa de ła chitara moderna, contribuindo a mostrar sto stumento in più xeneri, cofà par exenpio el blues rock, heavy metal, fusion e hard rock. Łe paròłe de Slash so Jeff Jeff pol inbrasarse 'na chitara in òca e co'l mànego stòrto, e farla sonàr straben istèso!
Indice
- 1 Biografia
- 2 Strumentasion
- 3 Discografia
- 4 Curioxità
- 5 Note
- 6 Cołegamenti esterni
Biografia[canbia | canbia sorxente]
Nei Yardbirds[canbia | canbia sorxente]
Nasùo a Wallington, Beck da cèo el cantava 'nte łe céxe e a diexe ani el gà tacà aver le so prime esperiense strumentałi sonando 'na vècia chitara acustega. El gà scomensà ła so carièra nei primi ani sesanta fasendo el turnista. 'Ntel 1964 el gà avùo ła so prima registrasion par l'eticheta Parlophone che senpre nel steso ano gaveva publicà el singoło del grupo The Fitz and Startz ciamà I'm Not Running Away, che includeva So Sweet so'l lai B. 'Ntel 1965 el xe stà reclutà dai Yardbirds, che gaveva apena perso Eric Clapton che se gaveva trasferìo nei John Mayall's Bluesbreakers. Xe stà co' Beck che i Yardbirds xe deventài un grupo famoxo so ła sèna del rock britanico de ła fìn dei ani sesanta. Beck, s'a mostrà masime provèto show man e ne ła formasion, in conpagnìa de Jimmy Page, el gà fato parte anca nel film pòłexe de ła Swinging London: Blow-Up del 1966, in cui i Yardbirds gaveva girà alcune sequénse dove Beck desfasa 'na chitara (fasendo l'imitasion de Pete Townshend dei Who, sielti in un primo tenpo par el film de de Antonioni).
'Ntel 1966 Beck gà condivixo el pròpio ròło de chitara sołista dei Yardbirds co' Jimmy Page. Co' el grupo el xe riusìo a insìder un ùgnoło albun, Roger the Engineer (1966); dopo 18 mexi, par raxon de sałute, el gà mołà.
Jeff Beck Group (Nome del grupo de Jeff Beck)[canbia | canbia sorxente]
L'ano drìo Beck gà fondà un nòvo grupo, ciamà Jeff Beck Group; faseva parte anca Rod Stewart ała voce, Ron Wood al baso, Nicky Hopkins al pianoforte e Mick Waller a ła bateria. El grupo gà incixo do albun: Truth (1968) e Beck-Ola (1969). Tuti do sti laori xe stài acòlti un mondo ben da ła critica, e ancùo xe considerài antesignani de l'heavy metal (tra l'altro i gà precedùo de 'na s-cianta i albun dei Led Zeppelin).
So'l fenìr del 1969, atriti a l'interno del grupo gavea menà Stewart e Wood a sbandonar la formasion. Beck gà creà 'na segonda formasion del grupo, co' Clive Chapman al baso, Max Middleton a e tastiere, Cozy Powell ała bateria e Bob Tench ała voxe. Sto grupo gavea ciapà n'alra diresion artistega rispeto a quèła de prima, unìndo ełementi pop, rock, rhythm'n'blues e jazz, antiçipando ła fusion. I gà publicà do albun: Rough and Ready (1971) e The Jeff Beck Group (1972). Anca sta segonda incarnasion del "Jeff Beck Group" s'à defà drìo un periodo.
'Ntel 1972, Beck gà fato naser 'na nòva formasion, el power trio Beck, Bogert & Appice, co' Carmine Appice a ła batteria e Tim Bogert al baso (sesion ritmica dei Vanilla Fudge); sta formasion gà incixo soło che un singoło de suceso, 'na cover de Superstition de Stevie Wonder.
Carièra da sołista[canbia | canbia sorxente]
'Ntel 1975, Beck gà incixo un albun sołista strumentałe decixamente fusion, Blow by Blow, che gà avùo un suceso insperà de publico e de critica. Sto łavoro xe stà seguìo da 'na cołaborasion de Beck co' Jan Hammer par l'albun Wired (1976), un altro albun un mucio apresà da ła critica.
In seguito, Beck gà incixo in modo sporadico, dedicandosi a propri lavori solisti o discontinue collaborazioni. Fra i lavori solisti si devono citare There and Back (1980, co' Simon Phillips e Jan Hammer), Flash (1985, co' Rod Stewart e Jan Hammer), Jeff Beck's Guitar Shop (1989, co' Terry Bozzio), Crazy Legs (1993), Who Else (1999), e You Had It Coming (2001), Jeff (2003).
Fra łe cołaboasion si pol citàr quełe co' Jon Bon Jovi, Les Paul, Cyndi Lauper, Roger Waters (Amused to Death), Brian May (Another World), ZZ Top (XXX), Carlos Santana e co' tanti altri artisti de fama mondiałe.
Strumentasion[canbia | canbia sorxente]
In xeneràl Jeff sona chitare Fender, anca se durante ła so carièra gà uxà in publico chitare de altre marche tra cui par exenpio ła sełebre Gibson Les Paul e łe Charvel/Jackson, co' un modèło sviłupà co'l steso Grover Jackson. Famoxa xe ła so Fender Esquire del 1954, de cui po' Fender gà reałixà 'na replice in version limità soło che a 100 exenplari. Atualmente Beck sona 'na Stratocaster reałixàda da Fender segondo łe caratisteghe ch'el vòłe : el "roller nut", un particołàr caotasto dotà de sfere che agevoła el sbrisàr de łe corde, e łe mecaneghe autoblocanti de ła Schaller, ła cui conbinasion parmete de mantegnir bona l'incordadùra anca a seguito de un uxo drastico de ła łièva del vibrà (tecnica in cui Jeff xe ancora ancùo considerà un mestro); el ponte a do vide, che permete 'na megio escursion deła łièva; un mànego (acero/pałisandro) reałixà co'un profiło esclusivo e, soratuto, e pick-up Fender Hot Noiseless reałixài segondo łe so carateristghe, dotài de 'na pasta sonora pì calda rispeto ai Noiseless che Fender uxava so'i so modèłi deluxe prima del 2010 (nel corso deła so carièra Beck gà sviłupà diversi pick-up par chitara ełetrica, alcuni dei quałi gode tutora de gran popołarità fra i chitaristi rock, cofà ad esenpio el "JB" reałixà par Seymour Duncan).
Fender produxe e vende repliche de sta chitara sia in edision standard, sia in edision "Custom Shop". Parlando de łe so chitarre, Jeff Beck gà dichiarà (1993) de averne 44, de łe quałi soło 'na minima parte sarìa strumenti boni, zontando ch'el pì de łe volte selie ła Stratocaster, che considera un strumento un mucio versatiłe. Jeff utiłixa anplificatori prevałentemente de marca Marshall o Fender, e sona soratuto co' łe dita, overosìpia sensa l'utiłixo de ła patàca.
Discografia[canbia | canbia sorxente]
Yardbirds[canbia | canbia sorxente]
Jeff Beck Group[canbia | canbia sorxente]
- 1968 - Truth
- 1969 - Beck-Ola
- 1971 - Rough and Ready
- 1972 - Jeff Beck Group
Beck, Bogert & Appice[canbia | canbia sorxente]
Sołista[canbia | canbia sorxente]
- 1975 - Blow by Blow
- 1976 - Wired
- 1980 - There and Back
- 1985 - Flash
- 1989 - Jeff Beck's Guitar Shop
- 1999 - Who Else!
- 2001 - You Had It Coming
- 2003 - Jeff
- 2007 - Official Bootleg USA '06
- 2010 - Emotion & Commotion
Live[canbia | canbia sorxente]
- 1977 - Jeff Beck With the Jan Hammer Group Live
- 2006 - Live At BB King Blues Club
- 2012 - Live at "Campovolo Italia loves Emilia" suonando con Zucchero
Racolte[canbia | canbia sorxente]
Big Town Playboys[canbia | canbia sorxente]
Altri album[canbia | canbia sorxente]
- 1992 - Jeff Beck & Jed Leiber - Frankie's House (Soundtrack)
- Duff McKagan - Believe in Me (1993)
Altri albun[canbia | canbia sorxente]
- 1992 - Jeff Beck & Jed Leiber - Frankie's House (Soundtrack)
- Duff McKagan - Believe in Me (1993)
Curioxità[canbia | canbia sorxente]
El gà scrito l'ino del Wolverhampton Hi ho silver lining (hi ho Wolverhampton)[1]
Note[canbia | canbia sorxente]
- ↑ Cita le fonti: Wolverhampton Wanderers Football Club


text:
Francesco Toldo
Francesco Toldo (Padoa, 2 de diçenbre 1971) xe un ex xugadore de bałòn itałian.
Indice
Cariera[canbia | canbia sorxente]
Club[canbia | canbia sorxente]
Scuminsi[canbia | canbia sorxente]
Dopo 'ver xugà inte łe xovaniłi del Montebełuna el xe rivà al Milan quando che el gaveva soło che 16 ani; la squadra rosonera ło ga girà al Verona come terso portiere e 'l ano dopo el xe pasà al Trento in C2.
A Trento el xe riusìo a guadagnarse on posto da titołar xugando 'na gran partìa contro el Ravena tanto che ła squadra romagnoła 'l ano dopo, pena promosa in C1, ła deside de torse el xovane portiere, che el sarà uno de i protagonisti de ła promosion in serie B.
Fiorentina[canbia | canbia sorxente]
Inte'l 1993 el vien cronpà da ła Fiorentina co ła quałe 'l ano dopo el exordise in Serie A e el xuga partie memorabiłi come Arsenal-Fiorentina in Champions League. Inte'l periodo vioła Toldo el deventa on beniamin de i tifoxi e uno de i cardini de ła squadra; inte'l 1996 a ła guida de Ranieri ła Fiorentina ła vinse ła Copa Italia e ła Supercopa Italiana contro el Milan. Inte'l 1998 ła squadra ałenada da Giovanni Trapattoni ła riva al terso posto in canpionato e ai quarti de Copa Canpioni.
Inter[canbia | canbia sorxente]
Inte l'istà del 2001 Toldo el vien vendù al Inter (al inisio el parea destinà al Barcelona) anca par remèdiar ai dovésti de la società vioła. In neraxuro el ga vinto 5 Scudeti (Serie A 2005-2006, Serie A 2006-2007, Serie A 2007-2008, Serie A 2008-2009 e Serie A 2009-2010), 3 Cope Italia (2005, 2006e 2010) e 3 Supercope Italiane (2005,2006 e 2008). El ga anca vinto ła Champions League, sempre con l'Inter en el 2010.
El portiere l'è stà protagonista de vari alti e basi durante i primi ani inte la squadra miłanexe. Iè comunque da ricordare ła prestasion de Valencia in [copa Uefa] (tanto da far ribatéxar "Plaza de Toldo" lo stadio Mestalla) e anca el discùso gol segnà contro la Juventus che l'è stà però asegnà a Christian Vieri. Inte łe ultime tre stajón el ga łasà el posto da titolare a Julio Cesar, restàndo isteso inte ła squadra miłanexe e deventàndighine na bandiera. Infati durante l'istà del 2007 l'è stà sercà da tànte squadre come Real Madrid e Siviglia, ma el ga senpre rifiutà confermando ła so volontà de restàre al Inter anca come secondo, dixendo de voler saràre la so cariera in màja neraxura.
Statisteghe[canbia | canbia sorxente]
Cronołoxia prexénse e gol inte le squadre de bałon[canbia | canbia sorxente]
Statisteghe axornae al 2 de marso 2010


text:
Mongołia Interna
Ła Mongołia Interna (cinexe tradixional 内蒙古自治区, pinyin Nèi Měnggǔ Zìzhìqū; mongoło , Öbür mongYol-un öbertegen jasaqu orun, ӨBөp MoHroлыH ӨөpTөө Зacax OpoH) ła xe una provinsia de ła Cina setentrional.
A nord confina co ła Mongołia.
Giografia fixega[canbia | canbia sorxente]
El xe un teritorio semidesertego.
Giografia umana[canbia | canbia sorxente]
Ła popołaxion ła xe de etnia mongoła; in parte ła xe nomade.
Se ałeva cavałi e ovini.
Se desfruta xacimenti de carbon e fero visin Paotow.


text:
nigrizia atlante
GLI STATI AFRICANIAlgeria Angola Benin botswana Burkina Faso burundi Camerun Capo Verde Repubblica Centrafricana Ciad Comore Repubblica del Congo Repubblica Democratica del Congo Costa d'Avorio Egitto Eritrea Etiopia Gabon Gambia Ghana Gibuti Guinea Guinea Equatoriale Guinea-Bissau Kenya Lesotho Liberia Libia Madagascar Malawi Mali Marocco Mauritania Mauritius Mozambico Namibia Niger Nigeria Ruanda São Tomé e Príncipe Senegal Seychelles Sierra Leone Somalia Sudafrica Sudan del Nord Sudan del Sud swaziland Tanzania Togo Tunisia Uganda Zambia Zimbabwe Sahara Occidentale


text:
Ponte de ła Costitusion
Coordinate: 45°26′20″N 12°19′10″E / 45.43881389, 12.31947222
El Ponte de ła Costitusion[1] in precedensa cognosùo cofà Quarto ponte su'l Canal Grando o Ponte de Całatrava) xe 'l ponte che atraversa el Canal Grando de Venesia infra piasal Roma e ła stasion feroviaria.
El ponte xe stà 'verto al trafego pedonal ła nòte de l'11 setenbre 2008.
Indice
- 1 Ła strutura e i materiałi
- 2 El nome
- 3 Storia
- 4 Acesibiłità ai portadori de handicap e ovovia
- 5 Costi e incosaménti
- 6 Note
- 7 Voxe ligae
- 8 Altri progeti
Ła strutura e i materiałi[canbia | canbia sorxente]
El progeto mostra un ponte da ła forma inarcàda co' 'na canpata de 81 metri, larghesa de 6 metri a ła baxe 9 al sentro par 'na altésa de 10 metri in sima; ła strutura xe in asal, łe siòłe in véro de ła Saint Gobain, piera d'Istria e Trachite. Grixa clasica de Montemerlo. Anca i parapèti xe in véro, co' un pasamàn in otón. Drento el pasamàn xe istałàe łanpadìne a led che strasa ła spièra de ciàro nei parapèti in véro.
El ponte dai scałìni xe łóngo 94 metri mentre gà 'na anpiesa sentral de 81 metri. Ła łarghésa varia da 5.58 metri fin a 9.38 metri 'nte ła parte sentral. Ł'altésa varia da 3.20 metri su łe sponde fin a 9.28 metri 'nte ła parte sentrałe. L'arco sentral in asal, ełemento strutural del ponte gà un ràxo de 180 metri[2].
El nome[canbia | canbia sorxente]
'Ntel agosto del 2008 el sindico gà proposto de ciamàr l'òpara de ł'architeto spagnoło ponte de ła Costitusión e de ribatixar el piasal Roma (toponomimo asegnà in epoca fasista) co'l nome de ł'antifasista ed eoropeista Silvio Trentin, notando però le dificoltà conseguenti al mutamento de un nome fortemente iraìxà e conosùo[3].
In precedensa el sìndico Massimo Cacciari gaveva proponesto in sede de Consegio Comunal el nome de ponte de ła Ziràda stante ch'el ponte se cata in corispondensa de ła voltàda inisial del Canal Grando, dita antigamente zirada in diałeto venesian (infati poco łontan se cata ła céxa de Sant'Andrea de ła Zirada, deso sconsacràda e zontàda patòca 'ntel terminal automobiłistego de Piasal Roma). La proposta ricalca quea che gera ła vołontà de l'Aministrasión comunałe 'ntei ani trenta[4] de ciamàr el canpo danansi ała stasión de Santa Łusia canpo de ła Zirada, ma durante el periodo fasista se preferisse darghe un nome che riciamasse ła sentrałità del podér, e quindi gà ciapà el nome che tuti oramai conosse, venesiani e foresti, de Piasal Roma. Dopo ła reałixasión dei conci del ponte gera çircołae altre ipotexi sul nome, intra łe quałe ponte de łe Do Sante, in riferimento al nome de łe do fondamenta łigàe dal ponte, queła de Santa Ciàra e queła de Santa Łusia; ponte Sabbadino, in onór del proto che 'ntel XVI secoło gà concepìo ł'idea de un novo pónte sul Canal Grando a l'insirca 'nte ła stesa metùa.
El 4 setenbre 2008 el sìndico Cacciari gà anuncià che, co' decixión tòlta da ł'umanità de ła giunta, el pónte se gavarìa ciamà pónte de ła Costitusión[5].
Storia[canbia | canbia sorxente]
Premese[canbia | canbia sorxente]
Fin al 1850 el Canal Grando gera pasà soło che dal ponte de Rialto; nel giro de diexe ani i strìaci gà reałixà do pónti de fero, uno danansi ała stasión feroviaria, definìi tuti do dai venesiani "oridi bislónghi" par la forma che łi caraterixava. I do pónti in ghixa, óltra ad esar notevolmente deteriorài dal salso, condisionava fordemexùra ła navigasión sul Canal Grando, cussì xe stài tuti do sostituìi intra 'l 1934 e 'l 1938, rispetivamente dal ponte de provixòrio in legno a l'Academia e dal Ponte dei Scalsi, reałixà par intiero in piera de Istria, tuti e do su progeto de l'inxegnèr Eugenio Miozzi (1889-1979), a l'epoca a cào de ła diresión łavori e servisi publici del Comun de Venesia.
Nel tenpo, l'ecesional sviłupo del turismo internasional gà condoto speso l'atensión sul sentro łagunar da parte dei più noti e famoxi progetisti: i se ga cussì intaresà ała progetasión 'nte ła sità łagunar (sensa che alcunchè sia mai andà in porto) Le Corbusier Louis Kahn Frank Lloyd Wright e più recentemente Alvaro Siza.
El progeto de Całatrava[canbia | canbia sorxente]
'Ntel 1997 el famoxo architeto scultor e inxegner Santiago Calatrava ghe ga regała ała sità de Venesia eò progeto executivo par un quarto ponte su'l Canal Grando de cołegamento intra l'area de arivo a Venesia (piasal Roma) e ła xona de ła stassion de Santa Łusia. Calatrava xe autór de altri pónti famoxi, cofà par exenpìo el puente de la Mujer de Buenos Aires, el [[puente del Alamillo sul Guadalquivir e l'Oberbaumbrücke de Berlino.
El progeto definitivo e l'afidamento dei laóri[canbia | canbia sorxente]
'Ntel 1999 el Comun de Venesia ghe gà fidà a Santiago Calatrava ła preparasión de ła documentasión rełativa al Dexegno de inxegneria architetonega e struturałe del IV Ponte sul Canal Grando. El progeto xe stà ełaborà in cołaborasión co' tuti i enti coinvolti (Ferovie del Stato, ACTV, Asociasión de łe Parsone Disabiłi, Vigiłi del Fògo, Połìsia, ecc.) e sotoposto a revixion da parte ad exenpio de l'Asociasión par ła Protesión de ła Sità de Venesia e de ła Soraintendensa ai Beni Artistici e Culturałi de Venesia.
L'ICMQ, organismo independente, gà laudà el progeto vałutando el déxegno vałido e pianixà ałe norme łegałi. Drìoman el progeto executivo xe stà laudà dal Comùn.
L'incargo de ł'execusión dei laóri xe stà fidà, drìo ła gara de subarendasión, ała rodigina Cignoni, che s'a valsa de ła cołaborasión de profesóri univesitari, quałi l'inxegnèr Francesco Colleselli (de ł'Università de Brèsa) e l'inxegnèr Renato Vitaliani (de ł'Univerisità de Padòa, e l'inxegnèr Giorgio Romaro (de l'Univeristà de Padòa) par el conpletamento de łe struture de asàl e 'l montagio. El strapòrto e ła mesa in òpara dei codici xe stà reałixà da ła dita Fagioli. Laóri de carpenteria metałica xe stài reałixài da ła dita Lorenzon Techmec System, che gà 'verto un garbo contensioxo co' ła Cignoni, come che xe vegnùo fora anca durante i łavori de 'na apoxita comisión de inchiesta istituìa dal Consegio Comunal.
I laóri[canbia | canbia sorxente]
I laóri xe scominsiài 'ntel 2003[6]. I tenpi previsti par ła reałixasión gera stài stimài 'ntel 2002 in 456 xorni, overosìpia sirca 2 ani e mexo. I łavori xe durài invese dobòto 6 ani.
Strapòrto dei conci e so poxa in òpara[canbia | canbia sorxente]
Dopo ani de rinvìi, dubi su ła stabiłità del pónte e połemiche su ła crésita dei costi, i łavori de posa in òpara del pónte gà tacà el 28 ługio 2007 co'ła poxa dei do conci lateràni e i se gà concluxi l'11 agosto 2007 co'ła posa del concio sentral sui do sostégni provixori drìo el so strapòrto lóngo el Canal Grando 'nte ła nòte intra 'l 7 e l'8 agosto.
In particołar se gà tratà de strapòrtar el pónte, despartìo in tramexà in tre conci, via aqua da Marghera a ła sede definitiva. Partanto xe stài organixài do traspòrti signałài, uno par i do conci lateràni e uno pa'l concio sentrałe. Partìndo da Porto Marghera, i gà parcorso el Canàl de ła Zuèca e inbocà el Canal Grando e ponta de ła Dogana, par po' risałirlo fin pónto de poxa. Par limitàr i dexaxi dovùi ała saràda del Canal Grando, tuti do i strapòrti xe stài fati de nòte.
El primo strapòrto, queło dei conci lateràni, xe capità 'nte ła nòte intra el 27 e 28 ługio 2007. I do conci, , entranbi de dimnesión 15,1 x 7,9 x 1,5 m e de péxo 85 t. xe stài logài su'l pontón "Susanna" de dimensión 16 x 50 m, che gà parcorso el Canal Grando in 2 ore e 10 minuti, rivando neła xona de piasal Roma ałe 2:05 del 28 ługio 2007, in antisipo rispeto a łe previxión grasie ałe otimałi condisión meteomarine.
La matina del 28 de lugio s'a provedùo a poner in òpara el concio lateran verso Piasal Roma mentre ła matina drìo xe stà poxisionà queło lai ferovia.
'Nte ła nòte intra 'l 7 e 8 agosto 2007 xe avegnùo el strapòrto del concio sentral, de dimension 55,2 x 9,05 x 3,7 m e pèxo 250 t, anca staltro straportà su'l ponton Susanna. El Canal Grando xe stà parcorso in sirca 3 ore e un quarto, xonxendo a destinasion intorno a łe 3 de ł'8 agosto 2007, co' un antisipo de 3 ore e 30 minuti rispeto a quanto previsto. Masime inpegnadìvo e spetacołar xe stà el pasagio del concio soto el Ponte de Rialto.
Ła poxa del concio sentral xe avegnìa ła matina de ł'11 agosto 2007: sul prinsipio xe stàda poxisionàda ła peàta e 'l concio sora de staltra xe stà rodà de 90 grai; drìoman el concio xe stà sołevà e całà da ł'alto puxandoło, co' notevołe precixión, su do suporti provixori che xa sostegniva i conci lateràni. L'intièra operasión xe duràda sirca sinque ore: ła concluxión, anunciàda da tre sòni de sirèna, xe capitàda ałe ore 14.32.
Faxi drìo[canbia | canbia sorxente]
Tra agosto e setenbre se gà saldà el concio sentral ai lateràni, e 'na volta conpletàe łe saldaùre, el 21 setenbre se gà posùo mołar i àrpexi e sbasar i pòxi de łe pigne provixorie, cussì da ciapar in forsa su łe spałe el pónte, controłado co'łe binde ł'entità del cargo e co' sensori eventuałi cedimenti de łe spałe. Ła próva de cargo, avegnùa 'ntel novenbre del 2007, ga avùo exito poxitivo. Xe, infine, stài posti in òpara i grai (in parte de véro e in parte de trachite grixa clasica de Montemerlo, tuti de forma trapesoidałe e diversi un da ł'altro, che gaveva da esar tagiài co' precixión miłimetrica) e i parapèti.
Batìxo e vertaùra[canbia | canbia sorxente]
Ała fine del mexe de agosto del 2008 el sìndico Massimo Cacciari gà renonsià a ł'inaugurasion uficiałe del ponte[7], inisialmente prevista in ocasion de ła visita del 18 setenbre 2008 del prexidente de ła Republica Giorgio Napolitano che presensiava a 'na manifestasion par el setanteximo aniversario de ła Costitusion Itałiana. Cio' xe conseguensa de łe anunciàe manifestasión de alcune parti połitiche par el forte incremento dei costi e de alcune asociasión de disabiłi par el susister de łe bariere architetoniche, che ghe ne infirma ła frusión a persone co' disabiłità motorie e visive[8], ipotixando ła viołasión de łe vigenti normative in materia che prevede ła posibiłità de laudàr e finasiàr esclusivamente de progeti co' bariere architetoneghe mancànti[9].
Ła vertaùra del pónte xe avegnùa ałe ore 23:44 de xiòba 11 setenbre 2008[10][11].
Neła seràda s'a svolto un picoło refrésco co' łe maestrànse del cantièr scominsià verso łe ore 21, al quało ga partesipà menbri de ła giunta, el sìndico steso e alcuni xornałisti.
Acesibiłità ai portadori de handicap e ovovia[canbia | canbia sorxente]
L'ovovia xe 'l dispositivo traslante che permetarà de trasportàr i portadóri de handicap (o comunque chi che ne farà richiesta se 'l regołamento ło prevedarà) sensa dover atraversar el pónte.
Ła capaçità masima xe de do pasegeri par viaxo.
El tenpo minimo de percorensa xe previsto in poco manco de 5 minuti.
El costo previsto xe de € 1.043.603,04[12].
Ł'infrastrutura xe formàda da do ełevadori ciamài piłóni de ataco e da do guide poxisionàe soto el ponte 'ntel lai che se afasa verso el Ponte de ła Łibartà.
Ła gabìna de trasporto (ła cussìdita ovovia) invese xe 'l mexo che utiłixarà l'infrastrutura.
Ad exenpio se ła gabina se trovarà ne ła riva dexideràda, dopo esar entrài a bordo, ła gabìna se alsarà par mexo de ł'ełevador fin ałe rotaie, utiłixarà łe rotaie fin a ł'altro ełevadot e po' desmontarà par mexo de ł'altro ełevador. I łavori xe in corso[13].
Spetando che vegna finìa l'ovovia, ła giunta comunal gà stabiłìo che fin a quando no sarà istałà e meso in exercisio l'inpiànto che rendarà acesibiłe el novo ponte de ła Costitusion sul Canal Grando ałe parsone co' ridota capaçità motoria, łore podarà uxufruir a maca del servisio de trasporto publico Actv su ła trata piasal roma - Ferovia e viceversa[14].
Costi e incosaménti[canbia | canbia sorxente]
El costo de tałe òpara se agira datorno ai 11,3 miłioni de euro[15], a cui va xontà el miłion de euro par l'ovovia. Ła cifra final sorpasa netamente i 6,7 miłioni de euro previsti ne ła gara de subarendasión[16]. Inaxònta, xe previsti altri costi par ła manutensión e'l controło del pónte.
Par tuti sti motivi, dopo anca ła Corte dei Conti se gaveva interesà de sta vicenda, 'ntel febraro 2008 el procuradór xontà Carlo Mastelloni gà disponésto ł'aquixisión de ła documentasión su ła gara de subarendasión e dei progeti tecnici del ponte. L'inchiesta conositiva duràda do ani e vardàda anca da 'naltro procuradór xontà (Carlo Nordio), xe stàda archiviàda parché no xe stài rimarcài reati penałi. Anpo' el procuradór xontà Carlo Nordio gà comunque rimarcà[17] che:
El ponte de ła Costitusion xe stà fato ogeto de acertamenti tecnici da parte ministeriałe, par prexunte omision da parte del progetista in merito ała reałe executività del progeto a so tenpo prexentà. In particołar, el ponte de ła Costitusion pareva esar intaresà da problemi statici. Tutociò el cołaudator, co' 'na nòda remesa al Comun de Venesia el 9 setenbre 2009, gà laudà ła conpleta agibiłità del ponte[19].
Note[canbia | canbia sorxente]
- ↑ (IT) Comunicato stanpa del Comun de Venesia so l'aprovasion del toponimo da parte de ła xonta comunal.
- ↑ (IT) Sità de Venesia - Ponte de ła Costitusion - i dati de l'opara
- ↑ (IT) Comunicato stanpa del Comun de Venesia del 27 de agosto 2008
- ↑ (IT) Articoło da "la Nuova Venezia" del 22 de otobre 2007
- ↑ (IT) Articolo de l' Ansa del 2 de setenbre 2008
- ↑ (IT) Sità de Venesia - Ponte de ła Costitusion - ła 'storia del progeto
- ↑ (IT) Articoło de "Il sole 24 ore" del 27 de agosto 2008.
- ↑ (IT) Articoło de "Il gazzettino" del 30 de setenbre 2008.
- ↑ (IT) Testo de ła Lege 5 febraro 1992, n. 104, da handylex.org
- ↑ (IT) Articoło del "Corriere della Sera" del 12 de setenbre 2008
- ↑ (IT) Articoło de "la Nuova Venezia" del 12 de setenbre 2008
- ↑ (IT) Sità de Venesia - Ponte de ła Costitusion - Dati particołari so l'ovovia
- ↑ (IT) Sità de Venesia - Ponte de ła Costitusion - Ovovia
- ↑ (IT) Sità de Venesia - Ponte de ła Costitusion - Nota de l'asesor Mara Rumiz
- ↑ (IT) Comunicato stanpa del Comun de Venesia del 2 de setenbre 2008.
- ↑ (IT) Sità de Venesia - Ponte de ła Costitusion - quadro de spexa
- ↑ (IT) In archivio l’inchiesta so'l quarto ponte - la Nuova Venezia
- ↑ (IT) «Ponte Calatrava, incapaci e cinici» - "la Nuova Venezia"
- ↑ (IT) Comunicato stanpa del Comun de Venesia del 9 de setenbre 2009
Voxe ligae[canbia | canbia sorxente]
- Santiago Calatrava
- Piasal Roma
- Stasion de Venesia Santa Lusia
- Ponte dei Scalsi
- Ponte de Rialto
- Ponte de l'Academia
Altri progeti[canbia | canbia sorxente]
- Su Commons ghe xe dei file multimediałi su Ponte de ła Costitusion


text:
Giografia de Mauritius
Le ixole Mauritius le se cata en tel Oceano Indiano a nord est del Madagascar.
Mascarene[canbia | canbia sorxente]
Le ixole Mauritius le fa parte de le isole Mascarene, n’arcipelago de origine vulcanica.
Giografia[canbia | canbia sorxente]
Ne l’ixola principale, se cata n’altopian (ponto pi alto Monte Piton, 828 m) che siende verso la costa a est co dirupi alti, e verso ovest el va zo pi pianin. L’ixola la xe circondà da na bariera coralina, che co i ani gha creà le spiage de rena bianca. I cicloni i xe frequenti. A l’ixola de Mauritius se zonta le ixole Chagos, le ixole Agalega, l’ixola de Rodriguez, e i scogli de Carajos.


text:
San Marco Vangełista
San Marco Vangeista el xè un de i quatro Vangeisti, la so opera la xè cìamada propio col so nome Vangeło secondo Marco. Se pensa ch'el gabìa sistìo a la catura de Gesù Cristo 'ntè l'orto de' i ulivi). De sicuro el fù disepoło del'apostoło Paolo e dopo anca de Piero.
Vita[canbia | canbia sorxente]
De ła só joventù e de ła fameja de proveniensa se sa póco o gnente. Dal Nóvo Testamento, ła soła fonte de informasion su de eło, savemø ch'el jera cuxin de Barnaba (col. 4/10) e che quindi l'era ebreo e de ła stirpe levìtica.
Inte i Ati de i Apostołi el vien nominà quando che Piero el vien miracołoxamente liberà da ła prixon (Ati 12,12) Dopo ver rifletùo, el xè ndà a ła caxa de Maria, só mare de Jovàni dito anca Marco, indove ghe jera un bon nùmaro de zente par pregar. Da sto scrito qua savemo che só mare ła se ciamava Maria e che in chel tempo el abitava a Jerusałeme. Se nota anca che Marco el gaveva do nomi, un zentiłe e un ebreo (Jovàni). Usansa comun par i ebrei de ch'el tempo, infati anca Paolo el vien ciamà co el nome de Saulo. In altri scriti de i Ati de i Apostołi el xe ciamà o co el nome de Jovàni o co queło de Marco o co tuti e do.
No ghe xe miga scriti che diga se Marco el gavése conosùo diretamente Gesù, ma se el'abitava in chel tenpo a Jerusałeme almanco el ga da vèrghene sentìo parlàrghene. De serto se sa che pochi ani dopo ła morte de Gesù, i apostołi e i disepołi i se catava in caxa de só mare. El fato ch'el sia el soło vangełista a contare de ła fuga de un zovineto ch'el gavea seguio da lontan i avenimenti de ła catura de Cristo intel'orto de i ulivi, (Marco 14.1/51.52) Un zovaneto però el ło seguiva, vestìo soło de un teło, e i ło ferma. Ma eło, łasà el ninsoło, el xe scanpà via nuo; fa pensar che el fuse eło steso el zovineto nominà.
Da ła prima łétara de Piero: Ve sałuda ła comunità che xe stà ełeta come voaltri e che vive Babilonia; e anca Marco, mé fiol. Podémo capir che 'l se catava co łu a Babilonia e che dato che 'l vien indicà come mé fiol el ga da ver ciapà el batizo propio da Piéro.
Dai Ati capimo anca che 'l parte par Antiochia insieme co Paolo e co só cuxin. El vien indicà come aiutante de Paolo quando che eło el predicava e'l difondéa ła paroła del Signor a Salamina (Cipro) (Atti 13/5). Pi vanti, i atti i ne cónta che l'abandona Paolo, forse parché el xe spaventà da łe durìsime fadighe dei spostaminti de l'apostoło o da l'ostiłità senpre pi granda che 'sto qua el catava. Partìi in nave da Pafo, Paolo e i só conpagni i xe rivài fin Perge de Panfilia. Jovani el se ga destacà dal grupo e l'è tornà Jerusaleme par cónto suo (Atti 13/13). In seguito ała so defesion Pagoło, partendo par consołidar łe cexe deła Siria e deła Cilicia, el se ga sielto come conpagno Silla mentre Marco el xe partìo con so cuxin par Sivro (Atti 15/37.41). Questo accadde del 52. Negli Atti queste sono le ultime indicazioni che troviamo dell'evangelista. In seguito Paolo dovette dimenticare questi dissidi in quanto ritroviamo Marco a fianco dell'apostolo a Roma nel 62 64, ne abbiamo notizia da una lettera di Paolo: Vi saluta Aristarco, il mio compagno di prigione, e Marco, il cugino di Barnaba (intorno al quale avete ricevuto ordini; qualora venisse da voi, ricevetelo), e Gesù detto il Giusto, i quali sono della circoncisione; fra questi sono i soli miei collaboratori per il regno di Dio, in quanto mi sono stati di consolazione (4, 10s).
Qualche anno più tardi lo ritroviamo in compagnia di Pietro che lo cita nella sua prima lettera come indicato in precedenza. Questo dimostra la sua grande attività svolta negli anni cinquanta non solo a Cipro. Forse rientrato in oriente prima della persecuzione scatenata da Nerone nel 64 ma Paolo nel 66 lo rivuole con sè. Come indicato nella sua lettera a Timoteo:Affrettati a venire da me al più presto... Solo Luca è con me. Prendi Marco e conducilo con te, perché mi è utile per il ministero (2 Tim. 4, 9-11).
Dopo la morte a Roma del principe degli Apostoli, non vi sono più notizie certe su Marco. La tradizione lo vuole evangelizzatore in Egitto e fondatore della chiesa di Alessandria che lo vuole come suo primo vescovo. Non vi sono notizie certe su dove, come e quando morì. Eusebio sostiene che la sua morte sia avvenuta a Alessandria, dove venne ucciso facendo trascinare il suo corpo per la città, questa versione dei fatti viene riportata anche nella Legenda Aurea.
I so resti i xe sta trafugà dai venesiani 'ntel 828 e portà a Venesia dove pochi ani dopo a xe scuminzià i laori par ła costrusion deła Basełega de San Marco. El vien festejà dała ciesa catolega el 25 de apriłe.
El sinboło del leon[canbia | canbia sorxente]
Tuti quatro i Evanxeisti i ga un simboło che de sojto vien mostrà vissin al Santo nee piture e nee sculture. Sti simbołi xe asocià al Vangeo del Santo. El simboło de San Marco xe el Leon Alato, parchè el inisia el so vangeo coea voxe de San Giovani Batista che, in tel deserto, ea se alza come un rugito, disendo ai omani che xe drio rivare el Cristo.
El leon de San Marco vien rapresentà in diverse maniere: "andante", cioè in piè sue quatro sampe, come se el caminasse, e con un libro verto sotto ea sata dove che xe scrito "Pax Tibi Marce Evangelista Meus", opure in "moleca" che saria a dire incoata'.
Visto che San Marco Vangełista xe el Santo Patrono de Venexia, ea Serenissima gà dichiarà el leon come el so simboło. Par Venesia, ancha el libro deventava un simboło: de pace, quando che el gera mostrà verto; de guera quando che el gera sarà.
San Marco in te l'arte sacra[canbia | canbia sorxente]
Ea raffigurasion de San Marco la compare fin daea prima arte cristiana, co quea dei altri Evangeisti. San Girolamo (IV secolo) el disea come che se pol asociare i 4 evangeisti coi simboi del "tetramorfo" che i compare nelle profezie de Ezechiele, riciape dopo nee visioni de l'Apocalisse (El primo uman iera simile a un leon, el secondo de un vedeo, il terso de un leon, il quarto de un'aquila mentre che voea; i 4 i ga ciascun 4 ali, dentro e fora i se pieni de oci'). Nel schizo del V secolo – come se osserva par esempio dai mosaici dea Basilica de Santa Pudenziana a Roma - cosi co sti simboli i ga taca ad esere rappresentai i 4 evangeisti: San Marco ragion de tuto es xè rapresentà da un leon co le ale.
Sa co l'arte bisantina qualche mosaico par esempio quei de San Vidal a Ravenna i rappresentava, co 'n na man el vangeo e in staltra i soo simoi. Sta iconografia a xe deventà difuxisima nte l'arte romanica, po in quea gotica. Nte e cexe de chel tempo i quatro santi i vegneva speso pituradi su le vele de le volte a crociera, sentadi al scritoio, 'ntenti a scrivar i vangeli; altre olte nte 'n canton ghe xera anca i quatro Dotori de la Cexa. A olte se cata anca (ad es. ntei basorilievi che i fa belo el Batistero de Parma) la rafigurasion dei quatro santi che i par bestie orende, 'ndoe che su un corpo umano co le ale vien fora a testa del so simol.
E figure di Evanxeisti – e tra de lore quea de San Marco – e se vede po anca nte e rapresentasione dii Apostoli che catemo in ogni espresion de l’arte sacra. Un par de pale de altar le sprime na speçial devosion par San Marco, come a famosa tea de Tiziano ndo che ghe xe San Marco in Trono ntea cexa de Santa Maria dea Salude a Venezia.
Le storie de le vide dei santi e xera un impegno costante de l’arte sacra. De San Marco, patron di Venesia, catemo xà rafigurae sene dea so vita nei mosaici dea Basilica de San Marco (sec. XIII).
Ntel periodo rinasimentale, i episodi contadi nte a "Leggenda Aurea" i deventa sojeto par numarosi capolavori fati da artisti dea scola veneta. No se pol mia no ricordarae al manco a tea granda de Gentile e Giovanni Bellini ndo che ghe xe La predica di san Marco ad Alessandria, e anca e quatro tee de Tintoretto piturade par la Scola de San Marco a Venesia che e g'avea par sojeto Il Miracolo di San Marco che libera uno schiavo, San Marco salva un saraceno da un naufragio, Il trafugamento del corpo di San Marco, Il ritrovamento del corpo di San Marco.


text:
Bronbaro
El bronbaro o brognaro o amołaro el xe na pianta col nome sientifico Prunus domestica, deła fameja dełe Rosaceae. In todesco se dixe Zwetschge o Pflaume, in inglexe plum, in sloveno slíva, in tałjan prugno o susino. Originaria de l'Asia minore, sta pianta ła xe sta portà dai Romani 'nte l'area del Mediteraneo nel 150 vanti Cristo e da là ła xe sta difusa in tuta Eoropa.
El bronbaro el pol rivar a esar alto anca 10 metri e el crese fin ai 1500 metri de quota. Ła scorsa ła xe griso-scura, i fiori bianchi e łe foje łe ga na forma de punta de lancia coi bordi a dinti de sega.
I fruti, ovałi (diti bronbe, brògne o àmołi), i vien fora da giugno a otobre e i xe o blu o roso-viola o xałi a seconda dełe varietà. I àmołi, in particołare, i xe i fruti xałi deła subspece syriaca (in todesco i xe diti Mirabelle, in inglexe mirabelle plums). Oltre ke magnà crui, i se dopara anca par far torte, un liquore par ła corexion del cafè e na graspa ciamà Slivovitz, 'ntei Balcani e 'ntei altri Paesi de l'Eoropa orientałe. In Germania, 'nteła Foresta Nera, i fa ła graspa de àmołi (Mirabelleschnaps).


text:
Vila Barbaro
Vila Barbaro ła xe 'na vila vèneta che ła se cata a Maxer, costruìa sora un projeto de Andrea Palladio tra el 1550 e el 1560 par Daniele Barbaro, Patriarca de Aquileia, e so fradeo Marcantonio, anbasador de ła Republica de Venesia, trasformando el vecio pałaso medieval de Maxer de proprietà de ła fameja, inte 'na splendida abitasion de canpagna consona al studio de łe arti e a ła contenplasion intełetual.
Altri projeti[canbia | canbia sorxente]
- Su Commons ghe xe dei file multimediałi su Vila Barbaro


text:
Połonia
Ła Połonia (en połaco: Polska) ła xé no stato del'Eoropa çentràl.
Ła confina a ovest co ła Germania, a sud co łe repùbliche Ceca e Slovaca, a est co l'Ucraina e ła Biełorusia, a nordovest co ła Łituania e ła Rusia[1] e a nord col Mar Baltico.
Indice
Giografia[canbia | canbia sorxente]
Ła ga na superfiçie de 312 679 km².
Giografia połitega[canbia | canbia sorxente]
Ła Połonia è una repùblica parlamentàr.
El presidente de ła Republica de indeso el xé Bronisław Komorowski, el primo ministro xé Ewa Kopacz.
Divixion aministrativa[canbia | canbia sorxente]
Dal ponto de vista aministrativo el so teritorio el xe organixà in sedese vaivodai[2].
Cavedal e altre sità[canbia | canbia sorxente]
Ła cavedal ła xé Varsavia.
Demografia[canbia | canbia sorxente]
Ła gà 38 502 396 abitanti.
Cultura[canbia | canbia sorxente]
Połachi famoxi[canbia | canbia sorxente]
- Stanislao Konarski, pedagogo
- Kazimierz Kuratowski, matematico
- Adam Mickiewicz, poeta
Note[canbia | canbia sorxente]
- ↑ inte l'exclave de Kaliningrad
- ↑ un liveło paro a queło de łe Rejon Italiane


text:
Trentin-Alto Àdexe
El Trentin-Alto Àdexe (in itałian Trentino-Alto Adige; tedesco Trentino-Südtirol) el xè na rejion de l'Itałia nord-orientałe de 0,9 miłjoni de aneme, formà da dò provinse otonome, la provinsia de Bolzan al nord, corispondente l'Alto Àdexe, e ła provinsia de Trent al sud, corispondente al Trentin. Confina al nord co l'Austria (Tiroło e Sałisburghese), al sud e a l'est co el Veneto e al sud e al ovest co ła Lonbardia, al ovest co la Svisera (Canton Grigioni).
Par efeto del secondo statuto speciałe entrà in vigore intel 1972, el nome uficiałe de ła rejion xè Trentino-Alto Adige/Südtirol. El primo statuto, del 1948, el ghe asegnava a ła region el nome bilingue Trentino-Alto Adige/Tiroler Etschland ("Tera tirołese del Àdexe"). La lege de modifica costitusionałe nr. 3 del 18 de otobre 2001 ła gà costitusionałizà ła dision del 1972 (varda l'articoło 116 de ła Costitusion).
Ła rejon ga un teritorio pretamente conposto da montagne, e xe caraterixada da n'ase idrogràfico Nord - Sud costituido dal fiume Àdexe.
Galleria immagini[canbia | canbia sorxente]
Note[canbia | canbia sorxente]
- ↑ (IT) Art. 1, Statuto Speciale per la Regione Trentino-Alto Adige
- ↑ (IT) db-city.com


text:
Gabon
El Gabon xe no Stato de l'Africa Centrale.
El confina cola Guinea Equatorial a nordovest, el Camerun a nord e la Republica del Congo a sudest.
El xe bagnà da el Golfo de Guinea a ovest.
Indice
Giografia[canbia | canbia sorxente]
La majoria del paexe xe ocupà da la pianura costiera.
A est e a ovest ghe i altipiani.
El Gabon l'è un paexe equatorial.
La foresta equatorial cuerze l'85% de el paexe.
Storia[canbia | canbia sorxente]
Antighità[canbia | canbia sorxente]
I primi abitanti del Gabon xera grupi de pigmei che vivea con la cacia e la racolta de fruti.
Nel X secolo xe rivà i bantu, che i gha dà vita all'etnia mpongwe.
I portoghexi xe rivà nel XV secolo, subito dopo anca i olandexi i gha tacà a visitar le coste del Gabon.
I ultimi a rivar xe stà i fang che scendea da nord e i sa stabilì in Gabon dozento ani fa circa.
I francexi xe stà i primi a costruir de le fortificazioni su la costa nel 1843. Co la scusa de fermar el marcà de i sciavi, la Francia l'ha trasformà la costa en on protetorato.
Nel 1849 ghe stà la fondasion de Libreville[1], destinà a i sciavi libarà.
El teritorio che ancò forma el Gabon l'è stà conquistà da la Francia nel 1885, ma no ghe fu na aministrasion govenativa fin al 1903.
Indipendensa[canbia | canbia sorxente]
El Gabon gha otegnù l'indipendenza aministrativa nel 1946 e quela politica nel 1960.
El primo presidente, Lèon M'Ba, l'è morto nel 1967 e el so vice presidente, Albert Bernard Bongo, sa tolto el poder e aprovò el partito unico.
Dopo le proteste de piaza del 1990, l'ano de la primavera democratica in tuta l'Africa, Bongo gha aprovà el sistema multipartitico ma xe anca riusio a vinsar le elesioni del 1993 e 1998.
Giografia politega[canbia | canbia sorxente]
Libreville l'è la cavedal del Gabon.
Popolasion[canbia | canbia sorxente]
40 diversi grupi etnici vive en Gabon, tuti co le so lengoe e tradisioni.
I grupi banti pi importanti xe i myene, i bandjabi, i eshira, i bapounou e i okande.
I grupi pigmei ancora presenti xe i bagielli e i baka.
Religione[canbia | canbia sorxente]
La majoria (60%) de la gente xe catolega, quei che segue i riti tradisionali el 20%, i protestanti el 19% e i musulmani l'1%.
Léngue[canbia | canbia sorxente]
En Gabon se parla francese.
Economia[canbia | canbia sorxente]
El Gabon l'è un paexe de media richeza.
Le materie prime e la industria le gha parmeso la cresita de l'economia.
Se sfruta le foreste par el legname pregiato.
El xe presente el petrolio.
La xe presente n'industria legera.
Etimologia[canbia | canbia sorxente]
El fiume Komo se buta nel Golfo de Guinea el gha la foce co la forma de on capoto invernal, che i portoghexi i ciama gabo [2]. Da qi vien el nome del paexe.


text:
Vianden
Vianden el xe on comune del Lusenburgo nord-orientale con ło status de sità. Ła se cata 'nte ł'Oesling e eò xe el capołogo del canton omonimo, 'ntel distreto Diekirch. Ła sità ła se cata sol fiume Our, al confine fra Lusenburgo e Germania.
Gałeria fotografega[canbia | canbia sorxente]
Łigamenti foresti[canbia | canbia sorxente]
- (FR) Sito ufficiale
- (FR, DE, LB, EN) Informazioni turistiche
- (FR, DE, EN) Il castello di Vianden
- Il museo dedicato a Victor Hugo
- La mappa della pista ciclabile
- La seggiovia
- Vianden e dintorni su Google Maps


text:
Morfema
Inteła łenguìstega moderna se ciama morfema el toco pì picinin de na paroła o de n'espresion che'l gà un significà e che no se pol catarghe rento tochi pì picinini sensa che canbie el significà deła paroła o de l'espresion[1].
Inteła łenguìstega stòrica i preferise ciamar morfema soło qûel toco che no'l se pol divìdar e che 'l gabia na funsion gramatical; qûeło che ghe resta inte'na paroła co se ghe cava vìa tuti i morfemi i ło ciama semantema.
I łenguisti fransexi na volta i gavéa el monema inteła só terminologìa che'l jera pì o manco ł'istesa roba del morfema; al dì d'incò i preferise adoparar el morfema anca łori[2].
Indice
- 1 Exenpi
- 2 Łe clase de morfemi
- 3 Morfi
- 4 Altre clase de morfemi
- 5 Note
- 6 Bibliografìa
- 7 Vóxe łigà
- 8 Łigadure fora
Exenpi[canbia | canbia sorxente]
Na paroła ła pol èser fata de un morfema soło; par exenpio: ła preposision de e in xeneral quaxi tute łe partexełe invarianti.
In vèneto ghe xe anca dełe parołe varianti (nomi, agetivi e via cusì) che łe xe fate de un morfema soło, in xeneral łe xe masc'iłi singołari; par exenpio: can e bel. Se ne cata paréce anca in dełe altre łéngue, e 'sta qûi ła xe na regoła intełe łéngue ixoładóre cofà l'inglése e 'l cinése. Note che 'ste parołe no łe xe morfemi inteła łenguìstega stòrica.
I nomi, i agetivi e via cusì i pol èser fati de do morfemi co che i xe "semplisi"; par exenpio: inteła paroła vèneto se cata el morfema vènet- che'l xe anca ła raìxa deła paroła, e 'l morfema -o che'l ne dixe che ła xe mas'cil singołar.
Łe parołe derivàe łe pol aver pì morfemi; par exenpio: inteła paroła nasionałi se cata el morfema nasion- che'l xe anca ła raìxa, el morfema -ał- che'l xe el sufiso che'l ne deriva l'agetivo da un nome e 'l morfema -i che'l ne dixe che ła xe comun plural.
I verbi i pol èser fati de paréci morfemi; par exenpio: inteła espresion łe se invełenava ghe xe:
- łe: ła partexeła clìtica che ła ne dixe che ła xe femenil plural;
- se: ła partexeła deła conjugasion riflesiva inteła tersa persóna;
- in-: el prefiso che'l ne deriva el verbo da un nome;
- vełen-: ła raìxa del nome che ła ne dà el significà prinsipal;
- -a-: ła vogal che ła ne dixe che'l verbo el xe deła prima conjugasion;
- -v-: el sufiso che'l ne dixe che l'espresion ła xe al tenpo inperfeto indicativo;
- -a: ła dexinensa che ła ne dixe che ła xe inteła tersa persóna.
Un morfema el pol èser fato anca de pì parte stacàe e con dei altri morfemi in mexo; par exenpio in łéngoa tedésca el participio el se fórma tacàndoghe insieme un prefiso e un sufiso. Ciape el verbo lieben, che vol dir "amar", che'l xe fato deła raìxa lieb- e deła dexinensa -en; inteła paroła geliebt, che vol dir "amà", i morfemi i xe dó: la raìxa lieb- e 'l morfema del participio ge- (...) -t; sto qûi el xe un morfema parché el prefiso e 'l sufiso no i se pol divìdar: defati in tedésco no se cata mìa *gelieb e gnanca *liebt. Qûalcuni i ło ciàma circonfiso parché el se taca intorno vìa de na paroła; se cata scrito anca "morfema parasintètico". Calche łenguista no'l xe mìa convinto che 'sti qûi i xe morfemi; i dixe che defati se cata dó pasaji: ghe xe un tema difarente che'l vien fora tacandoghe un prefiso (in 'sto exenpio xe ge-liebt-) e a 'sto tema se ghe taca ła dexinensa (in 'sto exenpio -t); fato stà che par łori 'ste dó partexełe łe xe dó morfemi difarenti[3].
Łe łéngoe no concadenadore cofà che xe łe łéngoe semìtighe łe xe particołari: łe raìxe łe xe fate de sołe consonanti e ghe se tacona in mexo łe vogałe che łe ghe dà el significà gramatical ałe parołe; par exenpio inteła łéngua ebràica ła raìxa *gdl ła dà el senso de "grandura": ła paroła gadol vol dir "grando", ła paroła gadal vol dir "el se gà xgrandà", ła paroła godel vol dir "dimension", e vìa cusì. El morfema deła raìxa el se pol scrivar g-d-l, e i morfemi gramaticałi che ghe se tacona i se pol scrivar -a-o-, -a-a-, -o-e-, e vìa cusì[4].
Łe clase de morfemi[canbia | canbia sorxente]
I morfemi i pol divìdarse in maniere diverse.
morfema łìbaro/morfema łigà[canbia | canbia sorxente]
Na prima divixion xe tra:
- morfema łìbaro: un morfema che'l xe na paroła o n'espresion che ła pol star par só conto, in xeneral i xe, i articołi, łe partexełe, qûalche averbio, e via cusì; par exenpio: deso, co, el, te, se;
- morfema łigà: un morfema che'l gà da łigarse a un o dei altri morfemi par formar na paroła o n'espresion; xe tuti qûełi altri morfemi che no i xe łibari: vènet-, -ał-, -a-, -i e vìa cusì.
Qûalche łenguista el dixe che pol èser morfemi łigà anca parołe intiere che no se pol catar par conto só, ma no tuti i ła pensa cusì; par exenpio: łe partexełe clìtiche (te, el, ła, i, łe) che łe s'adòpara par conjugar i verbi, ła partexeła se deła conjugasion riflesiva e via cusì, łe pol catarse come morfemi łibari e come morfemi łigài, come che ła pensa chi ło dixe.
raìxa/afiso[canbia | canbia sorxente]
Un morfema łigà el pol èsar:
- raìxa: un morfema che'l gà un significà prinsipałe;
- afiso: morfema che'l se taca par specificar mejo el significà, ma che no'l ghe n'à mìa un par conto sùo.
Note che qûalche łenguìsta el pol ciamar raìxa anca un morfema łibaro, baste che 'l gabia un significà prinsipałe e che se pol tacarghe dei afisi; par esenpio: can el xe un morfema łibaro, parò el pol deventar cani tacàndoghe l'afiso -i, cusì che ghe xe łenguìsti che i ło ciama raìxa isteso.
Note anca che łe raìxe no i xe morfemi par ła łenguistica stòrica, e gnanca qûalche morfema łibaro cofà par exenpio i averbi.
morfema lesical/morfema gramatical[canbia | canbia sorxente]
N'altra divixion adoparà xe tra:
- morfema lesical: un morfema che'l dà tuto o un toco del significà a ła paroła o l'espresion;
- morfema gramatical: un morfema che se adòpara par darghe ła forma justa intel contesto; xe tuti qûełi altri morfemi che no i xe lesicałi.
Note che xe propi ła difarensa che ła ghe intaresa ai łenguìsti stòrici, che no i ciama mìa morfemi qûełi lesicałi.
Anca qûi i łenguisti no i se gà meso ancora d'acordo: calcheduno el dixe che serti morfemi i xe lesicałi e calchedun'altro el dixe che i steisi morfemi i xe gramaticałi. Par exenpio: i morfemi che i se adòpara par canbiarghe el contesto de na paroła (el sufiso -ał- che'l trasporta un nome int'un agetivo, el prefiso in- che'l trasporta un nome int'un verbo, e via cusì) i pol catarse come morfemi lesicałi e come morfemi gramaticałi, come che ła pensa chi ło dixe.
N'altra definision che ła se pol catar int'i łibri ła xe:
- morfema lesical: un morfema che'l fa parte de n'insieme verto; par exenpio: le raìxe, che se pol senpre catarne fora de nóve, pensa par exenpio a tute łe parołe che xe vegnùe fora coła nóva tecnologìa: modem, conpùter, mònitor e via cusì.
- morfema gramatical: un morfema che'l fa parte de n'insieme sarà; par exenpio: i articołi, łe preposisione, łe dexinense e vìa cusì.
Anca qûi ła definision ła xe senpre anbigua: uno el pol pensar par exenpio che i prefisi e i sufisi i xe un insieme sarà, però anca qûi ghe pol saltar fora dełe robe nóve che łe xènera dei sufisi nóvi; par exenpio, co xe vegnù fora la televixion xe anca vegnù fora el prefiso nóvo tele-, co xe vegnù fora la lenguìstega moderna xe vegnù fora el sufiso nóvo -ema, e vìa cusì.
Xonta che ghe xe anca dei łenguisti che i dixe che i articołi, łe preposisione, e via cusì, che i fa parte de n'insieme sarà, no i xe morfemi gramaticałi parché i gà un vałor lesical, cioè par exenpio ła difarensa tra łe dó espresióne el can e un can xe na difarensa lesical (semàntica) e no gramatical.
I morfemi gramaticałi, no inporta come i se gà definìi e qûałi che i xe, i se pol dividar in dó clase:
morfema derivador/morfema flesivo[canbia | canbia sorxente]
- morfema derivador: xe un morfema che'l pol canbiar o precixar el significà del morfema lesical e che'l se adòpara par ła derivasion;
- morfema flesivo: xe un morfema che no'l ne dà significà e che se adòpara soło par ła flesion.
'Sta divixion qûi ła segue ła divixion tra derivasion e flesion e ła xe spiegà mejo intełe vóxe.
Morfi[canbia | canbia sorxente]
Par capìrse mejo tra i łenguisti, i gà catà fora che el morfema el pol averghe forme difarenti; pense a qûełe raìxe che łe pol canbiar al plural, par exenpio fior e fiouri, o inteła conjugasion, par exenpio bévo e beivi, e a tute łe forme che pol averghe i verbi iregołari: èsar e aver in sima, e po far, ndar, e vìa cusì.
I se gà meso d'acordo che el morfema ła xe n'astrasion, cioé che no importa quała che ła xe ła forma che ła se ghe cata rento inte'na paroła, anca se ła canbia xe l'isteso morfema: fior- e fiour- i xe l'isteso morfema; bév- e beiv- i xe l'isteso morfema; f-, fa- e fax- i xe l'isteso morfema; e vìa cusì. Ła forma precixa de un morfema che se ghe cata rento de na paroła ła se ciama morfo: fior- e fiour- i xe dó morfi de l'isteso morfema, e via cusì.
In sta maniera qûi se pol darghe regołe fise anca a na conjugasion iregołar; par esenpio se pol confrontar fa-o, f-a, fax-emo co magn-o, magn-a, magn-emo: ła regoła ła xe de tacarghe łe dexinense -o, -a, -emo al morfema deła raìxa. Quało che'l xe el morfo precixo che'l gà da catarse inte'na paroła precixa el dipende cofà che se uxa dir in qûeła łengoa.
morfema xero o morfema nuło[canbia | canbia sorxente]
'Sta astrasion qûi ła gà fato vegner fora n'idea nóva: par exempio el morfema mas-cil singołar el pol catarse na -o cofà in gat-o, na -e cofà in nom-e o anca "gnente" cofà in can; i łenguisti i dixe che 'sta -o, 'sta -e e 'sto "gnente" i xe tri morfi difarenti del morfema "mas-cil singołar"[5]. A 'sto "gnente" i ne gà dà el nome de morfo vodo.
Co ghe xe un morfema che'l xe fato soło che dei morfi vodi el se ciama morfema xero o morfema nuło; par far n'exenpio senplise, inteła łéngoa inglése xe fasiłe catar un nome che'l deventa un verbo sensa che'l canbie forma: chat xe ciacoła e to chat xe ciacołar. 'Sta qûi ła xe derivasion parché se ghe canbia el contesto gramaticałe, parò che se ghe taca senpre un morfo vodo; 'sto qûi xe n'exenpio de un morfema derivador nuło.
Par far n'exenpio inteła łéngoa vèneta se gà da vardar ła conjugasion: intel caxo pì xenerałe, ła forma verbałe ła vien fora tacandoghe insiem ała raìxa i morfemi "vogal temàdega", qûeło de tenpo e modo e qûeło de persona e numaro; ma el morfema "prexente indicativo" el gà tuti i morfi vodi par tute łe persone, e par ciò xe un morfema flesivo nuło.
Ghe xe dei łenguisti che no ghe piaxe 'sta idea de morfema nuło e i preferise dir che no ghe xe gnente, punto e a capo.
Altre clase de morfemi[canbia | canbia sorxente]
clìtica[canbia | canbia sorxente]
Ła clìtica ła xe un morfema che no ła pol star par conto só, ma ła gà da tacarse o starghe visin a n'altra paroła. Ła difarensa co n'afiso xe che ła clìtica ła se taca a na paroła xà conpletà parò che l'afiso el se taca par conpletar ła paroła. Par exenpio łe partexełe che łe se adòpara par conjugar i verbi (te, el, ła, i, łe) łe xe clìtiche; łe gà da starghe visin a ła paroła (el xe, ła stà) o łe gà da tacarse intełe domande (xeło? viento?).
morfema fosiłizà[canbia | canbia sorxente]
El morfema fosiłizà el xe un morfema che no'l gà un significà precixo par conto só ma che'l se adòpara l'isteso par formar dełe parołe. Par exenpio inteła łéngoa ingléxe ghe xe i verbi com-mit, sub-mit, per-mit, ad-mit ma no ghe xe *mit par conto só; 'sto -mit qûi el xe un morfema fosiłizà.
morfema fuxivo[canbia | canbia sorxente]
El morfema fuxivo el xe un morfema che'l gà rento pì significà; inteła łéngoa vèneta ghe xe parécie dexinense che łe xe morfemi fuxivi, par exenpio: ła -i de gat-i ła gà rento el significà "mas-cil" e "plural" (mentre che par exenpio inteła łéngoa spagnoła se adòpara dó morfemi difarenti: gat-o-s, -o par "mas-cil" e -s par "plural").
testa e soreła[canbia | canbia sorxente]
Ła testa ła xe el morfema prinsipałe de na paroła, qûeło che'l ne dà ła parte gramaticałe ała paroła. Inte na paroła co na soła raìxa ła xe ła raìxa; inte na conposision (indove che ghe xe pì raìxe) ła pol èser la prima raìxa (capostasion), ł'ùltima raìxa (ferovìa) o ghe pol anca no èsarghe mìa na testa: in 'sti caxi qûi łe raìxe łe se ciàma "sorełe" (xałoblù).
schema[canbia | canbia sorxente]
Intełe łéngoe no concadenadóre el schema el xe un morfema che'l spiega cofà che łe gà da tacarse łe vogałe che łe xe el morfema flesìvo inteła raìxa. Par exenpio dała raìxa gdl, dała flesion ao e dal schema CVCVC (C xe consonanta e V xe vogal) se cata fora gadol "grando"; dała istesa raìxa gdl, dała flesion oa e dal schema CCVCV se cata fora gdola "granda".
morfema supletivo[canbia | canbia sorxente]
Se ciama morfema supletivo un morfema che'l ciapa el posto de n'altro morfema sensa ca ghe sìa na regoła precixa; par exenpiò, va- el xe un morfema supletivo deła raìxa inteła conjugasion de nd-ar (va-o, nd-emo). Anca -e e -a i xe morfemi supletivi de -o come dexinensa "mas-cil singołar" (nom-e, gat-o, morfem-a). 'Sta definision qûi no ła xe precixa precixa e defati ghe xe dei łenguisti che i ghe vede rento soło che dei morfi difarenti par l'isteso morfema.
morfema parasintèdego o morfema separà[canbia | canbia sorxente]
Se ciama morfema parasintèdego o morfema separà el morfema che se ghe taca intornovìa, cofà int'i esenpi el morfema ge- (...) -t che se ghe taca a na raìxa de on verbo par tirarghe fora el participio pasà.
morfema sdopiador[canbia | canbia sorxente]
Se ciama morfema sdopiador un morfema che no'l gà na forma fisa parò che'l xe na copia de na parte de n'altro morfema; par exenpio in łéngoa łatina se cata 'sto morfema qûalche volta intel pasà remoto: de-d-i (gò dà) conjugà da d-o (dao), te-tig-i (gò tocà) conjugà da tang-o (tóco), pe-perc-i (gò sparagnà) conjugà da parc-o (sparagno), e via cusì.
Note[canbia | canbia sorxente]
- ↑ 'Sta definision qûi ła xe stà dà da Leonard Bloomfield intel 1933 e ła xe stà ciapà in particołar dai łenguisti del nordamerica.
- ↑ Inteła definision de André Martinet el monema gavéa da articołarse in fonemi; sta definision qûi ła xe stà contrarià da paréci łenguisti che i no se metéva mìa d'acordo par dir 'sto qûi el xe un monema e 'sto qûi el xe no; nando vanti i gà preferìo adoparar el morfema che'l xe pì xenerałe e manco contrarià.
- ↑ 'Sti łenguisti i dixe che ciamar morfema un toco cusì el va contra al vincoło de deramasion binà, che'l dixe che se pol tacarghe insieme soło dó tochi par volta e no tre tuti inte'na volta.
- ↑ El łenguista John McCarthy el dixe che ghe xe anca el terzo morfema ciamà pattern (schema) che'l spiega cofà che łe vogałe łe gà da taconarse inteła raìxa; 'sta teorìa ła xe vegnù fora intel 1981 e ła ne spiega anca cofà che łe pol vegner fora łe parołe gdola (che vol dir "granda"), e vìa cusì; al dì d'ancò 'sta qûi ła xe ła teorìa che ła ghe piaxe pì asè ai łenguisti.
- ↑ Qûalche łenguista el dirìa che ghe xe dó morfemi: "mas-cil singołar in o" e "mas-cil singołar in e"; intel primo se cata solo el morfo -o, intel secondo se pol catar i morfi "gnente" co ghe xe na raìxa che ła finise par "l", "r" o "n" e -e co ghe xe n'altra consonante. 'Sta difarensa ła vien fora parché no se pol preveder co se gà da adoparar -o e co se gà da adoparar -e, parò che se pol preveder co se gà da adoparar -e e co se gà da adoparar "gnente".
Bibliografìa[canbia | canbia sorxente]
Vóxe łigà[canbia | canbia sorxente]
Łigadure fora[canbia | canbia sorxente]
-
- (IT) Sapere.it sito curà da De Agostini Scuola.
- (IT) Il dizionario della lingua italiana De Mauro Paravia in lìnea.
- (EN) Lexicon of Linguistics curà da l'Utrecht institute of Linguistics OTS ała Università de Utrecht.


text:
Salam
Salam o salaam (in łengua araba: سلام salam) ła xe na paroła araba che ła significa łeteralmente "ła pase", ma ła xe anca usà come un saluto xenerałe, sopratuto in paexi arabi e dai musulmani, ma anca 'ntei altri paexi dove l'islamismo el xe importante.
Chesta paroła ła apare anca nei saluti pì lunghi, come assalamoe `alaykum (السلام عليكم) a cuale el xe posibiłe respondar: wa`alaykum assalam. In pì, As-Salam el xe uno dei 99 Nomi de Dio.
Ła version ebraega ła xe shalom, che in Israele ła xe usà ne el stéso modo come salaam.