text:
Mar Jonio
El Mar Jonio o anca Mar Ionio (in itałian Mar Ionio, in albanexe Deti Ion, in greco Ióvιo ΠέλaYoς, Ionio Pelagos) el xe 'na porxion del Mar Mediteraneo.
Ła se cata intra łe coste de ła Sicilia e de ła penixoła itałiana a ovest e chełe de ła penixoła balcanica a est. El se cołega a nordest col Mar Tiren tramite el Streto de Mesina, a nord col Mar Adriàtego grasie al Canal de Òtranto, a sud comunica diretamente col Mar Mediteraneo. [1]
Łe so calanche pi' grande indando in senso orario da ovest verso est le xe, el Golfo de Noto, el Golfo de Catania, el Golfo de Sciłaċe, el Golfo de Taranto, el Golfo de Patraso, el Golfo de Córinto, el Golfo de Arcadia, el Golfo de Mesènia. [2]
Giografia Fixica[canbia | canbia sorxente]
No converse un area molto granda, ma el ga na gran fondità (5.267 m), ła masima del Mar Mediteraneo. Ła so parte meridional ła forma el Basin del Jonio (fondo sirca 4000 m), separà da ła piataforma continental dała Scarpata Siciłia-Malta[3] a ovest, dal Rialso de Mesina a nordovest e dała Platea Sałentina a nord. Intra łi primi do tochi de scarpata se cata el Canion de Mesina, tra staltri do ła Vałe de Taranto [4]. A est invese se cata ła fosa oseanica Ełenica e el bordo de ła Dorsal Pełoponeso-Creta.
El Mar Jonio coverse inteła so parte osidentale e setentrional łe piataforme continentałi africana e eoropea, inteła so parte mexana un vecio fondal oseanico, e a oriente un arco insułar. El fondo oseanico el xe un rełito del vecio Oseano Tetide, formà intel mesosoico, l'arco invese el xe ancora in formaxion. Tuta l'area ła xe sogeta a sismisità ełevata, łe coste sudosidentałi e orientałi łe xe a riscio de zunami.
El xe misià in superfisie da na circołaxion co verso antiorario e intensità de 0,4÷0,7 nodi; int'el Golfo de Taranto ghe xe 'na circołaxion secondaria col steso verso.
Łi fiumi pi' inportanti che łi se jeta intele so acue łi xe l'Achelò, e l'Alfeo; tra i pi' łonghi se ga da sitar i fiumi łucani Basento e Agri, tra chełi col basin pi anpio el siciłian Simeto e tra chełi co ła portata pi' granda l'epirota Aracto.
Łe ixołe pi grande łe xe Corfù, Łeucade, Ìtaca, Sefałonia, Xante.
Giografia umana[canbia | canbia sorxente]
El bagna łe coste de l'Itałia (rejon de Siciłia, Całabria, Baxiłicata, Puja), de l'Albania (contea de Vałona) e de ła Gresia (Periferie de le Ìxołe Jonie, de Epiro, de Gresia Osidental e de Pełoponexo).
Łe sità pi' grandi łe xe Catania, Mesina, Regio Całabria, Siracuxa, Taranto e Patraso. Tra łi porti petrołiferi se pode ricordar Augusta.
No el xe un mar particołarmente pescoxo, ła pesca pi' inportante ła xe cheła del tón praticada soratuto su łe coste orientałi e sudosidentałi. Se ricorda anca ła pesca del pese spada fata senpre tra Siciłia e Całabria, e l'ałevamento de peoci a Taranto.
So ła costa visin Croton se estrae gas naturałe preso el canpo de Luna.
Note[canbia | canbia sorxente]
- ↑ Secondo ła definixion tradixional el comunica anca col Mar Egeo tramite łi canałi de Cerigo e de Cerigoto; secondo cheła del servixio meteo itałian el comunica anca col Mar de Sicilia tramite el Canal de Malta.
- ↑ Secondo la definixion tradixional conprende anca el Golfo de Łacònia.
- ↑ Nota anca cofà Scarpata de Malta
- ↑ Nota anca cofà Canion de Taranto


c: text/html

text:
Pałaso del Quirinałe
El Pałaso del Quirinałe, xe on edificio deła sità de Roma.
Storia[canbia | canbia sorxente]
El xe sta costruìo a partir dal 1583 come sede del papa, po' dal 1870 deventa l'abitasion del re d'Italia. Nel 1946 devanta a sede del Presidente de ła Republica Itałiana.
Atualmente el xe abità dal Presidente Giorgio Napolitano, in carica dal 2006.
Arte[canbia | canbia sorxente]
Oltre che essare inportante dal punto de vista połitego, el Quirinałe xe anca on importante monumento artistico. Infatti, el xe stà progettà da architetti inportanti come come Pietro da Cortona, Domenico Fontana, Ferdinando Fuga e Carlo Maderno, mentre tra e tante opere de arte conservae, ghe xe opere de Giovanni Paolo Pannini Guido Reni, Melozzo da Forlì e tanti altri.
Inportanti anca e cołexion de mobiłi, carose, porcełane e arazzi. Da drio del pałaso, ghe xe i lussureggianti "Giardini del Quirinale".

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Clasificasion sientìfega
- Domìnio
- Regno
- Phylum (o Tipo o Division)
- Clase
- Órdene
- Fameja
- Gènare
- Spece
Ła clasificasion sientìfega, dita anca tasonomìa (sientìfica) ła xe el modo de ragrupar e descrìvar i organismi viventi in biołogìa par mexo de na serie de livełi e sotolivełi che i parte da un grupo pi xenerałe e i deventa senpre pi striti e detajài
Ła serie de livełi l'è: domìnio, regno, tipo o divixion o phylum, clase, órdene, fameja, gènare, spece.
I livełi i vien ciamài de sòłito co parołe latine: par exenpio el leon el fa parte del regno Animalia, de l'órdene dei Carnìvori, de ła faméja dei Felidae, del gènare Panthera e de ła spece Panthera leo.
Gh'è anca dei livełi opzionałi come łe sotoclase, łe infraclase, el superórdene e vanti cusì.
'Sto sistema qua el xe stà fondà da Carl von Linné, un siensiato svedéxe che 'l studiava biołogìa, chimica e botanica.


text:
Provincia de Sasari
Ła Provincia de Sasari (en sardo Provìntzia de Tathari, en sasarese Pruvìnzia di Sassari, en catałan Província de Sàsser) ła xe 'na provincia deła Sardegna. Afacià a nord e ad ovest sol Mar de Sardegna, confina:
- a sud co łe Province de Oristan e de Noro,
- ad est co ła Provincia de Olbia-Tenpio.
Ła Provincia de Sasari ła ga subìo łe seguenti modifiche in seguito a ł'istitusion dełe nove province sarde:
- ga perso 24 comuni, che i ga aderio ała nova Provincia de Olbia-Tenpio.
- ga perso, complesivamente, 'na popolasion de 131 000 abitanti e 'na superficie de 3 242 km².
Comuni prinsipałi[canbia | canbia sorxente]
- Sasari - 128 674 abitanti
- Alghero - 42 289 abitanti
- Porto Torres - 21 947 abitanti
- Sorso - 14 469 abitanti
- Ozieri - 11 092 abitanti


text:
Seconda guera mondiałe
Ła seconda guera mondiałe l'è scominsià el 1° de setenbre del 1939 con l'invaxion de ła Połonia de parte de ła Germania nazista, e ła sà slargà progresivamente con l'ingreso in guera de Gran Bretagna, Francia, Italia, Union Sovietica, Giapon, USA e vari altri paexi, sia europei che de altri continenti. In Europa l'è ndà vanti fin a l'8 de majo del 1945 quando ła Germania ła sà aréxo sensa condision, mentre in Oriente l'è finià el 15 de agosto 1945 quando i Giaponexi, dopo èsar stà bonbardà do òlte con ła bonba atomica, ghè tocà aréndarse anca lóri (anca se i gà firmà ła pace soło el 2 de setenbre).
Paexi prinçipali coinvolti ne ła guera (con un asterisco è indicà i paexi de l'Ase):
- 1° de setenbre 1939 - 8 de majo 1945: Terzo Reich (Germania e Austria) (*)
- 1° de setenbre 1939: Połonia
- 3 de setenbre 1939 - 8 de majo 1945: Gran Bretagna (e Australia)
- 3 de setenbre 1939 - 8 de majo 1945: Francia
- 10 de setenbre 1939 - 15 de agosto 1945: Canada
- 30 de novenbre 1939 - 4 de setenbre 1944: Finlandia
- 9 de apriłe 1940 - 4 de majo 1945: Danimarca e Norvegia
- 10 de giugno 1940 - 25 de apriłe 1945: Itałia (*) aleata de l'Ase fin all'8 de setenbre 1943
- 28 de otobre 1940 1945 - Grecia
- 21 de giugno 1941 - 1945: Ungheria (*)
- 22 de giugno 1941 - 8 de majo 1945: Unione Sovietica
- 7 de diçenbre 1941 - 15 de agosto 1945: Giapon (*) e Stati Unìi
Voci corełà[canbia | canbia sorxente]
- Abosi - istoria
- Seconda guera mondiałe
- Voxe in vetrina so af.wiki
- Voxe in vetrina so as.wiki
- Voxe in vetrina so ceb.wiki
- Voxe in vetrina so eu.wiki
- Voxe in vetrina so fo.wiki
- Voxe in vetrina so hr.wiki
- Voxe in vetrina so ka.wiki
- Voxe in vetrina so krc.wiki
- Voxe in vetrina so no.wiki
- Voxe in vetrina so pt.wiki
- Voxe in vetrina so sh.wiki
- Voxe in vetrina so sl.wiki
- Voxe in vetrina so sq.wiki
- Voxe in vetrina so sr.wiki
- Voxe in vetrina so vi.wiki
- Voxe in vetrina so zh-yue.wiki
- Voxi de quałidà so ca.wiki
- Voxi de quałidà so de.wiki
- Voxi de quałidà so en.wiki
- Voxi de quałidà so eo.wiki
- Voxi de quałidà so lt.wiki
- Voxi de quałidà so th.wiki
- Voxi de quałidà so tt.wiki


text:
Feudałesemo
El feudalesemo, dito anca "rea vassaladego-benefissaria", el gera un sistema politigo prima che social che el se ga afermà inte l'Europa ocidental co l'Inpero Carolinzo, IX secolo, fin a la nassùa dei primi Stati nazionai, anca se i so strassini i se ga portà vanti fin al XVIII secolo, ai albori de l'Età Contemporagna. In senso social e economego el xe stà na evoluzion de la società cortense.
Inquadramento storego[canbia | canbia sorxente]
Antenai[canbia | canbia sorxente]
El sistema feudal el ga chiapà orisene da do tradizion antighe e simii - quela zermànega dei fedei che i torgnava el cavo, e quela romana dei clientes del ministrador de le provinzie; che le se gaveva catà insieme inte i regni roman-barbareghi. El doparamento da banda del cavo barbaro de fedei, zà testimognà da Tacito, al gaveva vùo un cïaro desvelupo inte l'età merovinza, quando che intorneghe a la figura del re se gaveva formà un grupo de guerieri sielti (trustis) che i ghe prestava servizio militar e che par questo i se colocava su de un pian pì alto inte la scala social: chi che feriva o copava uno de lori el pafava un indenizo, el guidresildo, triplo rispeto al normal. I lementi del raporto feudal i ga cïapà forma zà có i guerieri de la trustis i gera drìo principiar a ricevar dal re no solo protezion ma anca beni in canbio del so servizio armà.


text:
IX secolo
Anni 800 | Anni 810 | Anni 820 | Anni 830 | Anni 840
Anni 850 | Anni 860 | Anni 870 | Anni 880 | Anni 890
Robe che xe suceso[canbia | canbia sorxente]
- Carlo Magno el more e el so Inpero el vien spartìo tra i so fioi Ludovico el Pio, Lotario e Carlo el Calvo
- Nase le prime forme de tedesco e francese e i volgari neolatini.
- I Vichinghi i riva in Merica via mare sié secoli prima de Cristoforo Colombo
- A Venexia i taca a costruir la Baxéłega de San Marco
- I magiari i se insedia nel bacino dei Carpazi (895).
Personagi significativi[canbia | canbia sorxente]
- Carlo el Calvo, Lotario e Ludovico el Pio, sucessori de Carlo Magno
- Niceforo I, Inperador de Bisanzio
Invension e descoverte[canbia | canbia sorxente]
- ..


text:
Ajuto:Riserca
Sta pajina ła te dixe come bixogna utiłixar el boton Riserca, che apare a sanca de ogni pajina, soto ła caseła de tèsto, in cui te połi inserire i termini da sercare. Se i termini, che te ghe inserio, no i coinside co'l titoło de na voxe, puto premere el pulsante Vai, che te porta ała stesa voxe. Tuttavia, a volte ghe sé un sovracàrico dei server, quindi Wikipedia, a xe apoggia a Google o a Yahoo!. Ciò, alegerixe i server, ma el sfruta un database, che non l’è aggiornà.
Dopo che te ghè efetuà ła riserca, soto i risultai, se pol vedare ła rilevansa in percentuałe, che queła pajina ła gà, in baxe ałe parołe ciavi inserie!
Limitasioni inte ła riserca[canbia | canbia sorxente]
Espression regołari e carateri joły[canbia | canbia sorxente]
Nò l’è posibiłe utiłixar né łe espression regołari né i carateri joły par exenpio ? o anca *.
Parołe tra singołi apisi[canbia | canbia sorxente]
Se’l ghe xè na paroła che conpare tra do apisi singołi (come 'digita qui, queło che te vui') verà catà soło se ła si serca cò i sinbołi che i xè justi. All'interno de łe voxi bixognaria dopàrar łe virgołete (") con cui nò ghe xè nissun problema.
Varda, inoltre, che l’apostrofo l’è uguałe all’apise.
Ritardo nell'azornamento dell'indixe[canbia | canbia sorxente]
Par raxoni de eficensa e de priorità, łe ultime modifighe dełe pajine nò łe vien senpre ciapà in considerasion sùito ne łe riserche, ma łe vien ciapà in considerasion soło dopo che el vien azornà l'indexe del sistema de riserca.
Consigli par far na riserca mirata[canbia | canbia sorxente]
Evita łe parołe corte e comuni[canbia | canbia sorxente]
Cuesta xè a cauxa pì probabiłe de fałire inaspetàtamènte ła riserca. Se i termini de riserca dopàrai conprèndono anca termini che i xè comuni (parołe come "il", "un'", "tuo", "pì", "destra", "mentre", "cuando", "chi", "quałe","come", "ogni", "su", "co"), ełora l'è probabiłe che ła riserca nò ła porti a alcun rixultà che 'l xè utiłe.
La riserca ignora ła diferensa che ghe xè tra maiuscołe e minuscołe[canbia | canbia sorxente]
Se vuto sercare "fortran", "Fortran" e "FORTRAN" otienito i stesi rixultai.
Riserche bołeane[canbia | canbia sorxente]
L'è posibiłe ligar pì termini de riserca grasie a i operadori bołeani. Te poi uxar łe parołe "AND", "OR" e "NOT" (rispetivamente "e", "o" e "non") e łe parentexi tonde par crear riserche avansàe. I operadori i và scriti cò łe letere maiuscołe, altrimenti łe vien interpretae come parołe (o parti de parołe) da risercare all'interno del testo. Se nissun de sti operadori 'l vien inserio, xè sotintexo l'"AND". Par exenpio, ła riserca "indian NOT american" ła te farà vedare tute łe pajine che łe contien ła paroła "indian" ma che nò łe contien ła paroła "american" (el NOT infati ła xè na negasion). Ła riserca "(Adolph OR Adolf) AND Hitler" restituirà tute łe pajine che łe contien "Hitler" e uno tra i do "Adolf" o "Adolph".
Parołe cò carateri speciałi[canbia | canbia sorxente]
Ła riserca de na paroła ła contien un caratere speciałe, come ad exenpio ła "ë" in Sint Odiliënberg, ła pol xenerar rixultài difarenti quałora el caratere ë el xè stà rejistrà co 'l propio caratere o come "ë". Inte 'l primo caxo se pol senplisemente sercare Odilienberg (o anche Odiliënberg); inte 'l secondo caxo bixogna sercare "Odili or euml or nberg".
Fraxi[canbia | canbia sorxente]
Nò ghe xè un modo par poder sercare na fraxe intera. Diversamente da quanto ghin se podarìa 'spetare, metare ła fraxe tra virgołete come "scatołeta de tono" restituirà tute łe pajine che łe contien "de", "scatołeta" e "tono". Par oviar a sta conveniensa el xè posibiłe dopàrare gli strumenti de riserca avansà dei motori de riserca (esempio).
Opsioni de riserca[canbia | canbia sorxente]
Namespace de łe riserche[canbia | canbia sorxente]
Ła riserca ła se svolxe soło inte i namespace selesionai inte łe prefarense. Par sercare in altri namespace selesiona e dexelesiona łe caxełe Serca ne i namespace che i se cata soto ała pajina dei rixultai de ła riserca. A seconda del to brausér, alcune casełe łe podarìa zà esar selesionae in baxe a quanto fato inte na presedente riserca, ma łe podarìa nò esar realmènte selesionae. Par esar sicuro dexelesionałe e riselesionałe.
Far na riserca inte 'l namespace de łe imaxini signifega far na riserca tra łe pajine de descrision de łe imaxini. Par sercare tra i titołi de łe imaxini dopàra sta funsion.
Evidensiasion[canbia | canbia sorxente]
Alcune porsioni de łe pajine che łe corisponde ai termini inserìi par ła riserca i xè mostrai inte ła pajina dei rixultài de ła riserca co sti termini evidensiai in roso. Te poi canbiar inte łe to prefarense el numaro de linee mostràe e quanto testo 'l vien mostrà in ciascuna riga.
Altri strumenti de riserca[canbia | canbia sorxente]
Ansichè utiłixare el boton Riserca l'è posibiłe utiłixare anca ła pajina spesałe (tute łe pajine), che elènca, col'ordine alfabéticò, tute łe pagine de l'namespace prinsipałe. Notee anca che'l vien utiłixà l'ordinàmento ASCII e łe lètere minùscołe a-z łe vien dopo łe maiuscołe A-Z.


text:
Wikipedia:Aministradori/Candidai
Aministradori (Burocrati • Check user • Bot)
Elenco aministradori • Domande par i aministradori (archivio) • Richieste de pro-sprotesion pajine (archivio)
Linee guida par divegnere aministradori • Candidai (archivio) • Elesion (archivio)
Riconferme anuałi (archivio) • Aministradori rognoxi (archivio) • Revoche (modivi de revoca • archivio)
Requixiti par łe candidature • Schema par łe candidature • Schema par łe elesion
Sistema de voto • Requixiti par votare • Quorum • Uxo de Flood editor
Se el candidà el xe elegibiłe ła vodasion ła partirà 48 ore dopo ła prexentasion de ła candidaura e soło che se el direto interesà dichiara de asetarla (in caxo de autocandidaura l'acetasion ła xe inplìsita).
Ła candidaura ła sarà vixibiłe in sta pajina par tuta ła durata de l'elesion e ła dovarà esare archivià soło che co l'elesion ła sara finia.
Nùmaro de candidaure : 0 (par piaser axorna sto nùmaro se ghe xè nove candidaure)
Candidai[canbia | canbia sorxente]
No ghè xè nisuna candidaura in sto momento


text:
Agricoltura in Thailandia
La agricoltura in Thailandia ła xe tant conpetitiva, varia e speciałixada, donca la espòrta tante ròbe anca al èstero. El rixo el xe ła coltivasion pì inportante, nò par nient ła Thailandia ła xe ła pì granda esportatrice de rixo in tut el Mondo. Altre matèrie prime agrìcole coltivade in bòne cuantità xe el pes e i prodoti deła pesca, ła tapiòca, ła goma, el forment e el sùcaro. Le esportasion de ròbe de magnar laorade industrialmènte, tipo 'l tòn in scàtoła, i ànanas e i gambereti surgeladi i xe in aumènto. La Thailandia settentrional ła xe ła patria del Black Ivory coffee.


text:
Lovertin
El lovertin el xe na pianta de ła fameja de łe Cannabaceae. El nome del lovertin 'nte ła clasificaxion de Linneo el xe Humulus lupulus (todesco Hopfen, inglese hop, tałian luppolo selvatico).
El lovertin el fa su dełe ruse drio pai fosi e sui prà.
I buti tènari che i vien fora in primavera i se ciama bruscàndołi o bruscànsołi e i xe adoparai 'nte ła cusina vèneta par far rixi e bruscandołi e fortaje. Dei bruscàndołi ghe ne parla anca el grande scritor venesian Ugo Foscoło nel so libro "Le ultime lettere di Jacopo Ortis", quando che'l descrive ła cena de na fameja de contadini vèneti, na sera de majo, quando che questi i magna na minestra fata proprio coi bruscàndołi.
I fiori i se dopara par aromatixare ła bira.


text:
Sigilo (costružion idrauliche)
In costružion idrauliche, al sigilo (dito anca gatoło) al è al quercio, de solito de sagoma tonda o retangolar, de i posset de linea de aquedoti e fogne (negre e pluviai) e de le linee eletriche e telefoniche.
I è fati de diversi materjai come aciaio, ghisa bisa e ghisa sferoidal; na olta gnea doperà anca la pjera.
Normativa de riferimento[canbia | canbia sorxente]
Dess i sigili i è regolamentadi da la norma UNI EN 124.
Materjai[canbia | canbia sorxente]
La UNI EN 124 la stabiliss che i materjai da doperar par la fabricažion de i dispositivi de ciusura e de coronament i pol esser i seguenti:
- ghisa bisa
- ghisa sferoidal
- geti di aciaio
- aciaio laminà
- un dei sudeti materjai in abinamento co 'l cimento
- cimento armà.
Classi de utilizažion[canbia | canbia sorxente]
La UNI EN 124, secont la zona de inpiego, la divide i sigili te le seguenti categorie:
- A15: Zone esclusivamente pedonai e ciclistiche - superfici paragonabili a spaži verdi (Sforž de rotura 15 kN);
- B125: Marciapjei - zone pedonai verte ocasionalmente a 'l trafico - aree de parchejo e parcheji a pì piani par autoveicoi (sforž de rotura 125 kN);
- C250: Cunete a i bordi de le strade che i se estende a 'l massimo infin a 0,5 m su le corsie de circolažion e infin a 0,2 m su i marciapjei - banchine stradai e parcheji par autoveicoi pesanti (sforž de rottura 250 kN);
- D400: Vie de circolažion (strade provinciai e statai) - aree de parchejo par tuti i tipi de veicoi (sforž de rotura 400 kN);
- E600: Aree speciai par sforž perticolarmente grandi quai porti e aeroporti (sforž de rotura kN 600).


text:
Aquaviva (Republica de San Marin)
Aquaviva el xe on casteło de ła Republica de San Marin de 1678 abitanti. El confina co' i castełi de Borgo Maggiore e Città di San Marino e co' i comuni italiani de San Leo (IT-PU) e Veruchio (IT-RN)
Storia[canbia | canbia sorxente]
El so nome el vien da 'na inportante sorgente ai piè del Montecerreto, sora sto cołe a sorgeva anticamente ła corte de Stirvano dove a xe sta redato intel 885 el Placito Feretrano, el pì vecio documento deła repubblica de San Marin, ła lexenda inoltre ła cunta che ła rupe deła Baldasserona el gera sta el primo rifujo de San Marino e San Leo.


text:
Cexa de Jexù Cristo dei Santi dei Ultemi Xorni
Ła Cexa de Jexù Cristo dei Santi dei Ultemi Xorni, nota comunemente cofà Cexa mormona, ła costituise ła conponente piasé grosa del mormonismo. Ła xe na denominasion che ła revendega ła propia apartegnensa al Cristianeximo e ła conta sirca 14 milioni de fedełi sparpagnai in pì de 150 nasion, có sede prinsipałe a Salt Lake City, Utah. Ła Cexa ła xe sta uficialmente istituia el 6 de avril del 1830 a Fayette inte ła xona osidentałe del Stato de Nova York da Joseph Smith. El soranome de mormoni dato ai so fedełi el vien dal Libro de Mormon, da łori riconosuo cofà testo sacro insieme có ła Bibia. Anpò, a sto nome, par cuanto acetà dai fedełi de ła Cexa de Jexù Cristo, xe preferio chel de "Santi dei Ultemi Xorni".


text:
Ken Tyrrell
Ken Tyrrell (3 de majo 1924 – 25 de agosto 2001) xe stà un pilota automobilistego britanico e fondator de l'omonima scuderia de Formula 1 ativa tra el 1968 e el 1998.
Ex-comerciante de legna (da cui el vien el sopranom "El boscaiolo") ed ex zugador de balon dilettante, 'ntel 1960 el fonda el team Tyrrell che scominsia a corer 'ntela Formula 3 Britanica e 'ntel 1968 el debuta en Formula 1 utilixando telai Matra e motori Ford-Cosworth, sino al 1970, quando la scuderia la inisia ad utilisar on telar autocostruio e denominà Tyrrell. El continua l'impegno en Formula 1 sin al 1998, quando, par dificoltà finansiarie dela scuderia, el xè costreto a ceder la squadra ala British American Tobacco (BAT), dala qual la naserà la British American Racing (BAR). Dal 1999 al 2000 ghà ricoverto l'incarico d Presidente de l'Asociasion dei Piloi Britanici (BRDA).


text:
*
con testi e opere di Alfredo Anzellini, Michele Zaffarano, Francesca Vitale, Ilirjana Stringa, Luigi Toni, Giovanni Andrea Semerano, Marco Giovenale, Giuseppe Burlando, Franco Cannella, Giovanni Cozzani, Biagio Cepollaro, Giuliano Mesa, Francis Ponge, Giuliana Laportella, Davide Racca, Francesco Forlani, Gerardo Di Fabrizio, Matias Guerra, Pascal Leclercq, Pierre Martin, César Vallejo e molti altri
[ con una sezione di opere interamente dedicate a EMILIO VILLA ]
*
per info, ordini, sottoscrizioni, acquisti in massa:
tel. 340 5263877
e-mail: lacameraverde [at] tiscali [dot] it


text:
Pałasina de cassa
La Pałasina de cassa de Stupinigi xe 'na opara de Filippo Juvarra, che fa parte del sircuito dee residense sabaude in Piemonte, proclamada patrimonio de l'umanità da l'UNESCO. Se cata 'nteła łocałità de Stupinigi (Comun de Nichelino), ała periferia sud-osidental de Turin.
Indice
Storia[canbia | canbia sorxente]
Za in epoca medieval el teritòrio gera dito Suppinicum[1] prexentava xa un picoło casteło, ancora visibiłe dała pałassina che 'na volta defendeva Moncalieri: El casteło ciamà Castelvecchio, xe stà abità dai Savoia-Acaia ma xe pasà soto la proprietà de Amedeo VIII de Savoia, co' l'ultimo dei Acaia mor 'ntel 1414. Amedeo VIII ghe ło łassa in proprietà ad un marchese de ła fameja Pallavicino di Zibello 'ntel 1439, ma i Savoia se lo ga ritolto co' Emanuele Filiberto ga dito ch'el gera suo 'ntel 1564. Par vołontà del Duca, el castèo e łe tere tacàe xe stà łassàe a l'Ordine Mauriziano.
Sicome che'l Gran Maestro de l'Ordine gera el cao de Casa Savoia, Stupinigi gera gestìo diretamente da staltro, e durante quei ani e tere drìo al casteło gera deventàe logo ideal par le batùe de cassa dei duchi. Xe stà Vittorio Amedeo II de Savoia a vaghegiar la trasformasion del conpleso int'una pałassina degna dea nova figura real. Gera l'april 1729, e Filippo Juvarra xe stà cołù che ghe xe stà fidà el progeto. Ma xe stà soto el regno de Carlo Emanuele III che la pałassina xe nata: xa 'ntel 1731 la vegniva inaugurà co' la prima batùa de cassa.
Ma la costrusion s'a slargà durante i regni de Carlo Emanuele III e Vittorio Amedeo III co' la luminaria de altri architeti, tra i quałi Prunotto, Bo e Alfieri. 'Ntel 1740 xe stà xontà altre do ałe che ospitava la scudarìa e i magaxeni agricołi.
Anca Napoleone Bonaparte ghe gà sogiornà dal 5 magio al 16 magio 1805, prima de andar a Miłan par çinger la Corona Ferrea. Cuà el parla coe prinsipałe carghe połiteghe de Torin, risevendo el sindico, el xudegàdo e 'l clero co' a cao el gardenàl Buronzo.
Par ch'el gardenàl, severamente romansinà da l'inperador par le so presunte corispondense co' Carlo Emanuele IV de Savoia, sia stà ogeto de na discusion che gà avùo come resultado la so sostitusion co'l Vescovo de Acqui Terme, bonsiór Della Torre.
'Ntel 1832 la Palassina xe deventà da novo proprietà dea famegia real. Cedùa al demanio del Stato 'ntel 1919 e 'ntel 1925 xe stà restituìa, coe proprietà sircostante a l'ordene maurisian.
'Ntel Otosento par diversi ani gà ospità un leofante bianco mas-cio che ghe gera stà regałà a Carlo Felice. Sto leofante ciamà Fritz xe deventà famoxo, ma cualche ano drìo el xe deventà mato desfando tuto cueo che ghe stava intorno (se pol ancora veder i segni sul legno); el xe stà copà e donà al museo zoologico de l'Università de Torin. Adesso la xe invesse al Museo regional de siense naturałi de Turin. Dal 1919 la pałassina de Stupinigi ospita el Museo de arte e amobiliamento, sunando nobiłi provenienti dae residense sabaude e altri che apartien ae corte itałiane pre-unitarie, come quea dei Borboni de Parma e del so Palaso Ducal de Cołorno.
Secondo el periodo la pałassina ofre el so spasio a mostre d'arte de livèło. internasionàłe. Atualmente la pałassina xe serà par esar restorada.
Arte[canbia | canbia sorxente]
Strutura
La pianta xe a quatro brassi a croxe de Sant'Andrea. Xe bełissimo el xardin e afasinante 'l longo vial co' se riva da Torino, co' intorno pestrìni e scudarìe. La parte sentral xe costituìa da un grando sałon de pianta oval da dove parte quatro brassi più bassi a formar 'na croxe de Sant'Andrea. Nei brassi se cata i apartamenti reałi e quełi par i ospiti. El cuor dea costrusion xe un grando sałon oval a dopia altessa indotà de balconàe ad anda "concavo-bonbé", soramontà dała statua del "Çervo", opàra de Francesco Ladatte : co'l slontanarse del Juvarra da Torin (destinasion Madrid), el prinsipe Carlo Emanuele III ghe fida la diresion dei łavori a Giovanni Tommaso Prunotto, el qual provede a slargar ła pałassina partindo dai sgìnsi che l'architeto messinese gaveva łassà, sercando cussì de salvavardar i conplessi xoghi de łuxe e de forme cari al so predecesor. Xe cussì che xe ciamà a corte neła "Real Fabrica" un gran numaro de artisti par decorar i novi anbienti. L'interno xe un Rococo' italiano, costituìo da material badial cofà łe cose, porsełane, stuchi indorài, spèci e radiche che, ancùo se estende 'na superfiçie de sirca 31 000 metri cuadrài, mentre 14 000 xe ocupà(i) da fabricati adiacenti, 150 000 dal parco e 3.800 dałe vanexe esterne : in conpleso, xe presenti 137 camare e 17 gałarìe. Ła costrusion gà na corte granda otagonal dove che se afasa sora i stabiłi de servisio.
Tra i prexià mobiłi reałixài par ła pałasina ghe xe da ricordar quełi de ł'intagiador Giuseppe Maria Bonzanigo, de Pietro Pifetti e de Luigi Prinotto. El stabiłe conserva decorasion dei pitori venesiani Giuseppe e Domenico Valeriani, de Gaetano Perego, e del vienexe Christian Wehrlin. Xe da ricordar anca i afreschi de Vittorio Amedeo Cignaroli, Gian Battista Crosato e Carlo Andrea Van Loo.
El sałon[canbia | canbia sorxente]
El sałon xe stà la prima idea del Juvarra ad eser terminada; xa 'ntel 1730 el gera concluxo, e 'l 10 febraro 1731 el re ghe ordenava ai do fradèi Giuseppe e Domenico Valeriani de far un grando afresco suła volta che raprexentasse el Trionfo de Diana ła Dea deła cassa. I łavori par ła reałixasion de sti afreschi xe scominsiài xa l'8 marso e i xe finìi 'ntel 1733.
Sconparso Juvarra, no vien più finìa l'idea che gaveva l'artista mesinese de postar dei grandi grupi scultorei de cani e çervi visin łe grande fenestre del sałon. En conpenso, xe stà conpletà el progeto che gera stà fidà a Giuseppe Marocco, dee trentasìe ventołe in legno co' teste de servo che dà siało de sè so' łe parede deła sała. Del stesso periodo xe i intarsi de łegno indorà deła balustra.
Da ricordar ancora i cuatro busti reałixà in marmo, dopo 'l 1772, da Giovanni Battista Bernero, che soràsta artànti ingresi al sałon.
Anticamara deła Rexìna[canbia | canbia sorxente]
Afrescà intra el 1733 e 'l 1734 dal pentor Giovanni Battista Crosato (che xa ativo ała Texoriera), l'anticamara dea rexina xe una dełe quatro sałe che se faça su'l sałon çentral de ła pałasina. Intra el 1738 e 'l 1739 i afreschi xe stà 'conpagnà dała nova produsion del pitor Francesco Casoli, ghe gà łaorà anca Giuseppe Maria Bozanigo che ga rimanegià ła sała dal 1876, riproponendoła in stiłe Luigi XVI. In sta anticamara se cata cuatro tełe ovałi rafiguranti prinçipese de Casa Savoia, de artista sconosùo, intra łe quałe Maria Giovanna Battista di Savoia-Nemours e Maria Cristina di Borbone-Francia.
Anticamara del Re[canbia | canbia sorxente]
Restà inconpleta fin al 1737 par ła partensa de Filippo Juvarra che gera andà in Spagna, l'Anticamara del Re come anca le altre ałe deła pałasina xe stàe fidàe ała supervixion de Tommaso Giovanni Prunotto, sucedùo al messinese neła "Fabrica" de Stupinigi. I afreschi fidài a Michele Antonio Milocco, soto el controło direto de Claudio Francesco Beaumont. I mobiłi che ghe xe, xe in stil Luigi XV e Luigi XVI; de particołar pregio el soraporte e łe decorasion su staltre, co' tełe de Pietro Domenico Olivero
Sała dei Scudieri[canbia | canbia sorxente]
Cołegà anca staltra al sałon prinsipal dea pałasina, la Sała dei Scudieri xe un primi anbienti dea strutura ad eser afrescà, int'el 1733. A l'incontrario, ła reałixasion de porte e soraporte xe del 1778, quando Vittorio Amedeo Cignaroli finisse el conpleso, retràxendo sene de cassa 'nte łe residense sabaude, ispirà forse dal çiclo de casse ideałi reałixà dal fiamingo Jean Miel.
Anticapeła[canbia | canbia sorxente]
Ciamada fin al 1767 Sala delli buffetti, xe stà ribatixà cussì cuando che la xe stada adibìa a capeła dedicada a Sant'Uberto o, mejo apónto, anticapeła, in rełasion al vero e proprio spasio lerigiòxo reałixà drìo ła paréde maxór. Ała trasformasion deła Sala delli buffetti ghe łavora drìo Ignazio Birago, Giacomo Borri, Ignazio Nipote e Gaetano Perego, che ghe ne decora el sofito e i ghe cura i stuchi.
Sala del Bonzanigo[canbia | canbia sorxente]
Deventà çełebre par el stipo (che funxeva da łibrarìa e scritòrio reałixà dal Bonzanigo, cui ła sała xe ancùo łigà, sto anbiente gera teatro del lavoro anca de altri artisti, intra i quałi Giovanni Battista Alberoni, che gà reałixà l'afresco del sofito (1753) e Pietro Domenico Olivero, che ghe n'a curà i soraporte intra 'l 1749 e 'l 1753. A stacar dal baroco xe i mobiłi, in stil clasicista, intra i quałi ghe xe ła specéra del Bonzanigo che ingastona un ritrato oval (la cui soàxa xe senpre de l'artista astigian) rafigurante Giuseppe Placido de Savoia, conte de Moriana.
Gałaria dei retrati[canbia | canbia sorxente]
Queło che ancùo xe ciamà cofà "gałarìa dei retrati", un tenpo gera ła sała adibìa a scudarìa. Sułe bande xe disposte sinquantaquatro tełe che raprexenta i menbri deła caxa regnante: ła sała xe stà dexegnà dal Juvarra e reałixà da Benedetto Alfieri.
El xardin e'l parco[canbia | canbia sorxente]
El conpleso se cata drento un grandisimo xardin geometrico co' 'na continua sucesion de vanexe e viałi: el parco sircostante, dełimità da un muro de çinta e intersecà da łonghi viałi, xe stà progetà daò xardinièr franséxe Michael Bernnard 'ntel 1740. 'Ntel 1992 xe stà istituìo el Parco Naturałe de Stupinigi, che se estende par squasi 1.700 etari e 'na discreta varietà de fauna.
Curioxità[canbia | canbia sorxente]
- I esterni dea Pałasina de Cassa de Stupinigi gà ospità tute le pòntàde de ła 27° edision de Xoghi sensa frontiere (1996)
- 'Ntel febraro 2004 xe stà robà 27 ogeti (intra i quałi alcuni caołaori de Piffetti, Bonzanigo, e Prinotto) e quatro quadri, par un vałor de 40 miłion de euro. Par fortuna tuti i tòchi xe stà ritrovà in bone condision el 26 novenbre 2005, in un canpo dae bande de Viłastełone (Villastellone).
- Ła pałasina gà ospità łe riprexe de alcune sene dea fiction Mediaset "Elisa di Rivombrosa", "Elisa di Rivombrosa parte seconda" e "Elisa di Rivombrosa-parte terza".
- Drento el parco de ła pałasina s'à svòlta ła faxe de quałificasion e de ełiminasion dei canpionati de tiro co' l'arco 2011.
Note[canbia | canbia sorxente]
- ↑ (IT)Corrado il Salico, 'ntel 1026 confermava a l'Abasia de Novałesa el dominio sułe tere dae bande del borgo de Suppinicum, po' deventà Stupunico, Suppunico e donca Stupinigi
Bibliografia[canbia | canbia sorxente]
- Carlo Merlini. Ambiente e figure di Torino vecchia Stamperia editoriale Rattero, Torino.
- Luigi Mallè. Stupinigi Tipografia Torinese editrice, 1968.
- Carlo Balma Mion. "Lodovico Bo' (1721-1800). Misuratore, Soprastante, Architetto". UNI-Service, Trento 2007, ISBN-9788861780606
Voxe łigàe[canbia | canbia sorxente]
Altri progeti[canbia | canbia sorxente]
- Su Commons ghe xe dei file multimediałi su Pałasina de cassa


text:
Malgaragno
El malgaragno (dito anca magragno, pomoingranà o pomogranà) el xe na pianta alta anca 2-4 metri, col nome sientifico de Punica granatum, de ła fameja dełe Punicaceae o Lythraceae. Sto arbusto, originario del'Asia Çentrałe, el xe difuso specie in Medio Oriente, anca se 'l se trova in tuti i paexi del Mediteraneo. El nome in łatin (malum punicum) el deriva dal fato ke i Romani i pensava ke'l fose originario de łe tere puniche, Cartagine in specie. I ło ciamava anca malum granatum, par via dei grani o megołe ke inpiena i fruti.
In todesco el se ciama Granatapfel, in inglese pomegranate, in italian melograno, in yddish milgroym, in spagnoło granada.
Łe foje łe xe łónghe, a forma de łancia, i fior cołor róso vivo e i fruti i xe de łe bałe dure e róse anca quełe. Ła polpa dei fruti ła xe divixa in diversi setori cołor roxa-róso, tuti pieni de picołe megołe róse (łe ga tanta vitamina C).
El malgaragno 'nte ła mitołogia greca[canbia | canbia sorxente]
El malgaragno entra 'ntel mito del rapimento de Persefone, fioła de Demetra, dea del gran e dei racolti, da parte del dio de l'oltretonba, Ade. Demetra ła mandava su ła tera mesi e mesi continui de fiuri e de fruti, sensa interusion, da senpre. Un bel dì el dio dei morti Ade el se ga inamorà de ła fioła de ła dea, Persefone, e'l ła ga atirà con un truco xo nel so regno soto tera. Łì el ghe ga oferto un malgaragno e eła, par bona creansa, ła ghin'à tastà soło ke sie grani, ma questi i xe bastà par blocarla xo 'ntei inferi. Difati no ła saveva ke ki ke magna i fruti dei inferi no'l pol pi tornar su ła tera.
Quando ke Demetra ła ga savu ke ła fioła ła jera sta tegnu xo soto tera, ła se ga inrabià de bruto e no ła ga pi fato cresare nè fiori nè piante nè erbe: tuto morto. Ga dovudo saltar fora so marìo, el dio Zeus, ke'l ga fato un conpromeso con Ade: so fioła ła saria sta xo 'ntei inferi un numero de mesi uguałe a queło dełe megołe de malgaragno ke ła gaveva magnà. El resto ła podeva tornar su da só mama. Cusì, Demetra, contenta pal ritorno de Persefone, ła fa crésare e fiorir tuto par sie mixi a l'ano, in primavera e in istà.


text:
Santo 7 de agosto Siglo XIV Religioso Sacerdote Monje
En Sassoferrato, en el Piceno, de Italia, beato Alberto, monje de la Orden Camaldulense, insigne por
Nombre Alberto (Masculino) Celebran Los Alberto suelen celebrar el 15-nov:
San Alberto Magno Otros santos Otros santos con nombre Alberto San Alberto Chmielowski San Alberto de Castro Gualteri San Alberto de Lieja San Alberto de Lovaina San Alberto de Montecorvino San Alberto Hurtado San Alberto Hurtado Cruchaga San Alberto Magno San Alberto obispo Beato Alberto Beato Alberto de de Sassoferrato Beato Alberto de Bérgamo Beato Alberto de Siena Falleció en Mesina, en el actual Italia Celebración 7 de agosto Religioso de la Orden del Carmelo
Nombre Alberto (Masculino) Celebran Los Alberto suelen celebrar el 15-nov:
San Alberto Magno Otros santos Otros santos con nombre Alberto San Alberto Chmielowski San Alberto de Castro Gualteri San Alberto de Lieja San Alberto de Lovaina San Alberto de Montecorvino San Alberto degli Abbati San Alberto Hurtado San Alberto Hurtado Cruchaga San Alberto Magno San Alberto obispo Beato Alberto Beato Alberto de Bérgamo Beato Alberto de Siena Falleció en Sassoferrato, en el actual Italia Celebración 7 de agosto


text:
Dogado de Parma e Piacensa
Storia[canbia | canbia sorxente]
Intel 1545 el Papa Pagoło III el ga creà el dogado de Parma e Piacensa par destinarlo a so fioło Pier Luigi Farnese, i cui disendenti i ło ga governà (a parte qualche interusion) fin al 1731.
Stati del Dogado de Savoja Dogado de Savoja | Contea de Nisa | Contea de Asti
Stati del Sacro Romano Inpero Prinsipado Vescoviłe de Trento | Prinsipado Vescoviłe de Bresanon
Stati indipendenti Marchexato de Finale | Republica de Venesia | Republica de Raguxa | Prinsipado de Monaco | Prinsipado de Oneglia | Republica de Genoa | Dogado de Mantova | Dogado de Parma e Piacensa | Mirandoła | Signoria de Coregio | Dogado de Ferara, Modena e Regio (dal 1598 el Dogado de Ferara el xe padà ało Stato Pontificio, mentre Modena e Regio i xe restà ai Este come Dogado de Modena e Regio) | Republica de San Marin | Dogado de Urbin | Dogado de Massa e Carrara | Lunigiana | Republica de Luca | Pietrasanta | Dogado de Firenze (Grandogado de Toscana dal 1569) | Prinsipado de Pionbin | Dogado de Castro | Stato deła Cexa
Domini dei Asburgo de Spagna Dogado de Miłan | Regno de Napułi (governà da on viceré) | Regno de Sisilia (governà da on viceré) | Regno de Sardegna | Stato dei Presidi
Sacro Romano Inpero Dogado de Miłan | Dogado de Mantova | Prinsipado vescoviłe de Trento | Prinsipado vescoviłe di Bresanon
Republica de Genoa Republica de Genoa e Corsega | Marchesato di Finale (aquisìo intel 1713, ma formalmente autonomo fin al 1797)
Stati indipendenti Reino de Sisiłia (ai Savoja intel 1713-1720) | Reino de Sardegna | Prinsipado de Masserano | Prinsipado de Monaco | Republica de Venesia | Republica de Raguxa | Ducato di Parma e Piacenza | Dogado de Modena e Reggio | Republica de San Marin | Dogado de Massa | Republica de Luca | Grandogado de Toscana | Prinsipado de Pionbin | Stato dei Presidi | Stato deła Cexa | Dogado de Sora | Reino de Napułi (Asburgo d'Austria intel 1713-1734, po ai Borbone) | Reino de Sisiłia, col feudo de Malta (Asburgo d'Austria intel 1720-1734, po ai Borbone)
Republica de Genoa Torriglia, Seborga e Noli | Marchexato de Finale
Stati del Sacro Romano Inpero Prinsipado Vescoviłe de Trento | Prinsipado Vescoviłe de Bresanon
Stati indipendenti Reino de Sardegna | Dogado de Miłan | Republica de Venesia | Republica de Raguxa | Dogado de Parma, Piacensa e Guastalla | Dogado de Modena e Reggio | Dogado de Massa e Prinsipado de Carrara | Republica de Luca | Grandogado de Toscana | Prinsipado de Piombino | Stato dei Presidi | Republica de San Marin | Stato deła Cexa | Reio de Napułi e Reino de Sisilia
Modèl:Stati itałiani al Congresso de Vienna
Stati de ł'Inpero Austriaco Contea prinsipesca del Tiroło
Stati indipendenti Reino de Sardegna | Prinsipado de Monaco | Reino Lonbardo-Veneto | Dogado de Parma e Piacensa | Dogado de Modena e Reggio | Grandogado de Toscana | Republica de San Marin | Stato deła Cexa | Reino dełe do Sisiłie


text:
Peggy Guggenheim Collection
Ła Peggy Guggenheim Collection xe un muxeo so'l Canal Grando a Venesia co' sede a Pałaso Venier de Leoni, fasente parte de ła Solomon R. Guggenheim Foundation.
Rancurando prinsipalmente ła cołesión d'arte moderna de Peggy Guggenheim (1898-1979), ex-mugèr de l'artista Max Ernst e nèsa del magnate Salomon R. Guggenheim, sto muxeo, 'na volta anca abitasión privàda de Peggy Guggenheim, rancura 'na cołesión in un çerto senso più picenina e più concentràda de quèła dei altri muxei Guggenheim. Ad ogni modo i laóri esponesti include alcuni exenpi perminenti del modernismo 'merican e del Futurismo itałian. Ła cołesión, inaxonta, rancura òpare cubiste, sureałiste e de Espresionismo astrato. Queste xonta anca łavori conosùi de gran rimàrco de Picasso, Salvador Dalì, René Magritte, Brâncuşi (incluxa anca ła scultùra da ła serie Bird in Space) William Congdon, Conrad Marca-Relli e Pollock. Conpleta e de particołàr pregio xe anca ła cołesión de astratismo informałe itałian, co' inportanti laóri de Lucio Fontana, Afro Basaldella, Agostino Bonalumi, Toti Scialoja, Giuseppe Santomaso, Tancredi Parmeggiani, Emilio Vedova e Carla Accardi.
Ła so òpara più çełebre xe el bronxo del 1948 L'angelo della città de Marino Marini, che se cata danànsi al pałaso Venier dei Leoni, dove che ghe xe anca el muxeo.
La Peggy Guggenheim Collection xe uno dei prinsipałi muxei itałiani nel cànpo de l'arte eoropea e statunitense de ła prima metà del venteximo secoło.
El diretór atuałe del muxeo xe Philip Rylands.
Fìn al 1979, ano in cui xe morta Pegggy Guggenheim, par vołontà de ła propietaria 'na volta a ła setimana ła maxór parte de ła carbona vegniva verta a maca al publico che podeva cussì far gionda de ła cołesión conpleta de òpare d'arte che gera rancuràe. Ła stesa Peggy Guggenheim xe sepełìa in un'urna logàda in cantón al xardìn privà.
'Ntel 2008 xe stàda vixitàda da 346.862 persone .[1]
Ne l'otobre 2012 ła cołesion del muxeo viene incrementà da ła donasion deła cùbia de milionèri americani Hannelore e Rudolph Schulhof, comprendente 83 òpare dei più inportanti artisti contenporanei, tra cui: Alberto Burri, Alexander Calder, Lucio Fontana, Jasper Johns, Donald Judd, Mark Rothko, Claes Oldenburg, Frank Stella, Cy Twombly, Andy Warhol, Sol LeWitt, Anish Kapoor[2].
Łe òpare maxóri[canbia | canbia sorxente]
- L'impero delle luci, 1954
- Sulla spiaggia, 1937[3]
- Verso l'alto (Empor), 1929
- Scatola in una valigia, 1941
- La vestizione della sposa, 1939-1940
- Materia, 1912-1913
- Pioggia (Chagall), 1911
Note[canbia | canbia sorxente]
- ↑ Touring Club Italiano - Dossier Musei 2009
- ↑ http://www.ilsole24ore.com/art/cultura/2012-10-02/donazione-togliere-fiato-144548.shtml?uuid=Abs3ADnG
- ↑ Scheda dell'opera sul sito del Museo


text:
Microsoft Office
Microsoft Office xè ła suite de softuér de prodùtività pèrsonałe de Microsoft. Xè dispònibiłe par Windows e par Macintosh.
Microsoft Office conprènde i programi Word (ełaborator de testi), Excel (fojo de calcòło), Power Point (par crèar presèntàxiòni), Publisher (par crèar vołàntìni, biłièti da visìta e siti Web), Access (database), Outlook (jèstion de ła posta ełetronèga e rubrìca), OneNote (apùnti), Visio (Grafiçi).
Ła suite Microsoft Office no ła xè nata cofà prodòto unègo, ma xè el risultà del'unìon de i singołi softuér che ła conpòngono. Łe prime versiòni de Word e de Excel infati jérano softuér mòlto diferènti anca cofà interfaçia utènte.
Saver dopàrar in manièra coreta el "pachèto Office" xè çertàmènte ono dei requixidi majormènte chièsti in mòlti setòri laoràtivi.
A tàłe propòsito Microsoft gà istitùio dełe çertifìcàxiòni che atèstano el livèło dełe conosènse acuìsie.
El projèto Windows xè nato pròprio par dotar Word ed Excel (i programi de bàxe deła suite) de n'interfaçia grafèga so piatafòrma DOS.
L'instałaxion de pì versiòni de'l pachèto Office xè jèstia co ła loxèga Last In First Out, pròpria deła piła enformàtega. Ciò vàłe par tuti i sistemi operativi (Windows o Mac) indove se intèndano instałar pì versiòni de Office. Par exenpio, vołèndo utiłixar Office 2003 e 2007, se dovrà prima instàłar el 2003, mèntre par disinstàłar, ocore rimuovare prima el 2007 o ła versiòn pì resènte.
De resènte, el prinçipałe rivałe de Office xè ła suite open source OpenOffice.org. Eła ła ofre n'interfaçia molto simiłe ałe vecìe versiòni de Microsoft Office (łe versiòni 2007 e 2010 de Microsoft i gà n'interfaçia conplètamènte rinovà), funxiòni pì o mèno ecuivàłènti, el supòrto de divèrsi formai, oltre al vantàjo de esàr on softuér pì lejèro e canbiabiłe, e soratuto libèro, gratùito.
L'ultèma edixion[canbia | canbia sorxente]
Par Microsoft Windows[canbia | canbia sorxente]
L'ultèma edixion par i sistemi operativi Microsoft Windows xè ła Microsoft Office 2010. Łe varìe versiòni de sta edixion son[1]:
- Microsoft Office Starter 2010
- Microsoft Office Home and Student 2010
- Microsoft Office Standard 2010
- Microsoft Office Home and Business 2010
- Microsoft Office Professional 2010
- Microsoft Office Professional Plus 2010
Office 2010 no sarà distribùio in edixion "Enterprise"
Par Mac OS X[canbia | canbia sorxente]
Microsoft Office par Mac 2011 xè dispònibiłe in 2 versiòni[2]
Tute łe versiòni includòno Word, Excel, Power Point e Messenger.
- Office for Mac 2011 Home and Student
- Office for Mac 2011 Home and Business (co anca Outlook)


text:
Pianoforte preparà
Un pianoforte preparà xe un pianoforte el cui son xe stà modifegà inserindo vari ogeti intra łe so corde. L'idea de canbiar el tinbro de un strumento co' l'uxo de ogeti esterni xe stàda aplicàda ad altri strumenti oltra al pianoforte: se veda par exenpio ła chitara preparàda.
Nei tòchi par piano preparà se inserisse intra łe corde del pianoforte svarìai ogeti, in modo che ł'executor produxa soni che xe del tuto ultrònei. Xe un studio su ła conbinasión del tinbro: el conponidór indica ła preparasión del strumento, ma no'l decide el rexultado sonoro patòco de ła òpara. Se xenera soni che sugerisse el son prodoto da 'na łoquèstra de percussión. Xe un siménto nei riguardi de l'inviołabiłità dei strumenti classici.
Storia[canbia | canbia sorxente]
I primi esperimenti de piano preparà risałe ad Erik Satie, che 'nte l'òpara Le Piège de Méduse. Sept pièces pour piano ("Ła tràpoła de Cono de Mar. Sete tòchi par pianoforte") gà inserìo par ła prima volta ne ła cassa armonica del piano dei ogeti (tocheti de carta, stricołete de metało ed altro) che, vibrando insénbre ałe corde co' staltre vegniva martełàe, modifegava el son produxendoghene naltro sofistegà. Drìoman el conponidor statunitense Henry Cowell ga conponesto tòchi par piano dove che bexognava sonar łe corde coi dèi e co' barete de metało, e po' 'ntel 1940 xe stàda ordenàda a John Cage 'na musica par el bałéto Bacchanale: qui par ła prima volta Cage prova cosientemente ła tecnica del "piano preparà" piasando 'na piàstra de metało su łe corde, cussì da modifegàr el tinbro del strumento e prodùxer soni percusivi.


text:
UTC-3
UTC-3 el xe un fuxo orario, in ritardo de tre ore rispeto a UTC.
Xone[canbia | canbia sorxente]
El vien doparà inte i seguinti paixi e teritori:
- Argentina
- Braxil :
- Danimarca :
- Groenlandia (gran parte)
- Fransa :
- Suriname
- Uruguay
Giografia[canbia | canbia sorxente]
In teoria UTC-3 el rivarda na xona del globo conprexa infrà 52,5 ° W e 37,5 ° W e l'ora inisialmente doparà ła corispondeva a l'ora sołare media del 45º meridian ovest (riferimento sostituio dal UTC inte'l 1972).
Ora legałe[canbia | canbia sorxente]
Diverse xone del fuxo orario łe dopara l'ora legałe, pasando a UTC-2: Braxiłe (Distreto Federałe, Espírito Santo, Goiás, Minas Gerais, Paraíba, Paraná, Rio de Janeiro, Rio Grande do Sul, Santa Catarina e San Poło), Saint-Pierre e Miquelon e Uruguay.
Resiprocamente, i paixi de UTC-4 che i dopara l'ora legałe i se cata a UTC-3.


text:
Morfema
Inteła łenguìstega moderna se ciama morfema el toco pì picinin de na paroła o de n'espresion che'l gà un significà e che no se pol catarghe rento tochi pì picinini sensa che canbie el significà deła paroła o de l'espresion[1].
Inteła łenguìstega stòrica i preferise ciamar morfema soło qûel toco che no'l se pol divìdar e che 'l gabia na funsion gramatical; qûeło che ghe resta inte'na paroła co se ghe cava vìa tuti i morfemi i ło ciama semantema.
I łenguisti fransexi na volta i gavéa el monema inteła só terminologìa che'l jera pì o manco ł'istesa roba del morfema; al dì d'incò i preferise adoparar el morfema anca łori[2].
Indice
- 1 Exenpi
- 2 Łe clase de morfemi
- 3 Morfi
- 4 Altre clase de morfemi
- 5 Note
- 6 Bibliografìa
- 7 Vóxe łigà
- 8 Łigadure fora
Exenpi[canbia | canbia sorxente]
Na paroła ła pol èser fata de un morfema soło; par exenpio: ła preposision de e in xeneral quaxi tute łe partexełe invarianti.
In vèneto ghe xe anca dełe parołe varianti (nomi, agetivi e via cusì) che łe xe fate de un morfema soło, in xeneral łe xe masc'iłi singołari; par exenpio: can e bel. Se ne cata paréce anca in dełe altre łéngue, e 'sta qûi ła xe na regoła intełe łéngue ixoładóre cofà l'inglése e 'l cinése. Note che 'ste parołe no łe xe morfemi inteła łenguìstega stòrica.
I nomi, i agetivi e via cusì i pol èser fati de do morfemi co che i xe "semplisi"; par exenpio: inteła paroła vèneto se cata el morfema vènet- che'l xe anca ła raìxa deła paroła, e 'l morfema -o che'l ne dixe che ła xe mas'cil singołar.
Łe parołe derivàe łe pol aver pì morfemi; par exenpio: inteła paroła nasionałi se cata el morfema nasion- che'l xe anca ła raìxa, el morfema -ał- che'l xe el sufiso che'l ne deriva l'agetivo da un nome e 'l morfema -i che'l ne dixe che ła xe comun plural.
I verbi i pol èser fati de paréci morfemi; par exenpio: inteła espresion łe se invełenava ghe xe:
- łe: ła partexeła clìtica che ła ne dixe che ła xe femenil plural;
- se: ła partexeła deła conjugasion riflesiva inteła tersa persóna;
- in-: el prefiso che'l ne deriva el verbo da un nome;
- vełen-: ła raìxa del nome che ła ne dà el significà prinsipal;
- -a-: ła vogal che ła ne dixe che'l verbo el xe deła prima conjugasion;
- -v-: el sufiso che'l ne dixe che l'espresion ła xe al tenpo inperfeto indicativo;
- -a: ła dexinensa che ła ne dixe che ła xe inteła tersa persóna.
Un morfema el pol èser fato anca de pì parte stacàe e con dei altri morfemi in mexo; par exenpio in łéngoa tedésca el participio el se fórma tacàndoghe insieme un prefiso e un sufiso. Ciape el verbo lieben, che vol dir "amar", che'l xe fato deła raìxa lieb- e deła dexinensa -en; inteła paroła geliebt, che vol dir "amà", i morfemi i xe dó: la raìxa lieb- e 'l morfema del participio ge- (...) -t; sto qûi el xe un morfema parché el prefiso e 'l sufiso no i se pol divìdar: defati in tedésco no se cata mìa *gelieb e gnanca *liebt. Qûalcuni i ło ciàma circonfiso parché el se taca intorno vìa de na paroła; se cata scrito anca "morfema parasintètico". Calche łenguista no'l xe mìa convinto che 'sti qûi i xe morfemi; i dixe che defati se cata dó pasaji: ghe xe un tema difarente che'l vien fora tacandoghe un prefiso (in 'sto exenpio xe ge-liebt-) e a 'sto tema se ghe taca ła dexinensa (in 'sto exenpio -t); fato stà che par łori 'ste dó partexełe łe xe dó morfemi difarenti[3].
Łe łéngoe no concadenadore cofà che xe łe łéngoe semìtighe łe xe particołari: łe raìxe łe xe fate de sołe consonanti e ghe se tacona in mexo łe vogałe che łe ghe dà el significà gramatical ałe parołe; par exenpio inteła łéngua ebràica ła raìxa *gdl ła dà el senso de "grandura": ła paroła gadol vol dir "grando", ła paroła gadal vol dir "el se gà xgrandà", ła paroła godel vol dir "dimension", e vìa cusì. El morfema deła raìxa el se pol scrivar g-d-l, e i morfemi gramaticałi che ghe se tacona i se pol scrivar -a-o-, -a-a-, -o-e-, e vìa cusì[4].
Łe clase de morfemi[canbia | canbia sorxente]
I morfemi i pol divìdarse in maniere diverse.
morfema łìbaro/morfema łigà[canbia | canbia sorxente]
Na prima divixion xe tra:
- morfema łìbaro: un morfema che'l xe na paroła o n'espresion che ła pol star par só conto, in xeneral i xe, i articołi, łe partexełe, qûalche averbio, e via cusì; par exenpio: deso, co, el, te, se;
- morfema łigà: un morfema che'l gà da łigarse a un o dei altri morfemi par formar na paroła o n'espresion; xe tuti qûełi altri morfemi che no i xe łibari: vènet-, -ał-, -a-, -i e vìa cusì.
Qûalche łenguista el dixe che pol èser morfemi łigà anca parołe intiere che no se pol catar par conto só, ma no tuti i ła pensa cusì; par exenpio: łe partexełe clìtiche (te, el, ła, i, łe) che łe s'adòpara par conjugar i verbi, ła partexeła se deła conjugasion riflesiva e via cusì, łe pol catarse come morfemi łibari e come morfemi łigài, come che ła pensa chi ło dixe.
raìxa/afiso[canbia | canbia sorxente]
Un morfema łigà el pol èsar:
- raìxa: un morfema che'l gà un significà prinsipałe;
- afiso: morfema che'l se taca par specificar mejo el significà, ma che no'l ghe n'à mìa un par conto sùo.
Note che qûalche łenguìsta el pol ciamar raìxa anca un morfema łibaro, baste che 'l gabia un significà prinsipałe e che se pol tacarghe dei afisi; par esenpio: can el xe un morfema łibaro, parò el pol deventar cani tacàndoghe l'afiso -i, cusì che ghe xe łenguìsti che i ło ciama raìxa isteso.
Note anca che łe raìxe no i xe morfemi par ła łenguistica stòrica, e gnanca qûalche morfema łibaro cofà par exenpio i averbi.
morfema lesical/morfema gramatical[canbia | canbia sorxente]
N'altra divixion adoparà xe tra:
- morfema lesical: un morfema che'l dà tuto o un toco del significà a ła paroła o l'espresion;
- morfema gramatical: un morfema che se adòpara par darghe ła forma justa intel contesto; xe tuti qûełi altri morfemi che no i xe lesicałi.
Note che xe propi ła difarensa che ła ghe intaresa ai łenguìsti stòrici, che no i ciama mìa morfemi qûełi lesicałi.
Anca qûi i łenguisti no i se gà meso ancora d'acordo: calcheduno el dixe che serti morfemi i xe lesicałi e calchedun'altro el dixe che i steisi morfemi i xe gramaticałi. Par exenpio: i morfemi che i se adòpara par canbiarghe el contesto de na paroła (el sufiso -ał- che'l trasporta un nome int'un agetivo, el prefiso in- che'l trasporta un nome int'un verbo, e via cusì) i pol catarse come morfemi lesicałi e come morfemi gramaticałi, come che ła pensa chi ło dixe.
N'altra definision che ła se pol catar int'i łibri ła xe:
- morfema lesical: un morfema che'l fa parte de n'insieme verto; par exenpio: le raìxe, che se pol senpre catarne fora de nóve, pensa par exenpio a tute łe parołe che xe vegnùe fora coła nóva tecnologìa: modem, conpùter, mònitor e via cusì.
- morfema gramatical: un morfema che'l fa parte de n'insieme sarà; par exenpio: i articołi, łe preposisione, łe dexinense e vìa cusì.
Anca qûi ła definision ła xe senpre anbigua: uno el pol pensar par exenpio che i prefisi e i sufisi i xe un insieme sarà, però anca qûi ghe pol saltar fora dełe robe nóve che łe xènera dei sufisi nóvi; par exenpio, co xe vegnù fora la televixion xe anca vegnù fora el prefiso nóvo tele-, co xe vegnù fora la lenguìstega moderna xe vegnù fora el sufiso nóvo -ema, e vìa cusì.
Xonta che ghe xe anca dei łenguisti che i dixe che i articołi, łe preposisione, e via cusì, che i fa parte de n'insieme sarà, no i xe morfemi gramaticałi parché i gà un vałor lesical, cioè par exenpio ła difarensa tra łe dó espresióne el can e un can xe na difarensa lesical (semàntica) e no gramatical.
I morfemi gramaticałi, no inporta come i se gà definìi e qûałi che i xe, i se pol dividar in dó clase:
morfema derivador/morfema flesivo[canbia | canbia sorxente]
- morfema derivador: xe un morfema che'l pol canbiar o precixar el significà del morfema lesical e che'l se adòpara par ła derivasion;
- morfema flesivo: xe un morfema che no'l ne dà significà e che se adòpara soło par ła flesion.
'Sta divixion qûi ła segue ła divixion tra derivasion e flesion e ła xe spiegà mejo intełe vóxe.
Morfi[canbia | canbia sorxente]
Par capìrse mejo tra i łenguisti, i gà catà fora che el morfema el pol averghe forme difarenti; pense a qûełe raìxe che łe pol canbiar al plural, par exenpio fior e fiouri, o inteła conjugasion, par exenpio bévo e beivi, e a tute łe forme che pol averghe i verbi iregołari: èsar e aver in sima, e po far, ndar, e vìa cusì.
I se gà meso d'acordo che el morfema ła xe n'astrasion, cioé che no importa quała che ła xe ła forma che ła se ghe cata rento inte'na paroła, anca se ła canbia xe l'isteso morfema: fior- e fiour- i xe l'isteso morfema; bév- e beiv- i xe l'isteso morfema; f-, fa- e fax- i xe l'isteso morfema; e vìa cusì. Ła forma precixa de un morfema che se ghe cata rento de na paroła ła se ciama morfo: fior- e fiour- i xe dó morfi de l'isteso morfema, e via cusì.
In sta maniera qûi se pol darghe regołe fise anca a na conjugasion iregołar; par esenpio se pol confrontar fa-o, f-a, fax-emo co magn-o, magn-a, magn-emo: ła regoła ła xe de tacarghe łe dexinense -o, -a, -emo al morfema deła raìxa. Quało che'l xe el morfo precixo che'l gà da catarse inte'na paroła precixa el dipende cofà che se uxa dir in qûeła łengoa.
morfema xero o morfema nuło[canbia | canbia sorxente]
'Sta astrasion qûi ła gà fato vegner fora n'idea nóva: par exempio el morfema mas-cil singołar el pol catarse na -o cofà in gat-o, na -e cofà in nom-e o anca "gnente" cofà in can; i łenguisti i dixe che 'sta -o, 'sta -e e 'sto "gnente" i xe tri morfi difarenti del morfema "mas-cil singołar"[5]. A 'sto "gnente" i ne gà dà el nome de morfo vodo.
Co ghe xe un morfema che'l xe fato soło che dei morfi vodi el se ciama morfema xero o morfema nuło; par far n'exenpio senplise, inteła łéngoa inglése xe fasiłe catar un nome che'l deventa un verbo sensa che'l canbie forma: chat xe ciacoła e to chat xe ciacołar. 'Sta qûi ła xe derivasion parché se ghe canbia el contesto gramaticałe, parò che se ghe taca senpre un morfo vodo; 'sto qûi xe n'exenpio de un morfema derivador nuło.
Par far n'exenpio inteła łéngoa vèneta se gà da vardar ła conjugasion: intel caxo pì xenerałe, ła forma verbałe ła vien fora tacandoghe insiem ała raìxa i morfemi "vogal temàdega", qûeło de tenpo e modo e qûeło de persona e numaro; ma el morfema "prexente indicativo" el gà tuti i morfi vodi par tute łe persone, e par ciò xe un morfema flesivo nuło.
Ghe xe dei łenguisti che no ghe piaxe 'sta idea de morfema nuło e i preferise dir che no ghe xe gnente, punto e a capo.
Altre clase de morfemi[canbia | canbia sorxente]
clìtica[canbia | canbia sorxente]
Ła clìtica ła xe un morfema che no ła pol star par conto só, ma ła gà da tacarse o starghe visin a n'altra paroła. Ła difarensa co n'afiso xe che ła clìtica ła se taca a na paroła xà conpletà parò che l'afiso el se taca par conpletar ła paroła. Par exenpio łe partexełe che łe se adòpara par conjugar i verbi (te, el, ła, i, łe) łe xe clìtiche; łe gà da starghe visin a ła paroła (el xe, ła stà) o łe gà da tacarse intełe domande (xeło? viento?).
morfema fosiłizà[canbia | canbia sorxente]
El morfema fosiłizà el xe un morfema che no'l gà un significà precixo par conto só ma che'l se adòpara l'isteso par formar dełe parołe. Par exenpio inteła łéngoa ingléxe ghe xe i verbi com-mit, sub-mit, per-mit, ad-mit ma no ghe xe *mit par conto só; 'sto -mit qûi el xe un morfema fosiłizà.
morfema fuxivo[canbia | canbia sorxente]
El morfema fuxivo el xe un morfema che'l gà rento pì significà; inteła łéngoa vèneta ghe xe parécie dexinense che łe xe morfemi fuxivi, par exenpio: ła -i de gat-i ła gà rento el significà "mas-cil" e "plural" (mentre che par exenpio inteła łéngoa spagnoła se adòpara dó morfemi difarenti: gat-o-s, -o par "mas-cil" e -s par "plural").
testa e soreła[canbia | canbia sorxente]
Ła testa ła xe el morfema prinsipałe de na paroła, qûeło che'l ne dà ła parte gramaticałe ała paroła. Inte na paroła co na soła raìxa ła xe ła raìxa; inte na conposision (indove che ghe xe pì raìxe) ła pol èser la prima raìxa (capostasion), ł'ùltima raìxa (ferovìa) o ghe pol anca no èsarghe mìa na testa: in 'sti caxi qûi łe raìxe łe se ciàma "sorełe" (xałoblù).
schema[canbia | canbia sorxente]
Intełe łéngoe no concadenadóre el schema el xe un morfema che'l spiega cofà che łe gà da tacarse łe vogałe che łe xe el morfema flesìvo inteła raìxa. Par exenpio dała raìxa gdl, dała flesion ao e dal schema CVCVC (C xe consonanta e V xe vogal) se cata fora gadol "grando"; dała istesa raìxa gdl, dała flesion oa e dal schema CCVCV se cata fora gdola "granda".
morfema supletivo[canbia | canbia sorxente]
Se ciama morfema supletivo un morfema che'l ciapa el posto de n'altro morfema sensa ca ghe sìa na regoła precixa; par exenpiò, va- el xe un morfema supletivo deła raìxa inteła conjugasion de nd-ar (va-o, nd-emo). Anca -e e -a i xe morfemi supletivi de -o come dexinensa "mas-cil singołar" (nom-e, gat-o, morfem-a). 'Sta definision qûi no ła xe precixa precixa e defati ghe xe dei łenguisti che i ghe vede rento soło che dei morfi difarenti par l'isteso morfema.
morfema parasintèdego o morfema separà[canbia | canbia sorxente]
Se ciama morfema parasintèdego o morfema separà el morfema che se ghe taca intornovìa, cofà int'i esenpi el morfema ge- (...) -t che se ghe taca a na raìxa de on verbo par tirarghe fora el participio pasà.
morfema sdopiador[canbia | canbia sorxente]
Se ciama morfema sdopiador un morfema che no'l gà na forma fisa parò che'l xe na copia de na parte de n'altro morfema; par exenpio in łéngoa łatina se cata 'sto morfema qûalche volta intel pasà remoto: de-d-i (gò dà) conjugà da d-o (dao), te-tig-i (gò tocà) conjugà da tang-o (tóco), pe-perc-i (gò sparagnà) conjugà da parc-o (sparagno), e via cusì.
Note[canbia | canbia sorxente]
- ↑ 'Sta definision qûi ła xe stà dà da Leonard Bloomfield intel 1933 e ła xe stà ciapà in particołar dai łenguisti del nordamerica.
- ↑ Inteła definision de André Martinet el monema gavéa da articołarse in fonemi; sta definision qûi ła xe stà contrarià da paréci łenguisti che i no se metéva mìa d'acordo par dir 'sto qûi el xe un monema e 'sto qûi el xe no; nando vanti i gà preferìo adoparar el morfema che'l xe pì xenerałe e manco contrarià.
- ↑ 'Sti łenguisti i dixe che ciamar morfema un toco cusì el va contra al vincoło de deramasion binà, che'l dixe che se pol tacarghe insieme soło dó tochi par volta e no tre tuti inte'na volta.
- ↑ El łenguista John McCarthy el dixe che ghe xe anca el terzo morfema ciamà pattern (schema) che'l spiega cofà che łe vogałe łe gà da taconarse inteła raìxa; 'sta teorìa ła xe vegnù fora intel 1981 e ła ne spiega anca cofà che łe pol vegner fora łe parołe gdola (che vol dir "granda"), e vìa cusì; al dì d'ancò 'sta qûi ła xe ła teorìa che ła ghe piaxe pì asè ai łenguisti.
- ↑ Qûalche łenguista el dirìa che ghe xe dó morfemi: "mas-cil singołar in o" e "mas-cil singołar in e"; intel primo se cata solo el morfo -o, intel secondo se pol catar i morfi "gnente" co ghe xe na raìxa che ła finise par "l", "r" o "n" e -e co ghe xe n'altra consonante. 'Sta difarensa ła vien fora parché no se pol preveder co se gà da adoparar -o e co se gà da adoparar -e, parò che se pol preveder co se gà da adoparar -e e co se gà da adoparar "gnente".
Bibliografìa[canbia | canbia sorxente]
Vóxe łigà[canbia | canbia sorxente]
Łigadure fora[canbia | canbia sorxente]
-
- (IT) Sapere.it sito curà da De Agostini Scuola.
- (IT) Il dizionario della lingua italiana De Mauro Paravia in lìnea.
- (EN) Lexicon of Linguistics curà da l'Utrecht institute of Linguistics OTS ała Università de Utrecht.


text:
Pieter Brueghel el Vecio
Pieter Brueghel el Vecio o Bruegel (c.1525 – 9 de setenbre de 1569) el xe sta un pitor e incixor fiamingo conosuo pa i so paesaji e siene de canpagna. Difati a olte el vien sità come "Brueghel contadin" par distinguarlo da altrii menbri de ła famegia.
Vida[canbia | canbia sorxente]
A xe squaxi bona ła so venuda al mondo a Breda, ma no se sa quałe de łe do, se queła fiaminga o olandexe.
Fou disepoło de Pieter Coecke van Aelst, co la fioła del qual, Mayke, el xe spoxa pi tardi. El 1551 el vien asetà come pitor a Anversa. Viaja po in ne ła penixoła tałiana, torna verso caxa e se sistema a Borseła diexe ani dopo. El more in sta sità el 9 de setenbre del 1569.
El xe el pare de Pieter Brueghel el Xovane e Jan Brueghel el Vecio. Pituri anca lori, ma no i ga mia risevudo insegnaminti da so pare, morto co i gera xovani.
Òpare[canbia | canbia sorxente]
De Brueghel łe soravive 46 òpare autenticade, un terso de ste chi le xe pol catar a Viena. Ghè de suo anca na serie de dixegni, incixion e aqueforti.
Laori ben conossui i xe: Ła tore de Babełe. El trionfo de ła morte.
Łigadure foreste[canbia | canbia sorxente]
- Brueghel a la Web Gallery of Art (in ingrexe)
- Brueghel al Kunsthistorisches Museum (in todesco e ingrexe)


text:
Sałò
Sałò el xe on comune de 10.056 abitanti 'nte ła provincia de Bresia, so łe rive del Łago de Garda.
Tra l'8 de setenbre 1943 e el 25 de apriłe 1945 ła xe sta sede de qualche ministero deła Republica Sociałe Italiana (ciamà impropriamente Republica de Sałò).
Aministrasion comunałe[canbia | canbia sorxente]
Sìndico: Gianpiero Cipani dal 14/06/2004
Sentrałin comunal: 0365 296854
Posta eletronica: segreteria.generale@comune.salo.bs.it
Gałeria fotografica[canbia | canbia sorxente]
-
-
-
-
Panorama co łe Alpi inte ło sfondo
Evołusion demografica[canbia | canbia sorxente]
Abitanti censii


text:
Servia
Ła Republica de Servia (en serbo Peпyблиka Cpбиja, Republika Srbija) ła xé no Stato del sud-est del'Eoropa, ne ła regiòn dei Balcani. Ła confina co Ongarìa, Romania, Bulgaria, Republica de Macedonia,Kosovo, Albania, Montenegro, Bosnia-Erzegovina e Croasia. Ła so cavedal xé Belgrado.
Ła Servia ła gèra unìa al Montenegro nel'Uniòn statałe de Serbia e Montenegro, ma en seguito al referendum del 21 de majo 2006, el Montenegro gà opta par l'indipendensa. A seguito del referendum, ła Confederasiòn xé stà siolta e ła Servia (cusì cofà el Montenegro) xé divegnua no Stato sovràn.
Storia[canbia | canbia sorxente]
Ło Stato servo el se gà formà en età medievałe (XI secoło), el xé divegnù un Regno stabiłe 'ntel 1220 col re Stefano II Nemanja.
En sèguito a un periodo de espansion teritoriałe, 'ntel 1346 ła Servia ła gà costituio un Inpero (coal vertexe el zar Stefano Dušan) che el 'ndava dal Danubio al nord de ła Grecia.
Co ła sconfita 'ntel giugno del 1389, 'nte ła storega bataja de Kosovo Polje, e i sucesivi scontri 'ntel nord del Paexe, el gà tacà par ła Servia el łongo período de ła dominasion otomana (1459-1804).
Ła Servia, co l'inisio del'XIX secoło, sostegnua ancà dal'Inpero Ruso, ła gà tentà de aumentar ła sóa autonomía rispeto a l'Inpero Otoman e ła se gà struturà 'ntel semi-indipendente Principato de Servia (1815). El Principato el gera caraterixà da na lota interna enfrà łe dó dinastíe pì potenti del Paexe, i Obrenović ei Karađorđević.
'Ntel 1878 el Congreso de Berlin el gà riconosesto l'indipendensa de ła Servia e del vixin Montenégro.
I do Stati i gà partesipà a łe Guere dei Balcani (1912-1913) contro ła Turchia prima e ła Bulgaria dopo, e i xe vegnesti fora da ła guera pì forti e co un teritorio pì grando. El progeto de unificasion dei do regni el xe stà fermà però da l'Àustria-Ongarìa.
Ła stesa Austria-Ongaría ła gà diciarà un toco de tenpo dopo guera (28 de giugno 1914) al'anbisioxo Regno de Servia, dopo che l'arciduca Francesco Ferdinando el xé stà copà da parte de Gavrilo Princip, un nasionałista servo.
Dopo ła concluxion de ła prima guera mondiałe, ła Servia ła xé divegnua parte del Regno dei Servi, Croati e Sloveni (dal 1929 Regno de Jugoslàvia), soto ła dinastía dei Karađorđević.
Dorante ła seconda guera mondiałe, dopo el smenbramento del Regno de Jugoslàvia, ła Servia ła xé divegnua no Stato fantocio de ła Germania nasista afidà da Hitler al xeneral Milan Nedić, ło steso che 'ntel 1918 el gavéa fato firmar ła rexa ai Inperi Centrałi, en modo simiłe al xeneral Petain en Fransa, e al nasista serbo Dimitrije Ljotić. El governo fiłonasista de Nedić el gà cołaborà pienamente con ła Germania fin a ła łiberasion da parte conxunta de ła cavedal da parte del'Armata Rossa e dei partixani jugoslavi 'nte l'otobre 1944.
Tito en queła ocaxion el gà abandonà l'íxoła de Łisa, dove el jera soto protesion anglexe, e el se gà trasferio a Belgrado dove, par farse acetabiłe da ła çità ostiłe al comunismo, el gà proçeduo con anpie amnistie ai cołaborasionisti integrandołi de ła Armata Popołare de Łibarasion.
Dopo ła seconda guera mondiałe, la Servia gà costituio una de łe sié republiche de ła Republica Sociałista Federałe de Jugoslavia (1945-1991), guidà par un łongo periodo da Tito. 'Ntel 1992, dopo el siojimento de ła RSFJ, Servia e Montenégro łe se gà asocià 'nte ła Republica Federałe de Jugoslavia (1992-2003), divegnua Union de Servia e Montenégro 'ntel 2003.
Col referendum che l'è stà svolto en Montenégro el 21 de majo 2006, el Montenégro el ga decixo de 'ndar fora dal'Union e de otegner el riconosimento internasionałe e ła piena indipendensa. Ła Servia ła ga otegnù cusì indiretamente ła ricostitusion de un'entità statałe nasionałe autónoma dopo çirca 90 ani en i quałi ła gavéa sperimentà projèti de Federasion e Confederasion con łe altre rejoni abitae dai Slavi del Sud. Cofà stabilío da ła Carta Costitusionałe de ła Confederasion, ła Servia ła xé stà riconosesta cofà dirèto sucesor del'Union Statałe, drìo ereditar el sejio de ła Confederasion al'ONU, łe asociasioni a łe organizasioni internazionałi e tuti i tratai biłaterałi stipułai coi altri Paexi.
Giografia[canbia | canbia sorxente]
Morfologìa[canbia | canbia sorxente]
El paexagio de ła Servia setentrionałe (area a nord de Belgrado e del Danubio) el xé costituio da na vasta pianura ałuvionałe che ła se stende fin a ragiunger el Basopian panònego, del qual ła Servia conprende ła porsion meridionałe, ła Vojvodina. Ła xona ła xé atraversaà da qûalche fluente del Danubio (Sava e Tibisco) e ghe xé poche modeste are de riłievi cofà a exenpio ła catena cołinare de Fruška Gora (539 m s.l.m.).
Ła xona oçidentałe (Šumadija) ła xé invexe dominà da cołine e da qûalche riłievo de altitudine conprexa fra i 1000 e i 1500 m s.l.m. Verso sud el teritorio divegne montuoso, el masicio pù inportante el xé queło de Kopaonik, situà 'ntel çentro-sud de ła Servia, 'nte ła xona fra Kraljevo, Kruševac e Novi Pazar. Ła xé n'area incluxa en un parco nasionałe, famoxo anca par na inportanta stasion sistega.
Idrografìa[canbia | canbia sorxente]
Ła Servia ła xé traversà da mùci fiumi, grande parte del teritorio del paexe fa parte del baxin del Mar Nero, soło 'nte ła parte sudoçidentałe el fiume Beli Drim ałimenta el Mar Adriatico e 'nte ła parte sudorientałe el fiume Pčinja fa parte del baxin egeo.
El Danubio traversa el paexe da ovest a est par na longhesa conpłesìa de çirca 588 km, 'ntel só percorso el xé ałimentà da numeroxi fluenti (Tibisco, Sava, Tamiš, Morava, Mlava, Nera, Pek e Timok). A łora volta i fluenti del Danubio i gà numeroxi fluenti:
- 'Ntel Tibisco fluise il Begej
- 'Ntel Sava i fluise Drina (a só volta ałimentà da Lim e Uvac) e Kolubara
- Toplica, Nišava e Zapadna Morava ('ntel qual i fluisce Ðetinja, Moraviaca e Sitnica - a só volta ałimentà dal'Ibar) ałimenta el fiume Morava.
'Ntel conpleso ła rete dr navigasione interna ła dispon de çirca 1500 km de vie fluviałi.
I łaghi de ła Servia i xé prinsipalmente de orijin artifiçiałe, i łaghi naturałi i xé pochi e rełativamente picenini, tra łori gh xé el Palić (5 km²) e el łago Ludaš 'nte ła Servia setentrionałe vixin Subotica.
El prinçipałe łago artifiçiałe el xé el łago Ðerdap (253 km²) al confin con ła Romania. Altri baxini artifiçiałi i xé el łago Vlasina 'nte ła parte sudorientałe del paexe, el łago Gazivode sul fiume Ibar (sud-ovest), sul fiume Drina se cata el łago Zlatar 'nte ła region del Sangiaccato e el łago Zvornik.
Clima[canbia | canbia sorxente]
Ła parte setentrionałe del paexe ła gà un clima de tipo continentałe influensà da łe mase d'aria provenienti dal nord ed est eoropeo, con inverni frédi e estati calde e umide, łe precipitasioni łe xé distribuìe lóngo tuto l'ano. 'Nte ła parte meridionałe e sud-oçidentałe del paexe el clima subise de łe influense da parte del Mar Mediteraneo anca si łe Alpi Dinàreghe łe forma no sbaramento par łe mase d'aria calda; el clima el xé prevałentemente caldo e seco en estate e autuno e rełativamente frédo e rico de preçipitasioni nevoxe en inverno


text:
Eros Ramazzotti
Eros Ramazzotti (Roma, 28 de otobre 1963) el xe un cantante italian, in atività dai ani otanta.
Indice
- 1 Biografia
- 1.1 I primi pasi nel mondo de ła musica
- 1.2 I tre festival de Sanremo
- 1.3 Ła notorietà internasionałe
- 1.4 Tutte storie co' Spike Lee
- 1.5 El deventa anca produtor
- 1.6 Dove c'è musica
- 1.7 Megaconcerti nei stadi
- 1.8 Stilelibero
- 1.9 9
- 1.10 Eros Roma Live e Calma apparente
- 1.11 e2 - La seconda raccolta
- 1.12 Ali e Radici, el tour mondiałe e 'l novo DVD live
- 1.13 2011-2012: Eros Best Love Songs e 'l albun che vegnarà
- 1.14 Ła segonda paternità
- 2 Discografia
- 3 Onoreficense
- 4 Incosamenti
- 5 Curioxità
- 6 Note
- 7 Voxe łigàe
- 8 Altri progeti
- 9 Siti da vardàr
Biografia[canbia | canbia sorxente]
Eros Ramazzotti, fio de Rodolfo Ramazzotti, operaio ediłe e de Raffaella Molina, caxałinga; el pare de ła provincia de Viterbo, ła mare de queła de Vibo Valentia, (el cui nome orixinàl xe Eros Walter Luciano, cresse nel quartier periferico de Roma sud Cinecittà in un quartier de caxe popołari ciamà Lamaro. So pare xera cantante e muxicista amatoriałe Fin da xovene el mostra de aver 'na pasion straxordenaria par la muxica avendoghene 'na bona predispoxision. El se intaresa al studio del pianoforte e po' de ła chitara. El taca a sonar co' do amighi del so quartier, uno chitarista jazz, l'altro che sonava speso in un piano bar. Otegnìa ła łicensa media el fa domanda de amision al Conservatorio de Roma, ma el vien respinto. Iscritose a Ragioneria el lasa i so studi. No'l se separava mai dal so can de nome Billy.
In seguito a un tentativo fałìo de emigrar in Austrałia, el pasa un ano intiero a studiare inglexe.
Tifoso de ła Juventus[1], Eros xe uno dei conponenti pì forti de ła Nasional Cantanti nel roło de atacante, e dal 1992 al 2004 el xe stà anca prexidente de sta Asociasion [2].
I primi pasi nel mondo de ła musica[canbia | canbia sorxente]
El 1981 xe l'ano in cui el taca a exibirse. El partesipa al concorso Voci Nuove de Castrocaro co' ła so canson "Rock 80" che gà scrito qualche ano prima. I vinsenti de sta manifestasion xe stài Zucchero e Fiordaliso, ma łù xe stà fato exibìr da Gianni Ravera co' tuti i xovani tałenti. El gà risevùo soło do preferense, da Roberto Galanti e dal baron Lando Lanni che gera i fondadori de ła caxa discografega miłanexe DDD - Droguera di Drugolo. I do xe stài imagài dal so particołàr tinbro nasałe e cussì xe stà fato un contrato nei ufici de Roma. 'Ntel 1982 el partesipa a Un Disco per l'estate de Saint-Vincent co' ła canson "Ad un amico", conposta co' Roberto Colombo, dedicàda a un so amigo masa presto sconparso.
'Ntel 1983 se pol dir che ghe xe stà el so primo aprocio inportante al mondo musical ai Castełi Romani, cantando Pezzi di Vetro, 'na canson de Francesco De Gregori.
I tre festival de Sanremo[canbia | canbia sorxente]
'Ntel 1984, el 3 febraro, Eros se fa conoser dal publico vasto che gà el Festival de Sanremo e ło vinse ne ła Sesion "Voxe nove"; ła canson che ghe fa aver sta so fortuna xe "Terra Promessa", 'na bałada. Un disco questo, che gaveva da esar publicà 'ntel mexe de Otobre, ma che invese xe stà proposto ałe sełesion de Sanremo Giovani. Ameso a ła final de sta manifestasion el vinse ne ła sesion "Nuove proposte" [3]. Vien fata anca 'naltra version de sto tòco pì estexa che se cata su discomix. El taca eser conosùo e ad aver notorietà, anca a liveło internasionałe, scominsiando ad afrontàr partèr todeschi, strìache e svissere. Senpre in sto ano el partesipa a ła Veła d'Oro de Riva del Garda, e prexenta ła canson Buongiorno Bambina.
Ne l'edision drìo del Festival de Sanremo del 1985, el partesiparà, sta volta ne ła sesion dei "big", cantando "Una storia importante"[4] incluxa 'ntel primo albun "cuori agitati". Anca se in clasifega riva al sesto posto,sto albun xe un tronfo sorpasando un miłion de copie vendùe in Fransa. Vien publicà anca in lengua spagnoła Almas rebeldes xe el titoło.
'Ntel 1986 senpre a Sanremo riva naltra vitoria par lù. Ła canson ch'el prexenta se ciama "Adesso tu" [5], tòco apripista de l'albun Nuovi eroi [6] albun, publicà anca in lengua spagnoła, che ghe fa anca vinser el Festivalbar ne ła categoria 33 giri; co' sta canson el conferma ła so atuałe popołarità in Itałia (el gà conpìo da poco i so ventido ani), ma l'interese par sto cantante riva anca a liveło internasionałe.
Ła notorietà internasionałe[canbia | canbia sorxente]
'Ntel 1987, el 28 otobre, (xorno del so ventiquatresimo conpleano) xe usìo el terso Ip, In certi momenti. Da ricordàr la partesipasion de Patsy Kensit par la canson La luce buona delle stelle, che ghe segura ancora de più un suceso eoropeo. Patsy sarà soltanto una de łe tante ospiti co' cui el cołaborarà durante ła so carièra. Xe stà el primo albun a intrar ne łe poxision pì alte de łe clasifeghe eoropee. Ła tournée, seguìa da ła publicasion de l'albun, mena Ramazzotti ad exibirse danànsi ad oltre un miłion de spetadori e dura nove mexi. El numaro de copie vendùo par sto albun xe ecesionałe : oltra 3 miłion e 700 000 copie vendùe. 'Ntel 1988, durante ła stagion primaveriłe, xe publicà el mini-disco "Musica è", che gà un inpato sui mercà discografeghi che nisuni se spetàva, otegnindo anca più suceso de "In certi momenti".
In seguito, come speso nase par i cantanti, el se ferma par do ani fin a tornàr 'ntel 1990 po' co' un novo albun In ogni senso che forse contien le canson pì çełebri del so reperotorio e che antisipa ła prima exibision de Eros nei Stati Unìi (nel Nord), un spetacoło xa exaurìo al Radio City Music Hall de New York. Sto periodo ch'el passa in tournée finisse co' ła publicasion, 'ntel novenbre 1991, de un dopio albun live, "Eros in concert". Sucesivamente ghe xe un concerto a Barcełona In Spagna el xe un mucio seguìo) trasmeso in Mondovision e che po' 'ntel 1992 sarà riproposto in VHS "Eros Ramazzotti - In giro per il mondo", dove vien mostrài i tòchi pì significativi de quel concerto de Barcełona e altre imaxèni ch'el gà xirà a New York.
Tutte storie co' Spike Lee[canbia | canbia sorxente]
Eros conpare da novo so'l palco a distansa de tre ani co' "Tutte storie", el laoro che ło gà fato inpegnàr de più in asołuto fin quel momento e raxonxe in poco tenpo ła sima de tute łe clasifeghe. Vien fato un videoclip pa'l so singoło "Cose della vita" e 'l xe riprexo da Spike Lee [7], che par la prima volta laora co' un artista eoropeo. Ła tournée ch'el fa par tuta Eoropa xe infra quełe co' pì inportansa de ła stagion otegnìndo anpi trionfi e fenìse oltreoaseano nel Nord America e par la prima volta andando a inpegnìr i stadi de quindexe paexi łatin-'mericani dove ch'el s'a exibìo e no'l gera mai stà. Co' l torna in Itałia, el cantante xe l'creador del "Trio", l'evento muxicałe che gà segnà sto ano, in cui el xe protagonista co' Pino Daniele e Jovanotti. 'Ntel 1994 a novenbre Eros xe invità ai MTV Europe Music Awards de Berlin dando vita al so live. L'albun vendarà pì de 6miłioni de copie in tuto el mondo. El xe oramai uno dei pì inportanti artisti in tuta Eoropa.
El deventa anca produtor[canbia | canbia sorxente]
In sto periodo el reałixa 'na strutura de management "Radiorama" e firma un novo contrato discografego mondiałe pa' ła BMG International, 'na famoxa caxa discografega. Ne l'Istà del 1995 el partesipa al Summer Festival, un evento muxicałe de riłevansa eoropea dove se cata protagonisti cofà Rod Stewart, Elton John, Joe Cocker, Jimmy Page, Robert Plant e Sheryl Crow. In queł'ocaxion, dopo un concerto a Miłan, el conosse ła modèła svisera Michelle Hunziker, da ła quała el 5 disenbre el gavarà so fìa Aurora, e 'l 24 avrìl el se spoxa co' Michelle al Casteło Odescalchi de Bracciano [8][9].
Dove c'è musica[canbia | canbia sorxente]
El 13 Magio 1996 ese l'otavo albun "Dove c'è musica", el primo che xe stà autoprodoto patòco. El tòco sielto par antispàr l'albun xe Più bella cosa, publicà anca in version House pa'l marcà statunitense dal famoxo remixer Todd Terry. El disco reałixà infra l'Itałia e 'l Nord America xe pien de muxicisti de fama internansionałe cofà Mike Landau, Nathan East e Vinnie Colaiuta, el missia sonorità alternative rock e venadure mełodiche, co' eçełenti rexultadi comerciałi. In um mexe sto disco vendarà 7 miłion de copie dominando łe clasifeghe eoropee.Dopo 'naltra serie de concerti in volta par l'Eoropa el se repoxa metendose a conponér soło un brano That's all I need to know par el so amigo Joe Cocker.
Megaconcerti nei stadi[canbia | canbia sorxente]
'Ntel otobre del 1997 ese el novo disco Eros. Xe 'na racolta che gà al so interno do inediti: ła bałàda un mucio dolse Quanto amore sei - dedicà a so mojère Michelle Hunziker e a so fia Aurora - e Ancora un minuto di sole. Ghe xe anca dei doti musicałi: Musica è co' Andrea Bocelli, e Cose della vita che xe interpretà co' ła prexensa de 'na cantante del całibro de Tina Turner. L'albun gavarà un suceso enorme vendendo 7 miłioni e mexo de copie 'ntel mondo.
Ne l'Istà del 1998, poco dopo el so matrimonio che gà avùo co' Michelle Hunziker, el se exibise al Filaforum de Asago ed al Stadio de łe Alpi de Torin faxendo el tuto exaurìo. La data de Torin gà però 'na coa połemica dovùa al fato che Eros Ramazzotti, in seguito a l'infortunìo che gà subìo el basista Flavio Scopaz che xe stà colpìo da 'na picoła monèa, decide de interonper el concerto suponendo che i autori del gesto podeva eser stài dei "tifosi granata"; ła reasion ch'el publico gavarà ło costrenxe a slontanarse dal palcosenico [10].
Sucesivamente el partesipa al grando evento Pavarotti & Friends dove se cata da novo co' Spike Lee e 'l gà el piasser de exibirse co'l gran mestro Luciano Pavarotti, co'l qual fa 'na nova version del tòco Se bastasse una canzone. 'Ntel otobre del 1998 vien fora l'albun. 'Ntel marso 1999 el xe stà premià ad Anburgo co'l'Echo Awards - che in Xermania sarìa cofà l'Oscar muxegałe - ne ła categoria Miglior artista maschile internazionale. Vien anca prexentà el novo albun de Gianni Morandi Come fa bene l'amore indove Eros cołabora cofà produtor e co-autor de testi e muxeghe. Durante l'istà del 1999 el partesìpa ad alcuni Festival in Xermania.
Stilelibero[canbia | canbia sorxente]
El 27 otobre del 2000 vien publica ed ese so'l mercà in anteprima mondiałe el so otavo albun, Stile libero e par diversi mexi restarà ne łe xone pì erte de łe clasifeghe. Infra i ugnołi publicà trovemo Più che puoi canson in cui el dota co' Cher ła famoxa cantante; un gran suceso eoropeo; vien registrà un video e vegnarà ciapàe łe mejo imaxèni fate durante łe registrasion e ghe sarà de łe version dance che utiłixarà łe discoteghe. 'Ntel 2001 el taca far un novo tour che ło portarà anca a Mosca. Da ricordàr xe par exenpio i concerti al Kremlin Palace dal 2 al 4 novenbre 2001. A Miłan, el 30 novenbre 2001 ne l'ultima data del tour, so'l palco riva a cantare alcuni dei so amighi, el canta co' Raf par Anche tu, ancora Patsy Kensit par La luce buona delle stelle e Antonella Bucci co' ła canson Amarti è l'immenso per me. I sucesi profesionałi łasa un fià sconti i disapori ch'el gà co' so muger Michelle Hunziker, che menarà i do a separarse, e esendo po' protagonisti de varie bataje legałi [11][12].
9[canbia | canbia sorxente]
'Ntel magio 2003 vien fora el nono disco, che se ciama senplicemente "9", e anca staltro sbanca łe clasifiche de vendita [13] e resta par 14 setimane consecutive ne ła clasifica itałiana, vadagnando diexe dischi de platino e vendendo oltre 3 miłioni de copie 'ntel mondo. In sto disco el descrive łe so esperiense personałi cofà par exenpio al dołoroxo divorsio co' so muger. Un'emozione per sempre scrito in orìxene par Alex Baroni, sbanca łe clasifiche deventando uno dei singołi pì vendùi de l'ano. Ła vita privà che ło rivarda xe senpre protagonista del petegołeso e ghe xe cussì un forte contùrbo quando Michelle Hunziker, in ocaxion del Festivalbar, che prexenta, ghe tòca anunciar cofà vinsidor de sta manifestasion, el cantante, davanti ad un publico in dełirio.[14][15] .
Eros Roma Live e Calma apparente[canbia | canbia sorxente]
'Ntel disenbre 2004, vien fora el pì-spetà DVD de Ramazzotti, Eros Roma live indove el se exibise al ''Stadio Ołinpico'' de ła so sità nadàl indove tuto xe scomissià. [16]
'Ntel novenbre del 2005 ese el libro Eros - Lo giuro de Luca Bianchini che conta ła vita e i sucesi del cantante. El libro fa scoverxer anca dei aspeti, conportamenti e anètodi che el più de ła xente no conosse. I proventi de sto łibro xe stài devołùi a ła Lega del Filo d'Oro.
El 28 otobre 2005 [17], xorno del so conpleano, vien publicà e meso so'l mercà el so decimo disco Calma apparente che in Eoropa vende un miłion de copie in un soło mexe (raxonxarà 4 miłione de copie) e 'l vegnarà premià co'l Platinum Europe Award che ghe xe stà consegnà a Parixe. El xe primo artista a utiłixàr par sto laoro oltra al normal CD, el DualDisc, suporto formà, da 'na so' 'na banda da un senplice CD e da queł'altro un DVD dove se cata dei contegnùi speciałi. Ne l'albun se cata 13 canson, co' più un doto, I belong to you (il ritmo della passione) , publicà anca cofà ugnòło co' ła cantante Anastacia. I altri ugnòłi tirài xo xe La nostra vita, Bambino nel tempo e ła struxente Sta passando novembre. Xe fasilmente intuibiłe che anca staltro, cofà altri so albun, xe stà un suceso a liveło mondiałe. Eros Ramazzotti in 25 ani de carièra, gà vendùo qualcossa cofà oltra 55 miłioni de dischi in tuto el mondo.
e2 - La seconda raccolta[canbia | canbia sorxente]
Dopo 'na istà ancora pasà in sima a łe clasifeghe co'l el doto Domo mia (canson cantà in sardo co' i amighi Tazenda),[18] Eros torna co' un novo albun.
El 26 otobre del 2007 vien publicà 'na dopia racolta de sucesi, co' 4 novi brani e rivixitasion e anca de łe cołaborasion inportanti cofà queła par el primo ugnòło estrato, Non siamo soli dotando co' Ricky Martin che xe xa trasmeso da łe radio scominsiando dal 21 setenbre 2007. El singoło raxonxe subito el primo posto in clasifica.[19] L'albun, formà da do cd, el primo co' 4 inediti 14 canson rimasterixàe, 'ntel segondo 17 grandi sucesi rivixità co' artisti del całibro de Carlos Santana, Wyclef Jean (Fugeees), Steve Vai, John Spencer, Amaia, London Session Orchestra, Pat Leonard, Rhythm Del Mundo, The Chieftains. A pochi xorni da l'insìda el scòde subito un gran suceso: otien la sima de ła clasifica in Itała e segonda in Eoropa dadrìo soło che ai Eagles.[20] A distansa dei pochi mexi l'abun raxonxe pì de 2 miłione de copie vendùe in Eoropa, se clasifega al primo posto infra i albun pì vendùi in Itałia, Svissera e Svesia 'ntel 2007 e resta ne ła top ten eoropeoa par quatro mesi.
Inaxonta, el sona l'asoło de chitara ne l'albun Sei fantastica de Max Pezzali.
'Ntel mexe de aprìl 2008 Eros nei Stati Unìi riseve el premio del NIAF pa'l stradorxenario contributo ch'el ghe gà dà a ła muxega itałiana 'ntel mondo.[21]
A otobre 2008 el va in Austrałia par tre date "tute exaurìe" e anca in sto caxo l'albun intra in clasifega anca in Austrałia.[22]
Ali e Radici, el tour mondiałe e 'l novo DVD live[canbia | canbia sorxente]
Antisipà da l'ungnòło Parla con me, trasmeso in radio a partir dal 24 avrìl 2009, el 22 majo 2009 in tuto el mondo xe usìo Ali e radici (RCA/Sony Music), el novo disco che gà dei inediti. Ghe xe 11 canson sensa nissun doto. In pì, ghe xe 'na dodisexima trasa che no se cata ne l'albun ma se pol descargàr dal sito iTunes Store ciamàda Linda e il mare.
L'insìda del disco, rejistrà a Los Angeles, gà antisipà de qualche mexe el tour mondiałe che jera stà anuncià, e che xe scumissià 'ntel mexe de otobre 2009. Ne ła soła prevendita, co' più de 210 000 prenotasion, el se gà axudegà tre dischi de platino.[23] A liveło mondiałe, el disco, gà vendùo più de 800 000 copie ne l'arco de 10 mexi da ła data de rełàso restando infra i albun pì vendùi de l'ano 2009.
Par promovèr el disco, Eros decide de fàr un novo tour, Ali e Radici World Tour 2009/2010, che ło tegnarà ocupà infra l'autuno del 2009 e l'istà del 2010 in tuta Eoropa co' oltra 60 concerti e par la prima volta in Africa co' 'na tapa a Cartagine in Tunisia.
'Ntel mexe de magio 2010 Eros Ramazzotti se gà exibìo nei paexi de l'America Łatina cantando in Mesico (Guadalayara, Monterrey, Mexico City), USA (Miami), Venezuela (Caracas), Portorico e Santo Domingo.
In ocaxion de ła tapa de Bergamo del 16 lujo 2010 Eros Ramazzotti xe stà premià pa'l mejo tour de l'ano co' sta motivasion: "Na produsion che gà savesto misiàr el rafinà sviłùpo de un concept teatrałe co' ła music pop, utiłixando łe tecnołogie pì a l'avanguardia inplementàe e megioràe co' sołusion inovative sviłupàe ad hoc co' creatività e conpetensa co' altisime profesionałità itałiane ed internasionałi ciamàe a redescovrìr paròmo el pròpio precixo ròło, sviłupando un spetacòło straxordenariamente vario e coinvolxente soto el ponte de vista senografego e alto livèło internasionałe.
El 30 novenbre 2010 ese ed dopio CD live e 'l DVD ciamà: 21.00 EROS LIVE WORLD TOUR 2009/2010 (Rca/Sony Music). Registrà durante el so ultimo tour mondiałe che ło gà conpagnà in 30 Paexi del mondo.
2011-2012: Eros Best Love Songs e 'l albun che vegnarà[canbia | canbia sorxente]
El febraro 2011 vede Eros Ramazzotti trionfàr ne ła categoria "Best International Music Artist" indove el s'à exibìo so'l palco todesco del Golken Kamera co' un medley de "Cose della vita", "Più bella cosa" e "Non possaiamo chiudere gli occhi".
'Ntel 2011 el cantante gà raxònto 50 miłione de copie vendùe, consacrandose ła star itałiana de mazor suceso 'ntel mondo.
Senpre 'ntel 2011 Eros lasa ła caxa discografega Sony Bmg, par firmàr un contrato co' Universal Music Itałia.
'Ntel 2010 el scrive anca el brano Inevitabile par la cantautrice itałiana Giorgia. Ła canson se cata 'ntel disco de inediti de ła cantante, Dietro le apparenze e xe ła prima volta che Giorgia ed Eros dota insieme. Sta canson ła xe estrata cofà terso ugnòło (singòło) da l'albun de Giorgia.[24] 'Ntel 1995 Eros gavea xa cołaborà co'Giorgia, el ghe gaveva scrito el brano "Come Saprei", vinsidor del Festival de Sanremo. El 31 xenaro 2012 Inevitabile vien sertifegà da FIMI disco d'oro par le oltre 15 000 copie vendùe.[25]
'Ntel 2012 vien fora 'na racolta de l'ex casa discografica Sony Music intitołà Eros Best Love Songs, che gà al so interno tuti i sucesi dal 1985 al 2009, più el doto co'Giorgia che ghe xe ne l'albun Dietro le apparenze de ła cantante romana.
Atualmente, el cantante xe drìo łavoràr so l'albun che usirà de inediti che sarà publicà soto el nome de ła so nova eticheta discografica, ła Universal Music Group.
Ła segonda paternità[canbia | canbia sorxente]
El cantante, che s'à fidansà co' ła modèła bergamasca Marica Pellegrinelli che ło gaveva premià ai Wind Music Awards 'ntel magio 2009, gà avùo da eła 'na fìa, nata el 2 agosto 2011, che xe stà ciamà Raffaella Maria, da l'union dei nomi de łe none paterna e materna.[26]
Discografia[canbia | canbia sorxente]
EP[canbia | canbia sorxente]
Studio[canbia | canbia sorxente]
- 1985 - Cuori agitati
- 1986 - Nuovi eroi
- 1987 - In certi momenti
- 1988 - Musica è
- 1990 - In ogni senso
- 1993 - Tutte storie
- 1996 - Dove c'è musica
- 2000 - Stilelibero
- 2003 - Stilelibero
- 2005 - Calma apparente
- 2009 - Ali e radici
Racolte[canbia | canbia sorxente]
Live[canbia | canbia sorxente]
DVD[canbia | canbia sorxente]
- 2001 - Eros Ramazzotti Stilelibero dvd live
- 2004 - Eros Roma live
- 2007 - E2 - Video Collection
- 2010 - 21.00 Eros Live World Tour 2009/2010
Discografia in lengoa spagnoła[canbia | canbia sorxente]
- 1985 - Almes rebeldes
- 1986 - Heroes de hoy
- 1987 - En ciertos momentos
- 1988 - Musica es
- 1990 - En todos los sentidos
- 1993 - Todos historias
- 1996 - Donde hay musica
- 2000 - Estilelibro
- 2003 - 9
- 2005 - Calma aparente
- 2009 - Alas y raices
Racolte spagnołe[canbia | canbia sorxente]
Live spagnołi[canbia | canbia sorxente]
Doti[canbia | canbia sorxente]
- La luce buona delle stelle - co' Patsy Kensit
- Amarti è l'immenso per me - co' Antonella Bucci
- Andare... in ogni senso - co' Piero Cassano
- Tu vivrai - co' i Pooh, Enrico Ruggeri, Raf e Umberto Tozzi
- Anche tu - co' Raf
- Non dimenticare Disneyland - co' Alex Baroni
- Musica è - co' Andrea Bocelli
- Nel cuore lei - co' Andrea Bocelli
- In compagnia - co' Stefano Bozzetti
- Cose della Vita - co' Tina Turner
- Se bastasse una canzone - co' Luciano Pavarotti
- Stella gemella - co' i Gemelli Diversi
- Più che puoi - co' Cher
- I Belong to you (Il ritmo della psssione) - co' Anastacia
- That's all I need to know - Difenderò - co' Joe Cocker
- Nel blu dipinto di blu - co' Laura Pausini
- A ti - co' Ricardo Arjona
- Domo mia - co' i Tazenda
- Non siamo soli - co' Ricky Martin
- Il ragazzo della via Gluck - co' Adriano Celentano
- Quanno chiove - co' Pino Daniele
- Solo un volo - co' Ornella Vanoni
- Està pasando noviembre - co' Amaia Montero
- L'Aurora - co' Wyclef Jean
- Un attimo di pace co' Take 6
- Più che puoi live - co' Roberta Grana
- Inevitabile - co' Giorgia
- Almeno non tradirmi tu - co' Biagio Antonacci
- Così vanno le cose - co' Gianni Morandi
Doti co' muxicisti[canbia | canbia sorxente]
- Dove c'è musica - co' Steve Vai
- Dolce Barbara - co' Dado Moroni
- Fuoco nel fuoco - co' Carlos Santana
- Un'emozione per sempre - co' The Chieftains
- Mi cherie amor - co' Rhythms del Mundo
- Il buio ha i tuoi occhi - co' Rhythms del Mundo
- Taxy Story - co' Jon Spencer
- Adesso tu - co' Gian Piero Reverberi & London Session Orchestra
- Musica è - co' Gian Pietro Reverberi & London Session Orchestra
- E ancor mi chiedo - co' Gian Piero Reverberi & London Session Orchestra
- Solo ieri - co' Gian Piero Reverberi & London Session Orchestra
Autor[canbia | canbia sorxente]
- Innamorato - par Gianni Morandi
- Almeno non tradirmi tu - par Biagio Antonacci
- Come saprei - par Giorgia
- La prima notte - par Annalisa Minetti
- Inevitabile - par Giorgia
- "La storia mia con te" - par Gianni Morandi
Cover[canbia | canbia sorxente]
- Insieme a te - par Paolo Vallesi
- Sposati subito - par Irene Grandi
- Come saprei - par Giorgia
- Una ragione di più - par Massimo di Cataldo
- That's all I need to know - par Joe Cocker
- Innamorato - par Gianni Morandi
- Canzone libera - par Gianni Morandi
- Bella giornata - par Gianni Morandi
- Se camminando - par Vitamina
- Il mare delle nuvole - par Antonella Bucci
- Testa (scrita co' Claudio Guidetti ed Ezio Greggio - par la so sigla inisiałe del Telefilm Benedetti dal Signore
- Solo un volo - par Ornella Vanoni
Onoreficense[canbia | canbia sorxente]
Comendator del Ordene al Merito de ła Repubblica Itałiana - Roma, 4 marso 2006[27]
Incosamenti[canbia | canbia sorxente]
'Ntel mexe de otobre 2011, Eros Ramazzotti, Rod Stewart, Sting, Julio Iglesias, ed Ennio Morricone gà tegnùo concerti a Tashkent, cavedałe de l'Uzbekistan, cofà eventi prinsipałi del festival culturałe che se organixa co' periodicità anuałe.[28] Łe połemiche nase dal fato che'l festival xe considerà espresion del poter ditatorial de Islam Karimov, ła cui fìa, Gulnara Karimova, xe promotrice e organixatrice de l'evento.[28] Il festival fornisce uno strumento di visibilità, propaganda e consenso a uno dei pexo regimi del pianeta, considerà, segondo i raporti de Human Rights Watch, infrà i pì truci e repsìvi del mondo, tanto da begàrse el primato negativo co' i regimi de Corea del Nord e Birmania.[28]
Curioxità[canbia | canbia sorxente]
- 'Ntel 2006 Laura Pausini gà reałizà 'na reintrepretasion de Stella Gemella nel so albun Io canto.[29] Ła canson xe stà prodota anca in version spagnoła (Estrella gemela). 'Ntel 2007 a Miłan, durante ła tapa del tour de Io canto registrà 'ntel DVD San Siro 2007. Laura canta Favola 'conpagnà ai strumenti da Gabriele Fersini e Paolo Carta: entranbi ex chitaristi in diversi tour de Ramazzotti.
- Eros, a propoxito de alcune aparision nei film de Fellini, gà dichiarà, in un'intervista ne ła trasmsion Che tempo che fa condota da Fabio Fazio, de aver ciapà parte al film Amarcord ne ła sena de łe bałe de neve.
- El gà 'na granda pasion pa'l calcio tanto da far parte ne ła Nasionałe cantanti de calcio e anca se nato a Roma el tifa par la Juventus.
- 'Ntel 2008 ła canpionesa de scherma Valentina Vezzali ałe Ołinpiadi de Pechino 2008, se autodedica ła canson Per me per sempre prexente ne l'albun de Eros Stilelibero in ocasion de ła so medagia d'oro.
- El fa parte de ła Nasionałe cantanti e'l xe el xogaodr pì prołifico co' 128 gol.
- Eros Ramazzotti xe cità co' Julio Iglesias ne ła canson Macho Macho de Rainhard Fendrich.
- Fabri Fibra, nel so brano, La soluzione, cita el cantante co' ste parołe: Eros Ramazzotti è il mio grande fan/Capisci? Eros è mio fan!.
Note[canbia | canbia sorxente]
- ↑ (IT)Brilla Maradona Roma ai suoi piedi - Gazzetta dello Sport
- ↑ (IT)Nasionałe Itałiana Cantanti
- ↑ (IT) [1] trato da La Repubblica.it
- ↑ (IT) wwww.repubblica.it/speciale/2003/sanremo/storia/1985.html trato da La Repubblica.it
- ↑ (IT) [2] trato da La Repubblica.it
- ↑ (IT) trato dal sito uficiałe del Festivalbar
- ↑ (IT) trato da La Repubblica.it
- ↑ [3] tratto da Corriere della Sera.it
- ↑ (IT)Nozze in aprile per Ramazzotti e per la Ventura
- ↑ (IT)Ramazzotti,-concerto-breve-e-insulti-ai-tifosi-del-Torino- www.rockol.it, 27 06 1998. URL consultà in data 07-12-2008
- ↑ archivio.sorrisi.com/sorrisi/personaggi/art023001000101.jsp«La musica e mia figlia Aurora mi aiutano a vivere»
- ↑ (IT)[4]Eros: "La vita oggi
- ↑ (IT) Articoło trato dal Corriere della Sera
- ↑ (IT)[5] dal sito ufficiale del Fesivalbar
- ↑ [6] tratto dal sito del Corriere della Sera
- ↑ (IT) [7]
- ↑ (IT) [8]
- ↑ (IT) Trado dal sito de La Nuova Sardegna
- ↑ (IT) [9]
- ↑ (IT) [10] articoło dal Corriere della Sera
- ↑ (IT) Trato da Mtv.it
- ↑ (IT) trato dal sito Radio Italia solomusicaitaliana
- ↑ (IT) Articoło so ła rivista "Donna Moderna"
- ↑ (IT) GIORGIA: IL NUOVO SINGOLO "INEVITABILE" IN DUETTO CON EROS RAMAZZOTTIIN RADIO DAL 18 NOVEMBRE|FACEBOOK
- ↑ (IT)http://www.fimi.it/temp/cert_GFK_download_032012.pdf
- ↑ (IT) [11] trato dal sito de Repubblica.it, titoło:"Ramazzotti papà; è nata Raffaella Marica
- ↑ (IT) Le gaffes di Ramazzotti (tra Pausini e Bocelli) alla Cerimonia con Letta
- ↑ 28,0 28,1 28,2 Marco Fraquelli, Al dittatore piace la musica. Ramazzotti in concerto in Uzbekistan: chi sono i preferiti dei potenti, da «Lettera43»
- ↑ (IT) [12]
Voxe łigàe[canbia | canbia sorxente]
Altri progeti[canbia | canbia sorxente]
- Su Commons ghe xe dei file multimediałi su Eros Ramazzotti
- Su Wikiquote ghe xe dełe citasion de o su Eros Ramazzotti
Siti da vardàr[canbia | canbia sorxente]
- (EN) Eros Ramazzotti All Music.com
- Sito uficiałe de Eros Ramazzotti
- Pagina de google co' video e someje
- Pajina so facebook
- Sito par i fans de Eros Ramazzotti
- Pajina so Twitter del cantante
- Pagina de Eros so myspace
- Biografia de Eros Ramazzotti
- Biografia de Eros Ramazzotti dal sito de Musicalstore.it