text:
Longela Jehova fimbo omafiku mai inae uya
“Dimbulukwa Omushiti woye.” — OMUUD. 12:1.
1, 2. (a) Salomo okwa li a nwefwa mo a shangele ovanyasha omayele elipi? (b) Omolwashike Ovakriste vomido 50 nasha ile ve dule po ve na yo okukala ve na ohokwe momayele oo aSalomo?
OHAMBA SALOMO oya li ya nwefwa mo i shangele ovanyasha eendjovo odo tadi ti: “Dimbulukwa Omushiti woye momafiku ounyasha woye, fimbo omafiku [mai] inae uya.” Mbela ‘omafiku mai’ oelipi? Salomo okwa hokolola omafiku oo panghedi yokatevo opo a yelife omaupyakadi oo haa hange ovakulupe; ngaashi, omake taa kakama, omaulu ehe na eenghono, okukanifa omayoo, okuhamona ko nawa, okuhauda ko nawa, eenghwakutoka nosho yo okweenda omwoodimba. Osha yela kutya kape na oo a teelela okufika pomido odo opo a hovele nawa okulongela Jehova.
2 Ovakriste vahapu ovo ve li mepupi lomido 50 nasha ile ve dule po natango ove na ondjungu. Otashi dulika ngoo ve na eenghwakutoka, ashike kave na natango omaupyakadi okuhe na oukolele oo a popiwa kuSalomo. Mbela Ovakriste ovo ovanamido otava dulu ngoo okumona ouwa momayele a nwefwa mo oo a nuninwa ovanyasha, oo taa ti: “Dimbulukwa Omushiti woye”? Mbela omayele oo okwa hala naanaa okutya shike?
3. Oshike sha kwatelwa mokudimbuluka Omushiti wetu?
3 Nonande otashi dulika twa kala hatu longele Jehova omido dihapu, oshiwa okulongifa efimbo lonhumba omafimbo nomafimbo opo tu diladile nolupandu kombinga yOmushiti wetu. Mbela omwenyo kau fi oshali ididilikwedi? Eshito ola shitwa monghedi ya kitakana neenghono nokape na omunhu ta dulu oku li uda ko filufilu. Jehova okwe tu pa oinima i lili noku lili ihapu opo tu dule okuhafela okukalamwenyo meenghedi dihapu da yoolokafana. Ngeenge otwa dilonga keshito laJehova, ohatu ka pepaleka olupandu letu li na sha nohole, ounongo neenghono daye. (Eps. 143:5) Ndele okudimbuluka Omushiti wetu okwa kwatela mo yo okudiladila kwaasho a teelela tu ninge. Okudilonga koinima aishe oyo otaku ke tu linyengifa tu kale twa tokola toko okuulika olupandu letu li na sha nOmushiti wetu moku mu longela pauyadi ngaashi tashi dulika fimbo tu li momwenyo.
OU NA EEMHITO DE LIKALEKELWA U LI OMUNAMIDO
4. Epulo lilipi Ovakriste ovanamido tava dulu okulipula, nomolwashike?
4 U li omunamido owa likola owino muhapu momukokomoko wokukalamwenyo kwoye, nou na okulipula epulo eli la fimanenena kutya, ‘Ohandi ka longifa ngahelipi onghalamwenyo yange paife fimbo natango ndi na ondjungu neenghono?’ U li Omukriste e na owino, ou na eemhito odo inadi yeulukila vamwe. Pashihopaenenwa, oto dulu okuhonga ovanyasha osho we lihonga kombinga yaJehova. Oto dulu yo okupameka vamwe moku va hokololela oimoniwa oyo wa hafela mokulongela kwoye Kalunga. Ohamba David oya li ya ilikana opo i mone eemhito dokuninga ngaho. Oya ilikana ya ti: “Akutu Kalunga, Oove, wa longa nge okudja mounona wange . . . nomokufika moukulupe wange, ngenge nda ninga eenghwakutoka, Kalunga, Ove ino efa nge! Ame opo nee ndi udifile epupi lokomesho eenghono dokwooko kwoye.”
5. Ongahelipi Ovakriste ovanamido tava dulu okuhonga vamwe osho ve lihonga?
5 Ongahelipi to dulu okutukulilafana navamwe ounongo oo wa likola momukokomoko womido? Mbela ito dulu okushiva ovapiya vaKalunga ovanyasha keumbo loye opo mu hafele eendafano tali tungu? Mbela ito dulu oku va pula mu ka longe pamwe navo moukalele opo va mone nghee ho mono ehafo mokulongela Jehova? Elihu wopefimbo lonale okwa ti: “Oukulunhu nau popye, ouhapu womido nau udife ounongo.” (Job 32:7) Omuyapostoli Paulus okwa li a ladipika ovakainhu Ovakriste ovanamido va twe vamwe omukumo okupitila meendjovo nomoshihopaenenwa. Okwa ti: ‘Ovakainhu [ovanamido, NW] nava kale ovalongi vomwaashi shiwa.’
OSHO TO DULU OKUNINGA OPO U KWAFELE VAMWE
6. Omolwashike Ovakriste ovanamido va pumbiwa?
6 Ngeenge ou li Omukriste omunamido, ope na shihapu osho to dulu okuninga opo u kwafele vamwe. Diladila kwaasho u shii paife, osho wa li uhe shii omido 30 ile 40 da pita. Paife oto dulu okutula moilonga omafinamhango Ombibeli meenghalo di lili noku lili dokukalamwenyo kwoye. Nopehe nomalimbililo, paife ou shii nghee to dulu okuhanga omitima davamwe noshili yOmbibeli. Ngeenge ou li omukulunhuongalo, ou shii nghee to dulu okukwafela ovamwatate ovo va nyona. (Gal. 6:1) Otashi dulika yo we lihonga nghee to dulu okupashukila oilonga yeongalo, oikondo yoyoongalele ile okutungwa kwOmalupale Ouhamba. Otashi dulika yo u shii nghee to dulu okuladipa eendokotola di kale hadi longifa omilandu douhaku odo inadi kwatela mo okulongifa ohonde. Nokuli nonande opo ashike wa ninginifwa, owa likola owino u na ongushu mokukalamwenyo kwoye. Pashihopaenenwa, ngeenge owa tekula ounona, owa likola owino muhapu tau longo. Ovakriste ovanamido ove li odjo yetwomukumo koshiwana shaKalunga mokuhonga, mokuwilika nomokupameka ovamwatate novamwameme.
7. Edeulo tali ti sha lilipi Ovakriste ovanamido tava dulu okuyandja kovanyasha?
7 Ongahelipi to dulu okulongifa okudula kwoye pauyadi? Oto dulu oku shi ninga tashi dulika nande omokuhonga ovanyasha nghee tava dulu okuhovela nokukala hava ningi omakonakonombibeli. Ngeenge ou li omumwameme, mbela ito dulu okukwafela ovadalakadi ovanyasha va kale ve na ondjele ngeenge tashi uya poinima yopamhepo nopokufila oshisho ovana vavo vanini? Ngeenge omumwatate, mbela ito dulu okuhonga ovamwatate ovanyasha va kale hava yandje oipopiwa nexwamo nova kale ovaudifi vonghundana iwa hava pondola? Mbela ito dulu oku va ulikila nghee ho tu omukumo pamhepo ovamwatate novamwameme ovanamido moku va talela po? Ngeenge ku na vali eenghono dopalutu odo wa li u na nale, natango ou na eemhito dokudeula ovanyasha. Eendjovo daKalunga oda ti: “[Ewapalo] lovamati, olo eenghono davo. [Newapalo] lovaxungu olo eenghwakutoka.”
OKULONGA APA PE NA OMHUMBWE INENE YOVAUDIFI
8. Omuyapostoli Paulus okwa li a longa shike eshi a li omunamido?
8 Omuyapostoli Paulus okwa kala e lipyakidila moilonga yaJehova nopefimbo opo a li a ninga omunamido. Eshi a ka mangululwa modolongo muRoma mo 61 O.P. lwaapo, okwa hangwa nale a longa noudiinini nonelidiiniko moilonga youtumwa oule womido dihapu nokungaho okwa li ta dulu okukala ashike ta udifile muRoma. (2 Kor. 11:23-27) Nopehe nomalimbililo, ovamwatate moshilando osho sha kula ove na okukala va li va hala Paulus a kale puvo noku va yambidida. Ashike Paulus okwa li a didilika kutya ope na oilongo imwe oko oko unene ku na omhumbwe inene. Onghee hano, okwa li a twikila noshilonga shaye shoutumwa pamwe naTimoteus naTitus, va ya kuEfeso, opo nee tava i kuKreta notashi dulika yo va li va ya kuMakedonia. (1 Tim. 1:3; Tit. 1:5) Katu na oushili ngeenge okwa i le yo kuSpania, ashike osho a li a lalakanena okuninga.
9. Onaini tashi dulika Petrus a li a tembuka opo a ka yakule konhele oko kwa li ku na omhumbwe inene? (Tala efano olo li li pehovelo loshitukulwa.)
9 Omuyapostoli Petrus otashi dulika a li e na omido di dule 50 eshi a li a tembukila konhele oko kwa li ku na omhumbwe inene. Otu shi shii ngahelipi kutya otashi dulika a li e na omido di fike opo? Ngeenge okwa li ve fike pamwe naJesus ile tashi dulika a li e mu dule kanini, oku na okukala a li e na omido 50 lwaapo eshi a li a shakena novayapostoli vakwao muJerusalem mo 49 O.P. (Oil. 15:7) Efimbo lonhumba konima yokwoongala oko, Petrus okwa li a ya kuBabilon nelalakano loku ka udifila Ovajuda vahapu ovo va li moshitukulwa osho. (Gal. 2:9) Okwa li muBabilon eshi a shanga onhumwafo yaye yotete ya nwefwa mo, mo 62 O.P. lwaapo. (1 Pet. 5:13) Okukala moshilongo shihe fi sheni oshi li eshongo, ndele nande ongaho Petrus ka li a efa ounamido u mu nyeke ehafo olo hali di mokulongela Jehova pauyadi.
10, 11. Hokolola oshimoniwa shi na sha navamwe ovo lwanima monghalamwenyo yavo va ka tembuka va ka longe konhele oko ku na omhumbwe inene.
10 Kunena, Ovakriste vahapu ovo ve li mepupi lomido 50 nasha ile ve dule po ova didilika kutya eenghalo davo oda lunduluka nonokutya otava dulu okulongela Jehova meenghedi dimwe di lili. Vamwe ova tembukila koitukulwa oko ku na omhumbwe inene. Pashihopaenenwa, Robert okwa ti: “Ame nomukulukadi wange otwa li tu na omido 50 nasha eshi twa li twa didilika kutya otu na eemhito de tu yeulukila dokulongela Jehova meenghedi dimwe di lili. Omonamati wetu epona okwa kula noku li kuye mwene, fye katwa li vali hatu file oshisho ovadali vetu ovanamido notwa li twa fyuulula oinima yonhumba. Onda li nda valula kutya ngeenge otwa landifa po eumbo letu ohatu ka dula okufuta omikuli odo twa li tu na nohatu ka dula okukala tu na oshimaliwa shokulifila oshisho fiyo osheshi opendjela yange ye uya. Otwa li twa uda kutya koBolivia oku na ovanhu vahapu ve na ohokwe moshili noshi na ombilixa okukala moshilongo osho, onghee otwa li twa tokola tu tembukile ko. Kasha li shipu okutambula ko omudingonoko mupe, oinima aishe oya li tai monika shimwe shi lili okuyelekanifa naayo twa li twa ikilila koAmerika lokOumbangalanhu. Ashike eenghendabala detu oda pondola filufilu.”
11 Robert okwa weda ko a ti: “Paife ohatu kala ashike twe lipyakidila noilonga yeongalo onghalamwenyo yetu aishe. Ovanhu vamwe ovo twa konakona navo Ombibeli paife ova ninginifwa. Oukwaneumbo umwe oo twa konakona nao ohau di komukunda umwe u li eekilometa donhumba kokule nodoolopa nokau na naanaa oyuuyemo i li nawa. Ndele oshivike keshe, oilyo youkwaneumbo oo ohai ende oshinano shile opo i uye kokwoongala kodoolopa. Okumona oukwaneumbo oo tau ningi exumokomesho naashi omumati oo e li mo a kula a ninga nokuli omukokolindjila, oshe tu etela ehafo linene.”
OMHUMBWE MOITUKULWA YOMALAKA OSHINAILONGO
12, 13. Konima eshi Brian a pendjelwa, ye nomukulukadi waye ova ka ninga shike?
12 Omaongalo neengudu domalaka oshinailongo otaa dulu okumona ouwa moshihopaenenwa shovamwatate novamwameme ovanamido. Shikwao vali, otashi ka kala shihafifa neenghono okulonga moitukulwa ya tya ngaho. Pashihopaenenwa, Brian okwa ti: “Ame nomukulukadi wange otwa li twa fya oudja monghalamwenyo eshi nda li nda pendjelwa pomido 65 pamulandu waBritania. Ovana vetu ova kula nove li kuvo vene nokatwa li naanaa hatu mono ovanhu ovo ve na ohokwe opo ngeno tu konakone navo Ombibeli. Opo nee efiku limwe onda li nda shakena nomumati Omuchina oo a li ta ningi omapekapeko kounivesiti yomoshitukulwa. Okwa li e uya kokwoongala eshi nde mu shiva nonda li nda hovela okukonakona Ombibeli naye. Konima yoivike yonhumba, okwa li a hovela okukala he uya kokwoongala pamwe nomunailonga mukwao Omuchina. Oivike ivali konima yaasho, okwa li e uya navatatu fiyo va ninga vane.
13 “Eshi Omuchina omutitano a ka pula ekonakonombibeli, onda diladila kutya, ‘Okukala ndi na omido 65 itashi ti kutya onda pendjelwa nomoilonga yaJehova.’ Onghee hano, onda li nda pula omukulukadi wange oo ndi mu dule nomido mbali ngeenge okwa hala okulihonga Oshichina. Opo nee otwa li twe lihonga hatu longifa okersesa ya kwatwa mokakaseta. Osho otwa li twe shi ninga omido 10 da pita. Okuudifila moshitukulwa shovapopi velaka loshinailongo okwe tu ningifa tu kale vali tu udite twa nyashuka. Fiyo opapa otwa konakona Ombibeli nOvachina 112, navahapu vomuvo ova enda po pokwoongala. Umwe womuvo paife ota kokola ondjila pamwe nafye.”
HAFELA OSHO TO DULU OKULONGA
14. Ovakriste ovanamido ove na okudimbuluka shike, nongahelipi oshihopaenenwa shaPaulus tashi va tu omukumo?
14 Nonande Ovakriste vahapu vepupi lomido 50 nasha ove na eemhito diwa dokulonga oilonga imwe vali moilonga yaJehova, haaveshe tava dulu okuninga ngaho. Vamwe kave na oukolele, ofimbo vamwe tashi dulika tava file oshisho ovadali vavo ovanamido ile ovana vavo ovo itava dulu okulifila oshisho. Ndele nande ongaho, dimbulukweni kutya Jehova okwa lenga keshe osho tamu longo moilonga yaye. Ponhele yokukala mwa nyemata molwaashi itamu dulu okuninga oinima yonhumba noyongadi, hafeleni osho tamu dulu okulonga. Natu ka taleni koshihopaenenwa shomuyapostoli Paulus. Paulus okwa kala omido dihapu a idililwa meumbo lodolongo, noka li vali ta dulu okutwikila nomalweendo aye outumwa. Ndele ngeenge ovanhu va li ve uya oku mu talela po, okwa li ha popi navo kombinga yOmishangwa noku va pameka meitavelo. — Oil. 28:16, 30, 31.
15. Omolwashike Jehova neongalo va lenga Ovakriste ovanamido?
15 Jehova okwa lenga yo osho ovanamido tava dulu okulonga moilonga yaye. Nonande Salomo okwa popya kutya omafiku mai oukolele tau nyangwa hao efimbo liwa monghalamwenyo, Jehova okwa lenga osho Ovakriste ovanamido tava ningi opo ve mu tange. (Luk. 21:2-4) Omaongalo okwa lenga oshihopaenenwa shoudiinini shovapiya vaJehova ovo ve mu longela efimbo lile ovo ve li mokati kavo.
16. Omaufembanghenda elipi omunamido Anna tashi dulika a li ina dula okuhafela, ndele oshike a li a dula okuninga opo a longele Kalunga?
16 MOmbibeli omwa popiwa omukainhu omunamido wedina Anna oo a li a twikila okulongela Jehova noudiinini fiyo omoukulupe waye. Pefimbo opo Jesus a dalwa, Anna okwa hangwa omufiyekadi womido 84. Molwaashi okwa li a kulupa ina dula okukala ko efimbo lile opo a mone omhito yokuninga omushikuli waJesus, noku vaekwe nomhepo iyapuki ile a hafele okuudifa onghundana iwa yOuhamba. Ndele nande ongaho, Anna okwa li a longa nehafo osho a li ta dulu pefimbo opo. Ombibeli oya ti: “Ina dja mo nandenande motembeli, ndelenee okwa longela mo Kalunga oufiku nomutenya.” (Luk. 2:36, 37) Pashihopaenenwa, ongula keshe nokomatango Anna okwa li ha i koshihale shotembeli nokwiilikana melimweneneno pamwe neongalo tashi dulika oule wetatavili ofimbo omupristeri ta yambe omatwiminoyambo. Eshi Anna a li a mona okaana Jesus eshi opo ka dalwa, okwa li a hovela oku ‘ka hepaululila aveshe ovo va teelela ekulilo laJerusalem.’ — Luk. 2:38.
17. Ongahelipi hatu dulu okukwafela Ovakriste ovanamido naavo vehe na oukolele va kufe ombinga melongelokalunga lashili?
17 Otu na okutala kutya omeenghedi dilipi kunena hatu dulu okukwafela Ovakriste ovanamido ile ovo vehe na oukolele. Vamwe otashi dulika va kale va halelela okukala pokwoongala kweongalo nopoyoongalele ndele otashi dulika itava dulu okufika po. Moitukulwa imwe, omaongalo okwa ninga po elongekido lopahole opo va kwafele ovanamido va tya ngaho va kale hava pwilikine okwoongala okupitila momakwatafano opangodi. Ndele moitukulwa imwe otashi dulika osho itashi dulu okuningwa. Ashike nande ongaho, Ovakriste ovo itava dulu okufika pokwoongala otava dulu okukufa ombinga mokuyambidida elongelokalunga lashili. Pashihopaenenwa, otava dulu okwiilikana opo eongalo lopaKriste li dule okupondola. — Lesha Epsalme 92:14, 15.
18, 19. (a) Omolwashike Ovakriste ovanamido tashi dulika vaha didilike kutya ove li etwomukumo linene kuvamwe? (b) Olyelye e na okutula moilonga omayele oo kutya: “Dimbulukwa Omushiti woye”?
18 Ovakriste ovanamido otashi dulika vaha didilike kutya ove li etwomukumo linene kuvamwe. Pashihopaenenwa, nonande Anna okwa kala omudiinini okuya kotembeli omido adishe odo, otashi dulika ka li a didilika kutya oshihopaenenwa nohole yaye yokuhola Jehova otai ka kwatelwa mOmbibeli opo i tu twe omukumo kunena. Sha faafana, ohole yeni yokuhola Kalunga kai na fiku i ka dimbiwe kovaitaveli vakweni. Nomolwaasho Eendjovo daKalunga da ti: “Eenghwakutoka odo oshikoroni shefimano. Otashi monika mondjila youyuki.” — Omayel. 16:31.
19 Keshe umwe okwa ngabekwa monghedi yonhumba ile yongadi mwaasho hatu dulu okulonga moilonga yaJehova. Ndele ovo natango tu na eenghono nomafa natu dimbulukweni eendjovo daSalomo da nwefwa mo odo tadi ti: Dimbulukwa Omushiti woye momafiku ounyasha woye, fimbo omafiku [mai] inae uya.” — Omuud. 12:1.


c: text/html

text:
Antikristus oye lyelye?
Ofilima imwe opo ya di ko itilifa okwa li i na oshipalanyole Antikristus.
Ongudu imwe yovashiki veengalo ya shiivika nawa oya luka imwe yomee-Album dayo Antichrist Superstar.
Omufilosofi umwe oo a li ko mefelemido 19 Friedrich Nietzsche, okwa li a luka imwe yomoilonga yaye Antikristus.
Eehamba novapangeli vOmomafelemido Opokati luhapu okwa li hava ifana ovapataneki vavo ooantikristus.
Martin Luther, omuwiliki Omundowishi, okwa luka ovapapa vongeleka yaKatolika kaRoma ooantikristus.
MOLWAASHI outumbulilo “antikristus” owa kala hau longifwa wa yukifwa koinima oyo twa dja nokutumbula, oshi li pandunge okupula kutya: Antikristus oye lyelye? Mbela outumbulilo oo owe tu kuma kunena? Opo tu mone oushili u na sha noutumbulilo antikristus otu na oku u konga mOmbibeli, omo wa holoka lwoikando itano.
ANTIKRISTUS TA HOLOLWA KUTYA OYE LYELYE
Omuyapostoli Johannes oye ashike omushangi wOmbibeli a longifa outumbulilo “antikristus.” Ongahelipi a yelifa outumbulilo oo? Didilika eevelishe odo di li monhumwafo yaye yotete, a ti: “Ovamwange, paife efimbo laxuuninwa. Ngaashi onye mwa udile antikristus te uya, hano paife ooantikristus ovahapu va holoka yo. Opo tuu otwe shi shiiva nokutya, paife efimbo laxuuninwa. Vo ova dja mufye, ndelenee kava li ve noukumwe nafye . . . Omunaipupulu hano olyelye, ke fi ou te likale ta ti, Jesus ke fi Kristus? Ou te likale Xe nOmona, oye tuu antikristus.” — 1 Johannes 2:18, 19, 22.
Omuyapostoli Johannes okwa li e shii kutya ooantikristus ovovo hava tandaveleke omapukifo e na sha naJesus Kristus nomahongo aye
Oshike hatu lihongo meevelishe odo? Johannes okwa tumbula kutya “ooantikristus ovahapu,” tau ulike kutya antkristus ke shi umwe ndele ovahapu. Ovanhu ile omahangano ove li ooantikristus molwaashi ohava tandavelifa oipupulu, hava a nye okwiitavela kutya Jesus oye Kristus ile Messias nohava kendabala okuholeka ekwatafano olo li li pokati kaKalunga nOmona Jesus Kristus. Ooantikristus ohave limonikifa va fa ovo Kristus ile ovakalelipo vaye, ashike molwaashi “ova dja mufye,” ova twalwatwalwa kokule nomahongo ashili Ombibeli. Natango Johannes eshi a shanga onhumwafo ei ongudu oyo opo ya li pefimbo opo, “efimbo laxuuninwa,” tashi ulike pefimbo lexulilo lovayapostoli.
Oshike vali Johannes a popya shi na sha na antikristus? Eshi a li ta popi kombinga yovaprofeti ovanaipupulu, okwa londwela a ti: “Omhepo yaKalunga mwe i shiiva: keshe omhepo tai hepaulula Jesus Kristus kutya, e uya mombelela oyo yomuKalunga; ndele keshe omhepo itai hepaulula Jesus Kristus, oyo inai dja muKalunga; oyo omhepo yaantikristus, oye ou mwe mu uda te uya, oye oku li paife nokuli mounyuni.” (1 Johannes 4:2, 3) Johannes okwa endulula vali oshitwa osho monhumwafo yaye onhivali a ti: “Ovahongauli vahapu ova ya nounyuni, ovovo ihava hepaulula Jesus Oye Kristus, Oye ou kwa li e nokuuya mombelela. Omunhu e li ngaha oye omuhongauli munene naantikristus.” (2 Johannes 7) Osha yela kutya, Johannes okwa li e udite ko nawa kutya ooantikristus ovovo hava tandaveleke owina omahongo oipupulu omalongelokalunga e na sha naJesus Kristus nomahongo aye.
“OVAPROFETI OVANAIPUPULU” NOSHO YO “OMUNHU WOULUNDE”
Fimbo Johannes i na shanga kombinga yovaprofeti ovanaipupulu, Jesus Kristus okwa hangwa nale a lombwela ovashikuli vaye a ti: “Lungameni ovaprofeti ovanaipupulu, ava have uya kunye moikafa yeedi, ndele meni lavo ovo omambungu haa [lyana].” (Mateus 7:15) Omuyapostoli Paulus naye okwa li a londwela Ovakriste vomuTessalonika a ti: “Inamu efa mu pukifwe nande komunhu opanghedi yasha, osheshi eliteeko li nokuuya tete, nomunhu woulunde e nokuholoka, omona wekano.” — 2 Ovatessaloniki 2:3.
Okudja mefelemudo lotete, ovaprofeti ovanaipupulu novashunimonima ova hangwa nale tava pukifa nova kala tava kendabala okunghundipaleka eongalo lopaKriste. Aveshe ovo va li va tandavelifa oipupulu nomapukifo e na sha naJesus Kristus nomahongo aye ova kwatelwa moutumbulilo oo wa longifwa kuJohannes, “antikristus.” Jehova okwa li a holola etaleko laye eshi Paulus a li e va popya kutya ove li ‘ovana vekano.’
HENUKA OMAHONGO OKUNENA OOANTIKRISTUS
Ongahelipi kunena? Ovanhu nomahangano natango ove li ooantikristus molwaashi ove li omhinge naKristus nomahongo aye. Ohava tandavelifa oipupulu nomapukifo nelalakano va pukife ovanhu vaha shiive eyooloko pokati kaTate, Jehova Kalunga nOmona waye, Jesus Kristus. Otu na omatomheno a femba okuhenuka omapukifo omalongelokalunga a tya ngaho. Natu tale koihopaenenwa ivali.
Oule womido omafele, eengeleka oda kala tadi tandavelifa ehongo loukwatatu, hadi ti kutya Xe nOmona omunhu umwe. Oda pukifa nokuholeka oshili i na sha neyooloko pokati kaJehova Kalunga naJesus Kristus. Oda imba ovanamitimadiwa vaha shikule oshihopaenenwa shaJesus Kristus novaha dule okweehena popepi naKalunga ngaashi Ombibeli ye va ladipika va ninge. — 1 Ovakorinto 11:1; Jakob 4:8.
Eengeleka oda pukifa yo ovanhu eshi hadi xumifa komesho okulongifa omatoloko Ombibeli omo edina laKalunga, Jehova, la kufwa mo. Ova ninga ngaho nonande edina Jehova otali holoka lwoikando 7 000 momishangwa dikulu dOmbibeli. Oshidjemo? Ova holeka filufilu oshili i na sha naKalunga kashili.
Kakele kaasho, okushiiva edina laKalunga, Jehova, okwa kwafela ovanamitimadiwa vahapu va ehene popepi naye. Richard oo naye a li monghalo ya tya ngaho, ota dimbuluka eenghundafana daye nEendombwedi daJehova mbali. Okwa ti: “Oda li da ulikila nge okudja mOmbibeli kutya edina laKalunga kashili, oJehova.” Okwa weda ko a ti: “Osha li yo sha kumwifa nge okuuda kutya Kalunga oku na edina, osho inandi uda nande onale.” Okudja opo, okwa li a ninga omalunduluko monghalamwenyo opo a kale metwokumwe nomafinamhango Ombibeli nokuhafifa Jehova. Okwa ti yo: “Eshi nde lihonga edina laKalunga osha kwafela nge ndi kulike ekwatafano lopofingo naye.”
Antikristus okwa kala nokutula ovanhu omamiliyona momilaulu dopamhepo oule womido omafele. Onghee hano, ngeenge otwa konakona Eendjovo daKalunga, Ombibeli, ohatu ka dula okudidilika mo antikristus nohatu ka manguluka ko koipupulu nomapukifo aye. — Johannes 17:17.
Lihonga shihapu
Olyelye ta pangele lelalela ounyuni?
Enyamukulo lOmbibeli otashi dulika li ku kumwife. Mona kutya omolwashike sha fimana okumona enyamukulo notashi ti shike shi na sha nonakwiiwa.
Mbela Kalunga oku na ngoo edina?
Kalunga oku na omadinafimaneko mahapu, ngaashi Omunaenghono adishe, Omushiti nosho yo Omwene. Ashike edina laKalunga ola holoka mOmbiibeli lwoikando i dulife po 7 000.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
EHOKOLOLO 107
Stefanus ta dipawa nomamanya
OMULUMENHU oo a twa eengolo mefano olo oStefanus. Stefanus okwa li omuhongwa waJesus omudiinini. Ndele tala eshi ta ningilwa mefano olo! Ovalumenhu ovo otave mu kupula nomamanya manene. Omolwashike ovanhu ovo ve tonde Stefanus nai ngaho notave mu ningile oshinima shinyanyalifi sha tya ngaho? Natu taleni kutya omolwashike.
Kalunga okwa li a kwafela Stefanus a kale ta longo oikumwifilonga. Ashike ovalumenhu ovo kava li ve shi panda. Onghee hano, ova li tave mu pataneke kombinga yaashi a li ta hongo ovanhu oshili. Kalunga okwa li a pa Stefanus ounongo muhapu nokwa li a nyaneka pomutenya omahongo oipupulu oo va kala tava hongo ovanhu. Osho osha li sha handukifa neenghono ovalumenhu ovo. Onghee hano, ove mu kwata po nova li va konga ovanhu ve mu lundile.
Omupristeri omukulunhu okwa li a pula Stefanus a ti: ‘Eshi tashi popiwa oshoshili tuu?’ Stefanus okwe mu nyamukula ta longifa oshipopiwa shiwa sha dja mOmbibeli. Lwopexulilo loshipopiwa osho, okwa li a popya shi na sha nanghee ovalumenhu ovakolokoshi va li ve tonde ovaprofeti vaJehova vopefimbo lonale. Opo nee, okwa twikila ko a ti: ‘Nye omwa fa ashike ovalumenhu ovo ovakolokoshi. Omwa dipaa omupiya waKalunga, Jesus, noinamu dulika keemhango daKalunga.’
Osho osha li sha handukifa ovawiliki vomalongelokalunga neenghono nova li tave likwesha komayoo omolwehandu. Ndele Stefanus okwa yelula omutwe waye pombada, ndele ta ti: ‘Taleni, ondi wete Jesus e li ofika kolulyo laKalunga meulu.’ Ovalumenhu ovo ova li ve likwata komatwi vaha pwilikine, ndele tava nhukile Stefanus. Ove mu kwata po nove mu kokololela kondje yoshilando.
Eshi va ya kondje yoshilando, ova dula mo oikutu yavo yokombada nove i pa omulumenhu umwe omunyasha wedina Saulus opo ei pashukile. Mbela Saulus ou mu wete mefano olo? Konima yaasho, ovalumenhu vamwe ova li va hovela okudenga Stefanus nomamanya. Opo nee, Stefanus okwa twa eengolo ngaashi u mu wete mefano olo, nokwa ilikana kuKalunga ta ti: ‘Kalunga, ino va valulila nande etimba eli.’ Stefanus okwa li e shi shii kutya ovanhu vamwe vomwaavo ova li ashike va pukifwa kovawiliki vomalongelokalunga. Hauxuuninwa, Stefanus okwa fya.
Ngeenge wa ningilwa owii komunhu wonhumba, mbela oho kendabala oku mu shunifila owii waye ile oho indile Kalunga e mu ningile owii? Stefanus naJesus hasho va li va ninga ngaho. Ponhele yaasho, ova li hava ungaunga novanhu nombili, nokuli naavo va li ovahepeki vavo. Natu kendabaleni tu shikule oshihopaenenwa shavo.
Oilonga 6:8-15; 7:1-60.


text:
Mbela owa lenga ngoo Eendjovo daJehova, Ombiibeli?
“Osheshi ondjovo yaKalunga mwe i uda kufye, . . . mwe i tambula . . . ongaashi i li shili ondjovo yaKalunga.” — 1 TES. 2:13.
OMAIMBILO: 114, 113
1-3. Ongahelipi tashi dulika oupyakadi oo wa li pokati kaEuodia naSintike wa li wa holoka po, nongahelipi omaupyakadi a tya ngaho taa dulu okuhenukwa? (Tala efano pehovelo loshitukulwa.)
OVAPIYA vaJehova ova lenga neenghono Eendjovo daye diyapuki, Ombiibeli. Tu li ovanhu inava wanenena, atusheni ohatu pewa omayele opamishangwa efimbo nefimbo. Ohatu linyenge ngahelipi kuo? Natu ka konakoneni kombinga yOvakriste vomefelemudo lotete, Euodia naSintike. Pokati kovakainhu ovo ovavaekwa opa li pa holoka oupyakadi wa kwata moiti. Mbela oupyakadi washike? Ombiibeli inai popya kombinga youpyakadi wavo. Ndele natu tye nee ngeno ova li ve na oupyakadi tau landula.
2 Natu tye nee ngeno Euodia okwa shiva ovamwatate novamwameme vamwe keumbo laye opo va hafele eendafano pamwe. Ashike Sintike ka li a shivwa, nokwa li a uda kutya ovamwatate ova li tava hafele eendafano liwa keumbo laEuodia. Sintike otashi dulika a tye: ‘Itandi shi itavele kutya Eudioa ina shiva nge keumbo laye! Onda li ndi shii okaume kange kopofingo.’ Molwaashi Sintike okwa li e udite a kengelelwa, okwa li a uda nai ndele ta kala nokuli a limbililwa Euodia. Opo nee, Sintike naye okwa li a unganeka okavilo kaye ndele ta shivi ovamwatate novamwameme ovo va li va shivwa kuEuodia, ndele ye ine mu shiva. Oupyakadi oo wa li pokati kaEuodia naSintike owa li tau dulu okunyona po ombili yeongalo alishe. Ombiibeli inai popya kutya oshike sha ka ningwa po, ashike ovamwameme ovo otashi dulika va li va tula moilonga omayele opahole omuyapostoli Paulus. — Fil. 4:2, 3.
3 Nokunena, eenghalo da tya ngaho omafimbo amwe ohadi eta omaupyakadi momaongalo oshiwana shaJehova. Ashike nande ongaho, omaupyakadi oo otaa dulu okukandulwa po ile nokuli a henukwe ngeenge otwa tula moilonga omayele oo taa hangwa mEendjovo daKalunga. Ngeenge otwa kala twa lenga Eendjovo daJehova, Ombiibeli, ohatu ka kala metwokumwe nomahongo ayo. — Eps. 27:11.
EENDJOVO DAJEHOVA NOMALIUDO OVANHU
4, 5. Eendjovo daKalunga ode tu pa omayele elipi e na sha nanghee hatu dulu okupangela omaliudo etu?
4 Ihashi kala shipu okupangela omaliudo etu ngeenge twa udifwa nai ile twa ungaungiwa nafye shihe li pauyuki. Oshi udifa nai ngeenge hatu ungaungiwa nafye nai, omolweputuko letu, oluvala letu ile tashi dulika omolwomayooloko amwe vali opalutu. Ohashi kala shi yahameka neenghono ngeenge wa udifwa nai kOmukriste mukweni. Mbela Eendjovo daKalunga odi na ngoo omayele oo taa dulu oku tu kwafela ngeenge twa taalela eenghalo dii odo hadi holoka po omolwokuhawanenena?
5 Jehova okwa kala e shii nale ekwatafano olo li li pokati kovanhu okudja peshito. Oha kala e shii omaliudo neenghatu detu. Omadiladilo nomaliudo etu otaa dulu oku tu ningifa tu popye ile tu katuke eenghatu dii odo tadi dulu oku tu ningifa lwanima tu lipe oushima. Mbela kashi li pandunge okutula moilonga omayele opaMbiibeli opo tu dule okupangela ehandu ile okuhenuka okweendelela okuhanduka! (Lesha Omayeletumbulo 16:32; Omuudifi 7:9.) Nopehe na omalimbililo, atusheni otwa pumbwa okulonga noudiinini tu kale ihatu handuka diva nokukala hatu dimine po alushe vakwetu. Jehova naJesus ova tala ko ediminepo li li oshinima sha fimana neenghono. (Mat. 6:14, 15) Mbela owa pumbwa okukala ho dimine po ile owa pumbwa okulihonga okupangela omaliudo oye?
6. Omolwashike twa pumbwa okukala twa lungamena ehandu?
6 Ovanhu ovo hava dopa okupangela omaliudo avo luhapu ohava handuka diva. Oshidjemo, vamwe otashi dulika va kale tava henuka okweendafana nomunhu a tya ngaho. Omunhu oo ha kala a handuka ota dulu okunwefa mo nai eongalo. Otashi dulika a kendabale aha ulike ehandu laye nosho yo outondwe, ashike omadiladilo mai oo e li momutima waye otaa ka ‘hololwa meongalo,’ ile tu tye, otaa ka didilikwa mo. (Omayel. 26:24-26) Ovakulunhuongalo otava dulu okukwafela omunhu a tya ngaho opo a mone kutya ehandu, outondwe nosho yo okukwatela umwe onghone inai tambulwa ko mehangano laJehova. Eendjovo daJehova di na ondilo oda popya sha yela kombinga yoshinima osho. (Lev. 19:17, 18; Rom. 3:11-18) Mbela oto tu kumwe nado?
NATU DIMBULUKWE NGHEE HATU WILIKWA
7, 8. (a) Ongahelipi Jehova ha wilike oshitukulwa shehangano laye shokombada yedu? (b) Omalombwelo amwe elipi taa hangwa mEendjovo daKalunga, nomolwashike tu na okudulika kuo?
7 Jehova oha wilike nokupalula oshitukulwa shehangano laye shokombada yedu okupitila ‘momupiya omudiinini nomunaendunge’ koshi yewiliko laKristus, “omutwe weongalo.” (Mat. 24:45-47; Ef. 5:23) Ngaashi Olutuwiliki lomefelemudo lotete, omupiya omudiinini naye okwa tambula ko Eendjovo daKalunga da nwefwa mo, nokwe di lenga neenghono. (Lesha 1 Ovatessaloniki 2:13.) Omalombwelo amwe elipi e li mOmbiibeli taa dulu oku tu kwafela?
8 Ombiibeli otai tu lombwele tu kale hatu kala pokwoongala nopehe na okufaula. (Heb. 10:24, 25) Otai tu ladipike tu xumife komesho oukumwe. (1 Kor. 1:10) Otai tu lombwele kutya natu kale twa pitifa komesho Ouhamba monghalamwenyo yetu. (Mat. 6:33) Omishangwa oda divilika yo oufembanghenda wetu wokuudifa eumbo neumbo, moipafi nosho yo okuyandja oundombwedi wohangelela. (Mat. 28:19, 20; Oil. 5:42; 17:17; 20:20) Ombiibeli otai lombwele ovakulunhuongalo Ovakriste va kaleke ehangano laJehova la koshoka. (1 Kor. 5:1-5, 13; 1 Tim. 5:19-21) Jehova okwa hala aveshe ovo ve li mehangano laye va kale va koshoka palutu nopamhepo. — 2 Kor. 7:1.
9. Oupitilo ulipi tau longifwa oku tu kwafela tu ude ko Eendjovo daKalunga?
9 Vamwe otashi dulika va kale ve udite kutya otava dulu okuuda ko Ombiibeli kuvo vene. Ndelenee, Jesus okwa nangeka po “omupiya omudiinini” oye a kale oupitilo woku tu pa eendja dopamhepo. Okudja mo 1919, Jesus Kristus okwa kala ta longifa omupiya oo a kwafele ovashikuli vaye va ude ko Ombiibeli nova dulike kewiliko laye. Ngeenge otwa kala hatu dulika komayele oo e li mOmbiibeli, ohatu ka xumifa komesho oukoshoki, ombili noukumwe meongalo. Atusheni ohatu dulu okulipula kutya, ‘Mbela ohandi dulika ngoo komupiya omudiinini nomunaendunge oo Jesus ta longifa kunena?’
ETEMBA LAJEHOVA OTALI ENDELELE NEENGHONO
10. Oshitukulwa shehangano laJehova shomeulu osha hokololwa ngahelipi membo laHesekiel?
10 Eendjovo daJehova otadi tu lombwele kombinga yoshitukulwa shehangano laye shomeulu. Pashihopaenenwa, Hesekiel okwa li a mona memoniko etemba linene lomeulu olo tali faneke oshitukulwa shehangano laJehova shomeulu. (Hes. 1:4-28) Jehova oye omushingi wetemba, nohali i oko omhepo yaye ya hala li ye. Oshitukulwa shehangano laye shomeulu ohashi wilike oshitukulwa shehangano lokombada yedu. Etemba olo ola kala tali lotoka neendelelo. Diladila kombinga yomalunduluko oo a kala taa ningwa mehangano laJehova momukokomoko womido da pita. Ashike kaleka momadiladilo kutya Jehova oye ta ningifa omaxumokomesho a tya ngaho, pamwe naKristus novaengeli ovayapuki. Eshi exulilo lounyuni ou wa kolokosha tali ehene popepi, etemba otali kala nokweendelela neenghono opo li wanife po elalakano laJehova li na sha nokuyukipalifa ounamapangelo waye nokuyapulifa edina laye liyapuki.
11, 12. Ehangano laJehova ola pondola moinima imwe ilipi?
11 Natu ka taleni kwaasho oshitukulwa shehangano laKalunga shokombada yedu sha kala tashi longo momafiku aa axuuninwa. Oilonga yokutunga. Ovatungi vahapu ova kala ve lipyakidila nokutunga eembelewa da kula dEendombwedi daJehova koWarwick, moNew York sha-U.S.A. Ovaliyambi omayovi mounyuni aushe otava longo noudiinini mokutunga Omalupale Ouhamba nokutamununa mo omatungo oitaimbelewa koshi yewiliko lOshikondo shOkuduta nOkutunga mOunyuni aushe. Mbela inatu pandula tuu ovo ve liyamba nehalo liwa tava kwafele moilonga oyo! Jehova ota nangeke noupuna ovo tava yambidida nehalo liwa oilonga yOuhamba mounyuni aushe pashimaliwa. — Luk. 21:1-4.
12 Ehongo. Natu ka taleni keefikola dimwe odo hadi xumifa komesho ehongo olo la denga mbada. (Jes. 2:2, 3) Otu na Ofikola yOkudeula Ovakokolindjila, Ofikola yOvaudifi vOuhamba, Ofikola yaGilead, Ofikola yOvabetel Vape, Ofikola yOkudeula Ovapashukilishikandjo nOvakulukadi Vavo, Ofikola yOkudeula Ovakulunhuongalo, Ofikola yOukalele wOuhamba nosho yo Ofikola yOkudeula Oilyo yEekomitiye dOitaimbelewa nOvakulukadi Vavo. Jehova oku hole shili okuhonga oshiwana shaye. Ehongo lOmbiibeli otali xumifwa yo komesho kepandja letu lokointaneta o-jw.org, oko ku na oishangomwa i li momalaka mahapu. Kepandja letu lokointaneta oku na oitukulwa ya pamba ounona, omaukwaneumbo nosho yo oshitukulwa sheenghundana. Mbela oho longifa ngoo o-jw.org moukalele nopelongelokalunga loukwaneumbo weni?
KALA OMUDIININI KUJEHOVA NOKUYAMBIDIDA EHANGANO LAYE
13. Tu li ovalongeli vaJehova ovadiinini, otu na oshinakuwanifwa shilipi?
13 Kashi fi tuu oufembanghenda okukala oshitukulwa shehangano laJehova! Okukala tu shii oiteelelwa nosho yo omifikamhango daKalunga ohashi tu ningifa tu longe osho sha yuka notu yambidide ounamapangelo waye. Eshi ounyuni tau ende tau naipala otu na okukala tu ‘tonde owii, ngaashi Jehova.’ (Eps. 97:10) Otu na okuhenuka okulimbwanga mumwe novahenakalunga ovo hava ti “owii oo ouwa, nouwa oo owii.” (Jes. 5:20) Molwaashi otwa hala okuhafifa Kalunga, ohatu kendabala okukala twa koshoka palutu, paenghedi nopamhepo. (1 Kor. 6:9-11) Otu hole Jehova notwe mu lineekela, nomolwaasho otwa hoolola okukala ovadiinini kuye mokukala metwokumwe nomifikamhango odo tadi hangika mEendjovo daye di na ondilo, Ombiibeli. Ohatu ningi eenghendabala da mana mo tu dulike komifikamhango odo kutya nee omomaumbo etu, omeongalo, okoilonga, okofikola ile keshe apa tu li. (Omayel. 15:3) Natu ka konakoneni eenghedi dimwe omo hatu dulu okuulika oudiinini wetu kuKalunga.
14. Ongahelipi ovadali Ovakriste tava dulu okuulika oudiinini kuKalunga?
14 Okutekula ounona. Ovadali Ovakriste ohava ulike oudiinini kuJehova mokudeula ovana vavo metwokumwe nEendjovo daye. Ovadali ovatilikalunga ihava nwefwa mo komifyuululwakalo domomudingonoko di na sha nanghee ve na okutekula ounona. Omhepo younyuni kai na okukala meumbo lOmukriste. (Ef. 2:2) Omushamane Omukriste ita ka diladila kutya ‘Moshilongo shetu okutekula ounona oilonga yovakulukadi.’ Ombiibeli oya popya sha yela kombinga yaasho eshi ya ti: “Ooxe, . . . tekuleni [ovana veni] meduliko nomekumaido lOmwene.” (Ef. 6:4) Ovadali ovatilikalunga ova hala ovana vavo va kale va fa Samuel, oo Jehova a kala pamwe naye eshi ta kulu. — 1 Sam. 3:19.
15. Ngeenge hatu ningi omatokolo a kwata moiti, ongahelipi hatu ka ulika oudiinini wetu kuJehova?
15 Okuninga omatokolo. Onghedi imwe omo hatu dulu okuulika oudiinini wetu kuKalunga omokukala hatu kongo ekwafo mEendjovo daye nomehangano laye ngeenge hatu ningi omatokolo a kwata moiti monghalamwenyo. Opo tu ulike kutya omolwashike sha fimana okuninga ngaho, natu ka konakoneni oshinima shimwe osho hashi nyemateke ovadali vahapu. Osha tambulwa ko kovanhu vamwe okutwala ounona vavo va ka filwe oshisho kovapambele opo ovadali va twikile noilonga fimbo ve li koshitukulwa shimwe ile koshilongo shimwe. Oshoshili kutya oshi li etokolo lopaumwene, ashike otu na okukaleka momadiladilo kutya keshe umwe ote ke lihokolola kuKalunga omolwomatokolo oo ta ningi. (Lesha Ovaroma 14:12.) Mbela oshi li ngoo pandunge okuninga omatokolo a fimana e na sha nomaukwaneumbo etu nosho yo ouxupilo wetu nopehena okukonga ekwafo tete mOmbiibeli? Hasho nandenande. Otwa pumbwa ekwafo laTate yetu womeulu molwaashi itatu dulu okuwilika eenghatu detu. — Jer. 10:23.
16. Omukainhu umwe okwa li e na okuninga ehoololo lilipi konima eshi a mona okaana, noshike sha li she mu kwafela opo a ninge etokolo lopandunge?
16 Omukulukadi umwe, oo opo a li a mono okaana kokamati fimbo a li koshilongo shimwe, okwa li ta ka twala okaana koshilongo shavo opo kaka filwe oshisho kooinakulu. Ondombwedi imwe oya li ya hovela okukonakona Ombiibeli nomukainhu oo eshi opo a mono okaana. Okwa li a ninga exumokomesho nokwe lihonga kutya pataleko laJehova, oye e na oshinakuwanifwa shokutekula okaana kaye ka kale haka longele Jehova. (Eps. 127:3; Omayel. 22:6) Omukainhu oo omunyasha okwa li a mbubulila Jehova omutima waye, ngaashi ashike omishangwa detu lombwela tu ninge. (Eps. 62:7, 8) Okwa li yo a mangulukila omuhongi waye wOmbiibeli nokupopya navamwe meongalo. Nonande okwa li ta fininikwa kovapambele nokookaume kaye a twale okaana kooinakulu, okwa li a fika pexulifodiladilo kutya kashi li mondjila okutwala okaana ka ka tekulwe kovapambele. Omushamane waye okwa li a kuminwa onghedi omo eongalo la kala tali ungaunga nomukulukadi waye nokaana kavo. Naasho osha li she mu linyengifa a tambule ko ekonakonombiibeli ndele ta hovele okukala ha i kokwoongala pamwe nokaana nomukulukadi waye. Mbela oto diladila kutya omukainhu oo okwa li e wete nghee Jehova a nyamukula eilikano laye la dja komutima? Nopehe na omalimbililo, okwa li e udite kutya Jehova okwa nyamukula eilikano laye.
17. Omalombwelo elipi twa pewa e na sha novakonakonimbiibeli?
17 Okulandula omalombwelo. Onghedi imwe omo hatu dulu okuulika kutya otu va diinini kuKalunga omokukala hatu landula omalombwelo oo hatu pewa kehangano laye. Pashihopaenenwa, natu ka taleni komaetepo oo twa li twa pewa e na sha novakonakonimbiibeli vetu. Otwa lombwelwa kutya shimha ashike twa hovele okukonakona nomunhu membo Ombibeli otai hongo lela shike? otwa pumbwa okukala hatu kundafana naye ominute dinini kombinga yehangano konima ashike yekonakono keshe. Ohatu dulu okuninga ngaho mokulongifa okavidio Oshike hashi ningwa pokwoongala keshe kwEendombwedi? nosho yo okambo Oolyelye tava longo ehalo laJehova kunena? Opa ningwa eetepo kutya ngeenge otwa mane ko embo Ombibeli otai hongo nomukonakonimbiibeli oo ta ningi exumokomesho, otwa pumbwa okukonakona vali naye membo ‘Likalekeni mohole yaKalunga,’ nonande okwa hangika a ningifwa nale. Ehangano ola yandja omalombwelo oo opo ovahongwa ovo vape va kale “nokulipamekela meitavelo.” (Kol. 2:7) Mbela oto shikula ngoo omalombwelo oo a dja kehangano laJehova?
18, 19. Otu na omatomheno amwe elipi okupandula Jehova?
18 Ope na omatomheno mahapu kutya omolwashike twa pumbwa okupandula Jehova. Otu na oku mu fimaneka monghalamwenyo yetu, osheshi omolwaye tu na omwenyo. (Oil. 17:27, 28) Okwe tu pa oshali i na ondilo, Ombiibeli. Otwe i tambula ko i li etumwalaka laKalunga, ngaashi Ovakriste vomuTessalonika. — 1 Tes. 2:13.
19 OmolwEendjovo daKalunga odo tu na, otwa dula okweehena kuye, naye okwa ehena kufye. (Jak. 4:8) Tate yetu womeulu okwe tu pa oufembanghenda wokukala tu li oshitukulwa shehangano laye. Mbela inatu pandula tuu omanangekonoupuna a tya ngaho! Omupsalme okwa imba a ti: “Panduleni Omwene, osheshi Oye omuwa! Osheshi alushe ouwanghenda waye tau kala po.” (Eps. 136:1) MEpsalme 136, ohatu hange mo outumbulilo “ouwanghenda waye tau kala po” lwoikando 26. Ngeenge otwa ulike kutya otu li ovadiinini kuJehova nokehangano laye, ohatu ka mona oushili weendjovo odo tadi kumu omutima, eshi hatu ka kala fiyo alushe.


text:
‘Pwilikina nokudidilika’
“Udeni nge amushe, nye mu didilike.” — MARKUS 7:14.
1, 2. Omolwashike vahapu ovo va li tava pwilikine kuJesus va li va dopa okuuda ko eityo leendjovo daye?
OMUNHU otashi dulika a ude ewi lomunhu wonhumba ta popi naye. Otashi dulika nokuli a didilike omutono wewi. Ndele mbela osho otashi kwafa shike ngeenge ina uda ko kutya omunhu oo okwa ti shike? (1 Kor. 14:9) Sha faafana, ovanhu omayovi ova li va uda osho Jesus a li ta popi. Okwa li nokuli a popya navo melaka olo tava dulu okuuda ko nawa. Ashike haaveshe va li va uda ko eityo leendjovo daye. Osho osha li sha ningifa Jesus a lombwele ovapwilikini vaye ta ti: “Udeni nge amushe, nye mu didilike.” — Mark. 7:14.
2 Omolwashike vahapu va li va dopa okuuda ko eityo laasho Jesus a li a popya? Vamwe ova li hava fiki pexulifodiladilo la puka nova li ve na omalinyengotomheno a puka. Jesus okwa li a popya shi na sha novanhu va tya ngaho a ti: “Ohamu ekeleshi oshipango shaKalunga, mu diinine eenghulunghedi deni.” (Mark. 7:9) Ovanhu ovo kava li va kendabala okuuda ko eityo leendjovo daye. Kava li va hala okulundulula eendjila davo nomataleko avo. Nonande omatwi okwa li ngoo taa pwilikine, omitima davo kada li di udite ko. (Lesha Mateus 13:13-15.) Ongahelipi hatu dulu okushilipaleka kutya omitima detu oda patuluka opo tu mone ouwa mehongo laJesus?
NGHEE HATU DULU OKUMONA OUWA MEHONGO LAJESUS
3. Omolwashike ovahongwa va li va dula okuuda ko eendjovo daJesus?
3 Otwa pumbwa okushikula oshihopaenenwa shovahongwa vaJesus shelininipiko. Okwa li e va lombwela a ti: “Omesho eni oku nelao, eshi e wete ko, nomatwi eni eshi haa udu ko.” (Mat. 13:16) Omolwashike va li va dula okuuda ko ofimbo vamwe va li inava uda ko? Shotete, ova li va halelela okupula omapulo nokukonakona eityo lashili leendjovo daJesus. (Mat. 13:36; Mark. 7:17) Oshitivali, ova li va halelela okutungila kwaasho va li va tambula ko nale momitima davo. (Lesha Mateus 13:11, 12.) Oshititatu, ova li va halelela okulongifa osho va pwilikina nova uda ko mokukalamwenyo kwavo nosho yo eshi tava kendabala okukwafela vamwe. — Mat. 13:51, 52.
4. Eenghatu dilipi tu na okukatuka opo tu ude ko omafaneko aJesus?
4 Ngeenge otwa hala okuuda ko eendjovo daJesus domafaneko, otu na okushikula oshihopaenenwa shovahongwa vaye ovadiinini. Osho nasho osha kwatela mo eenghatu dopatatu. Shotete, otwa pumbwa okukala twa halelela okulitulila po efimbo lokukonakona nokudilonga kwaasho Jesus a honga, okuninga omapekapeko nosho yo okupula omapulo oo taa wapalele. Osho otashi ke tu kwafela tu mone eshiivo. (Omayel. 2:4, 5) Shikwao vali, otwa pumbwa okutala kutya eshiivo olo otali tu kumwe ngahelipi naasho tu shii nale, nokukonakona ouwa oo tali tu etele pauhandimwe. Osho otashi ke tu kwafela tu kale tu na eudeko. (Omayel. 2:2, 3) Xuuninwa, otu na okulongifa osho twe lihonga noku shi tula moilonga mokukalamwenyo kwetu. Osho otashi ka ulika kutya otu na ounongo. — Omayel. 2:6, 7.
5. Longifa efaneko u yelife eyooloko olo li li pokati keshiivo, eudeko nounongo.
5 Eyooloko lilipi li li pokati keshiivo, eudeko nounongo? Otali dulu okufanekwa ngaha: Diladila nee ngeno wa fikama mokati kopate nope na obesa tai shingwa ya yuka kwoove. Tete owa mona kutya obesa, osho eshiivo. Shikwao, owa didilika kutya ngeenge owa kala wa fikama mopate oto ka lyatwa kobesa, osho eudeko. Opo nee owa dja mo diva mopate yobesa, osho ounongo. Nomolwaasho Ombibeli ya twa omufindo omhumbwe ‘yokudiinina ounongo tau longo.’ Naasho otashi ti omwenyo kufye. — Omayel. 3:21, 22, yelekanifa no-NW; 1 Tim. 4:16.
6. Omapulo ane elipi taa ka kala po eshi hatu konakona omafaneko aheyali aJesus? (Tala oshimhungu osho sha pamba oshitukulwa eshi.)
6 Moshitukulwa eshi naashi tashi shikula ohatu ka kundafana omafaneko aheyali oo Jesus a li a longifa. Eshi hatu a kundafana, otapa ka kala omapulo taa shikula: Efaneko olo ola hala okutya shike? (Osho otashi tu kwafela tu mone eshiivo.) Omolwashike Jesus a longifa efaneko olo? (Osho otashi tu kwafela tu kale tu na eudeko.) Ongahelipi hatu dulu okulongifa ouyelele oo tu likwafe fye vene nosho yo vamwe? (Osho ounongo.) Xuuninwa, osho otashi tu hongo shike kombinga yaJehova naJesus?
OMBUTO YOSHINAPI
7. Efaneko lombuto yoshinapi ola hala okutya shike?
7 Lesha Mateus 13:31, 32. Efaneko laJesus li na sha nombuto yoshinapi ola hala okutya shike? Ombuto otai faneke etumwalaka lOuhamba olo hatu udifa nosho yo eongalo lopaKriste. Ngaashi ashike okambuto koshinapi “kanini ke dulike keembuto adishe,” eongalo lopaKriste ola li linini neenghono eshi la hovela mo 33 O.P. Ndele ola ka kula neendelelo moule womido omilongo dinini. Ola li la tamunuka mo shi dulife pwaasho sha li sha teelelwa. (Kol. 1:23) Ekulo lomuti oo wopafaneko ola li la eta ouwa molwaashi Jesus okwe tu lombwela kutya “needila dokeulu” oda li da dula ‘okutungila mo oihadi yado moitai yao.’ Eedila odo otadi faneke oohandimwe ovanamitimadiwa ovo va mona oikulya yopamhepo, omudile nosho yo olukalwa meongalo lopaKriste. — Yelekanifa naHesekiel 17:23.
8. Omolwashike Jesus a longifa efaneko li na sha nombuto yoshinapi?
8 Omolwashike Jesus a longifa efaneko olo? Okwa longifa ombuto yoshinapi oyo hai mene nokukula monghedi ikumwifi opo a faneke okupondola kwomalongekido Ouhamba waKalunga oo taa tamunuka mo, taa amene nokufinda omandangalati aeshe. Okudja mo 1914, okutamunuka mo kwoshitukulwa shi wetike shehangano laKalunga okwa kala kudidilikwedi. (Jes. 60:22) Ovo hava endafana nehangano olo ohava hafele eameno lopamhepo la denga mbada. (Omayel. 2:7; Jes. 32:1, 2) Shikwao vali, okutamunuka mo kwoinima yOuhamba oko taku twikile okwa ulika kutya itaku dulu okukelelwa, nokwa finda omapataneko aeshe. — Jes. 54:17.
9. (a) Oshilihongomwa shilipi hatu lihongo mefaneko lombuto yoshinapi? (b) Efaneko olo otali tu hongo shike kombinga yaJehova naJesus?
9 Oshike hatu lihongo mefaneko li na sha nombuto yoshinapi? Otashi dulika ho di moshitukulwa omo mu na Eendombwedi dinini ile omo mu na ovanhu ihava pwilikine naanaa ketumwalaka letu. Ashike okudimbuluka kutya omalongekido e na sha nOuhamba otaa dulu okufinda omandangalati aeshe, otaku tu kwafele tu lididimike. Pashihopaenenwa, eshi omumwatate Edwin Skinner a ya koIndia mo 1926, moshilongo osho omwa li ashike Eendombwedi dinini. Pehovelo, exumokomesho ola li tali ende kanini, noilonga kaya li tai longwa noupu. Ndele okwa kala ta udifa nokwa mona nghee etumwalaka lOuhamba la tauluka omandangalati manene. Paife moIndia omu na Eendombwedi de lipyakidila 37 000, naavo va li pEdimbuluko odula ya dja ko ove dulife po 108 000. Natu ka taleni yo vali koshihopaenenwa shimwe shanghee Ouhamba waKalunga wa tamunuka mo neenghono. Momudo oo tuu oo omumwatate Skinner a ya koIndia, oilonga moZambia oya hangwa opo ya hovele. Paife moZambia omu na ovaudifi ve dulife po 170 000, naavo va li pEdimbuluko mo 2013 ove fike po 763 915. Osho osha hala kutya omunhu umwe womovanhu 18 moZambia opo a li pEdimbuluko. Olo kali fi tuu ekulo likumwifi!
ONHAFI
10. Efaneko li na sha nonhafi ola hala okutya shike?
10 Lesha Mateus 13:33. Efaneko li na sha nonhafi ola hala okutya shike? Efaneko olo nalo otali faneke etumwalaka lOuhamba nosho yo oidjemo yalo. ‘Oufila aushe’ otau faneke oiwana aishe, nomonghedi omo tau fulu otai faneke okutandavela kwetumwalaka lOuhamba okupitila moilonga yokuudifa. Nonande okukula kwombuto yoshinapi ohaku limonikila mo nawa, okufula kwolumbololo ihaku kala ku wetike pehovelo. Oidjemo yalo ohai ke limonikila ashike lwanima.
11. Omolwashike Jesus a longifa efaneko lonhafi?
11 Omolwashike Jesus a longifa efaneko olo? Okwa li ta ulike kutya etumwalaka lOuhamba oli na eenghono dokutandavela monghedi ikumwifi nokweeta omalunduluko. Onghee hano, etumwalaka lOuhamba ola fika ‘fiyo okominghulo dounyuni.’ (Oil. 1:8) Ashike omalunduluko oo taa etifwa ketumwalaka olo haalushe hae limonikila naanaa, nokuli noidjemo imwe otashi dulika iha monike nandenande pehovelo. Kakele kehapupalo lomivalu, etumwalaka olo la tandavela ola kwafela yo ovanhu ovo ve li tambula ko va lundulule omaukwatya avo. — Rom. 12:2; Ef. 4:22, 23.
12, 13. Yandja oihopaenenwa yanghee oilonga yokuudifa Ouhamba ya tandavela ngaashi ashike sha popiwa mefaneko lonhafi.
12 Luhapu oidjemo yoilonga yokuudifa ohai ke limonikila konima yomido okudja eshi oilonga ya hovela okulongwa. Pashihopaenenwa, Franz naMargit ovo tava longo paife koshitaimbelewa shimwe shi lili, mo 1982 ova li tava longo moshitaimbelewa shaBrazil. Ova li va udifila mokadoolopa kanini ke li komikunda. Umwe womovakonakoni ovo va li va hovela navo ekonakonombibeli okwa li omudalakadi umwe novana vaye vane. Okamonamati oko ka li ke na omido 12 pefimbo opo noko ka li ka kula koumati vakwao, oka li ke na eehoni neenghono naluhapu oka li haka kendabala okuhondama fimbo ekonakono inali hovela. Ovalihomboli ovo kava li vali va dula okutwikila nekonakono olo molwaashi ova li ve na oku ka longa kumwe ku lili. Ashike lwanima ova ka dula okutalela po okadoolopa oko konima yomido 25. Mbela ova li va hanga oinima tai ende ngahelipi? Ova hanga ko eongalo li na ovaudifi 69, mwa kwatelwa ovakokolindjila vondjikilile 13, nokwoongala okwa li haku ningilwa mOlupale lOuhamba lipe. Ongahelipi shi na sha nokamati ke na eehoni? Paife oku li omuunganeki wolutu lovakulunhuongalo. Ngaashi onhafi yomefaneko laJesus, etumwalaka lOuhamba ola tandavela nola lundulula okukalamwenyo kwavahapu, naasho osha li sha hafifa neenghono ovalihomboli ovo va li tava talele po.
13 Eenghono dihe wetike detumwalaka lOuhamba dokulundulula ovanhu oda kala di liwetikile unene tuu moilongo omo oilonga yOuhamba ya shilikwa paveta. Oshidjuu okumona kutya etumwalaka ola tandavela shi fike peni moilongo ya tya ngaho, ndele ohashi tu kumwifa neenghono eshi hatu mono oidjemo. Pashihopaenenwa, natu tale kuCuba. Etumwalaka lOuhamba ola li la fika ko mo 1910, nomumwatate Russell okwa li a talela po oshilongo osho mo 1913. Ashike exumokomesho ola li tali ende kanini potete. Mbela paife oli li ngahelipi? Paife moCuba omu na ovaudifi ve dulife po 96 000 ovo tava udifa onghundana iwa, naavo va li pEdimbuluko mo 2013 ove fike po 229 726, osho tashi ulike kutya omunhu umwe womovakalimo 48 vokokanhunhu oko okwa li pEdimbuluko. Nokuli nomoilongo omo etumwalaka letu inali shilikwa, otashi dulika la fika koitukulwa oko Eendombwedi dokoitukulwa oko tadi diladila kutya inaku pumbwa lela okuudifilwa. * — Omuud. 8:7; 11:5.
14, 15. (a) Ongahelipi hatu dulu okumona ouwa pauhandimwe moshilihongomwa osho shi li mefaneko lonhafi? (b) Efaneko olo otali tu hongo shike kombinga yaJehova naJesus?
14 Ongahelipi hatu dulu okumona ouwa mwaasho Jesus e tu honga mefaneko lonhafi? Ngeenge otwa dilonga keityo lefaneko laJesus, ohatu ka mona kutya inatu pumbwa okukala hatu lipula unene shi na sha nokutya etumwalaka otali ka fika ngahelipi kovanhu omamiliyona ovo inave li uda natango. Oinima aishe oi li mepashukilo laJehova. Mbela fye oshilonga shetu oshilipi? Eendjovo daKalunga oda yandja enyamukulo tadi ti: “Ombuto yoye i kuna ongula, ndele ino tulumukifa eke loye komatango. Osheshi ku shi shii, ilipi po tai ka mena, oyo ile inya, ile ngenge aishe ivali tai ka kala ya wapala.” (Omuud. 11:6) Pefimbo opo tuu opo, katu na okudimbwa okwiilikana opo oilonga yokuudifa i pondole, unene tuu moilongo omo oilonga yetu ya shilikwa. — Ef. 6:18-20.
15 Shikwao vali, inatu teka omukumo ngeenge otu wete potete oilonga yetu ya fa itai pondola sha. Inatu dina nande “efiku lomahovelo manini.” (Sak. 4:10) Lwanima otashi dulika oidjemo i ka kale ihapu noitunhula shi dulife pwaasho twa li twa teelela. — Eps. 40:6; Sak. 4:7.
OMUSHINGIFI NOSHO YO EMONA LA HOLEKWA
16. Efaneko li na sha nomushingifi nosho yo li na sha nemona la holekwa ola hala okutya shike?
16 Lesha Mateus 13:44-46. Efaneko lomushingifi nosho yo lemona la holekwa ola hala okutya shike? Pefimbo laJesus, ovashingifi vamwe ova li hava i momalweendo male ngaashi okuya kefuta laIndia opo ve ke likongele okawe ka wapala. Omushingifi womefaneko olo ota faneke ovanamitimadiwa ovo hava ningi eenghendabala da mana mo opo ve lipalule pamhepo. “Okawe kamwe kawa unene ke nondado ihapu,” otaka faneke oshili yOuhamba i na ondilo. Molwaashi omushingifi okwa li a mona ongushu yokawe oko, okwa li a hala okulandifa po diva oinima yaye aishe opo e ke lilandele. Jesus okwa popya yo shi na sha nomulumenhu wonhumba oo a li ta longo mepya ndele te litu mo emona la “holekwa.” Mepingafano nomushingifi, omulumenhu oo ka li ta kongo emona. Ashike ngaashi omushingifi, okwa li a halelela okulandifa po “oinima yaye aishe” opo e lilandele epya omo mu na emona.
17. Omolwashike Jesus a longifa efaneko li na sha nomushingifi nosho yo li na sha nemona la holekwa?
17 Omolwashike Jesus a longifa omafaneko oo avali? Okwa li ta ulike kutya oshili otai dulu okumonika meenghedi da yoolokafana. Ovanhu vamwe otava kongo oshili noudiinini opo ve i mone. Ofimbo vamwe ve i mona nonande inave i konga, tashi dulika ve i etelwa. Kashi na nee mbudi kutya ove i mona ngahelipi, keshe umwe okwa mona ongushu yayo nokwa ninga omaliyambo manene nehalo liwa opo ihe mu xutuke.
18. (a) Ongahelipi hatu dulu okumona ouwa momafaneko oo opavali? (b) Omafaneko oo otae tu hongo shike kombinga yaJehova naJesus?
18 Ongahelipi hatu dulu okumona ouwa momafaneko oo avali? (Mat. 6:19-21) Lipula kutya: ‘Mbela ondi na ngoo oikala ya fa oyo ya li iniwe kovalumenhu ovo? Mbela onda lenga ngoo oshili monghedi ya faafana? Mbela onda halelela ngoo okuninga omaliyambo opo ndi i ndalapatele, ile ohandi efa oinima imwe ngaashi oshisho shakeshe efiku shi lipyakidilife nge?’ (Mat. 6:22-24, 33; Luk. 5:27, 28; Fil. 3:8) Apa ngoo pe fike ehafo olo tu na momitima detu eshi twa mona oshili, opo ngoo tapa ka kala pe fike etokolotoko letu lokukala twe i pitifa komesho mokukalamwenyo kwetu.
19. Oshike hatu ka kundafana moshitukulwa tashi landula?
19 Natu ulikeni kutya otwa pwilikina nawa notwa uda ko eityo lomafaneko oo Ouhamba. Natu dimbulukeni kutya otu na okuninga ngaho, hamokushiiva ashike eityo ndele omokutula yo moilonga oilihongomwa oyo twe lihonga mo. Moshitukulwa tashi landula, ohatu ka kundafana omafaneko atatu a wedwa po nokutala kutya oilihongomwa ilipi hatu lihongo mo.
^ okat. 13 Oimoniwa ya fa oyo oya ningwa yo moilongo ngaashi Argentina (2001 Yearbook, epandja 186); Germany shokOushilo (1999 Yearbook, epandja 83); Papua New Guinea (2005 Yearbook, epandja 63) nosho yo Robinson Crusoe Island (Oshungonangelo yOshiingilisha, 15 Juni 2000, epandja 9).


text:
EHOKOLOLO 61
David ta ningi ohamba
SAUL okwa kala ta kendabala natango okukwata David. Efiku limwe, Saul okwa kufa ovakwaita vaye 3 000 ovo va pyokoka molwoodi, ndele ta i navo va ka konge David. Eshi David e shi uda, okwa tuma eendadi oufiku di ka tale kutya Saul novakwaita vaye ova onga onhanda peni. Eshi va mona kutya Saul ova onga onhanda peni, David okwa pula ovakwaita vaye vavali a ti: ‘Olyelye a hala okuya naame konhanda yaSaul?’
Abisai okwe mu nyamukula a ti: ‘Ohatu dulu okuya naave.’ Abisai okwa dalwa komumwainakadona waDavid, wedina Seruja. David okwa ya pamwe naAbisai ndele tave livakele monhanda yaSaul oufiku, fimbo Saul novakwaita vaye va kofa. Ova kufa po eonga laSaul nombao yaye yomeva. Oinima oyo ivali oya li ashike pomutwe waSaul. Kapa li nande oumwe e va uda ile e va mona, molwaashi Saul novakwaita vaye aveshe ova li va kofa eemhofi doshitula.
Tala kuDavid naAbisai mefano olo li li kolumosho. Ngaho ova dja mo nale monhanda yaSaul, nova londa nokuli komhunda. David ota ingida mokule ondjai yetangakwaita laIsrael, ta ti: ‘Abner! Omolwashike ino amena omwene woye, ohamba? Eonga lohamba nombao yaye yomeva oi li peni?’
Opo nee, Saul okwa penduka. Okwa dimbuluka ondaka yaDavid, nokwe mu pula a ti: ‘Ondaka oyoye oyo David?’ Mbela Saul naAbner ou va wete mefano olo li li pedu kolulyo?
David okwa nyamukula Saul a ti: ‘Heeno, omwene wange ohamba.’ Opo nee David okwa pula Saul a ti: ‘Omolwashike to kendabala okukwata nge? Onde ku ninga shike? Ohamba, eonga loye oleli. Tuma omukwaita woye umwe e li ile ko.’
Saul okwa dimina a ti: ‘Onda ninga oshinima sha puka. Inandi katuka pandunge.’ Okudja opo, David okwa ya neendjila daye, ofimbo Saul a shuna keumbo. Ndele David okwa li te lipopile ta ti: ‘Mafiku, Saul ota ka dipaa nge. Ondi na okuya onhapo kedu lOvafilisti.’ Osho osho naanaa a li a ninga. Okwa ka heka Ovafilisti, ndele tava itavele kutya paife David okwaama kombinga yavo.
Konima yefimbo, Ovafilisti ova li va ka lwa nOvaisrael. Saul naJonatan ova li va dipaelwa molwoodi olo. Eshi David a kundana oshinima osho, okwa li a nyika oluhodi neenghono, nomolwaasho okwa ka shanga eimbilo lihokwifa, omo a imba a ti: ‘Onda uda nai omolwoye, omumwatate Jonatan. Ove owa li lela kaume kange kashili.’
Konima yaasho, David okwa li a shuna kuIsrael, koshilando shedina Hebron. Ndele opa li pa tukuluka olwoodi pokati kovakwaita ovo va li va hala omonamati waSaul, Isboset, a ninge ohamba, naavo va li va hala David oye a ninge ohamba. Hauxuuninwa, ovakwaita vaDavid ova ka findana po olwoodi olo. David okwa li e na omido 30 eshi a ninga ohamba. Okwa kala ta pangele muHebron oule womido heyali netata. Omadina ovanamati vaye vamwe ovo va dalelwa muHebron oo: Amnon, Absalom naAdonai.
David okwa li e lilongekida okuya a ka kwate ko oshilando shiwa shedina Jerusalem. Joab oye a li ta wilike etanga lovakwaita. Joab naye okwa dalwa kuSeruja, omumwainakadona waDavid. Konima yefindano olo, David okwa li a ninga Joab ondjai yovakwaita vaye. Okudja opo, David okwa ka kala ta pangele muJerusalem.
1 Samuel 26:1-25; 27:1-7; 31:1-6; 2 Samuel 1:26; 3:1-21; 5:1-10; 1 Omafimbo 11:1-9.
Lihonga shihapu
David ka li ha tila
Lesha ehokololo eli lOmbibeli litunhula u lihonge kutya oshike sha li sha kwafela David a kale iha tila.
Ovaisrael ova li va pula va pewe ohamba
Eshi Ovaisrael va li va pula va pewe ohamba, Jehova okwa li a hoolola Saul. Omolwashike Jehova a li a hoolola David a pingene po Saul?


text:
NATU HOPAENENENI EITAVELO LAVO | HENOK
‘Kalunga okwe mu hokwa’
HENOK okwa kala nomwenyo efimbo lile. Otashi dulika shi kale shidjuu okutengeneka, ashike omulumenhu oo okwa kala nomwenyo omido 365 lwaapo, onghalamwenyo ile i dule yokunena lwomapa anhe. Ashike kali lela a kulupa pefimbo laye. Pefimbo lonale, omafelemido 50 a pita, ovanhu ova li hava kala nomwenyo efimbo lile shi dulife kunena. Adam, omunhu wotete, okwa hangwa a kala momwenyo oule weedula di dule pomafele ahamano eshi Henok a dalwa, na Adam okwa li a kala nomwenyo natango oule womido omafele atatu. Oludalo laAdam limwe ola li la kala nomwenyo nokuli oule womido di dule pwaado. Onghee hano, eshi Henok a li e na eedula 365, otashi dulika a li ta monika a nyashuka, ngaashi omunhu oo e na ko natango omido dihapu monghalamwenyo. Ndele nande ongaho, ina kala nomwenyo efimbo.
Henok otashi dulika a li monghalo ya nyika oshiponga. Kala nee wa fa u mu wete ta faduka po, ta diladila kunghee ovanhu va li ve linyenga ketumwalaka laKalunga olo a li e va udifila. Ovanhu ovo ova li va handuka neenghono nova li ve mu tonde. Ova li va dina etumwalaka laye, nova li ve tonde Kalunga oo a li e mu tuma. Kava li tava dulu okuponokela Jehova Kalunga kaHenok, ashike ova li tava dulu okuponokela Henok filufilu. Henok otashi dulika a li te lipula ngeenge onaka mone ngoo vali oukwaneumbo waye. Mbela okwa li te lipula kombinga yomukulukadi waye novanakadona ile omonamati Metusala ile omutekulu Lamek? (Genesis 5:21-23, 25) Mbela oshike sha ka ningwa po?
Ombiibeli inai hokolola naanaa shihapu kombinga yaHenok. Omishangwa ashike dOmbiibeli nhatu da popya pauxupi kombinga yaye. (Genesis 5:21-24; Ovaheberi 11:5; Judas 14, 15) Ashike eevelishe odo ode tu pa ouyelele woshiyeleke oo tau ulike kutya okwa li omulumenhu e na eitavelo la kola. Mbela oho file oshisho oukwaneumbo woye? Mbela ope na efimbo limwe wa li to kondjo opo u popile oshinima osho u shii kutya oshi li mondjila? Ngeenge osho, oto dulu okulihonga shihapu meitavelo laHenok.
‘HENOK OKWA LI HA ENDE PAMWE NAKALUNGA’
Ovanhu ova li hava longo owii pefimbo laHenok. Ova li epupi etiheyali okudja kuAdam. Ashike ovanhu ova li popepi elela newaneneno olo Adam naEva va li ve na nove li kanifa. Nomolwaasho ovanhu va li hava kala natango nomwenyo efimbo lile. Ashike ova li monghalo ii yopaenghedi noyopamhepo. Omalwoodi okwa li keshe pamwe. Oikala ya tya ngaho oya hovela mepupi etivali, eshi Kain a dipaa ondenge yaye Abel. Umwe womoludalo laKain okwa li ta ulike e udite etumba eshi a li e hole unene omalwoodi nomuhandunhu e dule Kain. Mepupi etitatu, opa li pa holoka vali owii umwe. Ovanhu ova li va hovela okwiifana edina laJehova, ndele kava li tave shi ningi tave mu longele netilofimaneko. Osha yela kutya ova li tava longifa edina laKalunga liyapuki monghedi yokusheka noyokuhenefimaneko. — Genesis 4:8, 23-26.
Elongelokalunga la nyonauka la tya ngaho otashi dulika la li apeshe pefimbo laHenok. Eshi Henok a kula, okwa li e na okuninga etokolo. Mbela okwa li ta ka hopaenena ovanhu vopefimbo laye? Ile okwa li ta ka konga Kalunga kashili, Jehova, oo a shita eulu nedu? Otashi dulika a li a kumwa neenghono okulihonga kombinga yaAbel, oo a dipawa molwaashi okwa li ha longele Jehova monghedi ya yuka. Henok okwa li a tokola oku mu hopaenena. Genesis 5:22 ota ti: ‘Henok okwa li ha ende pamwe naKalunga.’ Outumbulilo oo udidilikwedi otau ulike kutya Henok okwa li omulumenhu ha tila Kalunga mokati kounyuni wovahenakalunga. Oye omunhu wotete a hokololwa ngaho mOmbiibeli.
Ovelishe yOmbiibeli oyo tuu oyo oya popya kutya Henok okwa twikila okweenda pamwe naJehova konima eshi a dala omonamati waye Metusala. Osho otashi ulike kutya Henok okwa li e na oukwaneumbo eshi a li e na omido 65 lwaapo. Okwa li e na omukulukadi, oo ina tumbulwa kedina mOmishangwa, nosho yo “ovana ovamati noukadona” inava tongwa kutya ova li vangapi. Ngeenge xe oha ende pamwe naKalunga ofimbo ta tekula oukwaneumbo noku u fila oshisho, oku na okukendabala okufiloshisho oukwaneumbo monghedi oyo Kalunga a hokwa. Henok okwa li e shii kutya Jehova okwa hala a kanyatele filufilu komukulukadi waye. (Genesis 2:24) Okwa li yo a ninga eenghendabala opo a honge ovana vaye kombinga yaJehova Kalunga. Osho osha li sha eta oidjemo ilipi?
Ombiibeli inai popya shihapu kombinga yaasho. Inai popya kutya Metusala, omona waHenok, okwa li e na eitavelo la tya ngahelipi, oo a popiwa mOmbiibeli a kala nomwenyo mule e dule ovanhu aveshe fiyo omomudo omo Eyelu linene le uyile. Ashike Metusala okwa dala omonamati wedina Lamek. Lamek okwa hanga xekulu Henok momwenyo ndele tava kala mo oshita omido di dule pefele. Eshi Lamek a kula okwa li yo e na eitavelo la tongomana. Jehova okwa li e mu nwefa mo a xunganeke kombinga yaNoa, omona waLamek, nexunganeko olo ola ka wanifwa konima yEyelu. Noa okwa popiwa kutya okwa li a enda pamwe naKalunga, ngaashi xekulululwa Henok. Noa ina mona Henok, ashike Henok okwa fiyo po oshihopaenenwa shiwa. Noa otashi dulika e lihonga kombinga yoshihopaenenwa osho kuxe, Lamek, ile kuxekulu Metusala ile tashi dulika kuJared, xe yaHenok, oo a fya ofimbo Noa a li e na omido 366. — Genesis 5:25-29; 6:9; 9:1.
Diladila keyooloko olo li li pokati kaHenok naAdam. Nonande Adam okwa li a wanenena, okwa nyona kuJehova nokwa tula oludalo laye monghalo inyikifa oluhodi nokwe li tulila po oshihopaenenwa shounashibofa. Ndele Henok oo ina wanenena, okwa enda pamwe naKalunga nokwa tulila po oludalo laye oshihopaenenwa shokukala neitavelo. Adam okwa fya eshi Henok a li e na omido 308. Mbela ovakwanedimo vaAdam ova li ngoo va lila xekulu oo a li e lihole mwene? Katu shi shii. Kashi na nee mbudi kutya oshike, Henok “okwa enda pamwe naKalunga.” — Genesis 5:24.
Ngeenge oto file oshisho oukwaneumbo woye, tala kutya oshike to dulu okulihonga keitavelo laHenok. Nonande oshiwa okufila oshisho oukwaneumbo woye palutu, osha fimana neenghono oku u fila oshisho pamhepo. (1 Timoteus 5:8) Osho ou na oku shi ninga okupitila meendjovo nomoilonga. Ngeenge owa hoolola okweenda pamwe naKalunga ngaashi Henok, mokweefa omifikamhango daKalunga da nwefwa mo di ku wilike monghalamwenyo, naave oto ka tulila po oukwaneumbo woye oshihopaenenwa shiwa kuhe na vali osho tau dulu okulandula.
HENOK “OKWE VA XUNGANEKA”
Henok otashi dulika a li e udite ouwike molwaashi okwa li e na eitavelo mokati kovanhu ovo vehe na eitavelo. Ndele mbela Kalunga kaye Jehova okwa li ngoo e mu wete? Heeno okwa li e mu wete. Efiku limwe Jehova okwa li a popya nomupiya waye oo omudiinini. Kalunga okwa li a pa Henok etumwalaka olo a li e na oku ka lombwela ovanhu vopefimbo laye. Kungaho okwa li a ninga Henok omuprofeti, oo etumwalaka laye la hololwa oshikando shotete mOmbiibeli. Osho otu shi shii molwaashi Judas, mumwaina waJesus, okwa li a nwefwa mo a shange exunganeko laHenok omafelemido mahapu a pita. *
Henok okwa li a xunganeka kombinga yashike? Okwa ti: “Tala, Omwene ote uya novayapuki vaye omayovi omilongo, okutokola aveshe nokuhandukila ovahenakalunga aveshe omolwoilonga yavo aishe youhenakalunga, ve i longa mouhenakalunga wavo, neendjovo davo adishe dikukutu, ovalunde ovo vehe na Kalunga ve di popya va twa ondubo naye.” (Judas 14, 15) MEembibeli dimwe, Henok okwa popya eendjovo odo mepitafimbo, sha fa Kalunga a ninga nale osho sha popiwa mexunganeko. Omaxunganeko mahapu osho a popiwa ngaho konima yaalo. Osho osha hala okutya: Exunganeko otali popi oshinima osho tashi ka ningwa shili nomolwaasho otashi dulu okupopiwa sha fa sha ningwa nale. — Jesaja 46:10.
Mbela Henok okwa li e udite ngahelipi eshi a li e na oku ka udifa etumwalaka letokolo olo, tashi dulika oku ke li udifila ovanhu ovo itava pwilikine nandenande? Didilika kutya elondwelo olo ola li la kwata moiti shi fike peni, eshi la longifa outumbulilo “ovahenakalunga” lwoikando inhe opo li tokole ovanhu, oilonga yavo nosho yo onghedi oyo hava longo oilonga oyo. Kungaho, exunganeko ola londwela ovanhu aveshe kutya onghalamwenyo mounyuni aushe oyo ya hovela okudja eshi ovanhu va tewa mo muEden oya li ya nyonauka neenghono. Ounyuni oo owa li wa teelela exulilo la nyika oshiponga eshi Jehova te ke uya “novayapuki vaye omayovi omilongo,” eengudu dovaengeli ovanaenghono ve lilongekidila olwoodi okweeta ehanauno. Henok okwa li a udifa elondwelo laKalunga nokuhe na oumbada, nokwe shi ninga oye aeke. Omunyasha Lamek otashi dulika a li te mu tale, a kuminwa ouladi waxekulu. Ngeenge osho, ohatu dulu okuuda ko kutya omolwashike.
Eitavelo laHenok otali dulu oku tu linyengifa tu lipule ngeenge otwa tala ko ngoo ounyuni oo tu li muo ngaashi Kalunga e u tala ko. Etokolo olo Henok a li a udifa nouladi otali ke uya natango; otali ka hanga ounyuni wonena ngaashi la li la hanga ounyuni wopefimbo laHenok. Metwokumwe nelondwelo laHenok, Jehova okwa li a eta Eyelu linene opo a hanaune po ovahenakalunga vopefimbo laNoa. Ashike ehanauno olo oli li oshihopaenenwa shehanauno linenenene olo tali ke uya. (Mateus 24:38, 39; 2 Petrus 2:4-6) Ngaashi nale, kunena Kalunga okwe lilongekida pamwe neengudu dovayapuki omayovi opo va tokole ounyuni ou wovahenakalunga netokolo li li pauyuki. Keshe umwe womufye oku na okupwilikina kelondwelo laHenok noku li lombwela vakwetu. Ovapambele nookaume ketu otashi dulika vehe tu pwilikine. Otashi dulika tu kale tu udite ouwike omafimbo amwe, ashike Jehova ita ka efa ovapiya vaye ovadiinini kunena, ngaashi ashike a li i na efa Henok.
“OKWA KUFWA PO AHA MONE EFYO”
Onghalamwenyo yaHenok oya li ya xula ngahelipi? Mepingafano nonghalamwenyo yaye, Ombiibeli inai popya ouyelele u na sha nefyo laye. Ehokololo laGenesis ola ti ashike: “Henok okwa enda pamwe naKalunga. Ndele ye ina monika vali, osheshi Kalunga okwe mu kufa po.” (Genesis 5:24) Mbela omeityo lilipi Kalunga a kufa po Henok? Omuyapostoli Paulus okwa ka yelifa lwanima a ti: “Meitavelo Henok okwa kufwa po aha mone efyo, ye ina monika, osheshi Kalunga e mu kufa po. Osheshi fimbo ina kufwa po, okwa pewa ehepaululo nokutya, Kalunga e mu hokwa.” (Ovaheberi 11:5) Paulus okwa hala okutya ngahelipi eshi a ti kutya “okwa kufwa po aha mone efyo”? Omatoloko Eembiibeli dimwe okwa ti kutya Kalunga okwa twala Henok meulu. Ndele osho kashi fi shoshili. Ombiibeli otai ulike kutya Jesus Kristus oye a li a nyumuninwa tete omwenyo womeulu. — Johannes 3:13.
Ndele mbela omeityo lilipi Henok a “kufwa po” opo aha “mone efyo”? Otashi dulika Jehova okwe mu kofifa mefyo neyavelelo, opo aha fye efyo tali udifa omwenyo munyenye. Ashike tete Henok okwa “pewa ehepaululo nokutya, Kalunga e mu hokwa.” Ngahelipi mbela? Fimbo ina fya, Henok otashi dulika a li a mona emoniko la dja kuKalunga, tashi dulika tali ulike edu li li oparadisa. Mokumona edidiliko la twa la tya ngaho kutya Jehova okwe mu hokwa, Henok okwa kofa mefyo. Omuyapostoli Petrus okwa popya kombinga yaHenok nosho yo ovalumenhu novakainhu vamwe vali ovadiinini a ti: “Meitavelo aveshe ava va fila mo.” (Ovaheberi 11:13) Konima yaasho, ovatondi vaye otashi dulika va li tava kongo oshimhu shaye, ashike inave shi ‘mona,’ molwaashi otashi dulika Jehova e shi tula ponhele opo itashi dulu okumonika, opo vaha dule oku shi ningila owii ile oku shi longifa mokuxumifa komesho elongelokalunga loipupulu. *
Tu na okutomhafana kwopamishangwa oko momadiladilo, natu kendabaleni okufaneka kutya onghalamwenyo yaHenok otashi dulika ya xula ngahelipi. Nande itatu dulu okupopya ofaafaa osho sha ningwa po, natu tye nee ngeno oiningwanima osho ya li ya enda ngaha. Henok okwa li ta i onhapo nokwa li a loloka neenghono. Ovahepeki vaye ova li tave mu landula, va fula onya omolwetumwalaka laye letokolo. Henok okwa li a mona onhele yokuhondama ndele ta fuda po kanini, ashike okwa li e shii kutya ita dulu okuhondama efimbo lile. Okwa li a taalela efyo linyanyalifi. Fimbo a li ta fuda po, okwa li a ilikana kuKalunga kaye. Opo nee okwa li e udite ombili momutima waye. Okwa li a mona emoniko la twa nokwa li e udite a fa e li ponhele oyo a mona memoniko.
Kala nee wa fa u wete Henok e wete efano li na ounyuni wa yooloka ko filufilu kwaao e shii. Okwa li e wete ounyuni oo tau monika nawa wa fa oshikunino shaEden, ashike kamwa li ovakerubi tava kelele ovanhu vaha ye mo. Omwa li mu yadi ovalumenhu novakainhu ve na oukolele muwa nove na eenghono dounyasha. Ovanhu ovo ove na ombili. Kamwa li outondwe nomahepeko opalongelokalunga oo Henok e shii nawa. Henok okwa li e udite Jehova e mu shilipaleka kutya oku mu hole nokwe mu hokwa. Okwa li e udite kutya oku na okukala monhele ya tya ngaho; omo ta ka kala. Fimbo a li ta twikile okukala e udite ombili neenghono, okwa fifikina ndele ta kofa eemhofi didjuu nopehe na okutwa ondjodi.
Ponhele opo opo e li fiyo okunena, a kofa mefyo, e li medimbuluko laalushe laJehova Kalunga. Ngaashi Jesus a ka udaneka lwanima, efiku otali ke uya eshi aveshe ovo ve li medimbuluko laKalunga tava ka uda ondaka yaKristus ndele tava di mo meembila, nokunyumukila omwenyo mounyuni mupe muwa nomu na ombili. — Johannes 5:28, 29.
Mbela owa hala oku ka kala mounyuni wa tya ngaho? Diladila nghee tashi ka kala shitunhula okushakeneka Henok. Dilonga koinima ikumwifa oyo hatu ka dula okulihonga kuye! Ota dulu oku ke tu lombwela ngeenge osho twa faneka momadiladilo shi na sha nexulilo longhalamwenyo yaye oshi li ngoo mondjila. Ashike ope na oshinima sha endelela osho twa pumbwa okulihonga kuye paife. Konima eshi Paulus a kundafana kombinga yaHenok, okwa twikila ko a ti: “Kape na ou ta dulu okuwapalela Kalunga, ngeenge kape neitavelo.” (Ovaheberi 11:6) Etomheno olo la fimanenena nali kwafele keshe umwe womufye a hopaenene eitavelo la pama laHenok.
^ okat. 14 Ovahongwanhu vamwe vOmbiibeli otava ti kutya Judas okwa tofa membo lomahepu hali ifanwa Embo laHenok, ashike embo olo oli na ouyelele uhe fi woshili nouhe na ekanghameno tau popi kombinga yaHenok. Oli na exunganeko li li paushili laHenok, ashike otashi dulika la kufwa modjo yonale yonhumba oyo ihe po vali, tashi dulika omukanda wonhumba wa shangwa ile ouyelele wonale wa popiwa pakanya. Judas otashi dulika a li a longifa odjo yonale oyo, ile tashi dulika a uda kombinga yaHenok kuJesus, oo a li a mona onghalamwenyo yaHenok okudja meulu.
^ okat. 20 Sha faafana, Kalunga otashi dulika a li a shilipaleka opo oshimhu shaMoses naJesus iha monike opo iha ningilwe oinima ya tya ngaho. — Deuteronomion 34:5, 6; Lukas 24:3-6; Judas 9.


text:
NATU HOPAENENENI EITAVELO LAVO | TIMOTEUS
“Omumwange omuholike nomudiinini mOmwene”
TIMOTEUS okwa li ta ende e li momunghulo wondjila tadi keumbo, nokwa li te lipula naasho a li ta ka hanga komesho. Ookaume kaye okwa li tava ende ve li komesho eshi tava tavakana momapya oo a li e shii nawa. Eshi a keuka konima okwa li e wete odoolopa yaListra, oyo ya li popepi nolufilu. Timoteus okwa li te limemesha eshi a li ta diladila ina nainakulu ve udite etumba notava fitikinine omahodi eshi va li tave mu tale ta i. Mbela okwa li e na oku va keuka noku va molola lwaxuuninwa?
Omuyapostoli Paulus okwa li a tala kuTimoteus ndele te limemesha. Paulus okwa li e shii kutya Timoteus oku na okufinda eehoni, ashike okwa li a hafa eshi a mona omunyasha oo e na ondjungu. Timoteus okwa li omunyashaelela, tashi dulika a li e li mepupi lokamukondapweyu ile opo a wanifa omido omilongo mbali. Okwa li e hole Paulus nokwe mu fimaneka. Timoteus okwa li a ya molweendo olo la li tali ka pula eekilometa omafele pamwe nomulumenhu omudiinini noku na ondjungu. Okwa li tava ka enda kolupadi, moshikepa nokutaalela oiponga ihapu mondjila. Timoteus ka li eshi ngeenge fiku limwe ona ka shune ngoo vali keumbo.
Oshike sha li tashi ka wilika omulumenhu oo omunyasha a lalakanene onghedi yokukalamwenyo ya tya ngaho? Ondjabi ilipi a li ta ka mona eshi a ninga omaliyambo a tya ngaho? Ongahelipi eitavelo laTimoteus tali dulu oku tu nwefa mo?
‘OKUDJA KOUNONA’
Natu diladileni komido mbali ile nhatu odo tashi dulika da pita po eshi Timoteus a dja mo modoolopa yavo. Listra okadoolopa ke li komikunda, kehe na omapiyaano noke na omalufilu taa kunguluka omeva. Ovanhu mokadoolopa oko ohava udu Oshigreka ashike ohava popi yo elaka lomoshitukulwa, Oshilikaonia. Efiku limwe mokadoolopa oko, omwa li mwa holoka embuyaano. Ovatumwa Ovakriste vavali, omuyapostoli Paulus nomweendi pamwe naye, Barnabas, okwa li va fika muIkonio, odoolopa ya kula oyo ya li popepi naListra. Eshi Paulus va li tava udifa moipafi, okwa mona omulumenhu oshingudu oo a li a ulika kutya oku na eitavelo. Paulus okwa li a longa oshikumwifilonga nokwa velula omulumenhu oo. — Oilonga 14:5-10.
Ovanhu vahapu muListra ovo va li va itavela momahokololo opalongelokalunga ova li tava diladila kutya oikalunga oye lifefa ovanhu noye uya moshilongo shavo. Ova li tava diladila papuko kutya Paulus oye Merkurius ofimbo Barnabas oye Jupiter. Ovakriste ovalininipiki ovo vavali ova li va kelela eengudu dovanhu dihe va yambele. — Oilonga 14:11-18.
Ovanhu ashike vanini muListra va li va itavela kutya oshinima osho inashi ningwa koikalunga yovapaani, ndele oshikumwifilonga sholela nosha ningwa kovanhu. Pashihopaenenwa, Eunike, omukainhu Omujuda oo a li a hombolwa komulumenhu Omugreka ehe fi omwiitaveli naina Loide, ova li va tunhukwa eshi va li tava pwilikine kuPaulus naBarnabas. Lwanima, Ovajuda ovaitaveli aveshe ova ka uda kutya Messias okwa li kombada yedu nokwa wanifilwa omaxunganeko mahapu e na sha naye oo a shangwa mOmbibeli.
Diladila nghee etalele po looPaulus la li la kuma Timoteus. Timoteus okwa hangwa a deulwa ‘okudja kounona’ waye a kale e hole omishangwa diyapuki dOshiheberi. (2 Timoteus 3:15) Timoteus okwa li a mona kutya Paulus naBarnabas otava udifa oshili kombinga yaMessias ngaashi ina nainakulu. Okwa li yo te lipula nomulumenhu oshingudu oo a li a velulwa kuPaulus. Omolwashike mbela? Timoteus okwa kala ha mono omulumenhu oo okudja kounona waye momapandavanda aListra. Ndele okwe ke mu mona ta ende oshikando shotete. Itashi kumwifa eshi Eunike naLoide va ninga tete Ovakriste kuTimoteus. Kunena, ovanamido novadali otava dulu okulihonga shihapu kuLoide naEunike. Mbela oho tulile po ngoo ovanyasha oshihopaenenwa shiwa?
‘OKUPITA MOUDJUU MUHAPU’
Ovanhu ovo va li va ninga Ovakriste muListra ove na okukala va li va tunhukwa eshi ve lihonga kombinga yeteelelo olo va uda kovashikuli vaKristus. Ashike ova li yo ve lihonga kutya okukala omuhongwa otashi pula shihapu. Ovajuda ovapataneki ovakwanyanya va dja kuAntiokia nokuIkonia ova li ve uya modoolopa ndele tava piyaaneke ovanhu noku va kelela vaha pwilikine kuPaulus naBarnabas. Konima yaasho, ova kupula Paulus nomamanya. Ova kala tave mu denge lwoikando fiyo a wila pedu. Ongudu oyo oye mu kokolola mo moshilando va li ve shii okwa fya. — Oilonga 14:19.
Ovahongwa ova li va dja mo moshilando ndele tava dingilile Paulus. Kasha li tuu tashi hekeleke eshi ve mu pameka, noku mu pendula po ndele tava i naye kuListra ve mu twa omukumo! Efiku la landula, Paulus naBarnabas ova dja mo moshilando ndele tava twikile oku ka udifa kuDerbe. Eshi va mona ko ovahongwa vape ova alukila kuListra nonande okwa li sha nyika oshiponga. Mbela onelalakano lashike? Ombibeli oya ti: ‘Ova pameka eemwenyo dovahongwa ndele tave va kumaida okudiinina eitavelo.’ Kala nee wa fa u wete omunyasha Timoteus, ta pwilikine a mana mo omesho eshi Paulus naBarnabas tava hongo Ovakriste ovo kutya eteelelo lavo likumwifi li na sha nonakwiiwa otali pula shihapu. Paulus naBarnabas ova ti: “Mokuya mouhamba waKalunga otu nokupitila moudjuu uhapu.” — Oilonga 14:20-22.
Timoteus okwa mona nghee Paulus a kala a taalela omaudjuu nouladi opo a udifile ovanhu onghundana iwa. Timoteus okwa li e shii kutya ngeenge okwa shikula oshihopaenenwa shaPaulus, ovanhu vomuListra otave ke mu pataneka, tashi dulika yo naxe. Ashike, Timoteus kali ta ka pitika omafininiko oludi olo a ye moshipala etokolo laye lokulongela Kalunga. Kunena ovanyasha vahapu ohava ningi ngaashi Timoteus. Ohava pange oukaume naavo ve na eitavelo la kola, ovo tava dulu oku va pameka. Ihava efa omafininiko e va imbe va longele Kalunga kashili.
‘OKWA LI HA POPIWA NAWA KOVAMWATATE’
Ngaashi sha tumbulwa metetekelo, Paulus okwa li e uya okutalela po vali konima yomido mbali ile nhatu. Kala nee ngeno wa fa u wete oukwaneumbo wooTimoteus wa hafa eshi va mona Paulus, ashike oshikando eshi okwa li naSilas. Osha yela kutya Paulus naye oku na okukala a li a hafa. Okwa li a mona oidjemo iwa okudja meembuto doshili odo a li a kuna muListra. Okwa li a mona mo ovakainhu ovadiinini Loide nomonakadona waye Eunike ‘veitavelo lihe noihelele’ olo a li a lenga. (2 Timoteus 1:5) Ongahelipi shi na sha nomunyasha Timoteus?
Petalele po lotete, Paulus okwa li a didilika kutya omunyasha oo okwa kula pamhepo. Timoteus ka li ashike ha “popiwa nawa kovamwatate” vomuListra ndele novomuIkonio yo, osho shi li eekilometa 32 koushilolundume. (Oilonga 16:2) Osha enda ngahelipi opo a kale e na edina liwa?
“Omishangwa diyapuki” odo Timoteus a hongwa ‘okudja kounona’ kuina nainakulu ongaashi okukala ha pwilikine nokutula moilonga omayele e na sha novanyasha. (2 Timoteus 3:15) Pashihopaenenwa, Ombibeli otai ti: “Dimbulukwa Omushiti woye momafiku ounyasha woye.” (Omuudifi 12:1) Eshi Timoteus a ninga Omukriste okwa li ha dilonga moule keityo leendjovo odo. Okwa li a mona kutya onghedi ya denga mbada oyo ta dulu okudimbuluka Omushiti waye omokuudifa onghundana iwa kombinga yOmona waKalunga, Kristus. Timoteus okwa enda ta findi eehoni odo da li hadi mu imbi a lombwele ovanhu nouladi onghundana iwa kombinga yaJesus Kristus.
Ovo va li tava kwatele komesho meongalo okwa li va didilika exumokomesho laTimoteus. Nopehe na omalimbililo, ova li va hafa okumona nghee omunyasha oo ta xumukomesho nokutwa omukumo keshe umwe meongalo. Ndele Jehova naye okwa li a didilika Timoteus nokwa li yo a nwefa mo ovaprofeti vamwe va shange kombinga yaye kutya efiku limwe ota ka kwatela komesho omaongalo mahapu. Paulus okwa li a didilika kutya Timoteus ota dulu okukala ekwafo la kula mokweenda pamwe naye moilonga youtumwa. Ovamwatate muListra ova li va dimina ediladilo laPaulus nova li va tenheka Timoteus omake osho sha li edidiliko tali ulike kutya okwa pewa oufembanghenda we likalekelwa wokulongela Jehova Kalunga. — 1 Timoteus 1:18; 4:14.
Kala nee ngeno wa fa u wete Timoteus a kumwa nokwelininipika eshi elineekelwa oshinakuwanifwa osho sha kwata moiti. Okwa li e lilongekida okuya. * Mbela xe yaTimoteus oo ehe fi omwiitaveli okwa li e linyenga ngahelipi eshi omona a pewa oshinakuwanifwa shipe shokukala omutumwa? Otashi dulika a li e na momadiladilo omalalakano amwe e lili e na sha nonakwiiwa yomona. Ongahelipi shi na sha naina yaTimoteus nainakulu? Mbela ova li ve udite etumba nonande otashi dulika va li tave lipula unene naye molwaashi okwa li omunyasha natango? Oshi li paushitwe okulipula novanyasha.
Oshoshili kutya Timoteus ka li a limbililwa okuya naPaulus. Okwa ya pamwe naye ongula inene ngaashi sha hokololwa pehovelo loshitukulwa eshi. Eshi a fiya po Listra, eenghaku daye oda li di yadi omadu, omwiidi oo a enda ta lyata, tashi ulike kutya okwa li ta katuka lela a finda konhele oko ehe shii nokokule neumbo lavo. Ovalumenhu ovo vatatu ova li va enda efiku alishe opo va fike muIkonia. Timoteus okwa li a mona nghee Paulus naSilas tava yandje ewiliko lipe olo la dja kolutuwiliki muJerusalem nonghee va pameka ovaitaveli muIkonio. (Oilonga 16:4, 5) Osho osha li ashike ehovelo.
Eshi ovatumwa va talela po omaongalo muGalatia, ova li va enda eekilometa omafele meendjila daRoma nova tavakana oikulundudu ihapu yomuFrigia va finda kolundume nokouninginino washo. Omhepo iyapuki yaKalunga oye va wilika va ye muTroas ndele tava i noshikepa kuMakedonia. (Oilonga 16:6-12) Okudja opo, Paulus okwa li a mona kutya Timoteus oku li ekwafo linene kuye. Onghee hano, Paulus okwa li a fiya Timoteus naSilas muBerea. (Oilonga 17:14) Okwa li nokuli a tuma Timoteus oye aeke kuTessaloniki. Omunyasha oo okwa li a hopaenena filufilu osho a li a mona nokwa li a pameka Ovakriste ovadiinini vomuTessaloniki. — 1 Ovatessaloniki 3:1-3.
Lwanima Paulus okwa ka shanga shi na sha naTimoteus a ti: ‘Ame nghi na umwe handi diladila ngaashi yee, e mu file oshisho shili.’ (Ovafilippi 2:20) Epopilo liwa la tya ngaho inali uya po ashike ombadilila. Timoteus okwe li mona mokulonga noudiinini, moilonga yelininipiko nomokulididimikila omashongo madjuu. Osho kashi fi tuu oshihopaenenwa shididilikwedi kovanyasha kunena! Ovanyasha shiiveni kutya otamu dulu okulikongela edina liwa. Ngeenge ou li omunyasha, ou na omhito ya denga mbada yokuliningila edina liwa mokupitifa tete komesho Jehova Kalunga monghalamwenyo yoye nokuungaunga novanhu nonghenda nonefimaneko.
“ENDELELA DIVA U UYE KUAME”
Timoteus okwa longa pamwe nakaume kaye, omuyapostoli Paulus, oule womido di dule 14 lwaapo. Paulus okwe mu hokololela eenghalo didjuu odo a pita mudo nehafo olo a mona. (2 Ovakorinto 11:24-27) Pomhito imwe, Timoteus okwa li a tulwa modolongo omolweitavelo laye. (Ovaheberi 13:23) Okwa li a ulika kutya oku hole Paulus nohole yomoule nokwa li yo he lipula nOvakriste vakwao. Paulus okwa shanga shi na sha naye a ti: ‘Onda dimbuluka omahodi oye.’ (2 Timoteus 1:4) Ngaashi Paulus, otashi ulike kutya Timoteus okwe lihonga okukala ha ‘lili naava tava lili,’ e va udile olukeno opo a dule oku va pameka noku va hekeleka. (Ovaroma 12:15) Keshe umwe ota dulu okukala ha ningi ngaho.
Inapa pita efimbo, Timoteus okwa li a ninga omupashukili womaongalo. Paulus ka li ashike e mu lineekelela oshinakuwanifwa shokutalela po omaongalo e a pameke ndele nokunangeka po yo ovalumenhu ovo va wana okuninga ovakulunhuongalo novayakuliongalo. — 1 Timoteus 5:22.
Paulus okwa li e hole neenghono Timoteus nomolwaasho a li he mu pe omayele taa tungu e li onga xe omudali. Okwa lombwela Timoteus a diinine oinakuwanifwa yaye yopamhepo nokutwikile okuninga exumokomesho. (1 Timoteus 4:15, 16) Okwa ladipika Timoteus aha dine nande ounyasha waye tashi dulika mokuhapitika eehoni di mu imbe a diinine osho sha yuka. (1 Timoteus 1:3; 4:6, 7, 11, 12) Paulus okwa li yo e mu pa omayele e na sha nanghee ta dulu okuungaunga noudu waye wendjadja nowoshifeta osho hashi mu hange efiku nefiku. — 1 Timoteus 5:23.
Paulus okwa li eshi shii kutya efimbo laye lokufya oli li popepi. Okwa li a tumina Timoteus onhumwafo ya nwefwa mo ya xuuninwa ina eendjovo tadi kumu omutima tadi ti: “Endelela diva u uye kuame.” (2 Timoteus 4:9) Paulus okwa li e hole neenghono Timoteus nokwa li e mu ifana “omumwange omuholike nomudiinini mOmwene.” (1 Ovakorinto 4:17) Itashi kumwifa eshi Paulus a li a halelela kaume kaye e uye fimbo ina fya. Lipula kutya, ‘Mbela ovanhu ova tala nge ngoo ndi li odjo yehekeleko ngeenge ve li moupyakadi?’
Mbela Timoteus okwa li ngoo a hanga Paulus e li momwenyo? Katu shi shii. Otu shii ashike kutya Timoteus okwa li ha ningi ngaashi ta dulu a hekeleke nokupameka Paulus navahapu. Timoteus okwa kala metwokumwe nedina laye olo tali ti, “Ou ha fimaneke Kalunga.” Timoteus okwe tu tulila po oshihopaenenwa sha denga mbada sheitavelo kutya nee otu li ovanyasha ile ovakulunhu.
^ okat. 20 Timoteus okwa li a dimina a pite etanda ngaashi Paulus a li e mu pula, nepitotanda kala li oshiteelelwa shopaKriste ndele omolwaashi Paulus ka li a hala Ovajuda ovo a li ta udifile va shiive kutya xe yaTimoteus owomoiwana imwe. — Oilonga 16:3.


text:
1Ango-keme, ono moloringina ombo kongono serimulu kanumu we mania naa purumu ono pilielemele. 2Ononga koleana u naa ombo kolea-awili Pillipai molorumulu kinia olionga kangikundu mindili siku olio ungu-taka tondoringi mele ono pilielemele. Aku-sipa na-kolo pe Tesallonaika orumulu kinia ‘Kongono naa sangi.’ ningu kongono semolo aulkamo pipi singí seringi kinia olionga Pulu Yemone olio lipa tapondorumu kinia pipili naa kolopo tondolo mundupu yunga semane peangamo ono topo sirimulu. 3Olione onondo tondolo mundupu “Yesusi Karasi piliangi.” nimulúndu olione ungu mare lawa sepo pilipu naa nimbu, ‘Kalaro mololi uluma pea samili.’ nimbu konopu talo pepili unguma naa nimbu, ‘Ono aulka senga lupa pangi kene kondi tamili.’ nimbu kolo naa torumulu. Aku paa naa serimulu. 4Pulu Yemone olio apurupa kanopale ‘Nanga semane peangamo manda sumbi siku toko singí.’ nimba kanopale “Ningu sindangi.” nirimu, akumunga ‘I-siku i-siku ningu siee.’ nilimú mele mindi alieli nilimulu. ‘Yombomane olio kanoko peanga pilku kape niengi.’ nimbu unguma andopo naa nimbu silimulu. ‘Olionga konopuma kanopa apurulimú-Pulu Yemone kanopa peanga piliepili.’ nimbu kongono selemolo. 5[Olio sumbi sipu serimulu mele] ono pilielemele. Pulu Yemo mangilielemolánje yuni ‘Sika.’ nilkala. ‘Olio-kinia ulu se seko kondangi kene ono kape nimbu imbi ambolopo paka tondamili.’ nimbu unguma naala nirimulu. ‘Ononga mélema olio siengi.’ nimbu unguma naala nirimulu. Kolo naa tokomolo ono pilielemele; Pulu Yemone pilielemóla. 6Onone kepe ma-kolea lupamanga yombomane kepe olio kape niengi.’ nimbu Pulu Yemonga ungumu andopo naa nirimulu. Sika olio Karasini ‘Kongono sende-paa.’ nimba lipa mundorumu yema molorumulumunga ono lipu tapondopole umbuna lipu sipu [ “Onone mélema siku olio nokaa.” ] nimbu tondolo mundupu nilimolánje peanga. 7Aku-na-kolo [aku sipu naa nirimulu.] Ono-kinia molopole ambomane ononga bolangoma taka leko nokoko [ame siku] molemele mele ono aku sipu nokorumulu. 8Olio ono paa konopu mondopo kondo kolopole ‘Pulu Yemonga semane peangamo topo siemili.’ nimbu mindi naa serimulu; ‘Ono lipu tapondomolondo olio umbuna mare membo mindili nomulu liemu unguri molo.’ nimbu konopu sipu serimulula. 9Ango-keme, ‘Olio ono-kinia molopole kongono semolondo kála sepo kongono serimulu mele ono pilkimili.’ konopu lekero. ‘Olione ono Pulu Yemonga semane peangamo topo sipu molomolo kinia ‘Onone olio nokoko kere-langi siengi.’ naa nimulú.’ nimbu ipulieli kepe tangoli kepe kongono serimulu. [Aku kongonomo kou limulúndu kongono sepo, ono lipu tapondopo kongono sepo, peatolo lipu sere lepo serimulu.] 10Ono Karasi ‘Sika.’ ningu kuru mondolemele yomboma pea kopu sepo molorumulu kinia Pulu Yemone kanopa ‘ulu kake selima’ nimba kanolemo uluma kinia, yombomane ‘ulu sumbi nilima’ ningu kanolemele uluma kinia sepo, ulu se sepo naa kinjerimulu akumu ono pilielemele; Pulu Yemo pilielemóla. Olio “ulu se seko kinjeringi.” manda naa ningí. 11Yemane ononga bolangoma nokoko seko kondolemele mele olione ono aku sipu serimulu akumu ono pilielemele. 12Ono konopu tondolo pumba konopu peanga liepili molangi.’ nimbu, “‘Ye nokoli kingimu molopo kolea paa peanga, tondolo pa seli koleana molopo nokolio koleana ono pea molamili waa.’ nimba ono mangilielemo Pulu Yemone kanopa peanga pilielemo mele mindi alieli seko molangi.” nimbu paa tondolo mundupu mane sirimulu. 13Alieli Pulu Yemo-kinia “Ange.” nilimulu akumunga ulu se pea pelemo. [Akumu i-sipa:] Olio ono moloringina ombo Pulu Yemone olio ungu-umbu tondorumumu pilipuli nimbu sirimulu kinia mana-yombo sene ungu se nimba silimú kinia pilku limili mele mindi naa pilku liltingi. Pilkuli ‘Akumu Pulu Yemonga ungumu ningu sikimili.’ ninguli pilku liltingi. [Akumu papu seringi.] Aku ungumu paa sika Pulu Yemonga ungumu. Kanu ungumuni ono [Karasi] ‘Sika.’ ningu kuru mondolemele yombomanga konopumanga kongono selemo. 14Ango-keme, ono-kinia ulu wendo orumu mele kolea Judia disiriki Pulu Yemonga yombo talape moloringima-kinia u aku sipa wendo orumula. Ono Tesallonaika yomboma ononga pulu lemó yombomane ‘Mindili nangi.’ ningu seko kinjeringi mele, Judia koleana Karasi Yesusi pea kopu seko molemele yombomanga pulu lemó Juda yombomane u aku siku kepe ‘Mindili nangi.’ ningu seko kinjeringi. Akumunga pilipuli ‘Ono ungu nimbu sirimulumu sika onone ‘Pulu Yemonga ungumu’ ningu, pilku liltingi.’ nimbu pilielemolo. 15Juda yombomane u Pulu Yemone ungu-umbu tondorumuma pilku yomboma ningu siringi yema toko kondoko, pe Ye-Awili Yesusi toko kondoringi yombomane pe olio kepe mindili liku siku toko makororingi. Pulu Yemone kanopa kiri pilielemo uluma seko, yomboma kinia pali opa-tou molemele. 16Olio Pulu Yemone Juda yombo naa molemele yomboma lipa tapondopa, mindili nolemolá aulkana wendo lipa, yu-kinia molko kondonge aulkana lipa mondomba mele naa niemili.’ ningu, olio andopo kanu yombo lupama ungu nimbu simulú aulkamo pipi singí selemele. Aku selemelemonga ono ulu-pulu-kiri selemele mele alieli olandopa-olandopa paa pea pali selemele, akumunga, ulu-pulu-kiri awisili ono-kinia kamu pemba. Pe kiniá Pulu Yemonga mumindili kolomba walemo ono molemelena koronga kamu alieli-alieli omba lemó. 17Aku-sipa na-kolo ango-keme, [Juda yombomane] olio toko makororingi kinia olio ono mundupu kelepo senga purumulu kinia sika olio ono kinia kopu sepo naa molemolo-na-kolo olionga konopumane ‘ono kinia kopu sepo molemolo.’ konopu lemolo. [Lapalini bolangoma munduku kelko kolea suluna pungu molko ononga bolangoma konopu kimbu siku pilku molemele mele] olione aku sipu ono mundupu kelepo pumbu laye-kolo mindi molopole, ono konopumuni pilipu molopo ‘Ono paa kanamiliya.’ nimbu omolondo aulka se kororumulu. 18Olio ono molemelena omolo.’ nimbu serimulu. Na [Pollo] nanu kepe wale awisili kelepo ombó serindula, aku-na-kolo [kurumanga nokoli] Setenene ‘Mólo.’ nimba olio pipi sirimu. 19Olionga Ye-Awili Yesusi Karasi kelepa ombá kinia méle nambolkarene olio ‘Konopu tondolo pupili molangi.’ nimbá kinia yunga kumbikerena konopu sipu gilimuluye? Olione kongono tondolo mundupu sepo kondorumulu mele nambolka mélsene ‘lipa ora sipili.’ nimbu membo pumulúye? Ono lipu tapondorumulu yomboma mindi kape nimbu lipu ora simulú. Akumunga kepe ‘Ono molemelena wamili.’ nimbu serimulu. 20Sika, [olione ono lipu tapondorumulu kinia ono Karasinga yomboma molko uluma selemelemonga] ono mindi kanopo olio konopu peanga pepili molopo, ono-kinia konopu silimulu.
Copyright
Learn More


text:
LONGA NOUDIININI MOILONGA YOKUUDIFA
Ngeenge okaana oko ke uya kufye
Ngeenge otwa konghola pomuvelo ndele tamu di okaana, otwa pumbwa okupula ovadali ovo ve uye tu popye navo. Osho otashi ka ulika kutya otwa fimaneka mwene weumbo. (Omayel 6:20) Ngeenge okaana oka ti natu ye meumbo, inatu ya mo. Ngeenge ovadali ka ve mo meumbo, natu ka aluke efiku limwe.
Ngeenge okaana oka kula, tashi dulika ovo vomido omulongo nasha, natango otashi ka kala shiwa okupula ovadali. Ngeenge ovadali ka ve mo, ohatu dulu okupula ngeenge oka pitikilwa kovadali vako okulesha oishangomwa oyo ka hala oku ka lesha. Ngeenge ovadali kave na oupyakadi nasho, oha dulu oku mu pa oshishangomwa noku mu ulikila onhele yetu yokointaneta ko-jw. org.
Ngeenge hatu shuna komunyasha oo a ulika ohokwe, otashi ka kala shiwa tu popye novadali vaye. Osho otashi ka kala omhito iwa tu va ulikile omayele oo taa hangwa mOmbiibeli e na sha noukwaneumbo. (Eps 119:86, 138) Ngeenge otwa kala hatu popi novadali tete, otashi ka ulika kutya otwe va fimaneka notashi dulika shi tu pe omhito tu udifile oukwaneumbo aushe onghundana iwa. — 1Pet 2:12.