text:
Omapulo a dja kovaleshi
Fimbo inatu uya moshili, ame nomukulukadi wange otwa li twa dimina okulongifa omukalo wokufimbapalekifa omai nomaxu oludalo mekende molwaashi otwa li twa hala okaana. Ndele hamai etu aeshe oo a fimbapalekwa a li a longifwa; amwe okwa li a pungulwa monhele yokutalaleka. Mbela natu kale twe a tuvikilifa ile naa kupulweshi?
Olo olimwe ashike lomomapulo a kwata moiti oo ovalihomboli ovo va hoolola okulongifa omukalo oo wa tumbulwa metetekelo tashi dulika ve lipule omolweliudo lavo. Ovalihomboli keshe otave ke lihokolola koshipala shaJehova shi na sha nomatokolo oo tava ningi. Onghee hano, oshiwa okukala ve shii osho sha kwatelwa mo momukalo oo wokufimbapaleka omai.
Omukalo oo owa li wa longifwa oshikando shotete mo 1978, muEngland. Opa li omukulukadi umwe oo a li ita dulu okumona okaana molwaashi okamunino kaye kokweendela omai oka li ka fita, nomolwaasho omai aye kaa li taa dulu okufimbapalekwa komaxu oludalo. Onghee hano, eendokotola oda li de mu tanda opo di kufe mo ei ndele tali tulwa mekende lokufimbapalekifa. Konima eshi ei olo la fimbapalekifwa nomaxu oludalo, ndele tali efiwa li kule, ola ka tulwa moshidalelo shomukulukadi oo opo li twame. Lwanima, omukulukadi oo okwa ka dala okaana okakadona. Kunena ope na omikalo da tya ngaho dokufimbapalekifa omai di lili noku lili.
Nonande ohaku longifwa omikalo di lili noku lili moilongo ya yoolokafana, konyala peemhito keshe ohamu kala mwa kwatelwa oinima tai landula: Omukulukadi oha pewa omiti oule woivike yonhumba opo shi hapupalife omai aye. Omushamane otashi dulika a pulwe e lifengafenge koulumenhu opo a xuxwe omaxu oludalo nelalakano a ka longifwe okufimbapaleka omai oo a kufwa momukulukadi. Omai nosho yo omaxu oludalo ohaa wapalekwa tete, opo nee taa tulwa mumwe. Kungaho, otapa dulu okufimbapala omai mahapu, oo taa dulu okweenda taa kulu. Konima yefiku lwaapo, omai oo a fimbapala ohaa konakonwa noukeka ku talike kutya elipi e na oukolele notaa dulu okutembulilwa moshidalelo shomukulukadi. Mefiku etitatu lwaapo, omukulukadi otashi dulika a tulwe omai avali ile atatu omwaao a talika kutya oku na oukolele. Kungaho ota ka dula okuninga edimo ngeenge ei limwe ile aeshe okwa twama moshidalelo shaye, nota ka dula okupulumuna ngeenge pa piti efimbo la yeleka.
Oshike hashi ningwa po shi na sha nomai a fimbapala oo inaa tembulilwa moshidalelo, mwa kwatelwa oo ehe na nawa oukolele? Otaa dulu okunyonauka ngeenge inaa filwa oshisho. Ndele fimbo inaa nyonauka, otaa dulu okutuvikilwa monhele yokutalaleka opo a dule okulongifwa ngeenge oo a tulwa moshidalelo inaa twama. Ashike osho otashi pendula omalipulo mahapu. Ngaashi ovalihomboli ovo va popiwa metetekelo, ovanhu vahapu ohava kala tave lipula kutya nava ninge po shike shi na sha nomai a fimbapalekwa oo va tuvikilifa. Otashi dulika inava hala okukala ve na ounona vahapu, ile va pita meedula dokumona ounona, ile kave na oimaliwa ya wana yokutulifa mo omai moshidalelo ile yokufila oshisho ounona va wedwa po. Ile otashi dulika va kale va hala okuhenuka oilanduliko oyo hai etifwa kokutwama oshita kwomai mahapu moshidalelo. * Ohapa kala yo omalipulo ngeenge kaume kopahombo umwe okwa fi ile a hombolulula ile a hombolululwa. Omolwomalipulo aeshe oo, ovalihomboli vamwe ohava tokola ashike okutuvikilifa omai oo a fimbapalekwa noku a futila omido nomido.
Mo 2008, ondokotola imwe oyo ye lihongela oinima i na sha nefimbapalo oya li ya lombwela oshifokundaneki sho-The New York Times kutya ovanhu vahapu ohava kala tave lipula neenghono kutya nava ninge po shike shi na sha nomai a fimbapalekwa oo va tuvikilifa. Oshifo osho osha li sha kundaneka kutya, “Ope na omai a fimbapalekwa e li 400 000 lwaapo oo a tuvikilwa moipangelo yomoshilongo shetu [moAmerika], nomuvalu oo otau ende tau londo efiku nefiku . . . Omai oo otaa dulu okukala a tuvikilwa oule womido omulongo ile di dulife po ngeenge okwa tulwa monhele yokutalaleka nokwa filwa oshisho nawa, ndele haaeshe haa xupu ngeenge okwa kufwa mo monhele ya tya ngaho.” Ouyelele wa tya ngaho ou na okuningifa Ovakriste va diladile moule. Omolwashike hatu tile ngaho?
Ovakriste ovalihomboli ovo tave lipula noinima oyo ya popiwa metetekelo otava dulu okudiladila konghalo yopaunamiti ei tai landula. Omukriste otashi dulika a taalele onghalo omo e na okutokola kutya oshike tashi ka ningwa po shi na sha nomupambele waye oo ita dulu vali okukala nomwenyo ehe li komashina, ngaashi eshina lokufudifa. Metwokumwe naExodus 20:13 nEpsalme 36:10, Ovakriste vashili ova tala ko omwenyo u na ondilo, nomolwaasho itava popile ouhasha wovapangi neendokotola. O-Awake! yo 8 Mei 1974 oya ti: “Molwaashi ovo hava wilikwa komafinamhango Ombibeli ova fimaneka etaleko laKalunga li na sha nomwenyo, omolweliudo lavo nomolwokudulika komapangelo, ihava fyuula ovanaudu.” Ndele meenghalo dimwe, ovanaudu ohava kala ashike momwenyo molwaashi va tulwa komashina oku va kaleka nomwenyo. Monghalo ya tya ngaho, ovapambele vomunhu otava dulu okutokola a kalekwe komashina oo ile a kufwe ko.
Oshoshili kutya onghalo oyo inai faafana naayo ya taalelwa kovalihomboli ovo va tuvikilifa omai a fimbapalekwa. Ovalihomboli ovo otava dulu okupula opo omai avo oo a fimbapalekwa a kufwe mo monhele yokutalaleka, opo aha dule okulongifwa vali, naasho oshe likolelela keliudo lavo ngeenge otali va pitike. — Gal. 6:7.
Ngeenge ovalihomboli ova tokola okufimbapalekifa omai avo mekende opo va dule okumona okaana, otava dulu okutuvikilifa omai oo a xupa po monhele yokutalaleka noku a futila nelalakano loku ke a longifa monakwiiwa. Mepingafano naasho, ovalihomboli vamwe otashi dulika va kale itava dulu okufutila omai oo a fimbapalekwa, nomolwaasho otava dulu okutokola aha tuvikilwe vali. Ovakriste ovo va taalela onghalo ya tya ngaho ove na okulongifa eliudo lavo la deulwa kOmbibeli nove na okulihokolola vo vene koshipala shaKalunga. Ndelenee ove na okulungama vaha yahameke eliudo lavo ile lavamwe. — 1 Tim. 1:19.
Ovakriste ovo va taalela onghalo ya tya ngaho ove na okulongifa eliudo lavo la deulwa kOmbibeli nove na okulihokolola vo vene koshipala shaKalunga
Omushiivinawa umwe woinima ya pamba oilyo yoludalo okwa ti kutya ovalihomboli vahapu ohava “kala va lyalyakana notave lipula neenghono shi na sha naasho ve na okuninga po nomai avo oo a fimbapalekwa,” oo a tuvikilwa meenhele dokutalaleka. Okwa fika pexulifodiladilo a ti: “Kovalihomboli vahapu kape na naanaa etokolo olo tali mbilipaleke.”
Osha yela filufilu kutya Ovakriste ovo tava diladila okulongifa omukalo wokufimbapalekifa omai momakende ove na okudiladila moule kombinga yoinima ya kitakana aishe oyo ya kwatelwa mo. Ombibeli otai tu londwele tai ti: “Omunaendunge ota tale oshiponga ndee ta hondama, ndelenee ovashima tava ehene ko ndee tava hangika koshiponga.” — Omayel. 22:3.
Natu tye nee ngeno omulumenhu nomukainhu ovo ve li pamwe, ndele inava hombola, ohava konakona Ombibeli nova hala okuninginifwa. Ashike itava dulu okuhombola paveta molwaashi omulumenhu ke na omikanda dopaveta dokukala moshilongo. Mbela otava dulu ngoo okushaina Omukanda wEano lOkukala Ovadiinini ndele tava ninginifwa?
Nonande osho otashi monika sha fa shi li ekandulepo lomukundu kuvo, kashi li metwokumwe nOmbibeli. Opo tu ude ko kutya omolwashike taku tiwa ngaho, oshiwa okukaleka momadiladilo kutya omolwashike ovanhu vamwe hava shaina Omukanda wEano lOkukala Ovadiinini nonaini hashi ningwa.
Omukanda oo ohau shainwa moipafi yeendombwedi kovanhu ovo itava dulu okuhombola paveta omolwetomheno olo tali ka yelifwa moutendo tava landula ko. Mokushaina omukanda oo, otava ulike kutya ova dimina moipafi yaKalunga noyeendombwedi odo kutya otava ka kala ovadiinini kohombo yavo, nongeenge omhito oye ke shi pitika, otava ka shangifa ohombo yavo paveta. Kungaho, eongalo otali dulu oku va tala ko ve li ovalihomboli ngaashi ashike ovo va hombola paveta.
Onaini omukanda oo hau longifwa? Opo tu shi ude ko nawa, tete otwa pumbwa okudimbulukwa kutya Jehova oha tale ko ohombo nosho yo eteyohombo i li oinima ya kwata moiti. Omona waye okwa ti: “Osho Kalunga e shi tula kumwe, inashi kufwa kumwe komunhu.” (Mat. 19:5, 6; Gen. 2:22-24) Okwa ti yo kutya: ‘Ou ta henge po omukainhu waye oshinima shimwe shi he fi oluhaelo, ndele ta hombola umwe, oye ta haele; naau ta hombola po omuhengwa, ye ota haele.’ (Mat. 19:9) Osho otashi ulike kutya omunhu ota ka kala ashike e na etomheno lopamishangwa lokuteya ohombo ngeenge kaume kaye kopahombo a ‘haela.’ Ngeenge pashihopaenenwa omushamane okwa haele, omukulukadi ota dulu okutokola ngeenge ota teya ohombo ile hasho, nongeenge okwe i teya, okwa manguluka okuhombolwa vali komunhu umwe e lili.
Ndelenee eengeleka odo da kala tadi dana onghandangala moilongo imwe kada li da tambula ko osho Ombibeli tai popi shi na sha neteyohombo, unene tuu monakudiwa. Oda kala tadi hongo ovanhu kutya osha puka okuteya ohombo kashi na nee mbudi kutya omolwetomheno lilipi. Nomolwaasho moilongo imwe omo eengeleka odo tadi dana onghandangala fiyo okunena, ovanhu inava pitikwa paveta va teye ohombo, nokuli nonande kaume kopahombo umwe okwa haela. Mepingafano naasho, moilongo imwe ovanhu otava dulu okuteya ohombo, ashike ohashi kufa olule nosha kitakana neenghono, tashi dulika shi pule omido dihapu lela. Kungaho, eengeleka ile omapangelo otaa indike ovanhu oshinima osho Kalunga a ufa kutya otashi dulu okuningwa. — Oil. 11:17.
Pashihopaenenwa, ovalihomboli vamwe otashi dulika ve li moshilongo omo inashi pitikwa ile shidjuu okuteya ohombo tashi dulika tashi pula omido. Ngeenge ova ninga eenghendabala dokuteya ohombo ndele oda xulila mounyengwi nova wana okuhombolulula pataleko laKalunga, otava dulu okushaina Omukanda wEano lOkukala Ovadiinini. Ehangano laJehova ola ninga po elongekido lopahole la nuninwa omaongalo oo e li moilongo ya tya ngaho. Ndele elongekido olo inali nuninwa oilongo omo oveta ya pitika eteyohombo, nokuli nonande oshi na ondilo ile osha kitakana okuteya ohombo.
Vamwe ovo ve li moilongo omo oveta ya pitika eteyohombo ohava kala va hala okushaina Omukanda wEano lOkukala Ovadiinini opo vaha ende eendjila dile dokuteya ohombo. Ashike omukanda oo inau nuninwa onghalo ya tya ngaho.
Ngeenge otwa diladila konghalo yovanhu ovo va tumbulwa pehovelo loshitukulwa eshi, otu wete kutya kape na eshi tashi va imbi paMbibeli va hombole, molwaashi kape na ou a li a hombola ile a hombolwa nale. Shaashi onghalo yavo inai kwatela mo eteyohombo, ngaashi sha kundafanwa metetekelo, inava pumbwa okushaina Omukanda wEano lOkukala Ovadiinini. Oupyakadi wavo ou li ashike apa kutya omulumenhu ke na omikanda dopaveta dokukala moshilongo nomolwaasho oveta itai va pitike va hombole. (Moilongo ihapu, oveta ohai pitike ovanhu va hombole nonande umwe womuvo ile aveshe kave na omikanda dopaveta dokukala moshilongo.) Mbela oshike ovanhu ovo tava dulu okuninga po? Otava dulu oku ka hombolela koshilongo shimwe oko oveta yoshilongo hai pitike ovanhu va hombole nonande umwe womuvo ke na eembapila dokukala moshilongo osho. Ile otava dulu okuhombolela moshilongo omo ve li paife ngeenge omulumenhu okwa kongo omikanda dopaveta dokukala mo.
Ove na okuninga omalunduluko a pumbiwa opo va dulike keemhango daKalunga nodomukesari, sha hala okutya, depangelo. (Mark. 12:17; Rom. 13:1) Shimha va hombola paveta, opo nee taku dulu okutalika ngeenge ova wana okuninginifwa ile hasho. — Heb. 13:4.
^ okat. 6 Ongahelipi ngeenge ohanana oyo i li medimo oi na oulema wonhumba ile ngeenge omai mahapu okwa twama? Ngeenge ovalihomboli ova kufifa mo edimo olo, ova dipaa. Omukalo wokutula omai a fimbapalekwa moshidalelo ohau dulu okuningifa omai e dulife pulimwe a twame, naasho otashi dulu okuningifa omukulukadi a pulumune efimbo inali fika ile shi etife etiko lohonde la nyika oshiponga. Omukulukadi oo a twama omai mahapu moshidalelo otashi dulika a ladipikwe a kufife mo amwe. Natango osho osha fa ashike omunhu e likufa edimo, nokungaho okwa dipaa. — Ex. 21:22, 23; Eps. 139:16.


c: text/html

text:
ETUKULWA 19
Kala mohole yaKalunga
Okukala tu hole Kalunga otashi ti shike?
Ongahelipi hatu dulu okukala mohole yaKalunga?
Jehova ota ka pa ngahelipi ondjabi ovo hava kala mohole yaye?
1, 2. Openi hatu dulu okumona eameno lashili kunena?
DILADILA nee ngeno to ende nondjila ku na oshikungulu shomhepo. Eulu ola hovela okulaula fokofoko. Odula oya hovela okushela nokungunguma, opo nee odula inene yoshikungulu oya hovela okuloka. Ove owa hovela okweendelela neenghono, to kongo onhele yokuyaama. Ohaluka, owa mona okatala pomunghulo wondjila. Oka pama, inamu tuta nomuwa okuyaama. Ito ka kala tuu wa pandula onhele oyo yeameno!
2 Otu li mefimbo la piyaana. Eenghalo dounyuni otadi naipala neenghono. Ndele ope na eameno li shii okulineekelwa, olo tali dulu oku tu amena koiponga oyo tai dulu oku tu yahameka neenghono. Eameno olo olilipi? Didilika osho Ombibeli tai hongo, tai ti: “Ye ota ti kOmwene: Eameno lange, nohotengulu yange, Kalunga kange, ou handi mu lineekele.” — Epsalme 91:2.
3. Ongahelipi hatu dulu okuninga Jehova eameno letu?
3 Diladila ashike kwaasho! Jehova, Omushiti nOmupangeli weshito alishe, ota dulu okukala eameno letu. Ota dulu oku tu amena, molwaashi oku na eenghono dinenenene e dule keshe umwe ile keshe shimwe osho tashi dulu oku tu etela oshiponga. Nokuli nongeenge otwa ehamekwa, Jehova ota dulu okukufa po ouyahame keshe. Ongahelipi hatu dulu okuninga Jehova eameno letu? Otwa pumbwa oku mu lineekela. Natango, Eendjovo daKalunga otadi tu ladipike tadi ti: “Likaleka mohole yaKalunga.” (Judas 21) Heeno, otwa pumbwa okulikaleka mohole yaKalunga, hatu kaleke po oukaume wopofingo naTate yetu womeulu. Opo nee ohatu dulu okukala nelineekelo kutya ote tu amene. Ndele ongahelipi hatu dulu okupanga oukaume wa tya ngaho?
DIDILIKA EENGHEDI DI LILI NOKU LILI OMO KALUNGA HA ULIKE OHOLE NDELE TO LINYENGIFWA KOHOLE YAYE
4, 5. Eenghedi dimwe dilipi omo Jehova e ku ulikila ohole?
4 Opo tu kale mohole yaKalunga, otwa pumbwa okudidilika nghee Jehova e tu ulikila ohole yaye. Diladila shi na sha nomahongo amwe Ombibeli oo we lihonga kekwafo lembo eli. E li Omushiti, Jehova okwe tu pa edu li li eumbo letu liwa. Okwe li yadifa oikulya ihapu nomeva, eedjo dopaushitwe, oinamwenyo ikumwifi nosho yo eenhele diwa. E li Omushangi wOmbibeli, Kalunga okwe tu hololela edina laye nosho yo omaukwatya aye. Kakele kaasho, Eendjovo daye otadi holola kutya okwa tuma Omona waye omuholike Jesus kombada yedu, nokwe mu efa a mone oixuna noku tu file. (Johannes 3:16) Oshali oyo otai ti shike kufye? Otai tu pe eteelelo lonakwiiwa ikumwifi.
5 Eteelelo letu li na sha nonakwiiwa ole likolelela yo koshinima shimwe osho Kalunga a ninga. Jehova okwa dika po epangelo lomeulu, Ouhamba wopaMessias. Otali ka xulifa po mafiku okumona oixuna akushe notali ka ninga edu oparadisa. Diladila ashike! Ohatu dulu oku ka kala kombada yedu mombili notu na ehafo fiyo alushe. (Epsalme 37:29, OB-1986) Lwopokati opo, Kalunga okwe tu pa ewiliko li na sha nanghee hatu dulu okukala nonghalamwenyo ya denga mbada kunena. Okwe tu pa yo oshali yeilikano, oyo okupitila muyo hatu dulu okupopya naye twa manguluka efimbo keshe. Odo odi li ashike eenghedi dimwe po omo Jehova ha ulikile ovanhu aveshe ohole nosho yo ove pauhandimwe.
6. Oto dulu okulinyenga ngahelipi kohole oyo Jehova e ku ulikila?
6 Epulo la fimanenena olo u na okulipula ololo kutya: Mbela ohandi ke linyenga ngahelipi kohole yaJehova? Vahapu otava ka tya: “Ondi na okukala ndi hole Jehova ngaashi ye e hole nge.” Mbela osho u udite ngaho? Jesus okwa ti kutya oshipango shinenenene kuikwao aishe, osho: “Hola Omwene Kalunga koye nomutima woye aushe nomwenyo woye aushe neendunge doye adishe.” (Mateus 22:37) Osha yela kutya ou na omatomheno mahapu okukala u hole Jehova Kalunga. Ndele mbela okukala u udite kutya ou na ohole ya tya ngaho osho ashike sha kwatelwa mokukala u hole Jehova nomutima woye aushe, nomwenyo woye aushe nosho yo neendunge doye adishe?
7. Mbela osha wana ashike okukala tu udite kutya otu hole Kalunga? Shi yelifa.
7 Ngaashi sha hokololwa mOmbibeli, okuhola Kalunga osha kwatela mo shihapu shi he fi ashike okukala nomaliudo kutya otu mu hole. Doshili, nonande okukala tu udite kutya otu hole Jehova osha fimanenena, omaliudo a tya ngaho oku li ashike ehovelo lohole yashili yoku mu hola. Opo pa holoke omuti woiimati yoiapula, opa pumbiwa filufilu ombuto yeapula. Ndele ngeenge owa hala oiapula, mbela oto ka kala ashike wa wanenwa ngeenge umwe e ku pe ombuto yeapula? Hasho nandenande! Sha faafana, okukala u udite kutya ou hole Jehova Kalunga oku li ashike ehovelo. Ombibeli otai hongo kutya: “Ohole yokuhola Kalunga oyo tuu ei nokutya, tu diinine oipango yaye. Noipango yaye kai fi idjuu.” (1 Johannes 5:3) Opo ohole yokuhola Kalunga i kale i li paushili, oi na okwiimika oiimati iwa. Oi na okuulikwa okupitila moilonga. — Mateus 7:16-20.
8, 9. Ongahelipi hatu dulu okuulika ohole yetu yokuhola Kalunga nosho yo olupandu loku mu pandula?
8 Ohatu ulike ohole yetu yokuhola Kalunga ngeenge hatu diinine oipango yaye nokutula moilonga omafinamhango aye. Kashi fi shidjuu okuninga ngaho. Ponhele yokukala didjuu, eemhango daJehova oda nuninwa oku tu kwafela tu kale nonghalamwenyo iwa, ihafifa notai mbilipaleke. (Jesaja 48:17, 18) Mokukala metwokumwe newiliko laJehova, ohatu ulikile Tate yetu womeulu kutya otu na shili olupandu li na sha noinima aishe oyo e tu ningila. Shinyikifa oluhodi, ovanhu ashike vanini mounyuni kunena hava ulike olupandu la tya ngaho. Inatu hala okukala tu he na olupandu, ngaashi ovanhu vamwe ovo va li ko eshi Jesus a li kombada yedu. Jesus okwa li a velula ovanashilundu omulongo, ndele omunashilundu ashike umwe a li e mu alukila e mu pandule. (Lukas 17:12-17) Nope he na omalimbililo, otwa hala okukala twa fa omunashilundu oo a li e na olupandu, ndele hangaashi venya omuwoi, ovo va li ve he na olupandu.
9 Ndele oipango yaJehova ilipi twa pumbwa okudiinina? Otwa kundafana ihapu yomuyo membo eli, ndele natu endululeni imwe yomuyo. Okudiinina oipango yaKalunga otaku ke tu kwafela tu kale mohole yaKalunga.
TWIKILA OKWEEHENA POPEPI ELELA NAJEHOVA
10. Yelifa to yandje oshihopaenenwa kutya omolwashike sha fimana okutwikila okumona eshiivo lokushiiva Jehova Kalunga.
10 Okulihonga kombinga yaJehova oku li onghatu ya fimanenena mokweehena popepi elela naye. Oku na okukala onghedi tai twikile. Mbela ngeno owa li u li momufitu oufiku to xuxumukwa moutalala wamemememe, ngeno oto ka efa omundilo u fiilile ndele tau dimi po? Hasho. Oto ka kala to tula po oikuni opo omundilo u kale wa tema nawa. Ngeenge hasho, oto dulu okufya koutalala filufilu. Ngaashi ashike oikuni hai kaleke omundilo wa tema, “eshiivo lokushiiva Kalunga” ohali pameke ohole yetu yokuhola Jehova. — Omayeletumbulo 2:1-5.
11. Ehongo laJesus ola li la nwefwa mo ngahelipi ovashikuli vaye?
11 Jesus okwa li a hala ovashikuli vaye va twikile okukala nohole ya xwama yokuhola Jehova nosho yo Eendjovo daYe doshili di na ondilo. Konima yenyumuko laye, Jesus okwa li a honga ovahongwa vaye vavali shi na sha nomaxunganeko onhumba e li mOmishangwa dOshiheberi oo a li a wanifilwa muye. Oshidjemo osha li shike? Ova ka popya konima yefimbo va ti: “Omitima detu inadi xwama tuu muye, eshi a popya nafye mondjila ndele [e] tu fatululila omishangwa!” — Lukas 24:32.
12, 13. (a) Shi na sha novanhu vahapu kunena, oshike tashi ningwa po shi na sha nohole yavo yokuhola Kalunga nosho yo Ombibeli? (b) Ongahelipi hatu dulu okuhenuka okweefa ohole yetu i talale?
12 Eshi we lihonga tete osho Ombibeli tai hongo lela, mbela omutima woye kawa li tau xunga ehafo, nokwa li u udite u na ouladi nohole yokuhola Kalunga? Osha yela kutya osho wa li u udite ngaho. Vahapu osho hava kala ve udite ngaho. Paife, eshongo olo wa taalela olo okutwikila okukala nohole ya xwama noku i kulika. Inatu hala okulandula oikala younyuni wonena. Jesus okwa xunganeka a ti: “Ohole yavahapu otai talala.” (Mateus 24:12) Ongahelipi to dulu okukelela ohole yoye yokuhola Jehova nosho yo oshili yOmbibeli iha talale?
13 Twikila okumona eshiivo lokushiiva Jehova Kalunga nosho yo Jesus Kristus. (Johannes 17:3) Dilonga, sha hala okutya, u diladile moule shi na sha naasho we lihonga mEendjovo daKalunga, mokulipula kutya: ‘Oshinima eshi otashi hongo nge shike shi na sha naJehova Kalunga? Omatomheno makwao elipi tashi pe nge e na sha noku mu hola nomutima wange aushe, neendunge dange adishe nosho yo nomwenyo wange aushe?’ (Epsalme 119:97) Okudilonga kwa tya ngaho otaku ka kaleka ohole yoye yokuhola Jehova ya xwama.
14. Ongahelipi eilikano tali dulu oku tu kwafela tu kaleke ohole yetu yokuhola Jehova ya xwama?
14 Onghedi imwe vali i na sha nokukaleka ohole yoye yokuhola Jehova ya xwama oyo okwiilikana pandjikilile. (1 Ovatessaloniki 5:17) MEtukulwa eti-17 lembo eli, otwe lihonga kutya eilikano oli li oshali i na ondilo ya dja kuKalunga. Ngaashi ashike omakwatafano ovanhu haa pamekwa ngeenge hava kundafana pandjikilile va manguluka, ekwatafano letu naJehova ohali pamekwa kokukala hatu ilikana kuye pandjikilile. Osha fimanenena okuhenuka okwiilikana omailikano itaa di komutima, sha hala okutya, tu ha ilikane omailikano a faafana efimbo keshe nope he na omaliudo ile eityo la sha. Otwa pumbwa okupopya naJehova ngaashi okaana taka popi naxe omunahole. Doshili, otwa hala okupopya nefimaneko, ndele otwa manguluka, hatu popi oshili notashi di komutima. (Epsalme 62:9) Heeno, ekonakonombibeli lopaumwene nosho yo eilikano tali di komutima oi li oinima ya fimanenena mokulongela Kalunga kwetu, notai tu kwafele tu kale mohole yaYe.
HAFELA OKULONGELA KALUNGA
15, 16. Omolwashike sha yeleka okutala ko oilonga yokuudifa Ouhamba i li oufembanghenda nemona?
15 Ekonakonombibeli lopaumwene nosho yo eilikano oi li oshitukulwa shelongelokalunga, oyo hatu dulu okuninga pauhandimwe. Ndele paife natu konakoneni oshitukulwa shimwe shelongelokalunga osho hatu ningi moipafi: okupopya navamwe shi na sha neitavelo letu. Mbela owa lombwela nale vamwe shi na sha noshili yonhumba yOmbibeli? Ngeenge osho ngaho, oshi li oufembanghenda mukumwifi kwoove. Ngeenge hatu lombwele vamwe oshili oyo twe lihonga shi na sha naJehova Kalunga, ohatu wanifa po oshilonga sha fimanenena osho sha pewa Ovakriste aveshe vashili — osho shokuudifa onghundana iwa yOuhamba waKalunga. — Mateus 24:14; 28:19, 20.
16 Omuyapostoli Paulus okwa li a tala ko oukalele waye u li oshinima shi na ondilo, e u ifana emona. (2 Ovakorinto 4:7) Okupopya novanhu kombinga yaJehova Kalunga nosho yo omalalakano aye oyo oilonga ya denga mbada oyo to dulu okulonga. Oi li oilonga oyo hatu longele Omwene muwa ku he na vali notai etele ovanhu ouwa wa denga mbada. Mokukufa ombinga moilonga oyo, oto kwafele ovanamitima da yuka va ehene popepi naTate yetu womeulu nova ende mondjila oyo tai twala komwenyo waalushe. Oilonga ilipi vali tai dulu okukala tai mbilipaleke neenghono i dule oyo? Natango, okuyandja oundombwedi shi na sha naJehova nosho yo Eendjovo daye otaku pameke eitavelo loye notaku kaleke ohole yoye yoku mu hola ya xwama. Na Jehova okwa lenga neenghono eenghendabala doye. (Ovaheberi 6:10) Okukala we lipyakidila moilonga ya tya ngaho otaku ku kwafele u kale mohole yaKalunga. — 1 Ovakorinto 15:58.
17. Omolwashike oukalele wopaKriste wa endelela kunena?
17 Osha fimana okudimbulukwa kutya oilonga yokuudifa Ouhamba oya endelela. Ombibeli otai ti: “Udifa ondjovo; shi ninga [neendelelo, NW].” (2 Timoteus 4:2) Omolwashike okuninga ngaho kwa endelela neenghono kunena? Eendjovo daKalunga otadi tu lombwele tadi ti: “Efiku linene lOmwene oli li popepi! Heeno, popepi li li, ndele tali endelele okufika!” (Sefanja 1:14) Heeno, efimbo olo eshi Jehova ta ka xulifa po onghalelo aishe ei yoinima oli li poduka. Ovanhu ova pumbwa okulondwelwa. Ova pumbwa okushiiva kutya paife olo efimbo lokuhoolola Jehova a kale Omupangeli wavo. Exulilo “itali ka tokelwa.” — Habakuk 2:3, NW.
18. Omolwashike tu na okulongela Jehova moipafi pamwe nOvakriste vashili?
18 Jehova okwa hala tu mu longele moipafi pamwe nOvakriste vashili. Omolwaasho Eendjovo daye tadi ti: “Tu filafaneni oshisho fye tu twafane omukumo mohole nomoilonga iwa. Tu ha efe [po okwoongala pamwe, OB-1986], ngaashi vamwe ve li po hava ningi, ndelenee tu kumaidafaneni, unene eshi tamu mono efiku olo tali ehene popepi.” (Ovaheberi 10:24, 25) Ngeenge hatu ongala novaitaveli vakwetu pokwoongala kwopaKriste, otu na omhito iwa okutanga nokulongela Kalunga ketu omuholike. Ohatu tungafana yo nokutwaafana omukumo.
19. Ongahelipi hatu dulu okupameka ekwatafano lopahole meongalo lopaKriste?
19 Eshi hatu endafana novalongeli vaJehova vakwetu, ohatu pameke ekwatafano lopahole nosho yo oukaume meongalo. Osha fimana okutala komaukwatya mawa avamwe, ngaashi naanaa Jehova ha tale komaukwatya etu mawa. Ino kala wa teelela ovaitaveli vakweni va kale va wanenena. Dimbuluka kutya atusheni otu li peendodo da yoolokafana shi na sha nokukula pamhepo, nakeshe umwe womufye oha ningi omapuko. (Ovakolossi 3:13) Kendabala okupanga oukaume wopofingo naavo ve hole Jehova shili, kungaha oto ka kula pamhepo. Heeno, okulongela Jehova pamwe novamwaxo novamwanyoko vopamhepo otaku ke ku kwafela u kale mohole yaKalunga. Jehova oha yandje ondjabi ngahelipi kwaavo have mu longele noudiinini nohave likaleke mohole yaye?
LALAKANENA ‘ONGHALAMWENYO YASHILI’
20, 21. ‘Onghalamwenyo yashili’ oshike, nomolwashike i li eteelelo likumwifi?
20 Jehova oha yandje ngahelipi ondjabi yomwenyo kovapiya vaye ovadiinini, nomwenyo oo owa tya ngahelipi? Mbela oto hafele ngoo shili onghalamwenyo paife? Vahapu vomufye otava ka tya kutya heeno, ohatu hafele onghalamwenyo. Doshili, ohatu fuda, ohatu li nohatu nu. Nope he na omalimbililo, ohatu hafele onghalamwenyo. Pomafimbo oo hatu kala twa hafa unene, otashi dulika tu popye nokuli hatu ti: “Paife ohatu hafele shili onghalamwenyo!” Ndele Ombibeli otai ulike kutya kaku na omunhu ta hafele shili onghalamwenyo pauyadi kunena.
21 Eendjovo daKalunga otadi tu ladipike tu ‘limonene onghalamwenyo yashili.’ (1 Timoteus 6:19, OB-1986) Eendjovo odo otadi ulike kutya ‘onghalamwenyo yashili’ oshinima osho twa teelela oku ka mona monakwiiwa. Heeno, eshi hatu ka kala twa wanenena, ohatu ka hafela onghalamwenyo pauyadi, molwaashi ohatu ka kala ngaashi Kalunga a li a lalakanena tu kale pehovelo. Eshi hatu ka kala meduparadisa tu na oukolele filufilu, ombili nehafo, ohatu ka hafela ‘onghalamwenyo yashili,’ sha hala okutya, omwenyo waalushe. (1 Timoteus 6:12) Mbela kali fi eteelelo likumwifi olo?
22. Ongahelipi to dulu ‘okulimonena onghalamwenyo yashili’?
22 Ongahelipi hatu dulu ‘okulimonena onghalamwenyo yashili’? Metukulwa olo mwa dja eendjovo odo, Paulus okwa ladipika Ovakriste ‘va longe ouwa’ nova ‘ninge oipuna yoilonga iwa.’ (1 Timoteus 6:18) Onghee hano, osha yela kutya shihapu oshe likolelela kunghee hatu tula moilonga oshili oyo twe lihonga mOmbibeli. Ndele mbela Paulus okwa li a hala okutya ohatu dulu okulimonena ‘onghalamwenyo yashili’ mokulonga oilonga iwa? Hasho, omolwaashi etimaumbwile olo likumwifa ole likolelela ashike ‘kefilonghenda’ laKalunga. (Ovaroma 5:15) Ndele Jehova okwa hafa okupa ondjabi ovo tave mu longele noudiinini. Okwa hala oku ku mona to hafele ‘onghalamwenyo yashili.’ Ovo ve li mohole yaKalunga ova teelela oku ka kala nomwenyo waalushe ve na ehafo nombili.
23. Omolwashike sha fimanenena okukala mohole yaKalunga?
23 Keshe umwe womufye oku na okulipula kutya: ‘Mbela ohandi longele Kalunga metwokumwe naasho a popya mOmbibeli?’ Ngeenge ohatu shilipaleke efiku nefiku kutya osho hatu ningi ngaho, osha yela kutya ohatu mu longele monghedi ya yuka. Ohatu dulu okukala nelineekelo kutya Jehova oye eameno letu. Ota ka amena ovapiya vaye ovadiinini momafiku aa axuuninwa e yadi omaupyakadi onghalelo ei yoinima ya kulupa. Jehova ote ke tu twala yo monghalelo yoinima ipe ikumwifi oyo i li popepi. Itatu ka kala tuu twa hafa okukala monghalelo ya tya ngaho! Noitatu ka kala tuu twa hafa eshi twa ninga omatokolo a yuka momafiku aa axuuninwa! Ngeenge owa ningi omatokolo a tya ngaho paife, oto ka hafela ‘onghalamwenyo yashili’ fiyo alushe, ngaashi Jehova Kalunga a li a lalakanena pehovelo.
Lihonga shihapu
Omolwashike u na okukonakona Ombibeli?
Ombibeli otai kwafele ovanhu omamiliyona mounyuni aushe va mone omanyamukulo omapulo oo a fimanenena monghalamwenyo. mbela ino hala okukala umwe womuvo?

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
EHOKOLOLO 82
Mordekai naEster
NATU shuneni manga konima omido donhumba fimbo Esra a li ina ya kuJerusalem. Mouhamba waPersia omwa li Ovaisrael vavali va tumbala neenghono. Omadina avo oMordekai naEster. Ester okwa li omumbada wohamba, ofimbo mhedi yaye, Mordekai, a li omutivali wohamba mouhamba waPersia. Natu ka taleni kutya osho osha li sha enda ngahelipi.
Ovadali vaEster ova li va fya fimbo a li munini. Onghee hano, okwa kala ta filwa oshisho kuMordekai. Pefimbo olo, Ahasveros oye a li ohamba yaPersia. Ombala yaye oya li moshilando shedina Susan. Mordekai okwa li umwe womovapiya vohamba. Efiku limwe, omukulukadi wohamba wedina Vasti ka li a dulika kohamba. Okudja opo, ohamba oya li ya konga omukulukadi umwe. Mbela ou shi shii kutya olyelye a li a kongwa kohamba? Heeno, oya li ya konga omukainhu muwa, omunyasha Ester.
Ndele mbela ou wete mefano olo omulumenhu oo e na ounhwa nokwa hala ovanhu ve linyongamene kuye? Edina laye oHaman. Haman okwa li omulumenhu a fimana neenghono muPersia. Mbela ou wete Mordekai ta tale kuHaman mefano olo? Haman okwa li yo a hala Mordekai e linyongamene kuye. Ndele Mordekai ka li e shi ninga, molwaashi okwa li e wete kutya osha puka okulinyongamena omukolokoshi a tya ngaho. Onghee hano, Haman okwa li a handuka neenghono eshi Mordekai ine linyongamena kuye. Natu ka taleni kutya Haman okwa ka ninga po shike.
Haman okwa ka lombwela ohamba oipupulu ta lundile Ovaisrael, ta ti: ‘Ovaisrael kave shi ovanhu vawa, molwaashi ihava dulika keemhango doye. Ove na ashike okudipawa.’ Ahasveros ka li e shi shii kutya omukulukadi waye, Ester, okwa li Omuisrael. Onghee hano, okwa pwilikina kuHaman nokwa tota po omhango oyo tai ufa kutya Ovaisrael aveshe ove na oku ka dipawa mefiku lonhumba.
Mordekai okwa li a handuka neenghono eshi a uda kombinga yomhango oyo ipe. Onghee hano, okwa tumina Ester etumwalaka a ti: ‘Ou na okulombwela ohamba, ndele to i indile i tu xupife.’ Omhango yOvapersia kaya li tai pitike nande omunhu keshe a ka talele po ohamba, shapo okuninga a shivwa. Ndele nande ongaho, Ester okwa li a ya koshipala shohamba nonande ka li a shivwa. Eshi Ester e uya kohamba, ohamba oya yelula odibo yayo yoshingoli pombada, osho sha li sha hala okutya Ester ita ka dipawa. Ester okwa li a shiva ohamba naHaman koitendele inene. Eshi efiku loitendele la fika, ohamba oya li ya lombwela Ester fimbo tava li kutya na pule keshe osho a hala i mu ningile. Ester okwa nyamukula kutya ota ka lombwela ohamba eshi a hala i mu ningile ngeenge ohamba oye uya vali koitelekela naHaman mefiku tali landula.
Mefiku la landula ko fimbo Haman ve li poshililo nohamba, Ester okwa lombwela ohamba a ti: ‘Ame noshiwana shange ohatu ka dipawa.’ Ohamba oya handuka neenghono, ndele tai mu pula tai ti: ‘Olyelye a hala okuninga oshinima sha tya ngaho?’
Ester okwa nyamukula a ti: ‘Omutondi wetu, omukolokoshi ou Haman!’
Ohamba oya li ya handuka neenghono noya yandja elombwelo kutya Haman na ka dipawe. Okudja opo, ohamba oya lenga Mordekai a ninge omutivali wayo mouhamba. Mordekai okwa li a fya oshisho opo pa totwe diva omhango ipe oyo tai popile Ovaisrael vaha dipawe mefiku olo ngeno va li ve na okudipawa. Ndele molwaashi Mordekai okwa li omunenenhu muPersia, ovanhu vahapu ova li va kwafela Ovaisrael nova xupifwa momake ovatondi vavo.
Embo lOmbibeli Ester 1-10.


text:
Okupopila onghundana iwa moipafi yovakwanepangelo
Omwene Jesus okwa li a popya kombinga yomulumenhu Omujuda, oo opo a li e lidilulula ndele ta ningi Omukriste, a ti: “Oye oshilongifo shange sha hoololwa shokuhumbatela edina lange koiwana yovapaani nokeehamba.” (Oil. 9:15) Omulumenhu oo lwanima okwa ka shiivika e li omuyapostoli Paulus.
Pomhito imwe, Paulus okwa li a holoka koshipala ‘shohamba,’ Nero, omupangeli waRoma. Ngeno oove wa li to pulwa u popile eitavelo loye koshipala shomupangeli oo, mbela ngeno owa kala u udite ngahelipi? Ovakriste otava ladipikwa va hopaenene Paulus. (1 Kor. 11:1) Onghedi imwe omo hatu dulu oku shi ninga omokutala kowino waye u na sha nomilandu dopaveta dopefimbo laye.
Ovajuda ovo va itavela mOujuda ova li hava wilikwa kOmhango yaMoses, kutya nee ovovo va li muIsrael, ile ovovo va li koilongo imwe i lili. Ashike konima yOpentekoste yomo 33 O.P., ovalongelikalunga vashili kava li va teelelwa va kale hava diinine Omhango yaMoses. (Oil. 15:28, 29; Gal. 4:9-11) Ndele nande ongaho, Paulus nOvakriste vakwao kava li hava popile mowii Omhango oyo, nomolwaasho ova li hava udifa noupu moitukulwa ihapu omo mwa li Ovajuda. (1 Kor. 9:20) Peemhito dihapu, Paulus okwa li ha i nokuli meeshinagoga, omo a li ha yandje oundombwedi kovanhu ovo ve shii Kalunga kaAbraham nokwa li ta dulu okutomhafana navo ta longifa Omishangwa dOshiheberi. — Oil. 9:19, 20; 13:5, 14-16; 14:1; 17:1, 2.
Pefimbo olo, oilonga yokuudifa oya li hai unganekwa kovayapostoli okudja muJerusalem. Ova li hava hongo ovanhu pandjikilile motembeli. (Oil. 1:4; 2:46; 5:20) Pomhito imwe, Paulus okwa li a ya kuJerusalem, nolwanima okwa li a tulwa modolongo. Okudja opo okwa kala ta tamanekwa fiyo a twalwa kuRoma.
NGHEE PAULUS A LI E LIPOPILA TA LONGIFA OMHANGO YAROMA
Ovakwanepangelo vaRoma ova li va tala ko ngahelipi oinima oyo Paulus a li ta udifa? Opo tu mone kutya ova li va tala ko ngahelipi eudifo laPaulus, natu tale kutya ova li hava tale ko ngahelipi omalongelokalunga. Kava li hava fininike ovanhu voiwana imwe i lili, ovo ve li moitukulwalongo youhamba wavo, va efe po omalongelokalunga avo, okuninga shapo ve wete elongelokalunga lavo la nyika oshiponga, ile tali nyono po eenghedi doshilongo.
Ovajuda ova li va pewa emanguluko lihapu moitukulwalongo youhamba waRoma. Embo Backgrounds of Early Christianity ola ti: “Ovajuda ova li va pewa oufemba we likalekelwa mouhamba waRoma. . . . Ova li ve na emanguluko lokukala melongelokalunga lavo nokava li va fininikwa va longele oikalunga yOvaroma. Ova li hava ungaunga noinima oyo ya pamba oulikumwe wavo pamhango yavo.” Kava li yo va teelelwa va ye moukwaita. * Eshi Paulus a li ta popile Oukriste moipafi yovakwanepangelo Ovaroma, okwa li a longifa omhango yOvaroma oyo tai popile eitavelo lOshijuda.
Ovapataneki vaPaulus ova li tava kendabala momikalo di lili noku lili okuxwaxwameka ovanhu nosho yo ovakwanepangelo va pilukile ovayapostoli. (Oil. 13:50; 14:2, 19; 18:12, 13) Natu ka taleni koshiningwanima tashi landula. Ovakulunhuongalo Ovakriste vomeongalo lomuJerusalem ova li va uda omapopyo mokati kOvajuda kutya vati Paulus ota hongo ovanhu va ‘efe po omhango yaMoses.’ Omapopyo oo okwa li taa dulu okuningifa Ovajuda ovo opo ve lidilulula ndele tava ningi Ovakriste va diladile kutya Paulus ka li a fimaneka omalongekido aKalunga. Osha li yo tashi dulu okuningifa Omhangu yoPombada yOvajuda i tale ko Ovakriste onga ovashunimonima ovo va efa po eitavelo lOshijuda. Ngeno osho osha ka ningifa Ovajuda ovo va ninga Ovakriste va kale tava hepekwa. Pashihopaenenwa, ngeno ova kala va yembwa moulikumwe wOvajuda nokwiindikwa okuudifila motembeli ile meeshinagoga. Onghee hano, ovakulunhuongalo ova li va ladipika Paulus a nyaneke pomutenya omapopyo oo mokuya kotembeli a ka ninge oshinima osho paulelalela Kalunga ina teelela Ovakriste va ninge, ashike kashi li omhinge nOukriste. — Oil. 21:18-27.
Paulus okwa li a dulika, naasho osha li she mu pa omhito ‘yokwaamena nokupopila paveta onghundana iwa.’ (Fil. 1:7, NW) Fimbo a li kotembeli, Ovajuda ova li ve mu hangakena nova li va hala oku mu dipaa. Opo nee okwa li a kufwa po komukulunhu wetangakwaita lOvaroma e ke mu pulapule. Ofimbo etangakwaita olo la li tali lilongekida okudenga Paulus noshokoto, okwe liholola kutya ye omukwashiwana waRoma. Osho osha li she mu ningifa a twalwe kuKesarea, osho sha li ondingandinga yokuungaunga noipambele yaJudea. Osho osha li she mu pa omhito ye likalekelwa yokuyandja oundombwedi nouladi kovakwanepangelo. Otashi dulika osho sha li nokuli sha kwafela ovanhu vahapu, ovo va li ve shii shinini kombinga yOukriste, ve lihonge shihapu kombinga yao.
Oilonga etukulwa 24 ola popya kombinga yaPaulus eshi a li a holoka koshipala shomupangeli Omuroma, Feliks, ngoloneya woshitukulwalongo shaJudea, oo a li nale a uda sha kombinga yeitavelo lOvakriste. Ovajuda ova li tava tamaneke Paulus kutya okwa ninga oinima yopatatu oyo tai nyono omhango yaRoma. Ova ti kutya okwa li a eta omapiyaano mokati kOvajuda ovo ve li mouhamba waRoma; okwa li ta xumifa komesho oshimhanga sha nyika oshiponga, noka li a fimaneka otembeli oyo ya li i li koshi yeameno laRoma. (Oil. 24:5, 6) Okutamanekelwa oinima oyo okwa li taku dulu oku mu ningifa a tokolelwe efyo.
Osha fimana kOvakriste vokunena va shiive nghee Paulus a li a ungaunga nonghalo oyo. Okwa li a ngungila nota ulike efimaneko. Paulus okwa li a popya kombinga yOmhango nOvaprofeti nokombinga youfemba waye ‘wokulongela Kalunga kooxekulululwa.’ Omhango yaRoma oya li tai popile oufemba wOvajuda wokuninga ngaho. (Oil. 24:14) Lwanima, Paulus okwa li a dula okuhepaulula nokupopila eitavelo laye koshipala shaPorkius Festus, oo a li a pingena po Feliks, nosho yo koshipala shohamba Herodes Agrippa.
Hauxuuninwa, molwaashi Paulus okwa li a hala okutokolwa pauyuki, okwa li a indila a ti: “Ame ohandi pula ndi ka pangulwe kOmukesari!” Omukesari oye a li omupangeli a shiya ko pefimbo olo. — Oilonga 25:11, NW.
PAULUS TA PANGULWA MOMHANGU YOMUKESARI
Paulus okwa li a lombwelwa komwengeli kutya: “Ove u nokuya koshipala shomukesari.” (Oil. 27:24) Omupangeli waRoma, Nero, okwa li a popya pehovelo lokupangela kwaye kutya ita ka ungaunga noikoya aishe koonono oyo a li ta ka etelwa. Moule womido hetatu daye dotete dokupangela, okwa kala luhapu ha yandje oshinakuwanifwa shokutokola kuvamwe. Embo The Life and Epistles of Saint Paul ola popya kutya Nero okwa li a dimina a pangulile Paulus mombala yaye, nokwa li ta kwafelwa komalenga oo a li e na owino nenwefemo lihapu.
Ombiibeli inai popya ngeenge Nero oye mwene a li a pangula Paulus ile okwa li a pa umwe oshinakuwanifwa e mu pangule ye e mu lombwele oidjemo. Kashi na nee mbudi kutya oshike sha li sha ningwa po, Paulus oshi na oupu a li a popya momhangu kutya ye oha longele Kalunga kOvajuda noha ladipike ovanhu aveshe va kale hava fimaneke epangelo. (Rom. 13:1-7; Tit. 3:1, 2) Otashi ulike kutya Paulus okwa li a pondola okupopila onghundana iwa koshipala shovakwanepangelo, molwaashi xuuninwa omhangu yomukesari oya li ye mu mangulula. — Fil. 2:24; Filem. 22.
OTU NA OSHINAKUWANIFWA SHOKUPOPILA ONGHUNDANA IWA
Jesus okwa li a lombwela ovahongwa vaye a ti: “Tamu twalwa komalenga nokeehamba omolwange, shi va ningile ondombwedi, moipafi yavo noyovapaani.” (Mat. 10:18) Oshi li oufembanghenda okukala tu li ovakalelipo vaJesus. Eenghendabala odo hatu ningi opo tu popile onghundana iwa otadi dulu okweeta omafindano opaveta. Ndele nande ongaho, omatokolo oo haa ningwa kovanhu inava wanenena ihaa ‘popile evangeli paveta’ ngaashi shi na okukala. Ouhamba waKalunga oo ashike tau ka xulifa po filufilu omafininiko nokuhenouyuki akushe. — Omuud. 8:9; Jer. 10:23.
Ndele nokunena, edina laKalunga otali dulu okutumbalekifwa ngeenge Ovakriste tava popile eitavelo lavo. Ngaashi Paulus, nafye otu na okukendabala tu kale twa ngungumana, ovanashili nohatu tomhafana pandunge. Jesus okwa li a lombwela ovashikuli vaye kutya inava pumbwa okukala ve na ‘oshisho nhumbi ve na okulipopila, osheshi ye ote va pe okanya nounongo tau nyenge ovakondjifi vavo aveshe oku va nyamukula ile oku va twifa eemhata.’ — Luk. 21:14, 15; 2 Tim. 3:12; 1 Pet. 3:15.
Ngeenge Ovakriste tava popile eitavelo lavo komesho yeehamba, yovapangeli ile ovakwanepangelo vamwe, ohashi va pe omhito yokuyandja oundombwedi kovanhu ovo tashi dulika shi kale shidjuu oku va udifila momikalo dimwe di lili. Omatokolo amwe oo a ningwa meemhangu okwa ningifa omapangelo amwe a lundulule eemhango dao nokwaamena oufemba wovanhu wokukala va manguluka okupopya nokuhoolola elongelokalunga olo va hala. Kashi na nee mbudi kutya oshike tashi ka ningwa po peemhito dimwe, ouladi oo ovapiya vaKalunga hava ulike ngeenge ve li momafininiko ohau hafifa Kalunga.
^ okat. 8 Omushangi wedina James Parkes okwa ti: “Ovajuda . . . ova li ve na oufemba wokulandula eemhango davo. Okukala noufemba wa tya ngaho kasha li lela oshinima she likalekelwa, molwaashi Ovaroma ova li ashike tava landula onghedindjikilile yavo yokupa ovanhu vomoitukulwalongo yavo i lili noku lili emanguluko lihapu ngaashi tashi dulika lokukala tave lipangele vo vene.”


text:
EENGHUNDAFANA NOMUNEUMBO
Ouhamba waKalunga owa hovela okupangela naini? (Oshitukulwa 2)
Eenghundafana tadi landula otadi ulike kunghee Eendombwedi daJehova hadi okukundafana navamwe. Natu tye nee ngeno Ondombwedi yedina Cameron oye uya vali okundafana nomuneumbo wedina Jon.
EENDULULO PAUXUPI — ONDJODI YA-NEBUKADNESAR
Cameron: Onda hafa eshi twa shakena vali Jon. Ohandi hafele alushe ekonakonombibeli letu lokoshivike. * Ou li nawa ndi shii?
Jon: Heeno, ondi li nawa.
Cameron: Onda hafa okuuda kutya ou li nawa. Oshikando sha dja ko otwa li twa kundafana kutya omolwashike Eendombwedi daJehova da itavela kutya Ouhamba waKalunga owa hovela okupangela mo 1914. * Ngaashi twa kundafanene, otwa mona oumbangi wa fimana u na sha nexunganeko olo li li muDaniel etukulwa 4. Mbela oto dimbuluka osho sha popiwa mo?
Jon: Otamu popiwa ondjodi yohamba Nebukadnesar i na sha nomuti wa kula.
Cameron: Osho naanaa. Mondjodi yaye, Nebukadnesar okwa li a mona omuti wa kula u na oitai ya twa keulu. Okwa uda ondaka yomweengeli waKalunga tai ti kutya omuti nau tetwe po, ndele oshifidi nomidi dao nadi fyaale medu. Konima ‘yomafimbo 7,’ omuti otau ka kula vali. * Otwa li yo twa kundafana kutya omolwashike exunganeko eli li na omawanifo opavali. Mbela oto dimbuluka ewanifo lotete lexunganeko olo?
Jon: Tete ola li la wanifilwa Nebukadnesar yemwene, hasho mbela? Okwa li a ninga omunananghwengu oule womido 7.
Cameron: Osho naanaa. Nebukadnesar okwa li a ninga omunananghwengu pakafimbo, kungaho epangelo laye ola li la iwa moshipala. Ashike, ewanifo linene lexunganeko olo osheshi epangelo laKalunga lokombada yedu la li tali ka iwa moshipala oule womafimbo 7. Ngaashi twa mona, omafimbo a-7 okwa hovela eshi Jerusalem sha hanaunwa po mo 607 K.O.P. Okudja opo, kapa li vali eehamba kombada yedu odo da li hadi kalele po Jehova Kalunga mokupangela oshiwana shaye. Pexulilo lomafimbo a-7, Kalunga okwa li ta ka nangeka po Omupangeli mupe oye a pangele oshiwana shaye, ashike pomhito oyo oumwe womeulu. Noitya imwe, ohatu dulu okutya exulilo lomafimbo a-7 ola didilikwa eshi epangelo laKalunga, Ouhamba womeulu wa hovela okupangela. Otwa kundafana nale kutya omafimbo 7 okwa hovela naini. Onghee hano, ngeenge otwa shiiva kutya okwa li taa ka kwata efimbo li fike peni, opo ashike hatu ka mona kutya Ouhamba waKalunga owa hovela okupangela nai. Otu li ngoo pamwe ndi shii?
Jon: Eshi wa endulula ngaho owa kwafela nge vali ndi dimbuluke osho twa kundafanene.
Cameron: Eewa. Natu hovele neenghundafana detu nokutala kutya omafimbo a-7 oku na oule u fike peni. Opo ashike nda mane okulesha oshikundafanwa eshi opo ndi dule okudimbuluka oitwa ya fimana. Ohandi ka kendabala oku i ku yelifila ngaashi handi dulu.
Jon: Oshili nawa.
OMAFIMBO A-7 A XULA — OMAFIKU AXUUNINWA A HOVELA
Cameron: Mewanifo lexunganeko lotete olo la kwatela mo Nebukadnesar, omafimbo a-7 okwa li taa ulike komido 7 do vene. Ndele ewanifo linene olo la wanifilwa Ouhamba waKalunga, omafimbo a-7 oku na okukala efimbo lile neenghono li dule omido 7 do vene.
Jon: Omolwashike to tile ngaho?
Cameron: Shimwe vali, dimbuluka kutya omafimbo a-7 okwa hovela eshi Jerusalem sha hanaunwa po mo 607 K.O.P. Ngeenge otwa valula okudja momudo oo, omido 7 do vene otadi tu twala fiyo opomudo 600 K.O.P. Ashike momudo oo kamwa li mwa ningwa sha shididilikwedi shi na sha nepangelo laKalunga. Kakele kaasho, ngaashi twa kundafana nale, eshi Jesus a li kombada yedu konima yomafelemido okwa li a ulika kutya omafimbo a-7 kaa li natango a xula.
Jon: Osho naanaa. Paife ohandi dimbuluka.
Cameron: Onghee hano, omafimbo a-7 ponhele yokukala e lile po omido do vene, okwa kwatela mo efimbo lile.
Jon: Efimbo li fike peni?
Cameron: Embo lOmbibeli lEhololo olo la popya oinima tai tu kumwe nembo laDaniel, otali tu kwafele tu mone filufilu kutya omafimbo a-7 oku na oule u fike peni. Otashi ulike kutya omafimbo atatu netata oku na oule womafiku 1 260. * Kungaha, omafimbo aheyali oku na okukala omafiku oo a indjipalekwa luvali, osho tashi ke ku pa omafiku 2 520. Fiyo opapa otu li ngoo pamwe ndi shii?
Jon: Heeno, otu li pamwe. Ashike nghi wete kutya ongahelipi osho tashi ulike kutya Ouhamba waKalunga owa hovela okupangela mo 1914.
Cameron: Eewa, natu tale vali ngeenge ope na ekwatafano. Omafimbo amwe ngeenge tashi uya pamaxunganeko Ombibeli, efiku limwe ohali ulike komudo. * Ngeenge otwa longifa omhango yokuvalula efiku limwe li fike pomudo umwe, osha yela kutya omafimbo a-7 oku na oku tu pa omido 2 520. Ngeenge otwa valula okudja mo 607 K.O.P. okuyuka komesho, omido 2 520 otadi tu twala ko 1914. * Osho sha enda ngaho opo tu mone kutya mo 1914 omo Jesus a hovela okupangela eli Ohamba yOuhamba waKalunga konima yomafimbo a-7 eshi a xula. Shididilikwedi, okudja mo 1914 mounyuni omwa li mwa holoka oiningwanima inene oyo ya xunganekwa kOmbibeli kutya otai ka didilikifa mo omafiku axuuninwa.
Jon: Oiningwanima oyo ongaashi shike?
Cameron: Tala kwaasho Jesus a popya muMateus 24:7. Jesus okwa li a tumbula osho tashi ka ningwa shimha a hovele okupangela meulu, a ti: ‘Oiwana otai fikamene oiwana, noshilongo otashi fikamene oshilongo, otaku di omakakamo edu keembinga neembinga nondjala tai uya.’ Didilika kutya Jesus okwa xunganeka kutya otapa ka holoka ondjala nomakakamo edu pefimbo olo. Okudja mefelemido la pita mounyuni omwa li mwa holoka omaupyakadi mahapu a tya ngaho, hasho mbela?
Jon: Osho.
Cameron: Movelishe ei, Jesus okwa li a xunganeka yo kutya pefimbo lokukala po kwaye e li Ohamba yOuhamba waKalunga otapa ka holoka oita. Ombibeli mEhololo oya xunganeka kutya itai ka kala ashike oita yopashiwana ndele oita oyo tai ka kuma ounyuni aushe pefimbo lexulilo. * Mbela oto dimbuluka kutya oita yotete younyuni oya tameka naini?
Jon: Omo 1914, momudo oo wa popya kutya Jesus omo a hovela okupangela. Inandi diladila nale kutya ope na ekwatafano la tya ngaho.
Cameron: Ngeenge otwa tula kumwe ouyelele aushe ou, exunganeko li na sha nomafimbo a-7 nosho yo omaxunganeko makwao Ombibeli e na sha nefimbo lexulilo, otaa tu kumwe filufilu. Eendombwedi daJehova oda tomhwa kutya Jesus okwa hovela okupangela eli Ohamba yOuhamba waKalunga mo 1914, nonokutya omafiku axuuninwa omo a hovela momudo oo. *
Jon: Natango ohandi kendabala okuuda ko ouyelele aushe ou.
Cameron: Osho oshi shii okuudiwa ko. Ngaashi nda popya metetekelo, naame osha pula nge olule opo ndi ude ko nawa ouyelele oo. Ashike, onde lineekela kutya eenghundafana detu ode ku kwafela u mone kutya nonande Ombibeli inai popya kondadalunde omudo 1914, Eendombwedi daJehova oda kanghamekela eitavelo lado li na sha nomudo oo kOmishangwa.
Jon: Osho naanaa, ohandi kala nde ku kuminwa alushe shi na sha naasho, molwaashi keshe osho ho popi osha kanghamena komishangwa. Kashi fi ashike omadiladilo oye, nonande okwa li handi lipula kutya omolwashike sha kitakana. Omolwashike Kalunga ine tu yelifila ashike okupitila mOmbibeli kutya Jesus ota ka hovela okupangela meulu okudja mo 1914?
Cameron: Epulo loye oliwa shili, Jon. Oshoshili kutya ope na oinima ihapu oyo ya futama pamishangwa. Ndele omolwashike Kalunga a shangifa Ombibeli monghedi oyo tai pula eenghendabala opo ovanhu ve i ude ko? Ongahelipi ngeenge onde uya tu kundafane kombinga yaasho oshikando tashi landula?
Jon: Osho otashi ka kala shiwa.
Mbela ope na oshikundafanwa shonhumba shopaMbibeli osho ho lipula nasho? Mbela oho kala wa limbililwa shi na sha neitavelo ile noilonga yopalongelokalunga yEendombwedi daJehova? Ngeenge osho, ino ongaonga okupula umwe womEendombwedi daJehova. Ota ka kala a hafa okukundafana naave oshinima osho.
^ okat. 5 Eendombwedi daJehova ohadi konakona novanhu Ombibeli pandjikilile, okupitila mekonakonombibeli loshali.
^ okat. 7 Tala oshitukulwa “Eenghundafana nomuneumbo, Ouhamba waKalunga owa hovela okupangela naini? — Oshitukulwa 1” mOshungonangelo yaNovemba-Desemba 2014.
^ okat. 9 Tala Daniel 4:23-25.
^ okat. 22 Tala Ehololo 12:6, 14.
^ okat. 24 Tala Numeri 14:34; Hesekiel 4:6.
^ okat. 24 Tala oshimhungu “Ondjodi yaNebukadnesar i na sha nomuti.”
^ okat. 28 Tala Ehololo 6:4.
^ okat. 30 Tala etukulwa 9 lembo Ombibeli otai hongo lela shike? la nyanyangidwa kEendombwedi daJehova. Otali hangwa yo ko-www.jw.org/kj.
Lihonga shihapu
Mbela otu li ‘momafiku axuuninwa’?
Konakona nghee eenghatu noikala oyo ye tu dingilila tai ulike kutya paife otu li ‘momafiku axuuninwa’ oo a xunganekwa kOmbibeli.


text:
EHOKOLOLO 6
Omonamati muwa nomonamati mwii
TALA kuKain naAbel pefano olo li li pedu. Aveshe vavali ova ninga ovakulunhu. Kain okwa li omunamapya. Okwa li ha kunu oilya, oiimati noikwambidi.
Abel okwa li omufita weedi. Okwa li e hole okufila oshisho oudjona. Oudjona ohava kulu ndele tava ningi eedi da kula. Konima yefimbo, Abel okwa ka kala e na oufita weedi munene.
Efiku limwe Kain naAbel ova li va etela Kalunga eeshali. Kain okwa etela Kalunga imwe yoikunomwa yaye. Abel okwa li a etela Kalunga odi oyo ya li iwa unene i dule dikwao. Kalunga okwa li a hokwa Abel nosho yo oshali oyo e mu etela. Ndele Kalunga ka li a hokwa Kain noshali yaye. Mbela ou shi shii kutya omolwashike?
Hamolwaashi ngeno Abel a li a etela Kalunga oshali iwa unene i dule yaKain. Ndele omolwaashi Abel okwa li omulumenhu muwa. Abel okwa li e hole Jehova nosho yo omukulu waye Kain. Ndele Kain okwa li omulumenhu mwii; ka li e hole ondenge yaye Abel.
Kalunga okwa li a lombwela Kain kutya na lundulule oikala yaye. Ndele Kain ka li a pwilikina kuKalunga. Okwa li a handuka neenghono, molwaashi Kalunga okwa li e hole unene Abel. Onghee hano, efiku limwe Kain okwa lombwela Abel a ti: ‘Ila tu ye moixwa.’ Fimbo ve li moixwa ovo aveke, Kain okwa denga ondenge yaye nodibo. Kain okwa denga Abel a diinina, ndele ta fi. Kain ka li mbela a ninga oshinima shinyanyalifi?
Nonande Abel okwa fya, Kalunga ine mu dimbwa. Abel okwa li omulumenhu muwa. Jehova Kalunga iha dimbwa nande ovanhu va tya ngaho. Onghee hano, Jehova ota ka nyumuna Abel monakwiiwa. Ngeenge Abel a nyumunwa, ita ka fya vali nandenande. Ota ka kala nomwenyo fiyo alushe kombada yedu. Mbela itashi ka kala shihafifa okushiivafana novanhu ovo va li ve na oikala iwa ngaashi Abel?
Ndele Kalunga iha hokwa ovanhu ovo ve na oikala ya fa yaKain. Konima eshi Kain a dipaa ondenge yaye, Kalunga okwe mu handukila nokwe mu taataa a ka kale kokule novapambele vaye. Eshi Kain a ya koilongo yokokule, okwa li a ya pamwe naumwe womovamwainakadona oo a ka ninga omukulukadi waye.
Konima yefimbo, Kain nomukulukadi waye ova ka dala ounona. Ovanamati novanakadona vakwao vaAdam naEva ova enda tava hombolafana nova ka dala yo ounona. Diva kombada yedu okwa ka kala ku na ovanhu vahapu. Natu ke lihongeni kombinga yavamwe vomuvo.
Genesis 4:2-26; 1 Johannes 3:11, 12; Johannes 11:25.
Lihonga shihapu
Abel—‘Ota popi natango nande okwa fya’
Ongahelipi hatu dulu okulihonga kombinga yaAbel neitavelo laye ngeenge Ombibeli oya popya ashike kanini kombinga yaye?


text:
Kala wa lenga oufembanghenda wokulonga pamwe naJehova
“Ofye ovalongi pamwe naKalunga.” — 1 KOR. 3:9.
1. Jehova oku udite ngahelipi shi na sha noilonga, nokwa ninga po shike shi na sha nayo?
JEHOVA oha hafele oilonga yaye. (Eps. 135:6; Joh. 5:17) Opo oishitwa yaye inaendunge nayo i mone ehafo la faafana, ohe i pe oilonga ishambula. Pashihopaenenwa, okwa li a pitika Omona waye woshiveli a kufe ombinga moilonga yokushita. (Lesha Ovakolossi 1:15, 16.) Ombibeli oya ti kutya fimbo Jesus ine uya a dalwe kombada yedu e li omunhu, okwa li a longa pamwe naKalunga e li “omunongoelela,” ile tu tye, omulongi onghulungu. — Omayel. 8:30.
2. Oshike tashi ulike kutya oishitwa yopamhepo oya kala alushe hai longo oilonga ya fimana noishambula?
2 MOmbibeli omu na oihopaenenwa okudja pehovelo layo fiyo opexulilo, oyo tai ulike kutya Jehova okwa kala alushe ha pe ovanamati vaye vopamhepo oilonga. Konima eshi Adam naEva va nyona nova li va tewa mo meumbo lavo moParadisa, Kalunga “okwa tula ovakerubi koushilo woshikunino shaEden, ve nomaongamukonda a xwama omundilo taa taima, vo va kelele omhito yokuya komuti womwenyo.” (Gen. 3:24) Ehololo 22:6 otali popi Jehova a “tuma omwengeli waye okuulikila ovapiya vaye eshi shi nokuningwa diva.”
OVANHU NAVO OVA PEWA OILONGA
3. Ongahelipi Jesus a li a landula oshihopaenenwa shaXe eshi a li kombada yedu?
3 Eshi Jesus a li kombada yedu e li omunhu a wanenena, okwa li ha longo nehafo oilonga oyo a pewa kuJehova. Okwa li yo a shikula oshihopaenenwa shaXe mokupa ovahongwa vaye oilonga ya fimana. Okwa li e va ningifa va kale va tunhukilwa oilonga oyo e va pa, moku va lombwela ta ti: “Oshilishili handi mu lombwele: Ou ta itavele nge, naye yo ota longo oilonga ei Ame handi i longo, ndele ta ka longa oilonga inene i dule inya, osheshi ohandi i kuTate.” (Joh. 14:12) Jesus okwa li a kwafela ovahongwa vaye va mone kutya oilonga yavo oya endelela, eshi a ti: “[Otu na, NW] okulonga oilonga yaau a tuma nge, fimbo omutenya; oufiku tau uya, ndele kape na ou ta dulu okulonga.” — Joh. 9:4.
4-6. (a) Omolwashike tu na okupandula Noa naMoses eshi va wanifa po oilonga oyo va li va pewa kuJehova? (b) Oilonga aishe oyo Kalunga a pa ovanhu va longe ohai etifa oidjemo yopavali ilipi?
4 Nokuli nofimbo Jesus a li ine uya kombada yedu, ovanhu ova li va pewa va longe oilonga ishambula. Nonande Adam naEva ova li va dopa okuwanifa po oilonga oyo va li va pewa, ovanhu vamwe ova li va longa ngaashi Kalunga e va lombwela. (Gen. 1:28) Jehova okwa li a pa Noa omalombwelo okondadalunde e na sha nanghee e na okutunga onguluwato opo ye noukwaneumbo waye va xupe pEyelu linene. Noa okwa li a ninga naanaa ngaashi Jehova a li e mu lombwela. Ovanhu ove li ko fiyo okunena omolwaNoa oo a li a landula filufilu omalombwelo aJehova. — Gen. 6:14-16, 22; 2 Pet. 2:5.
5 Moses naye okwa li a pewa omalombwelo okondadalunde e na sha nokutunga etwali nokuunganeka ovapristeri, nokwa li a ninga naanaa ngaashi a lombwelwa. (Ex. 39:32; 40:12-16) Nokuli nokunena ohatu mono ouwa moudiinini waye eshi a li a wanifa po oshilonga osho. Ngahelipi mbela? Omuyapostoli Paulus okwa ti kutya oinima oyo i na sha nOmhango oya li tai faneke ‘ouwa wokomesho.’ — Heb. 9:1-5, 9; 10:1.
6 Oilonga oyo Kalunga ha pe ovapiya vaye oya yoolokafana omafimbo nomafimbo, she likolelela kexumokomesho lokulongwa mo kwelalakano laye. Ndele nande ongaho, oilonga oyo hava pewa alushe otai fimanekifa Jehova notai etele ovanhu ovaitaveli ouwa. Osho otashi ulike koilonga oyo Jesus a wanifa po fimbo a li ine uya kombada yedu nosho yo lwanima eshi e ke uya kombada yedu. (Joh. 4:34; 17:4) Sha faafana, oilonga oyo Jehova e tu pa tu longe kunena otai mu fimanekifa. (Mat. 5:16; lesha 1 Ovakorinto 15:58.) Omolwashike hatu tile ngaho?
KALA U NA ETALEKO LIWA LI NA SHA NOILONGA OYO WA PEWA
7, 8. (a) Tumbula oilonga oyo Ovakriste kunena ve na oufembanghenda wokulonga. (b) Otu na okulinyenga ngahelipi kewiliko laJehova?
7 Oshi li oufembanghenda eshi Jehova a shiva ovanhu inava wanenena va ninge ovalongi pamwe naye. (1 Kor. 3:9) Ovo tava tungu Omalupale Oyoongalele, Omalupale Ouhamba nosho yo oitaimbelewa, otava kufa ombinga moilonga yokutunga ngaashi oyo ya li ya longwa kuNoa naMoses. Kashi na nee mbudi kutya oto kufa ombinga moilonga yokuwapekulula Olupale lOuhamba lomoshitukulwa ile oto tungu eembelewa detu da kula koWarwick, New York, kala wa lenga oufembanghenda wokulonga monghedi ya tya ngaho. (Tala efano pehovelo loshitukulwa.) Oyo oilonga iyapuki. Kakele kaasho, Ovakriste otava shivwa va kufe ombinga moilonga ya fimanenena yokutunga pamhepo. Oilonga oyo nayo oya nuninwa okufimanekifa Jehova nokweetela ouwa ovanhu ovaduliki. (Oil. 13:47-49) Ehangano laKalunga ohali yandje ewiliko tali wapalele li na sha nanghee oilonga oyo ina okulongwa nomupondo. Osho omafimbo amwe osha kwatela mo okupewa oilonga ipe.
8 Ovapiya vaJehova ovadiinini ohava kala alushe va halelela okudulika kewiliko laye. (Lesha Ovaheberi 13:7, 17.) Omafimbo amwe otashi dulika tu kale tuhe udite ko filufilu kutya omolwashike tu na okuwanifa po oilonga oyo twa pewa monghedi yonhumba. Ashike otu shii kutya ohatu ka mona ouwa ngeenge otwa tambula ko omalunduluko oo Jehova e wete kutya okwa pumbwa okuningwa.
9. Oshihopaenenwa shi na sha noilonga shilipi ovakulunhuongalo hava tulile po eongalo?
9 Ovakulunhuongalo ohava ulike kutya ova halelela okuwanifa po ehalo laJehova monghedi omo tava kwatele komesho eongalo. (2 Kor. 1:24; 1 Tes. 5:12, 13) Ohava ulike kutya ova halelela okulonga noudiinini nokuninga omalunduluko she likolelela kewiliko olo tava pewa. Ohava lundulukile nehalo liwa konghedi ipe omo oilonga yetu yokuudifa kombinga yOuhamba waKalunga oo wa dikwa po ina okulongwa. Nonande vamwe otashi dulika pehovelo va li tava ongaonga okuunganeka okuyandja oundombwedi okupitila mongodi, okuudifila pomatuliloshikepa ile oundombwedi womoipafi, ova li va mona kutya okuninga ngaho ohaku eta oidjemo iwa. Pashihopaenenwa, ovakokolindjila vane moGermany ova li va tokola va ka udife moshitukulwa sheengeshefa osho sha kala ihashi longwa. Omukulunhuongalo wedina Michael okwa ti: “Opa pita omido dihapu inatu udifila moitukulwa ya tya ngaho, onghee hano, otwa li twa tila neenghono. Jehova oku na okukala a li e shii oshinima sha tya ngaho molwaashi okwe tu kwafela tu hafele oukalele wetu monghedi oyo itatu dimwa nandenande. Katwa li tuu twa hafa eshi twa shikula omayele oo haa yandjwa mokafo Oukalele Wetu wOuhamba nokulineekela Jehova e tu kwafele!” Mbela ino hala okukendabala okuudifa meenghedi dimwe dipe moshitukulwa sheni?
10. Ehangano ola li la ninga po omalunduluko elipi efimbo opo la di ko?
10 Omafimbo amwe ehangano ohali ningi omalunduluko. Omido opo da di ko, oitaimbelewa imwe oya li ya tulwa mumwe naikwao. Nonande omalunduluko a tya ngaho okwa pula ovamwatate novamwameme ovo tava longo koitaimbelewa ya tya ngaho va ninge omalunduluko, lwanima ouwa womalunduluko oo owe ke limonikila mo kwaaveshe ovo va li va kwatelwa mo. (Omuud. 7:8) Ovalongi ovo tava longo nehalo liwa inava hafa tuu eshi navo ve na ombinga mondjokonona yoshiwana shaJehova!
11-13. Vamwe ova shakeneka omashongo elipi olwomalunduluko oo a ningwa kehangano?
11 Ohatu dulu okulihonga oilihongomwa ya fimana kwaavo va li hava longo moitaimbelewa oyo ya tulwa mumwe. Vamwe vomuvo ova longa moitaimbelewa ya tya ngaho oule womido omilongo. Ovalihomboli vamwe ovo va li tava longo moukwaneumbo waBetel munini moCentral America, ova li va pulwa opo va ka longe koBetel yaMexico oko ku na ovanhu vahapu neenghono ve dule vokoBetel oko va li lwomapa 30 lwaapo. Rogelio okwa ti: “Kashi pu okufiya po ovapambele nookaume.” Omumwatate vali umwe oo a pulwa a ka longe koshitaimbelewa shaMexico wedina Juan, okwa ti: “Owa fa ashike to tamekulula ko monghalamwenyo. Ou na okupanga oukaume umwe mupe. Otashi pula u tambule ko eputuko nonghedi yokudiladila ipe.”
12 Ovabetel ovo va dja koilongo ikwao yaEuropa ovo va pulwa va tembukile koshitaimbelewa shaGermany navo ova li va shakeneka omashongo. Omunhu oo e hole omutalelo weemhunda ota dulu okuuda ko kutya osha li shidjuu shi fike peni kwaavo va tembuka koSwitzerland oko ku na eemhunda dihapu diwa nokutala. Naavo va dja koAustria, pehovelo ova li va djuulukwa koBetel inini oko va li.
13 Ovo va tembukila koilongo imwe, ove na okuninga omalunduluko mahapu, mwa kwatelwa okwiikilila eumbo lipe, okulonga novamwatate novamwameme ovo vehe shii nale notashi dulika nokuli ve na okulihonga okulonga oilonga imwe i lili. Ove na yo okwiikilila eongalo nokuudifila moshitukulwa shipe, omo tashi dulika nokuli hamu popiwa elaka limwe li lili. Kashi pu okuninga omalunduluko a tya ngaho. Ndele nande ongaho, Ovabetel vahapu ove a ninga. Omolwashike mbela?
14, 15. (a) Ongahelipi vahapu va ulika kutya ova lenga oufembanghenda wokulonga pamwe naJehova, kashi na nee mbudi kutya oilonga yoludi lilipi? (b) Omonghedi ilipi ve li oshihopaenenwa shiwa kufyeni atusheni?
14 Grethel okwa ti: “Onda dimina okutembuka opo ndi ulikile Jehova kutya ohole yange yoku mu hola inai likolelela koshilongo, ketungo ile koufembanghenda wonhumba.” Dayska okwa ti: “Eshi nda diladila moule onda mona kutya eshivo olo ola dja kuJehova, nonde li tambula ko nehafo.” André naGabriela ova dimina va ti: “Monghedi ya tya ngaho otwa mona omhito ya wedwa po yokulongela Jehova ponhele yokuyandja elitulemo komahalo etu. Otwe lilombwela hatu ti: ‘Oshiwa okutambula ko omalunduluko ehangano ponhele yoku a kondjifa.’”
15 Molwaashi oitaimbelewa oya tulwa mumwe, Ovabetel vamwe ova tuminwa momapya va ka kokole ondjila. Osho osha li sha ningilwa Ovabetel vahapu eshi oshitaimbelewa shaDenmark, Norway, naSweden ya tulwa mumwe ndele tai ningi oshitaimbelewa shaScandinavia. Vamwe vomwaavo va tuminwa momapya, oFlorian naAnja, ovo va ti: “Otwa tala ko oshilonga shetu shipe shitunhula nonande otashi pula eenghendabala. Oshi li oufembanghenda kufye okulongifwa kuJehova kashi na nee mbudi kutya ohatu longo peni. Ohatu popi tashi di komutima kutya otwa nangekwa lela noupuna!” Nonande vahapu vomufye otashi dulika katu na fiku tu ka ninge omalunduluko a tya ngaho, mbela itatu dulu okuhopaenena oikala iwa yovamwatate novamwameme ovo yokupitifa komesho nehalo liwa oinima yOuhamba? (Jes. 6:8) Jehova oha nangeke noupuna alushe ovo va lenga oufembanghenda wokulonga pamwe naye, kashi na nee mbudi kutya oilonga yoludi lilipi.
TWIKILA OKUHAFELA OUFEMBANGHENDA WOYE WOKULONGA PAMWE NAJEHOVA
16. (a) Ovagalati 6:4 otave tu lombwele tu ninge shike? (b) Oufembanghenda munenenene ulipi omunhu keshe ta dulu okukala e na?
16 Ovanhu inava wanenena ove na eamo lokuliyelekanifa navamwe, ndele Eendjovo daKalunga otadi tu lombwele opo keshe umwe a yandje elitulemo kwaasho ta dulu okuninga. (Lesha Ovagalati 6:4.) Haatusheni hatu dulu okuninga ovakulunhuongalo, ovakokolindjila, ovatumwa ile Ovabetel. Nopehe na omalimbililo, oo omaufembanghenda mawa, ashike inatu dimbweni kutya oufembanghenda munenenene oyoo tu neni atusheni wokukala ovalongi pamwe naKalunga moukalele wopaKriste. Natu kaleni twa lenga oufembanghenda wa tya ngaho!
17. Oushili ulipi tu na okukaleka momadiladilo ofimbo tu li mounyuni waSatana, ndele omolwashike shihe na oku tu teya omukumo unene?
17 Otashi dulika itatu dulu okulongela Jehova monghedi omo twa hala ofimbo tu li mounyuni ou waSatana. Otashi dulika pe na eenghalo odo itatu dulu okuninga po sha shi na sha nado ngaashi oinakuwanifwa youkwaneumbo, oukolele nosho yo eenghalo dimwe vali. Ashike inatu pumbwa okuteka omukumo unene. Longifa omhito keshe u na u longe pamwe naKalunga mokuyandja oundombwedi kombinga yedina laye nokushiivifa Ouhamba waye. Osho sha fimanenena osho okulonga ngaashi to dulu pamwe naJehova nokwiilikana a nangeke noupuna ovamwaxo ovo tava dulu okuninga shihapu. Dimbuluka kutya omunhu keshe oo ta tange edina laJehova oku na ondilo momesho aye!
18. Oshike tu na okweefa po nehalo liwa, nomolwashike?
18 Nonande otu na omaunghundi noinatu wanenena, Jehova okwa hala oku tu longifa tu li ovalongi pamwe naye. Inatu lenga tuu oufembanghenda wokulonga pamwe naKalunga ketu momafiku aa axuuninwa! Onghee hano, otu na okweefa po nehalo liwa okukala twa pitifa komesho oinima yopaumwene, tu shii kutya mounyuni mupe Jehova ote ke tu pitika tu hafele “omwenyo waalushe” meenghalo dombili nodihafifa. — 1 Tim. 6:18, 19.
19. Jehova okwe tu tuvikilila shike shi na sha nonakwiiwa?
19 Molwaashi ounyuni mupe ou li poduka elela, diladila kwaasho Moses a li a lombwela Ovaisrael diva fimbo inava ya mEdu lEudaneko, a ti: ‘Omwene Kalunga koye ote ku monifile ouwa tau xunga moilonga aishe yomake oye.’ (Deut. 30:9) Konima yoita yaHarmagedon, ovo va li ve lipyakidila tava longo pamwe naKalunga otava ka fyuulula edu olo e va udanekela. Opo nee ohatu ka yandja elitulemo letu koilonga ipe, yokuninga edu oparadisa iwa!


text:
ETUKULWA 17
Nghee ovakalele vOuhamba hava deulwa
1-3. Jesus okwa li a tamununa mo ngahelipi oilonga yokuudifa, naasho otashi pendula omapulo elipi?
JESUS okwa kala ta udifa muGalilea oule womido mbali. (Lesha Mateus 9:35-38.) Okwa udifila moilando nomomikunda dihapu onghundana iwa yOuhamba nokuhonga meeshinagoga. Keshe opo a li ta udifile, eemhunga dovanhu oda li hadi uya okupwilikina kuye. Nomolwaasho, okwa tile, “oilya oi li po ihapu,” osho tashi ulike kutya opa li pa pumbiwa ovateyi vahapu.
2 Onghee hano, Jesus okwa li a ninga omalongekido opo oilonga yokuudifa i dule okutamununwa mo. Tete, okwa li a tuma ovayapostoli vaye 12 ‘va ka udife ouhamba waKalunga.’ (Luk. 9:1, 2) Ovayapostoli otashi dulika va li tave lipula kombinga yanghee ve na okulonga oshilonga osho. Ndele fimbo Jesus ine va tuma, okwa li e va deula pahole, ngaashi ashike naye a deulwa kuXe womeulu.
3 Osho otashi pendula omapulo ngaashi kutya: Jesus okwa li a pewa edeulo la tya ngahelipi kuXe? Okwa li a pa ovayapostoli vaye edeulo la tya ngahelipi? Mbela nokunena Ohamba yopaMessias ohai deula ovashikuli vayo opo va dule okuwanifa po oukalele wavo? Ngeenge osho, ohai shi ningi ngahelipi?
‘Osho Tate e shi longa nge, osho ashike handi shi tongo’
4. Onaini nopeni Jesus a hongelwa kuXe?
4 Jesus okwa li a dimina filufilu kutya okwa hongwa kuXe. Pefimbo loukalele waye wokombada yedu, okwa tile: ‘Osho Tate e shi longa nge, osho ashike handi shi tongo.’ (Joh. 8:28) Onaini nopeni Jesus a hongelwa kuXe? Kape na omalimbililo kutya okwa hovela okuhongwa diva konima eshi a shitwa e li omudalwa wotete waKalunga. (Kol. 1:15) Eshi a li puXe meulu, okwa kala ta pwilikine oule womido dihapudihapu nokutala nhumbi Xe, oo e li ‘Omuhongi Munenenene,’ ta ningi oinima. (Isa. 30:20, NW) Oshidjemo, okwe lihonga shihapu kombinga yomaukwatya, oilonga nosho yo omalalakano aXe.
5. Jesus okwa li a hongwa shike kuXe shi na sha noukalele oo a li ta ka wanifa po kombada yedu?
5 Lwanima, Jehova okwa li a honga Omona kombinga youkalele oo e ke mu lineekelela kombada yedu. Tala kexunganeko olo tali popi nghee Omuhongi Munenenene a li ha hongo Omona waye omudalwa wotete. (Lesha Jesaja 50:4, 5.) Exunganeko olo ola ti kutya Jehova okwa li ha pendula Omona “keshe ongula.” Omupopyofano oo otau yandje ediladilo lomuhongi oo ha pendula omuhongwa waye ongula inene opo e mu honge. Embo limwe li na sha nomauyelele a pamba Ombibeli ola ti: ‘Oku shi popya pafaneko, Jehova okwa li he mu twala kofikola ngaashi omunafikola noku mu honga osho e na okuudifa nonghee e na oku shi ninga.’ Jehova okwa li ha hongo Omona waye mofikola oyo yopafaneko yomeulu shi na sha naasho e “noku shi popya naashi [e] noku shi tonga.” (Joh. 12:49) Okwa li yo a honga Omona nhumbi e na okuhonga ovanhu. * Eshi Jesus a li kombada yedu, okwa li a tula moilonga osho a hongwa kuXe mokuwanifa po oukalele waye, nokudeula yo ovashikuli vaye va dule okuwanifa po oukalele wavo.
6, 7. (a) Jesus okwa li a deula ngahelipi ovayapostoli vaye, naasho oshe va kwafela va dule okuninga shike? (b) Jesus okwa shilipaleka kutya ovashikuli vaye ova mona edeula la tya ngahelipi kunena?
6 Jesus okwa li a deula ngahelipi ovayapostoli vaye ngaashi sha popiwa metetekelo? PaMateus etukulwa 10, okwa li e va pa omalombwelo okondadalunde e na sha noukalele, oo a kwatela mo oinima ngaashi: openi ve na oku ka udifila (ovelishe 5, 6), etumwalaka olo ve na okuudifa (ovelishe 7), nghee sha fimana okukala ve lineekela muJehova (ovelishe 9, 10), nghee ve na okukundafana novaneumbo (ovelishe 11-13), nghee ve na okuungaunga naavo vehe na ohokwe (ovelishe 14, 15) nosho yo nghee ve na okuungaunga nomapataneko (ovelishe 16-23). * Edeulo olo nouyelele oo owa li wa kwafela ovayapostoli va dule okukwatela komesho oilonga yokuudifa onghundana iwa pefimbo olo.
7 Ongahelipi kunena? Jesus, oo paife e li Ohamba yOuhamba waKalunga, okwa pa ovashikuli vaye oshinakuwanifwa sha kwata moiti shokuudifa “evangeli eli louhamba . . . li ningile oiwana aishe ondombwedi.” (Mat. 24:14) Kunena Ohamba oyo ohai tu deula ngoo opo tu dule okulonga oilonga oyo ya fimanenena? Osho naanaa. Nonande Ohamba oyo oi li meulu, otai shilipaleke kutya ohatu deulwa nawa opo tu dule okuudifila vamwe onghundana iwa nonghee tu na okuwanifa po oinakuwanifwa ye likalekelwa meongalo.
Nghee hatu deulwa tu kale ovaudifi ovanekeka
8, 9. (a) Elalakano la fimanenena lOfikola yOkudeula Ovaudifi olilipi? (b) Okwoongala kwomokati koshivike okwe ku kwafela ngahelipi?
8 Ehangano laJehova ola kala tali longifa oyoongalele nokwoongala kweongalo, unene tuu Okwoongala kwoPailonga, opo li tu deulile oukalele. Ndele okuhovela mo 1940 nasha, ovamwatate ovo tava kwatele komesho keembelewa detu da kula ova li va hovela okuunganeka pa kale eefikola dihapu doku tu deula.
9 Ofikola yOkudeula Ovaudifi. Ngaashi sha tumbulwa metukulwa la tetekela, ofikola oyo oya hovela mo 1943. Mbela elalakano lofikola oyo ola li ashike okudeula ovanafikola va kale ve shii okuyandja nawa oipopiwa meongalo? Hasho. Elalakano la fimanenena lofikola oyo ola li okudeula oshiwana shaJehova shi dule oku mu tanga moukalele. (Eps. 150:6) Edeulo olo nouyelele oo owa li wa kwafela ovayapostoli va dule okukwatela komesho oilonga yokuudifa onghundana iwa pefimbo olo. Paife edeulo olo ohali yandjwa okupitila mokwoongala kwomokati koshivike.
10, 11. Mopaife, oolyelye tava dulu okuya kOfikola yaGilead, nelalakano lofikola oyo olilipi?
10 Ofikola yOmbibeli yoWatchtower yaGilead. Ofikola oyo oya li ya hovela mOmaandaxa, 1 Februali 1943. Potete, oya li ya nuninwa okudeula ovakokolindjila nosho yo ovalongi vefimbo li yadi vakwao va ninge ovatumwa nova tuminwe koitukulwa i lili noku lili mounyuni. Ndele okudja muOktoba 2011, oya hovela okukala ashike hai tambula ovo ve li nale moilonga yefimbo li yadi ye likalekelwa, ngaashi ovakokolindjila ve likalekelwa, ovapashukili ovaendi novakulukadi vavo, Ovabetel nosho yo ovatumwa ovo inava enda nale mofikola oyo.
11 Elalakano lofikola oyo olashike? Omumwatate umwe oo a honga efimbo lile mofikola oyo okwa ti: “Okupameka eitavelo lovanafikola okupitila mokukonakona moule Eendjovo daKalunga noku va kwafela va kulike omaukwatya opamhepo oo va pumbwa opo va dule okuungaunga nomupondo nomashongo oo hava shakeneke eshi tava wanifa po oinakuwanifwa yavo. Elalakano layo limwe vali la fimana olo okukwafela ovanafikola va kale va halelela okukufa ombinga moilonga yokuudifa.” — Ef. 4:11.
12, 13. Ofikola yaGilead oya xumifa komesho ngahelipi oilonga yetu yokuudifa mounyuni aushe? Yandja oshihopaenenwa.
12 Ofikola yaGilead oya xumifa komesho ngahelipi oilonga yetu yokuudifa mounyuni aushe? Okudja mo 1943, mofikola oyo * omwa deulwa ovanhu va konda po 8 500, ovo va tuminwa koilongo i dulife pe 170 mounyuni aushe va ka longe ve li ovatumwa. Ovatumwa ohava tula moilonga osho ve lihonga, hava tula po oshihopaenenwa shiwa shokulonga nouladi moukalele nokudeula vamwe va ninge sha faafana. Peemhito dihapu, ovatumwa ova kala tava kwatele komesho oilonga yokuudifa koitukulwa oko ku na ovaudifi vOuhamba vanini ile kuhe na sha.
13 Diladila kwaasho sha li sha ningwa po muJapani, omo ovaudifi va li va efa okuudifa moipafi pefimbo lOita Itivali yOunyuni. MuAuguste 1949, muJapani omwa li ovaudifi vOvajapani inava konda pomulongo. Ndele okuuya pexulilo lodula oyo, omwa hangwa mwa tuminwa ovatumwa 13 ovo va deulwa kofikola yaGilead. Lwanima omwa ka tuminwa vali ovatumwa vahapu. Potete, ovatumwa ova li tava yandje unene elitulemo koilando oyo inenenene, nomokweendela ko kwefimbo ove ke lihanena moilando imwe i lili. Ova kala tava ladipike ovakonakonimbibeli vavo nosho yo vamwe va ninge ovakokolindjila, noilonga yavo youladi oya li ya etifa oidjemo iwa. Paife muJapani omu na ovaudifi va konda po 216 000, novaudifi eeperesenda hanga 40 ove li ovakokolindjila. *
14. Eefikola dehangano otadi yandje oumbangi wa kola u na sha nashike? (Tala yo oshimhungu “ Eefikola odo hadi deula ovakalele vOuhamba,” epandja 188.)
14 Eefikola dikwao dehangano. Ofikola yOkudeula Ovakokolindjila, Ofikola yOmbibeli yOkudeula Ovalihomboli Ovakriste nOfikola yOmbibeli yOkudeula Ovamwatate Inava Hombola oda kwafela ovaudifi va kulike omaukwatya opamhepo nova kale tava kwatele komesho nouladi oilonga yokuudifa. * Eefikola odo otadi yandje oumbangi wa kola kutya Ohamba yetu otai tu kwafele tu wanife po nawa oukalele wetu. — 2 Tim. 4:5.
Nghee ovamwatate ovo ve na oinakuwanifwa ye likalekelwa hava deulwa
15. Ovamwatate voshinakuwanifwa ohava kala va hala okuhopaenena ngahelipi Jesus?
15 Oto dimbuluka exunganeko laJesaja olo tali popi nhumbi Jesus a li ha hongwa kuXe? Ofikola oyo yomeulu yopafaneko oya kwafela Jesus a kale e “nounongo okuyakula nokutwa ouladi ava va loloka.” (Jes. 50:4) Okwa li a tula moilonga osho e li honga; fimbo a li kombada yedu okwa li ha tulumukifa ovo hava ‘longo nova lolokifwa.’ (Mat. 11:28-30) Ngaashi Jesus, ovo tava kwatele komesho ohava kala va hala okutulumukifa oilyo yeongalo. Nomolwaasho, opa totwa eefikola di lili noku lili opo ovamwatate ovo va kwafelwe va dule okuyakula nawa ovaitaveli vakwao.
16, 17. Elalakano lOfikola yOukalele wOuhamba olilipi? (Tala yo eshangelo lopedu.)
16 Ofikola yOukalele wOuhamba. Ofikola oyo oya li ya ningwa oshikando shotete mo 9 Marsa 1959, muSouth Lansing, muNew York. Pomhito oyo, okwa li kwa shivwa ovapashukili ovaendi novapiya vomaongalo va pewe edeulo oule womwedi. Lwanima, oya ka kala tai ningwa momalaka amwe e lili, shihe fi ashike mOshiingilisha noya ka hovela okukala tai ningwa mounyuni aushe. *
17 Embo limwe lokomudo (1962 Yearbook of Jehovah’s Witnesses) ola li la yelifa elalakano lOfikola yOukalele wOuhamba la ti: “Mounyuni ou we lipyakidila, omunhu oo e li omupashukili meongalo lEendombwedi daJehova okwa pumbwa okukala he liunganeke nawa opo a dule okuyandja elitulemo la wana koilyo aishe yeongalo noku i kwafela. Pefimbo opo tuu opo, ke na okulipwililikila eemhumbwe doukwaneumbo waye, ndele oku na okulongifa eendunge dokuyoolola. Kau fi tuu oufembanghenda munene kovapiya vomaongalo okushivwa mounyuni aushe ve uye kOfikola yOukalele wOuhamba opo va deulwe va dule okulonga oilonga oyo Ombibeli ya ti oi na okulongwa komupashukili!” — 1 Tim. 3:1-7; Tit. 1:5-9.
18. Atusheni tu li oshiwana shaKalunga ohatu mono ouwa ngahelipi mOfikola yOukalele wOuhamba?
18 Atusheni tu li oshiwana shaKalunga ohatu mono ouwa mOfikola yOukalele wOuhamba. Ngahelipi mbela? Ngeenge ovakulunhuongalo novayakuliongalo tava tula moilonga osho ve lihonga mofikola oyo, ohava tulumukifa ovaitaveli vakwao ngaashi naanaa Jesus a li ha ningi. Mbela iho shi pandula ngeenge omukulunhuongalo ile omuyakuliongalo, oo e na ko nasha naave, te ku hekeleke, ta pwilikine kwoove nelitulemo ile e uya oku ku talela po nelalakano loku ku twa omukumo? (1 Tes. 5:11) Ovalumenhu va tya ngaho kave li tuu enangekonoupuna keongalo!
19. Okomitiye yOkuhonga yOlutuwiliki ohai pashukile eefikola dimwe vali dilipi, nelalakano leefikola odo olilipi?
19 Eefikola dikwao. Okomitiye yOkuhonga yOlutuwiliki ohai pashukile eefikola dikwao odo hadi deula ovamwatate voinakuwanifwa, ngaashi ovakulunhuongalo, ovapashukili ovaendi noilyo yEekomitiye dOitaimbelewa, opo va kale hava wanifa po nawa oinakuwanifwa yavo. Eefikola odo dopaMbibeli ohadi ladipike ovamwatave ovo opo va kale tave lipashukile pamhepo nova tule moilonga omafinamhango Ombibeli eshi tava ungaunga needi daJehova di na ondilo odo ve lineekelelwa. — 1 Pet. 5:1-3.
20. Omolwashike sha yeleka eshi Jesus a ti kutya aveshe ova “longwa kuKalunga,” nowa tokola toko okuninga shike?
20 Osha yela filufilu kutya Ohamba yopaMessias oya shilipaleka kutya ovashikuli vayo ova deulwa nawa. Edeulo alishe olo ohali di pombada kuJehova okupitila mOmona waye. Onghee hano, osha yeleka eshi Jesus a ti kutya aveshe ova “longwa kuKalunga.” (Joh. 6:45; Jes. 54:13) Natu kaleni twa lenga edeulo olo hatu pewa okupitila mOhamba yetu. Natu dimbulukweni yo kutya elalakano lehongo olo oku tu kwafela tu kale twa pama pamhepo opo tu dule okuwanifa po nawa oukalele wetu.
^ okat. 5 Otu shi shii ngahelipi kutya Kalunga okwa li a honga Omona nghee e na okuhonga ovanhu? Diladila kwaashi: Mokulongifa omafaneko mahapu mokuhonga kwaye, Jesus okwa li a wanifa po exunganeko olo la li la shangwa omido omafele fimbo ina dalwa. (Eps. 78:2; Mat. 13:34, 35) Osha yela kutya Jehova, oo e li Odjo yexunganeko olo, okwa li a halelela Omona waye a longife omafaneko ile omayele mokuhonga kwaye. — 2 Tim. 3:16, 17.
^ okat. 6 Eemwedi donhumba konima yaasho, Jesus okwa li a ‘hoolola 70 nokwe va tuma oovavali’ va ka udife. Okwa li yo e va deula. — Luk. 10:1-16.
^ okat. 12 Vamwe ova enda kOfikola yaGilead oikando i dulife pushimwe.
^ okat. 13 Opo u mone ouyelele muhapu u na sha nanghee ovo va deulwa kOfikola yaGilead va pondola mounyuni aushe, tala etukulwa 23 lembo Jehovah’s Witnesses—Proclaimers of God’s Kingdom.
^ okat. 14 Eefikola odo mbali oda hengumukila mumwe ndele tadi ningi Ofikola yOvaudifi vOuhamba.
^ okat. 16 Kunena ovakulunhuongalo aveshe ohava mono ouwa mOfikola yOukalele wOuhamba, oyo hai kwata oule wefimbo la yoolokafana nohai ningwa alushe konima yomido donhumba dinini. Okudja 1984, ovayakuliongalo navo ova kala hava deulwa okupitila mofikola oyo.
Lihonga shihapu
“Elila lomhadi yoye li yelakanifa” opo u ninge exumokomesho
Ongahelipi to dulu okukufa mo omainda mondjila yoye nokuhanga omalalakano oye opamhepo?
Kwafela vamwe va longele Jehova pauyadi
Ongahelipi hatu dulu okukwafela ovamwatate ovanyasha ile ovo opo va ninginifwa va ninge exumokomesho?


text:
EHOKOLOLO 25
Oukwaneumbo waJakob tau tembukile kuEgipti
JOSEF ka li ta dulu vali okupangela omaliudo aye. Onghee hano, okwa lombwela ovapiya vaye va dje mo monduda. Eshi ovapiya va dja mo, okwa li a fyaala mo ashike novamwaxe. Opo nee, Josef okwa hovela okulila. Ovamwaxe vaJosef kava li tuu va kumwa eshi ve mu mona ta kwena! Kava li ve shi shii kutya omolwashike ta kwena. Xuuninwa, Josef okwa lombwela ovamwaxe a ti: ‘Aame Josef. Tate oku na ngoo natango omwenyo shili?’
Ovamwaxe ova li va kumwa neenghono nokava li tava dulu okutya sha. Ova li va tila. Ndele Josef okwe va lombwela a ti: ‘Eheneni oku kwaame.’ Eshi va ehena kuye, okwe va lombwela a ti: ‘Aame Josef, omumwaxo ou mwa landifile po kuEgipti.’
Josef okwa twikila okupopya navo neendjovo donghenda, a ti: ‘Inamu lipa oushima eshi mwa landifa nge po, molwaashi Kalunga oye lela a tuma nge kuEgipti opo ndi dule okuxupifa eemwenyo dovanhu. Farao okwa ninga nge omupangeli woshilongo ashishe. Onghee hano, indeni diva keumbo ndele tamu hepaululile tate oinima aishe ei nde mu lombwela. Mu lombweleni yo e uye tu kale oku.’
Opo nee, Josef okwa papatela ovamwaxe ndele te va xupita aveshe. Eshi Farao a uda kutya ovamwaxe vaJosef ove uya po, okwa lombwela Josef a ti: ‘Va pa omatemba va ye va ka tale ko xo nomaukwaneumbo avo opo ve uye va kale oku. Ohandi ke va pa edu olo liwa elela muEgipti alishe.’
Ova ninga naanaa ngaashi Farao e va lombwela. Ou wete mefano omo eshi Josef va shakena naxe noukwaneumbo waye aushe eshi ve uya muEgipti?
Oukwaneumbo waJakob owa li wa ninga wa kula neenghono. Eshi ve uya muEgipti, ova li 70 aveshe kumwe, sha hala kutya, Jakob novana vaye nosho yo ovatekulu vaye. Ndele ova li yo ve uya pamwe novakulukadi vahapu notashi dulika va li ve uya novapiya vahapu. Oukwaneumbo aushe owa ka kala muEgipti. Molwaashi Kalunga okwa li a lundulula edina laJakob li ninge Israel, oukwaneumbo waye aushe owa li hau ifanwa Ovaisrael. Ovaisrael ova ka ninga oshiwana she likalekelwa kuKalunga ngaashi hatu ke shi mona komesho.
Genesis 45:1-28; 46:1-27.


text:
ONDJOKONONA YONGHALAMWENYO
Osho sha ningifa onghalamwenyo yetu i kale i na eityo
ESHI okamonamati ketu Gary ka dalwa mo 1958, onda li nda mona kutya ope na sha sha puka shi na sha nako. Ndele osha li sha pula eemwedi 10 eendokotola di mone kutya oke na ounghundi washike nosho yo omido 5 opo ovashiivinawa voinima yopaunamiti moLondon va shilipaleke kutya oke na shili ounghundi oo wa monika keendokotola. Onda ka kala yo nda nyika oluhodi eshi okamonakadona ketu Louise, oko ka ka dalwa konima yeedula omuwoi okudja eshi Gary a dalwa, ka ka kala ke na ounghundi wa kwata moiti ke dule Gary.
Eendokotola oda li da lombwela nge nolukeno tadi ti kutya ounona voye aveshe ove na omadidiliko omukifi hau ifanwa mOshiingilisha Laurence-Moon-Bardet-Biedl, * nokau na epango. Pefimbo opo omukifi oo kawa li naanaa u shiivike. Amwe omomadidiliko omukifi oo ongaashi, ounghundi wokuhamona ko nawa oko haku etifa oupofi, oshivixa sha londa, ominwe dokeenyala nokeemhadi da pitilila, okukula taku ende kanini, oilyo yolutu itai longele kumwe, oudu woshuuka, ouyahame wopomatwikinino omakipa neefiyo itadi longo nawa. Onghee hano, okufila oshisho ounona vange osha li tashi ka kala eshongo. Omakonakono amwe opo a ningwa okwa ulika kutya, omunhu umwe womovanhu 125 000 oku na omukifi oo notashi dulika wavamwe inau kwata moiti unene.
JEHOVA OKWA NINGA “EMANYAHOTE” LETU
Konima eshi opo nda hombolwa, onda li nda kundafana naumwe womEendombwedi daJehova, nonda li nda mona kutya osho twa kundafana naye osho oshili. Ndele omushamane wange ka li e na ohokwe moshili yOmbibeli. Molwaashi oilonga oyo a li e na oya li hai tu ningifa tu tembuke lwoikando, kanda li handi dulu nandenande okuya kokwoongala. Ndele nande ongaho, onda ka twikila okulesha Ombibeli nokwiilikana kuJehova. Kasha li tuu tashi hekeleke okulesha kutya ‘Omwene oye emanyahote kovafininikwa, emanyahote mefimbo loudjuu noita efa ava tave mu kongo!’ — Eps. 9:10, 11.
Gary ka li ha mono ko nawa, onghee hano, eshi a li e na omido hamano, okwa li a ya momuhandjo kofikola ye likalekelwa oyo i li kolukadi lomunghulofuta waEngland. Okwa li ha dengele nge alushe shi na sha noinima oyo ha kala te lipula nayo nonda li handi mu hongo omafinamhango Ombibeli opehovelo okupitila mongodi. Konima yomido dinini eshi Louise a dalwa, onda ka kwatwa kouvela hau ifanwa sclerosis no-fibromyalgia. Gary okwa ka alukila keumbo okudja komuhandjo eshi e na omido 16. Ndele nande ongaho, okwa li ta ende ta ningi omupofi, nomo 1975 okwa li a tulwa momusholondodo wovapofi. Mo 1977, omushamane wange okwe ke tu fiya po.
Diva konima eshi Gary a dja ko komuhandjo, otwa ka kala twe lipyakidila pamwe neongalo linahole, nonda ka ninginifwa mo 1974. Onda li nda hafa eshi omukulunhuongalo umwe a li a kwafela Gary a ungaunge nomalunduluko oo a li ta piti muo pefimbo lokamukondapweyu. Eendombwedi dimwe nado oda li da kwafela nge yo noilonga yopeumbo, nadimwe domudo oda li da hoololwa di kale ovanailonga vepangelo voku tu kwafela. Osho kasha li tuu enangeko noupuna linene!
Gary okwa twikila okuninga exumokomesho lopamhepo nokwa ka ninginifwa mo 1982. Molwaashi okwa li a halelela okukufa oukwafelikokolindjila, naame onda li nda tokola oku u kufa opo ndi longe pamwe naye, notwa ka twikila oule womido dihapu. Omonamati wange okwa li a hafa eshi lwanima a li a pulwa komupashukilishikandjo a ti, “Gary, omolwashike ito ningi omukokolindjila wondjikilile?” Molwaashi osho osha li she mu twa omukumo, mo 1990 okwa li a nangekwa po e li omukokolindjila.
Gary okwa tandwa meenho lwoikando ivali, mo 1999 nomo 2008, ashike oupyakadi u na sha noukolele waLouise owa li wa kwata moiti neenghono. Okwa li a dalwa omupofi filufilu, naashi nda mona a mena okamunwe ka wedwa po komhadi onde ke shi mona mo kutya naye oku na omukifi woLMBB. Omakonakono okwa ka ulika diva kutya oilyo yaye yomeni nayo oi na oupyakadi muhapu. Oule womido, okwa kala ha tandwa omatando manene mwa kwatelwa omatando eefiyo atano. Naye okwa li yo e na oudu woshuuka ngaashi Gary.
Molwaashi okwa li e shii kutya onghalo ohai kala idjuu ngeenge pa pumbiwa etando, Louise okwa li a popya novatandi nosho yo elelo loshipangelo komesho yefimbo, e va yelifile kutya omolwashike ina hala okutulwa ohonde. Oshidjemo, okwa kala ta hafele ekwatafano liwa naavo ve na ko nasha shili noupyakadi waye wopalutu.
ONGHALAMWENYO I NA EITYO
Meumbo letu ohatu longo mo oilonga ihapu, naaishe oya pambafana nokulongela Jehova. Fimbo oikwaelektronika inai uya, onda li handi longifa eevili dihapu mokuleshela Gary naLouise. Ndele molwaashi paife ope na ou-CD, ou-DVD nosho yo oinima imwe oyo to dulu okupwilikina kointaneta, ohai tu kwafele tu hafele ekonakonombibeli olo twe litulila po pomafimbo a yoolokafana, nohatu dulu okuninga omatyekosha taa ti sha pokwoongala.
Omafimbo amwe Gary oha kopele omanyamukulo aye momutwe, nongeenge oku na oshipopiwa mOfikola yOkudeula Ovaudifi, oha dulu oku shi yandja noitya yaye mwene. Okwa li a nangekwa po e li omuyakuliongalo mo 1995 noha kala alushe e lipyakidila kOlupale lOuhamba, ha hambelele oilyo yeongalo eshi tai uya kokwoongala noha kwafele koikwamambako.
Gary oha waiminwa kEendombwedi dikwao moukalele, naluhapu ohadi undula ko kokatemba oko ha longifa omolwouyahame wopomatwikinino omakipa. Ondombwedi imwe oya li hai mu kwafele a konakone Ombibeli naumwe oo e na ohokwe. Gary okwa li yo a ladipika Omukriste umwe oo a kala a talala oule womido 25. Aveshe vavali paife ohava i kokwoongala kwopaKriste.
Eshi Louise a li e na omido omuwoi, okwa li a hongwa kuinakulu okutunga neengodi nokwa li yo a hongwa kuumwe oo a li he mu file oshisho nokwaame okuhondja neenyala. Ndele molwaashi okwa li e hole okutunga neenghono, okwa li ha tungu oukumbafa vomaludi vounona nosho yo omakumbafa ovanamido vomeongalo. Oha ningi yo oukalata vomakundo vomaludi, naavo have va yakula ohava kala ve va hafela nova pandula. Eshi Louise a wanifa eedula omulongo nasha, okwa li e lihonga okutopatopa. Molwaashi paife oto dulu okukwatafana naumwe okupitila mokombiyuta, oha shangele ookahewa kaye omatumwalaka pa e-mail. Louise okwa li a ninginifwa eshi e na omido 17. Ohatu hafele oukwafelikokolindjila pomafimbo oikonga ye likalekelwa yokuudifa. Ngaashi Gary, Louise naye oha kopele omishangwa momutwe opo a dule okuhepaulula eitavelo laye momaudaneko e na sha nounyuni omo ‘omesho ovapofi taa ka pashuka nokape na umwe ta ka tya: Aame oshingone.’ — Jes. 33:24; 35:5.
Inatu hafa tuu eshi twa mona oshili i na ondilo yomEendjovo daJehova da nwefwa mo! Omitima detu odi yadi ehafo omolweyambidido leongalo letu molwaashi ngeno kala li po, ngeno inatu dula lela okulonga sha. Ndele Jehova oye unene e tu kwafela tu kale tu na onghalamwenyo tai ti sha.
^ okat. 5 Omukifi oo owa li wa lukilwa eendokotola nhee odo de u mona tete, eshi da mona kutya ohau fyuululwa ngeenge ovadali aveshe vavali ova humbata ombuto yao. Kunena omukifi oo luhapu ohau ifanwa Bardet-Biedl, ashike ihau hakulwa.