text:
OSHILESHWA 14
Omolwashike Kalunga e na ehangano laye?
1. Omolwashike Kalunga a li a unganeka oshiwana shaIsrael shonale?
Kalunga okwa li a unganeka oludalo latatekulululwa Abraham e li ninga oshiwana shaye nokwa li e li tulila po eemhango. Okwa li he li ifana oshiwana ‘shaIsrael’ nola li melongelokalunga lashili novahumbati veendjovo daye. (Epsalme 147:19, 20) Kungaho, oiwana aishe oya li tai dulu okumona ouwa okupitila moshiwana shaIsrael. — Lesha Genesis 22:18.
Kalunga okwa li a hoolola Ovaisrael va ninge eendombwedi daye. Ondjokonona yavo otai ulike kutya ovanhu ohava mono ouwa ngeenge tava dulika keemhango daKalunga. (Deuteronomion 4:6) Onghee hano, oiwana imwe nayo oya li tai dulu okushiiva Kalunga kashili okupitila muvo. — Lesha Jesaja 43:10, 12.
2. Omolwashike Ovakriste vashili va unganekwa?
Molwaashi Ovaisrael kava li tava dulika, kava li vali va hokiwa kuKalunga nokwa li e va pingena po neongalo lopaKriste. (Mateus 21:43; 23:37, 38) Onghee hano, Ovakriste vashili ovo va ninga eendombwedi daJehova ponhele yoshiwana shaIsrael. — Lesha Oilonga 15:14, 17.
Jesus okwa li a unganeka ovashikuli vaye opo va udife nokuninga ovanhu vomoiwana aishe ovahongwa vaye. (Mateus 10:7, 11; 24:14; 28:19, 20) Paife oilonga oyo oya hanga oshitwa shayo shopombada pefimbo eli lexulilo lounyuni. Ondjokonona otai ulike kutya Jehova okwa hanganifa ovanhu omamiliyona vomoiwana aishe melongelokalunga lashili monghedi oyo inai monika nale. (Ehololo 7:9, 10) Ovakriste vashili ova hanganifwa opo va twaafane omukumo nova kwafelafane. Momaongalo aeshe Ovakriste vashili omounyuni aushe ohamu yandjwa ehongo lopaMbibeli la faafana. — Lesha Ovaheberi 10:24, 25.
3. Ehangano lEendombwedi daJehova ola hovela naini pefimbo letu?
Mo 1870 nasha, okangudu kanini kovakonakoni vOmbibeli oka li ka hovela okukonakona oshili yOmbibeli oyo ya li ya holekwa oule wefimbo lile. Molwaashi ova li ve shii kutya Jesus okwa li a unganeka eongalo lopaKriste opo li udife, navo ova li va hovela okuudifila ovanhu vomoiwana aishe kombinga yOuhamba. Mo 1931, ova li va tambula ko edina Eendombwedi daJehova. — Lesha Oilonga 1:8; 2:1, 4; 5:42.
4. Eendombwedi daJehova oda unganekwa ngahelipi?
Pefimbo lovayapostoli, omaongalo opaKriste moilongo ihapu okwa li haa filwa oshisho pamhepo kolutuwiliki olo la dimina kutya Jesus oye e li Omutwe weongalo. (Oilonga 16:4, 5) Sha faafana, nokunena Eendombwedi daJehova mounyuni aushe ohadi filwa oshisho kOlutuwiliki olo la fikama po movakulunhuongalo va pyokoka. Ohali pashukile oitaimbelewa yEendombwedi daJehova oko haku tolokwa nohaku nyanyangidwa oileshomwa yopaMbibeli momalaka e dulife po 600. Onghee hano, Olutuwiliki ohali yandje etwomukumo lopamishangwa nosho yo ewiliko komaongalo e dulife po 100 000 mounyuni aushe. Meongalo keshe omu na ovalumenhu va pyokoka ovo tava longo ve li ovakulunhuongalo ile ovapashukili. Ovalumenhu va tya ngaho ohava file oshisho pahole oshiunda shaKalunga. — Lesha 1 Petrus 5:2, 3.
Eendombwedi daJehova oda unganekwa opo di udife onghundana iwa nokuninga ovanhu ovahongwa. Ngaashi ovayapostoli, nafye ohatu udifa eumbo neumbo. (Oilonga 20:20) Ohatu konakona yo Ombibeli novanamitimadiwa ovo ve hole oshili. Eendombwedi daJehova kadi fi ashike ehangano, ndele odi li yo oukwaneumbo oo u na Xe omunahole. Otu li ovamwainafana nohatu filafana oshisho. (2 Ovatessaloniki 1:3) Molwaashi oshiwana shaJehova osha unganekwa monghedi oyo tai hafifa Kalunga nohashi kwafele vamwe, osha tunga po oukwaneumbo wa hafa neenghono kombada yedu. — Lesha Epsalme 33:12; Oilonga 20:35.
Lihonga shihapu
Ombibeli otai hongo lela shike?
Kala mohole yaKalunga
Ongahelipi hatu dulu okuulika ohole nokupandula ashishe osho Kalunga e tu ningila?
OOLYELYE TAVA LONGO EHALO LAJEHOVA KUNENA?
Eendombwedi daJehova ovanhu naanaa va tya ngahelipi?
Mbela ou shii vamwe vomEendombwedi daJehova? Oshike lelalela u shii kombinga yetu?


c: text/html

text:
OKAPITULU 2
Ombimbiliya—Omukanda wa Huku
1, 2. Omokonda yatyi Ombimbiliya otyiawa tyimwe tyakolela unene tuapewa?
OÑGENI ove ukala tyina epanga liove likutumikisa otyipuka tyimwe otyiwa? Uhanda okutyitala iya uhambukwa unene mokonda epanga liove liekusoka. Ove umusoka mokonda yetyi ekuavela.
2 Ombimbiliya otyiawa tuapewa na Huku. Ipopia ovipuka tuhavasi momikanda omikuavo. Mongeleka, Ombimbiliya itupopila okuti Huku watunga eulu, nohi, nomulume wotete nomukai wotete. Tuvasamo ovitumino vitukuatesako tyina tuna ovitateka. Ombimbiliya itulongesa oñgeni Huku makafuisapo ehando liae, nokulinga ohi omphangu imwe ongwa. Tyotyili Ombimbiliya otyiawa tyimwe tyakolela unene tuapewa!
3. Oityi molilongesa tyina utanga Ombimbiliya?
3 Putyina ulilongesa Ombimbiliya monoñgonoka oityi Huku ahanda ove ulinge opo ukale epanga liae. Putyina ulilongesa konthele yae tupu mokala epanga liae.
4. Oityi tyikuhuvisa konthele Yombimbiliya?
4 Ombimbiliya ikahi nokupitiyua momalaka alamba po 2.600. Iya ono Mbimbiliya ononyingi mbukahi nokulingwa. Ovanthu ovanyingi mouye auho vena Ombimbiliya. Kese simanu, ovanthu ovanyingi vekahi nokupewa Ombimbiliya! Kutupu omukanda omukuavo weelekua Nombimbiliya.
5. Omokonda yatyi tupopila okuti Ombimbiliya “yatumwa okuhonekwa na Huku”?
5 Ombimbiliya “yatumwa okuhonekwa na Huku.” (Tanga 2 Timóteo 3:16.) Mahi ovanthu velipula okuti, ‘inkha Ombimbiliya yahonekwa novanthu, oñgeni ipondola okukala ya Huku?’ Ombimbiliya ikumbulula okuti: “Ovanthu vahoneka onondaka mba Huku nekuateso liospilitu sandu.” (2 Pedro 1:21) Otyo tyelifwa nomuhona utuma omuundapi wae emuhonekeleko omukanda. Olie hekulu yomukanda oo? Omukanda oo, o womuhona, ha womuhoneki. Tupu, Ombimbiliya o ya Huku, ha yovanthu vatumwa veihoneke. Huku wakuatesako ovanthu vahoneke omalusoke ae. Moluotyo, Ombimbiliya “Ondaka umwe ya Huku.”—1 Tessalonicenses 2:13; tala Okatoi 2, konthyulilo yomukanda.
ETYI OMBIMBILIYA IPOPIA OTYOTYILI
6, 7. Omokonda yatyi tupopila okuti Ombimbiliya aiho yelikuata kumwe?
6 Ombimbiliya yahonekwa mokueenda kuomanima alamba 1.600. Ovahoneki vo Mbimbiliya vakaleleko pomivo vielikalaila. Vamwe ankho valongeswa unene mosikola vakuavo kavalongesilwe. Mongeleka, umwe ankho ondotolo. Vakuavo ankho ovalimi, no vafwi-vombisi, no vanthita, novauli, novakoyesi, no nohamba. Namphila ovahoneki ovo ankho velikalaila, mahi ononthele ambuho Mbombimbiliya mbelikuata kumwe. Petupu etyi vapopia mokapitulu kamwe tyelipona novikuavo. *
7 Ovikapitulu viotete vio Mbimbiliya vihangununa oñgeni ovitateka viahimbika, iya ovikapitulu vio kuahulilila vitupopila oñgeni Huku makamanako ovitateka ovio pokupilulula ohi opo ikale omphangu yombembwa. Ombimbiliya ipopia ovipuka ovinyingi viapita momuenyo wovanthu kohale iya ilekesa okuti ehando lia Huku apeho lifuisuapo.
8. Popia onongeleka mbulekesa okuti Ombimbiliya ipopia konthele younongo womouye.
8 Ombimbiliya hamukandako wokulongesa ounongo womouye, mahi, tyina ipopia konthele younongo oo, apeho otyili. Otyo, otyo tyikevelelwa komukanda wa Huku. Mongeleka, momukanda wa Levítico muna onondonga mba Huku mbo oñgeni ova Isilayeli ankho vapondola okulityilika omauvela. Onondonga ombo mbahonekwa etyi nkhele ovanthu vehene lilongese okuti kuna ovinyama vieta omauvela. Tupu Ombimbiliya ilongesa nokuayandyuluka okuti ohi kayatenthamene kotyipuka natyike. (Jó 26:7) Iya puetyi ovanthu ankho vasoka okuti o ohi onthanda, Ombimbiliya ankho ipopiale okuti o ohi yelivolonga ngombola.—Isaías 40:22.
9. Oukuatyili wovanthu vahoneka Ombimbiliya utulongesa tyi?
9 Etyi Ombimbiliya ipopia konthele yomahipululo apeho otyili. Mahi omikanda ominyingi viouye omahipululo atyo haotyotyiliko mokonda ovanthu vokuevihoneka ha vakuatyili. Mongeleka, kavapopi konthele yomivo omalongo avo vatiliswa kovilwa. Mahi, ovahoneki Vombimbiliya ovakuatyili vahoneka umwe alo etyi ova Isilayeli vatiliswa. Tupu vahoneka alo umwe ononkhali mbavo. Mongeleka, momukanda wa Números, Moisesi wahoneka oviponyo alingile noñgeni Huku emuviyula. (Números 20:2-12) Oukuatyili wovanthu vahoneka Ombimbiliya ulekesa nawa okuti Ombimbiliya omukanda wa Huku. Otyo tyilekesa okuti onthue tupondola okuyumba onthumbi Mombimbiliya.
OMUKANDA WONONDONGA ONONGWA
10. Omokonda yatyi onondonga mbo Mbimbiliya mbutukuatesako hono?
10 Ombimbiliya “yatumwa okuhonekwa na Huku nokuna esilivilo pala okulongesa, nokuviyula, nokuviukisa ovipuka.” (2 Timóteo 3:16) Tyotyili, onondonga mbo Mbimbiliya mbutukuatesako hono. Jeova utyii oñgeni tualingwa, tupu unoñgonoka omalusoke etu noñgeni tulitehelela. Wii etyi tuesukisa opo tukale nehambu. Tupu, Jeova wii ovipuka patyi vitulinga nawa nevi vitunyona.
11, 12. (a) Onondonga patyi onongwa Jesus aava mbukahi mu Mateus kapitulu 5 no 7? (b) Oityi vali tulilongesa Mombimbiliya?
11 Mokapitulu 5 alo 7 komukanda wa Mateus, tulilongesamo onondonga ononyingi Jesus apopia konthele yo ñgeni tupondola okukala nehambu, no ñgeni tupondola okutetulula ovitateka pokati ketu, no ñgeni tupondola okulikuambela, no ñgeni tupondola okukala nolusoke luaviuka konthele yomalumono. Namphila onondonga ombo mbaawa omanima 2000 konyima, mahi mbuna epondolo nokutukuatesako hono.
12 Mombimbiliya, Jeova tupu utulongesa onondonga mbutukuatesako okukala nombunga ina ehambu, nokukala ovaundapi ovawa, nokukala nombembwa navakuetu. Onondonga mbo Mbimbiliya mbutukuatesako, katyesukisile opi tuatunda, noku tukala ine ovitateka patyi tuna.—Tanga Isaías 48:17; tala okatoi 3, konthyulilo yomukanda ou.
UPONDOLA OKUYUMBA ONTHYUMBI MOMAULO OMBIMBILIYA
13. Oityi Isaia apopia ankho matyimoneka nepundaumbo lio Mbambilonia?
13 Omaulo omanyingi Ombimbiliya afuisuapo. Mongeleka, Isaia waulile okuti Ombambilonia maihanyuapo. (Isaías 13:19) Wapopia nawa-nawa oñgeni epundaumbo malihanyua-po. Epundaumbo ankho liyakulilwa nomapito omanene nondongi. Mahi Isaia waula okuti ondongi maikukutiswa ya omapito maavasiwa umbululu. Kamavakalwa pokunyingila mepundaumbo. Isaia alo umwe waulile okuti omulume utiwa Siru makahanyauna-po Ombambilonia.—Tanga Isaías 44:27–45:2; tala okatoi 4, konthyulilo yomukanda ou.
14, 15. Oñgeni eulo lia Isaia liafuiswapo?
14 Etyi palamba omanima 200 tunde etyi eulo olio liahonekwa, embamba lio mafualali ankho liafuapo opo vanyingile Mombambilonia. Olie omutumini womafualali oo? Ngetyi umwe eulo liapopia, ohamba yoko Persia utiwa Siru. Omuwo ankho wehikapo pala okufuisapo eulo.
15 Motyinthiki otyo, ova Mbambilonia ankho vekahi motyipito. Ankho vasoka okuti vapama, mokonda yondongi novimato ovinene ankho viveamena. Kondye yepundaumbo, Siru no mafualali ae avapendyula omaande ondongi. Omeva atepuluka iya omafualali o Persia avetyivili okuyauka ondongi. Mahi, oñgeni mavatauluka ovimato vio Mbambilonia? Ngetyi eulo liapopia, omapito epundaumbo veesa umbululu, iya omafualali anyingila mepundaumbo tyahalu.
16. (a) Oityi Isaia aulile konthele yo Mbambilonia? (b) Oñgeni tutyii okuti eulo lia Isaia liafuisuapo?
16 Isaia waula okuti natyike matyikahupa nomuenyo. Wahoneka okuti: “Kamamukakala vali ovanthu. kamukatunga vali omunthu nawike.” (Isaías 13:20) Okuti onondaka ombo mbafuisuapo umwe? Omphangu ankho pakala Ombambilonia, ivasiwa ono kilometu 50 koutundilo wo Bagda ko Iraque. Hono pomphangu oyo kapakalwa. Jeova wakomba Ombambilonia “nolukateko luehanyauno.”—Isaías 14:22, 23. *
17. Omokonda yatyi tuyumbila onthumbi momilao aviho via Huku?
17 Okunoñgonoka okuti Omaulo amwe Ombimbiliya afuisuapo, otyo tyituavela ondundo yokuyumba onthumbi komaulo omakuavo maakafuiswapo komutwe. Tupondola okukala nonthumbi yokuti Jeova mafuisapo omulao wae wokupilulula ohi aikala omphangu yombembwa. (Tanga Números 23:19.) Tyotyili tuna ekevelelo “liomuenyo uhapu, Huku wahakembe alaa tunde kohale.”—Tito 1:2. *
OMBIMBILIYA IPILULULA OMUENYO WOVE
18. Oñgeni apostolu Paulu apopia “Ondaka ya Huku”?
18 Tuelilongesa okuti Ombimbiliya omukanda welikalela nomikuavo. Ononthele mbayo mbelikuata kumwe iya tyina ipopia konthele younongo nomahipululo, ipopia otyili. Tupu ituavela onondonga iya ina omaulo omanyingi ekahi nokufuisuapo. Mahi Ombimbiliya yapona povipuka ovio aviho. Apostolu Paulu wahoneka okuti: “Ondaka ya Huku ina omuenyo, no nonkhono ononene.” Oityi otyo tyihangununa?—Tanga Hebreus 4:12.
19, 20. (a) Oñgeni Ombimbiliya ipondola okukukuatesako okulinoñgonoka ove muene? (b) Oñgeni upondola okulekesa okuti upanda Ombimbiliya?
19 Ombimbiliya ipondola okupilulula omuenyo wove. Ipondola okukukuatesako okunoñgonoka onkhalelo watuwa. Tupu ipondola okukukuatesako okunoñgonoka omalusoke ove nonkhalelo ulitehelela. Mongeleka, tupondola okupopia okuti tuhole Huku. Mahi, opo tulekese okuti tumuhole, tuesukisa okuendela muetyi Ombimbiliya ilongesa.
20 Ombimbiliya tyili-tyili omukanda wa Huku. Huku uhanda tutange, nokulilongesa, nokupanda Ombimbiliya. Lekesa okuti wapanda omukanda oo, nokutualako okulilongesa-o. Okulinga ngotyo monoñgonoka nawa ehando lia Huku konthele yovanthu. Mokapitulu makalandulako, matulilongesa konthele yehando olio.
^ palag. 6 Ovanthu vamwe vapopia okuti Ombimbiliya kayelikuatele kumwe no nonthele ononkhuavo, mahi otyo hatyili. Tala okapitulu 7 komukanda A Bíblia—Palavra de Deus ou de Homem? walingua no Nombangi mba Jeova.
^ palag. 16 Inkha uhanda okunoñgonoka vali nawa omaulo Ombimbiliya, upondola okutanga pomafo 27-29 mombrochula Um Livro para Todas as Pessoas, yalingwa no Nombangi mba Jeova.
^ palag. 17 Ehanyauno lio Mbambilonia, ongeleka imwe yomaulo Ombimbiliya afuiswapo. Opo unoñgonoke vali konthele yomaulo apopia konthele ya Jesus Kristu, tala okatoi 5 konthyulilo yomukanda ou..

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ETUKULWA 17
Eilikano oli li oufembanghenda munene
1, 2. Omolwashike eilikano li li oshali ye likalekelwa, nomolwashike twa pumbwa okushiiva osho Ombiibeli tai hongo kombinga yeilikano?
MOKUYELEKANIFA edu neepulaneta dikwao mewangadjo, edu olinini neenghono. Ngeenge Jehova ta tale ovanhu aveshe ovo ve li kombada yedu, otava monika va fa eta lomeva li li mevela. (Epsalme 115:15; Jesaja 40:15) Nonande ovanhu ovanini neenghono mokuyelekanifa noinima ikwao meshito alishe, Epsalme 145:18, 19, ola ti: “Omwene oku li popepi naaveshe, have mu ifana, aveshe ava have mu ifana moshili. Ava, have mu tila, ote va wanifile eshi va hala, nonghuwo yavo ohe i udu, ndee te va xupifa.” Osho kashi fi tuu oufembanghenda munene! Jehova, Omushiti omunaenghono adishe, okwa hala tu ehene popepi naye, nokwa hala yo okupwilikina komailikano etu. Onghee hano, eilikano oli li oufembanghenda noshali ye likalekelwa oyo twa pewa kuJehova.
2 Jehova ota ka pwilikina ashike komailikano etu ngeenge ohatu popi naye monghedi oyo a hokwa. Ongahelipi hatu dulu okwiilikana monghedi oyo a hokwa? Natu ka taleni kutya Ombiibeli otai ti shike kombinga yeilikano.
OMOLWASHIKE TU NA OKWIILIKANA KUJEHOVA?
3. Omolwashike tu na okwiilikana kuJehova?
3 Jehova okwa hala tu ilikane kuye, ile tu popye naye. Osho otu shi shii ngahelipi? Alikana lesha Ovafilippi 4:6, 7, nokudiladila kombinga yeshivo olo lopahole. Omupangeli weshito alishe oku ku hole neenghono nokwa hala u mu lombwele kombinga yomaupyakadi oye nanghee u udite.
4. Ongahelipi okwiilikana kuJehova pandjikilile taku pameke oukaume woye naye?
4 Eilikano ohali tu kwafele tu kale tu na ekwatafano lopofingo naJehova. Ngeenge ookaume ova kala hava lombwelafana omadiladilo nomaliudo avo nosho yo osho tave lipula nasho, oukaume wavo otau ka kala wa pama. Osho osha faafana nokwiilikana kuJehova. Jehova okwe tu lombwela omadiladilo nomaliudo aye okupitila mOmbiibeli, nokwe tu lombwela osho ta ka ninga monakwiiwa. Naave oto dulu yo oku mu lombwela omaliudo oye omoule mokukala ho popi naye pandjikilile. Ngeenge owa ningi ngaho, oukaume woye naJehova otau ka kala wa pama. — Jakob 4:8.
OSHIKE TU NA OKUNINGA OPO KALUNGA A PWILIKINE KOMAILIKANO ETU?
5. Otu shi shii ngahelipi kutya Jehova iha pwilikine komailikano aeshe?
5 Mbela Jehova oha pwilikine komailikano aeshe? Ahowe. Jehova okwa li a lombwela Ovaisrael pefimbo laJesaja a ti: “Nonande mu indile omaindilo mahapu, itandi [a] udu: osheshi omake eni oku yadi ohonde.” (Jesaja 1:15) Osho otashi ulike kutya opo Jehova a pwilikine komailikano etu, otu na okuhenuka okuninga oinima oyo e tonde.
6. Omolwashike eitavelo la fimanenena? Ongahelipi to dulu okuulika kutya ou na eitavelo?
6 Ngeenge otwa hala Jehova a pwilikine komailikano etu, otu na okukala tu na eitavelo muye. (Markus 11:24) Omuyapostoli Paulus okwa ti: “Kape na ou ta dulu okuwapalela Kalunga, ngenge kape neitavelo, osheshi ou ta ehene kuKalunga e nokwiitavela nokutya, oko e li, naava tave mu kongo, ote va pe ondjabi.” (Ovaheberi 11:6) Inashi wana ashike okupopya kutya otu na eitavelo, ndele otu na yo oku li ulika mokukala hatu dulika kuJehova efiku keshe. — Lesha Jakob 2:26.
7. (a) Omolwashike tu na okukala nefimaneko nelininipiko ngeenge hatu ilikana? (b) Ongahelipi hatu dulu okuulika kutya ohatu ilikana tashi di komutima?
7 Otu na okukala ovalininipiki notu na efimaneko ngeenge hatu ilikana kuJehova. Omolwashike mbela? Natu tye nee ngeno otwa mona omhito yokupopya nohamba ile nomupresidende, nopehe na omalimbililo, ohatu ka popya monghedi yefimaneko. Jehova oKalunga Omunaenghono adishe, onghee hano, mbela ngeenge hatu popi naye katu na oku shi ninga nelininipiko nonefimaneko lomoule? (Genesis 17:1; Epsalme 138:6) Otu na yo okukala hatu ilikana hatu popi tashi di komutima, ndele hakweendulula ashike oinima ya faafana. — Mateus 6:7, 8.
8. Ngeenge hatu ilikana kombinga yoshinima shonhumba, oshike vali twa pumbwa okuninga?
8 Ngeenge hatu ilikana kombinga yoshinima shonhumba, otu na okukala metwokumwe neilikano letu. Pashihopaenenwa, ngeenge ohatu ilikana kuJehova kombinga yeemhumbwe detu dakeshe efiku, inatu pumbwa okukala ovananyalo twa teelela ashike Jehova e tu pe keshe shimwe, nonande ohatu dulu okulilongela fye vene. Otu na okukala hatu longo noudiinini nokutambula ko oshilonga keshe osho hatu dulu okulonga. (Mateus 6:11; 2 Ovatessaloniki 3:10) Ile ngeenge otwa ilikana kuJehova e tu kwafele tu efe po okulonga oshinima shonhumba shii, otu na okuhenuka keshe osho tashi dulu oku tu yeleka tu ninge epuko olo natango. (Ovakolossi 3:5) Paife natu ka konakoneni omapulo oo haa pulwa luhapu kombinga yeilikano.
OMAPULO OO HAA PULWA KOMBINGA YEILIKANO
9. Otu na okwiilikana kulyelye? Johannes 14:6, ote tu hongo shike kombinga yeilikano?
9 Otu na okwiilikana kulyelye? Jesus okwa honga ovashikuli vaye va ilikane ‘kuTate yetu ou e li meulu.’ (Mateus 6:9) Okwa weda ko yo a ti: “Aame ondjila noshili nomwenyo; kape na ou te uya kuTate, ngenge hamuame ta pitile.” (Johannes 14:6) Onghee hano, otu na okwiilikana kuJehova oye aeke okupitila muJesus. Okwiilikana okupitila muJesus osha hala okutya ngahelipi? Opo Jehova a pwilikine komailikano etu, otu na okukala twa fimaneka ondodo oyo Jehova a pa Jesus. Ngaashi twe lihonga metetekelo, Jesus okwe uyile kombada yedu e tu xupife moulunde nefyo. (Johannes 3:16; Ovaroma 5:12) Jehova okwa nangeka po Jesus e li Omupristeri Omukulunhu nOmutokoli. — Johannes 5:22; Ovaheberi 6:20.
10. Mbela otu na okukala monghedi yonhumba ye likalekelwa ngeenge hatu ilikana? Shi yelifa.
10 Mbela otu na okukala monghedi yonhumba ye likalekelwa ngeenge hatu ilikana? Ahowe, Jehova ina teelela tu twe eengolo, tu kale omutumba ile tu kale twa fikama ngeenge hatu ilikana. Ombiibeli otai hongo kutya ohatu dulu okupopya naJehova tu li monghedi keshe yefimaneko. (Nehemia 8:6; Daniel 6:10; Markus 11:25) Eshi sha fimanenena kuJehova ngeenge hatu ilikana hanghedi omo tu li, ndele okukala nomitima da yuka. Ohatu dulu okwiilikana mokule ile momutima keshe apa tu li nopefimbo keshe kutya nee omutenya ile oufiku. Otu na elineekelo kutya Jehova ota ka uda omailikano etu nokuli nonande kape na oo a uda osho twa popya. — Nehemia 2:1-6.
11. Oinima imwe ilipi hatu dulu okwiilikana kombinga yayo?
11 Oshike tu na okwiilikana kombinga yasho? Ohatu dulu okwiilikana kombinga yoshinima keshe shi li metwokumwe nehalo laJehova. Ombiibeli oya ti: “Ngenge hatu mu indile sha pahalo laye, ote tu udu.” (1 Johannes 5:14) Mbela ohatu dulu okwiilikana kombinga yoinima yopaumwene? Heeno. Okwiilikana kuJehova okwa faafana nokupopya nakaume kopofingo. Ohatu dulu okulombwela Jehova keshe osho tu na momadiladilo nomomitima detu. (Epsalme 62:9) Ohatu dulu okwiilikana e tu pe omhepo yaye iyapuki i tu kwafele tu longe osho sha yuka. (Lukas 11:13) Ohatu dulu yo okupula Jehova e tu pe ounongo opo tu ninge omatokolo e li pandunge, noku tu pe eenghono tu dule okulididimikila omaudjuu. (Jakob 1:5) Otu na okwiilikana Jehova e tu dimine po omatimba etu. (Ovaefeso 1:3, 7) Otu na yo okukala hatu kwatele mo vakwetu momailikano etu, ngaashi oilyo youkwaneumbo wetu, ovamwatate nosho yo ovamwameme meongalo. — Oilonga 12:5; Ovakolossi 4:12.
12. Oshike tu na okukala twa pitifa komesho momailikano etu?
12 Oshike tu na okukala twa pitifa komesho momailikano etu? Otu na okukala twa pitifa komesho Jehova nosho yo ehalo laye. Otu na oku mu pandula tashi di komutima omolwoinima aishe oyo e tu ningila. (1 Omafimbo 29:10-13) Otu shii kutya otu na okuninga ngaho molwaashi eshi Jesus a li kombada yedu okwa li a honga ovashikuli vaye nghee ve na okwiilikana. (Lesha Mateus 6:9-13.) Okwa ti kutya tete otu na okwiilikana opo edina laKalunga li yapulwe. Opo nee okwa weda ko kutya otu na okwiilikana Ouhamba waKalunga u uye nehalo laYe li longwe kombada yedu. Okwa ti kutya ngeenge otwa tumbula tete oinima oyo ya fimanenena eshi hatu ilikana, opo nee ohatu dulu okutumbula nawa eemhumbwe detu. Ngeenge otwa pitifa komesho Jehova nehalo laye momailikano etu, ohatu ulike kutya oshike sha fimanenena kufye.
13. Omailikano etu oku na okukwata oule wefimbo li fike peni?
13 Omailikano etu oku na okukwata oule wefimbo li fike peni? Ombiibeli inai popya sha kombinga yaasho. Osha yela kutya omailikano etu otaa dulu okukala maxupi ile male she likolelela konghalo. Pashihopaenenwa, otashi dulika tu ilikane eilikano lixupi ofimbo inatu lya, ashike ohatu dulu okwiilikana eilikano lile ngeenge hatu lombwele Jehova kombinga yomaupyakadi etu ile hatu mu pandula. (1 Samuel 1:12, 15) Inatu hala okwiilikana omailikano male opo ngeno tu fuule vakwetu, ngaashi ovanhu vamwe vopefimbo laJesus va li va ninga. (Lukas 20:46, 47) Jehova ka li a fuulwa komailikano a tya ngaho. Onghee hano, osho sha fimana kuJehova oshosho kutya otu na okwiilikana tashi di komutima.
14. Otu na okwiilikana lungapi, naasho otashi tu hongo shike kombinga yaJehova?
14 Otu na okwiilikana lungapi? Jehova okwe tu lombwela tu popye naye efimbo keshe. Ombiibeli oya ti kutya otu na okukala hatu “indile,” hatu ‘diinine mokwiilikana’ nosho yo ‘okwiilikana tuhe na edimbuko.’ (Mateus 26:41; Ovaroma 12:12; 1 Ovatessaloniki 5:17) Jehova okwe lilongekida alushe oku tu pwilikina. Ohatu dulu oku mu pandula efiku keshe omolwohole yaye naashi ha yandje. Ohatu dulu yo oku mu pula e tu wilike, e tu pameke noku tu hekeleke. Ngeenge otwa lenga shili oufembanghenda wokwiilikana kuJehova, ohatu ka longifa omhito keshe tu popye naye.
15. Omolwashike tu na okutya “amen” pexulilo leilikano?
15 Omolwashike tu na okutya “amen” pexulilo leilikano? Oshitya “amen” otashi ti “osho,” ile “nashi kale ngaho.” Okutya “amen” ohatu ulike kutya osho twa popya meilikano oshoshili, sha hala kutya, otwa popya tashi di komutima. (Epsalme 41:14) Ombiibeli otai tu hongo kutya oshiwa yo okutya “amen” mokule ile momutima ngeenge umwe a ilikana opo tu ulike kutya ohatu tu kumwe naasho a popya. — 1 Omafimbo 16:36; 1 Ovakorinto 14:16.
NGHEE KALUNGA HA NYAMUKULA OMAILIKANO ETU
16. Jehova oha nyamukula ngoo shili omailikano etu? Shi yelifa.
16 Jehova oha nyamukula ngoo shili omailikano etu? Heeno. Ombiibeli oya ti kutya ye “Omuudi womailikano.” (Epsalme 65:3) Jehova oha pwilikine noha nyamukula omailikano taa di komutima ovanhu omamiliyona, nohe shi ningi meenghedi dihapu da yoolokafana.
17. Ongahelipi Jehova ha longifa ovaengeli novapiya vaye vokombada yedu opo a nyamukule omailikano etu?
17 Jehova oha longifa ovaengeli nosho yo ovapiya vaye vokombada yedu opo a nyamukule omailikano etu. (Ovaheberi 1:13, 14) Ope na oihopaenenwa ihapu yovanhu ovo va ilikana va kwafelwe va ude ko Ombiibeli, ndele konima ashike eshi va mana okwiilikana ova li va talelwa po kEendombwedi daJehova. Ombiibeli otai ulike kutya ovaengeli navo otava kufa ombinga ‘mokuudifa evangeli’ kombada yedu alishe. (Lesha Ehololo 14:6.) Shikwao vali, vahapu vomufye otwa ilikana kuJehova e tu kwafele moupyakadi ile eshi twa li tu na omhumbwe yonhumba, ashike otwa mona ekwafo olo twa li twa pumbwa okupitila momumwatate ile momumwameme wonhumba. — Omayeletumbulo 12:25; Jakob 2:16.
18. Jehova oha longifa ngahelipi omhepo yaye iyapuki nosho yo Ombiibeli opo a nyamukule omailikano etu?
18 Jehova oha longifa yo omhepo iyapuki opo a nyamukule omailikano etu. Oha longifa omhepo yaye iyapuki opo e tu wilike noku tu pameka eshi hatu ungaunga nomaupyakadi. (2 Ovakorinto 4:7) Oha longifa yo Ombiibeli opo a nyamukule omailikano etu noku tu kwafele tu ninge omatokolo e li pandunge. Ngeenge hatu lesha Ombiibeli, ohatu mono mo omishangwa odo tadi tu kwafele. Jehova ota dulu yo okulinyengifa umwe a popye oshitwa shonhumba pokwoongala osho she tu kuma ile omukulunhuongalo umwe meongalo e tu pe omayele okudja mOmbiibeli. — Ovagalati 6:1.
19. Omolwashike tashi dulika tu mone Jehova a fa ina nyamukula omailikano etu?
19 Omafimbo amwe otashi dulika tu lipule kutya, ‘Omolwashike Jehova ina nyamukula natango omailikano ange?’ Dimbuluka kutya Jehova oku shii kutya onaini nongahelipi e na okunyamukula omailikano etu. Oku shii osho twa pumbwa. Otashi dulika twa pumbwa okutwikila okwiilikana opo tu ulike kutya osho hatu ilikana otwe shi pumbwa ngoo shili nokuulika kutya otu na shili eitavelo muye. (Lukas 11:5-10) Omafimbo amwe Jehova oha nyamukula omailikano etu monghedi oyo tashi dulika inatu teelela. Pashihopaenenwa, otashi dulika tu ilikane kombinga yonghalo yonhumba idjuu. Jehova otashi dulika ashike e tu pe eenghono tu i lididimikile ponhele yoku i kufa po. — Lesha Jesaja 40:29.
20. Omolwashike tu na okwiilikana kuJehova lwoikando ihapu?
20 Okwiilikana kuJehova kaku fi tuu oufembanghenda wa denga mbada! Ohatu dulu okukala noushili kutya ota ka pwilikina komailikano etu. (Epsalme 145:18) Ngeenge otwa kala hatu ilikana luhapu kuJehova tashi di komutima, oukaume wetu naye otau ka kala wa kola.


text:
AMALEHE VA PULA
Ndi Pondola Oku Liyaka Ndati Lasakalalo?
Nye ca siata oku ku kokela asakalalo?
Kũlĩhisa ovisimĩlo vikuaimo. Anga hẽ, wa siatavo oku kuata ovisimĩlo vimuamue?
“Si liwekapo oku sokolola: ‘Nda okuti ...? Nda nda pita locilunga cimue lekãlu?’ ‘ Nda ombalão tua endela ya kupuka?’ Asakalalo nda siata oku kuata, owo omanu vosi va siatavo oku kuata.”—Charles.
“Otembo yosi ndi kuete asakalalo. Ndekãlu limue lioku papala okuti ka li endi kocitumãlo cimue. Utue wange u ivailuka ovina vialua, pole ovina viaco ka vi kuete esilivilo!”—Anna.
“Olonjanja vimue, omanu veya kokuange loku popia hati: ‘Upa esilivilo kepuluvi o kuete lioku tanga kosikola.’ Pole, ovo ka va kũlĩhĩle esakalalo lioku tangela kosikola.’”—Daniel.
“Ndi yeva asakalalo alua okuti ombia yimue yo pressão yi sule. Olonjanja viosi nda sakalala lovina vi ka pita lame kuenda eci ndi sukila oku linga.”—Laura.
Ocili comuenyo: Tu kasi kotembo yimue Embimbiliya li tukula hati, “oloneke via sulako.” (2 Timoteo 3:1) Omo liaco, citava okuti amãlẽhe va kuatavo asakalalo ndeci akulu.
Anga hẽ, civĩ oku kuata asakalalo?
Olonjanja vimue hacivĩko oku kuata asakalalo. Embimbiliya li popia okuti ca sunguluka oku sakalala oco tu sanjuisa omanu tu sole.—1 Va Korindo 7:32-34; 2 Va Korindo 11:28.
Ocili okuti, esakalalo evetiyo limue liwa. Sokolola oseteko o ka linga osemana yi keya. Nda wa sakalala omo lioseteko liaco, o ka fetika oku lilongisa osemana yilo, kuenje ci ka ku kuatisa oku litunda ciwa koseteko yaco!
Esakalalo ocina cimue ci pondolavo oku ku kuatisa oku limbuka olohele vimue. Umalẽhe umue o tukuiwa hati Serena wa popia ndoco: “Olonjanja vimue wa kũlĩha okuti o kasi oku linga cimue cĩvi, kuenje o fetika oku sakalala momo wa kũlĩha okuti o sukila oku linga a pongoloko. Nda kua ci lingile ku kuata ombembua.”—Tanga Tiago 5:14.
Ocili comuenyo: Esakalalo ocina cimue ciwa, nda cu ku vetiya oku linga ovina via sunguluka.
Pole, nye o sukila oku linga nda esakalalo li ku vetiya oku kuata ovisimĩlo ka via sungulukile?
Ocindekaise: Richard o kuete 19 kanyamo wa popia hati: “Nda ndi sokolola cimue ka ci kasi oku tunda ciwa, ndi sakalala calua poku sokolola onima yi yililako. Ndi sokolola ocina caco otembo yosi, kuenje ci ndi sakalaisa calua.”
Embimbimbiliya li popia okuti “utima nda wa tula etimba li kala ciwa.” (Olosapo 14:30) Esakalalo li pondola oku ku kokela uveyi ndeci evalo liutue, onjile, evalo vimo kuenda evalo liovutima.
Nye ci popiwa nda kokuove esakalolo ocina cimue ka ca sungulukile? Anga hẽ, kuli cimue o pondola oku linga?
Ceci o sukila oku linga
Sokolola Ciwa nda asakalalo ove a kuete esilivilo. “Oku sakalala locina cimue ca litepa loku sakalala calua. Oku sakalala calua locina cimue ca lisoka loku papalela komangu yimue ya kutiwa kuti. Omunu o pondola oku lisenga senga pole, lalimue eteke a kupuka”—Katherine.
Embimbiliya li popia hati: “Helie pokati kene okuti omo lioku sakalala o tẽla oku vokiya ekukutu limosi komuenyo waye?” —Mateo 6:27.
Ceci olondaka viaco vi lomboloka: Asakalalo a kuete lika esilivilo nda a ku kuatisa oku tetulula ocitangi cimue. Nda ka a ku kuatisa, li ka ku nenela vali ocitangi cimue.
Kũlĩha okuti eteke leteke kuli asakalalo alio. “Sokolola ciwa. Anga hẽ, ovina vi ku sakalaisa cilo ci ka kuata esilivilo hẽla?, ale osãi yi keya?, ulima wiya? ale vokuenda kuanyamo atãlo?”—Anthony
Embimbiliya li popia hati: “Omo liaco, ko ka sakalali leteke likuavo, momo eteke liya li kuete esakalalo liayo. Eteke leteke li kuete ohali yalio.” —Mateo 6:34.
Ceci olondaka viaco vi lomboloka. Ka ci kuete esilivilo oku sokolola kovitangi vi keya hẽla. Citava okuti vimue ka vi ya.
Tava kovina ku tẽla oku pongolola. “Ocina ciwa o sukila oku linga, oku lipongiyila kovitangi o pondola oku tetulula, pole, tava okuti ku ka kala ovitangi vimue okuti ku ka tẽla oku vi potolola.”—Robert.
Embimbiliya li popia hati: “Okuyula koku litunda ka ku kasi kukualupesi ... ndaño omangu hayava valoñolõhãko, puãi cosi ciya ño ci veta ño.—Ukundi 9:11.”
Ceci olondaka viaco vi lomboloka: Olonjanja vimue, ku ka tẽla oku pongolola ekalo, pole, o ka pongolola lika onjila ndomo o tenda ekalo liaco.
Tenda ovina lonjila yimue ya sunguluka. “Nda lilongisa oku kũlĩhisa ovina vi li pita lame kuenda si seteka oku sakalala calua lovina viaco. Cilo, nda kũlĩha okuti ndi sukila oku konomuisa ocina ci kuete esilivilo liavelapo kuenda oku pesela ongunsu yange kovina viaco.”—Alexis.
Ceci Embimbiliya li popia: “Kũlĩha ovina via velapo.”—Va Filipoi 1:10.
Ceci olondaka viaco vi lomboloka: Omunu una o tẽla oku kũlĩhisa asakalalo aye lonjila yimue ya sunguluka, ka sakalala calua lovitangi viaco.
Sapela lomunu umue. “Eci nda kala oku lilongisa vocisoko cepandu, poku tunda kosikola nda enda oku sakalala calua, kuenda nda enda oku kava calua keteke likuavo. Pole, olonjali viange via enda oku ndi yevelela eci nda sukilile oku sapela catiamẽla kovisimĩlo viange. Ngeca olopandu omo ovo va kala konẽle yange. Nda va kolelele kuenda nda enda oku va sapuila ovina viosi. Eci ca enda oku ñuatisa oku liyaka lasakalalo eteke likuavo.”—Marilyn
Ceci Embimbiliya li popia: “Ohele vutima womunu yu petamisa, ondaka yohenda puãi yu petula.”—Olosapo 12:25.
Ceci olondaka viaco vi lomboloka: Olonjali viove ale ekamba liove o pondola oku ku kuatisa oco o tepulule esakalalo.
Likutilila. “Ci ñuatisa oku likutilila lolukandi, momo ndi yeva ondaka yange. Kuenje, ndi pondola oku situlula ovina viosi vi ndi sakalaisa okuti ka vi kala lika vutima wange. Ci ñuatisavo oku limbuka okuti Yehova wa velapo asakalalo ange a sule.”—Laura.
Ceci Embimbiliya li popia: “Yeki kokuaye ovilemo viene viosi, momo eye o vu tati.”—1 Petulu 5:7.
Ceci olondaka viaco vi lomboloka: Ohutililo hacinacimueko ci lembeleka utima. Pole, onjila yimue yi ku kuatisa oku sapela la Yehova Suku. Eye o likuminya ndoco: “ Ku ka yokoke, momo ndi Suku yove! Ame hu kolisa, hu kuatisa.”—Isaya 41:10.


text:
O Sima hẽ Okuti Ene Lika vu ka Popeliwa?
Sio. Omanu valua va kala kosimbu kolonepa viosi violuali, kuenda vana okuti ka va kaile Olombangi Via Yehova, va ka kuata epuluvi lioku popeliwa.
Embimbiliya li tukula ohuminyo ya Suku yoku nena oluali luokaliye palo posi muna mu ka kala “epinduko lia vakuesunga lava havakuesungako.” (Ovilinga 24:15) Handi vali, omanu vana va kasi koloneke vilo okuti va kasi oku vumba Suku, va ka popeliwavo. Ka tu kuete omoko yoku nõla omanu va ka popeliwa lava ka va ka popeliwa. Yesu eye lika o kuete omoko yaco.—Yoano 5:22, 27.


text:
SETUKULI EKOLELO LIAVO | DAVITI
“Oku Liyaka Kuaco Kua Yehova”
DAVITI wa lipongiya oku liyaka pokati kasualali va kala oku lisindila kokuaye. Ovo va kala lusumba walua, eci va tila kocitumãlo cuyaki. Momo lie va kuatela usumba? Citava okuti, Daviti olonjanja vialua wa kala oku yeva ndomo ovo va fetika oku pitulula ondaka yimue omo liusumba. Va kala oku tukula onduko yulume umue. Pocitumãlo cuyaki pa kala ulume waco wa kala unene calua kuenda Daviti lalimue eteke a muile ulume walepa ndoco.
Goliata! Daviti wa ponduile oku limbuka esunga lieci asualali va kuatela usumba. Ndaño okuti ka walele ovimalẽho viuyaki pole, etimba liaye lia kala linene calua. Pole, eye wa limalehẽle ciwa, kuenda wa pamele calua haye wa kala ukuakuyaka. Goliata wa yonguile oku yaka. Sokolola ndomo a kala oku kaloloka poku vangula lasualali a va isareli kuenda soma yavo Saulu. Eye wa kala oku vilikiya alume oco va yake laye!
Va isareli va kuata usumba walua. Soma Saulu wa kuatavo usumba walua. Daviti wa limbuka okuti tunde eci ocitangi caco ca fetika, pa pitile ale osãi yimosi! Olohoka via va Isareli kuenda via va Filisiti, ka via tẽlele oku linga cimue, osimbu Goliata a kala oku vangula. Daviti wa sumuile calua omo liocitangi caco. Sokolola usumba Soma ya va isareli kumue lolohoka viaye oku kongelamo vamanji vatatu va Daviti va kuata! Kovaso a Daviti, Goliata ka kale lika oku saluisa olohoka via va Isareli, pole wa kala oku popia lãvi Yehova Suku ya va Isareli! Nye Daviti a sukilile oku linga ndaño okuti wa kala umalẽhe? Kuenda nye tu lilongisila kekolelo lia Daviti?
“U WAVEKA MOMO EYE MUẼLE!”
Tu konomuisi kefetikilo osimbu ka pa pitile olosãi vimue oco ulandu waco u fetike. Daviti wa kala oku lisa olomeme via isiaye kocitumãlo cimue ci kasi ocipepi Lombeteleme. Eye wa kala umãlẽhe umue wa posokele calua, ovaso aye a posoka haye wa loñolõhẽle. Vapuluvi epuyuko, wa enda oku sika ohalupa. Ovina Yehova a lulika via enda oku u vetiya kuenda osimbu a enda oku sika olonjanja vialua, uloño waye wa livokiya. Pole keteke limue luteke Daviti wa vilikiyiwa. Isiaye wa yonguile oku u mola lonjanga.
Eye wa sanga okuti Isiaye Jese, o kasi oku sapela lulume wa kuka. Ulume waco, uprofeto Samuele ukuekolelo. Yehova wa tuma uprofeto waco oco a waveke umue pokati komãla va Jese okuti, o kala osoma ya va Isareli! Samuele wa muile ale vamanji a Daviti okuti vahuvaye va soka epanduvali, pole, Yehova wa lekisa kokuaye okuti ka nõlelepo laumue pokati kavo. Eci Daviti a pitĩla Yehova wa sapuila Samuele hati: “U waveka momo eye muẽle!” Samuele wa nyañula ombinga yulela, wo wavekela pokati ka vahuvaye. Tunde eci Daviti a wavekiwa, ekalo liomuenyo waye lia pongoloka. Embimbiliya li popia hati: “Espiritu lia Yehova lia wila Daviti lunene walua tunde keteke liaco.”
Anga hẽ Daviti wa fetika oku litunula omo lioku wavekiwa oco a kale osoma? Eye ka ci lingile, pole wa ecelela okuti espiritu lia Yehova liusonguila loku u kuatisa oku kũlĩha otembo a laikele oku tẽlisa ocikele caco. Vokuenda kuotembo yaco, wa amamako oku lekisa umbombe loku talavaya kupange waye woku kala ungombo. Eye wa likolisilako oku tẽlisa upange waco, kuenda wa lekisa utõi poku ci linga. Olomeme via isiaye via saluisiwa olonjanja vivali. Onjanja yatete lohosi yimue, kuenda onjanja yavali lokanyani. Daviti ka setekele lika oku lupuisa ovinyama viaco. Eye wa fetika oku yaka lonjanga oco a teyuile olomeme via isiaye. Vapuluvi aco avali, eye wa ponda ovinyama viaco lika liaye!
Vokuenda kuotembo Daviti wa vilikiyiwa vali. Ovilinga viaye viwa via komohĩsa Soma Saulu. Ndaño okuti Saulu handi wa kuatele unene woku yaka, pole, Yehova wa liwekapo oku u kuatisa, momo Saulu ka kapeleko olonumbi viaye. Saulu ka kuatele vali espiritu lia Yehova, kuenje wa enda oku linga ovina vĩvi omo lionyeño, ekambo liekolelo kuenda ungangala. Eci espiritu lĩvi liya kokuaye, ocina cimue ca enda oku u lembeleka oku yevelela ovisikilo. Oloñuatisi via Saulu, via yeva okuti Daviti wa loñoloha koku sika kuenda koku linga uyaki. Kuenje, Saulu wa tuma oku vilikiya Daviti kuenda wa linga ukuakusika kelombe lia Saulu loku ambayata ovimãleho viaye.
Amãlehe va pondola oku lilongisa ovina vialua kekolelo lia Daviti. Eye wa sanda otembo yoku linga ovina viu kuatisa oku kuata ukamba la Yehova. Wa lilongisa ovoloño o kuatisa oku kuata upange umue. Handi vali, eye wa tava oku songuiwa lespiritu lia Yehova. Ocili okuti, tu pondola oku lilongisa ovina vialua kulandu waco!
“LOMUE KA KA KONYOHE VUTIMA OMO EYE WA VA LINGISA USUMBA”
Daviti osimbu a kala oku vumbila soma Saulu, wa enda oku tiukila konjo oku ka lisa olomeme kuenda olonjanja vimue wa enda oku kalako otembo yalua. Votembo yaco, Jese wa tuma Daviti oku ka nyula vahuvaye vatatu va kala asualali va Saulu. Kuenje, Daviti wa tava, wa longeka okulia oco a ka tualileko vamanjaye va kala Vocimbota ca Ela. Eci a pitĩla, wa kuata usumba poku mola olohoka vivali via tukuiwa kefetikilo liocipama cilo. Olohoka viaco vivali, via kala oku liyaka kolonele vivali viocimbota.
Daviti wa limbuka okuti ocitangi caco ka ca lelukile. Momo lie olohoka via Yehova Suku ukuamuenyo via sukililile oku kuatela usumba ulume umue? Daviti wa mola ndomo Goliata a kala oku pembula Yehova. Omo liaco, eye wa sapela lolohoka ndomo va pondola oku ponda Goliata. Vepuluvi liaco, Huvaye Eliava wa yeva ovina a kala oku vangula. Kuenje wa fetika oku popia lãvi manjaye loku u sapuila okuti wa lokila lika oku tala ovita. Pole, Daviti wa tambulula hati: “Nda linga nye nga? Siti oku pula nda pula ño?” Eye wa amamako oku vangula lutõi catiamẽla koku ponda Goliata, toke eci umue a ka sapuilile Saulu ovina viaco. Noke Soma wa handeleka oku vilikiya Daviti.
Daviti wa pamisa Soma poku popia olondaka viatiamẽla ku Goliata hati: “Lomue ka ka konyohe vutima omo eye wa va lingisa usumba.” Saulu kumue lolohoka viaye, va kuatela usumba Goliata. Citava okuti va lisokisa lulume waco okuti unene, loku sokolola ndomo va pondola oku yaka laye. Ovo va sima okuti va ponduile oku yuliwa lonjanga lunyãli waco. Pole, Daviti ka kuatele ocisimĩlo ndeci. Ndomo tua ci konomuisa, eye wa tenda ocitangi caco lonjila yimue ya litepa. Omo liaco, wa lieca eye muẽle oco a liyake la Goliata.
Saulu wa popia hati: “Ove ku tẽla oku enda ku Filisiti u okuti o liyaka laye omo ove umalẽhe, eye esualali tunde kutila waye.” Anga hẽ Daviti wa kala omõla? Sio, pole, ka kuatele utunga woku enda kusualali, kuenda wa kala umãlehe. Pole, Daviti wa kũlĩhĩwile ale okuti wa kala ulume umue ukuakuyula kuenda citava okuti kotembo yaco wa kala handi umãlehe.
Daviti wa sapuila Saulu ovina a linga lohosi kuenda okanyani. Anga hẽ, Daviti wa kala oku litunula? Sio. Daviti wa kũlĩhĩle eci co kuatisa oku yula ovinyama viaco. Eye wa popia hati: “Yehova una wa mopela kekasa liohosi kuenda kekasa liokanyani eye o mopela peka liu Filisiti u.” Saulu loku tava kocisimĩlo caco, wa tambulula hati: “Kuende. Suku a kale love.”
O yongola hẽ oku kuata ekolelo ndeli lia Daviti? Limbuka okuti Daviti ka lekisile lika okuti o kuete ekolelo. Eye wa kolelele ku Suku yaye omo liukũlĩhiso a kuata kuenda ovolandu. Eye wa kũlĩhile okuti Yehova Ukuakuteyuila kuenda o tẽlisa olohuminyo viaye. Nda tu yongola oku kuata ekolelo limuamue, tu sukila oku amamako oku lilongisa ovina viatiamẽla ku Suku Vembimbiliya. Nda tua kapako ovina tu lilongisa, tu ka kuata onima yiwa okuti yi ka pamisa ekolelo lietu.
‘YEHOVA O KU ECA PEKA LIANGE’
Kefetikilo, Saulu wa seteka oku mãleha Daviti lovimãleho viuyaki. Ovimãleho viaco via kala ndevi via Goliata, okuti via pangiwa lutale kuenda citava okuti wa kongelamo ocikutu covivela. Daviti wa seteka oku wala ovimãleho viaco, pole wa limbuka okuti ka laikele oku yaka ciwa lovimãleho viaco. Omo okuti ka tambuile epindiso lioku yaka, ka tẽlele oku yaka ciwa lovimãleho viaco. Ca piãla enene ocimaleho Saulu a enda oku yaka laco, momo wa kala ulume umue wa lepata calua vepata lia va Isareli! (1 Samuele 9:2) Omo liaco, wa lula ocikutu caco kuenda wa nõlapo oku wala uwalo una a enda oku lisa lawo olomeme kuenda oku vi teyuila.
Daviti wambata ombueti, ekolombele kuenda epipili liaye. Koloneke vilo, citava okuti epipili ka li kuete esilivilo, pole, kotembo yaco ocimãleho caco ca kuata esilivilo lialua. Ungombo umue wa sukilile oku ambata epipili liaco vekolombele limue oco a li teyuile. Eye o kapa ewe limue vepipili, o li ñualisa vilu, noke eca onepa yimue yukolo kuenje imba ewe liaco longunsu yalua. Ocimãleho caco ca kuata esilivilo lialua ku vakuakuyaka.
Noke lioku limalẽha, Daviti wa enda oku ka ñualehela lunyãli waye. Tu pondola oku sokolola ndomo Daviti a kala oku likutilila eci a talama polui loku nõla otuvawe tutãlo tu sielena. Kuenje wa lupukila kocilombo cuyaki!
Nye Goliata a sima eci a mõla unyãli waye? Tu tanga ndoco: “Wo pembula omo eye umalehe, haeye o kusuka kuenda oku u vanja wa posoka.” Goliata wa popia hati: “Ame nga ndimbua okuti wiya kokuange lombueti?” Ocili okuti eye wa mola lika ocimãleho Daviti ambata pole, ka limbukile okuti wa ambata epipili. Eye wa siñala Daviti vonduko yolosuku via va Filisiti kuenda wa likuminya oku eca ositu yaye kolonjila viovilu kuenda kovinyama viovusenge.
Toke cilo, etambululo Daviti a eca, li lekisa okuti eye kuatele ekolelo lia pama. Tu pondola oku sokolola umãlehe waco oku kalukila Goliata poku popia hati: “Ove wiya kokuange losipata lonjelia kuenda unga. Ame puãi njiya kokuove vonduko ya Yehova ukualohoka haeye Suku yolohoka via va Isareli una ove wa vayela.” Daviti wa kũlĩhĩle okuti unene womunu kuenda ovimãleho viuyaki ka vi kuete esilivilo. Goliata ka lekisile esumbilo ku Yehova Suku, kuenje Yehova wa ponduile oku eca etambululo limue kokuaye. Ndeci Daviti a ci popia, “okuliyaka kuaco kua Yehova.”
Daviti wa mola utunga wa Goliata kuenda ovimãleho viaye viuyaki. Pole, ka ecelele okuti ovina viaco viu lingisa usumba. Eye ka lingile ovina Saulu kumue lasualali vaye va linga. Daviti ka li sokisile la Goliata. Pole, wa sokisa Goliata la Yehova. Goliata wa lepele eci ci soka 2.9 kolometulu okuti, alume vakuavo va kala laye ci sule. Pole, anga hẽ wa kala unene calua okuti, Ululiki woluali luosi ci sule? Ndeci ci sokisiwa lomanu vosi, eye wa kala ndocipuka cimue okuti Yehova wa ponduile oku u kundula!
Daviti wa lupukila kunyali waye kuenda wopa ewe limue vekolombele liaye. Eye wa li muñila pepipili kuenje wa li ñualisa vilu olonjanja vialua. Goliata wa enda toke ku Daviti kuenda ukuenje waye wambata otevele yaye wo pitila kovaso. Citava okuti utunga wa Goliata ka wo kuatisile, momo ukuenje waye wambata otevele wa kuata utunga umuamue lomanu vosi, kuenda ka ca tavele okuti o yi tulika toke kilu oco a teyuile utue wocindululu. Kuenje oko Daviti a kala oku endela.
Daviti wa imba ewe liaye. Sokolola ndomo omanu va liwekapo oku yuela osimbu ewe lia kala oku enda kocimãho calio. Yehova wa kuatisa Daviti okuti imba lika ewe limosi. Kuenje ewe liaco lia veta u Filisiti kupõlo. Ulume unene wa kupukila posi! Ukuenje waye wambata otevele wa tila omo liusumba. Daviti wa lupukila ku Goliata, wa kuata kosipata yaye, wa yi somõla vocilalo, kuenje wa teta layo utue waye.
Saulu kumue lolohoka viaye, va kuata vali utõi. Lunene wuyaki, va lupuisa va Filisiti. Uyaki wa sulila ndeci Daviti a sapuilile Goliata okuti: “Yehova . . . eye o ku eca peka lietu.”
Afendeli va Suku koloneke vilo ka va lingi uyaki. Eci ca pita kosimbu. (Mateo 26:52) Pole, tu sukila oku setukula ekolelo lia Daviti. Ndeci eye a linga, tu sukila oku vumba lika Yehova loku u sumbila. Pamue tu kala ndu okuti ovitangi vietu vinene calua okuti etu tu sule. Pole, nda tua sokisa ovitangi vietu lunene ka u pui wa Yehova, ovio vitito calua. Nda tua nõla Yehova oco a linge Suku yetu loku kolela kokuaye ndeci Daviti a linga, ka kuli ocitangi lacimue ci pondola oku tu saluisa. Ka kuli lacimue ci pondola oku yula unene wa Yehova!


text:
OSHILESHWA 10
Ongahelipi to dulu okudidilika mo elongelokalunga lashili?
1. Mbela oku na ashike elongelokalunga lashili limwe?
Jesus okwa honga ovashikuli vaye elongelokalunga limwe alike, elongelokalunga lashili. Ola fa ondjila oyo tai twala komwenyo waalushe. Jesus okwa popya shi na sha nondjila oyo a ti: ‘Ovanini vongaho ovo tave i mono.’ (Mateus 7:14) Kalunga oha hokwa ashike elongelokalunga olo le likolelela koshili yEendjovo daye. Ovalongelikalunga vashili aveshe ova hangana meitavelo limwe. — Lesha Johannes 4:23, 24; 14:6; Ovaefeso 4:4, 5.
2. Jesus okwa ti ngahelipi kombinga yomalongelokalunga oo hae liti kutya opaKriste?
Jesus okwa li a londwela kutya otapa ka holoka ovaprofeti ovanaipupulu ovo va li tava ka nyonauna Oukriste. Ovaprofeti va tya ngaho ohava monika va fa ovalongelikalunga vashili. Ohava ti kutya eengeleka davo odopaKriste. Ashike oto dulu oku shi mona mo kutya kave fi ovalongelikalunga vashili. Ngahelipi mbela? Ngeenge owa tale komaukwatya nosho yo koiimati oyo tava imike, oto ke shi didilika mo kutya kave fi Ovakriste vashili. — Lesha Mateus 7:13-23.
3. Ongahelipi to dulu okudidilika mo ovalongelikalunga vashili?
Natu ka konakoneni oinima itano oyo tai va didilikifa mo:
Ovalongelikalunga vashili ova fimaneka Ombibeli i li Eendjovo daKalunga. Ohava kendabala okukala metwokumwe nomafinamhango ayo. Onghee hano, elongelokalunga lashili ola yooloka ko kwaao a kanghamena komadiladilo opanhu. (Mateus 15:7-9) Ovalongelikalunga vashili ohava kala metwo- kumwe naasho hava udifa. — Lesha Johannes 17:17; 2 Timoteus 3:16, 17.
Ovashikuli vaJesus vashili ova fimaneka edina laKalunga, Jehova. Jesus okwa fimanekifa edina laKalunga moku li shiivifila vamwe. Okwa kwafela ovanhu va shiive Kalunga nokwe va honga va kale hava ilikana kutya edina laKalunga nali yapulwe. (Mateus 6:9) Elongelokalunga lilipi hali xumifa komesho okulongifwa kwedina laKalunga moshitukulwa sheni? — Lesha Johannes 17:26; Ovaroma 10:13, 14.
Ovakriste vashili ohava udifa kombinga yOuhamba waKalunga. Kalunga okwa li a tuma Jesus kombada yedu a udifile ovanhu onghundana iwa yOuhamba. Ouhamba waKalunga oo ashike eteelelo lovanhu. Jesus okwa li a twikila okupopya kombinga yao fiyo efiku lokufya kwaye. (Lukas 4:43; 8:1; 23:42, 43) Okwa lombwela ovashikuli vaye va udife kombinga yOuhamba waKalunga. Ngeenge owa talelwa po komunhu ta popi kombinga yOuhamba waKalunga, mbela omunhu oo otashi dulika e li melongelokalunga lilipi? — Lesha Mateus 24:14.
Ovashikuli vaJesus kave fi oshitukulwa shounyuni ou woukolokoshi. Ihava kufa ombinga moinima yopapolotika ile meenhamanana dopanghalafano. (Johannes 17:16; 18:36) Natango, ihava hopaenene elihumbato noikala ii yovanhu mounyuni. — Lesha Jakob 4:4.
Ovakriste vashili ove holafane nohole ya xwama. Ove lihonga mEendjovo daKalunga okufimaneka ovanhu vomihoko adishe. Nonande omalongelokalunga oipupulu luhapu ohaa yambidida neenghono oita yoiwana, ovalongelikalunga vashili ihava ningi ngaho. (Mika 4:1-3) Ponhele yaasho, oilyo yelongelokalunga lashili ohai longifa nehalo liwa efimbo layo nosho yo oiniwe yayo mokukwafela vamwe noku va twa omukumo. — Lesha Johannes 13:34, 35; 1 Johannes 4:20.
4. Ongahelipi to dulu okudidilika mo elongelokalunga lashili?
Elongelokalunga lilipi la kanghamekela omahongo alo aeshe kEendjovo daKalunga, la fimaneka edina laKalunga nohali udifa kutya Ouhamba waKalunga oo ashike eteelelo lovanhu? Elongelokalunga lilipi li na ohole noihali yambidida oita? Ove oto ti ngahelipi? — Lesha 1 Johannes 3:10-12.
Lihonga shihapu
Ombibeli otai hongo lela shike?
Elongelokalunga olo la hokiwa kuKalunga
Konakona oinima ihamano oyo tai didilikifa mo elongelokalunga lashili, olo olo alike la hokiwa kuKalunga.


text:
KAPITULU 11
Omo lia Vika Njambi Necelela Tuyando?
Vuno Njambi ikeye ua neha tuyando hano ha mavu?
Cimpande cika ca katukile mu lihia lia Endene?
Vati Njambi a ka manusula viuma vie ku kokela vantu tuyando?
1, 2. Tuyando tuka ve ku mona vantu matangua ano, kaha vati ve ku lihula va vengi?
MU YA huile ndzita ya hitile mu cifuti cimo, makulukazi a vampuevo na vanike va tsile ku ndzita yaco va va tsindile mu mbumbo imo lika ya kama, kaha va i zingilikile na vilindakano. Ha vilindakano viose va sonekeleho nguavo: “Omo lia vika?” Vintsimbu vimo eci cihula ce ku vavala cikuma ku tuvakana vikuavo viose. Vantu ve ku lihulaco na vusiua vua kama nga ndzita, mponde, vuvezi, ni vambanditu, vi tsiha vantu va va lema, vi sanduola limbo ni vi va kokela lamba ya kama. Ve ku tonda ku tantekeya omo lia vika evi visoti vie ku va solokela.
2 Omo lia vika Njambi uecelela tuyando? Nga Yehova Njambi ua pua Mukua ngolo yose, ua cilemo, ua mana na vuoloke, vika mavu a na sulila na vizindo na vuhenge? Mua singaniekaho laza ha viuma evi ni?
3, 4. (a) Vika via muesa ngecize kati vupi ku hula vika Njambi uecelela tuyando? (b) Vati Yehova ue ku ivua omo a mona vupi na tuyando?
3 Vuno ca pua vupi ku ihula omo lia vika Njambi uecelela tuyando ni? Vamo ve ku lisosomua nguavo ku linga vihula viaco ka ca puile ku muesa kasingimiko kuli Njambi ni ka vesi na lutsilielo. Vunoni nga mu tanda Mbimbiliya, mu ka mona ngecize vangamba va Njambi navo va lingile vihula viaco. Ntsimbu imo kapolofeto Havakuke uehuile Yehova ngueni: “Vika u nji muesa vupi, na ku tala vupuye? Muomu ku-enieka na luozi vi li ku meso ange: kaha kua kala ku lizunga, na ku likandula zimpata ca katuka.”—Havakuke 1:3.
4 Vuno Yehova ua nienguelele kapolofeto Havakuke omo lievi vihula via lingile? Houe. Vunoni Njambi ua tavesa ku haka mezi aco mu Lizi Lieni, Mbimbiliya. Kaha naua ua mu kuasele ku ivusisa mua cili vimpande viaco na ku kolesa lutsilielo lueni. Yehova a tonda ku linga ngoco na kuli enu. Vulukenu ngecize, Mbimbiliya ya longesa nguayo “ikeye a mi lela.” (1 Petulu 5:7) Njambi ua zinda vupi na tuyando tu vue ku neha ku hiana vantu vose (Isaya 55:8, 9) Omo lia vika lamba ya lana ha mavu?
VIKA TUYANDO TUA LANENA NGECIZE?
5. Vati vantu ve ku lombolola via neha tuyando ha mavu, vunoni vika ya longesa Mbimbiliya?
5 Vakua malombelo a engi, ve ku ihula ku vakuluntu na valongisi vavo, omo lia vika lamba ya lana ngecize. Kaha ve ku va kumbulula nguavo lamba ya pua ya ku cizango ca Njambi muomu ikeye ua simikiyile laza viuma viose vie ku soloka, ngeci mua vimponde. Vantu va vengi ve ku va leka nguavo Njambi ua pua mukua mahungu, ni nguavo ue ku sana vantu—cipue vanike—linga aka kale navo muilu. Vunoni ngue mu tua lilongesele, Yehova Njambi kati ikeye ue ku neha vupi. Mbimbiliya nguayo: “Ci li ku laako na Njambi, amba a linge vupi, na Mukua ngolo yose, mangana a linge vipi.”—Yombi 34:10.
6. Vika vie ku sevuisa vantu linga va tuike Njambi mulonga omo lia lamba ya sula ha mavu?
6 Mua tantekeya vika vie ku sevuisa vantu linga va tuike Njambi mulonga omo lia tuyando tu na sulu ha mavu ni? Vintsimbu via vingi ve ku vangeya Njambi mukua ngolo yose muomu ve ku singanieka ngecize ikeye muangana ua ano mavu. Ka va tantekeya vusunga vumo vu ya longesa Mbimbiliya. Mu Kapitulu 3 ka livulu lino mua lilongesele vusunga vuaco. Satana Ndiavu ikeye muangana ua mavu ano.
7, 8. (a) Vati mavu a solola cifua ca muangana uao? (b) Vati vantu va vapi na “ntsimbu na luvinda,” vie ku vueza ku tuyando?
7 Mbimbiliya ya handeka ha toma nguayo: “Mavu ose a kundama kuli uze mukua vupi” (1 Yoano 5:19) Ku talamo cili vene mukemuo ni vati? Ano mavu eku muesa cifua ca umo cimbembesi a li na “ku onga mavu ose.” (Ku-Solola 12:9) Satana ua pua mukua vizindo, mukua makuli kaha mukua vukenia. Ngeci mavu ali na ku sika a na sulu na vizindo, makuli, na vukenia. Ovu vukevuo vusunga vua ku livanga vua lingisa tuyando ku lana ha mavu.
8 Vusunga vua mu civali vu muesa omo lia vika tuyando tua lana cikuma, ngue mu tua lilongesele mu Kapitulu 3, vantu ka va tantulukile fume ha va mueselele lisino mu lihia lia Endene. Vantu va vapi ve ku luila vituamo via vuangana kaha evi vie ku koka zindzita, mapakeso, na tuyando. (Ekelesiaste 4:1; 8:9) Ca mu citatu ca lingisa vupi ku lana ca pua ‘ntsimbu na luvinda.’ (Tandenu Ekelesiaste 9:11.) Vantu va hasa ku kovela mu mponde mu ku kala ku vihela via ku pihia ha ntsimbu ya ku pihia, muomu Kaniungi ka vantu Yehova kati ikeye ali na ku sika mavu.
9. Omo lia vika tu hasa ku kala na vusunga nguetu kuli cuma ca kama ca lingisa Yehova ku ecelela tuyando?
9 Ce ku tu lembezieka cikuma ku tantekeya ngecize Njambi kati ikeye ua neha tuyando ku vantu. Kati ikeye ua neha zindzita, vumbanditu, mapakeso ni vimponde ku yandesa vantu. Vuno tua pande ku tantekeya omo lia vika Yehova necelela tuyando ni? Nga ikeye Mukua Ngolo yose ca lomboloka ali na ngolo ya ku tu manusula. Amba vika kesi na ku lingilamo? Kuli cuma ca kama ca lingisa Njambi ua cilemo ku ecelela tuyando.—1 Yoano 4:8.
KU KATUKA CIMPANDE CA SEHO
10. Cimpande cika ua katuile Satana, kaha vati ua lingilemo?
10 Nga tu tonda ku tantekeya omo lia vika Njambi uecelela tuyando, tua pande ku vuluka via solokele omo tuyando tua putukile. Omo Satana ua lingisile va Andama na Eva ku muesa lisino kuli Yehova, ua katuile cimpande ca seho. Satana ka vianene ngecize Yehova ka kele na ngolo. Muomu neni ua tantekeya ngecize Yehova ua hiana ngolo. Vunoni ua alulukilile mpoko ya Yehova ya ku sika. Omo ua handekele ngueni Yehova ua pua muangana ua ku pihia mu ku mu vangeya ngueni ua pua mukua makuli, kaha ue ku vingilika viuma via cili ku vantu veni. (Tandenu Njenisisi 3:2-5.) Satana ua lombololuele ngecize vantu va hasa ku yoya mua cili ca ku hona ku va sika kuli Njambi. Eci ca puile ku luisa mpoko ya Yehova ya ku sika.
11. Omo lia vika Yehova ka nongesele vakua lisino mu Endene?
11 Andama na Eva va alulukilile Yehova. Vi va lingile, via puile ngue ku handeka nguavo: ‘Ka tu tondo Yehova a pue Muangana uetu. Tu tonda ku lihanguila etu vavene via vipi na via cili.’ Vati Yehova ua tetele cimpande caco? Vati ua longesele vantu na tungelo vose ngueni vaze vakua lisino va lingile mua mupi kaha ngecize ikeye mukua vusunga? Vamo ve ku handeka nguavo Njambi nga ua nongesele vaze vakua lisino na ku tanga naua vantu veka. Vunoni Yehova ua handekele ngueni vutumbe vueni vua pua ku sulisa mavu na vana va Andama na Eva, linga va yoye mu palandaizi ya ha mavu. (Njenisisi 1:28) Yehova ue ku puisamo vutumbe vueni vuose. (Isaya 55:10, 11) Cikuavo naua, ku nongesa vakua lisino mu Endene nga ka ca manusuile cize cimpande ca katukile ku tuala ha mpoko ya Yehova ya ku sika.
12, 13. Vika via lingisa Yehova ku ecelela Satana ku pua muangana ua mavu, kaha omo lia vika Njambi necelela vantu va lisike vavene. Hanenu cimueso.
12 Aci singaniekenu ha cimueso cino. Nga mulongisi ali na ku lekesa vana va sikola mua ku lingila amo matematika. Kaha umo muana sikola ua lisino a vangeya mulongisi ngueni ka tantekeya ku longesa vuino, na ku muesa ngecize ikeye a tantekeya ku linga matematika aco. Kaha a lingisa vakuavo ku mu tsiliela ngeci navo va mu amena. Vati na pande ku linga mulongisi? Nga a fumisa vakua lisino mu sikola, vika va ka singanieka vaze vana va sikola va na lisupumo? Navo va ka tava ngecize uze mukua lisino na vaze va na mu kava, va na handeka vusunga, ni vati? Citava vana va sikola vose va putuka ku sembulula mulongisi na ku singanieka nguavo na va sekula muomu ka tondo ku sahuka. Vunoni aci singaniekenu nga mulongisi a tavesa uze mukua lisino linga a muese mua ku lingila matematika aco.
13 Yehova neni ua lingile ngue mua lingile uze mulongisi ua mu cisimo. Vati Yehova ua lingile? Vuno ua tsihile vakua lisino ha ntsimbu ize vene ni? Houe. Omo lia vika? 1.Tungelo va vengi va kele na ku mona viose via solokele. (Yombi 38:7; Ndaniele 7:10) Va pandele ku tantekeya iya mukua vusunga: nga Yehova ni Satana. 2. Kaha naua vantu vose ve ku semukile va pandele ku tantekeya iya (Yehova ni Satana) ali na mpoko ya ku sika. Vika ua lingile Yehova? Uecelela Satana a muese vati a hasa ku sika vantu. Njambi necelela vantu va lisike vavene mu ku tuamenena ca Satana.
14. Vusunga vuka vu ka lisolola, omo Yehova na tavesa vantu va lisike vavene?
14 Uze mulongisi ua mu cisimo na tantekeya ngecize uze mukua lisino na vakuavo va na vulumuna. Vunoni na tantekeya ngecize ku vecelela ci ka kuasa vose linga va lilongeseho vimo. Omo vakua lisino va honoua ku linga matematika kaha vana va sikola va ku ononoka vose va ka tava nguavo nkuma mulongisi ikeye lika a tantekeya ku longesa. Va kevuisisa naua muomu vika mulongisi na pande ku fumisa vose vakua lisino mu sikola. Na vuno vene, Yehova a tantekeya ngecize vantu na tungelo vose va ku ononoka, va ka lilongeselaho mu ku mona ngecize Satana na vakuavo vakua lisino va na honoua, kaha na ku mona ngecize vantu ka va hasa ku lisika vavene. Ngeci mua Yelemiya ua ku laza, navo va ka tantekeya ovu vusunga vua handeka nguavo: “A Yehova, nja tantekeya ngecize njila ya muntu ka ya hitukilile ivene; Ka muesi muli muntu mukua ku enda ku liinikila vinanga vieni.”—Yelemiya 10:23.
OMO LIA VIKA YEHOVA NECELELA TUYANDO NTSIMBU YA LAHA?
15, 16. (a) Omo lia vika Yehova necelela tuyando ku tualelelaho ntsimbu ya kama ngecize? (b) Omo lia vika Yehova ka vindikile vukenia?
15 Vika via lingisa Yehova ku ecelelela tuyando ku isuala ntsimbu yose eyi? Vika ke ku ohiela vantu ku viuma via ku pihia? Vulukenu ngueni kuli viuma vivali uze mulongisi ua mu cisimo ka pandele ku linga, ca ku livanga ka ka vindika uze mukua lisino ku muesa vutongue vueni. Ca mu civali mulongisi ka kuasa mukua lisino mu ku muesa vutongue vueni. Na vuno vene, vulukenu viuma vivali vize Yehova ka pandele ku linga. Ca ku livanga, ka vindikile Satana na vose vali ku mutamba ueni va muese vutongue vuavo. Ca kala na seho ya kama cikuma ku ecelela linga mu hite ntsimbu ya ku puamo. Mu makulukazi a miaka a na hitimo vantu va na seteka ku lisika vavene ku hitila mu vinguvulu vieka na vieka. Vantu va na lilongesa visiensia vieka na vieka, vunoni kasi vupi, vuhutu, vukenia na vindzita vi na livuezelela cikuma. Ku liya nevi, tu vose tua limuena ngecize vantu va na honoua ku lisika vavene.
16 Ca mu civali, Yehova ke ku kuasa Satana ku sika ano mavu. Muomu nga Njambi a vindika vukenia, ca lomboloka ali na ku kuasa vaze vakua lisino. Nga a linga ngoco, vantu va ka singanieka ngecize citava va lisike va vene ca ku hona visoti, ni vati? Nga Yehova ue ku va kuasele, nga neni ua pua mukua makuli. Vunoni ‘Njambi ke ku handeka makuli.’—VaHevelu 6:18.
17, 18. Vika a ka linga Yehova ku tuala ha tuyando tueza omo lia vantu ku lisika vavene mu ku tuamena ca Satana?
17 Ambaco otu tuyando tuli na ku soloka fume ha va mueselele lisino kuli Njambi? Tua pande ku vuluka ngecize Yehova mukua ngolo yose. Tu li na vusunga nguetu ali na ngolo ya ku fumisako viose via kokela vantu lamba. Ngue mu tua lilongesa, ano mavu va ku a viukisa mu ku alulula ku pua Palandaizi. Visoti vieza omo lia vupi va ka vi fumisako kuli vaze va tsiliela mu cikombelo ca Yesu, ku-tsa va ka ci fumisako ku hitila mu cisangukilo. Kaha Njambi a ka tuma Yesu linga a ku“enieke vipanga via Satana.” (1 Yoano 3:8) Yehova a ka puisamo evi viose mu ntsimbu yaco. Tua pande ku mu santsela cikuma omo ka lingile vuasi-vuasi evi viuma, muomu na tu hana ntsimbu ya ku lilongesa vusunga na ku mu lemesa, omo lia lukakatela lueni. (Tandenu 2 Petulu 3:9, 10.) Mu ntsimbu ino, Njambi ali na ku lengeya vantu va tonda ku mu lemesa mu vusunga na ku va kolesa mu vieseko viose vi hasa ku va solokela mu mavu ano a visoti.—Yoano 4:23; 1 Kolintu 10:13.
18 Vamo va hasa ku handeka nguavo: Nga Njambi ua tangele va Andama na Eva mu cifua ca ku linga ka va hasa ku vulumuna, tuyando tuose tuezamo nga tuahi, ni vati? Linga tu tantekeye cikumbulula ca cihula eci, tua pande ku vuluka vuana vua seho vua tu hana Yehova.
VATI MU PANGESA VUANA VU MUA TAMBULA KULI NJAMBI?
19. Vuana vuka vua cili ua tu hana Yehova, kaha omo lia vika tua pande ku vu haka seho?
19 Ngue mu tua lilongesele ku Kapitulu 5, Njambi ua tangele vantu na vuana vua ku lihanguila viose vi va tonda. Mua tantekeya seho ya kala ha vuana vuaco ni? Njambi ua tangele tusitu va vengi ve ku linga viuma ca ku hona ku singanieka. (Visimo 30:24) Vantu va na panga vi makina vize vie ku kavangeya muose mu va na vi pangela. Nga Njambi ua tu tangelele mu njila eyi, nga tua kala na ndzolela ni? Houe, tua vezika cikuma muomu ua tu tavesa ku lihanguila vuntu vu tua tonda, ku yoya mu cifua ci tu tonda, ku lihanguila vavusamba, kaha na vieka na vieka. Tua lema ku kala na lisesa lia ku puamo, Njambi neni ua tonda linga vantu va yoye mu cifua eci.
20, 21. Vati tu hasa ku pangesa mua cili vuana vua ku lihanguila viuma, kaha omo lia vika tua pande ku lingamo?
20 Yehova ka tondele ku mu lemesa ku ntsindiye. (2 Kolintu 9:7) Aci singaniekenu ka vundende: cisemi a viukilila nga muaneni a mu leka ngueni “nja mi lema” muomu va na mu sindiya, ni nga muana a lihandekela ivene? Ngeci mukemuo ca pua ca seho ku hilula ha cihula eci : Vati yenu mu ka pangesa vuana vua mi hana Yehova? Satana, Andama na Eva va pangesele vuana vuavo mu njila ya ku pihia cikuma. Va vianene Yehova Njambi. Amba enu mu ka linga vati?
21 Kuli njila ya cili i mu hasa ku pangeselamo vuana vuenu vua ku lihanguila viuma. Mu hasa ku lipandakana ku makulukazi a vantu va na lihanguila ku kala ku mutamba ua Yehova. Ve ku zolesa mutima ua Njambi muomu ve ku muesa ngecize Satana ua pua mukua makuli kaha ua honoua ku sika mua cili. (Visimo 27:11) Nenu mu hasa ku lingamo nga mu hangula ku yoya mu vuoloke. Ku yoya caco va ci lombolola mu kapitulu ka na hatako.


text:
ELONGESO 14
Ondongeso Patyi Ovakokoli-ndyila Vapewa?
Tunde kohale, Onombangi mba Jeova vatualako okulongesa ovaivisi vouhamba. Vana vaundapa omuvo auho movilinga viokuivisa valongeswa mo nosikola mbeongano opo ‘vafuisapo nawa ovilinga viavo viokuivisa’.— 2 Timóteo 4:5.
Osikola Yovakokoli-ndyila. Tyina omukokoli-ndyila amatuukisa enima movilinga viokuivisa omuvo auho, ukongwa opo apite mosikola yovakokoli-ndyila ilingwa ononthiki epandu. Osikola oyo ikuatesako omukokoli-ndyila okufuena vali ku Jeova, okulinga vali nawa ovilinga viae nokutualako movilinga ovio apeho.
Osikola Yovaivisi Vouhamba wa Huku. Kulingwa Osikola Yovaivisi Vouhamba wa Huku monohanyi onombali okuholovona po vakokoli-ndyila ovanongo vafuapo pala okukaivisa kuna kuesukisa vali ovaivisi. Okulandula ongeleka yomuivisi wavilapo vali pano pohi, Jesus Kristu, ongatyina kese apopia okuti: “Ame uno! Nthume.” (Isaías 6:8; João 7:29) Okuilukila kokule tyipondola tyakutikinya okutyinda onkhalelo yapola pokati yomuenyo. Otyivala tyovanthu ine hamwe ovikulia vipondola vielikalela unene nevi omunthu etyiliya. Tyipondola hamwe tyisukisa alo umwe okulilongesa elaka ekuavo. Osikola oyo ikuatesako ovakuatate no nomphange vana vanepa na vana vahanepele, vena omanima 23 alo 65, okukala novituwa viopaspilitu nokukala nounongo wesukisa opo vaundapele vali unene Jeova neongano liae.
Osikola Yombimbiliya yo Gileade. Melaka lio Hebreu ondaka “Gileade” ihangununa okuti “Onthumbo Youmbangi.” Tunde etyi yahimbika mo 1943, onomisionaliu valamba po 8.000 vakuata mosikola oyo avatumwa opo vakaivise “alo kononthele mbokokule mbohi” iya otyo tyikahi nokueta ouwa omunene. (Atos 13:47) Etyi onomisionaliu vehika ko Peru, ankho kutupu ewaneno nalike. Hono kuna omawaneno alamba po 1000. Etyi vahimbika okuivisa mo Japau, ankho muna vala onombangi mba Jeova vahatuuka 10. Hono kuna Onombangi mba Jeova 200.000. Onosimanu ononthano mbo sikola muakutikinya okulilongesa unene ondaka ya Huku. Ovakokoli-ndyila vavilapo, no nomisionaliu, na vana vakala mombunga Yombetele ine ovatalelipo womawaneno vapondola okukongwa opo vapite mosikola oyo yokulilongesa, opo vakale no nonkhono nokutuala no komutwe ovilinga via Huku ouye auho.
Osikola yovakokoli-ndyila oityi ilingilwa?
Ovalie vapondola okupita mosikola Yovaivisi Vouhamba wa Huku?


text:
OSHILESHWA 12
Ongahelipi to dulu okweehena popepi naKalunga?
1. Kalunga oha pwilikine ngoo komailikano aeshe?
Kalunga okwa pa ovanhu vomoiwana aishe oufembanghenda wokweehena popepi naye okupitila meilikano. (Epsalme 65:3) Ndele nande ongaho, iha pwilikine komailikano aeshe. Pashihopaenenwa, Kalunga ita ka pwilikina komailikano omushamane oo iha ungaunga nawa nomukulukadi waye. (1 Petrus 3:7) Kalunga ka li ha pwilikine komailikano Ovaisrael ngeenge va li tava twikile okulonga owii. Osha yela kutya eilikano oli li shili oufembanghenda. Ashike Kalunga oha pwilikine komailikano nokuli naa ovanhu ovo va li va nyona sha kwata moiti, ndele tave livele ombedi. — Lesha Jesaja 1:15; 55:7.
2. Otu na okwiilikana ngahelipi?
Molwaashi eilikano oli li oshitukulwa shelongelokalunga letu, otu na okwiilikana ashike kOmushiti wetu, Jehova. (Mateus 4:10; 6:9) Tu li ovanhu inava wanenena, otu na yo okwiilikana okupitila medina laJesus molwaashi oye e tu fila omolwomatimba etu. (Johannes 14:6) Jehova ina hala tu kale twa kopela momutwe ile twa shanga omailikano etu. Okwa hala tu kale hatu mu ilikana tashi di komutima. — Lesha Mateus 6:7; Ovafilippi 4:6, 7.
Omushiti wetu oha udu nokuli nomailikano oo taa ilikanwa momutima. (1 Samuel 1:12, 13) Okwe tu shiva tu kale hatu mu ilikana pomhito keshe, kutya nee ongula, okonguloshi, ongeenge hatu li ile twa taalela omaupyakadi. — Lesha Epsalme 55:23; Mateus 15:36.
3. Omolwashike Ovakriste hava ongala pamwe?
Kashipu okweehena popepi naKalunga molwaashi otwa dingililwa kovanhu ovo vehe na eitavelo muye nohava kembaula eudaneko laye olo kutya ota ka eta ombili kombada yedu. (2 Timoteus 3:1, 4; 2 Petrus 3:3, 13) Onghee hano, otwa pumbwa okukala hatu endafana novaitaveli vakwetu opo tu tungafane. — Lesha Ovaheberi 10:24, 25.
Okukala hatu endafana novanhu ovo ve hole Kalunga otaku ke tu kwafela tu ehene popepi naye. Okwoongala kwEendombwedi daJehova ohaku tu pe omhito iwa yokutungafana. — Lesha Ovaroma 1:11, 12.
4. Ongahelipi to dulu okweehena popepi naKalunga?
Oto dulu okweehena popepi naJehova mokukala ho dilonga kwaasho we lihonga mEendjovo daye. Kala yo ho dilonga koilonga yaye, komayele oo he tu pe nosho yo komaudaneko aye. Okudilonga pamwe neilikano kwa tya ngaho otaku ke tu kwafela tu kulike olupandu lokupandula Kalunga momitima detu omolwohole nounongo waye. — Lesha Josua 1:8; Epsalme 1:1-3.
Oto ka ehena ashike popepi naKalunga ngeenge owe mu lineekela nowa itavela muye. Ndele eitavelo ola fa oshinamwenyo osho sha pumbwa okupalulwa. Ou na okukala ho tungu alushe eitavelo loye mokukala ho dilonga kwaasho wa itavela. — Lesha Mateus 4:4; Ovaheberi 11:1, 6.
5. Ongahelipi okweehena popepi naKalunga taku dulu oku ku etela ouwa?
Jehova oha file oshisho ovo ve mu hole. Ohe va amene kukeshe osho tashi dulu okunyona po eitavelo lavo ile tashi va imbi va kale ve na eteelelo lomwenyo waalushe. (Epsalme 91:1, 2, 7-10) Ohe tu londwele tu henuke okukala neenghedi dokukalamwenyo odo tadi nyono po oukolele nehafo letu. Jehova ohe tu kwafele yo tu kale nonghedi yokukalamwenyo ei ya denga mbada. — Lesha Epsalme 73:27, 28; Jakob 4:4, 8.
Lihonga shihapu
Ino hala ekonakonombibeli loshali?
Omolwashike u na okukonakona Ombibeli?
Ombibeli otai kwafele ovanhu omamiliyona mounyuni aushe va mone omanyamukulo omapulo oo a fimanenena monghalamwenyo. mbela ino hala okukala umwe womuvo?
Ombibeli otai hongo lela shike?
Ehena popepi naKalunga okupitila meilikano
Mbela Kalunga oha pwilikine ngoo komailikano oye? Opo u nyamukule epulo olo, tete ou na okushiiva kutya Ombibeli otai hongo shike kombinga yeilikano.


text:
OMUTALA WOMULAVI No. 5 2016 | Opi Ove Upondola Okuvasa Ekuateso?
Ononthele ombu mambupopi oñgeni Huku aavela ekuateso ovanthu tyina vavasiwa novitateka.
OSAPI YO KONDYE
Atuho Tuesukisa Ekuateso
Opi ove upondola okuyumba onthumbi tyina una ovitateka viekongoko, motyinepo, ine okuhena ovilinga?
OSAPI YO KONDYE
Oñgeni Huku etukuatesako
Ononkhalelo ononkhuana mbokukuatesako vana vena ovitateka.
OSAPI YO KONDYE
Ekuateso Momuvo Wovitateka
Oñgeni ovanthu vehole okupewa ekuateso haunene momuvo vesukisa
IMITATE THEIR FAITH
“Ovilwa Ovia Jeova”
Oityi tyakuatesako David opo afinde Goliya? Oityi tupondola okulilongesila kehipululo lia David?
David Uluisa Goliya—Oityi Tyilityili Tyaendelepo?
Vamwe kavetavela konthele etyi tyaendelepo. Okuti vetyivila okutyilinga?
THE BIBLE CHANGES LIVES
Ame ankho Ndyinumana Unene iya Ndyilinga Ovivi
Oityi tyalinga omunthu wokuhole ovilwa ko Mexico ankho uhanda okupilulula onkhalelo yae?
Oityi Ombimbiliya Ipopia?
Ove upondola okuhuva nekumbululo.


text:
OSHITUKULWA 6
Okudja eshi Jesus a dalwa fiyo okufya kwaye
Omweengeli Gabriel okwa li a tumwa kuKalunga a ye komukainhu muwa omunyasha wedina Maria. Okwa li a lombwela Maria kutya ota ka dala okaana oko taka ka pangela ke li ohamba fiyo alushe. Okaana oko oka li ka lukwa Jesus. Jesus okwa li a dalelwa moshiunda shoimuna, novafita voimuna ova li have uya oku mu talela po. Lwanima, opa li pa holoka onyofi imwe oyo ya li ya wilika ovalumenhu va dja koushilo ve uya okutala Jesus. Ohatu ke lihonga kutya olyelye a li e va ulikila onyofi oyo nongahelipi Jesus a xupifwa momake aavo va li tava kendabala oku mu dipaa.
Natango, ohatu ka mona eshi Jesus a li ta popi novalongindjovo motembeli fimbo a li e na omido 12. Konima eshi pa pita omido 18, Jesus okwa li a ninginifwa nokwa li a hovela okuudifa Ouhamba nokuhonga ovanhu osho Kalunga a li e mu tumina kombada yedu. Ndele opo a wanife po oshilonga shaye, okwa li a hoolola ovalumenhu 12 va ninge ovayapostoli vaye.
Jesus okwa li yo a longa oikumwifilonga ihapu. Okwa li a kutifa ovanhu omayovi neeshi dinini nosho yo nomingome dinini. Okwa li a velula ovanaudu nokwa li a nyumuna ovafi. Xuuninwa, ohatu ke lihonga kombinga yoinima ihapu oyo ya li ya ningilwa Jesus pexulilo longhalamwenyo yaye nonghee a ka dipawa. Jesus okwa li a udifa oule womido nhatu netata. Oshitukulwa 6 otashi hokolola oiningwanima oyo ya li ya ningwa moule womido di dule 34 lwaapo.
MOSHITUKULWA ESHI
EHOKOLOLO 84
Omweengeli te lihololele Maria
A eta etumwalaka la dja kuKalunga: Maria ota ka dala okaana oko taka ka ninga ohamba yaalushe.
EHOKOLOLO85
Jesus ta dalelwa moshiunda shoimuna
Omolwashike ohamba yomonakwiiwa ya dalelwa monhele yokulila oimuna?
EHOKOLOLO 86
Ovalumenhu tava kwatelwa komesho konyofi
Olyelye a li ta wilike ovanongo veenyofi va ye kuJesus? Enyamukulo otashi dulika li ku kumwife.
EHOKOLOLO 87
Omunyasha Jesus e li motembeli
Okwa li nokuli a kumwifa ovanamido, ovo va li hava hongo motembeli.
EHOKOLOLO 88
Johannes ta ninginifa Jesus
Johannes okwa kala ha ninginifa ovalunde, ashike Jesus ina longa nandenande oulunde washa. Omolwashike Johannes a ninginifa Jesus?
EHOKOLOLO 89
Jesus ta taataa ovashingifi motembeli
Jesus okwa li a handuka molwaashi okwa li e hole otembeli yaKalunga.
EHOKOLOLO 90
Jesus a shakena nomukainhu pondungu
Ongahelipi omeva oo Jesus ta yandje tae mu kwafele aha fye vali enota?
EHOKOLOLO 91
Jesus ta udifile ovanhu komhunda
Lihonga kombinga younongo wa denga mbada mEudifo lokOmhunda.
EHOKOLOLO 92
Jesus ta nyumuna ovafi
Pakwafo leenghono daKalunga, Jesus okwa li a popya oitya ivali i li paunafangwa ndele ta nyumuna okamonakadona kaJairus.
EHOKOLOLO 93
Jesus ta palula eemhunga dovanhu
Eshi Jesus a palula ovanhu omayovi pashikumwifilonga, okwa ulika oshitwa shilipi sha fimana?
EHOKOLOLO 94
Jesus okwa li e hole ounona vanini
Jesus okwa li a honga ovayapostoli vaye kutya ova pumbwa okulihonga shihapu kombinga younona vanini nokulihonga ko sha kuvo.
EHOKOLOLO 95
Onghedi yaJesus yokuhonga
Eyele laJesus lOmusamaria omunamutimanghenda oli li oshihopaenenwa shonghedi yokuhonga oyo a li ha longifa luhapu.
EHOKOLOLO 96
Jesus ta velula ovanaudu
Jesus okwa li a pondola shike eshi a longa oikumwifilonga aishe oyo?
EHOKOLOLO 97
Jesus te uya muJerusalem e li ngaashi Ohamba
Okwa li a hambelelwa keemhunga dovanhu, ashike haaveshe va li ve shi hafela.
EHOKOLOLO 98
Jesus e li kOmhunda yEemono
Jesus ta lombwele ovayapostoli vaye vane kombinga yoinima oyo tai ningwa kunena.
EHOKOLOLO 99
Jesus novahongwa vaye va ongala monduda yopombada
Omolwashike Jesus a li a lombwela ovahongwa vaye va kale tava li ouvalelo oo we likalekelwa omudo keshe?
EHOKOLOLO 100
Jesus moshikunino shaGetsemane
Omolwashike Judas a kengelela Jesus nexupito?
EHOKOLOLO 101
Jesus ta dipawa
Fimbo a li pokufya e li komuti womahepeko, okwa li a ninga eudaneko li na sha noparadisa.


text:
OCIPAMA CEKŨI LEPANDU
Amamako Oku Kakatela Ketavo Liocili
Embimbiliya li longisa nye catiamẽla koku fendela oviteka?
Akristão va tenda ndati ovipito vina via siata oku lingiwa latavo esanda?
O sapula ndati ovina viatiamẽla ketavo liove okuti ku sumuisa vakuẽle?
1, 2. Pana okuti wa tunda ale vetavo liesanda o sukila oku lipula ndati? Momo lie epulilo liaco li kuetele esilivilo?
SOKOLOLA okuti posongo yene umue weyilepo uyombeki kuenje wa nyanyapo ovinenu. Noke omuenyo womanu vosi va kasi pocitumãlo caco u kasi kohele. Oco hẽ nda wa linga ndati? Ocili okuti pocitumãlo caco nda wa ilukapo. Pole, pana okuti wa iluka ale, lopo nda wa lipula okuti ‘Anga ovinenu viaco via iñila ale vetimba liange?’
2 Cimuamue haico catiamẽla ketavo liesanda. Embimbiliya li longisa okuti etavo liaco lia vihĩsua lalongiso esanda kuenda ovituwa vĩvi. (2 Va Korindo 6:17) Eli olio esunga lieci o sukilila oku tunda ‘vo Bavulono Yinene’ ocisoko catavo esanda. (Esituluilo 18:2, 4) Anga hẽ wa ci linga ale? Nda wa ci linga, o sesamẽla oku pandiyiwa. Pole, oku tundamo, hacoko lika ci sukiliwa. Pana okuti wa tundamo ale, lopo handi o sukila oku lipula okuti ‘Anga ñasi handi la cimue co ketavo liesanda?’ Tu konomuisi ovina vimue viatiamẽlako.
OKU FENDELA OVITEKA KUENDA VAKUKULULU
3. (a) Embimbiliya li tu sapuila nye catiamẽla koku fendela oviteka? Kuenda momo lie ku vamue ka ca lelukilile oku tava kocisimĩlo ca Suku catiamẽla koviteka? (b) Nye o sukila oku linga lovina vimue o kuete viatiamẽla ketavo liesanda?
3 Vamue kolonjo viavo va kuete oviteka ale atambo. Ovina viaco pamue va kasi lavio ale anyamo alua. Ove hẽ o kuetevo ovina viaco konjo yove? Nda o kuete, pamue o sima okuti poku likutilila, nda kua vanguilile vovina viaco, Suku ka ku yevi. Utima wove pamue wa kakatela calua kovina viaco. Pole, Suku o kuete omoko yoku tu imba onumbi ndomo a yongola oku fendeliwa. Embimbiliya li tu sapuila okuti, eye ka yongola okuti tu fendela oviteka. (Tanga Etundilo 20:4, 5; Osamo 115:4-8; Isaya 42:8; 1 Yoano 5:21) Omo liaco, oco o tiamẽle ketavo liocili, o sukila oku yoka ovina viosi o kuete viatiamẽla ketavo liesanda. Okupisa opo, o sukila oku tenda ovina viaco ndeci Yehova a vi tenda, okuti “umbondo” kovaso aye.— Esinumuĩlo 27:15.
4. (a) Tua kũlĩha ndati okuti alikolisilo osi atiamẽla koku fendela oviteka elivova? (b) Momo lie Yehova a handelekelele omanu vaye oku yuvula ovina viosi viatiamẽla kumbanda?
4 Oku fendela vakukululu kua siatavo calua vatavo esanda. Vamue eci handi ka va fetikile oku lilongisa Embimbiliya, va simaile okuti ava va fa, handi va kasi lomuenyo kocitumãlo cimue ka ci letiwe. Va simãilevo okuti ava va fa va kuatisa, ale va linga cimue cĩvi komanu va kasi lomuenyo. Ove pamue wa enda oku likolisilako oku linga ovihilahila vimue oco vakukululu yove ka vaka ku linge cimue cĩvi. Pole, ndomo wa lilongisa ale Vocipama 6 celivulu lilo, ava va fa ka va kasi vali lomuenyo konepa yimue. Omo liaco, alikolisilo osi a lingiwa voku vangula lavo, a enda ño olivova. Ondaka yosi o sima okuti yava va fa yi kasi oku tunda kolondele. Eli olio esunga lieci Yehova a handelekelele va Isareli oku yuvula oku pula ava va fa. Kuenda oku yuvulavo ocina cosi catiamẽla kumbanda.—Tanga Esinumuĩlo 18:10-12.
5. Nye o sukila oku linga nda eci handi kua fetikile oku lilongisa Embimbiliya wa enda oku fendela oviteka kuenda vakukululu?
5 Ove pamue eci handi kua fetikile oku lilongisa Embimbiliya wa enda oku fendela oviteka kuenda vakukululu. Oco hẽ cilo nye o sukila oku linga? Tanga Embimbiliya kuenda sokolola lutate ovolandu a sangiwamo a lekisa ndomo Suku a tenda ovina viaco. Likutilila ku Yehova oloneke viosi oco a ku ĩhe utõi woku amamako oku kakatela ketavo liocili. Kuenda u pingavo oco a ku kuatise oku kuata ovisimĩlo ndevi viaye.—Isaya 55:9.
AKRISTÃO VATETE KA VA LINGAILE OCIPITO CONATALE
6, 7. (a) Omanu va siata oku popia okuti Onatale oku ivaluka oku citiwa kuelie? Olondonge via Yesu via enda hẽ oku ivaluka eteke liaco? (b) Kotembo yolondonge via Yesu vovipito vioku citiwa mua enda oku kongeliwa nye?
6 Efendelo liomunu ci tava okuti li vĩhisua lovituwa vietavo liesanda vioku lava ateke owusa. Tu kũlĩhĩsi eci catiamẽla Konatale. Omanu valua va sokisa Onatale ndonjivaluko yoku citiwa kua Yesu Kristu. Atavo alua ana a litukula hati Akristão, va siata oku ivaluka eteke liaco. Pole, ka kuli uvangi u lekisa okuti olondonge via Yesu via lingaile ocipito Conatale. Elivulu limue lia popia hati: “Eci pa pita ovita vivali kanyamo lomue wa kũlĩhĩle eteke Kristu a citiwa kuenda lomue wa kapeleko eteke liaco.”
7 Ndaño okuti olondonge via Yesu via kũlĩhĩle eteke eye a citiwa, ovo ka va ivalukile eteke liaco. Momo lie? Momo ndomo elivulu limue li ci lombolola, Akristão vatete “va kũlĩhĩle okuti oku ivaluka eteke lioku citiwa kuomunu ocituwa cimue ca vakualofeka.” Embimbiliya li tukula lika ovipito vivali vioku ivaluka eteke lioku citiwa. Ovipito viaco, via lingiwa lolosoma vivali okuti ka via kaile afendeli va Yehova. (Efetikilo 40:20; Marko 6:21) Ovipito vioku citiwa via enda oku lingiwavo poku sambiliya olosuku viesanda. Keteke 24 kosãi ya Kupemba, va Roma va enda oku linga ocipito coku citiwa kuosuku yimue ya tukuiwa hati Diana. Veteke likuavo va enda oku ivaluka oku citiwa kuosuku yekumbi, va tukowaile hati Apolo. Omo liaco, ovipito viosi vioku citiwa viatiamẽlele lika ku vakualofeka ka viatiamẽlele Kakristão.
8. Lombolola elitokeko li kasi pokati kovipito vioku citiwa lovihilahila viatiamẽla kumbanda.
8 Kuli vali esunga likuavo lieci Akristão vatete ka va ivalokalaile eteke lioku citiwa kua Yesu. Olondonge via Yesu via kũlĩhĩle okuti ovipito vioku citiwa, via enda loku tiamisiwila kovihilahila viumbanda. Kosimbu, vamue va Helasi kuenda va Roma va kolelele okuti kuli espiritu limue okuti eci omunu a citiwa olio hapo li kala. Kuenje liamamako oku teyuila omunu waco vokuenda kuomuenyo waye wosi. “Espiritu liaco likuete ukamba losuku yimue ka yi letiwe yeteke lina omunu waco a citiwa.” Ocili okuti, Yehova ka sanjukila ocipito lacimue ci tiamisila Yesu kovihilahila viaco. (Isaya 65:11, 12) Oco hẽ momo lie omanu valua va siatela oku ivaluka ocipito Conatale?
KOKU KUA FETIKILA OCIPITO CONATALE
9. Momo lie eteke 25 liosãi ya Cembanima lia nõliwila ndeteke lioku citiwa kua Yesu?
9 Tunde eci Yesu a kala palo posi, peya oku pita anyamo alua, oco omanu va fetika noke oku ivaluka oku citiwa kuaye keteke 25 kosãi ya Cembanima. Pole, Yesu ka citiwile veteke liaco. Eye wa citiwa kosãi ya Mbalavipembe. * Oco hẽ nye omanu va nõlela oku ivaluka oku citiwa kuaye veteke 25 kosãi ya Cembanima? Cimõleha soketi vamue va kala vakualofeka, eci va pongoloka Akristão “va yonguile okuti eteke liaco li likuata leteke liocipito ca vakualofeka catiamẽlele koku citiwa kuekumbi.” Podombo cina okuti utanya u vumbula, vakualofeka va enda oku linga ovipito vioku vetiya utanya oku tua. Kuenda oku u vilikiya oco u tiuke oku wa enda. Eteke 25 yosãi ya Cembanima lia nõliwila oku sima okuti oco utanya u fetika oku tua. Locisimĩlo coku vetiya vakualofeka oco va kale vakuetavo, asongui vetavo va nõla eteke liaco oco li kale ndocipito “Cakristão.” *
10. Kosimbu momo lie omanu vamue ka va lingalaile ocipito Conatale?
10 Oku tokekisiwa Kuonatale lovihilahila via vakualofeka, kua fetika osimbu. Omo okuti Onatale ya fetikila pokati ka vakualofeka, kunyamo 1600 yeya oku imũiwa kofeka yo Inglaterra kuenda kolonepa vimue viofeka yo Amerika. Kotembo yaco, omunu wosi wa sangiwa okuti wosala konjo veteke Lionatale, va enda loku u kisika oku feta etevo. Pole, kovaso yoloneke, ocipito caco ceya oku fetikiwa vali. Kuenda kua vokiyiwa vali ovihilahila vikuavo. Kuenje toke etaili ca linga ocipito cinene kolofeka vialua. Pole, omo okuti ocipito caco ca vakuetavo liesanda, vana va yongola oku sanjuisa Suku ka va litengi Vonatale ndaño vovipito vikuavo mua kongela ovihilahila via vakualofeka. *
ESILIVILO LIOKU KŨLĨHA OKU KUA FETIKILA OVIPITO VIACO
11. Momo lie vamue va siatela oku linga ovipito? Pole nye tu sukila oku pitisa kovaso?
11 Vamue va tava okuti Onatale lovipito vikuavo via fetikila pokati ka vakualofeka. Pole, lopo va sima okuti ka cĩviko oku linga ovipito viaco. Momo, eci va linga ovipito viaco ka va sokolola okuti viatiamẽla kefendelo liesanda. Kuenda ovipito viaco, vi va ĩha epuluvi lioku kala pamosi lepata. Eci hẽ ocovo ocisimĩlo cove? Nda oco ocisimĩlo cove, ocisola o kuetele epata, oco ci kasi oku ku tateka oku tiamẽla ketavo liocili. Hacisolako o kuetele etavo liesanda. Kolela okuti Yehova, Usovoli wepata, oyongola okuti ove o kala ciwa lepata liove. (Va Efeso 3:14, 15) Pole, o sukila oku pamisa ukamba wove lepata liove la cina Suku a sanjukila. Catiamẽla kueci tu sukila oku pitisa kovaso, upostolo Paulu wa soneha hati: “Seteki oku kũlĩhisa ovina vi sanjuisa Ñala.”—Va Efeso 5:10.
12. Lombolola esunga lieci tu sukilila oku yuvula ovipito viopiwa kovina via vĩha.
12 Ove pamue o sima okuti ovihilahila via enda oku lingiwa kosimbu eci ovipito viaco via fetikiwa, ha vimuamueko levi via siata oku lingiwa koloneke vilo. Anga hẽ oku kũlĩha oku kua fetikila ovipito viaco ci kuete esilivilo? Ocili okuti ci kuete. Sokolola okuti wa sanga olumbusatu lumue lua kupukila peyala. Ove hẽ nda wa nõla olumbusatu luaco oco o lulie? Ocili okuti nda kua ci lingile, momo olumbusatu luaco lua liña. Ndolumbusatu lua tukuiwa ndeti, ovipito vimue pamue vi kala soketi vi sõsa, pole viopiwa kovina via vĩha. Oco tu tiamẽle lika ketavo liocili, tu sukila oku kuata ovisimĩlo ndevi viuprofeto Isaya, wa sapuilile afendeli vocili hati: “Ko ka lambi cimue ca vĩha.”—Isaya 52:11.
SAPULA LUTATE ESUNGA LIECI KU LITENGELA VOVIPITO VIMUE
13. Ekatanga lipi pamue o sanga omo lioku likala oku litenga vovipito vimue?
13 Olonjanja vimue ocitangi ci fetika eci o likala oku linga onepa kovipito viaco. Vakuẽle u talavayeli kumosi, pamue va ku pula esunga lieci ku tavela oku litenga vovipito viateke owusa vi lingiwila kupange. Ale pamue va ku ĩha ombanjaile Yonatale. Oco hẽ ca sunguluka oku yi tambula? Nda hẽ ukuanjo yove hukuetavo lioveko? O tẽla hẽ ndati oku limbuka nda omãla vove ka va kasi oku sumua omo konjo yene ka wa siateli oku linga ovipito vimue?
14, 15. Nda umue wa ku ĩha ocilamo catiamẽla keteke liocipito cimue ale wa ku ĩha ombanjaile, o tambulula ndati?
14 Ci sukila olondunge oku potolola ocitangi caco. Nda umue wa ku ĩha ocilamo cimue catiamẽla keteke liocipito caco, ove ci tava okuti o tambuluiya ño hati nda pandula. Pole, nda omunu waco yuna okuti wa siata oku u mõla ale olonjanja vialua, ale yuna u talavayeli kumosi, ciwa okuti u lomboluila esunga lieci ku litengela vovipito viaco. Pole, ci linga lutate. Embimbiliya li tu sapuila hati: “Upopi wene u kale lumbombe loku singiwa lomongua, okuti vu kumbulula ciwa omunu omunu wo puli cimue.” (Va Kolosai 4:6) Kuata utate oco ku ka lekise ekambo liesumbilo ku vakuẽle poku va lomboluila esunga lieci ku litengela vovipito vimue. Va sapuila okuti ka ci lomboloka okuti ove ku sole ombanjaile va ku ĩha ale ku sole oku kala la vakuẽle. Pole kokuove, hĩse okuti ci lingiwa kepuluvi likuavo.
15 Oco hẽ nda umue o yongola oku ku ĩha ombanjaile, o linga ndati? Cosi catiamẽla ño kepuluvi liaco. Omunu oku ĩha ombanjaile yaco pamue o popia okuti “ame nda kũlĩha okuti ove ku litengi vovipito evi. Pole, ndi yongola oku ku ĩha ombanjaile eyi.” Ove pamue o sima okuti oku tava ombanjaile yaco kepuluvi liaco hacimuamueko loku kuata onepa kocipito caco. Pole, nda omunu o kasi oku ku ĩha ombanjaile yaco, ka kũlĩhĩle etavo liove, ci tava oku u sapuila okuti ove ku lingi onepa kocipito caco. Eci cika ku kuatisa oku lombolola esunga lieci ove o tavela ombanjaile yaye pole lalimue eteke oko tiuwila ombanjaile yimue kepuluvi liaco. Pole, nda omunu o kasi oku ku ĩha ombanjaile yaco, o kasi oku ku yĩhila oco o lueye ovihandeleko vietavo liove, hĩse okuti o likala oku tambula ombanjaile yaco.
O SAPUILAKO NDATI EPATA LIOVE?
16. O lekisa ndati utate la vakuepata liove eci va linga ovipito vimue?
16 Oco hẽ nda vamue vakuepata liove ka vatiamẽlele ketavo liove? Lekisavo utate. Ka ci sukila oku patãla ocipito cosi vakuepata liove va yongola oku linga. Lekisa esumbilo kelianjo liavo lioku li nõlela eci va linga. Momo ove oyongola okuti va sumbilavo eci ove o linga. (Tanga Mateo 7:12.) Yuvula oku linga cosi ci ku molẽhisa ndu okuti o kasi oku litenga vovipito viaco. Pole, lekisa esunguluko kovina vina ka viatiamẽlele kovipito viaco. Otembo yosi, linga lika cina ci ku sia lutima wa yela.—Tanga 1 Timoteo 1:18, 19.
17. O lembeleka ndati omãla vove oco ka vaka sumue eci va mola vakuavo va kasi oku linga ovipito?
17 Nye o sukila oku linga oco omãla vove ka vaka sumue omo okuti ka wa siateli oku linga ovipito violuali? Cosi catiamẽla ño kueci wa siati oku linga vokuenda kunyamo. Olonjali vimue via siata oku sandiliya apuluvi voku eca olombanjaile komãla vavo. Pole, ombanjaile ya velapo o sesamẽla oku eca komãla vove, oku sanda otembo yoku kala lavo kuenda oku lekisa ocisola kokuavo.
LITUMBIKA KETAVO LIOCILI
18. Oku endaenda kolohongele Viakristão ci ku kuatisa ndati oku kakatela ketavo liocili?
18 Oco o sanjuise Suku, o sukila oku siapo etavo liesanda kuenda oku litumbika ketavo liocili. Eci hẽ ci lingiwa ndati? Embimbiliya li tu vetiya hati: “Tu sokololi ndomo tu tẽla oku livetiya pokati oku kala locisola lovilinga viwa. Ka tu ka liweki oku ongoloka ndomo vamue va lingainga, puãi tu likuatisi pokati lalungulo, ca piãla vali omo vu lete okuti eteke liaco li kasi ocipepi.” (Va Heveru 10:24, 25) Oku liongolola kolohongele oyo onjila yiwa yoku fendela Suku ndomo eye a yongola. (Osamo 22:22; 122:1) Kolohongele viaco, kuli epuluvi lioku “likolisa pokati” la vamanji.—Va Roma 1:12.
19. Momo lie ci kuetele esilivilo oku sapuilako vakuẽle eci wa siata oku lilongisa Vembimbiliya?
19 Onjila yikuavo yoku lekisa okuti wa litumbika ketavo liocili, oku sapuilako vakuene ovina wa siata oku lilongisa Vembimbiliya Lolombangi via Yehova. Kuli omanu valua “va [kasi oku] lisiõsiõla loku leñaila” evĩho li kasi oku lingiwa voluali koloneke vilo. (Esekiele 9:4) Ove pamue wa kũlĩha omanu vamue va siata oku lisiõsuĩla ovina vĩvi via siata oku lingiwa koloneke vilo. Nye hẽ ku vanguila lavo catiamẽla kolohuminyo vi sangiwa Vembimbiliya? Poku liongoluila kumosi Lakristão vocili kuenda oku sapuilako vakuẽle ovina vi komõhisa wa lilongisa Vembimbiliya, oka limbuka okuti onjongole yosi ya kala vutima wove yoku linga onepa kovipito violuali yika imũha. Kolela okuti nda wa litumbika ketavo liocili, oka tambula asumũlũho alua.—Malakiya 3:10.
^ tini. 9 Tala Alomboluilo a Vokiyiwako kemẽla 221-222.
^ tini. 9 Ocipito co Saturnalia soketi ca vetiyavo oku nõliwa kueteke 25 liosãi ya Cembanima. Ocipito caco ca kala coku sambiliya osuku yimue yunja yoko Roma. Ocipito caco ca enda loku lingiwa veteke 17 toke 24 kosãi ya Cembanima. Vokuenda kuocipito caco kua kala kala ovikulia vialua lovinyua. Kuenda kua kalavo oku liavela olombanjaile.
^ tini. 10 Oco o sange alomboluilo akuavo a lekisa ndomo Akristão vocili va tenda ovipito via kemãla pokati ka vakualofeka, tala Alomboluilo a Vokiyiwako kemẽla 222-223.


text:
Omalondolo Pala Ovateheleli
OMALIONGIYO ELIKALELA
OVILINGA VIO MBETELE Ovaivisi vokuna omanima 35 ine ahavasipo vambatisalwa vahanda okukaundapa ko Mbetele, vesukisa okukala peliongiyo malilingwa Mutano. Oola nomphangu apa malikalingilwa mavipopiwa motyonge.
OSIKOLA YOVAIVISI VOUHAMBA WA HUKU Ovakokoli-ndyila vomuvo auho, vena omanima 23 alo 65 vahanda okuyawisa vali ovilinga viavo viokuivisa, vakongwa opo vakale peliongiyo Liosikola Yovaivisi Vouhamba wa Huku malilingwa Tyalumingu kekumbi. Oola nomphangu apa malikalingilwa mavipopiwa motyonge.
OMALONDOLO PALA OVATEHELELI
VOKULEKESA OVANTHU POVIPUNDI Vokulekesa ovanthu povipundi vapewa otyilinga otyo opo vekukuateseko. Mbambavo tavela etyi vekupopila, ngetyi opo nomphangu patalamena omatuku-tuku, na apa una okukuata, na apa muna okupumphama, novikuavo vali.
OMBATISIMU Vana mavambatisalwa vena okupumphama povipundi vapongiyilwa, tyina nkhele elongomona liombatisimu lihenehimbike. Kese umwe, wesukisa okutyinda etuaya nomuvalo waviuka nawa, uhamonekela pala okumbatisalwa mo Tyasapalo komuhuka. Ovipundi via vana mavambatisalwa vikala komutwe popepi nomulongomoni.
OVIAWA VIOTYALI Tyesukisa onombongo ononyingi pala okupongiya nawa ovipundi, no nomikrofone, novilinga ovikuavo opo otyonge tyiende nawa nokutukuatesako okufuena ku Jeova. Oviawa vienyi viotyali, mavikuatesako okufeta ovipuka ovio aviho, tupu mavikuatesako ovilinga viokuivisa Ondaka ya Huku mouye auho. Motyonge muno muna oukasa umoneka nawa, pala kese una uhanda okupaka-mo onombongo opo akuateseko ovilinga ovio. Oviawa vienyi viotyali vipandwa unene. Moluotyo, Ononkhalamutwe mbo Nombangi mba Jeova vapandula unene etyi mukahi nokukuatesako ovilinga Viouhamba wa Huku.
OSEKETA YOKUKUATESAKO VANA VAVELA Mbambavo, hinangela okuti oseketa oyo ikuatesako VALA VANA VATUMBUKILWA NOUVELA motyonge.
OVIPUKA VIAVOMBA NA VINA VIAKOYUA Ovipuka aviho viakoyua vina okutualwa ko Seketa oyo. Inkha wavombesa otyipuka tyimwe, enda koseketa oyo opo ukaimbuke otyipuka tyove. Ovana vavomba ko vohe, tyesukisa okuvetuala koseketa oyo. Mahi, oseketa oyo hayokulela ovana. Mbambavo, yungei nawa ovana venyi. Vakale ponthele yenyi omuvo auho.
OVIPUNDI Kala nonthilo na vakuenyi. Hinangela okuti tyitavela okupakela vala ovipundi vana ukala navo, na vana waenda navo metuku-tuku liove ine vana ulongesa Ombimbiliya. Uhapake ovipuka viove kombanda yovipundi inkha hapoko mopumphama.
VOKULIAVA MOVILINGA VIOTYONGE Inkha uhanda okukuatesako ovilinga viotyonge, mbambavo enda koseketa: Vokuliava Movilinga Viotyonge, opo ukapewe ovilinga.
Tyaonganekwa no Nonkhalamutwe mbo Nombangi mba Jeova