text:
Ngeenge omuholike woye ta vele omukifi tau twala mefyo
DOREEN okwa li a haluka eshi omushamane waye Wesley, oo a li e na omido 54, a li a monika oshitumba kouluvi sha naipala neenghono. * Eendokotola oda li de mu lombwela kutya oku na ko ashike eemwedi dinini. Doreen okwa ti: “Kanda li handi dulu okwiitavela osho nda uda. Onda li nda ninga oivike nda polimana neenghono. Onda li ndi udite kutya hafye hatu ningilwa oshinima osho ndele ovamwe, molwaashi kanda li nde lilongekida.”
Shinyikifa oluhodi, Doreen haye aeke a li e linyenga ngaho. Omukifi tau twala mefyo otau dulu okuhanga keshe umwe ombadilila. Ndele vahapu ohava file oshisho nehalo liwa ovaholike vavo ovo va monika omikifi tadi twala mefyo. Natango, okufila oshisho vamwe oshi li eshongo linene. Oshike osho oilyo yomaukwaneumbo ya pumbwa okuninga opo i hekeleke nokufila oshisho ovaholike vayo ovo tava vele omukifi tau twala mefyo? Ongahelipi ovo tava file oshisho ovo tava ehama tava dulu okuungaunga nomaliudo oo tashi dulika e va hange pefimbo louyahame? Oshike tashi dulika shi ningwe po eshi omunhu e li pokufya? Tete natu ka taleni kutya omolwashike okufila oshisho omunhu oo e na omukifi tau twala mefyo shi li eshongo kunena.
ONGHALO IDJUU YOKUNENA
Ounongononi u na sha nounamiti owa etifa po omalunduluko shi na sha nokufya kwovanhu. Efelemudo la pita lwaapo, nokuli nomoilongo oyo ya putuka, ovanhu ova li hava kala nomwenyo oule wefimbo lixupi neenghono. Ovanhu ova li hava fi diva komikifi dolutapo ile koiponga. Kapa li oipangelo ya wana, novanhu vahapu ova li hava filwa oshisho kovapambele vavo nova li hava file momaumbo.
Kunena, exumokomesho moinima younamiti ola kwafela eendokotola di dule okukondjifa omikifi odo da nyika oshiponga opo di dule okulelepeka onghalamwenyo yovanhu. Ovanhu otava dulu okukala nomwenyo efimbo lile nonande ove na omikifi odo da li hadi dipaa ovanhu diva mefimbo lonale. Ndele osho itashi ti kutya ova veluka. Luhapu ohava kala ve na omaunghundi a kwata moiti oo hae va imbi va dule okulifila oshisho vo vene. Nomolwaasho ohashi kala shidjuu okufila oshisho ovanaudu va tya ngaho notashi pula shihapu.
Paife ovanhu vahapu konyala ohava file koipangelo shi dulife momaumbo. Onghee ovanhu vahapu kunena kave shii osho hashi ningwa po ngeenge omunhu ta fi, navahapu inava mona omunhu ta fi. Molwaashi ovanhu kave na eshiivo, ohashi va ningifa va kale va tila okufila oshisho omupambele oo ta ehama. Oshike tashi dulu oku tu kwafela opo tu file oshisho ovapambele vetu ovo tava ehama?
NINGENI OMALONGEKIDO KOMESHO YEFIMBO
Ngaashi twa mona moshihopaenenwa shaDoreen, ovanhu vahapu ohava kala va haluka ngeenge omuholike wavo a monika omukifi wa kwata moiti. Mbela oshike tashi ke ku kwafela u lilongekidile osho shi li komesho nonande owa wililwa po neenghono, wa tila nowa nyika oluhodi? Omupiya waKalunga umwe omudiinini okwa ilikana a ti: “Tu longa okuvala omafiku etu, fye tu pewe omutima wa nongopala.” (Epsalme 90:12) Natango, owa pumbwa okwiilikana wa mana mo kuJehova Kalunga e ku ulikile nghee u na ‘okuvalula omafiku oye’ noukeka opo u dule okulongifa nawa omafiku oo a xupa ko pamwe nomuholike woye.
Osho otashi pula okuninga omalongekido komesho yefimbo. Ngeenge omuholike woye ota dulu natango okupopya noku na ehalo lokupopya sha, oshiwa oku mu pula kutya olyelye a hala e mu ningile ko omatokolo ngeenge okwa ka kala ita dulu okupopya. Ngeenge omwa kundafana nomunaudu mwa manguluka kombinga yaasho a hala oku ka ningilwa, ngaashi okutulwa komashina okufudifa, okutulwa meembete ile okutambula ko ouhaku wonhumba, otashi ke mu kwafela mu kale mu shii osho a hala okuningilwa ngeenge okwa i monghalo omo ita dulu okupopya, noitamu ka kala mu udite ondjo molwaashi mwe mu ningila omatokolo. Eenghundafana odo hadi ningwa kuyele noda mangulukila keshe umwe ohadi pe oukwaneumbo omhito opo u dule okufila oshisho omunaudu. Ombiibeli oya ti: “Apa pehe nomapukululo, eemhangela tadi nyonauka.” — Omayeletumbulo 15:22.
NGHEE TO DULU OKUKWAFELA
Luhapu, oshinakuwanifwa sha fimanenena shaao ta file oshisho omunaudu osho oku mu hekeleka. Omunhu oo e li pokufya okwa pumbwa okushilipalekwa kutya oku holike noke li oye aeke. Osho otashi dulu okuningwa ngahelipi? Oto dulu okuleshela ile okwiimbila omunaudu, to hoolola oishangomwa nomaimbilo oo taa tungu notae mu hafifa. Ovanhu vahapu ohava hekelekwa ngeenge oilyo yomoukwaneumbo tai va kwata meenyala nokupopya navo newi litalala.
Ohashi kala shiwa oku mu lombwela kutya olyelye e uya oku mu talela po. Olaporta imwe oya ti: “Okuuda ko oko kumwe kwomoyuuditifi itano oko haku kala taku longo nande imwe itai longo. Oshuuditifi shokuuda ko ohashi kala tashi longo nonande [ovanaudu] ova kale tava monika va kofa, onghee ino popya oshinima osho ito dulu okupopya ngeenge ve li oupafi.”
Ngeenge otashi shiiva, ilikana pamwe navo. Ombiibeli oya popya kutya pomhito imwe omuyapostoli Paulus nosho yo ovaendi pamwe naye ova li moudjuu munene nokava li ve shii ngeenge otava ka xupa. Mbela ova li va konga ekwafo lilipi? Paulus okwa li a ladipika ookaume kaye a ti: “Nanye yo tamu tu kwafa momailikaneno eni.” (2 Ovakorinto 1:8-11) Osha fimanenena okwiilikana tashi di komutima ngeenge omunhu e li moudjuu munene nosho yo ngeenge ta ehama omukifi wa kwata moiti.
OKUDIMINA OUSHILI
Ohashi kala shinyikifa oluhodi ngeenge u shii kutya omuholike woye ota fi. Osho osho shi li ngaho, molwaashi efyo kali fi oshinima shopaushitwe. Inatu shitwa tu tambule ko efyo li li oshitukulwa shonghalamwenyo. (Ovaroma 5:12) Ombiibeli oya popya kutya efyo oli li “omutondi.” (1 Ovakorinto 15:26) Oshi shii okuudiwa ko ngeenge omutima woye otau anye okudimina kutya omuholike woye ota fi, noshi li paushitwe.
Ashike okukaleka momadiladilo osho tashi dulu okuningwa po otashi ka kwafela oilyo youkwaneumbo iha kale ya tila unene, nokuyandja elitulemo koinima oyo tai dulu okuningifa onghalo i kale ipu okuungaungwa nayo. Oinima imwe oyo tashi dulika i ningwe po oya tumbulwa moshimhungu “ Oivike yaxuuninwa yonghalamwenyo.” Oshoshili kutya havanaudu aveshe hava shakeneke eenghalo odo, noihadi va hange palandulafano la faafana. Ndele ovanaudu vahapu ohava shakeneke amwe omomalunduluko oo.
Ngeenge omuholike woye okwa fi, oshiwa okwiifana kaume koye kopofingo oo a li dimina oku ku kwafela. Ovafilishisho novapambele ova pumbwa okushilipalekwa kutya omuholike wavo ke li vali monghalo idjuu noita mono vali oixuna. Omushiti okwe tu shilipaleka pahole kutya ‘oonakufya inava shiiva nande osha.’ — Omuudifi 9:5.
OMUFILISHISHO A SHIYA KO
Osha fimana okulineekela muKalunga nopefimbo loluhodi olo hali etifwa kefyo, ndele hangeenge ashike pe na oshilyo shoukwaneumbo shi na omukifi tau twala mefyo. Ota dulu oku ku kwafela okupitila meendjovo dehekeleko nosho yo moilonga yavamwe. Doreen okwa ti: “Onde lihonga okutambula ko ekwafo keshe handi pewa. Omakwafo oo twa mona okwa li e tu kumwifa. Ame nomushamane wange otwa li tu shii filufilu kutya oJehova ta ti, ‘Ondi li pamwe nanye ndi mu kwafele moupyakadi weni.’ Itandi shi dimbwa nandenande.”
Jehova Kalunga oku li Omufilishisho a shiya ko. E li Omushiti wetu, oku shii ouyahame noluhodi letu. Ota dulu nokwa halelela e tu pe ekwafo olo tali wapalele nosho yo etwomukumo opo tu dule okulididimikila eenghalo. Natango, okwe tu udanekela kutya mafiku ota ka xulifa po efyo fiyo alushe nota ka nyumuna ovanhu omabiliyona ovo ve li medimbuluko laye. (Johannes 5:28, 29; Ehololo 21:3, 4) Opo nee aveshe otava ka popya ngaashi omuyapostoli Paulus oo a ti: “Efyo, efindano loye oli li peni? Efyo, oshitwifo shoye oshi li peni?” — 1 Ovakorinto 15:55.
^ okat. 2 Omadina oo hao ovanhu ovo lelalela.


c: text/html

text:
ONEPA 8
Okufa Kua Yesu ku Lomboloka Nye Kokuove?
Yesu wa fa oco tu kuate omuenyo.—Yoano 3:16
Noke yoloneke vitatu tunde eci Yesu a fa, akãi vamue va ka nyulile keleva a kendiwile, pole, ka vo sangelemo. Yehova wa pindula Yesu kolofa.
Noke, Yesu wa molẽha kovapostolo vaye.
Yehova wa pindula Yesu kolofa, kuenje wa tambula etimba liespiritu okuti, ka fi vali. Olondonge via mola eci Yesu a kala oku enda kilu.
Suku wa pindula Yesu, kuenje wo lingisa Osoma Yuviali Waye.—Daniele 7:13, 14
Yesu wa eca omuenyo waye ndocisembi coku yovola omanu. (Mateo 20:28) Omo liocisembi caco, Suku o tu ĩha epuluvi lioku kuata omuenyo ko pui.
Yehova wa nõla Yesu oco a linge Osoma yi viala oluali. Eye o ka viala leci ci soka 144.000 komanu vakuekolelo va pinduiwa palo posi, oco va ka kale kilu. Yesu kumue leci ci soka 144.000 komanu, va panga onepa kuviali wesunga wo kilu, okuti Usoma wa Suku.—Esituluilo 14:1-3.
Usoma wa Suku u ka pongolola ongongo oco yi linge oluali luokaliye. Uyaki, ungangala, uhukũi, kuenda onjala, ka vi ka kalako vali. Omanu va ka kuata esanju lialua.—Osamo 145:16.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ETUKULWA 26
Omolwashike hashi kala shidjuu okulonga ouwa?
MBELA olyelye a li ha kala a hafa eshi Saulus a li ha longo owii? — Satana Ondiaboli oye a li ha kala a hafa. Ovawiliki velongelokalunga lOshijuda navo ova li yo hava kala va hafa. Opo nee eshi Saulus a li a ninga omuhongwa wOmuhongi Munene ndele ta hovele okukala ha ifanwa Paulus, ovawiliki vomalongelokalunga ovo ova li ve mu tonda. Mbela paife ou wete kutya omolwashike sha li shidjuu kovahongwa vaJesus okulonga ouwa? —
Omupristeri omukulunhu wedina Ananias pomhito imwe okwa li a lombwela ovanhu va denge Paulus moshipala. Ananias okwa li yo a kendabala okutulifa Paulus modolongo. Paulus okwa li shili ha mono oixuna neenghono eshi a ninga omuhongwa waJesus. Pashihopaenenwa, ovanhu vamwe ovakolokoshi ova li va denga Paulus nova li va kendabala oku mu dipaa nomamanya makula. — Oilonga 23:1, 2; 2 Ovakorinto 11:24, 25.
Ovanhu vahapu otava ka kendabala yo oku tu ningifa tu longe oilonga oyo inai hokiwa kuKalunga. Onghee hano, diladila kombinga yomapulo aa taa landula apa: Mbela ou hole ouwa shi fike peni? Mbela ou hole ouwa neenghono noto ka kendabala oku u longa nokuli nonande vamwe ova kale ve ku tonde eshi to longo ouwa? Otashi pula ouladi okuninga ngaho, hasho mbela? —
Otashi dulika u lipule kutya: ‘Omolwashike ovanhu ve na okukala ve tu tonde molwaashi hatu longo ouwa? Mbela kave na ngeno okukala va hafa?’ Heeno, ova wana ngeno okukala va hafa. Luhapu ovanhu ova li ve hole Jesus omolwoilonga iwa oyo a li ha longo. Pomhito imwe, ovanhu aveshe moshilando ova li va ongala pomuvelo weumbo limwe omo mwa li Jesus. Ova li ve uya kuJesus molwaashi okwa li ta velula ovanaudu. — Markus 1:33.
Omafimbo amwe, ovanhu kava li hava kala va hafela osho Jesus a li ta hongo. Nonande okwa li alushe ha longo osho sha yuka, vamwe ova li ve mu tonde neenghono molwaashi okwa li ha popi oshili. Osho osha li sha ningwa efiku limwe muNasaret, moshilando omo Jesus a kulila. Jesus okwa li a ya koshinagoga, konhele oko Ovajuda va li hava ka ongala opo va longele Kalunga.
Jesus okwa li a yandja oshipopiwa shiwa sha dja mOmishangwa fimbo a li moshinagoga. Tete ovanhu ova li ve shi hafela nova li va kuminwa eendjovo diwa odo a li ta popi. Osha li shidjuu kuvo okwiitavela kutya Jesus oo a kulila moshilando shavo oye ta popi eendjovo odo diwa.
Opo nee Jesus okwa li a popya kutya Kalunga okwa hokwa yo ovanhu ovo vehe fi Ovajuda. Eshi Jesus a popya oshinima osho, ovo va li moshinagoga ova li va handuka. Mbela ou shi shii kutya omolwashike va li va handuka? — Omolwaashi ova li tava diladila kutya ovo ashike va li va hokiwa kuKalunga. Ova li hava diladila kutya ove dule ovanhu vakwao. Onghee hano, ova li va hovela okutonda Jesus omolweendjovo daye. Mbela ou shi shii kutya ova li va kendabala okuningila shike Jesus? —
Ombibeli oya ti: ‘Ova ta mo Jesus moshilando, ndele ove mu twala komungenge womhunda oko oshilando shavo sha li sha tungilwa, ve ke mu undulile poshi. Ndele Ye okwa pita mokati kavo ndele okwa ya.’ — Lukas 4:16-30.
Ngeenge owa ningilwa oshinima sha tya ngaho, mbela oto ka shuna ko ngoo vali kovanhu ovo ndele to va lombwele kombinga yaKalunga? — Osho otashi pula ouladi, hasho mbela? — Ndele konima yomudo umwe, Jesus okwa li a shuna kuNasaret. Ombibeli oya ti: ‘Okwe va longa moshinagoga yavo.’ Jesus ka li a efa po okupopya oshili molwaashi ngeno a tila ovanhu ovo va li vehe hole Kalunga. — Mateus 13:54.
Meshabata limwe, Jesus okwa li a ya koshinagoga oko kwa li ku na omulumenhu umwe e na eke la fya. Jesus okwa li a pewa eenghono kuKalunga opo a velule omulumenhu oo. Ndele ovanhu vamwe ovo va li moshinagoga ova li va kendabala okuningila Jesus owii. Mbela Omuhongi Munene okwa li a ninga po shike? — Tete okwa li e va pula a ti: ‘Olyelye mokati keni e na odi imwe aike, ndele tai wile moshilambo mefiku leshabata, ite i kwata ndee te i shili mo ngeno?’
Ova li tava ka kufa mo odi yavo melambo, nonande omefiku lEshabata omo va li ve na ngeno okufuda po. Onghee hano, Jesus okwa li e va lombwela a ti: ‘Hano oshi li xwepo okukwafela omunhu mEshabata, molwaashi omunhu oku dule odi neenghono.’ Hano osha yela kutya Jesus okwa li ta dulu okukwafela omulumenhu oo moku mu velula.
Jesus okwa li a lombwela omulumenhu oo a yukililife eke laye. Diva, omulumenhu oo okwa li a veluka. Omulumenhu oo ka li tuu a hafa! Ndele ongahelipi shi na sha novanhu vamwe ovo va li po? Mbela ova li ngoo va hafa? — Ahowe, kava li va hafa. Ova li va tonda Jesus neenghono nokuli. Onghee hano, ova li va ya pondje ndele tava pangele omhangela va dipae Jesus. — Mateus 12:9-14.
Nokunena onghalo osho i li ngaho. Nonande otu longe oilonga iwa ihapu, itatu dulu okuhafifa ovanhu aveshe. Onghee hano, otu na okukala twa tokola kutya otwa hala lela okuhafifa lyelye. Ngeenge otwa hala okuhafifa Jehova Kalunga nosho yo Omona waye Jesus Kristus, otu na alushe okulonga osho tava hongo. Ndele ngeenge otwa ningi ngaho, mbela olyelye te ke tu tonda? Olyelye te ke shi ninga shidjuu kufye okulonga ouwa? —
Satana Ondiaboli oye te ke tu tonda. Ndele mbela oolyelye vali tave ke tu tonda? — Ovanhu ovo va pukifwa kOndiaboli va itavele oinima ya puka. Jesus okwa li a lombwela ovawiliki vomalongelokalunga vopefimbo laye a ti: “Nye omu na xo yeni, Satana, ndele ouhalu waxo yeni mwa hala oku u wanifa.” — Johannes 8:44.
Ope na ovanhu vahapu ovo ve holike kOndiaboli. Jesus okwa ti kutya ovanhu va tya ngaho ovo “ounyuni.” Mbela Jesus okwa li ta popi kombinga yashike eshi a popya “ounyuni”? — Natu pandje kuJohannes 15:19, tu tale. Eendjovo odo daJesus otadi ti: “Ngeno onye vomounyuni, ngeno ounyuni u hole ovakwao, ndelenee eshi mu he fi vomounyuni, Ame eshi nde mu hoolola mo mounyuni, onghee ounyuni tau mu tondo.”
Hano ounyuni oo u tonde ovahongwa vaJesus oo ovanhu ovo vehe fi ovashikuli vaye. Mbela omolwashike ounyuni u tonde ovahongwa vaJesus? — Diladila shi na sha naasho. Olyelye omupangeli wounyuni ou? — Ombibeli oya ti: ‘Ounyuni aushe ou li mepangelo lomunawii.’ Omunawii oo oSatana Ondiaboli. — 1 Johannes 5:19.
Mbela paife ou wete kutya omolwashike hashi kala shidjuu neenghono okulonga ouwa? — Satana nounyuni waye ohave shi ningi shidjuu neenghono. Ndele ope na vali etomheno limwe kutya omolwashike hashi kala shidjuu okulonga ouwa. Mbela oto dimbuluka etomheno olo? — MEtukulwa eti-23 lembo eli, otwe lihonga kutya atusheni otwa fyuulula oulunde. Itashi ka kala mbela shiwa ngeenge oulunde, Ondiaboli nosho yo ounyuni wayo oya kala ihe po vali? —
Ombibeli oya udaneka ya ti: “Ounyuni otau xulu po.” Osho osha hala okutya, ovanhu aveshe ovo vehe fi ovashikuli vOmuhongi Munene itava ka kala po vali. Itava ka efuwa va kale nomwenyo fiyo alushe. Mbela ou shi shii kutya oolyelye tava ka kala nomwenyo fiyo alushe? — Ombibeli oya ti: “Ou ta longo ehalo laKalunga, oye ta kala alushe.” (1 Johannes 2:17) Ovo hava longo ouwa, sha hala okutya, hava “longo ehalo laKalunga,” otava ka kala fiyo alushe mounyuni mupe waKalunga. Onghee hano, otwa hala okukala hatu longo ouwa nonande oshidjuu, hasho mbela? —
Natu leshe pamwe omishangwa edi, odo tadi ulike kutya omolwashike hashi kala shidjuu okulonga ouwa: Mateus 7:13, 14; Lukas 13:23, 24; nosho yo Oilonga 14:21, 22.
Lihonga shihapu
EMBO LANGE LOMAHOKOLOLO OMBIBELI
Osho tu na okuninga opo tu ka kale nomwenyo fiyo alushe
Mbela osha wana ashike okushiiva kombinga yaJehova naJesus? Ngeenge hasho, oshike vali twa pumbwa okuninga?


text:
AMALẼHE VA PULA
Ndi Lavulula Ndati Olokilu Vietimba Liange?
Embimbiliya li lekisa okuti tu sukila oku ‘
likandangiya kovituwa.’ (1 Timoteo 3:2) Vovina viaco mua kongela ovituwa viove viokulia. Kũlĩhisa olonumbi vikuãimo.
Kũlĩha otembo o sukila oku liwekapo okulia. Júlia, o kuete 19 kanyamo, wa popia hati: “
Nda enda oku kũlĩhĩsa ovina ndi lia.
Pole, ndi liwekapo oku lia eci ndi limbuka okuti ndekuta.”
Yuvula ovikulia vina okuti ka vi ku kuatisa. Peter o kuete 21 kanyamo, wa popia hati: “
Eci nda liwekapo oku nyua ongasosa, vokuenda kuosãi yimosi, kolokilu viange kua tepuluka olokilu 5!”
Lavulula ovina o lia. Érica, o kuete 19 kanyamo, wa popia hati: “Eci ndi lia okulia kumue, ndi yuvula oku pitulula okulia kuaco.
Etosi lia velapo: Sanda okulia velivala lia sokiyiwa! Momo nda kua ci lingile o ka kala lonjala yalua kuenje o ka liavo calua.
Ocili okuti, omanu vana va popia okuti “ndi sukila oku lavulula olokilu vietimba liange” va kuete ovisimĩlo ka via sungulukile viatiamẽla ketimba. Pole, etimba liavo li kasi ciwa. Nye, ci popiwa catiamẽla kokuove? Nye o sukila oku linga nda o yongola oku tepulula olokilu vietimba liove? Kũlĩhĩsa eci ca kuatisa ufeko umue o tukuiwa hati, Catherine.
Eye wa popia hati: “Nda kala umalẽhe umue wa kuata olokilu vialua, okuti lalimue eteke nda yonguile ekalo liaco. Nda sumuile calua omo lietimba liange kuenda nda kuatele ovisimĩlo viokuti etimba liange ka li kasi ciwa.”
“Olonjanja viosi nda enda oku seteka oku tepulula olokilu viange poku yuvula ovikulia vimue, pole, noke olokilu viange via kala vali oku livokiya. Kuenje, eci nda kuata 15 kanyamo, nda nõlapo onjila yimue: Oku tepulula olokilu vietimba liange lonjila yimue ya sunguluka okuti si liwekapo oku ci linga vokuenda kuomuenyo wange.
“Nda landa elivulu limue li lekisa olonumbi vimue viatiamẽla kokulia kuenda koku pindisa etimba, kuenje nda kapako ovina nda tanga. Nda nolelepo oku amamako oku ci linga, ndaño okuti ka ca lelukile ale nda kuatiwile lesumuo.
Wa kũlĩha eci ca pita noke? Nda kuata onima yiwa! Vokuenda kunyamo umosi, kolokilu vietimba liange kua tepuluka eci ci soka 27 kolokilu. Pa pita ale anyamo avali okuti ndi kuete olokilu nda yonguile vetimba. Nda simĩle okuti ka ci tẽliwa!
“Ndi sima okuti nda tẽla oku ci linga omo okuti sia pongoluile lika ovituwa viange viokulia, pole, nda pongololavo ekalo liomuenyo wange.—Catherine, o kuete 18 kanyamo.


text:
ONDJOKONONA YONGHALAMWENYO
Tate okwa fya, ndele onda mona umwe
TATE okwa dalelwa moGraz, moAustria, mo 1899, onghee hano, okwa li omunyasha pefimbo lOita yOtete yOunyuni. Okwa li a ifanwa a ka waimine etangakwaita laGerman diva konima eshi Oita Itivali yOunyuni ya hovela mo 1939. Okwa li a dipawa mo 1943 molwoodi olo la li pokati kavo naRussia. Osho sha enda ngaho opo ndi kanife tate eshi nda li ashike ndi na omido 2 lwaapo. Inandi mona omhito yoku mu shiiva nawa, nonda li handi kala nde mu djuulukwa neenghono, unene tuu eshi nda li nda didilika kutya oumatyona vamwetu kofikola konyala aveshe ova li ve na ooxe. Lwanima, eshi nda wanifa omido omulongo nasha, onda li nda hekelekwa kokulihonga kombinga yaTate yetu womeulu, Tate munenenene oo iha fi.
ESHI NDA LI MONGUDU YOUMATYONA
Eshi nda li ndi na omido 7, onda li nda ninga oshilyo shehangano loumatyona. Ehangano olo lomounyuni aushe ola li la totwa mo 1908 moGreat Britain komunambelewa omukulunhu wetangakwaita laBritina, wedina Robert Stephenson Smyth Baden-Powell. Mo 1916, okwa li a tota po ehangano hali ifanwa Wolf Cubs loumatyona vepupi lange.
Okwa li handi hafele okuya komaxuliloshivike, oko kwa li hatu nangala meetenda, twa li hatu djala omudjalo wa faafana notwa li hatu ende hatu machinga hatu katukile shimwe nokudenga omadalama. Osho nda li handi hafele unene, okukala pamwe noumatyona vakwetu, mwa kwatelwa okwiimba twa dingilila omundilo konguloshi nokudanauka omaudano e lili noku lili mofuka. Otwa li yo hatu lihongo kombinga youshitwe, osho sha li sha ningifa nge ndi kale ndi na olupandu loilonga yomake Omushiti.
Otwa li hatu ladipikwa tu longe oilonga iwa efiku keshe. Osho otwa li hatu kala tu shi shii nawa. Otwa li hatu lipopifa hatu ti “Kala we lilongekida alushe.” Osho sha li hashi kumu nge neenghono. Hanga etata lomongudu yetu youmatyona ovo ve dulife 100 ova li Ovakatolika, etata likwao Ovaprotestande ofimbo kamwe ka li keitavelo lOshibudda.
Okudja mo 1920, okwoongala kwopaiwana kwoumatyona, okwa kala haku ningwa konima yomido donhumba dinini. Onda li pokwoongala okuti-7 moBad Ischl, moAustria, muAuguste 1951 nosho yo pokwoongala okuti-9 moSutton Park, popepi naBirmingham, moEngland, muAuguste 1957. Pokwoongala oko kwa li kwa ningwa muAuguste 1957, opa li oumatyona 33 000 lwaapo va dja koilongo nokoitukulwa 85. Opa li yo ovanhu 750 000 lwaapo ovo va li tave tu talele po pokwoongala oko, mwa kwatelwa ohambakainhu Elizabeth yaEngland. Kwaame osha li sha fa oumwainafana womounyuni aushe. Pefimbo opo kanda li ndi shii ngeenge efiku limwe onandi ka shiive oumwainafana womounyuni aushe u dulife pwaao, oumwainafana wopamhepo.
NDA SHAKENA NONDOMBWEDI YAJEHOVA OSHIKANDO SHOTETE
Mo 1958 lwopuMarsa ile Aprili, efimbo lange lokulihongela okuyakula mohotela ola li pokupwa ko, mohotela yedina Grand Hotel Wiesler, moGraz, moAustria. Fimbo ndi li mohotela omo, Rudolf Tschiggerl, omunailonga mukwetu nomuteleki nawa woikuki yopastry, okwa li a pa nge oundombwedi wohangelela. Kanda li nda uda sha nande onale kombinga yoshili. Otwa li twa kundafana kombinga yOukwatatu nokwa ti kutya kau fi ehongo lopaMbibeli. Onda li nda popila Oukwatatu nonda li nda hala oku mu ulikila kutya okwa puka. Onda li ndi hole omunailonga mukwetu nonda li nda hala oku mu tomha a alukile kongeleka yaKatolika.
Rudolf, oo twa li hatu mu ifana Rudi, okwa li a etela nge Ombibeli, ashike onda li nde mu lombwela kutya onda hala Ombibeli yetoloko laKatolika. Onda li nda hovela oku i lesha nonda li nda didilika diva kutya meni lOmbibeli Rudi okwa tula mo okafo ka nyanyangidwa kehangano lo-Watchtower. Kanda li nde ka lesha, molwaashi onda li handi diladila kutya oshileshomwa osho otashi dulika ashike tashi monika sha fa tashi popi oshili ndele mboli hasho. Ashike onda li ndi na ehalo okukundafana naye kombinga yOmbibeli. Rudi okwa li a uda ko onghalo yange, noka li vali a pa nge oshileshomwa. Oule womido 3 lwaapo, omafimbo nomafimbo otwa kala hatu kundafana kombinga yOmbibeli, neenghundafana detu luhapu oda li hadi twaalele fiyo okomatango.
Konima eshi nda mana elihongo lange lokuyakula mohotela modoolopa yetu Graz, meme okwa li a kongela nge vali ofikola imwe, ndi ka mone edeulo la wedwa po lokuyakula mohotela. Onghee hano, onda li nda tembukila koBad Hofgastein, odoolopa i li molufilu laAlps, oko kwa li ku na ofikola oyo. Ofikola oyo oya li i na ekwatafano nohotela yedina Grand Hotel moBad Hofgastein, nomafimbo amwe onda li handi ka longa kohotela oyo opo ndi mone owino muhapu u dulife pwaasho nda li handi lihongo mofikola.
NDA TALELELWA PO KOVAMWAMEME VAVALI OVATUMWA
Rudi okwa li a tumina ondjukifi yange ipe koshitaimbelewa shaVienna, noshitaimbelewa osha li she i tumina kovamwameme vavali ovatumwa, Ilse Unterdörfer naElfriede Löhr. * Efiku limwe omuyakuli mombelewa yomohotela okwa li a ifana nge nokulombwela nge kutya ope na ovakainhu vavali ve li pondje mohauto va hala okupopya naame. Onda li nda kumwa molwaashi kanda li ndi na ou nda teelela, ashike onda li nda ya ndi ka tale kutya ovo oolyelye. Lwanima, onda ka uda kutya ova li hava twaalele Eendombwedi dikwao oileshomwa pefimbo loNazi moGerman eshi oilonga yEendombwedi ya li ya shilikwa fimbo Oita Itivali yOunyuni inai hovela. Nokuli nofimbo oita inai hovela, ova li va kwatwa po kopolifi yomonanguwi yaGerman (Gestapo) nova li va tuminwa kokamba yeenghwate moLichtenburg. Opo nee pefimbo loita, ova li va lundululilwa kokamba yaRavensbrück, popepi naBerlin.
Molwaashi ovamwameme ovo ova li vepupi lameme, onda li ndi na oku va fimaneka. Kanda li nda hala okumana po efimbo lavo mokukundafana ashike navo pefimbo opo nokonima yoivike ile yeemwedi ohandi ke va lombwela kutya inandi hala vali okutwikila neenghundafana navo. Onghee hano, onda li nde va pula va etele nge omusholondodo womishangwa di na sha nehongo lOvakatolika lokupingena po ovayapostoli. Onda li nde va lombwela kutya omishangwa odo ohandi ke di kundafana nomupristeri womoshitukulwa. Onda li handi diladila kutya okudja opo ohandi ka mona kutya oshili oilipi.
HANDI LIHONGO KOMBINGA YATATE WASHILI WOMEULU OMUYAPUKI
Ehongo laKatolika kaRoma li na sha nokupingena po ovayapostoli otali ulike kutya okulipingena po kwovapapa oku li ashike melandulafano okudja komuyapostoli Petrus. (Ongeleka oya fatulula pambabo eendjovo daJesus odo di li muMateus 16:18, 19.) Ovakatolika ova itavela yo kutya omupapa iha popi oipupulu. Naame onda li nda itavela ngaho nonda li handi diladila kutya ngeenge omupapa, oo Ovakatolika hava ifana Tate Omuyapuki, oku shii okulineekelwa filufilu ngeenge tashi uya pomahongo Ombibeli nota ti kutya Oukwatatu ou li mondjila, oshi na ashike okukala shoshili. Ndele ngeenge ke shii okulineekelwa, nena ehongo olo kali fi loshili. Nomolwaasho ehongo lokupingena po ovayapostoli la fimanenena kOvakatolika vahapu, molwaashi omahongo makwao oo e li mondjila ile ehe li mondjila oko a kanghamena kulo.
Eshi nda li nda ya komupristeri, ka li a nyamukula omapulo ange, ndele okwa li a kufa embo mokashikopa li na sha nomahongo aKatolika oo taa popi kombinga yokupingena po ovayapostoli. Onda li nda ya keumbo nembo olo ngaashi a lombwela nge, handi li lesha nonda li nda shuna ko kuye ndi na omapulo mahapu. Xuuninwa, molwaashi omupristeri ka li ta dulu okunyamukula omapulo ange, okwa ti: “Itandi dulu oku ku itavelifa, naave ito dulu yo okwiitavelifa nge. . . . Enda po nawa.” Ka li vali a hala okukundafana naame nandenande.
Pefimbo opo onda hangwa nale handi konakona Ombibeli naIlse naElfriede. Ova honga nge shihapu kombinga yaTate washili womeulu omuyapuki, Jehova Kalunga. (Joh. 17:11) Molwaashi pefimbo opo moshitukulwa kamwa li eongalo, ovamwameme ovo vavali ova li hava ningile okwoongala meumbo limwe loukwaneumbo oo wa li u na ohokwe mOmbibeli. Ovanhu ashike vanini va li hava ongala. Ovamwameme ova li have litukulile oitukulwa oyo tai kundafanwa pokwoongala, molwaashi kapa li omumwatate oo ta kwatele komesho. Omafimbo nomafimbo, opa li hape uya omumwatate wonhumba a yandje oshipopiwa shomoipafi monhele yahiilwa.
ESHI NDA LI NDA HOVELA OKUKALA HANDI I MOUKALELE
Ilse naElfriede ova li va hovela okukonakona Ombibeli naame muOktoba 1958, nonda ka ninginifwa konima yeemwedi dinini muJanuali 1959. Ndele fimbo inandi ninginifwa, onda li nde va pula ngeenge ohandi dulu okuya navo eshi tava i eumbo neumbo opo ndi tale kutya oilonga yokuudifa ohai longwa ngahelipi. (Oil. 20:20) Konima eshi nda ya navo oshikando shotete, onda li nde va pula ngeenge ohandi dulu okukala ndi na oshitukulwa shange mwene. Ova li va pange okamukunda kamwe, nonda li handi i ko aame andike nokuudifa eumbo neumbo nokuninga omalishuneko kwaava va ulika ohokwe. Omumwatate wotete nda longa naye moukalele weumbo neumbo okwa li omupashukilishikandjo oo a li e tu talela po.
Mo 1960, eshi nda mana eetundi dokulihongela okulonga mohotela, onda li nda shuna kodoolopa yetu opo ndi ka kendabale okukwafela ovapambele vange ve lihonge oshili yOmbibeli. Fiyo opaife, kape na nande oumwe womuvo e uya moshili, ndele ope na ngoo vamwe ovo tava ulike ohokwe.
MOILONGA YEFIMBO LI YADI
Mo 1961, omaongalo okwa li haa leshelwa eenhumwafo da dja koshitaimbelewa odo tadi ladipike ovaudifi va ninge ovakokondjila. Molwaashi kanda li nda hombola nonda li ndi na oukolele, kapa li pe na osho tashi imbi nge ndi kokole ondjila. Onda li nda lombwela omupashukilishikandjo Kurt Kuhn kombinga yediladila lange lokulonga manga oilonga yokulikongela omboloto eemwedi donhumba opo ndi dule okulanda ohauto, oyo handi ka longifa eshi handi kokola ondjila. Mbela omumwatate Kurt okwa ti ngahelipi? Okwa pula nge a ti: “Mbela Jesus novayapostoli ova li va pumbwa ohauto opo va longe oilonga yefimbo li yadi?” Osho osha li sha mangulula nge, nonda li nda hovela diva okuninga eemhangela dokukokola ondjila. Ndele molwaashi pefimbo opo onda hangwa handi longo eevili 72 oshivike keshe kohotela, tete onda li ndi na okuninga po omalunduluko onhumba.
Onda li nda pula omuhona wange ngeenge ota dulu okupitika nge ndi kale handi longo ashike eevili 60. Okwa li a pitika nge nonda li handi mono natango ondjabi ya faafana. Konima yefimbo, natango onda li nde mu pula ngeenge ota dulu okupitika nge ndi kale handi longo ashike eevili 48 oshivike keshe. Osho a li a ninga nopefimbo opo ondjabi yange kaya li ya lunduluka natango. Lwanima onda ka pula ndi kale handi longo ashike eevili 36 oshivike keshe, ile tu tye, eevili 6 efiku keshe momafiku a-6, ndele naasho natango okwa li e shi dimina. Shihokwifa, ondjabi yange fiyo opopo kaya li ya lunduluka. Osha fa shi li apa kutya omuhona wange ka li a hala ndi efe po oilonga oyo. Molwaashi omalipyakidilo ange okwa li e li nawa, onda li nda ninga omukokolindjila wondjikilile. Pefimbo opo, ovakokolindjila ova li va teelelwa va longe eevili 100 omwedi keshe.
Eemwedi 4 konima yaasho, onda li nda nangekwa po ndi li omukokolindjila e likalekelwa nonda li handi longo oilonga oyo hai longwa komuunganeki wolutu lovakulunhuongalo kunena, meongalo linini moshitukulwa shaCarinthia modoolopa yaSpittal an der Drau. Nale, ovakokolindjila ve likalekelwa ova li va teelelwa va longe eevili 150 omwedi keshe. Kapa li pe na oo hatu kokola ondjila pamwe naye, ashike onda li nda lenga eyambidido lomumwameme wedina Gertrude Lobner, oo a li ha longo oilonga oyo hai longwa kuhamushanga weongalo kunena.
OINAKUWANIFWA YA WEDWA PO
Mo 1963, onda li nda pulwa ndi ye moilonga youpashukilishikandjo. Omafimbo amwe onda li handi talele po eongalo neongalo handi ende meshina lokolutenda, nonda li handi humbata omitwalo didjuu. Molwaashi ovamwatate vahapu kava li ve na oihauto, kapa li pe na oo ta dulu okwiila nge ketulilo leshina. Opo ndihe liulike kutya onda fa ndi na sha, kanda li handi londo olefa eshi handi i keumbo oko handi ka kala, ndele ponhele yaasho, onda li handi ende kolupadi.
Mo 1965, inandi hombola natango, onda li nda shivwa ndi ye kofikola yaGilead mondodo onhi-41. Vahapu vomondodo yetu navo kava li va hombola ile va hombolwa. Shitunhula, eshi nda pita ondodo oyo, onda li nda tumwa ndi ka longele koshilongo shetu koAustria noku ka twikila okulonga ndi li omupashukilishikandjo. Ashike fimbo inandi fiya po Oilongo ya Hangana, onda li nda pulwa ndi ye nomupashukilishikandjo oule woivike 4. Onda li nda pandula neenghono okulonga pamwe nomumwatate omunahole Anthony Conte, oo a li e hole oilonga yomomapya nokwa li ha pondola muyo. Otwa li twa longa pamwe komikunda dokolundume laNew York moshitukulwa shaCornwall.
Eshi nda shuna koAustria, onda tumwa koshitukulwa oko nda li nda shakeneka omumwameme wondjelo iwa ina hombolwa wedina Tove, limwe oMerete. Okwa tekulilwa moshili fimbo a li e na omido 5. Ngeenge ovamwatate tave tu pula kutya otwa shakena ngahelipi, ohatu shedjula hatu ti: “Oshitaimbelewa osho sha unganeka shi na sha naasho.” Otwa ka hombola konima yomudo umwe, muAprili 1967 notwa li twa pitikwa tu twikile okulonga pamwe tu li ovapashuliki ovaendi.
Momudo wa ka landula ko, onda li nda didilika kutya Jehova okwa hoolola nge ndi ninge omonamati waye wopamhepo. Onghee hano, onda li nda hovela okukala ndi na ekwatafano le likalekelwa naTate wange womeulu nosho yo naaveshe ovo tava ‘ifana: Abba! Tate!’ paVaroma 8:15.
Fye naMerete otwa li twa twikila okulonga pamwe tu li ovapashukilishikandjo nosho yo ovapashukili voshitukulwa fiyo omo 1976. Omafimbo amwe pokufu, otwa li tu na okunangala monduda mwa talala neenghono, nokapa li pe na sha shokupupyaleka mo. Ngeenge hatu penduka, omakumbafa etu okwa li haa kala a talala neenghono. Xuuninwa otwa li twa tokola opo tu kale hatu ende nokashina ketu kanini kokupupyaleka. Keenhele dimwe, opo tu longife okadjuwo konguloshi, otwa li tu na okweenda molumi tu ye ketungo limwe li lili oko kwa li haku kala kwa talala neenghono. Molwaashi katwa li tu na onduda imwe vali oyo hatu dulu okulongifa, nOmaandaxa otwa li tu na okukala meumbo olo tuu olo. Opo nee mEtivali ongula otwa li hatu lidenge ondjila twa finda keongalo likwao.
Onda tunhukwa neenghono molwaashi omido adishe odo omukulukadi wange omuholike okwa kala ta yambidida nge neenghono. Oku hole oukalele, nokape na efiku limwe nda li ndi na oku mu ladipika aye moukalele. Oku hole yo ookaume noku na ko nasha navamwe. Osho osha li ekwafo linene.
Mo 1976, otwa li twa shivwa tu ka longe koshitaimbelewa shaAustria osho shi li moVienna, nonda li nda nangekwa po ndi li oshilyo shOkomitiye yOshitaimbelewa. Pefimbo opo, oshitaimbelewa shaAustria osha li tashi pashukile oilonga moilongo ihapu yokOushilo waEuropa nosha li hashi unganeke okutwala oileshomwa nelungi moilongo oyo. Omumwatate Jürgen Rundel oo a li ta kwatele komesho oilonga oyo, okwa li ha ningi eenghendabala da mana mo. Onda li nda mona oufembanghenda wokulonga pamwe naye nolwanima onda li nda pulwa ndi pashukile oilonga yokutoloka momalaka 10 okOushilo waEuropa. Jürgen nomukulukadi waye Gertrude, otava twikile okulonga noudiinini ve li ovakokolindjila ve likalekelwa moGerman. Okudja mo 1978, oshitaimbelewa shaAustria osha kala nokunyanyangida oifo momalaka ahamano. Otwa kala yo hatu tumine oileshomwa koilongo i lili noku lili oyo ye i mbestela. Omumwatate Otto Kuglitsch oo paife ta longo koshitaimbelewa shaGerman nomukulukadi waye Ingrid, oye a li ha ungaunga noinima oyo.
Ovamwatate vokOushilo waEuropa navo ova li hava nyanyangida oileshomwa moilongo yavo tava longifa eshina lokuninga eekopi ile va pilindulule tava kufa mofilima ikulu. Ndele nande ongaho, ova li va pumbwa ekwafo okudja koilongo imwe. Jehova okwa li a nangeka noupuna oilonga ya tya ngaho, nafye ava vokoshitaimbelewa otwa li tu hole ovamwatate ovo va li tava longele Jehova noudiinini nonande oilonga yavo oya kala ya shilikwa oule womido dihapu.
ETALELEPO LE LIKALEKELWA MOROMANIA
Mo 1989, onda li nda mona oufembanghenda wokuya koRomania pamwe nomumwatate Theodore Jaracz, oshilyo shOlutuwiliki. Elalakano letalelepo ola li okukwafela ongudu inene yovamwatate va hangane vali nehangano. Okudja mo 1949, ovamwatate ovo ova li ve na omatomheno e lili noku lili oo e va ningifa va tukuke ko kehangano nova li va tota po omaongalo kuvo vene. Ndele nande ongaho, ova li va twikila okuudifa nokuninginifa. Ova li yo va tulwa meedolongo omolwokuhenombinga kwavo moinima yopolotika ve li Ovakriste, ngaashi ashike ovamwatate ovo ve li oshitukulwa shehangano. Pefimbo opo oilonga moRomania oya li natango ya shilikwa, onghee otwa li twa ongala meholeko meumbo lomumwatate Pamfil Albu pamwe novakulunhuongalo vane nomukalelipo wokomitiye yoshilongo shaRomania. Otwa li yo twa ya naRolf Kellner a dja koAustria, e ke tu tolokele.
Moufiku utivali weenghundafana, omumwatate Albu okwa li a ladipika ovakulunhuongalo vakwao vane va hangane vali nafye, eshi a ti: “Ngeenge itatu shi ningi paife, otashi dulika itatu ka mona vali omhito.” Lwanima, ovamwatate 5 000 lwaapo ova li va hangana vali nehangano. Jehova ka li tuu a findana ofimbo Satana a handuka!
Lwopexulilo lo-1989, fimbo epangelo loukomonisi moilongo yokOushilo waEuropa inali xula po, Olutuwiliki ola li la shiva nge pamwe nomukulukadi wange tu tembukile keembelewa da kula koNew York. Osho osha li she tu kumwifa neenghono. Otwa li twa ya kObetel yaBrooklyn muJuli 1990. Mo 1992, onda li nda nangekwa po ndi kwafele Okomitiye yOilonga yOlutuwiliki, nomuJuli 1994, onda li nda mona oufembanghenda wokulonga ndi li oshilyo shOlutuwiliki.
OKUDILONGA KONAKUDIWA NOKUTAALELA ONAKWIIWA
Efimbo olo nda li handi longo mohotela ola pita po nalenale. Paife ohandi hafele oufembanghenda wokukufa ombinga mokulongekida nokutukulila oumwainafana womounyuni aushe eendja dopamhepo. (Mat. 24:45-47) Okutala komido di dulife 50 odo nda kala moilonga ye likalekelwa yefimbo li yadi, ohandi xunga ashike olupandu linene nonda hafa eshi Jehova ta nangeke noupuna oumwainafana womounyuni aushe. Ondi hole okukala poyoongalele yetu yopaiwana, opo hapa divilikwa shi na sha nokulihonga kombinga yaTate yetu womeulu, Jehova noshili yOmbibeli.
Ohandi ilikana opo ovanhu omamiliyona mahapu va konakone Ombibeli, va tambule ko oshili nova longele Jehova va hangana noumwainafana wopaKriste womounyuni aushe. (1 Pet. 2:17, yelekanifa neshangelo lopedu mo-NW.) Onda teelela yo nodjuulufi oku ka tala ndi li meulu eshi ovanhu tava nyumunwa kombada yedu, noxuuninwa otashi dulika ndi ka mone tate wopambelela. Onde lineekela tate nameme nosho yo ovapambele vange vamwe ovaholike otava ka kala va hala okulongela Jehova mOparadisa.
Onda teelela nodjuulufi oku ka tala ndi li meulu eshi ovanhu tava nyumunwa kombada yedu, noxuuninwa otashi dulika ndi ka mone tate wopambelela
^ okat. 15 Tala ondjokonona yonghalamwenyo yavo mOshungonangelo yOshiingilisha ye 1 Novemba 1979.


text:
Ndi Pondola Oku Liwekapo Ndati Oku Kuata Ovisimĩlo Vioku Lipekela?
Ceci o sukila oku linga
Nõla ciwa Akamba vove. Nda okuti akamba vove vokosikola va fetika oku vangula catiamẽla koku lipekela, oku panga onepa kombangulo yaco, ci pondola oku ku tateka oku kuata ovisimĩlo via sunguluka. Olonjanja vialua, o ka tẽla ndomo o yuvula ombangulo yaco okuti ku va setukula kuenda ka va ku sanumũla.
Yuvula olomapalo vi vetiya oloñeyi vioku lipekela. Ocimãho colomapalo vialua koloneke vilo oku vetiya onjongole yoku lipekela. Elungulo lipi li sangiwa Vembimbiliya? “
Tu liyelisi kevĩho liosi lioketimba kuenda kutima, okuti tu kola koku sumbila Suku.” (2 Va Korindo 7:1) Nõlapo oku yuvula olomapalo viosi vi vetiya oloñeyi vioku lipekela.
Ivaluka okuti: Oku kuata oloñeyi vioku lipekela, hekanduko. Ocili okuti Suku wa lulika ulume lukãi lonjongole lioku lisola pokati, kuenda ca sunguluka oku tẽlisa onjongole yoku lipekela noke yoku kuela. Omo liaco, nda wa siata oku kuata onjongole yoku lipekela, ku ka sime okuti o kuete ocitangi kuenda ku tẽla oku kuata ovisimĩlo via sunguluka.
Oku malusula: Ove o pondola oku nõla ovina o sokolola. Nda o yongola, o pondola oku kuata ovisimĩlo via sunguluka, ci kale kovina o sokolola kuenda kovituwa viove.


text:
Kuakala ukuenje umue okuti, omo kasolele upange wokulima, wavanja upange vocakati kolupale waye. Vokuenda kuoloneke yu wainda lokulilongisa elimi lio'putu. Lo ame layo vo yafetika okuvokiya.
Eteke limwe vokuenda okuñualañuala wasokolola okulia osanji lovakamba vaye ko'nanya. Okuiya wosika ndona yaye hati:
- Ó mulher, vou trazer meus migos. Tráta lá aquilo (eye kalongisa oputu yaco ku'ndona)
Vokutiuka weya apa lesanju lesolo kumosi. Puãi hati ndivanjiliya pevindi, osanji alopo yeyi ivanja, kayapondelwe, kayatelekelwe.
- Mas, ó mulher, osanji kwayitelekele?
- Sio! - Ukai watambulula
- Mas eu não disse trata lá aquilo?
- Oco mwele ndapanga. Omo okuti walinga heti tala tala kilu, ndasima siti ukuetu mbi wasakalala lombela. Oko mwele ndalaña loku tala tala kilu... ndamuna wacinuma.
(Wasapuila ko kota lyange Rosa Ngueve Gociante Patissa)
sábado, 19 de janeiro de 2008
Tuyoli po kamwe (Tala tala kilu)
Kuakala ukuenje umue okuti, omo kasolele upange wokulima, wavanja upange vocakati kolupale waye. Vokuenda kuoloneke yu wainda lokulilongisa elimi lio'putu. Lo ame layo vo yafetika okuvokiya.
Lilongisa po kamue Umbundu
http://www.mujimbo.com/ovimbundo/orididacticas.htm
Ukuetu wu ndeti evindi liaye waliluka heti Ombala yovimbundu. Handi kulengelela mo ño...!
Ombembwa Yiviale.
GP
sábado, 12 de janeiro de 2008
Ovimbundu esila ly'olonganji
Ovimbundu esila lyowiñi lyocitumbuylukila co Bantu (vocifuka co Africa), vasoka ndonepa yakwala ketendelo lyolonunge vyofeka. Ovimbundu olonyitiwe vyocakati kwenda ombwelo yofeka, kwaluhumba vo Huambo, Oviye, Ombaka, Kuanza sul, Oluvango, o Musambe, kwenda Okunene. Puãi okucipopia mwele ocili, Umbundu kawasile ofeka, vamue vati momo lyuyaki wakoka okuti omanu kavakuata ocitumalo cimwamer lika, kuli andi vana vasima okuti kotembo y’upika apata valisandola. Onepa yatatu yavana vasima okuti kakuli ale owiñi kahulisangi, nde ci catuwa olomunda okuti kavilisangi.
Catyamela koviholo, olonoño vyalua vyolonyitiwe vimbundu, ndeci asonehi Manuel Rui Monteiro, Ndunduma Wa Lepi, Pepetela Gabriela Antunes (Una wafa ale), Aires de Almeida Santos (laye vo wafa), Alda Lara (laye vo wafa). Konepa yolonjimbi, tukwete handi ndeci Tchissica Artz, Sabino Henda, Bela Tchicola, Justino Handanga, Katchiungo, Flay, Bessa Teixeira, Matias Damásio, Joaquim Viola, César Kangwe (ava ndeti olonganji vo vonjo yingungo vyio Rádio Nacional de Angola).
Konepa yolondambi vyafeko, ndaño kavacitela okuvangula elimi ly’Umbundu, kulala wo Miss Angola, vitatu olonduko vyatela okuvyala, ndeci Geovana Pinto Leite (U’mbaka), Hidianete Cussema (wo k’Oviye) kwenda andi umalehe Zenilde Josias. Cisukila puãi okulombolola okuti ulala Wo Miss Angola amanu vosi ko vahusole ale vahusumba, omo okuti afeko wakisikiwa okuwenda vocila luwalo wokosi lika, kwenda olonjanja vimwe asongwi vamwe (apika voloñeyi) vainda lokuvayonjayonja lolombongo kwenda ukema oco vapekele lavo.
Kolonganji vyokuhambatisa asapulo, vyapiala ovimbundu okuti apa vyapita viasia onduko, cikale kolonjo vingungu, ko yoviluvialuvya, cikale onjo yovikanda vyesapulo. Tusokololi ndeci Analtina Dias, Mário Vaz, Luís Domingos, Bela Malaquias, Patrícia Pacheco, Luísa Fançony, Cristina Miranda, Mateus Gonçalves ale William Tonet.
Ombembwa yiviale!
GP
Olusapo watete: Ukuenje wakwelisiwa lo'hosi
Kuakala ukwenje umue wamuile eñanya mekonda lyokusola afeko vavali. Cakala osimbu, otembo yina okuti akwenje vasiatele okwenda komonda, vamwe ovingu yitola ocikalasãu. Eye vo elitoko liaño ko, lilinga usumba.
Ukwenje wu ndeti weya okulinga okuti, eye apa nda walula ufeko asole, puãi ocitangi ceci okuti ufeko anola kosongo yavo kupala caloa. Kokufetika wakolaila, noke kokwama kwoloneke wasanga esokiyo limwe.
Eye watala okuti ufeko waco asole, nda okukaupopa oloneke viosi cilinga ndokutalisa ohali. Olongenda vilinga vyaloa. Konepa yamukwavo, olonjali vo iya vitema okuvanjiliya okuti olonjanja vyosi ukuenje eya okusuñinya omola wavo ufeko ocilwa kokupekela. Andi apa ndamuna akulu vacipopaile ale okuti “omuine ukuete epute owo uloña v’ewe, laye vo wavanjiliya okuti osikeleta yaye kayipitila ño ciwa”. “Omo lyaco, linga ndisande po vali ufeko umwe ño okuti nda su sole, puãi pala ño okutepulula koloñehi”, ovio olondunge apa okuenje waco atela okusokolola.
Ulonõ apa nda wainda ciwa, kakele ño okuti ukwenje wu ndeti mbi wayonga ko enene, ufeko ndopo yaci wamina. Ceya okulinga okuti una velisungwe eye weya okusiata vali kovina viokohondo. Untende apa oco alikapele wowu okuti, una ndisole oco sikokavise, ndivanja po ño umwe ño wokupuyukila.
Kapapitile osimbu yalwa, olonjali viufeko wavali viaciyeva. Okuiya apa kavyiuvilikiya…! Una ukwenje hati “Ene uvela, lalimwe eteke ndasokiyile okuti wu okasi ndeti latimba avali eye ndikala laye. Kwenda oco ombinda yange…”
Olonjali yu vyopula vati “ombinda yanye, nda cinena omola kilu lyeve ove wacikuliha?”. Opo lyolyo hó. Olonjali vyukwenje lavyo le ufeko omisi ndeti kavosanjukilile, puãi ceci ño okuti “ove olinga ukwenje ove mwele wacinyola”. Eye watwatwako lokusilula. Weya petosi lyokupula okuti “ene ulinga omanu vimbo, omunu opilikiwa okulya lamela v’ocitina osimbu okuti ositu ayeva vusenge yivolela vonjo?”. Olondaka vyamamako, puãi isia yufeko wamina ovanja ño. Ondaka atambulula yeyi okuti kakuli cituva otembo; oloneke eci vyamako olondunge vikatyuka.
Osande yukwenje, ndomo eye mwele acisima, yakala pokuti osongo yufeko asole yakala ocipala. Kwenda londaka yokuti ukuenje walueyisa handi kayapitilile. Oñolosi oyo oñolosi ukuenje mba olimba vonjila okukasanda ndambi yaye. Wapopia walinga hale hati “osanda ondambi kakavi”. Ungende wosi utima undundula omo lyongeva kwenda ocisola. Vutima waye mupita ño ocisimilo cokupita p’uvelo w’ocindumba peteke lyokukwela.
Walinga mwele lupuke, lupuke, toke ocipepi lokimbo oku atundilila. Okwuiya ohosi yatakata. Wamola ño okuti cimwe alopo coco kovaso. Vokuvanjiliya ciwa, wayilimbuka ohosi. Eye iya oñualapo lokulupuka kumwe kakusetekiwa. Oko alale lolupesi. Olinga ño eci apitila kesinya ocipepi lonjo yaye, ohosi yeyi kovaso. Puãi mbi ndityuka kimbo lyandambi yaye oku atundilila, ohosi alopo yeyi. Pana akuti mwele wasoya, oco ño ocinyama cakatakata. Lapa cainda vali kamwile po, eci amola ciwa mwele eñanya apita lalyo. Utanya vali kacinjile okutwa ati ame ndikwela. Weya okucilimbuka akuti ondiangu yatunda pimo lina alikala.
Ondaka youkpatekela: volusapo wetu watete, ondaka tunola po yeyi okuti, okusanga omunu ukwacisola ctu kacalelulukile, puãi okuvanja umwe wokulipuisila oloñeyi uloño ko. Tu ivaluki okuti ca siata okuvanja itangi.
Olosapo viovofeka yetu. Ombembwa yiviale!
Gociante Patissa
quarta-feira, 2 de janeiro de 2008
Eteke lyatete
Tufetika cilo ulima wokaliye, puãi twasima tuti yapityila otembo yo'kwambatisa evindi lyasapulo lovisimilo kelimi lya vakukululu vetu.
Kacalelukile, capiala okuti katusangi ovitumalo vyelongiso ly'Umbundu, puãi wapopia walinga heti "Ukwene kakulongisa uveke, oco wakusaña lawo ale".
Tukwati kumosi ocikele co avela evindi kelimi lyetu, cikale lasapulo, cikale lóvisimilo.
Ombembwa yiviale!
Gociante Patissa


text:
Esapulo 108: Vonjila Yoko Damasko
WA KŨLĨHA ulume u wa kupukila ndeti posi? Onduko yaye Saulu. Ivaluka okuti Saulu, umalẽhe una wa kala loku lava ovikutu vialume vana va ponda Stefano. Tala ocinyi eci! Nye ci kasi loku pita?
Noke yolofa via Stefano, Saulu wa kala loku lambalala kuenda oku kangisa olondonge via Yesu. Eye wa enda oku iñila volonjo oku va kuata oco va kapiwe vokayike. Olondonge vialua via tilila kolofeka vikuavo oku kunda “olondaka viwa.” Lopo Saulu wa enda kolofeka viaco oku sandiliya olondonge via Yesu. Eci a kala loku enda ko Damasko, kua pita ocina cimue ci komõhisa.
Vocipikipiki kilu kua tunda ociliakulo ca wila Saulu. Eye wa kupukila posi, ndomo ocilete palo. Kuenje wa yeva ondaka yimue ya popia hati: ‘A Saulu, A Saulu! Nye o ñangisila? Alume va kala kumue laye va mola ocinyi kuenda va yeva ondaka, pole ovo ka va kuatele elomboloko lieci ca kala loku vanguiwa.
Saulu wa pula hati: ‘A Ñala, ove elie?’
Wa yeva ondaka ya tambulula hati: ‘Ame Yesu, u o kasi loku kangisa.’ Yesu wa popia olondaka evi, momo eci Saulu a kangisa olondonge viaye, ca kala ndu okuti eye wa kala oku kangisiwa.
Saulu wo pula hati: ‘A Ñala, nye ndi kuete oku linga?’
Yesu wa popia laye hati: ‘Votoka kuende ko Damasko. Oko vaka ku sapuila eci okuete oku linga.’ Saulu eci a vatoka ka tẽlele oku mola lacimue, momo wa linga omeke. Alume va kala loku enda laye vo kuata peka kuenje vo songuila ko Damasko.
Yesu wa vangula londonge yimue hati: ‘Ananiya katuka. Kuende koluwa lua tukuiwa Luasuñama. Ka vanje umue o tukuiwa hati, Saulu u Yuda. Momo ndo nõla oco a linge ukuenje wange wa velapo.’
Ananiya wa pokola. Eci eye a sanga Saulu, wo kapa ovaka aye, kuenda wa popia laye hati: ‘Ñala wa ku tukulukila kuenje o yuka espiritu sandu.’ Vonjanja yaco vovaso a Saulu mua tunda ocina cimue ca soka ndolombande, yu wa patuluka.
Saulu wa kundila omanu valua va kualofeka. Eye weya oku kũlĩhĩwa ndupostolo Paulu una tuka lilongisa vali catiamẽla kokuaye. Catete, tu kũlĩhĩsi eci Suku a tuma Petulu oku linga.
Ovilinga 8:1-4; 9:1-20; 22:6-16; 26:8-20.
Apulilo
- Nye Saulu a linga noke yoku pondiwa kua Stefano?
- Ocina cipi ci komohisa ca lipita la Saulu eci a kala vonjila yoko Damasko?
- Nye Yesu a tuma Saulu oku linga?
- Olonumbi vipi Yesu a eca ku Ananiya? Kuenda ndamupi Saulu a tẽla oku letuluka?
- Saulu weya oku kũlĩhĩwa londuko yipi? Kuenda nye eya oku linga?
Apulilo akuavo
- Tanga Ovilinga 8:1-4.
Elambalalo lieya oku iya kekongelo Liakristão lia kuatisa ndati koku kunda olondaka viwa viatiamẽla kekolelo lia Kristão? Kuenda ocina cipi ca lisetahãla ca siata oku pitavo koloneke vilo? (Ovil. 8:4; Isa. 54:17)
- Tanga Ovilinga 9:1-20.
Ovikele vipi vitatu Yesu a eca ku Saulu? (Ovil. 9:15; 13:5; 26:1; 27:24; Va Rom. 11:13)
- Tanga Ovilinga 22:6-16.
Tu kuama ndati ongangu ya Ananiya? Kuenda momo lie ci kuetele esilivilo? (Ovil. 22:12; 1 Tim. 3:7; 1 Pet. 1:14-16; 2:12)
- Tanga Ovilinga 26:8-20.
Epongoloko lia Saulu li eca ekoliso lie ku vana va kuete olohueli koloneke vilo okuti hakristãoko? (Ovil. 26:11; 1 Tim. 1:14-16; 2 Tim. 4:2; 1 Pet. 3:1-3)


text:
ONEPA 9
Oluali Luokaliye lu Keya Otembo Yipi?
Ovitangi vi kasi voluali vi eca uvangi wokuti Usoma wa Suku u kasi ocipepi.—Luka 21:10, 11; 2 Timoteo 3:1-5
Embimbiliya lia popele ovina vialua vi kasi oku pita koloneke vilo. Olio, lia popele hati, omanu va ka linga vakuakusola olombongo, vakuakusiñaila olonjali viavo, olongangala, haivo vakuakusola ca lua asanju.
Olio lia popelevo okuti, ku ka kala ovilemawe, ovoyaki, ekambo liokulia, kuenda oku livokiya kuovoveyi. Ovina evi vi kasi oku tẽlisiwa koloneke vilo.
Yesu wa popiavo hati, olondaka viwa Viusoma, vi ka kundiwila koluali luosi.—Mateo 24:14.
Usoma wa Suku u ka malako evĩho liosi.—2 Petulu 3:13
Yehova ndopo o ka nyõla olondingaĩvi viosi.
Satana kumue lolondele va ka nyoliwa.
Omanu vana va yevelela kondaka ya Suku va ka puluka kenyõleho oco va iñile voluali luesunga. Voluali luaco, lomue o ka kuata vali usumba, kuenda omanu va ka likolela loku lisola pokati.


text:
MUTAMBA 13
Vika Tuna Pande Kulinga Mangana Njambi Atuleme?
Litenge ku via vipi. 1 Kolintu 6:9, 10
Nga tua lema Yehova katu ka yongola kupanga vize via zinda.
Yehova kaci muleme nga etu tupua vakua kupunda, kupenda, kusipa na kuli kuasesa vihemba via kupenda.
Njambi ua zinda va kua kutsiha, va kua kupulumuisa mazimo na tundeyi. Ka zangele etu tupue va kua matoto kaha na kuli veta na va kuetu.
Ku tua pandele kulemesa tumponia cipue kuli haka ku via mahamba.
Mu mavu a aha a tuna lavelela vantu vakua kulinga via vipi, kava kakala na cihela.
Linga via cili. Mateo 7:12
Linga Njambi atuleme tuna pande kumu tambuluisa.
Lema vakueni kala na ngozi na vuhuanga.
Handeka via vusunga.
Kala na cikeketima na kuecela vaze vana kuvulumuina.
Mamunako va kueni via Yehova na vifua vieni.—Isaya 43:10.


text:
CILONGESA 9
Vati u Hasa ku Yoya mu Ndzolela na Vakua Ndzivo Yove?
1. Omo lia vika ku liambata muaya masiko ca kala na seho mu Vulo?
Uno muzimbu ua cili u fuma kuli Yehova, Njambi ua ndzolela, uze a tonda ngueni vusoko vuose vu kale na ndzolela. (1 Timoteo 1:11) Njambi ikeye ua tumbikile vulo. Ku liambata mua ya masiko capua ca seho cikuma, muomu ce ku neha ndzolela na ku lingisa visemi va niungile hamo vanike mu njila ya cili.
Vati Njambi ue ku muenamo vulo? Yehova ua tonda vaze va liambata va yoye hamo miaka yose. Vakua Kilistu va na pande ku singimika masiko a ku sonekesa vulo vuavo ku Nguvulu. (Luka 2:1, 4, 5) Yehova ua tonda ngueni vamala na vampuevo va liambata va li kulahela umo na mukuavo. (VaHevelu 13:4) Njambi ua zinda ku tsiha vulo. (Malakiya 2:16) Vunoni ua tavesa lika vakua Kilistu ku tsiha vulo nga umo ha kati kavo a linga vupangala.
2. Vati Yala na mpuevo vana pande kuli niunga umo na mukuavo?
Yehova ua tangele yala na mpuevo linga va kale na muono ua mutuntu mu vulo. (Njenisisi 2:18) Mu ku pua mutue ua ndzivo, yala na pande ku tondela vakua ndzivo yeni via ku-lia, vuzalo na ku va longesa via Njambi. Yala na pande kuli hana ivene mu ku fuitangana omo lia ku lema mpuevo yeni. Vamala na vampuevo va liambata va na pande kuli lema na kuli singimika umo na mukuavo. Mu vulo vamala na vampuevo vose ve ku vulumuna, kuli longesa ku ecela vipi ca pua ca seho cikuma muomu ce ku neha ndzolela mu ndzivo.
3. Vuno citava u tsihe vulo nga muesi na kuli tavasiana ni?
Nga mua kovela visoti mu vulo, mu na pande kuli niunga umo na mukuavo na cilemo. (1 Kolintu 13:4, 5) Mbimbiliya ka ya tavesele vantu ku litepa nga visoti vi na lana mu vulo.
4. Vanike, vika Njambi ua tonda kuli enu?
Yehova ua tonda mu kale na ndzolela. Ue ku mi hana vimamuna via seho linga mu pue vakuenze na vana va vampuevo va ku longua. Njambi a tonda mu uane mana na ku tantekeya muacili muono mu ku-ononoka visemi vienu. (Kolose 3:20) Yehova a tonda naua ngueni mu uane ndzolela ya kama, mu ku mu pangela na muaneni Yesu.
5. Visemi Vati mu hasa ku yoya mua cili na vana venu?
Mu na pande ku fuitangana linga mu tondele vana veni via ku-lia, ndzivo na vuzalo. (1 Timoteo 5:8) Vunoni linga vana venu va kale na ndzolela, mu na pande ku valongesa ku lema Njambi na kuli longesa hali ikeye. (Efeso 6:4) Nga vanike va mona cilemo cenu visemi kuli Njambi cika pua ca casi ku vana venu ku lema Njambi. Nga u longesa vana vove via mu Mbimbiliya, va kendela mu njila ya vuoloke.
Vanike veku viukilila cikuma nga visemi va va lembezieka na ku va sangala. Vana va na pande ku va handekela na ku va sungamesa. Vilongesa evi vihasa ku va niunga ku vi njila via vuhenge. (Visimo 22:15) Vunoni ka ca pandele ku veta muana na vukenia.
Vakaleho va Yehova veku soneka mavulu a engi, amo a hasa ku kuasa visemi na vana. Vilongesa viaco viose via fuma mu Mbimbiliya.


text:
Ehipululo 42: Otyimbulu Tyipopia
OKUTI weivile otyimbulu tyipopia? Au. Ovinyama kavipondola okupopia. Anthi Ombimbiliya ipopia kombinga yotyimbulu tyimue tyapopile. Tutalei oñgeni tyaenda.
Ovaisilayeli ankho velipongiya opo vanyingile motyilongo tyo Kanaa. Barake, ohamba yoko Moabe, ankho watila ouoma wova Isilayeli. Moluotyo, watuma okukapola omulume umue walunguka utiwa o Mbalaau, opo ahingane ova Isilayeli. Barake walaa okuavela Mbalaau onombongo ononyingi. Moluotyo, Mbalaau wavelama kotyimbulu tyae ahimbika oungendi wae opo ekelivase na Barake.
Yehova kahandele Mbalaau akahingane ovanthu Vae. Moluotyo, Huku watuma oandyu nomutunga omulaale italame mondyila pala okutyilika Mbalaau. Mbalaau ankho oandyu keiyete, mahi otyimbulu tyae tyiiyete. Iya otyimbulu atyihande okuyapuka oandyu oyo. Konyima, atyilangalapo mondyila. Otyo tyanumanesa unene Mbalaau, iya ahimbika okuveta otyimbulu tyae notyimuti.
Iya Yehova alingi otyimbulu tyipopie na Mbalaau. Otyimbulu atyipulu okuti: ‘Oityi nekulinga umbete ngotyo?
Mbalaau ati: ‘Nalinga otyova tyove. Inkha nali nomutunga ñgeno nekuipaa.’
Otyimbulu atyipulu okuti: ‘Nthiki imue nekulingiliale otyipuka ngetyi?’
Mbalaau akumbulula okuti: ‘Au.’
Yehova ayeke Mbalaau amone oandyu yatalama mondyila nomutunga. Oandyu aiti: ‘Omokonda yatyi uvetela otyimbulu tyove? Ame neya okukutyilika, mokonda kupondola okukahingana o Isilayeli. Inkha otyimbulu tyove katyayapukile, ame ñgeno nekuipaa, mahi otyimbulu tyove ñgeno hetyilingile omapita.’
Mbalaau apopi okuti: ‘Nalinga onkhali. Ame ankho hityii okuti ove watalama mondyila.’ Oandyu aiyeke Balaau ekelivase na Barake. Mbalaau nkhele wahandele okuhingana ova Isilayeli. Anthi, Yehova watuma Mbalaau aavele ova Isilayeli ononkhano onongwa ovikando vitatu.
Números 21:21-35; 22:1-40; 23:1-30; 24:1-25.
Omapulo
- Balake ankho olie? Omokonda yatyi atumina okuihana Balaau?
- Omokonda yatyi otyimbulu tya Balaau tyalangalelepo mondyila?
- Balaau weivile otyimbulu tyapopia okuti wi?
- Oityi oandyu imue yapopilile Balaau?
- Puetyi Balaau ahandele okuhingana ova Isilayeli oityi tyapitilepo?
Omapulo omakuavo
- Tanga Números 21:21-35.
Omokonda yatyi ova Isilayeli vafindile Sion Ohamba yova Amorreu, na Oge Ohamba yo Basã? (Núm. 21:21, 23, 33, 34)
- Tanga Números 22:1-40.
Omokonda yatyi Balaau ankho ahandela okuhingana ova Isilayeli? Oityi tupondola okulilongesila kuotyo? (Núm. 22:16, 17; Pro. 6:16, 18; 2 Ped. 2:15; Judas 11)
- Tanga Números 23:1-30.
Balaau wapopile okuti ufenda Yehova. Mahi, oñgeni omalinga ae alekesa okuti ankho ukemba? (Núm. 23:3, 11-14; 1 Sam. 15:22)
- Tanga Números 24:1-25.
Oñgeni onondaka ombo mbo Mbimbiliya mbupameka ekolelo lietu nonthumbi yokuti ehando lia Yehova malifuiswapo? (Núm. 24:10; Isa. 54:17)


text:
- Ó mulher, mi traz cá a comida e o colher.
Ukai kacolombolokele nda colher yaco onye, puai calingaale ocituwa okuti pokulia te lo’nguto.
Oloneke vipita, eye ulume otongeka lokupinga l’anyami kumosi l’asonjo nda olete akombe:
- Ó mulher, mi traz cá a comida e o colher.
Eteke limwe ukai utue wotokota, okuiya wakwa lokulinga hati:
- Ame vo ndakava…!!! Ove umbulutu yimwe yivi, nye olingila okuti nda olete akombe onditukala “colher”??? Etali vo kacipiti: KOLIER YOVE, KOLIER YA MAMAI YOVE, KOLIER YA PAPAI YOVE, KOLIER YO’KIMBO LYENE!!!!!
- Ulume andi wasaluka, cipopia ndona kacolombolokele. Lakombe vo vasaluka. Ukai yo enda lokulupuka kumosi lokupalamisa:
- NDAKULONGA! KOLIER YOVE! ONDILAVISA, ONDITUKALA… NYE OPOPELA OPUTU YOVE Y’ANIÑA? NDUKUTELEKELA, HANDI OLINGA HETI KOLIER????
(Wasapuilile ko tate Victor Manuel Patissa – eye watula omwenyo epandu-vali kwanyamo k’onyima)


text:
AMALẼHE VA PULA
Oku Lipekela Kuomanu va Kuavimatamata Vimuamue Ekandu?
“Osimbu nda kala oku kula nda liyaka locitangi coku sola omanu va kuavimatamata vimuamue. Nda simĩle okuti onjongole yaco yi kala lika otembo yimue, pole onjongole yaco yamamako.”—David, o kuete 23 kanyamo.
David Ukristão umue o yongola oku sanjuisa Suku. Nye a sukilile oku linga eci a yeva onjongole yoku lipekela lomunu ukuavimatamata vimuamue? Suku o tenda ndati ocituwa coku lipekela kuomanu va kuavimatamata vimuamue?
Nye Embimbiliya li popia?
Anga hẽ ci lomboloka okuti ...?
Pole, nye ci lingiwa nda ...?
Nye Embimbiliya li popia?
Ocituwa coku lipekela kuomanu va kuavimatamata vimuamue, ca tamba kovituwa viopocitumãlo omunu a kasi, ale voku pongoloka kuotembo. Pole Akristão ka va tava kovisimĩlo viomanu ale oku “pungoka lakimba okuti va imbiwa oko loko lofela yosi yoku longisa.” (Va Efeso 4:14) Catiamẽla kocituwa coku lipekela kuomanu vakuavimatamata vimuamue kuenda (ovituwa vikuavo viatiamẽla kondaka yaco) ovo vakuãi olonumbi Viembimbiliya. Olonumbi Viembimbiliya viatiamẽla kocituwa coku lipekela kuomanu vakuavimatamata vimuamue, via teta onimbu. Ondaka ya Suku yi popia ndoco:
“Ku ka pekele lulume ndeci va pekela lukãi.”—Ovisila 18:22.
“Suku wa va eca koloñeyi viukahonga, momo akãi vavo va pongolola ovituwa viavo via sunguluka ha va lingi evi ka via sungulukile.”—Va Roma 1:26.
“Ko ka kembiwi. Ndaño vakuevĩho liukahonga, ndaño vakuakufendela oviteka, ndaño vakahokolo, ndaño alume va litumbika kovilinga vioku lala lala la vakuavimatamata vimuamue viuyali, ndaño alume vakuakulala lalume, ndaño ovimunu, ndaño vakuacipululu, ndaño oloholua, ndaño vakuakuimbula, ndaño olondiandia, ka va piñala Usoma wa Suku.”—1 Va Korindo 6:9, 10.
Olonumbi via Suku vi tiamisiwila komanu vosi, ci kale okuti va kuete ocituwa coku lipekela lomanu vakuavimatamata vimuamue ale sio. Omo liaco, vosi va sukila oku li kandangiya eci va kuata onjongole yoku linga ocina cimue ci sumuisa Suku.—Va Kolosai 3:5.
Anga hẽ ci lomboloka okuti ...?
Anga hẽ ci lomboloka okuti Embimbiliya li tu vetiya oku suvuka omanu vana va kuete ocituwa coku lipekela la vakuavimatamata vimuamue?
Sio. Embimbiliya ka li tu vetiya oku suvuka omanu vaco. Olio li tu vetiya oku “kala lombembua lomanu vosi,” ndaño va kuete ovituwa ka via sungulukile. (Va Heveru 12:14) Omo liaco, ka ca sungulukile oku sanumula, oku kuatela ukuse ale oku tata lãvi vana va kuete ocituwa coku lipekela la vakuavimatamata vimuamue.
Ci lomboloka hẽ okuti Akristão va sukila oku pisa ovihandeleko vi ecelela okuti omanu vakuavimatamata vimuamue va kuela?
Embimbiliya li lekisa okuti ovihandeleko via Suku vi ecelela lika ulume lukãi oku likuela. (Mateo 19:4-6) Olombangulo viomanu viatiamẽla kocihandeleko coku likuela kuomanu vakuavimatamata vimuamue, via kunamela lika kopulitika pole, ka ci lekisa okuti ocituwa cimue ciwa. Embimbiliya li lungula Akristão oku yuvula oku litenga vopulitika. (Yoano 18:36) Ovo ka va teyuila ale oku pisa ovihandeleko violombiali viatiamẽla koku likuela kuomanu vakuavimatamata vimuamue ale vana va kuete ocituwa caco.
Pole, nye ci lingiwa nda ...?
Pole, nye ci lingiwa nda omunu umue o kuete ocituwa coku lipekela la vakuavimatamata vimuamue? Citava hẽ okuti o linga a pongoloko?
Citava. Eci oco vamue va linga kocita catete. Noke lioku lombolola okuti omanu vana va kuete ocituwa coku lipekela la va kuavimatamata vimuamue ka va ka piñala Usoma wa Suku, Embimbiliya li popia hati: “Vamue pokati kene va kuatele ovituwa viaco.”—1 Va Korindo 6:11.
Anga hẽ ci lomboloka okuti omanu vana va kuatele ocituwa coku lipekela la va kuavimatamata vimuamue, ka va kuete vali ovisimĩlo viaco? Sio. Embimbiliya li popia ndoco: “Puãi wali omunu wokaliye, okuti omo liukũlĩhĩso wa suapo omunu waco o kasi oku pongoluiwa.” (Va Kolosai 3:10) Oku linga a pongoloko ocina cimue ca ambata otembo.
Pole, nye ci popiwa nda umue o yongola oku kuama olonumbi via Suku o kuete ocituwa coku lipekela la vakuavimatamata vimuamue?
Ndeci ca siata oku lipita lolonjongole vikuavo, omunu eye o nõla nda o siapo ale amamako lonjongole yaco. Ndamupi? Embimbiliya li popia hati: “Endaendi lespiritu oco ka vu ka tẽlisi olonjongole vietimba.”—Va Galatia 5:16.
Limbuka okuti ocinimbu eci ka ci lekisa okuti noke omunu ka ka kuata vali onjongole yaco. Oku pamisa ekolelo liove, oku kuata ocituwa ciwa coku lilongisa Embimbiliya pokolika kuenda oku likutila, ci ka ku kuatisa oku yuvula olonjongole viaco.
David wa tukuiwa kefetikilo, wa limbuka okuti ovina viaco viocili capiãla enene noke lioku sapela lolonjali viaye Aristão catiamẽla kocituwa caye. Eye wa popia hati, “Ca kala ocitangi cinene kokuange kuenda citava okuti nda nda sapelele lavo catiamẽla kondaka yaco, nda nda kuata vali esanju lialua eci nda kala umalẽhe.”
Noke tu ka kuata esanju omo lioku pokola kolonumbi via Yehova. Etu tu ka limbuka okuti ovio “via sunguluka, vi sanjuisa utima,” kuenda “oku vi linga ku kuete onima ya lua.”—Osamo 19:8, 11.


text:
ETUKULWA 10
Jesus oku na eenghono e dule eendemoni
MBELA oto dimbuluka kutya omolwashike omweengeli umwe waKalunga a li a ninga Satana Ondiaboli? — Omolwaashi okwa li e lihole mwene nokwa li a hala okulongelwa nomolwaasho a li a efa po okulongela Kalunga. Mbela opa li ovaengeli vamwe ovo va li ve limbwanga mumwe naye? — Heeno, opa li. Ombibeli otai ti kutya ovaengeli ovo ove li ‘ovaengeli vaSatana,’ ile tu tye eendemoni. — Ehololo 12:9.
Mbela ovaengeli ovo ovakolokoshi ile eendemoni oda itavela muKalunga? — Ombibeli otai ti kutya ‘eendemoni oda itavela kutya Kalunga oko e li.’ (Jakob 2:19) Ndele paife eendemoni odo oda tila, molwaashi odi shii kutya Kalunga ote ke di handukila omolwoinima ii oyo da ninga. Oda ninga shike mbela osho sha puka? —
Ombibeli otai ti kutya ovaengeli ovo ova li va fiya po onhele yavo yokukala meulu, ndele tave uya okukala kombada yedu ngaashi ovanhu. Ovaengeli ovo ova li va ninga ngaho molwaashi okwa li va hala okuya momilele novakainhu vawa kombada yedu. (Genesis 6:1, 2; Judas 6) Mbela ou shii shike shi na sha nomilele? —
Okuya momilele ongeenge omushamane nomukulukadi tava nangala pamwe nokukwatafana pambelela monghedi ye likalekelwa, tava longifa oilyo yavo yoludalo. Ngeenge ova i momilele oshi na oupu omukulukadi a fimbapale, nokaana oha ka hovele okukula moshidalelo shaina. Ashike osha puka kovaengeli okuya momilele. Kalunga okwa hala ashike omushamane nomukulukadi ovo va hombola ovo va ye momilele. Opo nee ngeenge pa dalwa okaana, omushamane nomukulukadi waye otava dulu oku ka fila oshisho.
Eshi ovaengeli va li ve lidika omalutu opambelela ndele tava i momilele novakainhu kombada yedu, ounona vavo ovo va li va dala ova ka ninga ovatongolume eshi va kula. Ovana vavo ova li ovakwanyanya nova li hava hepeke ovanhu. Onghee hano, Kalunga okwa li a hanauna po ovatongolume ovo nosho yo ovakolokoshi aveshe neyelu linene. Ndele Kalunga okwa li a lombwela Noa a tunge onguluwato, opo ovanhu vanini ovo va li hava longo osho sha yuka va xupifwe. Omuhongi Munene okwa ti kutya osha fimana okudimbuluka osho sha li sha ningwa po pefimbo lEyelu. — Genesis 6:3, 4, 13, 14; Lukas 17:26, 27.
Mbela ou shi shii kutya oshike sha li sha ningilwa ovaengeli ovo ovakolokoshi eshi Eyelu le ke uya? — Ova li ve lidula omalutu opambelela, ndele tava shuna meulu. Ndele kava li vali tava dulu okukala ovaengeli vaKalunga, onghee hano, ova li va ninga ovaengeli vaSatana, ile eendemoni. Mbela oshike sha li sha ningilwa ovana vavo, ovatongolume? — Ova li va hanaunwa po kEyelu pamwe novanhu aveshe ovo va li ihava dulika kuKalunga.
Okudja pefimbo lEyelu, Kalunga ka li vali a pitika eendemoni di djale omalutu opambelela ngaashi ovanhu. Ndele nonande ihatu di mono, eendemoni ohadi kendabala natango okuningifa ovanhu va ninge oinima ii neenghono. Eendemoni otadi etifa po omaupyakadi mahapu paife shi dulife nale, molwaashi oda umbwa mo meulu, da umbilwa kombada yedu.
Mbela ou shi shii kutya omolwashike itatu dulu okumona eendemoni? — Omolwaashi odi li oishitwa yopamhepo ihai monika. Ndele ohatu dulu okukala noushili kutya oko di li shili. Ombibeli otai ti kutya Satana ota ‘hongaula ovanhu mounyuni aushe,’ neendemoni daye otadi mu kwafele mwaasho. — Ehololo 12:9, 12.
Mbela Ondiaboli neendemoni dayo otava dulu oku tu pukifa? — Heeno, otava dulu oku tu pukifa ngeenge inatu lungama. Ndele katu na okukala twa tila. Omuhongi Munene okwa ti: ‘Ondiaboli kai na nande sha muame.’ Kalunga ote ke tu amena kOndiaboli neendemoni dayo, ngeenge otwa kala popepi naye. — Johannes 14:30.
Onghee hano, osha fimana okushiiva kutya oinima ii ilipi oyo eendemoni tadi ka kendabala oku tu ningifa. Paife diladila nee kutya, mbela eendemoni oda li hadi ningi oinima ii ilipi eshi da li kombada yedu? — Fimbo Eyelu la li inali uya, eendemoni oda li da ya momilele novakainhu kombada yedu, oshinima osho sha li sha puka kovaengeli okuninga. Eendemoni ohadi kala da hafa kunena ngeenge ovanhu itava dulika keemhango daKalunga di na sha nomilele. Paife nandi ku pule nee kutya, oolyelye ashike ve na okuya momilele? — Ou li mondjila, ovovo ashike va hombola.
Ovanyasha vamwe ovamati noukadona kunena ohava i momilele, ndele osho osha puka. Ombibeli oya popya shi na sha ‘noulumenhu,’ sha hala okutya oilyo yoludalo yovalumenhu. (Leviticus 15:1-3) Oilyo yoludalo yovakainhu ohai ifanwa oukainhu. Jehova okwa shita oilyo oyo yolutu i longifwe monghedi ye likalekelwa kovanhu ovo va hombola. Eendemoni ohadi kala da hafa ngeenge ovanhu tava ningi oinima oyo Jehova a tya inai ningwa. Pashihopaenenwa, eendemoni ohadi kala da hafa ngeenge okaana kokamati nokakadona tava danenafana koulumenhu ile koukainhu. Mbela owa hala okuhafifa eendemoni? —
Ope na vali oshinima shimwe osho eendemoni di hole, ndele Jehova oku shi tonde. Mbela ou shi shii kutya oshike? — Elongifo leenghono. (Epsalme 11:5, NW) Elongifo leenghono ongeenge ovanhu tava ningi nai vakwao noku va ehameka. Dimbuluka kutya osho osho ovatongolume, ovana veendemoni va li hava ningi.
Eendemoni odi hole yo okutilifa ovanhu. Omafimbo amwe ohadi liningifa da fa ovanhu ovo va fya. Otashi dulika nokuli di hopaenene eendaka doonakufya. Ngeenge tadi ningi ngaho, ohadi pukifa ovanhu vahapu va itavele kutya oonakufya ove na omwenyo notava dulu okupopya novanhu ovo ve na omwenyo. Eendemoni oda ningifa ovanhu vahapu va itavele kutya oku na oilulu.
Onghee hano, otu na okukala oupafi opo tuha pukifwe kuSatana neendemoni daye. Ombibeli otai londwele kutya: ‘Satana ohe lifefa omweengeli muwa, novapiya vaye navo osho hava ningi.’ (2 Ovakorinto 11:14, 15) Ndele paulelalela eendemoni odikolokoshi. Natu ka tale kutya ohadi kendabala ngahelipi oku tu ningifa tu kale twe di fa.
Mbela openi ovanhu have lihongo kombinga yelongifo leenghono, yomilele da nyata, yoilulu nosho yo shi na sha noumhulile? — Omokutala eeprograma donhumba doko-TV neefilima nosho yo okupitila movanhu ovo hava endafana navo keefikola. Mbela okuninga oinima oyo otaku tu ehenifa popepi naKalunga ile onaSatana neendemoni daye? Oto diladila ngahelipi? —
Mbela oto diladila kutya olyelye a hala tu pwilikine notu tale oinima ii? — Heeno, oSatana neendemoni daye. Mbela fye naave otwa pumbwa okuninga shike? — Otwa pumbwa okulesha, okupwilikina, nokutala oinima oyo iwa notai tu kwafele tu longele Jehova. Mbela oinima imwe iwa ilipi oyo hatu dulu okuninga? —
Ngeenge ohatu ningi osho sha yuka, katu na okukala twa tila eendemoni. Jesus oku na eenghono e dule eendemoni, neendemoni ohadi mu tila. Efiku limwe eendemoni oda li da pula Jesus da ti: “Owe uya u tu hanaune po?” (Markus 1:24) Mbela itatu ka kala twa hafa ngeenge Jesus a hanauna po Satana neendemoni daye? — Ohatu dulu okukala noushili kutya Jesus ote ke tu amena keendemoni ngeenge otwa kala popepi naye nosho yo naXe womeulu.
Natu ka leshe kutya otu na okuninga shike mu 1 Petrus 5:8, 9 nosho yo Jakob 4:7, 8.


text:
OCIPAMA 12
O Pondola Oku Kuata Ndati Ukamba la Suku?
1. Anga hẽ Suku o yevelela olohutililo viosi?
Suku o laleka omanu vo kolofeka viosi oco vamẽle kokuaye vohutililo. (Osamo 65:2) Pole, eye ka yevelela ale oku tambulula olohutililo viosi. Olohutililo viulume una o tata lãvi ukãi waye, Suku ka vi yevelela. (1 Petulu 3:7) Va Isareli eci va enda oku linga ovina vĩvi, Suku ka tavele oku yevelela olohutililo viavo. Ocili okuti, ohutililo esumũlũho liocili. Omo liaco, Suku o tava olohutililo viomanu, ndaño muẽle via vana va lingaile akandu anene okuti va likekembela.—Tanga Isaya 1:15; 55:7.
2. Tu likutilila ndati?
Omo okuti ohutililo yatiamẽlavo kefendelo lietu, tu sukila lika oku likutilila ku Yehova, Ululiki wetu. (Mateo 4:10; 6:9) Handi vali, omo okuti ka tua lipuile tu sukila oku likutilila vonduko ya Yesu, momo wa fila akandu etu. (Yoano 14:6) Yehova ka yongola okuti tu patekela olondaka violohutililo vietu ale tu vi soneha vopapelo. Pole, o yongola okuti tu likutilila lutima wetu wosi.
Yehova o pondolavo oku yevelela olohutililo vi lingiwila ño vutima. (1 Samuele 1:12, 13) Eye o tu laleka oco tu likutilile kokuaye apuluvi osi ndeci, komẽle, kekumbi, kowola yokulia, kuenda eci tu liyaka lovitangi.
3. Momo lie Akristão va sukilila oku liongolola?
Oku kuata ukamba la Suku ka ca lelukile, momo tu kasi pokati komanu ka va kolelele Suku haivo va sepula ohuminyo yaye yoku nena ombembua palo posi. (2 Timoteo 3:1, 4; 2 Petulu 3:3, 13) Omo liaco, tu sukila ongongela ya vamanji kuenda ovo va sukilavo ekuatiso lietu.
Oku kala kumosi la vana va sole Suku, ci tu kuatisa oku kuata ukamba uwa la Suku. Olohongele Violombangi Via Yehova, vi eca epuluvi lioku kolisiwa lekolelo lia vakuetu.
4. O pondola oku kuata ndati ukamba la Suku?
O pondola oku kuata ukamba la Yehova poku sokolola ovina o lilongisa Vondaka Yaye. Kũlĩhĩsa ovilinga viaye, lolonumbi, kuenda olohuminyo viaye. Oku likutilila kuenda oku sokolola lutate, ci tu kuatisa oku kuata elomboloko liocisola ca Suku kuenda olondunge viaye.
Ove o pondola oku kuata ukamba la Suku nda wo kolela lutima wosi. Pole, ekolelo li sokisiwa locina cimue ci kasi lomuenyo okuti ci sukila oku ci tekula. Ekolelo liove o sukila oku li pamisa olonjanja viosi poku sokolola kesunga lieci o tavela kovina wa siata oku lilongisa.
5. Oku kuata ukamba la Suku ci ku kuatisa ndati?
Yehova o tata vana va lekisa ocisola kokuaye. Eye o va teyuila kovina vi pondola oku nyõla ekolelo liavo, kuenda elavoko liavo liomuenyo ko pui. (Osamo 91:1, 2, 7-10) Eye o tu lungula kovina vi kapa kohele uhayele wetu kuenda esanju lietu. Yehova o tu longisa ndomo tu kuata omuenyo uwa.
LILONGISA OVINA VIKUAVO
Elilongiso Liembimbiliya li Lingiwa Ocali
Momo lie ndi Lilongisila Embimbiliya?
Embimbiliya li kasi oku kuatisa owiñi wakahandagalala voluali luosi oku sanga atambululo kapulilo a velapo komuenyo. O yongola hẽ oku kala pokati kowiñi waco?
Embimbiliya Li Longisa Nye?
Kuata Ocituwa Coku Likutilila
Anga hẽ suku o yeva olohutililo viove? Oco o tambulule epulilo eli osukila oku kuata elomboloko lieci embimbiliya li longisa catiamela ko hutililo.


text:
JW LIBRARY
Ekuatiso vo iPad, vo iPhone, kuenda vo iPod touch
O JW Library o aplikativo yimue ya sokiyiwa Lolombangi Via Yehova. Mua kongela Ambimbiliya alua, alivulu kuenda olombrochura vioku lilongisa Embimbiliya.
IN THIS SECTION
Fetika Oku Talavaya lo JW Library—iOS
Lilongisa ndomo o talavaya lovimalẽho vio aplikativo yo JW Library vo tablet ale votelefone yi kuete o iOS.
Tapa, Kuenda Sokiya Alivulu—iOS
Lilongisa ndomo o pondola oku tapa, kuenda oku sokiya alivulu vo aplikativo JW Library vo tablet ale votelefone yi kuete o iOS.
Oku Talavaya Loku Sokiya Avala—iOS
Lilongisa ndomo o talavaya loku sokiya avala vo aplikativo JW Library vovimalẽho vi kuete o iOS.
Ndomo o Talavaya Lonepa Histórico—iOS
Lilongisa ndomo o talavaya lonepa histórico vo aplikativo JW Library vo tablet ale o telefone yi kuete o iOS.
Nõla Alivulu o Yongola Oku Tanga—iOS
Lilongisa ndomo o pondola oku nõla alivulu o yongola oku tanga vo JW Library vo tablet ale votelefone yi kuete o iOS.
Oku Linga Akonomuiso Vembimbiliya Limue Ale Velivulu Limue—iOS
Lilongisa ndomo o pondola oku linga ekonomuiso liondaka yimue velivulu Estudo Perspicaz vo JW Library vovimalẽho vi kuete o iOS.
Oku Taya Ocipama—iOS
Lilongisa ndomo o taya ocipama vo aplikativo JW Library vo vovimalẽho vi kuete o iOS.


text:
OCISUNGO 100
Va Yekisi
(Ovilinga 17:7)
1. Yehova eye ukuakuyekisa.
Waca ombela lekumbi komanu.
O tu tata ciwa, ka kuete ocame;
O tuĩha ovina via fina.
Tu kuateli ocikembe ambombe,
Tu setukuli ongangu ya Suku.
Tu sumũlũisiwa la Yehova Suku,
Tu kuati ohenda yocili.
2. Tu ka tambula onima yocili
Eci tu kuatisa vana va suka.
Ovingendeleyi, tu vi yekisivo,
Locisola tu vi kuatisi.
Nda Ludia tu peyi tuti: “Wakombe.”
Tu va tambuli ciwa, konjo yetu.
Isietu Yehova wa kũlĩha vosi,
Va lingainga ohenda ndeye.
(Talavo Ovil. 16:14, 15; Va Rom. 12:13; 1 Tim. 3:2; Va Hev. 13:2; 1 Pet. 4:9.)


text:
ONEPA 14
O Pondola Oku Lekisa Ndati Epokolo ku Yehova?
Nõla oku tiamẽla ku Suku.—1 Petulu 5:6-9
Yuvula ovituwa vi pisiwa Lembimbiliya. Oku ci linga ci sukila utõi.
Ku ka litenge vovitangi viopulitika. Momo vakuapulitika ka va tiamẽlele ku Yehova kuenda Kusoma waye.
Nõla onjila ya sunguluka poku yevelela ondaka ya Suku.—Mateo 7:24, 25
Likongela Lolombangi Via Yehova, oco vi ku kuatise oku kuata ukamba la Suku.
Amamako oku lilongisa ovina viatiamẽla ku Suku, kuenda likolisilako oku pokola kovihandeleko viaye.
Noke lioku pamisa ekolelo liove, litumbika ku Yehova, kuenda papatisiwa.—Mateo 28:19.
Yevelela Suku. Tanga Embimbiliya, kuenda pinga Kolombangi Via Yehova oco vi ku kuatise oku kuata elomboloko lialio. Kapako ovina wa lilongisa. Nda wa ci linga, o ka kala otembo ka yi pui.—Osamo 37:29.


text:
KAPITULU 15
Njila ya Cili ya ku Lemeselamo Njambi
1. Iya na pande ku tu leka vati tua pande ku lemesa Njambi?
CINGI ca vakua malombelo ve ku handeka nguavo ve ku longesa vusunga ku tuala hali Njambi. Vunoni kati vusunga, muomu vakua malombelo ve ku longesa viuma via ku liseza-seza ku tuala hali Njambi na vati tua pande ku mu lemesa. Vati tu hasa ku tantekeya njila ya cili ya ku lemeselamo Njambi? Yehova ikeye lika na pande ku tu leka vati tua pande ku mu lemesa.
2. Vati mu hasa ku lilongesa njila ya cili ya ku lemeselamo Njambi?
2 Yehova ua tu hana Mbimbiliya linga tu lilongese njila ya cili i tua pande ku mu lemeselamo. Ngeci mukemuo, lilongesenu Mbimbiliya kaha Yehova a ka mi vezikisa ku uana vukuasi mu vilongesa vieni muomu ua mi haka seho ya kama.—Isaya 48:17.
3. Njambi a tonda tu linge vika?
3 Vamo vantu ve ku handeka nguavo Njambi ue ku tava malombelo ose, vunoni kati vikevio via tu longesa Yesu. Muomu ua handekele ngueni: “Kati uose a handeka nange, ngueni, Muangana, Muangana, a kengila mu vuangana vua muilu, cahi; ku vanga uze ue ku linga cizango ca Tata u li muilu.” Ngeci mukemuo ca pua ca seho ku lilongesa cizango ca Njambi na ku ci linga. Eci ca pua cimpande ca seho muomu Yesu ua tumbuile vakua lisino kuli Njambi ngue “vakua ku linga vupi.”—Mateo 7:21-23.
4. Vika ua handekele Yesu ku tuala ha ku linga cizango ca Njambi?
4 Yesu ua tu mamuna ngueni nga tu tonda ku linga cizango ca Njambi, tu ka hita mu visoti. Ua handekele ngueni: “Kovelenu mu mbelo ya indende, muomu mbelo ya kama na njila ya zandzavala ya ya ku ku-nonga, kaha va vengi va li na ku kovelamo. Muomu mbelo ya indende na njila ya lisuata, ya ya ku muono, kaha va vandende lika va i uana.” (Mateo 7:13, 14) Njila ya lisuata, ni nguetu njila ya cili ya ku lemeselamo Njambi, i tuala ku muono ka ue ku hua. Njila ya zandzavala, ni njila ya ku pihia ya ku lemeselamo Njambi i tuala ku ku nonga. Vunoni Yehova ka tondo linga tu ka nonge. Ngeci ua hana vantu vose ntsimbu ya ku lilongesa vieni.—2 Petulu 3:9.
NJILA YA CILI YA KU LEMESELAMO NJAMBI
5. Vati mu hasa ku nongonona vakua ku lemesa Njambi mu njila ya cili?
5 Yesu ua handekele ngueni citava tu tantekeye vakua ku lemesa Njambi mu njila ya cili. Tu hasa ku lingamo mu ku hilula ha viuma vi va tsiliela na vilinga viavo. Yesu ngueni: “Ku mihako yavo mu ka va tantekeya.” Kaha ua vuezeleko naua ngueni: “Muti uose ua cili u ima mihako ya cili.” (Mateo 7:16, 17) Eci ka ca lombolokele ngecize vakua ku lemesa Njambi va pua va ku tantuluka houe. Vunoni vangamba va Njambi ve ku tonda ku linga via cili ntsimbu yose. Vuovuno tu talenu vika vi hasa ku tu kuasa ku nongonona vakua ku lemesa Njambi mu njila ya cili.
6, 7. Omo lia vika ku lemesa ca vusunga ca pande ku tunda muMbimbiliya? Vika tu hasa ku lilongesa ku lungano lua Yesu?
6 Ku lemesa cetu ca pande ku mana ha Mbimbiliya. Mbimbiliya nguayo: “Visoneka viose via na tumbula Njambi na muku ueni, vi silivila ku longesa, ku handekela, ku sungamesa, ku longesa vize via vuviuke: linga muntu ua Njambi a pue ua mutuntu, na vuino ku panga vipanga viose via ku viuka.” (2 Timoteo 3:16, 17) Kaha kapostolo Paulu ua lekele Vakua Kilistu ngueni: “Omo yenu mua tambuile kuli etu lizi lia luhande luze, likelio lizi lia Njambi vene, mua li tambuile kati ngue lize lia vantu, vunoni ngue omo lia pua mua vusunga vene, lizi lia Njambi.” (1 Tesalonika 2:13) Ku lemesa ca vusunga cemana ha Mbimbiliya, Lizi lia Njambi. Ka cemanene ha visinganieka via vantu visemua viavo ni vikuavo houe.
7 Viose via longesele Yesu ua vi tundisile mu Lizi lia Njambi. (Tandenu Yoano 17:17.) Ua tumbuile Visoneka ntsimbu yose. (Mateo 4:4, 7, 10) Vangamba va Njambi va vusunga ve ku kava lungano lua Yesu, mu ku tundisa vilongesa viavo viose mu Mbimbiliya.
8. Vika ua tu longesa Yesu ku tuala ha ku lemesa Yehova?
8 Tua pande ku lemesa lika Yehova. Visamo 83:18 nguayo: “Yove lika lizina liove Yehova, yove Mukua ku Hiana viose hose ha mavu.” Yesu ua tondele vantu va tantekeye iya mpundu Njambi ua vusunga kaha ua va longesele lizina lieni. (Tandenu Yoano 17:6.) Yesu ua handekele ngueni: “U ka lemesa Muangana Njambi Yove, Ikeye lika u ka singimika.” (Mateo 4:10) Ngeci mukemuo mu ku pua vangamba va Njambi, tue ku kava lungano lua Yesu. Tue ku lemesa lika Yehova, ku pangesa lizina lieni na ku lekako vakuetu via lizina lieni na cizango ceni kuli etu.
9, 10. Vati tue ku muesa cilemo ku umo na mukuavo?
9 Tua pande ku lema vantu mu vusunga. Yesu ua longesele vandongesi veni ku lilema umo na mukuavo. (Tandenu Yoano 13:35.) Ka tue ku tala kua tunda muanetu, ni cisemua ceni, cipue nga mpite ni cihutu. Ku lilema umo na mukuavo ca pande ku tu lingisa ku likuata kumo na vamuanetu. (Kolose 3:14) Ngeci ka tue kuya ku ndzita na ku tsiha vantu. Mbimbiliya nguayo: “Mukemuo vana va Njambi va soloka, na vana va Satana: uose ke ku linga vuviuke, kati ua Njambi, cipue ou ke ku lema muanaye.” Kaha ya vuezako nguayo: “Tu lileme umo na mukuavo: Kati ngue omo Kaini ua puile . . . mukua vupi, kaha ua tsihile ntsongo yeni.”—1 Yoano 3:10-12; 4:20, 21.
10 Tue ku pangesa ntsimbu, ngolo, na vupite vuetu mu ku kuasa na ku likaniamesa umo na mukuavo. (VaHevelu 10:24, 25) Kaha tue ku linga “vize via viuka kuli vantu vose.”—Ngalata 6:10.
11. Vika tua tavela Yesu ku pua njila i tuala kuli Njambi?
11 Tua pande ku ononoka Yesu muomu ikeye njila i tuala kuli Njambi. Mbimbiliya nguayo: “Muli ueka ka muesi vuovole: muomu muintsi lia lilu ka muesi lizina lieka, lia ku hana ha kati ka vantu, li tua pande ku ovoka nalio.” (Vilinga 4:12) Mu Kapitulu 5 ka lino livulu, tua lilongesele ngecize Yehova ua tumine Yesu mu ku hana muono ueni ku pua cikombelo ca ku ovola vakua ku ononoka. (Mateo 20:28) Yehova ua hangula Yesu ku pua Muangana ua mavu. Ngeci Mbimbiliya ya tu leka nguayo tua pande ku ononoka Yesu, nga tu tonda ku ka yoya miaka yose.—Tandenu Yoano 3:36.
12. Vika ka tue ku lihakela mu pulitika?
12 Ka tua pandele ku lihaka mu via pulitika. Yesu ka lihakele mu pulitika. Mu va mu sompesele kuli Pilato, muangana ua Loma, Yesu ua mu lekele ngueni: “Vuangana vuange kati vua hano ha mavu.” (Tandenu Yoano 18:36.) Ngeci mua Yesu, tue ku kakatela ku Vuangana vua Njambi vua muilu, ngeci mukemuo, nkala ku cihela ci tua kala ka tue ku lihaka mu pulitika. Vutuhu ngoco, Mbimbiliya ya tu tuma ku ‘ononoka vakua ku suana,’ ni nguetu vanguvulu. (Loma 13:1) Tue ku ononoka masiko a mu cifuti ci tua kala. Vunoni nga limo lisiko li liluisa na masiko a Njambi, tue ku tambuluisa vapostolo, vaze va handekele nguavo: “Tua pande ku ononoka kuli Njambi ku hiana ku vantu.”—Vilinga 5:29; Mako 12:17.
13. Vika tue ku ambulula ku tuala ha Vuangana vua Njambi?
13 Tua tsiliela nguetu Vuangana vua Njambi vukevuo lika vu ka manusula visoti via vantu. Yesu ua handekele ngueni ‘muzimbu ua cili ua Vuangana’ va ka u ambulula mu mavu ose. (Tandenu Mateo 24:14.) Ka kuesi vuangana vueka vuahi vu hasa ku linga viuma vi vu ka tu lingila Vuangana vua Njambi. (Visamo 146:3) Yesu ua tu longesele ku vundila Vuangana vua Njambi ngueni: “Vuangana vuove vu ize. Cizango cove va ci linge, ngue muilu, ngecize ha mavu.” (Mateo 6:10) Mbimbiliya nguayo tangua Vuangana vua Njambi vu ka nongesa mavuangana ose a mavu kaha “vu ka mana ku miaka yose ya ya-ye.”—Ndaniele 2:44.
14. Mu ku mona cenu veya ve ku lemesa Njambi mu vusunga?
14 Mu nima ya ku lilongesa evi vintsina, lihulenu nguenu: ‘Veya ve ku tundisa vilongesa viavo mu Mbimbiliya? Veya ve ku leka vakuavo via lizina lia Njambi? Veya ve ku limuesa cilemo ca vusunga na ku tsiliela ngecize Njambi ua tumine Yesu a ku tu ovole? Veya ka ve ku lihaka mu pulitika? Veya ve ku ambulula nguavo Vuangana vua Njambi vukevuo lika vu ka manusula visoti via vantu?’ Mua vusunga Vakaleho va Yehova lika ve ku lingamo.—Isaya 43:10-12.
VIKA MUA PANDE KU LINGA?
15. Vika tua pande ku linga nga tu tonda Njambi a tave ku lemesa cetu?
15 Ku tsiliela nguetu Njambi kua kala kati cikeco lika ci tondeka. Muomu vandemone navo va tsiliela nguavo Njambi kua kala, vunoni ka ve ku mu ononoka. (Tiango 2:19) Nga tu tonda Njambi a tave ku lemesa cetu, ka tua pandele lika ku mu tsiliela vunoni tua pande naua ku mu ononoka.
16. Vika tua pande ku vianena vulombelo vua makuli?
16 Linga Njambi a tave ku lemesa cetu, tua pande ku viana vulombelo vua makuli. Kapolofeto Isaya ua sonekele ngueni: “Fumenu ha kati keni, livukisienu.” (Isaya 52:11; 2 Kolintu 6:17) Tua pande ku viana viose via likuata na vulombelo vua makuli.
17, 18. “Mbambilone ya Kama” ya pua ika, kaha vika tua pande ku tundilamo vuasi-vuasi?
17 Vulombelo vua makuli vuka? Vua pua nkala vulombelo vue ku longesa vantu ku lemesa Njambi mu njila ka ya litombuele na Lizi lieni. Mbimbiliya ya luka malombelo ose a makuli nguayo “Mbambilone ya Kama.” (Ku-Solola 17:5) Omo lia vika? Muomu mu nima ya Livazi lia Noa, cingi ca vilongesa via malombelo a makuli via putukilile mu mbonge ya Mbambilone. Kaha vilongesa viaco via lisanduokele mu mavu ose. Ca ku muenako, vakua Mbambilone va lemesele vivunga via Vanjambi Vatatu. Na lelo lino, malombelo a engi eku longesa nguayo Njambi ua pua Vanjambi Vatatu, vunoni Mbimbiliya ya longesa nguayo kua kala lika Njambi umo lika ua vusunga, Yehova, kaha Yesu ua pua Muaneni. (Yoano 17:3) Vakua Mbambilone va tsilielele ngecize kua kala umo mutamba ua muntu ue ku tualelelaho ku yoya nga muntu uaco na tsi, kaha ou mutamba uaco u hasa ku yanda mu ngehena ya tuhia. Vunoni kati vusunga.—Talenu Matota 14, 17 na 18.
18 Njambi ua handeka ngueni vuovuno a ku nongesa malombelo ose a makuli. (Ku-Solola 18:8) Mua mono vika vantu va na pande ku tundila mu vulombelo vua makuli vuasi-vuasi ni? Yehova Njambi a tonda nenu mu lingemo omo ku ci li ntsimbu.—Ku-Solola 18:4.
19. Omo mu hangula ku pangela Yehova, vati a ka mi niunga?
19 Omo mu hangula ku tunda mu vulombelo vua makuli linga mu ka lemese Yehova, cingi ca vavusamba na vavusoko vuenu ka ci ka va lomboloka kaha va ka seteka ku mi pindisa. Vunoni Yehova a ka kala nenu. Mu ka kovela ku vusoko vua vantu va lilema umo na mukuavo mu vusunga, kaha naua mu ka kala na lulavelelo lua ku ka yoya miaka yose mu mavu a aha a Njambi. (Mako 10:28-30) Kaha naua halumo vamo vavusamba ni vavusoko vuenu vakua ku mi luisa omo lia ku pangela Yehova, va ka tava ku lilongesa Mbimbiliya.
20. Vika ca puila ca seho ku lemesa Njambi mu njila ya cili?
20 Vuovuno Njambi a ka manusula vupi vuose kaha Vuangana vueni vu ka sika mavu. (2 Petulu 3:9, 13) Ntsimbu yaco i ka pua ya cili cikuma! Vantu vose va ka lemesa Njambi mu njila ya tonda ku mu lemesa. Ngeci mukemuo mua pande ku lingako mumo ntsimbu ino vene, na ku lemesa Njambi mu njila ya cili..


text:
CILONGESA 11
Vati Masiko a Njambi Eku tu Kuasa?
1. Omo lia vika vimamuna via kala na seho kuli etu?
Yehova ua tu tuvakana ku mana. Ngue cisemi ua cilemo, Yehova ue ku tu lela. Cikuavo, te ka tondele tu li tuamenene etu vavene. (Yelemiya 10:23) Ngeci mua vanike va fuila ku tambula vimamuna ku visemi, tu va vose tua fuila ku tambula vimamuna kuli Njambi. (Isaya 48:17, 18) Vitume via mu Mbimbiliya vieku tu hana vimamuna vize via pua vuana vua Njambi.
Vitume na masiko a Yehova vieku tu longesa njila ya cili ya muono ua lelo kaha vieku lekesa naua vati tu hasa ku ka uana muono ka ue ku hua ku lutue. Mu ku linga Njambi ikeye ua tu tangele, ngeci ua tu hana masiko na vitume, omo liaco tua pande ku viukilila muku a niunga.
2. Vitume via Mbimbiliya via pua vika?
Vitume via Mbimbiliya via pua vusunga vua kuputukila. Kaha Masiko eku handeka mpundu ha cimo cimpande. (Ndeutelonomi 22:8) Tu na pande ku pangesa visinganieka linga tu ivuisise vati vimo vitume vieku panga ha vintsimbu vimo. (Visimo 2:10-12) Mbimbiliya ya longesa nguayo muono ua pua vuana vua tu hana Njambi. Vitume viaco vieku tu endesa nga tu li muku panga, ni ku ndzivo na mu vungendzi. Vieku tu kuasa ku litenga ku via ku pihia.
3. Masiko aka avali ku livanga?
Yesu ua handekele masiko avali a seho ya kama. Lia kuli vanga lia solola vutumbe vua muono ua muntu
Lisiko lia mu civali li hasa ku tu kuasa ku yoya mu ciyulo na vakuetu. (1 Kolintu 13:4-7) Nga tu niunga eli lisiko tu ka hasa ku kavangeya lungano lua Njambi na ku mona vantu ngue mue ku va muena ikeye.
4. Vati vitume via Mbimbiliya vieku tu kuasa?
Vitume via Mbimbiliya vieku longesa vusoko kuli pandakana mu cilemo. Vitume via Mbimbiliya vieku longesa vusoko kuli pandakana mu cilemo (Kolose 3:12-14) Lizi lia Njambi lieku niunga naua vusoko mu ku longesa citume cikuavo
Ku kavangeya vilongesa via Mbimbiliya, vi hasa ku niunga vupite vuetu na vi singanieka vietu. Ku vipanga via vingi veku tonda vantu vakua vusunga na ku takama. (Visimo 10:4, 26; VaHevelu 13:18) Lizi lia Njambi lia tu longesa naua ngualio tua pande ku viukilila na vize vi tuli navio na ku haka seho ku vusamba vuetu na Njambi ku tuvakana vupite.
Ku kava vitume via Mbimbiliya ceku niunga cihindu. (Visimo 14:30; 22:24, 25) Ku kava masiko a Njambi ku tuala ha ku penda ce ku tu niunga ku mavezi aku pihia na ku li vulumuna. (Visimo 23:20) Yehova ua tu tavesa ku nua vuala vunoni tu na pande ku puisamo. (Visamo 104:15; 1 Kolintu 6:10) Vitume via Njambi vieku tu kuasa ku niunga kati lika vilinga vunoni na visinganieka vietu. (Visamo 119:97-100) Vakua Kilistu va vusunga kave ku niunga lika masiko linga va uanemo vukuasi. Vunoni muomu va tonda ku singimika Yehova.
LILONGESENU VIKUAVO
Vika Mpundu Vi i Longesa Mbimbiliya?
Yoyenu mu Cifua ca ya Njambi ku Mutima
Citava ku yoya mu cifua ca ya Yehova ku mutima. Mu hasa, ku likata vusamba neni.
Vika Mpundu Vi i Longesa Mbimbiliya?
Mue ku Muenamo Njambi Muono
Vati Njambi ue ku mona ku tundisa lizimo, ku haka maninga mu misisa, na muono ua kasitu?
YETU VEYA
Lilongesenu Mbimbiliya Vuana
Lilongesenu Mbimbiliya vuana mu ntsimbu na cihela ci mu lihanguila enu vavene.