text:
OKAPITULU 19
Tualako Okufuena ku Jeova
1, 2. Opi tupondola okuvasa etililo liapama hono?
SOKA ñgeno uli mohika, iya pahe kukahi nokuya epuku-puku limwe enene. Eulu alinthikovela, akumoneka omiliakulo nomitetanena. Pahe akuhimbika okuloka ombila imwe onene. Ohimbika okuovola apa moholama. Mohambukwa unene tyina wamavasi omphangu yapama nawa, yahaloko, nokuakukuta nawa!
2 Hono tukahi movitateka ngovio. Ovivi mouye vikahi nokuvilapo. Upondola okulipula okuti: ‘Opi mandyivasi ekuateso?’ Omuhoneki wono Salmu wapopia okuti: “Mandyipopila Jeova okuti: ‘Ove tyiholamo tyange, tupu umuameni wange. Ove Huku yange, una ndyiyumba onthumbi.’” (Salmo 91:2) Enga, Jeova upondola okutepulula ovitateka vietu hono iya komutwe wandyila meketuavela ekevelelo limwe ewa.
3. Oñgeni tupondola okuholama mu Jeova?
3 Oñgeni Jeova etuamena hono? Upondola okutukuatesako okulwa novitateka tuna iya Jeova una vali epondolo enene tyipona kese munthu, ine kese tyimwe tyihanda okutulinga omapita. Namphila ovipuka ovivi vipondola okutumonekela, tupondola okukala nonthumbi yokuti Jeova mamaneko ovitateka ovio komutwe wandyila. Ombimbiliya itulunda okuti: “Tualeiko okuendela mohole ya Huku.” (Judas 21) Tuesukisa okufuena ku Jeova opo etukuatesako momivo vio vitateka. Mahi oñgeni matutyilingi?
TAVELA OLUEMBIA LUA HUKU
4, 5. Oñgeni Jeova alekesa okuti utuhole?
4 Opo tutualeko okufuena ku Jeova, tuesukisa okuimbuka okuti Jeova utuhole unene. Nokupandula ovipuka aviho Jeova ekahi nokutulingila. Wetuavela ohi ikahi nawa muna omiti novinyama vielikalela. Tupu wetuavela okulia kupepa opo tulie, nomaande asukuka opo tunwe. No Mbimbiliya, Jeova utulongesa enyina liae novituwa viae oviwa. Haunene, walekesa oluembia ena nonthue etyi atuma Omona wae ehole unene, Jesus, eye pano pohi, opo etuavele omuenyo. (João 3:16) Mokonda yotyilikutila otyo, onthue tuna ekevelelo liomuenyo omuwa komutwe.
5 Jeova wavialeka outumini wo keulu, Ouhamba wa Mesiya maumaneko ovitateka aviho. Ouhamba oo, maukapilulula ohi ino aikala omphangu yombembwa, omu ovanthu aveho mavakala nombembwa nehambu liahapu. (Salmo 37:29) Onkhalelo onkhuavo Jeova alekesa okuti utuhole oputyina etulongesa opo tukala nomuenyo ukahi nawa pehepano. Tupu utuita tulikuambele kwe iya apeho utehelela omalikuambelo etu. Jeova ulekesa nokuayandyuluka nawa okuti uhole ovanthu aveho.
6. Oñgeni tupondola okupandula oluembia lwa Jeova?
6 Oñgeni molekesa okuti upandula oluembia lwa Jeova? Mulekesa okuti upandula ovipuka aviho ekahi nokukulingila. Katyihambukisa okutala okuti ovanthu ovanyingi hono kavapandula. Otyo tyamonekele etyi Jesus ekahi pano pohi. Monthiki imwe, Jesus wahakulile ovalume ekwi ankho vena otyilundu, mahi wike vala wakapandulile. (Lucas 17:12-17) Onthue tuhanda okulinga ngomulume wakapandulile Jesus. Onthue apeho tuhanda okupandula Jeova.
7. Oñgeni tupondola okulekesa okuti tuhole Jeova?
7 Tupu nonthue tuesukisa okulekesa okuti tuhole Jeova. Jesus wapopila ovalongwa vae okuti, vena okukala nohole na Jeova nomutima wavo auho, nomuenyo wavo auho nonondunge mbavo ambuho. (Tanga Mateus 22:37.) Oityi otyo tyihangununa?
8, 9. Oñgeni matulekesa ku Jeova okuti tumuhole?
8 Okuti tyituuka okupopia okuti tuhole Jeova? Au. Inkha tuhole Jeova nomutima wetu auho, nomuenyo wetu auho, no nonkhono mbetu ambuho, matutyilekesa movipuka tulinga. (Mateus 7:16-20) Ombimbiliya ilongesa nokuayandyuluka okuti inkha tuhole Huku, matutavela ovitumino viae. Okuti otyo tyalema? Au, mokonda “ovitumino via Jeova kavialemene.”—Tanga 1 João 5:3.
9 Tyina tutavela ku Jeova, tukala nehambu nomuenyo ukahi nawa. (Isaías 48:17, 18) Mahi oityi matyitukuatesako okufuena ku Jeova? Tutalei.
TUALAKO OKUFUENA KU JEOVA
10. Omokonda yatyi ove wesukisila okutualako okulilongesa konthele ya Jeova?
10 Oñgeni wakala epanga lia Jeova? Tunde etyi wahimbika okulilongesa ombimbiliya, wanoñgonoka Jeova iya ukahi nokupameka oupanga wove nae. Oupanga oo ukahi ngotupia tuesukisa okutualako okupakwa ononkhuii. Ngetyi otupia tuesukisa ononkhuii, nove wesukisa okutualako okulilongesa konthele ya Jeova opo oupanga wove utualeko tyapama.—Provérbios 2:1-5.
11. Oñgeni omalongeso Ombimbiliya ekukalesa?
11 Tyina ove utualako okulilongesa Ombimbiliya, molilongesa ovipuka mavihiki komutima wove. Tala etyi ovalongwa vakala etyi Jesus ankho ekahi nokuvehangununina omaulo Ombimbiliya. Vapopia okuti: “Ankho katuahambukilwe unene etyi apopia nonthue metapalo, okutuhangununina nawa Ovihonekwa?”—Lucas 24:32.
12, 13. (a) Oñgeni ohole yetu na Huku ipondola okukala? (b) Oñgeni tupondola okutualako okukala nohole na Jeova?
12 Ngo valongwa va Jesus vehikilwe komitima viavo etyi vanoñgonoka Ovihonekwa, nove mopopi noundyandyi tyina uhimbika okunoñgonoka Ombimbiliya. Otyo matyikukuatesako okunoñgonoka Jeova nokukala nohole nae. Ove kuhande ohole oyo itende.—Mateus 24:12.
13 Tyina wamakala epanga lia Huku, wesukisa okulinga ononkhono opo utualeko okupameka oupanga wove. Wesukisa okutualako okulilongesa konthele ya Jeova na Jesus nokusoka konthele yetyi ukahi nokulilongesa no ñgeni upondola okuendelamo. (João 17:3) Tyina utanga ine ulilongesa Ombimbiliya, lipula okuti: ‘Oityi tyindongesa konthele ya Jeova Huku? Omokonda yatyi ndyina yokukala nohole na Jeova nomutima wange auho, nomuenyo wange auho?’—1 Timóteo 4:15.
14. Oñgeni elikuambelo litukuatesako okupameka ohole tuna na Jeova?
14 Tyina una epanga, mutomphola apeho iya otyo tyipameka oupanga wenyi. Tyelifwa notyo, tyina tutomphola apeho na Jeova melikuambelo, otyo matyipameka ohole una nae. (Tanga 1 Tessalonicenses 5:17.) Elikuambelo otyiawa tuapewa na Tate yetu keulu. Tuna okulinga omalikuambelo atunda komutima. (Salmo 62:8) Katupondola okukoneka ine okupaka momutwe omalikuambelo opo ha tuewane-wane, mahi tuna okupopia onondaka mbukahi nawa. Tyotyili, inkha tutualako okulilongesa Ombimbiliya nokulikuambela nomutima auho, matupameka ohole yetu tuna na Jeova.
POPILA VAKUENYI KONTHELE YA JEOVA
15, 16. Oñgeni utala otyilinga tyokuivisa?
15 Inkha uhanda okutualako okufuena ku Jeova, tupu wesukisa okupopila vakuenyi konthele yekolelo liove. Okupopila vakuetu konthele ya Jeova elao limwe enene. (Lucas 1:74) Otyilinga otyo Jesus wetyiavela Ovakristau aveho. Atuho tuna okuivisa onondaka onongwa Mbouhamba wa Huku. Okuti wafuapo opo ulinge otyilinga otyo?—Mateus 24:14; 28: 19, 20.
16 Apostolu Paulu waimbukile okuti ovilinga viokuivisa viakolela unene, eviihana okuti “olumono.” (2 Coríntios 4:7) Okupopila vakuetu konthele ya Jeova nehando liae, otyilinga tyevilapo ove upondola okulinga. Oyo onkhalelo imwe ove uumbila Jeova iya Jeova upanda etyi ukahi nokumulingila. (Hebreus 6:10) Okuivisa tyikuatesako ove na vana vekutehelela, mokonda ove ukuatesako vakuenyi nove muene okufuena ku Jeova, iya otyo tyituala komuenyo uhapu. (Tanga 1 Coríntios 15:58.) Okuti kuna vali otyilinga otyikuavo tyikuetela ehambu?
17. Omokonda yatyi otyilinga tyokuivisa tyalumbanesa?
17 Otyilinga tyokuivisa tyalumbanesa unene. Onthue tuna “okuivisa ondaka” iya tuna okutyilinga “tyehena elundo.” (2 Timóteo 4:2) Ovanthu vesukisa okutehelela Ouhamba wa Huku. Ombimbiliya ipopia okuti: “Onthiki onene ya Jeova ikahi popepi! Ikahi popepi, ikahi nokuhikapo liwa-liwa!” Onthyulilo “kamaisete!” (Sofonias 1:14; Habacuque 2:3) Enga, apa katutu, Jeova mahanyaunako ouye wovivi wa Satanasi. Tyina onthiki oyo yeheneyepo, ovanthu vesukisa okulondolwa opo vaholovone okuumbila Jeova.
18. Omokonda yati tuna yokufenda kumwe no Vakristau votyotyili?
18 Jeova uhanda tumufende kumue no Vakristau votyotyili. Ombimbiliya yati: “Tutalei nawa oñgeni matulipameka pokati, nokukala nohole novilinga oviwa. Tuhayekeipo okuenda komaliongiyo, ngetyi vamwe vetyiliya okulinga. Anthi, tuliavelei ondundo, haunene tyina mutala okuti onthiki ikahi popepi.” (Hebreus 10:24, 25) Tulinga atyiho tuvila opo tuhakambe komaliongiyo. Omaliongiyo etuavela omphitilo yokulipameka nokuliavela ondundo na vakuetu.
19. Oityi matyikukuatesako okuhumba ovakuatate vove no nomphange?
19 Tyina wenda komaliongiyo, movasiko omapanga omawa maekukuatesako okufenda Jeova. Movasiko ovakuatate no nomphange velikalela, kumwe nove vahanda okulinga atyiho vevila opo vafende Jeova. Iya tupu ovakuankhali nokulinga oviponyo ngove. Tyina vamalingi oviponyo, kala tyafuapo pala okuveevela. (Tanga Colossenses 3:13.) Apeho tala kovituwa oviwa vio vakuatate vove no nomphange, okulinga ngotyo matyikukuatesako okuhumba Jeova otyivili okufuena vali kwe.
OMUENYO WOTYOTYILI
20, 21. “Omuenyo wotyotyili” oityi?
20 Jeova uhanda omapanga ae akale nomuenyo ukahi nawa. Ombimbiliya ikulongesa okuti omuenyo wetu komutwe wandyila maukelikalela unene nou tuna hono.
21 Komutwe wandyila, matukakala nomuenyo uhapu, kamatukalako vala omanima 70 ine 80. Matukakala “nomuenyo uhapu” nekongoko likahi nawa, nombembwa, nehambu momphangu yombembwa. Ombimbiliya iwihana okuti “omuenyo wotyotyili.” Jeova utulaa okutuavela omuenyo wotyotyili, mahi onthue tuesukisa okulinga atyiho tuvila pehepano opo “tukakatele” momuenyo oo.—1 Timóteo 6:12, 19.
22. (a) Oñgeni upondola “okukakatela momuenyo wotyotyili”? (b) Omokonda yatyi tupondola okuhapewa omuenyo uhapu?
22 Oñgeni tupondola “okukakatela momuenyo wotyotyili”? Tuna “okulinga otyiawa,” nokukala “ovahona vovilinga oviwa.” (1 Timóteo 6:18) Otyo tyihangununa okuti tuesukisa okuendela muetyi tulilongesa Mombimbiliya. Mahi, omuenyo wotyotyili kautei kononkhono mbetu muene. Tupondola okuhapewa omuenyo uhapu. Omuenyo uhapu otyiwa Jeova avela ovaumbili vae vekolelo mokonda “yokankhenda tuhatokalele.” (Romanos 5:15) Tate yetu wokeulu tyili-tyili uhanda okuavela ovaumbili vae vekolelo otyiwa otyo.
23. Omokonda yatyi tyakolela ulinge etokolo liaviuka pehepano?
23 Lipula okuti, ‘ndyifenda Huku monkhalelo yaviuka?’ Ankho wimbuka okuti wesukisa okulinga omapiluluko, tyilinga monkhalelo yaviuka. Tyina tulinga ononkhono opo tutavele ku Jeova atumuyumbu onthumbi, ngwe makala otyiholamo tyetu. Jeova makayovola ovanthu vae vekolelo mokueenda kuononthiki mbahulilila mbouye wovivi wa Satanasi. Konyima, Jeova makalinga atyiho opo tukakale nomuenyo uhapu Momphangu Yombembwa, ngetyi alaa. Tyotyili, ove upondola okukala nomuenyo wotyotyili inkha ulinga etokolo liaviuka pehepano!


c: text/html

text:
YAPOLWA MOMIKANDA VIETU VIAPAKWA NAWA
O “Ondalama Eureka” Yakuatesileko Ovanyingi Okuvasa Otyili Tyombimbiliya
ONDAKA “Eureka,” ihangununa okuti “netyivasa!” Motyita 19, putyina ovanthu ankho vaovola oolu mo Califórnia, ko América, tyina umwe ameivasi upopia okuti neivasa. Charles Taze Russell, Novalilongesi ovakuavo Vombimbiliya, vavasile otyipuka tyimwe ankho tyakolela unene
Pokuenye mo 1914, ovanthu ovanyingi momapundaumbo omanene veliongiyile opo vatale o “Fotodrama da Criação,” osinema imwe ankho ikala onoola etyinana yalingwa Neongano Liovalilongesi Vombimbiliya Mouye Auho. Osinema oyo yapolwa Mombimbiliya, ankho ina omalutalatu omawa aundaiswa nawa, nehipululo limwe lihuvisa, noviimbo oviwa. Ankho ikuatesako vana veitala okunoñgonoka ovipuka viatungwa, okupolelela ponthyimbi etyi Huku atunga ovanthu alo konthyulilo Youtumini wa Jesus Kristu Womanima Ovityita Ekwi.
Iya konthele yavana ankho vakala momapundaumbo omatutu, na vana vahakala momapundaumbo? Nawike ankho una ohunga yotyili wahalongesilue. Mu Kwenye Kunene yo 1914, Eongano Liovalilongesi Vombimbiliya Mouye Auho lialingile osinema ankho itiwa “Ondalama Eureka,” ankho yelifwa no “Fotodrama.” Osinema oyo ankho yayapaulwa ononthele ononthutu. Ankho pena ononthele ononthatu omunthu apondola okukoya, iya kese onthele ankho yalingwa momalaka omanyingi: Yotete, ankho yangalavalwa omunthu upopia, noviimbo. Yavali, ankho yangalavalwa omalutalatu aeho omawa aundaiswa nawa. Iya yatatu, ankho yangalavalwa omunthu upopia, noviimbo, ankho yalingwa pala okukuatesako onombunga. Tupu ankho valanda ono fonógrafo, no projetor (omakina ilekesa mekuatulu ngamo ovanthu vatala).
Ovalilongesi Vombimbiliya ankho vapondola okukalekesa osinema oyo kondye yomapundaumbo tyihena o projetor, opo vaivise onondaka Mbouhamba ko notelitoliu onomphe. O “Eureka” yotete ankho oyokutehelela vala. Ankho ipondola okuhikiswa komutenya ine okounthiki. O “Eureka” yavali ankho ipondola okulekeswa apa pehena olusi ine olusu, mahi ankho vaundapesa otyipuka tyikahi ngokandiyelo (lamparina de carbureto). Omukuatate umwe woko Torre de Vigia ko Finlândia wati: “Tupondola okulekesa omalutalatu oo ponomphangu ambuho.” Otyo ankho otyili!
Ovalilongesi Vombimbiliya ovanongo, ankho kavafetela onondyuo ononene mbokulekesila onosinema, mahi ovikando ovinyingi ankho vavasa onomphangu mbahafetelwa opo valekese onosinema mbavo, ngetyi onosikola, no nondyuo mbokupopila onomphela, na apa patalamena onomboyo, no pomaumbo avana vena onondyuo ononene. Ovanyingi ankho vapaka otyinyanga otyingonga pondye molukaka luotyilimba opo valekese osinema. Anthony Hambuch wahoneka okuti: “Vana ankho vena onongalandya muna omiti ominyingi viovinyango, ankho vetuavela omphangu ina omapundi omanyingi oku ovanthu vapondola okupumphama opo vatale osinema.” Anthony Hambuch na vana ankho aundapa navo, ankho vaenda nokatemba kakokwa no nonkhambe opo vatyindeko onomakina mbavo, no nomala, nomaula, na apa mavakatelekela.
Ovanthu ankho vatala o “Eureka” vatuaileko okuliyawisa. Mo Estados Unidos, ovanthu 400 veitalelele mosikola mepundaumbo limwe likala ovanthu 150. Konomphangu mbumwe, ovanthu vamwe vaendele onokilometu 8 opo vakatale o “Ondalama Eureka.” Ko Suécia, ovomunthele ya Charlotte Ahlberg veliongiyile mondyuo yae onthutu opo vatehelele, etyi veivile “tyevehikile unene komitima.” Ovanthu vehungi po 1.500 vaendele unene opo veye okutala osinema mepundaumbo limwe likala mo Austrália. O Torre de Vigia yapopile okuti monosikola ononene “ovalongesi navana valongeswamo, vahuvile unene etyi vatala omalutalatu novikasete viangalavalwa nawa.” O “Ondalama Eureka” ankho iiwe unene alo umwe monondyuo mbokulekesila onosinema.
OKUKUNA OMBUTO YOTYILI
O “Ondalama Eureka” ankho otyiti tyimwe tyikahi nawa pala “Otyilinga Tyokuyandyanesa Ovikundyi.” Ovalilongesi Vombimbiliya ankho vatuma ovakuatate vakalinga omalongomona opo vahimbike okulongesa ovikundyi ovipe. Tyipuiya okupopia veñgapi vatalele o “Ondalama Eureka.” Kuaundapesilwe ono “Ondalama” ononyingi. Mahi, mo 1915, povikundyi 86 ankho viokulekesa o “Ondalama,” 14 vala ankho vipopia apeho otyifwe tyovanthu veitala. Namphila ovanthu vamwe vahavalulilwe, mahi tuanoñgonoka okuti konthyulilo yenima olio, ovanthu valamba pomiliau ike vatalele o “Ondalama.” Ovanthu vehungi po 30.000 veitalele vaitile omikanda vipopia konthele Yombimbiliya.
O “Ondalama Eureka” hamwe kaihinangelwa unene mehipululo lietu, mahi ko Austrália noko Argentina, noko África do Sul, no koulongo wokukala pokati kelunga ko Grã-Bretanha, noko Índia, noko Caribe, ovanthu ovanyingi vatalele osinema oyo. Ovanyingi puvo vavasile otyili Tyombimbiliya, tyakolela vali tyipona oolu, iya ankho vapondola okupopia okuti “Eureka” ine ‘tuetyivasa!’
^ palag. 4 Tala onthele yati “Yapolwa Momikanda Vietu Viapakwa Nawa

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ETUKULWA 16
Hoolola okulongela Kalunga
1, 2. Epulo lilipi tu na okulipula, nomolwashike sha fimana?
ESHI wa kala to konakona Ombiibeli, owe lihonga kutya ovanhu vahapu ovo hava ti kutya otava longele Kalunga, ohava hongo ile va longe oinima oyo Kalunga e tonde. (2 Ovakorinto 6:17) Nomolwaasho Jehova te tu lombwele tu dje mo momalongelokalunga oipupulu, ‘Babilon shinene.’ (Ehololo 18:2, 4) Mbela ove oto ka ninga po shike? Keshe umwe oku na okuninga etokolo notu na okulipula kutya, ‘Mbela onda hala ngoo okulongela Kalunga monghedi oyo a hala ndi mu longele, ile ohandi mu longele ashike monghedi oyo nda ika?’
2 Ngeenge owa fiya po nale elongelokalunga loipupulu, owa ninga nawa. Ashike momutima woye otashi dulika natango u kale wa hokwa eenghedindjikilile domalongelokalunga oipupulu. Natu ka kundafane dimwe domeenghedindjikilile odo nokutala kutya omolwashike sha fimanenena tu di tale ko monghedi oyo Jehova he di tale ko.
OKWIILIKANA OIHONGWAFANO NOSHO YO OVANHU OVO VA FYA NALE
3. (a) Omolwashike vamwe tashi dulika va mone shidjuu okweefa po okulongifa oihongwafano eshi tava longele Kalunga? (b) Ombiibeli oya ti shike kombinga yokulongifa oihongwafano mokulongela Kalunga?
3 Ovanhu vamwe ove na oihongwafano momaumbo avo oyo va kala nokulongifa oule womido dihapu eshi tava longele Kalunga. Ngeenge naave oho longifa oihongwafano, otashi dulika u mone shidjuu okulongela Kalunga nopehe na okulongifa oihongwafano. Ashike dimbuluka kutya Jehova okwe tu honga nghee tu na oku mu longela. Ombiibeli oye tu lombwela kutya Jehova ina hala tu longife oihongwafano eshi hatu mu longele. — Lesha Exodus 20:4, 5; Epsalme 115:4-8; Jesaja 42:8; 1 Johannes 5:21.
4. (a) Omolwashike tuhe na okupopya noonakufya? (b) Omolwashike Jehova a li a lombwela oshiwana shaye shiha kendabale okupopya noonakufya?
4 Ovanhu vamwe otashi dulika va longife efimbo lavo lihapu nosho yo eenghono davo opo vati va hafife oonakufya vavo. Otashi dulika nokuli ve va ilikane, ashike otwe lihonga kutya ovo va fya itava dulu oku tu kwafela ile oku tu ehameka. Kave na omwenyo pamwe pe lili. Osha nyika oshiponga okukendabala okupopya navo molwaashi etumwalaka olo la fa tali di koonakufya paulelalela ohali di keendemoni. Nomolwaasho Jehova a li a lombwela Ovaisrael vaha kendabale okupopya noonakufya ile okukufa ombinga moinima i na ekwatafano neendemoni. — Deuteronomion 18:10-12; tala omafatululo oitya pexulilo lembo, oshitwa 26 nosho yo 31.
5. Oshike tashi dulu oku ku kwafela u efe po okulongifa oihongwafano eshi to longele Kalunga nosho yo okwiilikana oonakufya?
5 Oshike tashi ke ku kwafela u efe po okulongifa oihongwafano eshi to longele Kalunga ile okwiilikana oonakufya? Owa pumbwa okulesha Ombiibeli nokudiladila noukeka nghee Jehova ha tale ko oinima oyo. Ohe i tale ko i li “oixuna” ile oitondifa. (Deuteronomion 27:15) Ilikana kuJehova efiku keshe e ku kwafele opo u tale ko oinima ngaashi ye he i tale ko noku mu longela monghedi oyo a hokwa. (Jesaja 55:9) Oto dulu okukala noushili kutya Jehova ote ku pe eenghono odo wa pumbwa opo u efe po oinima aishe oyo i na ekwatafano nomalongelokalunga oipupulu.
MBELA OTU NA OKUDANA OKRISMESA?
6. Omolwashike omafiku 25 aDesemba a hoololwa omo mu kale hamu danwa edalo laJesus?
6 Okrismesa oi li shimwe shomoivilo oyo hai danwa apeshe mounyuni, novanhu vahapu ohava diladila kutya otava dana edalo laJesus. Ashike Okrismesa oi na ekwatafano nomalongelokalunga oipupulu. Embo limwe lomauyelele ola yelifa kutya ovapaani vomuRoma ova li hava dana edalo letango mo 25 Desemba. Ovawiliki vongeleka ova li va hala ovapaani vahapu va ninge Ovakriste, onghee hano, nonande Jesus ina dalwa mo 25 Desemba, ova li va tokola okudana edalo laye mefiku olo. (Lukas 2:8-12) Ovahongwa vaJesus kava li hava dana Okrismesa. Embo limwe lomauyelele ola yelifa kutya omido 200 konima eshi Jesus a dalwa, “kape na oo a li e shii kutya okwa dalwa naini, novanhu ashike vanini va li have lipula kutya okwa dalwa naanaa naini.” Edano lOkrismesa ola tameka omido omafele konima eshi Jesus a shuna meulu.
7. Omolwashike Ovakriste vashili ihava dana Okrismesa?
7 Ovanhu vahapu ove shi shii kutya Okrismesa nosho yo eenghedindjikilile dayo oda totwa po kovanhu ovo ihava longele Kalunga, ngaashi okuninga oivilo nokulipa omaano. Pashihopaenenwa, muEngland nosho yo moitukulwa imwe yaAmerika ovanhu ova li va kelelwa vaha dane Okrismesa molwaashi oya dja meenghedindjikilile doshipaani. Keshe oo a li he i dana okwa li ha pewa ehandukilo. Ashike mokweendela ko kwefimbo, ovanhu ova ka tameka vali okudana Okrismesa. Omolwashike Ovakriste vashili ihava dana Okrismesa? Omolwaashi ova hala okuhafifa Kalunga mukeshe shimwe osho tava ningi.
MBELA OTU NA OKUDANA OMAFIKU OMADALO?
8, 9. Omolwashike Ovakriste vonale va li ihava dana omadalo?
8 Ovanhu vahapu mounyuni ohava dana omafiku omadalo avo. Mbela Ovakriste ove na okudana omafiku omadalo? Omadano omadalo oo a popiwa mOmbiibeli okwa li a danwa kovanhu ovo ihava longele Jehova. (Genesis 40:20; Markus 6:21) Ovanhu ova li hava dana omadalo opo va fimaneke oikalunga. Nomolwaasho Ovakriste vonale “va li va tala ko okudana edalo laumwe kutya oku li onghedindjikilile yoshipaani.” — The World Book Encyclopedia.
9 Ovaroma nOvagreka vonale ova li va itavela kutya pedalo lomunhu keshe ohapa kala oshishitwa shopamhepo osho tashi ke mu amena mokukalamwenyo kwaye. Embo li na sha nomafiku omadalo ola ti: “Oshishitwa osho shopamhepo oshi na ekwatafano noshikalunga shefiku olo omunhu oo a dalwa.” — The Lore of Birthdays.
10. Omolwashike Ovakriste kunena ihava dana omadalo?
10 Mbela oto diladila kutya Jehova okwa hokwa omadano oo e na ekwatafano nomalongelokalunga oipupulu? (Jesaja 65:11, 12) Ahowe, ine a hokwa. Nomolwaasho ihatu dana omafiku omadalo ile omadano amwe vali e na ekwatafano nomalongelokalunga oipupulu.
MBELA OUDILO WOMADANO OIVILO OU NA NGOO OSHILONGA?
11. Omolwashike ovanhu vamwe hava dana oivilo yomafudo? Oshike shi na okukala sha fimanenena kwoove?
11 Ovanhu vamwe ove shii kutya Okrismesa nosho yo oivilo imwe vali oya totwa po kovanhu ovo ihava longele Kalunga, ashike otava twikile oku i dana. Ove udite kutya oivilo oyo oi li omhito iwa yokukala pamwe nomaukwaneumbo avo. Mbela naave osho u udite ngaho? Inashi puka okukala wa hala u kale efimbo lonhumba pamwe novapambele voye. Jehova oye a tota po oukwaneumbo, nokwa hala tu kale tu na ekwatafano liwa noilyo youkwaneumbo wetu. (Ovaefeso 3:14, 15) Ashike otwa pumbwa okuyandja elitulemo kokukala tu na ekwatafano liwa naJehova shi dulife okuhafifa ovapambele vetu mokudana oivilo yomalongelokalunga oipupulu. Nomolwaasho omuyapostoli Paulus a ti: “Shipaashipeni eshi tashi wapalele Omwene.” — Ovaefeso 5:10.
12. Oshike tashi dulu okuningifa oshivilo shefiku lefudo shiha tambulwe ko kuJehova?
12 Ovanhu vahapu ove udite kutya kashi na oshilonga kutya oshivilo osho tava dana osha dja peni, ashike Jehova hasho e shi tala ko ngaho. Jehova ina hokwa omadano oivilo yomalongelokalunga oipupulu ile okutumbaleka ovanhu nokufimaneka omadidiliko oiwana. Pashihopaenenwa, Ovaegipti ova li hava dana oivilo ihapu omolwoikalunga yavo. Eshi Ovaisrael va dja muEgipti, ova li va dana shimwe shomoivilo yoshipaani tava ti ‘oshivilo shefimano lOmwene.’ Ashike Jehova okwa li e va handukila eshi va ninga ngaho. (Exodus 32:2-10) Inatu “kuma oshipo” ngaashi omuprofeti Jesaja a ti. — Lesha Jesaja 52:11.
NATU UNGAUNGE NAVAKWETU NEFIMANEKO
13. Omapulo elipi tashi dulika u lipule ngeenge owa efa po okudana oivilo yomafudo?
13 Ngeenge owa efa po okudana oivilo yomafudo, otashi dulika u kale u na omapulo mahapu. Pashihopaenenwa, otashi dulika u lipule kutya: Ondi na okunyamukula ngahelipi ngeenge ovanailonga vakwetu ova pula nge kutya omolwashike ihandi dana vali Okrismesa? Ondi na okuninga po shike ngeenge onda pewa omaano Okrismesa? Ondi na okuninga po shike ngeenge kaume kange kopahombo okwa teelela ndi dane oshivilo shefiku lonhumba lefudo? Ongahelipi handi dulu okukwafela ovana vange vaha kale va nyemata molwaashi ihava dana oivilo yonhumba ile omadalo avo?
14, 15. Oto dulu okuninga po shike ngeenge omunhu wonhumba ote ku popifa monghedi oyo ovanhu hava longifa pomafiku oivilo yonhumba ile te ku pe omaano?
14 Osha fimana okulongifa eendunge dokuyoolola opo tu shiive osho tu na okupopya nokuninga monghalo keshe. Pashihopaenenwa, ngeenge omunhu ote ku popifa monghedi yonhumba oyo ovanhu hava longifa pefimbo loshivilo shonhumba, ino pumbwa okukala wa mwena. Oto dulu oku mu itavela, ndele ngeenge umwe okwa hala okuuda kutya omolwashike iho dana oshivilo osho, oto dulu oku mu yelifila. Ashike kala alushe u na olukeno, elungi nefimaneko. Ombiibeli oya ti: “Eendjovo deni nadi kale alushe donghenda, da fingala omongwa, nye mu kale mu shi shii nhumbi mu nokunyamukula keshe umwe.” (Ovakolossi 4:6) Otashi dulika u va yelifile kutya oho hafele okukala pamwe novanhu vakweni nokuyandja omaano, ndele iho shi ningi pefimbo loivilo yomafudo.
15 Oto ka ninga po shike ngeenge owa pewa omaano e na sha noshivilo shefiku lefudo lonhumba? MOmbiibeli kamu na omusholondodo weemhango di na sha naasho, ashike oya ti kutya otu na okukala tu na eliudo liwa. (1 Timoteus 1:18, 19) Otashi dulika omunhu oo te ku pe omaano ke shii kutya iho dana oshivilo osho. Ile otashi dulika a tye, “Ondi shii kutya iho dana oshivilo eshi, ashike onda hala oku ku pa omaano aa.” Pomhito keshe, oto dulu okutokola kutya oto tambula ko omaano oo ile oto a anye . Ndele shilipaleka alushe kutya etokolo olo to ningi otali ku fiye u na eliudo liwa. Inatu hala okuninga sha osho tashi nyono po ekwatafano letu naJehova.
OVE NOUKWANEUMBO WENI
16. Oto ka ninga po shike ngeenge oukwaneumbo weni owa hala okudana oshivilo shefiku lonhumba lefudo?
16 Oto ka ninga po shike ngeenge oukwaneumbo weni owa hala okudana oshivilo shefiku lonhumba lefudo? Ino pumbwa oku va kelela. Dimbuluka kutya ove na oufemba wokuninga osho va hala. Kala u na olukeno nokufimaneka ehoololo lavo, ngaashi ashike naave wa hala va fimaneke ehoololo loye. (Lesha Mateus 7:12.) Ndele ongahelipi ngeenge oukwaneumbo weni owa hala mu hafele pamwe oshivilo shefiku lonhumba lefudo? Mbela oto ka ninga po shike? Fimbo ino ninga etokolo, oshiwa okwiilikana kuJehova e ku kwafele u ninge etokolo la yuka. Diladila konghalo oyo nokukonga omauyelele a wedwa po kombinga yaasho. Dimbuluka kutya owa hala alushe okuhafifa Jehova.
17. Oshike to dulu okuninga opo u kwafele ovana voye vaha kale ve udite va pitililwa po eshi ve wete ovanhu vamwe tava dana oshivilo shefiku lonhumba lefudo?
17 Oshike to dulu okuninga opo u kwafele ovana voye vaha kale ve udite va pitililwa po eshi ve wete ovanhu vamwe tava dana oshivilo shefiku lonhumba lefudo? Oto dulu okukala ho va ningile oinima iwa omafimbo nomafimbo. Oto dulu yo okukala ho va pe omaano, nomaano a denga mbada oo to dulu oku pa ovana voye oo okukala pamwe navo nokuulika kutya ou va hole.
HOOLOLA ELONGELOKALUNGA LASHILI
18. Omolwashike tu na okukala hatu kala pokwoongala kwopaKriste?
18 Opo tu hafife Jehova, otu na okudja mo momalongelokalunga oipupulu nokweefa po eenghedindjikilile nosho yo oivilo oyo ya kwatelwa mo. Ndele otu na yo okuhoolola elongelokalunga lashili. Ngahelipi mbela? Onghedi imwe omo hatu dulu oku shi ninga omokukala hatu ongala nopehe na okufaula. (Lesha Ovaheberi 10:24, 25.) Okwoongala oku li oshitukulwa sha fimanenena shelongelokalunga lashili. (Epsalme 22:23; 122:1) Ohatu twaafana omukumo ngeenge twa ongala pamwe. — Ovaroma 1:12.
19. Omolwashike sha fimana okulombwela ovanhu vakweni kombinga yoshili yOmbiibeli oyo we lihonga?
19 Onghedi imwe vali omo hatu dulu okuulika kutya otwa hoolola elongelokalunga lashili omokulombwela vamwe kombinga yaasho twe lihonga mOmbiibeli. Ovanhu vahapu ova wililwa po koinima ii oyo tai ningwa kombada yedu. (Hesekiel 9:4) Otashi dulika u shii vamwe ovo ve li monghalo ya tya ngaho. Va lombwela kombinga yeteelelo olo u na li na sha nonakwiiwa. Eshi to twikile okukala ho ongala nokulombwela ovanhu vakweni kombinga yoshili yOmbiibeli, ito ka kala vali u na ohokwe momalongelokalunga oipupulu neenghedindjikilile dao. Oto ka kala wa hafa, na Jehova ota ka nangeka noupuna eenghendabala doye eshi to hoolola oku mu longela monghedi ya yuka. — Malakia 3:10.
Lihonga shihapu
‘LIKALEKENI MOHOLE YAKALUNGA’
Omadano oivilo oyo itai hafifa Kalunga
Omadano amwe oivilo nomafiku omafudo otashi dulika a kale a fa taa fimanekifa Kalunga ndele paulelalela otae mu nyematifa.


text:
Usoma wa Suku u Lomboloka Nye?
O pondola oku popia hati . . .
ocina cimue ci kasi vutima wove?
upopi umue wocindekaise?
uviali umue wokilu?
CECI EMBIMBILIYA LI POPIA
“Suku yokilu o katula usoma, kuenje ka u nyolẽha.”
“Omõla ulume wa tu ĩhĩwa, kuenje uviali u kala kovitãi viaye.”
CECI CI LOMBOLOKA KOKUOVE
Uviali wesunga u pondola oku ku kuatisa.
—Isaya 48:17, 18.
Voluali luokaliye u laika oku iya omuenyo u ka lipua kuenda tu ka kuata esanju.
—Esituluilo 21:3, 4.
TU TAVA HẼ KOVINA EMBIMBILIYA LI POPIA?
Tu tava, omo liasunga avali:
Yesu wa lekisa okuti Usoma wa Suku u ka tẽlisiwa. Eye, wa longisa kolondonge viaye oku likutilila oco Usoma wa Suku wiye okuti, ocipango caye ci tẽlisiwa palo posi. (Mateo 6:9, 10) Yesu wa lekisa ndomo ohutililo yaco yi ka tambuluiwa.
Yesu eci a kala palo posi, wa tekula omanu va kala onjala, wa sakula omanu va kala oku vela kuenda wa pindula ava va fa! (Mateo 15:29-38; Yoano 11:38-44) Omo okuti Yesu eye Osoma Yusoma wa Suku, o ka lingila ovina viwa komanu vana va kuatisa Kusoma waco.
—Esituluilo 11:15.
Ovina via siata oku pita voluali vi lekisa okuti Usoma wa Suku u kasi ocipepi. Yesu wa longisa okuti osimbu Usoma wa Suku ka wa nenele ombembua palo posi, voluali tu kasi mu kala uyaki, onjala, kuenda ovilemawe.
—Mateo 24:3, 7.
Koloneke vilo tua siata oku mola ovitangi viaco. Omo liaco, tu pondola oku kolela okuti, Usoma wa Suku u ka malako ovitangi viaco viosi.
OVINA VIOKU SOKOLOLA
Omuenyo u ka kala ndati vemẽhi Liusoma wa Suku?
Embimbiliya li tambulula epulilo eli kelivulu LIOSAMO37:29,kuenda kelivululiaISAYA 65:21-23.


text:
EMBIMBILIYA LI PONGOLOLA OMUENYO WOMANU
Nda Kuata Esumuo Kuenda Nda Linga Ongangala
UNYAMO A CITIWA: 1974
OFEKA A CITIWILA: KO MESIKU
ULANDU WOMUENYO: UMALẼHE UMUE ONGANGALA KUENDA UKUAKUYAKA VOLOKOLOLO
OMUENYO WANGE KOSIMBU:
Nda citiwila ko Ciudad Mante, olupale lumue lua posoka kofeka yo Tamaulipas, ko Mesiku. Volupale luaco, omanu va kuete ocituwa coku eca kuenda vakuahenda. Pole omo liungangala, vimbo liaco mua kala ohele yalua.
Ndi mõla wavali pokati komãla vakuãla. Olonjali viange via papatisiwile Vetavo Liokatolika kuenda noke, nda panga onepa kocisoko coku imbila vonembele. Ame nda yonguile oku sanjuisa Suku momo nda kuatele usumba woku sombisiwa kuenda oku imbiwa vifelu otembo ka yi pui.
Eci nda tẽlisa anyamo atãlo, Isiange wa tu siapo. Eci ca ndi kokela esumuo lialua kuenda evalo liutima. Sia kuatele elomboloko liesunga lieci a tu silapo, momo tuo solele calua. Ina yange wa enda oku talavaya calua oco a tu tekule etu tu mãla vakuãla.
Omo liocitangi caco, nda fetika oku linga ukamba lomanu vana okuti va kala akulu vange kosikola. Ovo va ndi longisa oku kemba, oku sipa, oku nyana kuenda oku yaka longunsu yange muẽle. Omo okuti nda solaile calua oku tumĩla vakuetu, nda lilongisa olonjila vialua vioku yaka kuenda oku talavaya lovota. Nda linga umalẽhe umue ongangala. Olonjanja vialua nda panga onepa koku liloya kuenda nda enda oku lemehiwa calua loku ndi sia vetapalo ndu okuti nda fa ale. Nda kokela esumuo lialua ku ina yange eci a ndi sanga loku ndi tuala kosipitali!
Eci nda kuata 16 kanyamo, Jorge ekamba liange liovomõla wa tu nyula konjo. Eye wa tu sapuila okuti Ombangi ya Yehova kuenda o yongola oku tu ĩha esapulo limue li kuete esilivilo. Kuenje wa fetika oku lombolola ovina a tava lekuatiso Liembimbiliya. Lalimue eteke nda tangele ulandu waco kuenje nda vetiyiwa oku lilongisa catiamẽla konduko ya Suku kuenda ocipango caye. Jorge wa tu sapuila okuti o yongola oku tu longisa Embimbiliya. Kuenje tua tava.
NDOMO EMBIMBILIYA LIA PONGOLOLA OMUENYO WANGE:
Nda komõha calua eci nda lilongisa ocili catiamẽla kondalu yifelu, elongiso limue okuti ka li sangiwa Vembimbiliya. (Osamo 146:4; Ukundi 9:5) Nda lilongisa okuti, si sukila oku kuatela Suku usumba umue ka wa sungulukile. Omo liaco, nda fetika oku u tenda nda Isia umue ukuacisola okuti o yongola okuti omãla vaye va kuata ekalo liwa.
Osimbu nda amamako oku lilongisa Embimbiliya, nda limbuka okuti ndi sukila oku linga apongoloko kovituwa viange. Nda sukilile oku lekisa umbombe kuenda oku siapo ungangala. Elungulo li sangiwa vukanda wa 1 Va Korindo 15:33 lia ñuatisa. Olio li popia hati: “Akamba vãvi va nyõla ovituwa viwa.’’ Nda limbuka okuti nda ndi yongola oku linga apongoloko kovituwa viange, nda sukilile oku liwekapo oku linga ukamba lomanu va kuete ovituwa vĩvi. Omo liaco, nda fetika oku linga ukamba la vamanji vekongelo okuti ka va tetulula ovitangi viavo poku liyaka ale lungangala, pole va ci linga poku kapako olonumbi Viembimbiliya.
Ovinimbu vikuavo Viembimbiliya via ndi vetiya calua, vi sangiwa vukanda wa Va Roma 12:17-19. Ovio viti: “Ko ka fetuluinyi umue cĩvi leci cĩvi . . . Nda citava, kali vakuambembua lomanu vosi. Akuetu wa soliwi, ko ka fetuluinyi, . . . momo ca sonehiwa citi: “‘Efetuluinyo liange; ame fetuluinya,” oco Yehova a popia.”’ Nda tava okuti Yehova eye o ka malako ekambo liesunga votembo a sokiya. Vokuenda kuotembo nda liwekapo oku kala ongangala.
Lalimue eteke njivalako ocina ca pita lame eteke limue luteke eci nda kala oku tiukila konjo. Ocisoko cimue camalẽhe ci panga onepa kocimunga cikuavo colongangala, ca ndi tipula kuenda usongui wocimunga caco wa mbeta vonyima loku kaluka hati: “Liteyuila!” Vepuluvi liaco nda likutilila ku Yehova loku pinga oco a ndi kuatise kocitangi caco. Ndaño okuti nda kuatele ongusu yoku fetuluinya pole sia ci lingile. Veteke lia kuamamo nda ñualehela lusongui wocimunga caco okuti wa kala lika liaye. Nda kuata onyeño yalua kuenda nda kuata onjongole yoku fetuluinya, pole nda pinga vali ku Yehova oco a ndi kuatise oku likandangiya. Nda komõha eci umalẽhe waco amẽla kokuange loku popia hati: “Ngecele omo liovina via pita hẽla luteke. Njongola oku kuama ongangu yove. Njongolavo oku lilongisa Embimbiliya.” Nda limbuka okuti ca kuata esilivilo oku likandangiya konyeño! Omo liaco, tua fetika oku lilongisila kumosi Embimbiliya.
Kotembo yaco epata liange lia liwekapo oku lilongisa Embimbiliya. Pole, nda nõlelepo oku amamako oku lilongisa kuenda sia ecelele okuti cimue ci ndi tateka oku ci linga. Nda kũlĩhĩle okuti oku kuata ukamba lafendeli va Suku ci ñuatisa oku yuvula ovisimĩlo ka via sungulukile kuenda oku kala lepata nda sukilile. Nda amamako oku lilongisa Embimbiliya kuenje kunyamo wo 1991 nda papatisiwa.
NDOMO NDA KUATISIWA:
Omo liesumuo nda kuatele nda enda oku tumĩla vakuetu kuenda nda kala ongangala. Pole, Ondaka ya Suku ya pongolola omuenyo wange. Cilo, nda siata oku sapela ovina viatiamẽla Kembimbiliya lomunu wosi o yongola oku yevelela. Ñuete esumũluho lioku talavaya kupange wakundi votembo yosi vokuenda kueci soka 23 kanyamo.
Nda talavaya ko filiale Yolobamgi Via Yehova kofeka yo Mesiku. Ko filiale yaco oko nda kũlĩhĩla manji umue ufeko o tukuiya hati Claudia kuenje kunyamo wo 1999 oco tua kuela. Ngeca olopandu ku Yehova omo a ndi sumulũisa lukãi waco ukuekolelo!
Tua kala vekongelo lielimi lioku ilaika lio ko Mesiku oku kuatisa ovisitatũi oku lilongisa eci catiamẽla ku Yehova. Noke, tua tumiwa kolupale luo Belize oco tu longise Embimbiliya komanu va kasimo. Ndaño okuti ka tu kuete ovina vialua kulo pole tu kuete ovina viosi tu sukila vi tu nenela esanju. Ka tu pondola oku ci sokisa lovina vikuavo.
Noke liontembo yimue, ina yange wa fetika vali oku lilongisa Embimbiliya kuenda wa papatisiwa. Huvange, ukãi waye kuenda omãla vaye, cilo va lingavo Olombangi Via Yehova. Vamue pokati kakamba vange nda kundila esapulo Liusoma cilo va kasivo oku vumba Yehova.
Omanu vamue vepata lietu va fa omo okuti ka va liwekelepo oku kala olongangala. Nda sia liwekelepo oku kuama onjila yaco, citava okuti nda nda fila kumue lavo. Ngeca olopandu ku Yehova omo a ñuatisa oku kuata ukamba laye kuenda ukamba lafendeli vaye okuti lepandi kuenda ohenda va ndi longisa oku kapako olonumbi Viembimbiliya komuenyo wange.


text:
OCIPAMA CAVALI
Embimbiliya Elivulu Limue Lia Tunda ku Suku
1, 2. Momo lie Embimbiliya ombanjaile yimue ya tunda ku Suku okuti yi tu nenela esanju?
NYE o yeva vutima nda ekamba liove li ku ĩha ombanjaile yimue kua lavokaile? Omo liesanju lialua o kuete, ku kevelela otembo yalua oco o yulule ombanjaile yaco, momo ekamba liove lia ku sokolola. Kuenje, eca olopandu kokuaye.
2 Embimbiliya ombanjaile yimue ya tunda ku Suku. Olio li tu ĩha olonumbi vina ka tu pondola oku sanga valivulu akuavo. Embimbiliya li tu sapuila okuti, Suku wa lulika ilu, ongongo, ulume wa tete, kuenda ukãi. Olio li tu ĩha olonumbi vi pondola oku tu kuatisa eci tu liyaka lovitangi. Embimbiliya li tu longisa ndomo Suku a ka tẽlisa ocipango caye oco ongongo yi kale ocitumãlo cimue ciwa. Embimbiliya ombanjaile yimue yi tu nenela esanju!
3. Nye o pondola oku limbuka osimbu amamako oku lilongisa Embimbiliya?
3 Osimbu amamako oku lilongisa Embimbiliya o limbuka okuti Suku o yongola okuti o linga ekamba liaye. Nda wa lilongisa ovina vialua viatiamẽla kokuaye, ukamba wove laye u li vokiya calua.
4. Nye ci ku komõhisa catiamẽla Kembimbiliya?
4 Embimbiliya lia pongoluiwa kueci ci soka 2.600 kalimi, kuenda kua siata oku pangiwa Ambimbiliya alua. Omanu valua voluali va pondola oku tanga Embimbiliya kelimi liavo. Osemana losemana ci pitahãla ohuluwa yomanu va siata oku tambula Embimbiliya! Ocili okuti ka kuli elivulu li sokisiwa Lembimbiliya.
5. Momo lie tu popela tuti Embimbiliya lia “tunda ku Suku”?
5 Embimbiliya li “tunda ku Suku.” (Tanga 2 Timoteo 3:16.) Pole, omanu vamue va siata oku sima ndoco: ‘Nda Embimbiliya lia sonehiwa lalume citava ndati okuti lia tunda ku Suku?’ Embimbiliya li tambulula ndoco: “Omanu va popia ondaka ya tunda ku Suku, ndomo va vetiyiwa lespiritu sandu.” (2 Petulu 1:21) Ulandu waco u sokisiwa lulume umue ukualomĩlu okuti o pinga kusonehi waye oco a sonehe ukanda umue. Helie usovoli wukanda waco? Ukanda waco watiamẽla kulume ukualomĩlu, pole ka u pangi onepa komunu wa u soneha. Cimuamue haico catiamẽla ku Suku okuti, eye Usovoli Wembimbiliya, pole ka li pangi onepa kalume va li soneha. Momo, Suku wa va songuila oco va sonehe ovisimĩlo viaye. Omo liaco, Embimbiliya “ondaka ya Suku.”—1 Va Tesalonike 2:13; tala Etosi 2 kesulilo lielivulu lilo.
EMBIMBILIYA LIA SUAPO
6, 7. Momo lie tu popela tuti Embimbiliya li kuete elitokeko?
6 Embimbiliya lia sonehiwa votembo yi pitahãla 1.600 kanyamo. Asonehi vaco va kala komuenyo votembo ya litepa. Vamue va lilongisile calua kolosikola, vakuavo ka va lilongisile. Umue pokati kavo wa kala ondotolo. Vakuavo va kala vakuakulima, vakuakupipa olõsi, angombo, ovaprofeto, olonganji, kuenda olosoma. Ndaño okuti asonehi vaco va litepele, pole olonepa viosi Viembimbiliya vi kuete elitokeko. Olio ka li lombolola ovina kocipama cimue okuti, ka vi likuata levi vi sangiwa kocipama cikuavo. *
7 Ovipama viatete Viembimbiliya vi lombolola ndomo ovitangi via fetika mulo voluali, kuenda ovipama via sulako vi tu sapuila ndomo Suku a ka vi tetulula eci a ka pongolola ongongo oco yi kale yokaliye. Embimbiliya li tu sapuila ovolandu a pita lomanu vokuenda kuanyamo alua, kuenda li lekisa okuti ocipango ca Suku ci tẽlisiwa.
8. Tukula ovolandu amue a lekisa okuti Embimbiliya lia suapo poku lombolola ovina viatiamẽla kovoloño.
8 Embimbiliya ka lia sonehiwile oco li longise ovoloño oluali, ale li kala ndelivulu lioku longisa kolosikola. Pole, ovina Embimbiliya li popia viatiamẽla kovoloño via suapo. Eci oco tu lavoka catiamẽla kelivulu lia tunda ku Suku. Ulandu u sangiwa kelivulu Liovisila u kuete olonumbi via Suku vi lekisa ndomo va Isareli va sukilile oku liteyuila kovovei oco ka a ka sambukile komanu vakuavo. Eci olonumbi viaco via sonehiwa omanu ka va kũlĩhĩle ndomo apuka amue a pondola oku koka ovovei. Embimbiliya li longisavo okuti, oluali ka lua kunamele kocina cimue. (Yovi 26:7) Kosimbu, eci omanu va tavele kocisimĩlo cokuti oluali lua tapika, Embimbiliya lia popele ale okuti oluali ombunje.—Isaya 40:22.
9. Omo okuti asonehi Vembimbiliya va kala vakuacili, ci tu kuatisa oku kuata elomboloko lie?
9 Ovina viosi Embimbiliya li popia viatiamẽla kovolandu, via suapo. Pole, ovolandu alua a sangiwa valivulu amue oluali ka a suilepo, momo asonehi vaco ka va kalele vakuacili. Asonehi vaco pamue ka va endele oku tukula olonjanja viosi ofeka yavo ya yuliwa kovoyaki. Pole, asonehi Vembimbiliya va kala vakuacili, momo va tukula olonjanja va Isareli va enda oku yuliwa. Va sonehavo ovina viatiamẽla kakulueya avo. Kelivulu Liatendelo tu sangako ulandu wa Mose u lekisa okuti, omo liekandu linene a lingile, Suku wo kangisa. (Atendelo 20:2-12) Omo okuti asonehi Vembimbiliya va kala vakuacili, ci lekisa okuti lia tunda ku Suku. Eli olio esunga lieci tu sukilila oku kolela Kembimbiliya.
ELIVULU LIMUE LIE YUKA ALUNGULO AWA
10. Momo lie alungulo Embimbiliya a siatela oku tu kuatisa koloneke vilo?
10 Embimbiliya ‘lia tunda ku Suku kuenje li silivila koku tu longisa, koku tu pisa, koku suñamisa ovina loku tu pindisila vesunga.’ (2 Timoteo 3:16) Olonumbi Viembimbiliya vi tu kuatisa koloneke vilo. Omo okuti Yehova wa kũlĩha ndomo tua lulikiwa, o kuete elomboloko liovina tu sokolola, kuenda ekalo lietu. Eye wa tu kũlĩha ciwa okuti etu muẽle ci sule, kuenda o yongola okuti tu kuata esanju. Yehova wa kũlĩha ovina viwa vi tu kuatisa, kuenda ovina vi tu kokela ovitangi.
11, 12. (a) Alungulo api awa Yesu a eca a sangiwa kelivulu lia Mateo kocipama 5 toke 7? (b) Nye tu pondola oku lilongisa Vembimbiliya?
11 Kelivulu lia Mateo oku upisa kocipama 5 toke 7, tu tangako alungulo awa Yesu a ecele a lekisa ndomo tu pondola oku kuata esanju, oku kala ciwa la vakuetu, oku likutilila, kuenda ovisimĩlo tu kuete viatiamẽla kolombongo. Ndaño okuti tunde eci Yehova a eca alungulo aco pa pita ale 2.000 kanyamo, pole, a kuete unene woku tu kuatisa koloneke vilo.
12 Vembimbiliya, Yehova o tu longisavo olonumbi vi tu kuatisa oku kuata omuenyo uwa vepata, oku kala olondingupange viwa, kuenda oku kuata ombembua lomanu vakuavo. Ndaño okuti tu kuete ekalo lia litepa, ale tu sangiwa kocitumãlo cikuavo, kuenda tu kasi oku liyaka lovitangi, pole, olonumbi Viembimbiliya vi pondola oku tu kuatisa olonjanja viosi.—Tanga Isaya 48:17; tala Etosi 3 kesulilo lielivulu lilo.
O PONDOLA OKU KOLELA KOVITUMASUKU VIEMBIMBILIYA
13. Nye Isaya a popele okuti oco ca laikele oku pita lolupale luo Bavulono?
13 Vembimbiliya mu sangiwa ovitumasuku vialua okuti via tẽlisiwa ale. Isaya wa popele hati, o Bavulono ya laikele oku kunduiwa. (Isaya 13:19) Eye wa lombolola ndomo olupale luaco lua laikele oku nyõliwa. Olupale luaco lua enda oku teyuiwa lapito anene polombundi, kuenda olui. Pole, Isaya wa popele hati, olui luaco lu papuiwa, kuenda apito olombundi viaco a laikele oku siala upulule. Kuenje, ovanyãli va laikele oku iñila volupale okuti ka va lingi uyaki. Isaya wa popelevo hati, ulume umue o tukuiwa hati Kuro eye wa laikele oku nyõla o Bavulono.—Tanga Isaya 44:27–45:2; tala Etosi 4 kesulilo lielivulu lilo.
14, 15. Ocitumasuku ca Isaya ca tẽlisiwa ndati?
14 Noke yoku pita ovita vivali vianyamo tunde eci ocitumasuku caco ca sonehiwa, olohoka vina via lipongiya vieya oku pitĩla, oco vi nyõle o Bavulono. Helie wa kala usongui wolohoka viaco? Ndomo ocitumasuku caco ca popele, usongui waco Kuro, una wa kala osoma yo ko Persia. Ovina viosi via tukuiwa vocitumasuku caco via tẽlisiwa.
15 Koñolosi yeteke liaco, va Bavulono va kala oku linga ocipito. Ovo va simĩle okuti va kolapo, momo va ñualiwile lovimbaka vinene, kuenda olui. Kosamua yolupale luaco, Kuro kumue lolohoka viaye va fẽla olekua yimue oco ovava olui luaco a tepuluke. Noke, ovava a tepuluka, kuenje ca ecelela asualali vo ko Persia oku yoka olui luaco. Pole, olohoka via laikele oku pita ndati vovimbaka vio Bavulono? Ndomo ocitumasuku ca popele, apito olombundi a sialele upulule, kuenje, olohoka via iñila volupale okuti ka via sukilile oku linga uyaki.
16. (a) Nye Isaya a popele okuti oco ca laikele oku pita lolupale luo Bavulono kovaso yoloneke? (b) Tua kũlĩha ndati okuti ocitumasuku ca Isaya ceya oku tẽlisiwa?
16 Vocitumasuku Isaya a tukula wa popele hati, lomue wa laikele oku kala vali vo Bavulono. Eye wa soneha ndoco: “Ka mu kala vali omanu, ka mu tungiwa vali kovitumbulukila viosi.” (Isaya 13:20) Anga hẽ olondaka evi vieya oku tẽlisiwa? Ocili okuti ocitumãlo cina ca kala o Bavulono vocinãla ci soka 80 kolokilometulu kombuelo yolupale luo Bagda kofeka yo Irake, ca linga elunda. Toke cilo lomue wa tungamo. Yehova wa komba o Bavulono “lolueyo luoku nyõla.”—Isaya 14:22, 23. *
17. Momo lie tu sukilila oku kolela kolohuminyo viosi Viembimbiliya?
17 Omo okuti ovitumasuku vialua Viembimbiliya via tẽlisiwa ale, ci lomboloka okuti, tu pondola oku kolela kovina Embimbiliya li popia viatiamẽla kovaso yoloneke. Tu pondolavo oku kolela okuti, Yehova o ka tẽlisa ohuminyo yaye yoku pongolola ongongo oco yi linge ocumbo celau. (Tanga Atendelo 23:19.) Omo liaco, tu kuete elavoko “liomuenyo ko pui. Suku una okuti lalimue eteke a kemba wa ci likuminya tunde osimbu.”—Tito 1:2. *
EMBIMBILIYA LI PONDOLA OKU PONGOLOLA OMUENYO WOVE
18. Nye Paulu a lombolola catiamẽla ‘kondaka ya Suku’?
18 Tua lilongisa okuti, ka kuli elivulu limue li sokisiwa Lembimbiliya. Ovina viosi vi sangiwamo vi kuete elitokeko, kuenda poku lombolola eci catiamẽla kovoloño oluali ale kovolandu, lia suapo. Li tu ĩhavo olonumbi viwa, kuenda li kuete ovitumasuku via tẽlisiwa ale. Pole, Embimbiliya li lombololavo ovina vikuavo. Upostolo Paulu wa soneha ndoco: “Ondaka ya Suku yi kasi lomuenyo kuenda yi kuete unene.” Olondaka evi vi lomboloka nye?—Tanga Va Heveru 4:12.
19, 20. (a) Embimbiliya li ku kuatisa ndati oku kũlĩha ciwa ekalo liove? (b) O pondola oku lekisa ndati okuti wa sanjukila ombanjaile Yembimbiliya?
19 Embimbiliya li pondola oku pongolola ekalo liomuenyo wove. Li ku kuatisavo oku kũlĩha ciwa ekalo liove. Olio li pondola oku ku kuatisa oku kuata elomboloko lia suapo liovisimĩlo viove. Momo, pamue tu sima okuti tu sole Suku. Pole, oco tu ece uvangi wokuti tu u kuetele ocisola, tu sukila oku kapako ovina Embimbiliya li popia.
20 Embimbiliya elivulu limue lia tunda ku Suku. Eye o yongola okuti o tanga Embimbiliya, kuenda o li sola. Eca olopandu omo liombanjaile yaco, kuenda amamako oku lilongisa ovina vi sangiwa velivulu liaco. Nda wa ci linga, o kuata elomboloko liocipango ca Suku catiamẽla komanu. Vocipama ci kuãimo, tu ka lilongisa ovina vikuavo viatiamẽla kocipango caco.
^ tini. 6 Omanu vamue va siata oku popia vati, Embimbiliya ka li kuete elitokeko, pole, olondaka viaco viuhembi. Tala elivulu losapi hati: A Bíblia—Palavra de Deus ou de Homem?, kocipama 7, lia sandekiwa Lolombangi Via Yehova.
^ tini. 16 Nda o yongola oku lilongisa ovina vialua viatiamẽla kocitumasuku Cembimbiliya, o pondola oku tanga ombrochura losapi hati: Um Livro Para Todas as Pessoas, oku upisa kemẽla 27 toke 29, ya sandekiwa Lolombangi Via Yehova.
^ tini. 17 Oku nyõliwa kuo Bavulono, ocitumasuku cimue Cembimbiliya ca tẽlisiwa. O pondola oku sanga alomboluilo ovitumasuku viatiamẽla ku Yesu Kristu, poku tala Etosi 5 kesulilo lielivulu lilo..


text:
Cipi Ocipango ca Suku Catiamẽla Kokuetu?
ECI o tanga ukanda umue wasapulo, o tala o televisãu, ale ceci o yevelela asapulo vo radio, o pondola oku mola kuenda oku yevelela asapulo alua ndeci: Ungangala, uyaki, kuenda ovina vikuavo vĩvi. Citava okuti o kasi oku tala ohali omo lioku vela, ale wa sumua omo liolofa viomunu umue o sole.
Lipula ndoco:
Anga hẽ eci oco Suku a yongola kokuange kuenda kepata liange?
Pi ndi pondola oku sanga ekuatiso oco ndi tetulule ovitangi viange?
Anga hẽ eteke limue voluali mu ka kala ombembua yocili?
Embimbiliya lieca etambululo lia suapo liatiamẽla kapulilo a lingiwa ndeti.
EMBIMBILIYA LI LONGISA OKUTI SUKU O KA LINGA OVINA VI KOMÕHISA PALO POSI.
Omanu ka va ka yeva vali evalo, oku kuka, ale oku fa.—Esituluilo 21:4
“Ocilema ci [ka] somboka ndosonge.”—Isaya 35:6
“Ovaso olomeke a [ka] patuluka.”—Isaya 35:5
Omanu va fa va ka pinduiwa. —Yoano 5:28, 29
Lomue o ka popia hati, ndi vela.—Isaya 33:24
Omunu lomunu palo posi o ka kuata okulia kua lua.—Osamo 72:16
KUATISIWA LOVINA EMBIMBILIYA LI LONGISA
Ku ka sime okuti, ovina wa tanga kamẽla atete elivulu lilo ka vi ka tẽlisiwa. Momo, Suku wa likuminya okuti, ndopo o ka linga apongoloko aco palo posi, kuenda Embimbiliya li lombolola ndomo a ka ci linga.
Embimbiliya li lombolola ovina vialua okuti, evi via tukuiwa ndeti vi sule. Olio li tu sapuila ovina tu sukila oku kũlĩha oco tu kuate esanju liocili, kuenda omuenyo uwa cilo. Sokolola eci catiamẽla kovina via siata oku ku nenela asakalalo. Vovina viaco citava okuti mua kongela oku sakalala lolombongo, ovitangi vepata, ekambo liuhayele, kuenda olofa viomunu umue o sole. Embimbiliya li pondola oku ku kuatisa oco o tetulule ovitangi viove, kuenda li ku lembeleka poku tambulula apulilo a kuãimo ndeci:
Anga hẽ eteke limue tu ka li sanga vali lomanu vana tu sole okuti va fa?
Momo lie tu ponduila oku kolela okuti Suku o ka tẽlisa ovina viosi a likuminya??
Omo okuti o kasi oku tanga elivulu lilo ci lekisa okuti, o yongola oku kũlĩha ovina Embimbiliya li longisa. Elivulu lilo li ka ku kuatisa. Ocinimbu locinimbu ci kuete epulilo li sangiwa pombuelo yemẽla, oco li ku kuatise oku kuata elomboloko lia suapo Liembimbiliya. Omanu valua va siata oku kuata esanju poku sapela Lolombangi Via Yehova catiamẽla kovina vi sangiwa Vembimbiliya. Tu lavoka okuti o kuatavo esanju. Omo liaco, Suku a ku sumũlũise osimbu amamako oku limbuka ovina Embimbiliya li pondola oku ku longisa!


text:
OSHILESHWA 10
Elongelokalunga lOukwaneumbo oshike?
Pefimbo lOmbibeli, Jehova okwa li a lombwela omaukwaneumbo a kale haa kala pamwe efimbo la wana opo a konakone Eendjovo daye nopo oilyo yomaukwaneumbo i kale i na ekwatafano la kola. (Deuteronomion 6:6, 7) Omolwelombwelo olo, oukwaneumbo keshe wEendombwedi daJehova ohau hoolola efiku lonhumba moshivike omo hau kundafana oinima yopamhepo wa manguluka, nohau hoolola oikundafanwa she likolelela keemhumbwe dao. Ndele nonande omunhu oha kala oye aeke, ota dulu okulongifa omhito ya tya ngaho okuninga ekonakonombibeli lopaumwene, ta longifa oshileshomwa osho a hala.
Elongelokalunga lOukwaneumbo ohali tu kwafele tu ehene popepi naJehova. Ombibeli otai ti: “Eheneni kuKalunga, opo nee Ye ta ehene kunye.” (Jakob 4:8) Eshi hatu konakona kombinga yomaukwatya aJehova nosho yo eenghatu daye mEendjovo daye, ohatu ende hatu mu shiiva nawa. Onghedi i li paunafangwa okuhovela okuninga Elongelokalunga lOukwaneumbo oyo okulesha pamwe Ombibeli mokule, tashi dulika tamu landula elesho lOmbibeli olo li li melandulafano lOfikola yOkudeula Ovaudifi. Otamu dulu okulitukulila omatukulwa elesho lOmbibeli, nopo nee ngeenge mwe a lesha, tamu kundafana oilihongomwa ipe oyo mwa mona mo.
Ohali kwafele yo oukwaneumbo u kale u na oukumwe. Ovalihomboli nosho yo ovadali nounona ohava pameke ekwatafano lavo ngeenge tava konakona Ombibeli ve li oukwaneumbo. Elongelokalunga lOukwaneumbo oli na okukala efimbo litunhula nolihafifa olo keshe umwe ha kala a teelela nodjuulufi. Ovadali otava dulu okuhoolola oikundafanwa oyo tai ti sha kounona she likolelela komido davo, oyo hai holoka moifo yOshungonangelo no-Awake! Otamu dulu okukundafana shi na sha nanghee ounona tava dulu okuungaunga nomaupyakadi oo hava shakeneke kofikola. Otamu dulu yo okulideula omaimbilo oo taa ka imbwa pokwoongala nokuhafela yo oushikepengeyo konima yElongelokalunga lOukwaneumbo.
Okulongela Kalunga pamwe oshivike keshe monghedi ya tya ngaho ye likalekelwa otaku ka kwafela keshe umwe moukwaneumbo a hafele okukonakona Eendjovo daKalunga, na Kalunga ote ke mu nangeka shili noupuna omolweenghendabala da tya ngaho. — Epsalme 1:1-3.
Omolwashike hatu litulile po efimbo lokuninga Elongelokalunga lOukwaneumbo?
Oshike ovadali tava dulu okuninga po opo oilyo youkwaneumbo aishe i dule okuhafela Elongelokalunga lOukwaneumbo?


text:
OCIPAMA 4
Yesu Kristu Helie?
1. Omuenyo wa Yesu wa fetika ndati?
Ca litepa lomanu vakuavo ceci okuti, Yesu osimbu ka citiwile palo posi wa kala ale kilu letimba liespiritu. (Yoano 8:23) Yesu eye ociluvo catete ca Suku, kuenda wa kuatisa koku lulika ovina viosi vikuavo. Omo okuti Yesu eye lika ociluvo Yehova a lulika lika liaye, wa tukuiwa hati, Omõla wa Suku “wongunga.” (Yoano 1:14) Eye wa kala Kapitiya ka Suku, kuenje wa tukuiwa hati, “Ndaka.”
2. Momo lie Yesu eyilile palo posi?
Suku wa tumĩle Omõlaye palo posi poku sondoluila omuenyo waye vimo liufeko umue u Yudea o tukuiwa hati, Maria. Omo liaco ka kuatele Isia ukuasitu. (Luka 1:30-35) Yesu weyilile palo posi oco (1) a tu longise ocili catiamẽla ku Suku, (2) oku tu sila ongangu ndomo tu linga ocipango ca Suku ndaño ceci tu liyaka lovitangi, kuenda (3) oku eca omuenyo waye we lipua “ndocisembi.”
3. Momo lie tu sukilila ocisembi?
Ocisembi ci lomboloka ofeto yimue yeciwa yoku yovola omunu umue kolofa. (Etundilo 21:29, 30) Vocipango catete ca Suku catiamẽla komanu, ka mua kongelele olofa kuenda oku kuka. Tua ci kũlĩha ndati? Suku wa sapuila ulume watete Adama okuti, nda wa linga eci Embimbiliya li tukula okuti “ekandu,” o fa. Omo liaco, nda Adama ka lingile ekandu, nda wa amamako lomuenyo. (Efetikilo 2:16, 17; 5:5) Ndomo ca lekisiwa Vembimbiliya, oku fa, kua “iñila” voluali omo lia Adama. Adama wa sila ocitumbulukila caye ekandu kuenda onima yaco, oku fa. Omo liaco, tu sukila ocisembi oco ci tu yovole koku fa tua piñala ku Adama.
Helie nda wa tẽla oku feta ocisembi oco tu yovuiwe kolofa? Eci tu fa, tu feta onima yi tunda kekandu lietu muẽle. Pokati komanu ka va li puile, lomue o tẽla oku yovola vakuavo kekandu.
4. Momo lie Yesu a fila?
Ca litepa letu ceci okuti, Yesu wa lipuile. Omo liaco, ka file omo liakandu aye, kuenda lalimue eteke a lingile ekandu. Pole, wa fila akandu a vakuavo. Suku omo liocisola calua a kuetele omanu, wa tuma Omõlaye oco a tu file. Yesu wa lekisavo ocisola kokuetu, poku pokola ku Isiaye, loku eca omuenyo waye omo liakandu etu.
5. Nye Yesu a kasi oku linga cilo?
Yesu eci a kala palo posi, wa sakula olombei, wa pindula ava va fa, kuenda wa teyuila omanu kohele. Eye wa lekisa eci a ka lingila omanu vakuepokolo kotembo yo kovaso. (Mateo 15:30, 31; Yoano 5:28) Noke yoku fa, Suku wo pindula letimba liespiritu. (1 Petulu 3:18) Kuenje wa talamẽla kondio ya Suku, toke eci Yehova o wĩha unene woku linga Osoma yo kilu lieve. (Va Heveru. 10:12, 13) Cilo o kasi oku viala kilu Ndosoma, kuenda oloñame viaye palo posi vi kasi oku kunda olondaka viwa kolonepa viosi violuali.
Ndopo, Yesu o ka lekisa unene waye Wusoma, oco a mãleko ohali yosi kuenda oku kundula vana va siata oku nena ohali yaco. Vosi vana va kolela Yesu haivo va pokola kokuaye, va ka kuata omuenyo wesanju voluali luokaliye palo posi.
LILONGISA OVINA VIKUAVO
Embimbiliya Li Longisa Nye?
Ocisembi
—Ombanjaile ya Suku
Ocisembi nye? Cikuete esilivilo lie ko kuove?


text:
EPULO 3
Ongahelipi handi dulu okupopya novadali vange?
MBELA OTO KA NINGA PO SHIKE?
Diladila konghalo ei: Efiku limwe konguloshi mEtitatu eshi George weedula 17 a mana oilonga yaye yomeumbo, okwa li e na efimbo la wana lokufuda po. Okwa tema ko-TV, ndele ta kala omutumba moshipundi shaye osho e hole.
Fimbo e li omutumba, xe okwa fikama moshivelo ta monika a handuka.
Xe okwa ti: “George! Omolwashike to hepeke efimbo nokutala o-TV, ponhele yokukwafela mumwanyoko noilonga yaye yofikola? Ku na efiku wa ningile eshi wa lombwelwa!”
George okwa ngongota ta ti: “Keshe fimbo aame ngoo meumbo omu!”
Xe okwa endeka okutwi ndele ta pwilida ta ti: “To ti ngahelipi George?”
George okwa nyamukula ta keme ye ta ngwilula omesho ta ti: “Aaye inandi tya sha Tate.”
Xe okwa popya a handuka neenghono ta ti: “Ino popya vali naame nondaka i li ngaho!”
Ngeno okwa li oove George, ngeno owa ninga po shike?
KANGHAMA NDELE TO DILADILA!
Okukala ho kundafana novadali voye osha fa ashike to shingi otuwa. Ngeenge owa hange opate ya fitikwa, oto dulu okukonga po ondjila imwe vali.
PASHIHOPAENENWA:
Okakadona kedina Lea oka ti: “Ohandi mono shidjuu okukundafana natate. Omafimbo amwe ohandi popi naye, nolwanima oha pula nge ta ti, ‘Ombili unene, mbela okwa li to popi naame?’”
LEA OKU NA OMAHOOLOLO ATATU.
Ota dulu okuhanyaukila xe.
Lea ota dulu kwiingida mokule ta ti: “Pwilikina! Oshinima eshi osha fimana!”
Ota dulu okuxulifa po okupopya naxe.
Lea ota dulu okusholola okupopya naxe kombinga yomaupyakadi aye.
Ota dulu okuteelela efimbo la wapala opo a twikile neenghundafana davo.
Lea ota dulu okupopya naxe oshipala noshipala lwanima, ile e mu shangele ombapila i na sha noupyakadi waye.
Eetepo lilipi to popile?
DIDILIKA KUTYA: Xe yaLea okwa li e lipyakidila nasha, nonghee ka li a didilika kutya Lea okwa kenyanana. Ngeenge Lea okwa hoolola po Eetepo la-A, xe ita ka uda ko kutya omolwashike Lea te mu hanyaukile. Eetepo olo osha yela kutya itali ke linyengifa xe a pwilikine keendjovo daye, noitali ulike efimaneko neduliko kuxe. (Ovaefeso 6:2) Onghee hano, eetepo eli itali ka etela nande oumwe womuvo ouwa.
Nonande Eetepo la-B otali dulu okukala ehoololo lipu olo ta dulu okukufa, halo li li pandunge lelalela. Omolwashike mbela? Omolwaashi opo Lea a ungaunge nomupondo nomaupyakadi aye, oku na okukundafana naxe, nonokutya opo xe e mu kwafele, okwa pumbwa okushiiva kutya oshike sha enda po. Okukala a mwena itaku pondola sha.
Shi na sha nEetepo la-C, Lea ina efa eshongo olo li mu ye moshipala aha kundafane naxe. Ponhele yaasho, okwa kendabala okukundafana naxe pomhito imwe vali. Lea otashi dulika a ka kale e udite a pepelelwa ngeenge okwa hoolola okushangela xe ombapila.
Okushanga ombapila otashi dulu yo oku mu kwafela a yelife kondadalunde kombinga youpyakadi waye. Ngeenge xe okwa lesha ombapila oyo ota ka mona kutya Lea okwa li a hala oku mu lombwela kombinga yashike, naasho otashi ke mu kwafela a ude ko oupyakadi waye. Lea naxe otava dulu okumona ouwa mEetepo la-C. Kashi na nee mbudi kutya otava kundafana oshipala noshipala ile omombapila, eetepo olo oli li metwokumwe nelondwelo lOmbiibeli olo tali ti: “Tu lalakaneni hano eshi tashi hapupalifa ombili.” — Ovaroma 14:19.
Lea ota dulu vali okutokola okuninga po shike?
Tala ngeenge oto dulu okudiladila po limwe, ndele to li shange ponhele i li pedu. Opo nee shanga kutya otali ka eta oshidjemo shilipi.
HENUKA OKUYANDJA OMANYAMUKULO TAA LIMBILILIKE
Didilika kutya haalushe osho ho popi naasho ovadali voye hava diladila hashi tu kumwe.
PASHIHOPAENENWA:
Otashi dulika ovadali voye ve ku pule kutya omolwashike to monika ino hafa. Ove oto ti kutya, “Inandi hala okupopya kombinga yasho.”
Ndele ovadali voye otashi dulika va kale ve udite wa fa wa ti: “Itandi dulu oku mu lombwela shaashi inandi mu lineekela. Ohandi ka lombwela ookaume kange oupyakadi wange, ndele hanye ndi na oku u lombwela.”
Diladila nee ngeno wa taalela oupyakadi wa kwata moiti, ndele ovadali voye ova halelela oku ku kwafela. Ngeenge owa ti: “Inamu lipula nasho, ohandi dulu okuungaunga nao.”
Ovadali voye otashi dulika va kale ve udite wa fa wa ti:
Enyamukulo loye liwa otali dulu okukala:


text:
CILONGESA 10
Yesu Uononokele Ntsimbu Yose
Vuno ue ku ononoka visemi viove ni?— Vintsimbu vimo ca pua ca cikalu. Ua tantekeya nguove Yesu uononokele Yehova na visemi veni, ni?— Ku kava via lingile ci ka ku kuasa ku ononoka visemi viove, ambe ha vintsimbu via vikalu. Tu ci lilongese mua cili eci cimpande.
Yesu tele kanda eze ha mavu, ua kele na Ise Yehova, muilu. Vunoni Yesu ua kele naua na visemi hano ha mavu. Mazina avo Yosefe na Maliya. Ua tantekeya vati va puile visemi vieni ni?—
Yehova ua nunguluile muono ua Yesu muilu, na ku u haka muzimo lia Maliya, linga a ku semukile ha mavu. Eci ca puile cikomoueso! Yesu ua kolele muzimo lia Maliya ngue mu ve ku kola tukeke vose mu mazimo a vanayavo. Yesu ua semukile mu nima ya vingonde 9. Ngeci Maliya na yalieni Yosefe, va puile visemi va Yesu hano ha mavu.
Mua kele na miaka 12, Yesu ua lingile vimo via muesele ngecize ua lemene cikuma Ise ua muilu Yehova. Ua lingilemo mua kele na ku enda vungendzi vua laha, vua ku ya ku Yelusalema ku Pasovala na visemi vieni hamo lika na vantsongo veni vose. Mu va kele na ku hiluka kuimbo, va Yosefe na Maliya va putukile ku tonda Yesu vunoni ka va hasele ku mu uana. Ua tantekeya ku va ka mu uanene ni?—
Vika Yesu ua kelele ku tembele?
Yosefe na Maliya va hilukile vuasi ku Yelusalema kaha va mu tondele mu mbonge yose. Vomine cikuma mitima muomu ka va hasele ku mu uana. Vunoni mu nima ya matangua atatu, amba vuose va ka mu uanene mu tembele! Ua tantekeya omo lia vika Yesu ua kele ku tembele?— Muomu kukekuo kua hasele ku lilongesa via Ise Yehova. Ua lemene Yehova, ngeci ua tondele ku lilongesa vati a hasa ku mu ya ku mutima. Omo ua kolele na ku pua yala, Yesu kasi uononokele Yehova ntsimbu yose, cipue ha vintsimbu via vikalu ambe nga ca monekele ngecize a ka yanda. Vuno Yesu uononekele na kuli va Yosefe na Maliya ni?— Eyo, nguayo Mbimbiliya.
Vika u hasa ku lilongesa ku lungano lua Yesu?— Ua pande ku ononoka visemi vove ambe ha vintsimbu via vikalu ku linga ngoco. U ka vononoka ni?—
TANDA MU MBIMBILIYA YOVE
Luka 1:30-35; 2:45-52
Efeso 6:1
VaHevelu 5:8


text:
AMÃLẼHE VA PULA
Ndi Sukila hẽ Oku Liwekapo Oku Namulala—Onepa 1
Olonjanja vimue oku liwekapo oku namulala, ci kuatisa. Kũlĩhisa ulandu wa Jill. Eye wa popia hati: “Kefetikilo nda li tendele okuti ndimunu umue o li kasi momo omunu nda kala oku namulala laye olonjanja viosi wa ndi kapeleko, wa enda oku kũlĩhisa ocitumãlo ndi kasi, omunu ndi kasi laye kuenda eci nda kala oku linga. Eye wa kuatele esepa lepata liange, capiãla enene isiange. Eci nda liwekapo oku namulala laye, ca kala ndu okuti va njupa ocilemo cimue!”
Sarah wa pitavo locitangi cimuamue. Eye wa fetika oku limbuka okuti John, ukuenje a kala oku namulala laye wa enda oku vangula olondaka vĩvi, ka ca lelukile oku u sanjuisa kuenda ka kuatele esumbilo. Sara wa popia hati: “Onjanja yimue wa pitĩla konjo yetu okuti wa cilua olowola vitatu, ka lamele ina yange eci o yikuila epito, kuenje wa popia hati: ‘Tu ende. Tua cilua.’ Eye ka popele hati, ‘Nda cilua’ pole hati, ‘Tua cilua.’ Eye wa sukilile oku pinga ongecelo ale oku lombolola esunga lieci a ciluila. Pole, ca velapo ceci okuti, eye wa sukilele oku lekisa esumbilo ku ina yange.”
Ocili okuti oku sumua omo liocituwa cimue ka ci vetiya oku liwekapo oku namulala. (Osamo 130:3) Pole, eci Sarah a limbuka okuti John wa kuatele ocituwa coku vangula lãvi kuenda ocituwa caco ca kala oku amamako, eye wa nolapo oku liwekapo oku namulala laye.
Nye o sukila oku linga nda wa limbukavo okuti omunu o kasi oku namulala laye ka ka kala ohuelli yimue yiwa? Ku ka ci tende ndocina cimue ka ci kuete esilivilo! Ndaño okuti ka ca lelukile, ciwa oku liwekapo oku namulala. Elivulu Liolosapo 22:3 li popia ndoco: “Omunu wa lunguka o mõla ũvi kuenje o lisalamisa.”
Ocili okuti oku liwekapo oku namulala pamue ka ci leluka. Pole olohuela vi kala otembo yosi. Ciwa oku tala ohali vokatembo kamue okuti ku liveli vokuenda kuomuenyo wove wosi!


text:
Ehipululo 70: O Jona Nombisi Onene
TALA omulume ou momeva. Ukahi movitateka ovinene, hatyoko? Ombisi ei maimunyinipo. Utyii olie omulume ou? Enyina liae o Jona. Tutalei oñgeni elipaka movitateka evi ovinene.
Jona omuuli wa Yehova. Konyima yononkhia mba Eliseu, papita vala omuvo wehehi, iya Yehova atolela Jona okuti: ‘Enda kepundaumbo enene lio Ninive. Ouvi wovanthu ovo walinga omunene. Nahanda wende ukevepopile tyo.’
Jona ankho kahandele okuenda. Moluotyo, walonda mowato umue ankho wenda kotyilongo tyimue tyikala kokule unene no Ninive. Yehova kahambukilwe mokonda ankho Jona ukahi nokutila. Iya Yehova apindula epukupuku limue enene, iya owato auhande okunyingila kohi yomeva. Ovaendesi vowato avakala unene nouoma, avahimbika okuita ekuateso kono huku mbavo.
Okuhulako Jona evetolela okuti: ‘Ame ndyifenda Yehova, Huku walinga eulu noohi. Ndyikahi nokutila ovilinga natumwa na Yehova.’ Iya ovaendesi vowato avemupulu okuti: ‘Oityi tuna yokulinga opo epukupuku eli, litule?’
Jona akumbulula ati: ‘Ndyumbei melunga, opo litule.’ Anthi, ovaendesi vowato ankho kavahandele okumuyumba melunga. Mahi, etyi epukupuku lieliyawisa, avemuyumbu melunga. Iya omphepo aitulu liwa liwa, iya elunga alihiliya.
Etyi Jona anyingila kohi yomeva, wanyinuapo nombisi imue onene. Mahi, kankhile. Wakala ovitenya vitatu, no vinthiki vitatu meimo liombisi oyo. Jona elivele unene, mokonda yetyi ehetavelele ku Yehova. Utyii oityi alinga?
Jona welikuambela ku Yehova okuita ekuateso. Iya Yehova ayeke ombisi ikemuhandyele kondye yelunga keheke liakukuta. Konyima yotyo, Jona aende ko Ninive. Otyo katyitulongesa okuti tyakolela unene okulinga etyi Yehova atuma?
Omukanda wa Jonas.
Omapulo
- Jona ankho olie? Oityi Yehova emutumine okulinga?
- Mokonda Jona ankho kahandele okuenda oku Yehova emutuma, oityi alinga?
- Opo epukupuku litule, Jona wapopila ovaendesi vowato valinge tyi?
- Ngetyi uluete polutalatu apa, oityi tyapitapo etyi Jona ayumbwa momeva?
- Ononthiki onoñgapi Jona akala meimo liombisi onene? Iya oityi Jona alinga etyi ankho ekahi mokati kombisi?
- Etyi Jona atunda meimo liombisi onene, opi aya nako? Iya otyo tyitulongesa tyi?
Omapulo omakuavo
- Tanga Jonas 1:1-17.
Oñgeni Jona elitehelela puetyi apewa otyilinga tyokukaivisila ovanthu voko Ninive? (Jonas 1:2, 3; Pro. 3:7; Ecl. 8:12)
- Tanga Jonas 2:1, 2, 10.
Oñgeni etyi tyapita na Jona tyituavela onthumbi yokuti Yehova makumbulula omalikuambelo etu? (Sal. 22:24; 34:6; 1 João 5:14)
- Tanga Jonas 3:1-10.
Yehova watuaileko okuundapesa Jona namphila potete aanyene okufuisapo otyilinga tyae. Ononkhono patyi tupondola okupolako? (Sal. 103:14; 1 Ped. 5:10)
Tyina tutala etyi tyapita na Jona novanthu vomo Ninive, omokonda yatyi tyapenga okusoka okuti ovanthu vamue kamavetavelale putyina tuivisa? (Jonas 3:6-9; Ecl. 11:6; Atos 13:48)


text:
EHOKOLOLO 42
Ondongi tai popi
MBELA owa uda nale ondongi tai popi? Otashi dulika u tye, ‘ahowe, oinamwenyo ihai popi.’ Ndele Ombibeli otai tu hokololele kombinga yondongi imwe oyo ya li ya popya. Natu ka tale kutya osha li sha enda ngahelipi.
Pefimbo olo, Ovaisrael ova li pokuya muKanaan. Ndele ohamba yOvamoab, Balak, oya li ye va tila neenghono. Onghee hano, Balak okwa ifana omumonikokule wedina Bileam e uye a finge Ovaisrael. Molwaashi Balak okwa li a udanekela Bileam oimaliwa ihapu, Bileam ka li a ongaonga okuuya kuBalak. Okwe uya a londa kondongi yaye.
Jehova ka li a hala Bileam a finge oshiwana shaYe. Onghee hano, okwa li a tuma omweengeli e na eongamukonda lile a ye a ka kelele Bileam. Ondongi yaBileam oya mona omweengeli a fikama mondjila, ndele Bileam ka li e mu wete. Eshi ondongi ya mona omweengeli oya li tai kendabala oku mu henuka, ndele oya ka nyengwa okupita po. Hauxuuninwa oya nangala ashike mondjila. Bileam okwa li a handuka neenghono nokwa hovela okudenga ondongi yaye noshiti.
Opo nee Jehova okwa ningifa ondongi yaBileam i popye. Ondongi oya pula Bileam ya ti: ‘Onde ku ninga shike eshi to denge nge?’
Bileam okwa nyamukula a ti: ‘Oto nyikifa nge oulai. Ngeno onda li nokuli ndi na eongamukonda, ngeno ohandi ku dipaa!’
Ondongi oye mu pula vali ya ti: ‘Mbela ope na ngoo efiku limwe nde ku ningile ngaha?’
Bileam okwa nyamukula a ti: ‘Ahowe.’
Opo nee Jehova okwa pashula omesho a Bileam a dule okumona omweengeli oo a li a fikama mondjila e kwete eongamukonda meke laye. Omweengeli okwe mu pula a ti: ‘Omolwashike to denge ondongi yoye? Onde uya ndi ku kelele opo uha ka finge Ovaisrael. Ngeno ondongi yoye kaya li ya kanghama, ngeno onde ku dipaa. Ashike ondongi yoye ngeno inandi i kuma.’
Bileam okwa nyamukula a ti: ‘Onda nyona. Kanda li ndi shi shii ngeenge owa fikama mondjila.’ Omweengeli okwa efa Bileam a twikile nolweendo laye, ndele tai kuBalak. Bileam okwa li ta kendabala natango okufinga Ovaisrael, ndele ponhele yaasho, Jehova okwa li a ningifa Bileam a nangeke noupuna Ovaisrael lwoikando itatu.
Numeri 21:21-35; 22:1-40; 23:1-30; 24:1-25.


text:
“Lileni naava hava lili”
“Hekelekafaneni nye mu tungafane keshe umwe nomukwao.” — 1 TES. 5:11.
OMAIMBILO: 121, 75
1, 2. Omolwashike twa pumbwa okukundafana nghee hatu dulu okuhekeleka ovo va nyika oluhodi? (Tala efano pehovelo loshitukulwa.)
SUSI okwa ti: “Hanga oule wodula konima ashike eshi twa filwa omonamati wetu, otwa kala twa nyika oluhodi neenghono.” Omukriste umwe okwa ti kutya konima ashike eshi omukulukadi waye a fya ombadilila, okwa li e udite nai neenghono. Shinyikifa oluhodi, ope na oihopaenenwa ihapu yavamwe ovo navo hava kala va nyika oluhodi ngaashi oyo. Ovanhu vahapu meongalo otashi dulika inava teelela ovaholike vavo va fye fimbo Harmagedon ine uya. Kutya nee owa filwa omuholike woye ile ou shii umwe oo a nyika oluhodi, otashi dulika u lipule kutya: ‘Ongahelipi ovo va nyika oluhodi tava dulu okukwafelwa opo va ungaunge noudjuu wavo?’
2 Otashi dulika wa uda taku tiwa kutya efimbo oli li omuveluli a denga mbada. Ndele mbela osho osha hala lela okutya efimbo loovene otali dulu okuvelula omutima wa teyauka? Omufiyekadi umwe okwa ti: “Onda mona kutya oshi li paushili okupopya kutya osho omunhu ha longifa efimbo laye musho ohashi mu kwafele a veluke.” Ngaashi oshipute shoovene, ouyahame wopamaliudo nao otau dulu okuveluka ngeenge owa kala hau filwa oshisho nawa. Oshike lela tashi dulu okukwafela ovo va nyika oluhodi va veluke kouyahame wavo wopamaliudo?
JEHOVA ‘OKALUNGA KEHEKELEKO ALISHE’
3, 4. Omolwashike hatu dulu okukala noushili kutya Jehova oku udite ko kutya omunhu oo a nyika oluhodi okwa pumbwa ehekeleko?
3 Nopehe na omalimbililo, Tate wetu womeulu omunahole, Jehova, oye odjo yehekeleko. (Lesha 2 Ovakorinto 1:3, 4.) Jehova, oo e li oshihopaenenwa sha denga mbada shonghenda, okwa shilipaleka oshiwana shaye a ti: “Ame, heeno, Ame mwene handi mu hekeleke.” — Jes. 51:12; Eps. 119:50, 52, 76.
4 Tate wetu omunanghenda naye mwene okwa filwa ovaholike vaye ngaashi Abraham, Isak, Jakob, Moses, nosho yo ohamba David. (Num. 12:6-8; Mat. 22:31, 32; Oil. 13:22) Eendjovo daKalunga otadi tu shilipaleka kutya Jehova okwa teelela nodjuulufi efimbo olo eshi ta ka alulila oonakufya momwenyo. (Job 14:14, 15) Otava ka kala va hafa nove na oukolele muwa. Diladila vali kOmona waKalunga omuholike oo a li a ‘nyakukilwa’ kuXe, kutya okwa li a fya efyo linyanyalifa. (Omayel. 8:22, 30) Eendjovo itadi dulu naanaa okuholola ouyahame oo Jehova a li e udite. — Joh. 5:20; 10:17.
5, 6. Ongahelipi hatu dulu okuhekelekwa kuJehova?
5 Ohatu dulu okukala nelineekelo filufilu kutya Jehova ota dulu oku tu kwafela. Onghee hano, inatu ongaonga okumbubulila Jehova omitima detu okupitila meilikano ngeenge twa nyika oluhodi. Itashi hekeleke tuu okushiiva kutya Jehova oku udite ko ouyahame wetu nohe tu pe ehekeleko olo twa pumbwa! Mbela ohe shi ningi ngahelipi?
6 Onghedi imwe omo Jehova he tu kwafele ‘omokupopilwa komhepo iyapuki.’ (Oil. 9:31) Eenghono daKalunga tadi longo odi li odjo yetwomukumo. Jesus okwa udaneka kutya Xe meulu “ota yandje Omhepo Iyapuki kwaava tave mu indile.” (Luk. 11:13) Susi oo a popiwa pehovelo, okwa ti: “Efimbo lihapu otwa kala ashike hatu i keengolo nokupula Jehova e tu hekeleke. Efimbo keshe ombili yaKalunga oya kala shili nokwaamena omitima nomomadiladilo etu.” — Lesha Ovafilippi 4:6, 7.
JESUS OKU LI OMUPRISTERI OMUKULUNHU OMUNANGHENDA
7, 8. Omolwashike twa pumbwa okukala tu na elineekelo kutya Jesus ote tu hekeleke?
7 Onghenda yaJehova oya li ya ulikwa meendjovo nomeenghatu dOmona waye omunahole, Jesus, eshi a li kombada yedu. (Joh. 5: 19) Jesus okwa li a tumwa opo a hekeleke ovo ve na “omutima wa nyanyaulwa” ‘naaveshe ava va polimana.’ (Jes. 61:1, 2; Luk. 4:17-21) Okwa li a didilikwa mo omolwolukeno nonghenda yaye i na sha novanhu ovo tava mono oixuna nehalo laye lokuxulifa po okumona oixuna kwavo. — Heb. 2:17.
8 Nopehe na omalimbililo, eshi Jesus a li omunyasha, okwa li e na okuungaunga nomafyo ovapambele nosho yo ookaume. Osha fa shili ngaha kutya Josef, xe oo a li te mu tekula, okwa fya eshi Jesus a li natango omunyasha. * Diladila kunghee Jesus omunanghenda tashi dulika eshi a li e na omido omulongo nasha ile 20 nasha, a li e na okuungaunga noluhodi laye mwene, laina, lovamwaxe nosho yo lovamwainakadona.
9. Jesus okwa li a ulika ngahelipi olukeno eshi Lasarus a fya?
9 Eshi Jesus a hovela oukalele waye, okwa li e na eshiivo lomoule nokwa li ha udile ovanhu oukwao wananghali. Pashihopaenenwa, diladila efimbo olo eshi kaume kaye Lasarus a fya. Nonande Jesus okwa li e shii kutya ote ke mu nyumuna, okwa li a uda nai neenghono eshi a li e wete Maria naMarta va wililwa po koluhodi. Okwa li e udite oukwao wananghali nosha li she mu ningifa a kwene. — John 11:33-36.
10. Omolwashike tu na okukala nelineekelo monghenda yaJesus kunena?
10 Ongahelipi onghenda nehekeleko laJesus tali dulu oku tu kwafela kunena? Omishangwa otadi tu shilipaleka kutya “Jesus Kristus Oye tuu ou onghela nonena nofiyo alushe.” (Heb. 13:8) Molwaashi “Omwene womwenyo” oku udite ko kutya okukala wa nyika oluhodi ohaku kala ngahelipi, “ota dulu okukwafa ava tava hongaulwa.” (Oil. 3:15; Heb. 2:10, 18) Onghee hano, ohatu dulu okukala nelineekelo kutya Kristus ota twikile okukala e udite ko ouyahame wavamwe, oluhodi noku va hekeleka “pefimbo liwa.” — Lesha Ovaheberi 4:15, 16.
‘EHEKELEKO OLO HALI DI MOMISHANGWA’
11. Omishangwa dilipi ho mono tadi hekeleke?
11 Ehokololo li na sha naJesus eshi a li a nyika oluhodi neenghono pefyo laLasarus olo limwe lomomahokololo mahapu taa hekeleke tali hangwa mEendjovo daKalunga dehekeleko. Nomolwaasho “keshe eshi sha shangwa nale, osha shangelwa elongo letu, opo tu kale tu neteelelo hali di melididimiko nomehekeleko lomomishangwa.” (Rom. 15:4) Ngeenge owa nyika oluhodi, naave oto dulu okumona ehekeleko momishangwa tadi shikula:
“Omwene oku li popepi nomitima da teyauka, Ye oha xupifa ava ve nomhepo ya nyanyauka.” — Eps. 34:18, 19.
“Ngeenge ndi noshisho shoudjuu meni lange, omahekeleko oye oo a hekeleka omwenyo wange.” — Eps. 94:19.
“NOmwene wetu Jesus Kristus Oye mwene naKalunga Tate yetu ou a kala e tu hole nokwe tu pa monghenda ehekeleko laalushe neteelelo liwa, Oye na hekeleke omitima deni, Ye ne mu pamekele meendjovo adishe diwa nomoilonga aishe iwa.” — 2 Tes. 2:16, 17. *
EONGALO OLI LI ODJO YEHEKELEKO LINENE
12. Onghedi imwe ya fimana ilipi hatu dulu okukala odjo yehekeleko kuvamwe?
12 Eongalo lopaKriste oli li odjo imwe yehekeleko kwaavo va nyika oluhodi. (Lesha 1 Ovatessaloniki 5:11.) Ongahelipi to dulu okupameka nokuhekeleka ovo ve na “omhepo yoluhodi”? (Omayel. 17:22) Kaleka momadiladilo kutya ope na “efimbo lokumwena nefimbo lokupopya.” (Omuud. 3:7) Omufiyekadi wedina Dalene okwa ti: “Ovo va nyika oluhodi ova pumbwa okuholola omadiladilo nomaliudo avo. Onghee hano, oshinima sha fimana to dulu okuningila ovo va nyika oluhodi okupwilikina nopehe na oku va kwata melaka.” Junia oo omumwainamati e li di paa ye mwene, okwa ti: “Nonande otashi dulika ito dulu okukufa po oluhodi lavo filufilu, osho sha fimana osho sho kutya owa hala okuuda ko kutya ove udite ngahelipi.”
13. Oshike twa pumbwa okudimbuluka shi na sha noluhodi?
13 Dimbuluka kutya ovanhu ihava shakeneke oluhodi la faafana noku liholola monghedi ya faafana. Omafimbo amwe, omutima womunhu oo ashike hau kala wa wililwa po kouyahame, notashi dulika shi kale shidjuu kuye okupopya omaliudo aye okomutima. Eendjovo daKalunga oda ti: “Omutima tau shiiva oluhodi lao vene, ndele mehafo lao omukwao ita dulu okunyakukwa.” (Omayel. 14:10) Nonande omunhu a holole nghee e udite, ihashi kala naanaa alushe shipu kuvamwe okuuda ko kutya ota kendabala okutya shike.
14. Ongahelipi hatu dulu okuyandja ehekeleko kwaavo va nyika oluhodi?
14 Oshi shii okuudiwa ko kutya otashi dulu okukala shidjuu okushiiva kutya oshike u na okulombwela omunhu oo a wililwa po koluhodi. Ashike nande ongaho, Ombiibeli oya ti “elaka lovanaendunge tali velula.” (Omayel. 12:18) Ovanhu vahapu ova mona omayele oo taa dulu okulongifa ngeenge tava hekeleke vamwe mokambo Ngeenge umwe oo u hole a fya. * Ashike oshinima hashi kwafele osho to dulu okuninga ‘okulila naava hava lili.’ (Rom. 12:15) Gaby oo omushamane waye a fya, okwa ti: “Omahodi ohaa holola osho ndi udite momutima. Nomolwaasho handi mono ehekeleko ngeenge ookaume tava lili pamwe naame. Pefimbo opo tu opo ihandi kala ndi udite ndi li aame andike moluhodi lange.”
15. Ongahelipi hatu dulu okuhekeleka umwe ngeenge ohatu mono shidjuu oku mu hekeleka odikilila? (Tala yo okamhungu “ Eendjovo diwa dehekeleko.”)
15 Ngeenge ou wete shidjuu okulombwela omunhu odikilila, oto dulu oku mu hekeleka mokushangela okakalata, oe-mail, etumwalaka ile ombapila yehekeleko. Oto dulu oku mu lombwela omushangwa wonhumba oo tau mu hekeleke, mu dimbulukifa oikala ile omaukwatya a nakufya, ile u mu lombwele oinima oyo wa hafela monakudiwa. Junia okwa ti: “Okutuminwa etumwalaka letwomukumo lili pauxupi ile okushivwa ndi ka kale nOmukriste mukwetu oule wokafimbo osha kwafela nge unene. Naasho osha li sha ningifa nge ndi kale ndi udite ndi holike nondi niwe ko nasha naame.”
16. Onghedi imwe ilipi hai pondola mokuhekeleka vamwe?
16 Ino dimbwa nghee sha fimana okukwatela mo Omukriste mukweni oo a nyika oluhodi meilikano loye nosho yo okwiilikana pamwe naye. Nonande ohashi kala shidjuu okupopya omaliudo oye meilikano monghalo ya tya ngaho, okwiilikana tashi di komutima ponhele yaye, nokuli nonande oto lili nosho yo newi inali yela, otashi dulu okupameka oo a nyika oluhodi. Dalene okwa ti: “Omafimbo amwe ngeenge ovamwameme ve uya okuhekeleka nge ohandi va pula ngeenge otava dulu okwiilikana. Ohava hovele okwiilikana, naluhapu ohashi kala shidjuu okupopya potete, ashike keshe efimbo ngeenge va tumbula oitya yonhumba, ohava ilikana newi lopombada eilikano tali kumu omutima. Eitavelo lavo la pama, ohole yavo nosho yo okunakonasha kwavo okwa kala nokupameka eitavelo lange.”
KALA NOKUHEKELEKA VAMWE
17-19. Omolwashike otwa pumbwa okukala hatu hekeleke vamwe?
17 Ovanhu otava dulu okukala va nyika oluhodi meenghedi da yoolokafana. Onghee hano, kala alushe ho hekeleke vamwe ndele ha mafiku ashike manini opehovelo ngeenge ookaume ile ovapambele vahapu opo ve li, ndele nomeemwedi da landula ko ngeenge vamwe va shuna komalukalwa avo. “Kaume oku na ohole alushe, nomumwaina ta dalwa, a kwafe moluhepo.” (Omayel. 17:17) Ovakriste vakwetu otava dulu okukala odjo yehekeleko linene oule wefimbo kuumwe oo ta ungaunga noluhodi. — Lesha 1 Ovatessaloniki 3:7.
18 Dimbuluka kutya ovo va nyika oluhodi otava dulu okukala ve na ouyahame woluhodi tau etwa kokudimbuluka efiku lehombolo, komusika, komafano, komalipyakidilo ile nokuli keedimba lonhumba, kewi, ile kefimbo lomudo. Oinima ihapu oyo hai ningwa kukaume kopahombo oo e li momwenyo ngaashi okukala poshoongalele ile pedimbuluko, ohai kala i yahameka neenghono. Omumwatate umwe okwa ti: “Konima eshi nda filwa omukulukadi wange, onda li nda teelela efiku lange lotete lokudimbuluka ohombo li kale liyahameka noka sha li shipu. Ashike ovamwatate novamwameme ova li va longekida okavilo kanini kookaume kange vopofingo opo ndi ha kale ndi udite ndi li ame andike.”
19 Kaleka yo momadiladilo kutya ovo va nyika oluhodi inava pumbwa ashike ehekeleko pomafimbo e likalekelwa. Junia okwa ti: “Luhapu ookaume nekwafo olo hali yandjwa pefimbo olo pehe na oivilo ye likalekelwa otali dulu okukala tali tungu. Omafimbo oo inaa teelelwa ohaa kala a fimana noha eta ehekeleko linene. Oshoshili kutya itatu dulu okukufa po oluhodi ile ouyahame oo hau etwa kokufilwa omuholike, ashike ohatu dulu okuhekeleka vamwe mokukatuka eenghatu opo tu kwafele ovo va nyika oluhodi. (1 Joh. 3:18) Gaby okwa ti: “Ohandi pandula shili Jehova omolwovakulunhuongalo ovanahole ovo va kala pamwe naame pomhito keshe eshi nda li moudjuu. Ova kwafela nge shili ndi mone eke laJehova lopahole.”
20. Omolwashike omaudaneko a Jehova e li odjo yehekeleko linene?
20 Itashi hekeleke tuu okushiiva kutya Jehova, Kalunga kehekeleko alishe, ota ka kufa po oluhodi nota ka eta ehekeleko laalushe eshi ‘aveshe ovo va kala meembila tava udu ondaka yaKristus ndele tava hololoka mo!’ (Joh. 5:28, 29) Kalunga okwa udaneka kutya “ota ka hanauna po efyo fiyo alushe, ndele Omwene, Kalunga ta ka feta po omahodi momesho aaveshe.” (Jes. 25:8) Ponhele ‘yokulila naava hava lili’ aveshe ovo ve li kombada yedu otava ka ‘hafa pamwe novahafi.’ — Rom. 12:15.
^ okat. 8 Oshikando shaxuuninwa Josef a tumbulwa osheshi Jesus a li e na omido 12. Eshi Jesus a li a longa oshikumwifilonga shaye shotete eshi a shitukifa omeva omaviinyu, Josef ka li a tumbulwa pefimbo opo nosho yo poiningwanima ya ka landula ko. Eshi a li komuti womahepeko, okwa li e lineekelela omuyapostoli Johannes a file oshisho Maria, osho Jesus a li ita dulu okuninga ngeno Josef okwa li momwenyo. — Joh. 19:26, 27.
^ okat. 11 Omishangwa dimwe omo ovanhu vahapu va mona ehekeleko ongaashi Epsalme 20:1, 2; 31:7; 38:8, 9, 15; 55:22; 121:1, 2; Jesaja 57:15; 66:13; Ovafilippi 4:13; nosho yo 1 Petrus 5:7.
^ okat. 14 Tala yo oshitukulwa “Hekeleka ovo va nyika oluhodi, ngaashi Jesus a li a ninga,” mOshungonangelo ye 1 Novemba 2010.


text:
OCIPAMA 1
Olondaka Viwa vi Lomboloka Nye?
1. Olondaka viwa Via tunda ku Suku vi lomboloka nye?
Suku o yongola okuti tu kuata omuenyo wesanju palo posi. Eye omo liocisola a kuetele omanu, wa lulika ongongo kuenda ovina vikuavo vi kasimo. Ndopo o ka lekisa unene waye oco a nene ekalo liwa komanu vosi va tunga kilu lieve. Eye o ka yovola omanu kovina viosi vi nena ohali.
Ka kuli uviali wa tẽla oku malako ungangala, uvei, kuenda oku fa. Pole, kuli olondaka viwa vi lekisa okuti, ndopo uviali wa Suku u ka piñainya ovoviali osi oluali. Kuenje olonungi viuviali waco vi ka kuata ombembua kuenda uhayele uwa.
2. Momo lie olondaka viwa vi sukilila onjanga?
Eci Suku a ka yovola oluali kolondingaĩvi, oco lika ohali yi ka pua. (Sofoniya 2:3) Otembo yipi ci ka lingiwa? Ondaka ya Suku ya lomboluile ale ovitangi omanu va kasi oku liyaka lavio koloneke vilo. Ovitangi viaco vi eca uvangi wokuti otembo ya Suku yoku malako ovitangi viaco, yi kasi ocipepi.
3. Nye tu sukila oku linga?
Tu sukila oku lilongisa ovina viatiamẽla ku Suku vi sangiwa Vondaka yaye, Embimbiliya. Olio li kasi ndukanda tua tambula ku isia ukuacisola. Embimbiliya li tu sapuila ndomo tu pondola oku kuata esanju komuenyo cilo, kuenda ndomo tu ka tambula omuenyo ko pui kovaso yoloneke palo posi. Eci omanu va ka mola okuti ove o kasi oku kuatisiwa oco o kũlĩhe ciwa Embimbiliya, citava okuti va ka ku suvuka. Pole, poku kũlĩha ovina viwa Suku a tu likuminya, ka tu ecelela okuti vakuetu va tu tateka oku lilongisa catiamẽla kovina viaco.
LILONGISA OVINA VIKUAVO
Elilongiso Liembimbiliya li Lingiwa Ocali
Momo lie ndi Lilongisila Embimbiliya?
Embimbiliya li kasi oku kuatisa owiñi wakahandagalala voluali luosi oku sanga atambululo kapulilo a velapo komuenyo. O yongola hẽ oku kala pokati kowiñi waco?


text:
Ove hẽ o Yongola Oku Kũlĩha Ocili?
OCILI cipi o sukila oku kũlĩha? O sukila oku kũlĩha atambululo atiamẽla kapulilo a velapo a siata oku lingiwa lomanu. Pamue ove wa siata oku lipula ndoco:
Anga Suku wa tu kapako muẽle?
Anga hẽ ovoyaki kuenda ohali eteke limue vika pua?
Nye ci pita letu eci tu fa?
Ava va fa va kuete elavoko lipi?
Ndi pondola oku linga ndati olohutililo vi yeviwa la Suku?
Ndi kuata ndati esanju komuenyo?
Pi ove o pondola oku sanga atambululo kapulilo ava? Nda wa enda vonjo yimue yalivulu, o sangamo alivulu alua a eca atambululo kapulilo aco. Elivulu lelivulu li kuete ocisimilo ca litepa. Alivulu amue a kuete lika esilivilo vokuenda kuotembo yimue kuenje olonumbi vi sangiwamo vi pongoloka.
Pole, kuli elivulu limue li kuete atambululo a koleliwa. Velivulu liaco omo mu sangiwa ocili. Yesu Kristu wa likutilila ku Suku hati: “Ondaka yove oyo ocili.” (Yoano 17:17) Koloneke vilo tua kũlĩha okuti Ondaka yaco, Embimbiliya li Kola. Okokanda kalo, ka konomuisa eci Embimbiliya li popia catiamẽla kapulilo a lingiwa kefetikilo.
Anga Suku wa tu Kapako Muẽle?
ESUNGA LIECI OMANU VA LINGILA EPULILO LIACO: Tu kasi voluali lumue lueyuka evĩho kuenda ungangala. Atavo alua a longisa okuti ohali tua siata oku tala, ocipango ca Suku.
CECI EMBIMBILIYA LI LONGISA: Suku haeyeko wa koka ũvi. Elivulu lia Yovi 34:10, li popia hati: “Ci kale kupãla la Suku oku linga evĩho. Ci kale kupãla la Tõlo oku limba kakandu.” Suku wa sokiyila omanu ekalo liwa. Eli olio esunga lieci Yesu a tu longisila oku likutilila hati: “A Isietu o kasi kilu. . . . Usoma wove wiye. Ocipango cove ci lingiwe posi ndeci ci lingiwa kilu.” (Mateo 6:9, 10) Omo okuti Suku wa tu kapako calua wa linga esokiyo lioku tẽlisa ocipango caye.
Tanga Efetikilo 1:26-28; Tiago 1:13; kuenda 1 Petulu 5:6, 7.
Anga hẽ Ovoyaki Kuenda Ohali Eteke Limue Vika Pua?
ESUNGA LIECI OMANU VA LINGILA EPULILO LIACO: Ovoyaki a kasi oku amamako oku ponda olohuluwa viomanu. Vosi yetu tua siata oku liyaka locitangi caco.
CECI EMBIMBILIYA LI LONGISA: Suku wa likuminya oku tumbika ombembua voluali luosi. Vusoma waye, omanu ka ‘vaka lilongisa vali uyaki.’ Momo vaka pongolola “olosipata viavo ha vi lingi atemo olosaluwa.” (Isaya 2:4) Suku oka mãlako ungangala kuenda ohali. Embimbiliya li popia hati: “[Suku oka] puenya asuelela osi kovaso avo. Okufa ka ku kalako vali, ndaño oku lila loku liyula lupongo laviovo ka vi kalako vali. Momo ovina viatete via pita.”
Tanga Osamo 37:10, 11; 46:9; kuenda Mika 4:1-4.
Nye ci Pita letu Eci tu fa?
ESUNGA LIECI OMANU VA LINGILA EPULILO LIACO: Atavo alua o voluali, a siata oku longisa okuti omanu va kuete ocilelembia ka ci fi. Omanu va tava okuti ava va fa va pondola oku linga lãvi ava va kasi lomuenyo kuenda Suku o kangisa olondingaĩvi vondalu yifelu.
CECI EMBIMBILIYA LI LONGISA: Poku fa, omanu ka va kala vali lomuenyo. Elivulu Liukundi 9:5, li popia hati: “Ava va fa lacimue va kũliha.” Omunu wa fa, ka pondola oku kuatisa ndaño oku kuama kuama vana va kasi lomuenyo, momo u wa fa, ka kũlĩhĩle vali cimue.
Tanga Efetikilo 3:19; kuenda Ukundi 9:6, 10.
Ava va fa va kuete elavoko lipi?
ESUNGA LIECI OMANU VA LINGILA EPULILO LIACO: Tu yongola oku amamako oku kala lomuenyo kuenda oku kuata esanju kumue lomanu tu sole. Eli olio esunga lieci tu kuetele onjongole yoku li sanga vali la vangandietu va fa.
CECI EMBIMBILIYA LI LONGISA: Onepa yalua yomanu va fa yika pinduiwa. Yesu wa likuminya hati, “vosi va kasi vayambo . . . [vaka] tundamo.” (Yoano 5:28, 29) Ava vaka pinduiwa, vaka kala voluali luokaliye ndomo Suku a ci likuminya. (Luka 23:43) Omanu vosi vakuepokolo vaka kuata uhayele wa lipua kuenda omuenyo ko pui. Embimbiliya li popia hati: “Olondingesunga vi piñala ofeka, vi tungamo oloneke ka vi pui.”
Tanga Yovi 14:14, 15; Luka 7:11-17; kuenda Ovilinga 24:15.
Ndi pondola oku linga ndati olohutililo vi yeviwa la Suku?
ESUNGA LIECI OMANU VA LINGILA EPULILO LIACO: Omanu vakuatavo osi va siata oku likutilila. Pole, valua va sima okuti olohutililo viavo ka vi kasi oku yeviwa.
CECI EMBIMILIYA LI LONGISA: Yesu wa tu longisa oku yuvula olohutililo vioku pitolola. Eye wa popia hati: “Eci vu likutilila ko ka pitololi ño-o olondaka vioku patekela.” (Mateo 6:7) Nda tu yongola okuti olohutililo vietu vi yeviwa la Suku, tu sukila oku linga olohutililo lonjila yimue ya sunguluka. Oco tu tẽle oku ci linga, tu sukila oku kuama olonumbi via Suku viatiamẽla kolohutililo. Ukanda watete wa Yoano 5:14, u popia hati: “Nda tu pinga cimue ca sungulukila ocipango [ca Suku] eye o tu yeva.”
Tanga Osamo 65:2; Yoano 14:6, 14; kuenda 1 Yoano 3:22.
Ndi Kuata Ndati Esanju Komuenyo?
ESUNGA LIECI OMANU VA LINGILA EPULILO LIACO: Omanu vamue va sima okuti olombongo, ekemãlo, kuenda eposo ovio vi nena esanju komuenyo. Pole, vana va kuete ocisimĩlo coku sanga esanju lonjila yaco va siata oku likemba ovo muẽle.
CECI EMBIMBILIYA LI LONGISA: Yesu wa lekisa eci ci nena esanju poku popia hati: “Vakuosuke wovutima va sumũlũha, momo usoma wokilu wavo.” (Mateo 5:3) Tu pondola lika oku kuata esanju nda tua likolisilako oku kũlĩha Suku kuenda ocipango caye catiamẽla kokuetu. Ukũlĩhĩso waco u sangiwa Vembimbiliya. Oku kũlĩha ocili caco, ci tu kuatisa oku limbuka ovina vi kuete esilivilo kuenda evi ka vi kuete. Oku kapako olonumbi Viembimbiliya kovina viosi tu linga, ci kuete esilivilo kuenda ci nena esanju.
Tanga Olosapo 3:5, 6, 13-18; kuenda 1 Timoteo 6:9, 10.
Tua konomuisako lika apulilo epandu lekuatiso Liembimbiliya. O yongola hẽ oku kuata vali alomboluilo akuavo? Nda ove o kasi pokati ‘kavakuosuke wovutima’ ocili okuti o ka kuata onjongole yaco. Pamue ove wa li lingile ale apulilo amue nda-a: ‘Nda Suku wa tu kapako, momo lie a ecelela ũvi kuenda ohali vokuenda kuanyamo alua? Ndi pondola oku kuatisa ndati epata liange oku kuata esanju?’ Vembimbiliya mu sangiwa atambululo kapulilo ava kuenda apulilo akuavo.
Pole, koloneke vilo, omanu valua va kuete ohele yoku lilongisa Embimbiliya. Ovo va sima okuti Embimbiliya elivulu limue linene calua kuenda oku kuata elomboloko liolondaka vi sangiwamo, ca tĩla. Anga hẽ o yongola oku kuatisiwa oco o sange atambululo akuavo Vembimbiliya? Olombangi Via Yehova vi pondola oku ku ĩha ovimalẽho vivali vika ku kuatisa oku ci linga.
Ocimalẽho catete, elivulu losapi Embimbiliya li Longisa Nye?. Olio lia pangiwila oku kuatisa omanu oku konomuisa Embimbiliya oco va sange atambululo kapulilo a velapo a siata oku lingiwa. Ocimalẽho cavali, esokiyo lioku lilongisila Embimbiliya konjo. Umue pokati Kolombangi Via Yehova posongo yene, o pondola oku ku pasuisa oco vu lilongise Embimbiliya osemana losemana vokuenda kuakukutu amue konjo yove. Omanu valua koluali luosi, va siata oku kuatisiwa lesokiyo liaco. Vamue pokati kavo va popia vati: “Nda sanga ocili!”
Oku lilongisa Embimbiliya ci sokisiwa loku sanga ukuasi wa velapo. Momo ocili Cembimbiliya, ca tu yovola kovihilahila, katatahãi kuenda usumba wovina viaño. Oco, ca tu ĩha elavoko kuenda esanju. Yesu wa popia hati: “Vu kũlĩha ocili, kuenda ocili cu yovola.”
LILONGISA OVINA VIKUAVO
Elilongiso Liembimbiliya li Lingiwa Ocali
Momo lie ndi Lilongisila Embimbiliya?
Embimbiliya li kasi oku kuatisa owiñi wakahandagalala voluali luosi oku sanga atambululo kapulilo a velapo komuenyo. O yongola hẽ oku kala pokati kowiñi waco?
APULILO ATAMBULUIWA LEMBIMBILIYA
Anga hẽ Suku Ongusu Yimue ka yi Letiwe?
Embimbiliya li popia okuti Suku wa lulika ovina viosi longusu yaye ya pama, anga hẽ wa siata oku tu tata?
APULILO ATAMBULUIWA LEMBIMBILIYA
Momo Lie o Likutililila? Anga Suku o Ndi Yevelela?
Ci kale okuti Suku o ku yevelela ale sio, cosi ca tamba ño kokuove.


text:
OCIPAMA CEKŨI LAMOSI
Momo Lie ku Kasilili Ohali Yalua?
1, 2. Nye omanu valua va siata oku pula?
EHUNGUHUNGU liofela lia nyõla imbo limue. Ulume umue wa iñila luta vonembele yimue, kuenje wa ponda omanu valua va kalamo. Uvei wo kanser wa ponda onjali yimue yukãi okuti ya sia omãla vatãlo.
2 Eci ku pita ovilunga vimue ndevi via tukuiwa ndeti, omanu valua va siata oku lipula ndoco: “Momo lie?” Omanu valua va siata oku pula esunga lieci voluali mue yukila onya kuenda ohali. Ove hẽ wa lipulile ale eci catiamẽla kovina viaco?
3, 4. (a) Apulilo api Havakuki a linga? (b) Yehova wo tambulula ndati?
3 Vembimbiliya tua lilongisa okuti, ulume umue wa kuatele ekolelo lialua ku Suku, wa lingavo apulilo aco. Ovolandu a lekisa okuti, uprofeto Havakuki wa pula ku Yehova hati: “O ndekisila nye evĩho? O mbanjisila nye ahuku? Momo ndete okunyõla lokupunda. Ema lia wenguka. Okuyaka kua katuka.”
4 Kelivulu lia Havakuki 2:2, 3, tu tangako atambululo Suku a ecele kapulilo Havakuki a lingile, kuenda ohuminyo yoku malako ovitangi viaco. Yehova o sole calua omanu. Embimbiliya li popia hati: “Eye o vu tati.” (1 Petulu 5:7) Ndeci etu ka tu sole oku mola omanu va tala ohali, ca piãla enene Suku okuti ka sole ovina viaco. (Isaya 55:8, 9) Omo liaco, tu konomuisi epulilo liokuti: Momo lie voluali mue yukila ohali yalua?
MOMO LIE KU KASILILI OHALI YALUA?
5. Nye alongisi valua vatavo va siata oku longisa catiamẽla kohali? Nye Embimbiliya li longisa?
5 Omanu vamue ndeci: Angombo, ovitunda, kuenda alongisi vatavo amue va siata oku popia vati, Suku o yongola okuti omanu va tala ohali. Omanu vakuavo va siata oku popia vati, ovina viosi omunu a liyaka lavio oku kongelamo ovilunga, via sokiyiwa ale la Suku, kuenda ka tu pondola oku kuata elomboloko liesunga liaco. Vakuavo pamue va popia vati, omanu oku kongelamo omãla vatito, va siata oku fa oco va ka kale la Suku kilu. Pole, alongiso aco uhembi. Momo, Yehova lalimue eteke a kokele ovina vĩvi. Embimbiliya li popia hati: “Ci kale kupãla la Suku oku linga evĩho. Cikale kupãla la Tõlo oku limba kakandu.”
6. Momo lie omanu valua va siatela oku lundila Suku omo liohali va siata oku liyaka layo?
6 Omanu valua va siata oku lundila Suku omo liohali yalua yi kasi voluali, momo va sima okuti Suku eye o kasi oku viala oluali. Pole, ndomo tua lilongisa kocipama 3 celivulu lilo, Satana Eliapu eye ombiali yoluali lulo.
7, 8. Momo lie voluali mue yukila ohali yalua?
7 Embimbiliya li tu sapuila hati, “oluali luosi lu kasi povaka ondingaĩvi.” (1 Yoano 5:19) Omo okuti Satana eye ombiali yoluali lulo, o kuete ovituwa vĩvi, kuenda ongangala. Eye wa siata “oku yapuisa oluali luosi.” (Esituluilo 12:9) Omanu valua va siata oku kuama ongangu yaye. Eli olio esunga lieci voluali mue yukila ovohembi, onya, kuenda ungangala.
8 Kuli esunga likuavo lieci voluali mue yukila ohali yalua. Eci Adama la Heva va lekisa esino, ekandu liavo lia sambukila komãla vavo. Omo liekandu, omanu va siata oku kokela ohali omanu vakuavo. Kuenje, va yongola oku livelisapo okuti vakuavo ci sule. Ovo va siata oku liyaka pokati, va enda kovoyaki, kuenda va linga ovina vĩvi komanu vakuavo. (Ukundi 4:1; 8:9) Olonjanja vimue omanu valua va siata oku tala ohali, momo “cosi ciya ño ci veta ño.” (Ukundi 9:11) Omanu va siata oku pita lovitangi viaco omo lioku kala pocitumãlo cimue ka ca sungulukile, vepuluvi ka lia sungulukile.
9. Momo lie tu kuetele ekolelo liokuti Yehova o kuete esunga lieci a kasilili oku ecelela okuti ohali yamamako?
9 Yehova lalimue eteke a kokelele ohali komanu. Eye ka kuete eko liovoyaki, ungangala, kuenda ohali. Handi vali, hayeko wa siata oku koka ovilunga ndeci: Ovilemawe, ahunguhungu ofela, kuenda andunde ovava. Pole, ove pamue o lipula ndoco: ‘Nda Yehova o kuete unene wa velapo voluali luosi, momo lie ka tatekela ovina vĩvi via siata oku pita?’ Tua kũlĩha okuti Yehova wa tu kapako, kuenda o kuete esunga lieci a kasilili oku ecelela okuti ohali yamamako.—1 Yoano 4:8.
ESUNGA LIECI SUKU A KASILILI OKU ECELELA OHALI
10. Satana wa lingila ndati usuanji Yehova?
10 Vocumbo Cedene Satana Eliapu wa kemba Adama la Heva. Eye wa lundila Suku hati, ombiali yimue yĩvi. Wa popiavo hati, Suku wa kala oku limbika ovina vimue viwa ku Adama la Heva. Satana wa yonguile okuti, ovo va tava kuhembi wokuti eye wa laikele oku kala ombiali ya velapo okuti Yehova o sule, kuenda ka vo sukila.—Efetikilo 3:2-5; tala Etosi 27 kesulilo lielivulu lilo.
11. Epulilo lipi tu sukila oku tambulula?
11 Adama la Heva ka va pokuile ku Yehova, kuenje va lekisa esino. Ovo va simĩle okuti va kuatele omoko yoku li nõlela eci va yongola oku linga catiamẽla koku tepisa pokati keci ciwa leci cĩvi. Yehova wa laikele oku lekisa ndati okuti vakuesino va lueya, kuenda eye lika wa kũlĩha ovina viwa kokuetu?
12, 13. (a) Momo lie Yehova ka kunduilile Adama la Heva vonjanja yaco eci va lekisa esino? (b) Momo lie Yehova a siatela oku ecelela okuti Satana o viala oluali lulo, kuenda omanu va liviala ovo muẽle?
12 Yehova ka kunduile Adama la Heva vonjanja yaco. Pole, wa ecelela okuti va cita omãla. Noke, Yehova wa linga eliangiliyo liokuti, omãla va Adama la Heva va nõla ombiali va yongola okuti oyo yi va viala. Ocipango ca Yehova ceci cokuti, oluali lu yuka lomanu va lipua, ndaño okuti Eliapu li seteka oku tateka eliangiliyo liaco.—Efetikilo 1:28; Isaya 55:10, 11.
13 Satana wa lingila usuanji Yehova kovaso yovangelo valua. (Yovi 38:7; Daniele 7:10) Omo liaco, Yehova wa eca ku Satana otembo yoku lekisa nda alundi a linga ocili. Handi vali, wa eca komanu otembo yokuti, va tumbika olombiali viavo vemẽhi liuviali wa Satana, oco va lekise nda va pondola oku kuata ekalo liwa okuti, ka va sukila ekuatiso lia Suku.
14. Nye ca siata oku situluiwa vokuenda kuotembo?
14 Ndaño okuti omanu va siata oku seteka oku li viala ovo muẽle vokuenda kuanyamo alua, pole ka va kuete onima yiwa. Ovolandu a lekisa okuti Satana ohembi. Omanu va sukila ekuatiso lia Suku. Uprofeto Yeremiya wa vangula ocili eci a popia hati: “A Yehova, ndi ci okuti okuenda kuomunu ka ku kasi povaka aye muẽle. Omunu enda ka tẽla eye muẽle oku suñamisa okuenda kuaye.”—Yeremiya 10:23.
MOMO LIE YEHOVA A KASILILI OKU TALAMẼLA VOKUENDA KUOTEMBO YALUA?
15, 16. (a) Momo lie Yehova a siatela oku ecelela ohali vokuenda kuotembo yalua? (b) Momo lie Yehova ka siatelele oku tateka ovitangi via kokiwa la Satana?
15 Momo lie Yehova a siatela oku ecelela okuti ohali yamamako vokuenda kuotembo yalua? Momo lie ka tatekela ovina vĩvi? Ca sukila otembo oco ku kale uvangi wokuti, uviali wa Satana ka u kasi oku kuatisa omanu. Momo, omanu va siata oku seteka oku vialiwa lovoviali a litepa, pole ka va lete onima yaco. Ndaño okuti ovoloño a livokiya calua, pole kuli ekambo liesunga, uhukũi, ungangala, kuenda ovoyaki okuti kosimbu ci sule. Nda ka tu kuatisiwa la Suku, ka tu kuata onima yiwa. Nda tua liviala etu muẽle okuti ka tu kuatisiwa la Suku, ka tu kuata onima yiwa.
16 Pole, Yehova Suku ka tatekele ovitangi Satana a siata oku koka. Momo nda wa ci lingile, nda ca lekisa okuti, o kasi oku kuatisa uviali wa Satana. Pole, Yehova lalimue eteke a ka ci linga. Handi vali, nda ca vetiyavo omanu oku tava kocisimĩlo cokuti, va pondola oku li viala ciwa ovo muẽle. Pole, ovina viaco viuhembi, kuenda Yehova ka kuatisa kuhembi waco. Eye lalimue eteke a kembele.
17, 18. Nye Yehova a ka linga lovina vĩvi Satana a siata oku koka?
17 Anga hẽ Yehova o pondola oku malako ovitangi viosi via kokiwa lesino lia Satana kumue lomanu? O pondola oku ci linga. Ku Yehova Suku ovina viosi vi tẽliwa. Momo, Yehova wa kũlĩha otembo a ka tambulula atatahãi osi a votuiwa la Satana. Noke, o ka ecelela okuti ongongo yosi yi pongoluiwa oco yi linge yokaliye, ndeci a yonguile kefetikilo. Omanu vosi va kasi “vayambo” va ka pinduiwa. (Yoano 5:28, 29) Omanu ka va ka vela vali ale oku fa. Yesu o ka malako ovina viosi vĩvi Satana a siata oku koka. Kuenje, Yehova o ka tuma Yesu “oco a nyõle ovilinga Vieliapu.” (1 Yoano 3:8) Tu eca olopandu ku Yehova omo a siata oku lekisa epandi kokuetu, momo tu pondola oku u kũlĩha, kuenda oku nõla okuti o linga Ombiali yetu. (Tanga 2 Petulu 3:9, 10.) Ndaño tua siata oku tala ohali, pole, o tu kuatisa oku pandikisa kovitangi viosi tu liyaka lavio.—Yoano 4:23; tanga 1 Va Korindo 10:13.
18 Yehova ka tu kisika okuti, eye tu nõla oco a linge Ombiali yetu. Eye wa eca komanu ombanjaile yelianjo lioku li nõlela eci va yongola oku linga. Omo liaco, tu konomuisi eci ombanjaile yaco yi lomboloka kokuetu.
O KUATISIWA NDATI LOMBANJAILE YOKU LI NÕLELA?
19. Ombanjaile yipi yi komõhisa Yehova a tu ĩha? Momo lie tu sukilila oku eca olopandu omo liombanjaile yaco?
19 Ombanjaile yi komõhisa Yehova a tu ĩha yoku li nõlela eci tu yongola oku linga, oyo yi tu tepisa lovinyama. Momo, ovinyama vi linga ovina okuti ka vi sokolola, pole etu tu pondola oku nõla ekalo liomuenyo tu yongola oku kuata, kuenda oku nõla onjila tu kuama oco tu sanjuise Yehova. (Olosapo 30:24) Handi vali, ka tu sokisiwa lolomakina okuti, vi linga lika ovina via sokiyiwila. Tu kuete elianjo lioku li nõlela ekalo tu yongola oku kuata, akamba tu yongola oku kuata, kuenda eci tu yongola oku linga lomuenyo wetu. Yehova o yongola okuti tu kuata esanju komuenyo.
20, 21. Onjila yipi ya velapo o pondola oku nõla cilo?
20 Yehova o yongola okuti tu lekisa ocisola kokuaye. (Mateo 22:37, 38) Eye o sokisiwa la isia umue o kuata esanju eci a yeva omõlaye u sapuila hati: “Ndu ku sole.” Momo, olondaka viaco vi tunda kutima waye, kuenda ka kisikiwa oku ci linga. Yehova wa tu ĩha elianjo lioku nõla nda tu yongola oku u vumba ale sio. Satana la Adama kumue la Heva, va nõlapo oku likala Yehova. O kuatisiwa ndati lelianjo liove lioku li nõlela eci o yongola oku linga?
21 Kuatisiwa lelianjo liove lioku nõla eci o yongola oku linga, oco o vumbe Yehova. Kuli omanu valua va siata oku sanjuisa Suku okuti, va nõlapo oku likala Satana. (Olosapo 27:11) Nye o sukila oku linga cilo, oco o ka kale voluali luokaliye lua Suku, eci a ka malako ohali yosi? Ocipama ci kuãimo ci ka tambulula epulilo eli.