text:
OKAPITULU 9
Okuti Tukahi Umue “Kononthiki Mbahulilila”?
Ovipuka patyi tueete hono viapopiwa mo Mbimbiliya?
Ondaka ya Huku yati kononthiki mbahulilila ovanthu mavakakala novituwa patyi?
Ovipuka patyi oviwa Ombimbiliya yapopia konthele yononthiki mbonthyulilo?
OKUTI uhole okutala ovipuka vipopiwa mo televisau, iya olipulu okuti: ‘Ouye ou maukahulila pi? Oviponga vitumphulukila vala ovanthu momuvo vahakevelela. Etyi matyikamoneka muhuka nawike utyii. (Tiago 4:14) Mahi, atyiho matyikamoneka komutwe Jeova utyii. (Isaia 46:10) Kohale Ondaka ya Huku Ombimbiliya, yapopile okuti makukamoneka ovipuka ovivi, ngevi tueete hono. Mahi, tupu yati makukamoneka ovipuka oviwa.
2 Jesus Kristu wapopia konthele Youhamba wa Huku, maukamanako ovivi, nokupilulula Ouye uno opo ukale omphangu yombembwa. (Lucas 4:43) Ovanthu ankho vahanda okunoñgonoka onalupi Ouhamba oo mauya. Moluotyo, ovalongwa va Jesus avemupulu okuti: ‘Olipi enyingilikilo liokuya kuove no lionthyulilo youye uno? (Mateus 24:3) Jesus evekumbulula okuti, o Jeova Huku vala utyii onalupi onthyulilo youye uno maiya. (Mateus 24:36) Tupu, Jesus wapopile ovipuka mavikapita kombanda yo Ohi, tyina nkhele Ouhamba weheneetele ovanthu ombembwa yotyotyili nepameko. Ovipuka Jesus apopile, aviho vikahi nokumoneka hono!
3 Tyina nkhele tuhenetange omalekeso okuti tukahi kononthiki mbahulilila, tutalei ovita viaenda keulu viahamuenwe nomunthu nawike. Mahi onthyulilo yovita ovio, yaeta ovitateka pano pohi.
OVILWA VIAENDA KEULU
4Okapitulu tuelilongesa konyima momukanda omu, kahangununa okuti Jesus Kristu walinga Ohamba keulu menima lio 1914. (Daniel 7:13, 14) Etyi Jesus avialekwa ahimbika liwa-liwa okulekesa ounene liae. Ombimbiliya yati: ‘Kuakatuka ovilwa ovinene keulu. Mingeli [enyina ekuavo lia Jesus] no noandyu mbae avalwisa enyoka [Satanasi Eliapu], iya enyoka no noandyu mbae onombi, navo otyo valwa.’* Mahi, Satanasi no noandyu mbae onombi ine ovilulu, vafindwa avatewa keulu okutahelwa pano pohi. Onoandyu mbekolelo mba Huku ambuhambukwa unene mokonda Satanasi novilulu viae ine onoandyu onombi vatewatewa keulu. Mahi, ovanthu pano pohi kavakalele nehambu ngolio. Ombimbiliya yati: ‘Elowei onue vokuli pohi no melunga, mokonda Eliapu lialaukila kuonue nonyengo onene, mokonda lityii okuti okamuvo kalio kakehi.’—Revelação (Apocalipse) 12:7, 9, 12.
5 Tala etyi tyatuka kovita viaenda keulu. Mokonda yonyengo onene, Satanasi waeta ovitateka no nonkhumbi movanthu pano pohi. Ngetyi mokelilongesa, pahe tukahi momuvo watyo oo wovitateka. Mahi omuvo watyo oo, omusupi unene. Alo umwe Satanasi utyii. Ombimbiliya ilekesa okuti tukahi kononthiki mbonthyulilo. (2 Timóteo. 3:1) Tyihambukiswa unene okunoñgonoka okuti apa katutu Huku mahanyaunako Satanasi! Tutalei ovipuka vimwe viapopiwa mo Mbimbiliya vikahi nokupita mononthiki mbuno. Ovipuka ovio vilekesa okuti tukahi mononthiki mbonthyulilo. Iya apa katutu Ouhamba wa Huku maukaeta omuenyo omuwa wahapu pala vana vokuhole Jeova. Tete, matutale ovipuka vikuana Jesus apopile okuti mavikakala enyingilikilo liononthiki mbonthyulilo.
OMANYINGILIKILO AVILAPO ONONTHIKI MBONTHYULILO
6‘Otyilongo matyikalwisa otyilongo otyikuavo, iya ouhamba maukalwisa ouhamba omukuavo.’ (Mateus 24:7) Momanima okualamba ovanthu ovanyingi vankhia movita. Omuhoneki umue ko Gra-Bretanha wati: momanima 100 okualamba, kuaipawa ovanthu ovanyingi unene. Momanima oo, ovanthu veliipaa unene. Ovita viatualako nokuliyandyana ouye watyo auho. Kavihi ovilongo viakalele okamuwo tyihena ovilwa.’ Omukanda umue (Worldwatch Institute) wati: Ovanthu vokuaipawa novita okutunda mo 1900 alo mo 2000, ovanyingi unene tyipona aveho vaipawa tunde kotyita tyotete Momuvo wa Kristu, alo mo 1899. Okupolelela menima lio 1914, ovanthu valamba po nomiliau 100 vankhila movita. Tutyii nawa okuti okunkhisa vala omunthu wike tyiihama. Pahe, sokolola ononkhumbi nomuihamo wokutala ovanthu ovanyingi mombunga nomapanga vaipawa movita ovio.
7‘Makukakala ondyala.’ (Mateus 24:7) Ovanongo vamue vati mokueenda kuomanima 30 okualamba, ovanthu vekahi nokulima ovilia ovinyingi. Mahi, ondyala ikahi nokutualako. Mokonda ovanthu ovanyingi vetupu onombongo pala okulanda okulia, nokulanda onofika pala okulima. Movilongo viokuna omalumono, ovanthu ovanyingi vamona vala ondolale ike monthiki, vamue kavatuukisa ondolale pala okulanda okulia. Ovanyingi vena ondyala onene. Eongano Liekongoko Ouye Auho, liati ovana ovanyingi vekahi nokunkhia mokonda yondyala kese nima.
8‘Makukakala ovinimawe ovinene.’ (Lucas 21:11) Eongano limue ko EUA liati, tunde mo 1990, kuapita ovinimawe 17 kese enima, viokuateya onondyuo ononene nokuikula o ohi. Kese enima kukahi nokupita ovinimawe ovinene vikahi nokuhanyauna onondyuo. Omukanda omukuavo wati: Ovinimawe viaipaa ovanthu ovanyingi mokueenda kuomanima 100 okualamba. Ounongo wovanthu watepulula vala katutu ononkhia mbovanthu.
9‘Makukakala omauvela omanene.’ (Lucas 21:11) Namphila ounongo wokuhakula ukahi nokuenda no komutue, omauvela o kohale naa ekahi nokumoneka pahetyino, ekahi nokuipaa ovanthu ovanyingi. Omukanda umue wati omauvela 20, okukutikinyamo omukolo-omunene, no malalia, no kolela, akaka vali unene momanima ano. Iya omauvela amue epwiya okuehakula. Momanima okualamba pahetyino, kuatumbuka vali omauvela 30 omape. Amue etupu ovihemba viokuehakula. Moluotyo, ekahi nokuipaa ovanthu ovanyingi.
OVITUWA VIO VANTHU KONONTHIKI MBAHULAKO
10 Ombimbiliya yapopia ovipuka mavikamoneka mouye. Tupu yati kononthiki mbokuhulilila, ovituwa viovanthu mavikapiluluka. O apostolu Paulu wapopia oñgeni ovanthu mouye mavakakala. Mo 2 Timóteo 3:1-5, tutangamo okuti: Ko nonthiki mbahulako makukakala omuwo wokuepuiya. O apostolu Paulu wati:
- Ovanthu mavakakala vokulihole ovo muene,
- vokuhole onombongo
- ovana kamaveketavela ovohe
- mavakakala ononkhembi
- vehena oluembia
- vehetyivili okulikondola omitima
- ovakalavi
- vokuhole vali ovitalukiso tyipona Huku
- velilekesa ngatyina vena ekolelo mu Huku, mahi kavayeke Ondaka ya Huku ihongolele omuenyo wavo
11 Okuti potyilongo ukala, pena ovanthu vena ovituwa ngovio? Enga, pena. Ouye auho ovanthu vena ovituwa ovivi. Otyo tyilekesa okuti Huku meya okuvehanyaunako, mokonda Ombimbiliya yati: ‘Tyina onondingavivi mbuyova ngeholi, iya vokulinga ovivi vatualako nokupama, opo mavakanyimuako apeho’.—Salmo 92:7
OVIPUKA OVIWA VIKAHI NOKUMONEKA
12 Tyotyili ouye weyula ovivi mononthiki ombu mbokuhulilila, ngetyi Ombimbiliya yetyipopiale. Namphila ouye weyula ononkhumbi, mahi pena ovipuka oviwa vikahi nokumoneka pokati kovafendeli va Jeova.
13 Ombimbiliya momukanda wa Daniele yapopia okuti Enoñgonoko lio tyotyili malikeliyawisa. Otyo ankho matyikapita nalupi? O kononthiki mbonthyulilo. (Daniel 12:4) Haunene okupolelela mo 1914, Jeova ukahi nokukuatesako vana vahanda okumuumbila opo vanoñgonoke nawa Ombimbiliya. Ovaumbili va Jeova vena ombili onene yokunoñgonoka otyili konthele yenyina lia Huku nomilao viae. Vanoñgonoka otyili konthele yotyilikutila tyeyovo tya Jesus Kristu, nonkhalelo ya vana vokuankhia, netutilo. Tupu, ovafendeli va Jeova valongeswa oñgeni vena okutyinda omuenyo opo vakale nomuenyo omuwa unkhimaneka Huku. Tupu, vanoñgonoka nawa otyilinga Tyouhamba wa Huku, no ñgeni maukamanako ovitateka pano pohi. Iya oityi vekahi nokulinga nenoñgonoko olio? Epulo eli, litutuala keulo ekuavo likahi nokufuisuapo kononthiki mbuno mbonthyulilo.
14 Jesus wapopia okuti ‘konthyulilo youye uno wa Satanasi’: Onondaka ombu onongwa mbouhamba wa Huku mambukaiviswa kombanda yo ohi aiho. (Mateus 24:3, 14) Onondaka onongwa mbouhamba wa Huku, netyi ouhamba oo uhangununa, netyi maukalinga, no ñgeni mauketuetela ononkhano onongwa, vikahi nokuiviswa mouye auho. Onondaka ombo mbukahi nokuiviswa movilongo vilamba po 230, no momalaka alamba po 400. Onombangi mba Jeova vekahi nokuivisa onondaka ombo nombili onene. Ovo vatunda movilongo aviho, no momihoko aviho, no momalaka atyo aeho. (Revelação [Apocalipse] 7:9) Onombangi mba Jeova vekahi nokulongesa Ombimbiliya ovanthu ovanyingi vahanda okunoñgonoka oityi Ombimbiliya tyili ilongesa. Eulo olio likahi nokufuisuapo monkhalelo ihuvisa unene, namphila ovakristu vo tyotyili veyelwe novanthu aveho ngetyi Jesus apopile!—Lucas 21:17.
OITYI OVE UNA YOKULINGA?
15 Omaulo Ombimbiliya aeho ekahi nokufuisuapo hono. Ove kutavela okuti tukahi kononthiki mbahulako? Tyina onondaka ombo onongwa Mbouhamba wa Huku mbamaiviswa, alo apa Jeova ahanda, onthyulilo maiya. (Mateus 24:14) Onthyulilo, onthiki ina Huku makamanako ovivi aviho kombanda yo ohi. Jeova makatuma Jesus no noandyu mbae opo vakanyimeko onondyale mbae ambuho vahahande okumutavela. (2 Tessalonicenses 1:6-9) Satanasi no noandyu mbae onombi kamakayapula vali ovanthu ku Huku. Konyima yotyo, Ouhamba wa Huku maukaetela ovipuka oviwa aveho vokutavela outumini wa Huku.—Revelação [Apocalipse] 20:1-3; 21:3-5.
16 Mokonda onthyulilo youye wa Satanasi ikahi popepi, kese umue puonthue una okulipula okuti: Oityi ndyina yokulinga? Otyiwa okutualako nokulilongesa konthele ya Jeova novitumino viae etuavela. (João 17:3) Linga ononkhono mbokulilongesa Ombimbiliya. Kala notyituwa tyokuliongiya apeho novanthu vana valinga ehando lia Jeova. (Hebreus 10:24, 25) Ovola okukala nenoñgonoko enyingi Jeova ekahi nokuavela ovanthu aveho hono. Linga omapiluluko esukisa momuenyo wove opo upandwe na Huku.—Tiago 4:8
17 Jesus wapopile okuti ovanthu ovanyingi kamavekesuka nomalekeso okuti tukahi kononthiki mbonthyulilo. Ehanyauno lionondigavivi malikeya monthiki imue vahakevelela. Ehanyauno maliya ngatyina otyimphulu tyiya kounthiki. (1 Tessalonicenses 5:2) Jesus walondola okuti: ‘Ngetyi ankho tyali kononthiki mba Noe, otyo matyikakala pokuya kuo Mona womunthu. Mokonda kononthiki mbatyo ombo, etyi ombila onene nkhele iheneye, ovanthu ankho vasuka vala nokulia, nokunwa, nokunepa, no kunepwa, alo onthiki Noe anyingila mowato. Ankho kavasukile, alo ombila onene yeya aivekomboko aveho. Ongotyo matyikakala pokuya kuo Mona womunthu’.—Mateus 24:37-39.
18 Tupu, Jesus watolela ovateheleli vae okuti: ‘Liyungei nawa opo omitima vienyi vihakale nelelele mokonda yokulia unene, nokunwa unene, no kusukalala novipuka viomuenyo, iya onthiki oyo aimuhupula ngeliva. Mokonda maiya kovanthu vatyo aveho vekahi kombanda yo ohi. Moluotyo, tualeiko okukala tyalunguka. Likuambelei apeho, opo muhupe kovipuka ovio aviho mavikeya, iya amukala lutai [okupandwa] kolupala lwo Mona womunthu. (Lucas 21:34-36) Okutavela elondolo olio lia Jesus, ounongo. Omokonda yatyi? Omokonda vana vapandwa na Jeova Huku nomona womunthu Jesus Kristu, vena ekevelelo liokukahupa kehanyauno liouye wa Satanasi, avakakala apeho mouye omupe ukahi popepi!—João 3:16; 2 Pedro 3:13.
OTYETYI OMBIMBILIYA ILONGESA
- Enyingilikilo liononthiki mbonthyulilo ovita, nondyala, novinimawe nomauvela.—Mateus 24:7; Lucas 21:11.
- Kononthiki mbokuhulilila, ovanthu mavakakala vokulihole ovo muene, no kuhole onombongo, novitalukiso tyipona Huku.—2 Timóteo 3:1-5.
- Kononthiki mbuno mbahulako, onondaka onongwa Mbouhamba wa Huku, mbukahi nokuiviswa ouye auho.—Mateus 24:14.
* Opo unoñgonoke vali nawa okuti Mingeli enyina ekuavo lia Jesus Kristu, tala o Apendise.
Omapuko Elongeso
1. Oityi matyitukuatesako okunoñgonoka etyi matyikapita komutue?
2, 3. Epulo patyi ovalongwa valingile Jesus? Iya evekumbulula ñgeni?
4, 5. (a) Oityi tyapita keulu etyi Jesus alinga Ohamba? (b) Ngetyi tyapopiwa mu Revelação [Apocalipse] 12:12 oityi tyatuka kovilwa ovio?
6, 7. Oñgeni onondaka mba Jesus konthele yovita, nondyala mbukahi nokufuisuapo hono?
8, 9. Oityi tyilekesa okuti omaulo a Jesus konthele yovinimawe, nomauvela ekahi nokufuisuapo?
10. Ovituwa patyi viapopiwa mo 2 Timóteo 3:1-5, ove weete hono movanthu?
11. Oñgeni Salmo 92:7 ipopia etyi matyiya okupita no nondingavivi?
12, 13. Oñgeni enoñgonoko lio tyotyili likahi nokuliyawisa kononthiki ombu mbonthyulilo?
14. Alo pi onondaka onongwa Mbouhamba wa Huku mbukahi nokuiviswa hono? Iya ovalie vekahi nokuivisa onondaka ombo?
15. (a) Ove utavela okuti tukahi kononthiki mbahulako? Omokonda yatyi? (b) Oityi matyikalingwa onondyale mba Jeova konthyulilo youye? Iya oityi Huku makaetela vana vetavela outumini wae?
16. Oityi wesukisa okulinga?
17. Omokonda yatyi onthiki yehanyauno lionondingavivi maikahupula ovanthu ovanyingi?
18. Elondolo patyi lia Jesus tuna yokutavela?


c: text/html

text:
Mbela Eendombwedi daJehova odi na Ombibeli yado vene?
Eendombwedi daJehova ohadi longifa omatoloko eembibeli e lili noku lili ngeenge tadi konakona Ombibeli. Ashike otu hole unene okulongifa o-New World Translation of the Holy Scriptures momalaka e lili noku lili omo i li molwaashi oi na edina laKalunga, i li paushili noipu okuudiwa ko.
Edina laKalunga. Ovatoloki vamwe vOmbibeli ova dopa okufimaneka omushangi wayo. Pashihopaenenwa, etoloko limwe lOmbibeli oli na omusholondodo womadina ovanhu ve dulife po 70 ovo va kufa ombinga mokutolokwa kwayo. Ashike edina laKalunga Jehova, oo e li omushangi wayo, ola kufwa mo mOmbibeli oyo tuu oyo.
Mepingafano naasho, o-New World Translation oi na edina laKalunga peenhele omayovi opo la li eshi Ombibeli ya shangelwe pehovelo, ndele inai popya omadina oilyo yokomitiye oyo ya kufa ombinga mokutolokwa kwayo.
Oi li paushili. Hamatoloko eembibeli aeshe e na etumwalaka lOmbibeli li li ngaashi la shangelwe pehovelo. Etoloko limwe lOmbibeli ola toloka Mateus 7:13 ngaha: “Indeni mu pite moshivelo sha finana, osheshi oshivelo osho tashi twala koheli oshinene, nondjila oyo ya yuka ko oi pu.” Ndele eshi ovelishe oyo ya li ya shangwa pehovelo oya li ya longifa outumbulilo “ehanauno” ndele haheli. Ashike ediladilo loheli itali yambididwa kOmbibeli. O-New World Translation oya toloka ovelishe oyo paushili eshi ya ti: “Indeni mu pite moshivelo sha finana. Osheshi oshivelo shinene, nondjila ya mbwalangadja otai twala mehanauno.”
Oi pu okuudiwa ko. Etoloko liwa inali pumbwa ashike okukala li li paushili ndele oli na okukala la yela nolipu okuudiwa ko. Natu taleni koshihopaenenwa eshi: MOvaroma 12:11 Omukriste omuyapostoli Paulus okwa longifa outumbulilo oo tau ti lelalela “okufuluka momhepo.” Molwaashi outumbulilo oo ihau longifwa vali melaka lOshiingilisha shokunena, o-New World Translation oya toloka ovelishe oyo monghedi oyo tai udiwa ko noupu. Oya ti kutya Ovakriste ove na okukala va “xwama momhepo.”
Kakele kokukala i na edina laKalunga, i li paushili noipu okuudiwa ko, o-New World Translation oya yooloka ko keembibeli dimwe molwaashi ohai andjakanekwa oshali. Osho osha etifa ovanhu omamiliyona va dule okulesha Ombibeli momalaka avo oshidalelwamo nokuli naavo tashi dulika ngeno inava dula oku i lilandela.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
OKAPITULU 14
Oñgeni Ombunga Yove Ipondola Okukala Nomuenyo Wehambu
Oityi omulume esukisa opo ahongolele nawa ombunga yae?
Oñgeni omukai wokuanepua metyivili okufuisapo otyilinga tyae?
Oityi ovohe vesukisa opo vakale ovanthu ovawa?
Oityi ovana vesukisa okulinga opo ombunga ikale nomuenyo wehambu?
JEOVA HUKU uhanda ombunga yove ikale nomuenyo wehambu. Ondaka Yae Ombimbiliya, yaava ehongolelo pala kese munthu mombunga. Ilekesa otyilinga kese umwe mombunga ena yokulinga. Putyina kese umwe afuisapo otyilinga tyae alandula onondonga mba Huku, tyieta ehambu enene. Jesus wati: ‘Vana vatehelela ondaka ya Huku nokuyundapesa momuenyo wavo, vena ehambu’!—Lucas 11:28.
2 Opo ombunga ikale nomuenyo wehambu, tuna yokuimbuka okuti ombunga yaetuako na Jeova, una Jesus aihana okuti o ‘Tate Yetu’. (Mateus 6:9) Onombunga ambuho kombanda yo ohi, mbapakuako na Tate yetu keulu. Moluotyo, Huku wii nawa etyi tyieta ehambu mombunga. (Efésios 3:14, 15) Moluotyo, oityi Ombimbiliya ilongesa konthele yotyilinga tya kese munthu mombunga?
HUKU OE OMUPAKEKO WOMBUNGA
3 Jeova oe watunga omulume wotete nomukai wotete, evenepesa, iya avakala omulume namukai. Jeova wevepakele momphangu yombembwa, ankho itiwa otyikunino tyo Endene, evepopila okuti: ‘Tyitei ovana, amukala ovanyingi iya amuyulisa ovanthu kombanda yoohi aiho.’ (Gênesis 1:26-28; 2:18, 21-24) Otyo hatyihipululo vala, tupu hanoñganoko. Jesus walekesa okuti etyi tyapopia omukanda wa Genesis konthele yonthyimbi yombunga, otyili. (Mateus 19:4, 5) Hono tukahi nokupita movitateka ovinyingi, mokonda omuenyo kaukahi ngetyi Huku ahandele. Mahi, no ngotyo ombunga ipondola okukala nehambu.
4 Opo ombunga ikale nehambu, kese umue wesukisa okuhetekela Huku, nokulekesa ohole. (Efésios 5:1, 2) Mahi, oñgeni matuhetekela Huku tuhenemone? Matutyivili mokulilongesila ko Mona wae wotyiveli atumine pano pohi. (João 1:14, 18) Etyi Omona wae Jesus Kristu ali pano pohi, wahetekelele nawa Tate yae keulu. Ngotyo, ankho okumona Jesus nokumutehelela, ongatyina ukahi na Jeova nokumutehelela. (João 14:9) Moluotyo, inkha tulilongesa oñgeni Jesus alekesa ohole, atulandula ongeleka yae, kese umue puonthue mayawisa ehambu liombunga yae.
ONGELEKA OVALUME VOKUANEPA VESUKISA OKULANDULA
5 Ombimbiliya ipopia okuti ovalume vokuanepa, vesukisa okutekula ovakai vavo, ngetyi Jesus atekula ovalongwa vae. Tala onondonga mbo Mbimbiliya. Yati: ‘Valume, holei ovakai venyi, ngetyi Kristu ehole ewaneno, iya elipakula mokonda yewaneno. Tupu, ovalume vena yokuhola ovakai vavo, ngetyi vehole omalutu avo muene. Una uhole omukai wae ulihole oe muene. Mokonda kutupu omunthu wayalele olutu luae muene. Anthi, ulitekula nokuliyunga nawa, ngetyi Kristu ayunga nokutekula ewaneno liae’.—Efésios 5:23, 25-29.
6 Jesus ankho uhole unene ovalongwa vae. Iya otyo, tyiava ongeleka onene kovalume vokuanepa. Jesus wakala nohole novalongwa vae alo konthyulilo. Wapakula alo umue omuenyo wae pala okuyovola ovalongwa vae, namphila ankho ovakuankhali. (João 13:1; 15:13) Tupu, ovalume vokuanepa valondolwa okuti: ‘Valume, tualeiko okukala nohole novakai venyi, muahakalei nonyengo navo.’ (Colossenses 3:19) Oityi matyikuatesako omulume okuundapesa onondonga ombo, haunene tyina omukai wae alinga otyiponyo? Omulume wesukisa okuhinangela okuti nae ulinga oviponyo. Oityi ena yokulinga opo Huku emuevele? Omulume una yokuevela omukai wae, novanthu aveho vemulingila oviponyo. Tupu, omukai nae una yokuevela omulume wae novanthu ovakuavo vali vemulingila oviponyo. (Mateus 6:12, 14, 15) Otyo, tyilekesa okuti opo omulume namukai vokuelinepa vakale nomuenyo omuwa, kese umwe una yokukala nehando enene liokuevela oviponyo via mukuavo.
7 Tupu, ovalume wokuanepa vesukisa okunoñgonoka okuti, Jesus apeho wahumbile ovalongwa vae. Ankho Jesus tupu utala komasuko avo nokunoñgonoka okuti ovakuankhali. Onthiki imue Jesus wamona okuti ovalongwa vae vepuila, iya evepopila okuti: ‘Endyuei, tuende pomphangu pehena ovanthu, opo mupululukuepo katutu.’ (Marcos 6:30-32) Tupu, ovakai vesukisa okuhumbwa. Ombimbiliya ipopia okuti ovakai vekahi ‘ngombiya yahakolele’. Moluotyo, Ombimbiliya ituma ovalume ‘vahumbe’ ovakai vavo. Omokonda yatyi? Omokonda ovalume novakai aveho vena ekevelelo like vahatokalele, liomuenyo wahapu. (1 Pedro 3:7) Moluotyo, ovalume vesukisa okuhinangela okuti Huku kapande vala omunthu, mokonda yetyi omulume ine omukai. Huku upanda omunthu wokuna ekolelo.—Salmo 101:6.
8 Ombimbiliya yati omulume ‘uhole omukai wae ulihole oe muene’. Jesus walekesa okuti omulume nomukai wae ‘kavevali, mahi ohitu yavo ike vala.’ (Mateus 19:6) Moluotyo, kavapondola okulala nomunthu vehelinepele nae. (Provérbios 5:15-21; Hebreus 13:4) Otyo, mavetyivili okutyilinga inkha kese umwe asukalala nehando liamukuavo. (1 Coríntios 7:3-5) Ombimbiliya itupopila okuti: ‘Kutupu omunthu wayalele olutu lwae muene. Anthi, ulitekula nokuliyunga nawa.’ Ovalume vokuanepa vesukisa okuhola ovakai vavo ngetyi velihole ovo muene. Vena yokuhinangela okuti mavakapulwa nonkhalamutue yavo Jesus Kristu.—Efésios 5:29; 1 Coríntios 11:3.
9 Apostolu Paulu wapopia konthele ‘yoluembia lwa Kristu Jesus.’ (Filipenses 1:8) Oluembia lwa Jesus, ankho otyituwa tyipameka omutima. Oluembia olo, luakokele ovakai vamwe, iya avakala ovalongwa vae. (João 20:1, 11-13, 16) Ovakai navo vahanda ovalume vavo vevelekese ohole itunda tyotyili komutima.
ONGELEKA OVAKAI VOKUANEPWA VESUKISA OKULANDULA
10 Ombunga ina ovanthu ovanyingi. Iya opo ombunga yundape nawa, yesukisa onkhalamutue. Alo umue Jesus una Onkhalamutue yae ena yokutavela. ‘Onkhalamutue ya Jesus o Huku,’ iya ‘onkhalamutue yomukai omulume wae.’ (1 Coríntios 11:3) Jesus utavela konkhalamutue yae Huku. Oyo, ongeleka ongwa unene, mokonda atuho tuna onkhalamutue yetu oku tuna yokutavela.
11 Omulume omukuankhali. Moluotyo, upondola okuponya konthele yotyilinga tyae tyokuhongolela nawa ombunga. Ngotyo, oityi omukai esukisa okulinga? Omukai kapondola okutomba omulume wae, ine okuovola okumutambula otyilinga otyo tyomutue wombunga. Omukai una yokuhinangela okuti omutima omutendi nokuahiliya, wakolela unene komaiho a Huku. (1 Pedro 3:4) Putyina omukai ena omutima ngoo, tyipepuka okutavela komulume wae, nokumuhumba alo umue mononkhalelo mbepuiya. Tupu, Ombimbiliya yati: ‘Omukai una yokuhumba unene omulume wae.’ (Efésios 5:33) Mahi, inkha omulume ketavela Kristu ngo Nkhalamutue yae? Ombimbiliya ilondola ovakai okuti: ‘Onwe vakai tavelei kovalume venyi, opo inkha vamue kavetavela Ondaka ya Huku, opo vakokwe novituwa viovakai vavo. Tyina vamona ovituwa vienyi viaviuka, kumue nehumbilo enene’.—1 Pedro 3:1, 2.
12 Tyilinge omulume Omukristau ine hamukristau, pamue omukai umupopila olusoke luae konthele yotyitateka tyimue mombunga. Namphila olusoke luae kaluelifuile no luomulume, otyo katyilekesa okuti omukai oo kahumbile omulume wae. Mokonda pamue olusoke luomukai luaviuka, iya lupondola okukuatesako ombunga aiho inkha omulume etavela olusoke olo. Abraiau ankho ketavelele etyi omukai wae Sara apopia konthele yotyitateka tyimue mombunga. Mahi, Huku apopila Abraiau okuti: ‘Tavela etyi Sara apopia’. (Gênesis 21:9-12) Anthi, tyina omulume alinga etokolo liahaponyene movitumino via Huku, omukai malekesa okuti wahumba omulume wae, putyina etavela no kumukuatesako.—Atos 5:29; Efésios 5:24.
13 Inkha omukai afuisapo otyilinga tyae makuatesako unene ombunga yae. Ombimbiliya ipopia okuti ovakai vena yokukala ‘nohole novalume vavo, novana vavo, nokukala nonondunge. Vena okukala ovasukuki, ovaundapi votyotyili meumbo, vokuna ovituwa oviwa, nokutavela kovalume vavo.’ (Tito 2:4, 5) Putyina omukai wokuanepua nokuna ovana afuisapo otyilinga tyae, aveho mombunga vemuhole, nokumuhumba unene. (Provérbios 31:10, 28) Mahi, mokonda omulume nomukai ovakuankhali, papondola okumoneka ovitateka ovinene, vivetuala kokuliyapuka ine okulihenga. Ombimbiliya pamue iyeka omulume nomukai veliyapuke, tyina vena ovitateka viepuiya unene. Mahi, vokuelinepa vena okuhinangela okuti okuliyapuka hayoko ondyila yaviuka pala okutetulula ovitateka. Mokonda Ombimbiliya yati: ‘Ove mukai wahayekepo omulume wove;…Iya ove mulume wahayekepo omukai wove.’ (1 Coríntios 7:10, 11) Omulume nomukai vapondola vala okulihenga inkha umwe pokati kavo alinga oumbalehi.—Mateus 19:9.
ONGELEKA ONGWA OVOHE VESUKISA OKULANDULA
14 Jesus ankho wasuka novana. Oyo ongeleka ongwa ovohe vesukisa okulandula. Etyi vamwe ankho vahandele okutyilika ovana, Jesus ati: ‘Yekei ovana veye kuame, muhevetyilikei.’ Ombimbiliya yati: Jesus ‘wakuata ovana ovo, evehumbakana iya evepe ononkhano onongwa.’ (Marcos 10:13-16) Jesus ankho utaindya omuvo opo atomphole novana. Noove wesukisa okulinga ngotyo ovana vove. Ovana kavesukisa okukala navo vala okamuvo kehehi. Vesukisa omuvo omunyingi. Ove una yokukala nomuvo wokuvelongesa, mokonda Jeova watuma ovohe valongese ovana vavo.—Deuteronômio 6:4-9.
15 Mouye uno ovivi vikahi nokuliyawisa. Moluotyo, ovana vesukisa ovohe veveamene kovanthu vahanda okuvenyona. Vamwe vaovola okukuata ovana pala okulala navo. Tala oñgeni Jesus aamenene ovalongwa vae, iya eveihana okuti ‘vana vange.’ Puetyi akuatwa opo akaipawe, Jesus waamenene ovalongwa vae. (João 13:33; 18:7-9) Ngotyo, onwe vohe muesukisa okulunguka nomaliva aundapeswa Neliapu pala okunyona ovana. Muesukisa okulondola ovana.* (1 Pedro 5:8) Hono, ovana vesukisa unene okuveyakulila kolutu, no mopaspilitu no kovituwa.
16 Motyinthiki tyahulililako kononkhia mba Jesus, ovalongwa vae ankho vatañguna konthele you makala omunene pokati kavo. Mahi, Jesus ehevenumanena. Anthi, nohole wevelongesa nonondaka novituwa. (Lucas 22:24-27; João 13:3-8) Inkha ove una ovana, wetyimona oñgeni molandula ongeleka ya Jesus, putyina uviyula ovana vove? Tyotyili, ovana vesukisa okuviyulwa. Mahi, tyesukisa okuveviyula monkhalelo yaviuka, hanonyengo. Okupopia onondaka tyahasokele tyiihamesa komutima ‘ngatyina utoma nomutunga.’ (Jeremia 30:11; Provérbios 12:18) Wesukisa okuviyula monkhalelo yaviuka, opo omona aimbuke omokonda yatyi ekahi nokuviyulilwa.—Efésios 6:4; Hebreus 12:9-11.
ONGELEKA OVANA VESUKISA OKULANDULA
17 Okuti ovana vapondola okulilongesila kongeleka ya Jesus? Enga, vapondola! Jesus walekesa oñgeni ovana vesukisa okutavela kovohe. Jesus wati: ‘Ame ndyipopia ovipuka Tate andongesa.’ Ayawisako okuti: ‘Ame apeho ndyilinga ovipuka vihambukiswa Tate yange.’ (João 8:28, 29) Jesus wetavelele ku Tate yae keulu. Ombimbiliya yati ovana vena yokutavela kovohe. (Efésios 6:1-3) Namphila ankho Jesus omona wehena ononkhali, wetavelele kovohe ovakuankhali Jose na Maliya. Moluotyo, ombunga ya Jesus ankho yali nehambu enene!—Lucas 2:4, 5, 51, 52.
18 Okuti ovana vetyii oñgeni mavahetekela nawa Jesus opo vahambukiswe ovohe? Pamue ovana tyivepuiya okutavela kovohe. Mahi, Huku uhanda ovana vetavele kovohe. (Provérbios 1:8; 6:20) Jesus wetavelele apeho ku Tate yae keulu, alo umwe movipuka viepuiya unene. Onthiki imwe Huku ankho uhanda Jesus alinge otyipuka tyimwe tyepuiya unene. Jesus elikuambela ku Huku okuti: ‘Tate mphole okopo ei [ine otyilinga etyi].’ Mahi, Jesus alingi etyi Huku ankho ahanda. Jesus wetavelele mokonda ankho utyii okuti Tate yae wii nawa etyi tyaviuka. (Lucas 22:42) Tupu, inkha ovana vetavela kovohe, mavevehambukiswa, haunene mavahambukiswa Tate yavo keulu.#—Provérbios 23:22-25.
19 Eliapu liayondyele Jesus. Tupu, hono lipondola okuyondya ovana opo valinge ovipuka ovivi. (Mateus 4:1-10) Satanasi Eliapu upondola okuundapesa vana velilongesa navo kosikola, opo vevehongiliye okulinga ovipuka ovivi. Moluotyo, tyakolela unene ovana velityilike okulinga oupanga na vana valinga ovipuka ovivi! (1 Coríntios 15:33) Dina omona wa Jako, walingile oupanga novanthu vahafende Jeova, atyimuetela ovitateka ovinyingi. (Gênesis 34:1, 2) Putyina umue mombunga alinga ovipuka ovivi, tyiihameka ombunga aiho!—Provérbios 17:21, 25.
OTYETYI TYIETA EHAMBU MOMBUNGA
20 Inkha aveho vaundapesa onondonga mbo Mbimbiliya, kamatyipuiya okutetulula ovitateka viombunga. Okuundapesa onondonga mbo Mbimbiliya, oyo osapi yomuenyo wehambu mombunga. Moluotyo, valume holei ovakai venyi, okuvetekula ngetyi Jesus atekula ewaneno liae. Vakai, tavelei kovalume venyi nokuvehumba unene, kalei omukai wonondunge, wapopiua mu Provérbios 31:10-31. Onwe vohe novoina, longei ovana venyi. (Provérbios 22:6) Onwe vohe, ‘hongolelei nawa onombunga mbenyi.’ (1 Timóteo 3:4, 5; 5:8; Colossenses 3:20) Vana, tavelei kovoho. Mombunga mutupu nawike wafuapo. Aveho valinga oviponyo. Moluotyo, kalei nomutima weliola, lievelei oviponyo kese umwe namukuavo.
21 Tyotyili, mo Mbimbiliya muna onondonga ononyingi, nomahongolelo akolela konthele yomuenyo wombunga. Tupu, itulongesa konthele youye omupe pano pohi, maukeyula ovanthu vokuna ehambu, vafenda vala Jeova. (Revelação [Apocalipse] 21:3, 4) Ovanthu mavakakala nomuenyo omuwa komutwe! Mahi, no hono, tupondola okukala nomuenyo wehambu mombunga, inkha tuundapesa onondonga mba Huku, mbukahi Mondaka yae Ombimbiliya.
OTYETYI OMBIMBILIYA ILONGESA
- Ovalume vesukisa okuhola ovakai vavo, ngetyi vehole omalutu avo muene.—Efésios 5:25-29.
- Ovakai vesukisa okuhola onombunga mbavo, nokuhumba unene ovalume vavo.—Tito 2:4, 5.
- Ovohe vesukisa okukala noluembia novana vavo, okuvelonga nokuveyakulila.—Deuteronômio 6:4-9.
- Ovana vesukisa okutavela kovohe.—Efésios 6:1-3.
* Ekuateso pala okuyakulila ovana, livasiwa mokapitulu 32 komukanda Aprenda do Grande Instrutor, walingua no Nombangi mba Jeova.
# Ovana vapondola okuanya vala kovohe, inkha vevetuma okulinga etyi tyehelikuatele novitumino via Huku.—Atos 5:29.
Omapuko Elongeso
1. Oityi tyesukisa opo ombunga ikale nomuenyo wehambu?
2. Oityi tuna yokuimbuka opo tukale nomuenyo wehambu mombunga?
3. Ombimbiliya ilekesa okuti ombunga yahimbika ñgeni? Iya oñgeni tutyii okuti etyi Ombimbiliya ipopia otyili?
4. (a) Oñgeni kese umwe mombunga mayawisa ehambu liombunga yae? (b) Omokonda yatyi okulilongesa omuenyo wa Jesus tyakolela unene opo ombunga ikale nehambu?
5, 6. (a) Oñgeni onkhalelo omu Jesus atekula ovalongwa vae, yaava ongeleka kovalume vokuanepa? (b) Oityi omunthu ena yokulinga opo aevelwe ononkhali mbae?
7. Oityi Jesus ankho anoñgonoka konthele yovalongwa vae? Iya ongeleka patyi Jesus aavela ovalume vokuanepa?
8. (a) Omokonda yatyi tyina omulume ‘ehole omukai wae, ulihole oe muene?’ (b) Oityi tyihangununa okuti omulume nomukai wae vena ‘olutu luike’?
9. Otyituwa patyi tya Jesus tyapopiwa mu Filepenses 1:8? Iya omokonda yatyi ovalume vesukisila okulekesa ohole kovakai vavo?
10. Oñgeni Jesus aavela ovakai vokuanepwa ongeleka ongwa?
11. Omukai wesukisa okukala ñgeni nomulume wae? Iya ovituwa viae oviwa vipondola okukalesa ñgeni omulume wae?
12. Omokonda yatyi katyapengele omukai okupopia, etyi asoka komulume wae nehumbilo?
13. (a) Omukanda wa Tito 2:4, 5 upopia okuti omukai wanepua una yokulinga tyi? (b) Oityi Ombimbiliya ipopia konthele yokuliyapuka nokulihenga?
14. Jesus ankho utekula ñgeni ovana? Iya oityi ovana vesukisa kovohe?
15. Oityi ovohe vena yokulinga pala okuyakulila ovana vavo?
16. Oñgeni Jesus ankho aviyula ovalongwa vae putyina valinga otyiponyo? Iya ongeleka patyi ovohe vapolako?
17. Oñgeni Jesus aavela ovana ongeleka onene?
18. Omokonda yatyi Jesus etavelela apeho ku Tate yae keulu? Inkha ovana vetavela kovohe mavahambukiswa valie?
19. (a) Oñgeni Satanasi aovola okuyondya ovana? (b) Putyina ovana valinga ovivi, tyikalesa ñgeni ombunga?
20. Opo ombunga ikale nomuenyo wehambu, oityi kese umwe ena yokulinga?
21. Omuenyo patyi omuwa tukevelela komutwe? Oñgeni hono tupondola okukala nomuenyo wehambu mombunga?


text:
Oifo yOshungonangelo no-Awake!
Otamu dulu okutapa kointaneta oifo oyo ya kanghamena kOmbibeli momalaka e dulife po 150. Oshungonangelo ohai tu kwafele tu ude ko eityo loiningwanima yomounyuni oyo i li ewanifo lomaxunganeko Ombibeli. Ohai hekeleke ovanhu nonghundana iwa i na sha nOuhamba waKalunga nohai kwafele ovanhu va kale va itavela Jesus Kristus. O-Awake! ohai tu kwafele tu shiive nghee hatu dulu okuungaunga nomaupyakadi kunena nokukala twe lineekela meudaneko lOmushiti li na sha nounyuni mupe omo tamu ka kala ombili neameno.


text:
Onovideo mo JW.ORG
Onovideo mo JW.ORG
Tala onovideo mbetu mo Internete. Tala ine polamo onovideo mbo Mbimbiliya mbupopia konthele yombunga, novakuendye, novana. Tala onovideo mbupopia konthele Yonombangi mba Jeova.
Ono video
Ovakuatate Vetu Ouye Auho
Oñgeni Onombangi mba Jeova valekesa ohole novakuatate mouye uno muhena ohole?
Ono video
‘Onondaka Onongwa pala Ovanthu, Vovilongo Aviho, Nomihoko, Nomalaka’
Opo tulongese otyili Tyombimbiliya ovanthu ovanyingi, okupitiya nawa tyakolela unene. Oñgeni otyilinga otyo tyilingwa? Ovitateka patyi ovapitiyi vavasa?
Ono video
Onombangi mba Jeova—Vaonganekwa Opo Vaivise Onondaka Onongwa
Onombangi mba Jeova veiwe nawa ouye auho mokonda yovilinga viavo viokulongesa. Oñgeni ovilinga ovio viaonganekwa, vihongolelwa, iya opi kutunda onombongo?
Oityi Wesukisila Okulilongesa Ombimbiliya?
Ombimbiliya yakumbulula omapulo akolela momuenyo, ovanthu ovanyingi valinga mouye auho?


text:
OKAPITULU 8
Ouhamba wa Huku Oityi?
Oityi Ombimbiliya itupopila konthele Youhamba wa Huku?
Oityi Ouhamba wa Huku maukalinga?
Onalupi Ouhamba oo maukafuisapo ehando lia Huku pano pohi?
OVANTHU ovanyingi vei nawa elikuambelo lina vati o Tate Yetu, ine Elikuambelo lia Tatekulu. Onondaka ombo mbupopia konthele Yelikuambelo Jesus Kristu alongesile ovalongwa vae. Onondaka mbukahi melikuambelo olio, mbakolela unene. Okulilongesa ovipuka vitatu viaitwa tete melikuambelo olio, matyikukuatesako okunoñgonoka vali nawa oityi Ombimbiliya tyili ilongesa.
2 Konthyimbi yelikuambelo olio, Jesus walongesa ovateheleli vae okuti: “Likuambelei okuti: ‘Tate yetu ukahi keulu, enyina liove lihivilikwe. Ouhamba wove uye. Ehando liove lilingwe pano pohi, ngetyi likahi nokulingwa keulu. (Mateus 6:9-13) Ovipuka ovio vitatu viaitwa melikuambelo eli, vilekesa tyi?
3 Tuelilongesale unene konthele yenyina lia Huku, Jeova. Tupu tuelilongesa konthele yehando lia Huku. Tuapopiale etyi alinga kohale, netyi makalinga komutue pala ovanthu. Iya oityi Jesus ankho mahande okupopia, etyi ati likuambelei okuti, “Ouhamba wove uye”? Ouhamba wa Huku oityi? Oñgeni ouhamba oo, maukasukukisa enyina lia Huku? Oñgeni Ouhamba oo, mauya okufuisapo ehando lia Huku?
OUHAMBA WA HUKU OITYI?
4 Ouhamba wa Huku, outumini umue wapakuako na Jeova Huku, utuminwa no Hamba yaholovonwa na Huku. Olie Ohamba Youhamba wa Huku? O Jesus Kristu waholovonua na Huku. Jesus Ohamba yavilapo vali konohamba ambuho mba pano pohi. Jesus wiihanua okuti ‘Ohamba yo nohamba, o Tatekulu yovo tatekulu vokukahi koutumini.’ (1 Timóteo 6:15) Jesus una epondolo liokulinga ovipuka oviwa unene tyipona kese mutumini.
5 Ombala Youhamba wa Huku opi ikahi? Iya Jesus ukahi pi? Hinangela okuti Jesus waipaelua momuti iya atutiliswa. Mononthiki mbehehi, alondo keulu. (Atos 2:33) Moluotyo, Ouhamba wa Huku ukahi keulu. Otyo, Ombimbiliya iihanena Ouhamba wa Huku, okuti ‘ouhamba wo keulu’. (2 Timóteo 4:18) Namphila Ouhamba wa Huku ukahi keulu, mahi maukatumina ovanthu pano pohi.—Revelação [Apocalipse] 11:15.
6 Oityi Jesus akalela Ohamba yavilapo vali? Ehunga limwe, omokonda Jesus kankhi vali. Okueleka Jesus novatumini vomouye, Ombimbiliya yati, ‘Jesus oe vala una omuenyo wahapu.’ Oe vala ukala potyitei tyehetavela okufuena.’ (1 Timóteo 6:16) Otyo, tyilekesa okuti ovipuka aviho oviwa Jesus makalinga, mavikakalako apeho. Jesus makalinga ovipuka oviwa unene.
7 Tala etyi Ombimbiliya ipopia konthele ya Jesus. Yati: ‘Makakala nospilitu ya Jeova, ospilitu yonondunge nounongo. Makakala nospilitu younene no yokulonga, nospilitu yenoñgonoko no yonthilo na Jeova. Makakala nehambu liokulekesa onthilo ku Jeova. Kamakakoyesa ovanthu okutala kovipuka eete, ine o kutyina eiva. Makakoyesa ovahepi nouviuki, nokuviyula nouviuki, pala ouwa wonondalaua.’ (Isaías 11:2-4) Onondaka ombo, mbulekesa okuti Jesus makakala Ohamba youviuki, yokuna okankhenda novanthu pano pohi. Ove kutyihole okutuminwa nomutumini ngoo?
8 Otyili otyikuavo konthele Youhamba wa Huku, o tyokuti Jesus kamakatumina aike. Kuna vakuavo mavakatumina nae. Apostolu Paulu wapopila Timoteo okuti: ‘Inkha tutualako nokukoleleya, nonthue matukaviala nae.’ (2 Timóteo 2:12) Paulu, na Timoteo no vakuavo vali vekolelo vaholovonwa na Huku opo vakaviale na Jesus Mouhamba wo keulu. Veñgapi mavakatumina na Jesus Mouhamba wa Huku?
9 Ngetyi Okapitulu 7 komukanda uno kalekesa, memonekelo limue, apostolu João wamuene ‘ondyona [Jesus Kristu] itai Komphunda yo Siau [keulu ekahi pahe]. Iya ankho ukahi novanthu 144.000, vahonekwa monombamba mbavo enyina liae no lia Tate yae.’ Ovanthu ovo 144.000, ovalie? João muene utupopila okuti: ‘Ovanthu ovo, ovavana vekahi nokulandula Ondyona kese oku yenda. Ovo vatetekela okulandwa pokati kovanthu pala Huku no Ndyona.’ (Revelação [Apocalipse] 14:1, 4) Enga, ovanthu ovo ovalanduli vekolelo va Jesus Kristu, vaholovonwa opo vakatumine nae keulu. Putyina vankhia vapinduluapo nomuenyo wo keulu, opo ‘vakatumine ovanthu pano pohi’ kumue na Jesus. (Revelação [Apocalipse] 5:10) Tunde kononthiki mbono apostolu kenima 33 P.K., Huku ukahi nokuholovona Ovakristau vekolelo, opo atuukise omuvalu oo wo 144.000.
10 Jeova walekesa oluembia olunene mokuaholovona Jesus no 144.000, opo vakatumine ovanthu aveho pano pohi. Tete, omokonda Jesus utyii oñgeni ovanthu vatuwa, no nonkhumbi vekahi nokumona. Paulu wati, Jesus ‘una okankhenda kononkhumbi mbetu, mokonda wamona ononkhumbi ononene mononkhalelo ambuho ngo onthue, mahi kalingile onkhali.’ (Hebreus 4:15; 5:8) Vana mavakatumina nae, tupu navo vamona ononkhumbi pano pohi, avakoleleya. Vakondya nokulwisa onkhali nomauvela aeho. Moluotyo, maveketyivila okukuatesako nawa ovanthu aveho konthele yovitateka aviho.
OITYI OUHAMBA WA HUKU MAUKALINGA?
11 Jesus wapopila ovalongwa vae okuti vesukisa okulikuambela opo Ouhamba wa Huku uye. Tupu, wati tuna okulikuambela opo ehando lia Huku lilingwe ‘keulu, na pano pohi.’ Huku ukala keulu, iya apeho onoandyu mbae mbekolelo mbukahi nokulinga ehando liae. Mahi, Mokapitulu 3 komukanda ou, tuelilongesa okuti oandyu imue yayekapo okulinga ehando lia Huku. Tupu, yahongiliya Andau na Eva okulinga onkhali. Mokapitulu 10, matukelilongesa vali oityi Ombimbiliya ilongesa konthele yoandyu oyo ondingavivi itiwa o Satanasi Eliapu. Satanasi novilulu viae onoandyu onondingavivi mbokuaholovona okukala konthele yae, ankho nkhele mbukala keulu. Moluotyo, onoandyu mbumue keulu ankho kambulingi ehando lia Huku. Mahi, etyi Ouhamba wa Huku wahimbika okutumina, keulu ovipuka aviho viapiluluka. Jesus Kristu Ohamba Youhamba oo, waluisa Satanasi.—Revelação [Apocalipse] 12:7-9.
12 Onondaka mbalandulako mbulekesa oñgeni ovilwa ovio viaenda. Onondaka ombo mbati: “Neiva ondaka yakaluluka keulu aiti: “ ‘Pahe eyovo, nounene, nouhamba vialinga via Huku yetu, iya outumini walinga wa Kristu yae. Mokonda [Satanasi] omutendeleyi wovakuatate vetu watahelua pohi, ankho uvetendeleya komutenya no kounthiki kolupala lua Huku yetu.’ ” (Revelação [Apocalipse] 12:10) Wamona ovipuka vivali viakolela unene viaenda keulu, viapopiwa moversikulu oyo yo Mbimbiliya? Tete, Ouhamba wa Huku, wahimbika okutumina. Vali, Satanasi watahelua pohi.
13 Ovipuka ovio vivali viaenda keulu oityi viaeta? Ombimbiliya itupopila etyi tyaenda keulu. Yati: ‘Moluotyo, ove eulu nonwe mukalako, hambukwei!’ Enga, onoandyu mbekolelo keulu mbahambukwa, mokonda Satanasi novilulu viae ine oandyu mbae onondingavivi, vatewa keulu. Keulu kuesala vala onoandyu mbokuna ekolelo mu Jeova Huku. Pahe keulu kuna ombembwa yotyotyili. Keulu pahe ehando lia Huku likahi nokulingwa.
14 Iya pano pohi apakala ñgeni? Ombimbiliya yati: ‘Anthi, elowei onue vokuli kombanda yoohi nomelunga, mokonda Eliapu lialaukila kuonue nonyengo onene, mokonda lityii okuti okamuvo kalio kakehi.’ (Revelação [Apocalipse] 12:12) Satanasi wanumana unene, mokonda wateua keulu iya pahe wesala vala no nonthiki mbehehi. Iya nonyengo onene ukahi nokuetela ovanthu ovitateka ovinyingi, ‘nononkhumbi’ pano pohi. Matukelilongesa vali konthele ‘yononkhumbi’ ombo, mokapitulu makalandulako. Mahi, pahe okusoka kononkhumbi ombo, tupondola okulipula okuti: Iya oñgeni Ouhamba oo maukafuisapo ehando lia Huku pano pohi?
15 Pahe nkhele hinangela! Huku uhanda pano pohi pakale ñgeni? Ove welilongesale Mokapitulu 3 konthele yotyo. Mo Endene, Huku walekesa okuti ankho uhanda o ohi ei ikale omphangu yombembwa, yeyula ovanthu ovaviuki vahankhi. Mahi, Satanasi wahindila Andau na Eva okulinga onkhali. Iya otyo, tyatyika ehando lia Huku, kaliafuisiluepo pano pohi. Mahi, ehando lia Huku kaliapilulukile. Jeova no hono nkhele mahande ‘ovanthu ovaviuki vapiñgane o ohi ino, opo vakalemo apeho.’ (Salmo 37:29) Ouhamba wa Huku maukafuisapo ehando liae olio. Ñgeni?
16 Tala eulo likahi mu Daniel 2:44. Momukanda oo tutangamo okuti: ‘Kononthiki mbovatumini vatyo ovo, Huku yo keulu makavialeka ouhamba umue kamaukahanyaunuako vali, iya maukakalako apeho. Ouhamba oo, kamaukapita pomaoko elongo ekuavo. Iya ouhamba oo, maukahanyaunako omautumini atyo aeho nokukenyimako. Iya ouhamba oo aukakalako apeho.’ Oityi onondaka ombo mbutulekesa konthele Youhamba wa Huku?
17 Tete, mbutulekesa okuti Ouhamba wa Huku maukavialekwa ‘kononthiki mbovatumini ovo’, ine opononthiki mbomauhamba maavasiwa koutumini. Vali, mbututolela okuti Ouhamba oo, maukakalako apeho. Kamaukafindwa, tupu kaukapinguako vali noutumini nawike. Tatu, mbulekesa okuti mapakaenda ovilwa pokati Kouhamba wa Huku nomautumini ouye uno. Mahi, Ouhamba wa Huku maukafinda. Okuhulako Ouhamba wa Huku, oo vala maukatumina ovanthu aveho. Iya ovanthu mavakatuminwa monkhalelo ongwa unene, vehenemone tunde kohale.
18 Ombimbiliya itupopila vali ovipuka ovikuavo, konthele yovita Viouhamba wa Huku nomautumini ouye uno. Ombimbiliya ilongesa okuti, putyina onthyulilo yamehiki popepi, ovilulu ine onoandyu onondingavivi, mambuyandyaneka ounkhembi kovatumini aveho kombanda yoohi.’ Pala tyi? Mambukalinga ngotyo, ‘opo mbuongiye [ovatumini] ovo, pala ovita vionthiki onene ya Huku Omukulami.’ Ovatumini aveho kombanda yo ohi, mavakaongiyua ‘pomphangu imue itiwa Armangedom’ melaka lio Hebreu. (Revelação [Apocalipse] 16:14, 16) Onoversikulu ombo, mbulekesa okuti Armagendom enyina liovita viahulililako Viouhamba wa Huku nomautumini ovanthu pano pohi.
19 Oityi Ouhamba wa Huku maukafuisapo povita vio Armagendom? Nkhele hinangela ehando lia Huku konthele yo ohi. Jeova Huku uhanda pano pohi pakale ovanthu ovaviuki vehena onkhali, mavekemuumbila Mouye Omupe. Iya omokonda yatyi ehando olio liehenefuisuepo alo hono? Tete, omokonda nkhele onthue tuvakuankhali, tuvela nokunkhia. Mahi, ngetyi tuelilongesa Mokapitulu 5, Jesus wankhia opo etuyovole, opo tukamone omuenyo wahapu. Tupu, hinangela onondaka mo Evandyeliu ya João mbokuati: ‘Mokonda Huku una oluembia olunene novanthu, waava omona wae wongunga, opo kese omunthu ukolela mue ahakahanyaunueko, mahi akamone omuenyo wahapu’.—João 3:16.
20 Otyitateka otyikuavo, omokonda ovanthu ovanyingi valinga ovipuka ovivi. Vakemba, valinga omaumbalihi. Kavahande okulinga ehando lia Huku. Ovanthu vokulinga ovivi, mavakanyimuako mo Armagendom ovita via Huku. (Salmo 37:10) Tupu, ehando lia Huku kalikahi nokulingwa pano pohi, mokonda ovatumini kavakuatesako ovanthu okulinga ehando lia Huku. Ovatumini vamue ovakalavi, ine vahanyauna vala. Ombimbiliya ipopia nawa-nawa okuti: ‘Omunthu utumina omunthu mukuavo pala okulinyona’.—Eclesiastes 8:9.
21 Konyima yovita vio Armagendom, ovanthu aveho mavakatuminwa vala Nouhamba wa Huku. Ouhamba watyo oo, maukaeta omuenyo omuwa. Maukahanyaunako Satanasi novilulu viae ine onoandyu onondingavivi. (Revelação [Apocalipse] 20:1-3) Mokonda yotyilikutila tya Jesus ovanthu kavakavela, kavakankhia vali. Anthi, Mouhamba wa Huku ovanthu mavakakala nomuenyo wahapu. (Revelação [Apocalipse] 22:1-3) O ohi maikapilululwa opo ikale omphangu yombembwa. Ngotyo, Ouhamba oo, maukafuisapo ehando lia Huku malikalingwa pano pohi. Iya enyina lia Huku malikasukukiswa. Otyo tyilekesa tyi? Tyilekesa okuti ovanthu aveho mavakakala Mouhamba wa Huku, mavakakala nonthilo nenyina lia Jeova.
ONALUPI OUHAMBA MAUYA OKUFUISAPO EHANDO LIA HUKU PANO POHI?
22 Jesus wapopila ovalanduli vae velikuambele okuti, ‘Ouhamba wove uye’. Otyo tyilekesa okuti pomuvo watyo oo, Ouhamba wa Huku ankho kauneye. Okuti Ouhamba oo, weya pomuvo Jesus alonda keulu? Au. Mokonda Petulu na Paulu vati, etyi Jesus atutiliswa wafuisapo eulo likahi mo Salmo 110:1, liokuati: “Jeova wapopila Tatekulu yange okuti: ‘Pumphama kokulio kuange, alo ndyipaka onondyale mbove mombuelo yonomphai mbove.’ ” (Atos 2:32-34; Hebreus 10:12, 13) Otyo, tyilekesa okuti Jesus nkhele wakala omuvo umue nokukevelela.
23 Ngotyo, Jesus wakevelela omuvo ulifuepi? Konthyulilo yomanima 1.800, ovanthu ankho vokulilongesa tyotyili Ombimbiliya, vanoñgonoka okuti omuvo wa Jesus wokukevelela maupu mo 1914. (Konthele yomuvo oo, tala o Apendise pomafo 215-18.) Ovipuka viapita mouye tunde menima lio 1914, vilekesa okuti omuvo wa Jesus tyili wapua menima olio. Omaulo Ombimbiliya okukahi nokufuisuapo, alekesa okuti Kristu walinga Ohamba mo 1914. Iya Ouhamba wa Huku wahimbika okutumina keulu menima olio. Moluotyo, onthue tukahi ‘mokamuvo kehehi’ kesalako pala Satanasi. (Revelação [Apocalipse] 12:12; Salmo 110:2) Tupu, tupondola okupopia okuti kuakamba katutu, Ouhamba wa Huku maufuisapo ehando lia Huku pano pohi. Onondaka ombu hanongwako unene? Ove kutavela okuti otyo otyili? Okapitulu makalandulako makekukuatesako okutala okuti tyotyili Ombimbiliya ilongesa ovipuka ovio.
OTYETYI OMBIMBILIYA ILONGESA
- Ouhamba wa Huku, outumini wo keulu. Ohamba youtumini oo, o Jesus Kristu. Makaundapa novanthu 144.000 vaholovonwa pano pohi.—Revelação [Apocalipse] 14:1, 4.
- Ouhamba wa Huku wahimbika okutumina mo 1914. Satanasi wateua keulu, atahelwa pano pohi.—Revelação [Apocalipse] 12:9.
- Ouhamba wa Huku, apa katutu maukanyimako omautumini aeho ovanthu. Iya aukapilulula o ohi ino opo ikale omphangu yombembwa.—Revelação [Apocalipse] 16:14, 16.
Omapuko Elongeso
1. Elikuambelo patyi liankhimana malikelilongeswa pahetyino?
2. Ovipuka patyi vitatu Jesus alongesa ovalongwa vae vaite melikuambelo olio?
3. Oityi tuesukisa okunoñgonoka konthele Youhamba wa Huku?
4. Ouhamba wa Huku oityi? Iya olie Ohamba Youhamba oo?
5. Ombala Youhamba wa Huku ikahi pi? Iya ouhamba oo maukatumina valie?
6, 7. Oityi tyilekesa okuti Jesus makakala Ohamba ongwa unene?
8. Ovalie mavakatumina na Jesus?
9. Veñgapi mavatumina na Jesus? Iya, onalupi Huku ahimbika okuholovona ovanthu ovo?
10. Okuholovona Jesus no 144.000 opo vatumine ovanthu aveho, tyilekesa okuti Jeova una oluembia mokonda yatyi?
11. Omokonda yatyi Jesus atumina Ovakristau velikuambele okuita ehando lia Huku lilingwe keulu?
12. Ovipuka patyi vivali viaenda keulu viakolela, viapopiwa mu Revelação [Apocalipse] 12:10?
13. Etyi Satanasi atewa keulu tyaeta tyi?
14. Etyi Satanasi atewa keulu, pano pohi apakala ñgeni?
15. Huku uhanda pano pohi pakale ñgeni?
16, 17. Oityi omukanda wa Daniel 2:44, utulekesa konthele Youhamba wa Huku?
18. Ovita viahulililako Viouhamba wa Huku nomautumini ouye, viihanwa ñgeni?
19, 20. Omokonda yatyi hono ehando lia Huku kalikahi nokulingwa pano pohi?
21. Oñgeni Ouhamba wa Huku, maukafuisapo ehando lia Huku pano pohi?
22. Okuti Ouhamba wa Huku weya puetyi Jesus ankho ekahi pano pohi? Ine weya etyi atutiliswa?
23. (a) Onalupi Ouhamba wa Huku wahimbika okutumina? (b) Okapitulu makalandulako makakapopia konthele yatyi?


text:
Ewilikongudu laElcin ola finda kOkahao mehuliloshivike
Elelolo loshikandjongeleki shaElcin shokOuninginino ola li la ongala mOnakayale pexulilo laJanuali nola tokola li ye eenyala meenhamanana odo da kala oule wefimbo lile meongalo Okahao.
Oupyakadi womeongalo Okahao owa tukulukile petameko lodula ya dja ko eshi eleloshikandjongeleki la li la tokola okulundululila omufitaongalo Haitana keongalo Okambebe.
Otaku hokololwa nokutya omufita Haitana i na fimaneka etokolo leleloshikandjongeleki neenhamanana oda tukuluka ngaho meongalo. Ovakwaneongalo vamwe ova kala tava popile omufita ve udite nokutya etokolo loku mu lundulula inali ningwa pauyuuki, omanga ovakwaneongalo vakwao tava indile omufita Haitana a fimaneke omatokolo eleloshikandjongeleki ngaashi a ana okuninga efimbo a yapulilwa oshilonga shoufitaongalo.
Eleloshikandjongeleki ola hala opo ngeno eenhamanana odo di li mOkahao di kale da kandulwa po manga omafiku 23 Febuluali inaa koya.
Elelo olali la ongala mOnakayale momafiku 28 fiyo 29 aJanuali, nola kundafana omukundu weongalo Okahao ngaashi wa kala nokweendwa nao oule wefimbo lile nola tokola okuninga po sha opo ku alulilwe elandulafano nengungumano meongalo
linya.
Onga onghatu yotete monghendabala yokukandula po omukundu, elelo loshikandjongeleki ola tokola okutalelapo eongalo Okahao mexuliloshivike twa taalela, hano momafiku a-8 fiyo 9 Febuluali nokuya meenghundafana domoule noilyo yeleloongalo olo li li po paife oshoyo okukundafana naava va li meleloongalo pefimbo omufita Hulda Shau Haitana a nangekwa meongalo linya.
Omubishofi Josaphat Shanghala oye a li omunashipundi woshoongalele omu mwa dja etokolo eli.
Poshoongalele opa kalwa yo komuhoololwabishofi Dr. Veikko Munyika, ovafitaongalo Jesaya Hanghuwo, Joseph Avia, Aina Amupala, Titus Mbango, Hosea Emuno Iiyambo naTitus Heita oshoyo ovashamane Johannes Ndatipo naLazarus Kornelius.
Lwopokati opo, ovakwaneongalo ovo tava ti otava popile ewanifopo lomaufomhango ongeleki, ova pitifa omushangwa tava ti omufita Haitana okwa yakula meongalo Okahao okudja Januali fiyo Desemba 2013 shihe li pamhango.
Momushangwa wa shainwa kuElia Shilumbu naAndreas Anguuo otamu yandjwa omatomhelo nokutya omolwashike tava pataneke onhopolwa onhi-156/13 yelelongeleki laElcin oyo tai pitike omufita haitana a kale meongalo Okahao.
Otava ti onhopolwa 156/13 oya pitifwa she likolelela komalyuudo nomahalo opapolitika ndee hakomaufomhango
aElcin.
Otava ti, pamaufomhango aElcin, eleloshikandjongeleki olo alike li na oufemba okunangeka nokulundulula ovanashilongangeleki.


text:
OCIPAMA CEKŨI LAKUÃLA
Ndomo Epata li Kuata Esanju
Nye ci sukiliwa oco ulume a songuile ciwa epata?
Ukãi o tẽlisa ndati ciwa ocikele caye?
Nye ca kongeliwa voku kala onjali yiwa?
Nye omãla va sesamẽla oku linga oco vepata mu kale esanju?
YEHOVA SUKU o yongola okuti epata liove li sanjuka. Vondaka Yaye, mu sangiwa olonumbi vialua via loña vepata. Olonumbi viaco vi lekisa eci Suku a yonguila komunu lomunu. Eci omunu lomunu vepata a tẽlisa ocikele caye loku kuama olonumbi viaco, ku iyilila asumũlũho alua. Yesu wa popia hati: “Ava va yeva ondaka ya Suku kuenje va yi pokola ovo va sumũlũha ca velapo.”—Luka 11:28.
2 Oco vepata mu kale esanju, tu sukila oku ivaluka okuti Yehova, una Yesu a tukula hati “Isietu,” eye usovoli walio. (Mateo 6:9) Apata osi o kilu lieve a kasiko omo okuti Isietu wokilu Eye wa linga eliangiliyo liaco tunde kefetikilo. Omo liaco, eye wa kũlĩha ciwa eci ci sanjuisa epata. (Va Efeso 3:14, 15) Oco hẽ, nye Embimbiliya li longisa catiamẽla kocikele comunu lomunu vepata?
SUKU EYE USOVOLI WEPATA
3 Eci Yehova a lulika Adama la Heva wa va tokekisa, kuenje va linga ulume lukãi waye. Noke wa va kapa vocumbo cimue ca posoka, ca tukuiwile hati ocumbo Cedene. Noke Yehova wa va sapuila hati: “Liciti, siati, yukisi oluali.” (Efetikilo 1:26-28; 2:18, 21-24) Esapulo eli liocili. Momo Yesu eci a kala palo posi, wa popele okuti eci ca sonehiwa kelivulu Liefetikilo catiamẽla koku sovuiwa kuepata, ocili. (Mateo 19:4, 5) Koloneke vilo, tua siata oku pita lovitangi vialua. Kuenda omuenyo ka u kasi ndeci Suku a yonguile. Pole, ci tẽliwa oku kuata esanju vepata.
4 Oco vepata mu kale esanju omunu lomunu o sesamẽla oku setukula Suku koku lekisa ocisola. (Va Efeso 5:1, 2) Etu ka tu pondola oku mõla Suku. Oco hẽ tu u setukula ndati? Tu tẽla oku ci linga poku setukula ovilinga Viaye vina via lekisiwa Lomõlaye wongunga una eye a tumĩle palo posi. (Yoano 1:14, 18) Eci Yesu Kristu a kala palo posi, wa setukula ciwa Isiaye okuti oku u mola kuenda oku u yevelela, ca kala ndoku mola loku yevelela Yehova. (Yoano 14:9) Omo liaco, nda tua lilongisa ndomo Yesu a lekisa ocisola kuenda tua kuama ongangu yaye, omunu lomunu pokati ketu oka vokiya esanju vepata.
ONGANGU ALUME VA SESAMELA OKU KUAMA
5 Embimbiliya li tu sapuila okuti, alume va sesamẽla oku tata akãi vavo ndeci Yesu a tata olondonge viaye. Olio li popia hati: “Ene alume, soli akãi vene ndeci Kristu a sola ekongelo, kuenje wa li liecela…Haico ca sesamẽla alume oku sola akãi vavo ndatimba avo muẽle. U o sole ukãi waye o lisole eye muẽle. Momo lomue wa la suvuka etimba liaye muẽle, puãi o li tekula loku li lava ndeci Kristu a lava ekongelo liaye.”—Va Efeso 5:23, 25-29.
6 Ocisola Yesu a lekisa kolondonge viaye, oco alume va sesamẽla oku lekisavo kakãi vavo. Yesu wa ‘sola olondonge viaye toke kefulilo.’ Kuenda wa va pesila omuenyo waye, ndaño okuti ovo ka va lipuile. (Yoano 13:1; 15:13) Alume va vetiyiwa hati: “Soli akãi vene. Ko ka kali lavo loviñali.” (Va Kolosai 3:19) Nye ci kuatisa ulume oku kapako onumbi eyi, ca piãla enene kapuluvi ana okuti ukãi waye wa lueya? Eye o sesamẽla oku ivaluka okuti wa siatavo oku lueya. Oco Suku o wecele, o sukila oku linga nye? Eye o sukila oku ecela ava vo lueyela. Pokati komanu va siata oku u lueyela pa kongelavo ukãi waye. Pole, ukãi o sukilavo oku ecela ava vo lueyela, kumosi loku ecelavo ulume waye. (Mateo 6:12, 14, 15) O tẽla oku limbuka esunga lieci omanu vamue va siatela oku popia okuti olohuela viwa elitokeko liomanu vavali vakuakuliecela?
7 Alume va sukilavo oku ivaluka okuti Yesu otembo yosi wa tata olondonge viaye lohenda. Eye wa limbokaile eci va kavaile kuenda ovina vikuavo va sukilile. Eteke limue, eci a limbuka okuti olondonge viaye via kava, eye wa va sapuila hati: “Enjui ene muẽle, tu endi lika lietu vekalasoko ho puyuka naito.” (Marko 6:30-32) Akãi lavovo va sukila oku tatiwa lohenda. Embimbiliya li va sokisa “ndocikuata ca leñela.” Kuenje alume va vetiyiwa oku va tata ‘lesumbilo.’ Momo lie? Momo ci kale alume ci kale akãi vosi ‘vakapiñala kumuamue kocali comuenyo.’ (1 Petulu 3:7) Alume va sukila oku ivaluka okuti ocina ca velapo ku Suku epokolo. Ci kale ulume ale ukãi, nda va pokola va kuete esilivilo kovaso a Suku.—Osamo 101:6.
8 Embimbiliya li tu sapuila okuti, ulume “o sole ukãi waye o lisole eye muẽle.” Momo ndomo Yesu a ci popia, ulume lukãi waye “ka va lingi vali omanu vavali, puãi va linga omunu umosi.” (Mateo 19:6) Eci ci lomboloka okuti lomue pokati kavo o kuatela onjongole komunu umue ukuavo. (Olosapo 5:15-21; Va Heveru 13:4) Olohueli vi tẽla oku ci linga nda omunu lomunu pokati kavo o sakalala loku tẽlisa onjongole yukuavo. (1 Va Korindo 7:3-5) Embimbiliya li tu sapuilavo hati: “Lomue [ulume] wa la suvuka etimba liaye muẽle, puãi o li tekula loku li lava.” Omo liaco, alume va sukila oku sola akãi vavo ndeci va lisole ovo muẽle. Ovo va sukila oku ivaluka okuti vaka tambulula ku Yesu Kristu, utue wavo ndomo va tata akãi vavo.—Va Efeso 5:29; 1 Va Korindo 11:3.
9 Upostolo Paulu wa popele hati, ‘ndu kueteli ocisola ndeci ca Yesu Kristu.’ (Va Filipoi 1:8) Yesu wa kala ukuacisola. Eci ca vetiya akãi vana va kala olondonge viaye oku kuata ukamba laye. (Yoano 20:1, 11-13, 16) Akãi va sole calua eci alume vavo va lekisa ocisola kokuavo.
ONGANGU AKÃI VA SESAMELA OKU KUAMA
10 Omo okuti epata li kasi ndocisoko, oco liendisiwe ciwa ci sukila okuti li kuata usongui. Yesu o kuetevo u a pokola okuti eye Utue waye. Embimbiliya li popia hati: “Utue wa Kristu Suku.” Cimuamue haico, “utue wukãi ulume waye.” (1 Va Korindo 11:3) Epokolo lia Yesu ku Suku lieca ongangu yiwa kokuetu. Momo vosi tu kuete utue wetu tu sesamẽla oku pokola.
11 Ocili okuti ulume ka lipuile. Omo liaco, olonjanja vimue o lueya koku tẽlisa ovikele viaye vioku kala usongui uwa wepata. Oco hẽ, nye ukãi a sukila oku linga? Eye o kuete oku yuvula oku sepula ulume waye ale oku seteka oku u tambula ocikele caye coku kala utue wepata. Ukãi o sukila oku ivaluka okuti oku kala embombe oco ci kuete esilivilo lia velapo kovaso a Suku. (1 Petulu 3:4) Poku kala embombe, cika leluka vali kokuaye oku lekisa epokolo li sanjuisa Suku, ndaño muẽle vekalo limue lia tĩla. Embimbiliya li popia hati: ‘Ukãi a sumbile veyaye.’ (Va Efeso 5:33) Oco hẽ nda ulume waye ka tava ku Kristu ndutue waye? Embimbiliya li vetiya akãi hati: “Ene akãi, pokoli ku vaveyene okuti vamue, ndaño ka va tava kondaka, kuenda ndaño ondaka yimosi ka yi popiwa, haimo va kokiwa lovilinga viakãi vavo, eci va mola ovilinga viene viesunga lesumbilo [liocili].”—1 Petulu 3:1, 2.
12 Ukãi o sukila oku lekisa esumbilo ku veyaye poku eca ocisimĩlo caye. Ci kale okuti ulume waye Ukristão ale hukristãoko. Ndaño okuti ocisimĩlo caye ca litepa leci culume waye, nda ca sunguluka kuenje ca taviwa cika kuatisa epata liosi. Avirahama kepuluvi limue, cotatamẽle oku tava kondaka yukãi waye Sarai yatiamẽlele koku tetulula ocitangi co vonjo yavo. Pole, Suku wa sapuila Avirahama hati: “Tava ño kondaka yaye.” (Efetikilo 21:9-12) Eci ulume a eca ocisimĩlo caye ca sulako, nda ocisimĩlo caco ka ca liyepele locihandeleko ca Suku, ukãi waye o lekisa epokolo kokuaye poku tava kocisimĩlo caco.—Ovilinga 5:29; Va Efeso 5:24.
13 Ukãi poku tẽlisa ocikele caye, o sukila oku likolisilako oku tata ciwa epata. Embimbiliya li vetiya akãi “oku sola vaveyavo lomãla vavo, loku lisuluvika, loku lipua, loku linga upange wolonjo viavo, loku unjuka loku pokola ku vaveyavo.” (Tito 2:4, 5) Ukãi wosi o tata ciwa ovikele viaye ndoco, oka soliwa kuenda oka sumbiwa calua lepata liaye. (Olosapo 31:10, 28) Pole, omo okuti olohuela etokekiso liomanu vavali ka va lipuile, pamue kuiya ovitangi via piãla okuti vi sulila voku litepa ale voku linyala. Embimbiliya liecelela olohueli oku litepa nda pali ekangiso. Pole, olohueli vi sukila oku ivaluka okuti, oku litepa hakoko onjila yoku tetulula ovitangi vitito. Momo Embimbiliya li lungula hati: “Ukãi ka ka nyuhe ku veyaye.…Haico ulume, ka ka nyale ukãi waye.” (1 Va Korindo 7:10, 11) Ovisonehua vi ecelela lika olohueli oku linyãla nda umue pokati kavo wa linga ukahonga.—Mateo 19:9.
ONGANGU OLONJALI VI SESAMELA OKU KUAMA
14 Yesu wa sila olonjali ongangu yiwa poku tata ciwa omãla. Kepuluvi limue olondonge via setekele oku tateka omãla oco ka va keye ku Yesu. Pole, eye wa va sapuila hati: “Omãla veye ño kokuange, ko ka va tutuiyi.” Embimbiliya li popia hati: “[Noke] wa va angata, kuenje oku va kapa ovaka aye, wa va sumũlũisa.” (Marko 10:13-16) Yesu wa limuisa otembo yoku angata omãla. Eci hẽ ka ci ku vetiyivo ene ulonjali oku sanda otembo yoku papala lomãla vene? Oku kala lavo okatembo kamue katito ka ci tẽla. Ciwa oku sanda otembo yoku kala lavo olonjanja vialua. Ene u sukila oku sanda otembo yoku va longisa. Momo eci oco Yehova a handeleka kolonjali.—Esinumuĩlo 6:4-9.
15 Omo okuti voluali lulo ũvi u kasi oku livokiya, omãla va sukila olonjali vi va teyuila komanu vana va yongola oku va linga eci cĩvi. Ca piãla enene ku vana va siata oku linga ukahonga lomãla. Tu konomuisi ndomo Yesu a teyuila olondonge viaye, vina eye a tukula hati “amãla vange.” Eci Yesu vo kuata oco a pondiwe, wa sanda evelo lioku ecelela olondonge viaye oco vi tile. (Yoano 13:33; 18:7-9) Ene ulonjali u sukila oku lavulula ciwa olonjanjo via Satana vina vi nyõla omãla vene. U sukila oku va imba onumbi oco va kapeleko.* (1 Petulu 5:8) Koloneke vilo, kuli esukila lialua lioku teyuila omãla ketimba, kespiritu, kuenda kovituwa.
16 Vuteke wa sulako womuenyo wa Yesu palo posi, olondonge viaye via li hoyisa nda helie wa velelepo pokati kavo. Pole Yesu ka temẽle lavo, puãi, wamamako locisola oku va longisa lolondaka kuenda lovilinga. (Luka 22:24-27; Yoano 13:3-8) Nda unjali, o tẽla oku limbuka ndomo o kuama ongangu ya Yesu poku pindisa omãla vove? Ocili okuti, omãla va sukila oku pindisiwa. Pole, epindiso liaco te ka lia pitãhalele vonjongo. Ocili okuti ove ku yongola oku vangula lomõlove ‘olondaka viukãlu via soka ndokutoma kuosipata.’ (Yeremiya 30:11; Olosapo 12:18) Epindiso li sukila oku eciwa lonjila yimue okuti omõla o limbuka esilivilo lialio.—Va Efeso 6:4; Va Heveru 12:9-11.
ONGANGU OMÃLA VA SESAMELA OKU KUAMA
17 Anga omãla vakuetevo eci va lilongisila ku Yesu? Oco muẽle, va kuete. Yesu wa sia ongangu yiwa komãla yoku pokola kolonjali viavo. Eye wa popele hati: “Mopia ovina evi ndomo Isia a ndongisa.” Kuenje wamisako vali hati: “ndingainga ño-o ovina viu sanjuisa.” (Yoano 8:28, 29) Yesu wa pokuile ku Isiaye wokilu. Kuenje Embimbiliya li vetiyavo omãla oku pokola kolonjali viavo. (Va Efeso 6:1-3) Yesu wa kala omõla umue wa lipua. Pole, wa pokuile kolonjali viaye, Yosefe la Maria okuti ka va lipuile. Epokolo Yesu a lekisa lia kuatisa vosi vepata oku kuata esanju.—Luka 2:4, 5, 51, 52.
18 Anga omãla va tẽla oku limbuka kolonepa vimue va sukila oku setukula Yesu oco va sanjuise olonjali viavo? Omãla pamue ci va tĩlila oku pokola kolonjali viavo. Pole, Suku oyongola okuti oco muẽle omãla va linga. (Olosapo 1:8; 6:20) Yesu wa enda oku pokola ku Isiaye, ndaño muẽle kapuluvi a tĩla. Onjanja yimue, Suku wa pingile ku Yesu oku linga ocina cimue ca tĩla. Yesu wa likutilila hati: “A Tate, nda o ci panga, njupe okopo eyi [ale ekisika eli].” Pole, Yesu wa pokola ku Suku, momo wa kũlĩhĩle okuti Isiaye o tẽla vali okuti eye ci sule. (Luka 22:42) Omãla poku pokola kolonjali viavo, vaka vi sanjuisa kuenda vaka sanjuisavo Isiavo wokilu.#—Olosapo 23:22-25.
19 Eliapu lia yonjele Yesu. Koloneke vilo olio li pondolavo yonja omãla vetu oco va linge eci cĩvi. (Mateo 4:1-10) Satana pamue o vetiya akamba oco va sindiliye amalẽhe oku linga eci ka ca sungulukile. Olonjanja vimue ka ca lelukile oku tamalãla kayonjo aco. Omo liaco, ciwa okuti amalẽhe ka va livali ukamba lolondingãivi. (1 Va Korindo 15:33) Omõla a Yakoba Dina, wa livalele ukamba la vana ka va fendela Yehova. Kuenje co nenelele ovitangi. (Efetikilo 34:1, 2) Sokolola ño handi ndomo epata li sumua nda umue pokati kavo wa linga ukahonga.—Olosapo 17:21, 25.
CECI CI NENA ESANJU VEPATA
20 Ovitangi vepata vi leluka vali oku vi potolola nda tua kapako olonumbi Viembimbiliya. Oku kapako olonumbi viaco, oyo osapi yoku kuata epata lia sanjuka. Omo liaco, ene alume soli akãi vene. Kuenda va tati ndeci Yesu a tata ekongelo liaye. Ene akãi pokoli ku vaveyene. Kuenda kuami ongangu yukãi wa sunguluka wa sonehiwa kelivulu Liolosapo 31:10-31. Alonjali pindisi omãla vene. (Olosapo 22:6) Ene a lonjali vialume, ‘songuili ciwa vakuanjo yene.’ (1 Timoteo 3:4, 5; 5:8; Va Kolosai 3:20) Ene amãla, pokoli kolonjali viene. Lomue vepata wa lipua, okuti ka lueya. Omo liaco, lekisi umbombe woku pinga ongecelo kuenda oku liecela pokati.
21 Vembimbiliya mu sangiwa olonumbi vialua viatiamẽla kepata. Pole, olio li tu sapuilavo eci catiamẽla koluali luokaliye luesanju, muna mu ka kala lika omanu va fendela Yehova. (Esituluilo 21:3, 4) Hasumũlũhokuovo tuka kuata kovaso! Pole, ndaño muẽle cilo, ci tava okuti tu kuata epata lia sanjuka nda tua kapako olonumbi vi sangiwa Vembimbiliya.
CECI EMBIMBILIYA LI LONGISA
- Alume va sesamẽla oku sola akãi vavo ndeci va lisole ovo muẽle.—Va Efeso 5:25-29.
- Akãi va sesamẽla oku lekisa ocisola ku vakuepata liavo kuenda oku sumbila vaveyavo. —Tito 2:4, 5.
- Olonjali vi sukila oku sola, loku longisa, kuenda oku pindisa omãla vavo.—Esinumuĩlo 6:4-9.
- Omãla va sesamẽla oku pokola kolonjali viavo.—Va Efeso 6:1-3.
* Ekuatiso likuavo lioku teyuila omãla li sangiwa kocipama 32 celivulu Aprenda do Grande Instrutor, lia sandekiwa Lolombangi via Yehova.
# Omãla va likala lika oku pokola nda olonjali viavo via va tuma oku linga cimue ci pisiwa vocihandeleko ca Suku.—Ovilinga 5:29.
Apulilo Elilongiso
1. Nye ci nena esanju vepata?
2. Oco vepata mu kale esanju tu sukila oku ivaluka nye?
3. Embimbiliya li lekisa ndati ndomo epata lia sovuiwa? Kuenda tua kũlĩha ndati okuti eci Embimbiliya li popia catiamẽla kepata ocili?
4. (a) Omunu lomunu o vokiya ndati esanju vepata? (b) Momo lie oku lilongisa eci catiamẽla komuenyo wa Yesu ci kuetele esilivilo vepata?
5, 6. (a) Ongangu yipi alume vopa ku Yesu ndomo a tata ekongelo? (b) Nye olohueli vi sukila oku ivaluka catiamẽla koku liecela pokati?
7. Yesu wa limbokaile nye kolondonge viaye? Poku ci linga ongangu yipi a sila alume?
8. (a) Ulume “o sole ukãi waye o lisole eye muẽle.” Olondaka evi vi lomboloka nye? (b) Oku “linga omunu umosi” ci lomboloka nye kulume lukãi waye?
9. Ocituwa cipi ca Yesu ca tukuiwa kelivulu lia Va Filipoi 1:8? Kuenda momo lie alume va sukilila oku lekisa ocisola kakãi vavo?
10. Ongangu yipi yiwa Yesu a sila akãi?
11. Ukãi o sukila oku kala ndati la veyaye? Kuenda ovilinga viaye vi vetiya ndati ulume waye?
12. Momo lie tu popela okuti ka cĩviko ukãi oku lekisa ocisimĩlo caye lesumbilo?
13. (a) Elivulu lia Tito 2:4, 5 li vetiya akãi vana va kuela oku linga nye? (b) Nye Embimbiliya li popia catiamẽla koku litepa kuolohueli kuenda koku linyãla?
14. Yesu wa tata ndati omãla? Kuenda olonjali vi sukilavo oku tata ndati omãla vavo?
15. Nye olonjali vi sukila oku linga oco vi teyuile omãla vavo?
16. Ongangu yipi olonjali vi lilongisila ku Yesu ndomo a tata olondonge viaye eci via lueyaile?
17. Ongangu yipi yiwa Yesu a sila omãla?
18. Momo lie Yesu a pokuila olonjanja viosi ku Isiaye wokilu? Kuenda helie o sanjuka eci omãla va pokola kolonjali viavo?
19. (a) Satana wa siata oku yonja ndati omãla? (b) Nda omõla wa linga eci ka ca sungulukile olonjali vi li yeva ndati?
20. Oco vepata mu kale esanju, nye omunu lomunu a sukila oku linga?
21. Asumũlũho api tu lavoka kovaso? Kuenda tu kuata ndati esanju vepata cilo muẽle?


text:
OCIPAMA CATATU
Cipi Ocipango ca Suku Catiamẽla Koluali?
Cipi ocipango ca Suku catiamẽla komanu?
Suku vo lingila ndati usuanji?
Kovaso yoloneke omuenyo palo posi uka kala ndati?
SUKU o yongola okuti oluali lulo lu posoka. Kuenda omanu palo posi va sanjuka loku kuata uhayele wasuapo. Embimbiliya li tu sapuila okuti, “Suku…wa kũla ocumbo ve Edene.” Kuenje posi yaco “wa kũlĩsapo oviti viosi via posoka oku vi tala, haivio vi tava oku liako.” Eci Suku a lulika Adama la Heva, wa va kapele vocumbo caco ca posoka. Kuenje wa va sapuila hati: “Liciti, siati, yukisi oluali, lu yuli.” (Efetikilo 1:28; 2:8, 9, 15) Suku wa yonguile okuti omanu va kuata omãla kuenda va tandisa ocumbo ce Edene toke kasulilo oluali. Eye wa yonguilevo okuti omanu va tata ovinyama kuenda va vi pokuisa
2 Ocipango ca Suku ceci okuti omanu va kala vofeka yelau palo posi. Ove hẽ o tava okuti eci cika tẽlisiwa muẽle? Suku wa popia hati, “nda ci popia kuenje…ndi ci tẽlisa.” (Isaya 46:9-11; 55:11) Cosi Suku a popia, o ci tẽlisa muẽle. Eye wa “lulika ongongo,” pole ‘ka yi sowilile oku kala ekalasoko, te oku tungamo.’ (Isaya 45:18) Omanu vapi Suku a yongola okuti ovo va kala kulo kilu lieve? Kuenda eye o yongola okuti omanu vaco va kala kulo kilu lieve toke otembo yipi? Embimbiliya lieca etambululo. Olio li popia hati: “Olondingesunga vi piñala ofeka, vi tungamo oloneke ka vi pui.”—Osamo 37:29; Esituluilo 21:3, 4.
3 Ocili okuti eci handi ka ca tẽlisiwile. Momo omanu koloneke vilo, va siata oku vela kuenda oku fa. Va siatavo oku liyaka pokati loku li ponda. Evĩho liaco li kuete oku lia fetikila. Suku ka yonguile okuti oluali lu kala ndeci lu kasi ndeti oloneke vilo. Eci hẽ ceya ndati? Nye hẽ ocipango ca Suku ka ca tẽlisiwilile? Lalimue elivulu lia sonehiwa lomanu li pondola oku tu sapuila eci catiamẽla kondaka eyi. Momo usuanji waco wa fetikila kilu.
UNYALI WA SUKU
4 Elivulu liatete Liembimbiliya li tukula umue unyali wa Suku. Olio li tu sapuila okuti, eye wa lingila usuanji vocumbo Cedene. Eye o tukuiwa hati “onyõha.” Pole, eye hanyõhako muẽle yina yi likoka posi. Elivulu lia sulako Liembimbiliya liutukula hati, “Eliapu, haeye Satana, una endaenda oku kemba oluali luosi.” Eye o tukuiwavo hati, “onyoha yosiahũlu.” (Efetikilo 3:1; Esituluilo 12:9) Ungelo waco ũvi, poku vangula la Heva, wa vanguila konyima yonyõha oco Heva a sime okuti onyõha oyo yi kasi loku vangula. Eye wa linga ndacina omunu a vanguila konyima yociñumañuma. Ungelo waco eci Suku a pongiya oluali oco mu kale omanu, eye haipo a kala.—Yovi 38:4, 7.
5 Yehova ovina viosi a lulika via lipua. Oco hẽ helie wa panga “Satana” “Eliapu”? Oku ci teta onimbu, tu popia okuti, ungelo waco u, eye muẽle wa lilingisa Eliapu. Eci hẽ ca pita ndati? Tua kũlĩha okuti omunu umue uwa, ci tava okuti o pongoloka ocimunu. Epongoloko liaco li fetika hẽ ndati? Omunu tete o fetika oku sima eci cĩvi vutima waye. Nda okuti wamamako oku ci sima, onjongole yoku linga ocina caco yi piãla. Kuenje nda kua molẽha epuluvi, eye o linga ocina caco cĩvi.—Tiago 1:13-15.
6 Cimuamue haico ca pita la Satana Eliapu. Eye ci molẽha okuti eci Suku a sapuila Adama la Heva hati, liciti, siati, yukisi oluali, eye wa ci yeva. (Efetikilo 1:27, 28) Kuenje wa fetika oku sima okuti ‘Nye omanu vosi ava ka va ndi fendelela ame okuti Suku hayeko?’ Kuenje onjongole yaco yĩvi ya fetika oku livokiya vutima waye. Eteke limue, eye wa enda ku Heva. Kuenje wosapuila uhembi watiamẽla ku Suku. (Efetikilo 3:1-5) Tunde opo eye wa linga “Eliapu,” ci lomboloka okuti umue endisila olombonde ukuavo. Kuenda wa lingavo “Satana,” ci lomboloka okuti “Unyali.”
7 Poku luvikiya ovohembi aco, Satana wa lueyisa Adama la Heva, kuenje va liwekapo oku pokola ku Suku. (Efetikilo 2:17; 3:6) Omo liaco, noke veya oku fa, ndeci Suku a va sapuilile okuti nda ka wa pokuili kondaka yange vu fa. (Efetikilo 3:17-19) Omo okuti eci Adama a linga ekandu wa pongoloka ukuakandu, omãla vosi eya oku cita, va citiwa lekandu. (Va Roma 5:12) Eci ci sokisiwa ndomunu o sukula olondopi. Nda ofoloma yaco ya penga ale ya lifuvika, olondopi viosi vi tundamo vi penga. Cimuamue haico, omanu vosi va piñala “ekandu” ku Adama. Eli olio esunga lieci omanu vosi va kukila kuenda va fila.—Va Roma 3:23.
8 Eci Satana a lueyisa Adama la Heva okuti va lingila ekandu Suku, eye wa kala loku lingila usuanji uviali wa Yehova. Ca kala ndu okuti Satana wa popia hati: ‘Suku ombiali yimue yĩvi. Eye ka sapuile ocili komanu. Kuenda o kasi oku limbika cimue ciwa kokuavo. Omanu ka va sukila okuti Suku o va viala. Ovo ci tava okuti va linõlela ovo muẽle eci ciwa leci cĩvi. Kuenda omanu va kala vali ciwa nda ame ndi Satana nda va viala.’ Oco hẽ Suku wa liteyuila ndati kuhembi waco? Vamue va siata oku popia okuti Suku nda wa pondele ovisuanji vonjanja yaco. Pole, eci hẽ nda ca tẽla oku eca etambululo kovohembi a Satana? Eci nda ca lekisa hẽ okuti uviali wa Suku owo uwa?
9 Yehova omo okuti esunga liaye lia lipua, ka pondele ovisuanji vonjanja yaco. Eye wa limbuka okuti ci sukila oku eca otembo yoku tambulula ovohembi a Satana. Kuenda oku lekisa okuti Eliapu olio ohembi. Omo liaco, Suku wa ecelela okuti omanu va li viala ovo muẽle lekuatiso lia Satana. Nye hẽ Yehova a ci lingila? Kuenda nye ka tetuluilile ale ondaka yaco, nda pa pita ale otembo yalua? Atosi ava a ka lomboluiwa Vocipama 11 celivulu lilo. Sokolola apulilo ava: Anga hẽ Adama la Heva va kala lesunga lioku tava ku Satana, una okuti lalimue eteke a va lingilile eci ciwa? Ovo va kala hẽ lesunga lioku tava okuti Yehova Suku, una wa va ĩhile cosi ciwa ohembi? Nda ca kaile ove, nda wa linga ndati?
10 Ciwa oku sokolola ondaka eyi, momo vosi yetu tua kongeliwamo. Ove o kuete epuluvi lioku tiamẽla ku Yehova oco o kuatise oku eca etambululo kalundi a Satana kuenda oku lekisa okuti Satana ohembi. (Osamo 73:28; Olosapo 27:11) Pole, vatito va siata oku nõla oku tiamẽla ku Yehova. Eci ci votola epulilo limue li kuete esilivilo liocili. Epulilo liaco lieli: Anga hẽ Embimbiliya li longisa muẽle okuti Satana eye ombiali yoluali lulo?
HELIE OMBIALI YOLUALI LULO?
11 Yesu wa kũlĩhĩle okuti Satana eye muẽle ombiali yoluali lulo. Eteke limue, Satana wa lekisa ku Yesu “ovosoma osi okilu lieve lulamba wao.” Noke wa sapuila Yesu hati: ‘Huĩha ovina evi viosi nda o wila posi oku ndi fendela.’ (Mateo 4:8, 9; Luka 4:5, 6) Sokolola ño handi! Ombanjaile eyi hẽ nda ya kala eyonjo ku Yesu nda ovosoma aco ka a kaile a Satana? Yesu wa kũlĩhĩle okuti ovosoma oluali a Satana muẽle. Nda ovosoma oluali ka a kaile a Satana, Yesu nda wa tava oku a tambula.
12 Ocili okuti, Yehova eye Ukuonenewosi, haeye Ululiki wovina viosi. (Esituluilo 4:11) Pole, Embimbiliya ka li lekisa okuti Yehova Suku ale Yesu Kristu eye ombiali yoluali lulo. Vuteke wa sulako Yesu a kala palo posi, eye wa tukula Satana hati, “ombiali yoluali lulo.” (Yoano 12:31; 14:30; 16:11) Vembimbiliya Satana o tukuiwavo hati, “osuku yoluali lulo.” (2 Va Korindo 4:3, 4) Catiamẽla ku Satana, upostolo Yoano wa soneha hati: ‘Oluali luosi lu kasi povaka eliapu.’—1 Yoano 5:19.
OLUALI LUA SATANA LUKA KUNDUIWA
13 Koloneke vilo, ohele voluali yi kasi oku livokiya. Kuosi tu endela kueyuka asuãlali lovota. Handi kulivo vamue vakuapulitika okuti havakuaciliko. Mulivo vakuatavo amue okuti vakuambambe, lomanu vamue okuti olongangala. Ka ci tẽliwa oku pongolola oluali lulo. Embimbiliya li tu sapuila okuti, Suku ndopo oka kundula olondingaĩvi viosi vuyaki waye u tukuiwa hati, Harmagedo. Eci cika yulula onjila yoluali luokaliye.—Esituluilo 16:14-16.
14 Yehova Suku wa nõla Yesu Kristu oco a kale Osoma Yusoma waye. Kosimbu, Embimbiliya lia popele ale hati: “Momo omõla wa tu citilua, omõla ulume wa tu ĩhĩwa, kuenje uviali u kala kovitãi viaye. Onduko yaye, o tukuiwa…Soma yombembua. Okuamamako kuviali waye loku kuombembua ka ku fulila.” (Isaya 9:6, 7) Catiamẽla kusoma waco, Yesu wa longisa olondonge viaye oku likutilila hati: “Usoma wove wiye. Ocipango cove ci lingiwe posi ndeci ci lingiwa kilu.” (Mateo 6:10) Ndomo tuka ci lilongisa kovaso, velivulu lilo, Usoma wa Suku ndopo uka kundula ovosoma osi oluali lulo. Kuenje owo muẽle uka piñainya pomangu yaco. (Daniele 2:44) Noke Usoma wa Suku uka pongolola oluali lulo oco lu kale ofeka yelau.
OLUALI LUOKALIYE LU KASI OCIPEPI
15 Embimbiliya li tu sapuila hati: ‘Mekonda liohuminyo yaye, tu lavoka ilu liokaliye loluali luokaliye omu mu ka kala esunga.’ (2 Petulu 3:13; Isaya 65:17) Olonjanja vimue eci Embimbiliya li tukula “oluali” li kasi oku tukula omanu va kasi voluali. (Efetikilo 11:1) Omo liaco, “oluali luokaliye” lua tukuiwa ndeti, lu lomboloka omanu vana Suku a sanjukila.
16 Yesu wa likuminya okuti voluali luokaliye, vosi vana Suku a sanjukila, vaka tambula “omuenyo ko pui.” (Marko 10:30) Tanga Yoano 3:16 kuenda Yoano 17:3, oco o tale eci tu sukila oku linga oco tuka tambule omuenyo ko pui. Kũlĩhĩsa asumũlũho a tukuiwa Vembimbiliya, Suku aka eca ku vana aka iñisa voluali luokaliye.
17Evĩho lungangala kuenda ovoyaki ka a ka kalako vali. ‘Ondingaĩvi ka yi ka kalako vali. Ambombe puãi va piñala ofeka.’ (Osamo 37:10, 11) Voluali muka kala ombembua. Momo ‘Suku oka imũla ovita toke kesukiyo liongongo.’ (Osamo 46:9; Isaya 2:4) ‘Esunga li kamamako. Lombembua yi ka lua.’—Osamo 72:7.
18Afendeli va Yehova vaka kolapo. Kosimbu, eci va Isareli va enda loku pokola ku Suku, va kolelepo. (Ovisila 25:18, 19) Voluali luokaliye, omanu vaka kolapovo.—Isaya 32:18; Mika 4:4.
19Ka ku ka kala ekambo liokulia. Ukualosamo wa imba hati: ‘Vofeka muka kala olomema via lua. Vika hunga hunga kilu liolomunda.’ (Osamo 72:16) Yehova oka sumũlũisa omanu vaye vakuesunga. Kuenje ‘osi yika ima ovaima ayo.’—Osamo 67:6.
20Oluali luosi lu ka kala ocumbo ceposo. Povitumãlo vina via nyõliwa lolondingaĩvi, pa ka piñainya olonjo via posoka loviumbo violonelẽho. (Isaya 65:21-24; Esituluilo 11:18) Vokuenda kuotembo, olonepa vina violuali okuti via posuisiwa ale, vika amamako toke oluali luosi lu ka pongoloka ndocumbo Cedene. Kuenje, Suku oka ‘nyanyumula eka liaye, oco a kutise viosi vi kasi lomuenyo.’—Osamo 145:16.
21Pokati komanu lovinyama pa ka kala ombembua. Ovinyama viovusenge levi viovimbo vika lila pamuamue. Omõla utito, ka ka kala lohele lovinyama vina okuti cilo via tema.—Isaya 11:6-9; 65:25.
22Oku vela ka ku ka kalako vali. Yesu Ombiali Yusoma wa Suku, oka malako ovevei osi, okuti cina a linga eci a kala palo posi ci sule. (Mateo 9:35; Marko 1:40-42; Yoano 5:5-9) Noke ‘layimue onungi yika popia yiti, ndi vela.’—Isaya 33:24; 35:5, 6.
23Ava va fa vaka pinduiwa. Kuenda ka vaka kuata vali elavoko liokuti eteke limue vaka fa. Vosi vana va fa okuti va kasi vovisimĩlo via Yehova, eye oka va ivaluka, kuenje oka va pindula. Kuka kala “epinduko lia vakuesunga lava havakuesungako.”—Ovilinga 24:15; Yoano 5:28, 29.
24 Vosi va tava oku lilongisa eci catiamẽla Kululiki wetu Yehova Suku, loku u vumba, va lavoka omuenyo uwa kovaso. Eci Yesu a likuminya kondingaĩvi yina ya kala loku fila ponele yaye hati ‘oka kala kumue lame vofeka ya Suku,’ eye wa kala loku tukula oluali luokaliye. (Luka 23:43) Ciwa okuti tu amamako oku lilongisa eci catiamẽla ku Yesu Kristu. Momo vonduko yaye omo tu ka tambuila asumũlũho aco.
CECI EMBIMBILIYA LI LONGISA
- Ocipango ca Suku coku pongolola oluali lulo oco lu kale ocumbo ceposo cika tẽlisiwa muẽle.—Isaya 45:18; 55:11.
- Satana eye o kasi oku viala oluali lulo. —Yoano 12:31; 1 Yoano 5:19.
- Voluali luokaliye Suku oka eca asumũlũho alua komanu.—Osamo 37:10, 11, 29.
Apulilo Elilongiso
1. Cipi ocipango ca Suku catiamẽla palo posi?
2. (a) Tua kũlĩha ndati okuti ocipango ca Suku catiamẽla kulo kilu lieve cika tẽlisiwa? (b) Embimbiliya li tu sapuila nye catiamẽla komanu vaka kala kulo kilu lieve?
3. Ekalo lipi lĩvi tu lete voluali koloneke vilo? Eci ci votola apulilo api?
4, 5. (a) Helie wa kala konyima yonyõha oku vangula la Heva? (b) Omunu umue uwa o pongoloka ndati ocimunu?
6. Ungelo wa Suku wa pongoloka ndati Satana Eliapu?
7. (a) Nye Adama la Heva va fila? (b) Momo lie omanu vosi va kukila kuenda va fila?
8, 9. (a) Usuanji upi Satana a lingila Suku? (b) Nye Suku ka pondelele ovisuanji vonjanja yaco?
10. Ove o lekisa ndati okuti o kasi konele ya Yehova koku eca etambululo kalundi a Satana?
11, 12. (a) Eci Satana a seteka Yesu wa lekisa ndati okuti ovosoma oluali aye? (b) Nye vali ci lekisa okuti Satana eye ombiali yoluali lulo?
13. Nye tu yonguila okuti oluali luokaliye luiya?
14. Helie Suku a nõla oco a kale Osoma Yusoma waye? Kuenda nye Embimbiliya li popia catiamẽla kusoma waco?
15. ‘Oluali luokaliye’ lu lomboloka nye?
16. Ombanjaile yipi Suku a likuminya oku eca ku vana vo sungulukila? Kuenda nye tu sukila oku linga oco tu tambule ombanjaile yaco?
17, 18. Momo lie tu kolelela okuti voluali luokaliye muka kala ombembua loku kolapo?
19. Tua kũlĩha ndati okuti voluali luokaliye muka kala okulia kualua?
20. Momo lie tu kolelela okuti oluali luosi lu ka pongoloka ocumbo ceposo?
21. Nye ci lekisa okuti pokati komanu lovinyama pa ka kala ombembua?
22. Nye cika pita lovovei?
23. Momo lie epinduko lika tu nenelela esanju lialua?
24. Eci o sokolola oku kala voluali luokaliye utima wove u kala ndati?


text:
Vakaleho va Yehova—Yetu veya?
Tua fuma ku miyati, Malimi na Visemua via kuli seza-seza, vunoni tua lipandakana mu ku puisamo vutumbe vumo. Tua tonda mpundu ku lemesa Yehova Njambi, Ivene Mbimbiliya Sakatanga ua viose. Tue ku linga cose linga tu kavangeye lungano lua Yesu tua lema ku tu sana Vakua Kilistu. Tua lihakela kapandi ka kuasa vantu ku lilongesa Mbimbiliya na via Vuangana vua Njambi ntsimbu yose. Va tu tantekeya ku pua Vakaleho va Yehova, omo lia ku hana vukaleho ni nguetu ku handeka via Yehova Njambi.
Kovela mu site yetu. Tanda Mbimbiliya ha online. Tu tantekeye mua cili nevi vi tua tsiliela.


text:
OCIPAMA CECELÃLA
Usoma wa Suku Nye?
Embimbiliya li tu sapuila nye catiamẽla Kusoma wa Suku?
Usoma wa Suku uka linga nye?
Otembo yipi Usoma uka tẽlisa ocipango ca Suku palo posi?
OMANU valua voluali va kũlĩha Ohutililo ya Isietu. Vamue va yi tukula hati, Ohutililo ya Ñala. Ohutililo yaco yina Yesu Kristu a longisile kolondonge viaye. Olondaka vi sangiwa vohutililo yaco, vi kuete esilivilo liocili. Oku konomuisa ovina vitatu via tukuiwa tete vohutililo eyi, cika ku kuatisa oku kũlĩha ciwa eci Embimbiliya li longisa.
2 Kefetikilo liohutililo eyi, Yesu wa longisa olondonge viaye hati: “Likutilili ndeci, hoti, A Isietu o kasi kilu. Onduko yove yi sumbiwe. Usoma wove wiye. Ocipango cove ci lingiwe posi ndeci ci lingiwa kilu.” (Mateo 6:9-13) Apingilo atatu a tukuiwa ndeti vohutililo eyi, a lomboloka nye?
3 Etu tua lilongisa ale calua catiamẽla konduko ya Suku, Yehova. Kuenda tua lilongisavo vimue via tiamẽla kocipango ca Suku. Leci a lingila omanu kuenda eci handi aka linga kovaso. Oco hẽ nye Yesu a yonguile oku popia eci a tu vetiya oku likutilila hati: “Usoma wove wiye”? Usoma wa Suku nye? Kuenda uka yelisa ndati onduko ya Suku oco yi sumbiwe? Oku iya Kusoma waco kua litokeka ndati loku tẽlisiwa kuocipango ca Suku?
CECI USOMA WA SUKU U LOMBOLOKA
4 Usoma wa Suku uviali wa tumbikiwa la Yehova. Usoma waco u kuete Osoma ya nõliwa. Helie Osoma yaco? Yesu Kristu. Yesu, Osoma yimue ya velapo olosoma viosi via kulo kilu lieve. Eye o tukuiwa hati “Soma yolosoma haeye Ñala yoloñala.” (1 Timoteo 6:15) Eye okuete unene woku linga ovina vialua viwa okuti layimue ombiali yi tẽla oku ci linga.
5 Ombala Yusoma wa Suku yi kasi pi? Yesu hẽ o kasi pi? Ove handi ivaluka okuti eye wa fila palo posi eci vovalela kuti. Noke wa pinduiwa, kuenje wa londa kilu. (Ovilinga 2:33) Omo liaco, ombala Yusoma wa Suku, yi kasi muẽle kilu. Eli olio esunga lieci Embimbiliya li tukuila Usoma waco hati, ‘usoma wokilu.’ (2 Timoteo 4:18) Pole, ndaño Usoma wa Suku u kasi kilu, owo uka viala omanu palo posi.—Esituluilo 11:15.
6 Nye tu popela okuti Yesu Osoma yimue ka yi sokisiwa? Tu ci popela omo okuti eye lalimue eteke aka fa. Poku sokisa Yesu lolosoma via kulo kilu lieve, Embimbiliya li popia hati, “eye lika o kasi lomuenyo ko pui, haeye o kala kala vocinyi cina ka ci tava oku amelako.” (1 Timoteo 6:16) Eci ci lomboloka okuti ovina viosi viwa Yesu aka linga, vika kala otembo ka yi pui. Eye oka linga ovina vialua viwa.
7 Catiamẽla ku Yesu, Embimbiliya li popia hati: “Espiritu lia Yehova lia kala laye, espiritu liolondunge luloño, espiritu lielungulo lunene, espiritu liukũlĩhĩso lusumba wa Yehova. Esanju liaye li kala koku sumbila Yehova; Ka tetulula ndeci ci lete ovaso aye, pamue oku teta onimbu ndeci ci yeva ovatũi aye, puãi o tetuluila olosuke lesunga, kuenje o tetela omanu vaño voluali olonimbu via sunguluka. O veta oluali lohunya yomẽla waye, kuenje ipa vakuevĩho lofela yovomẽla waye.” (Isaya 11:2-4) Olondaka evi vi lekisa okuti Yesu oka viala omanu lesunga kuenda oka va kuatela ohenda. Oyongola hẽ oku vialiwa losoma ya soka ndeyi?
8 Cimue cikuavo catiamẽla Kusoma wa Suku, ceci okuti, Yesu kaka viala lika liaye. Kuli vakuavo vaka viala laye. Upostolo Paulu wa sapuila Timoteo hati: “Nda tu pandikisa tu vialela kumue laye.” (2 Timoteo 2:12) Paulu la Timoteo, kuenda vakuavo va nõliwa la Suku, vaka viala kumue la Yesu Vusoma wokilu. Oco hẽ omanu vañami vaka kuata epuluvi liaco?
9 Ndomo ca lekisiwa Vocipama 7 celivulu lilo, upostolo Yoano wa tambuile ocinjonde cimue. Vocinjonde caco, eye wa mola “Kameme [Yesu Kristu] o tãi komunda Siono [kilu]. Ocita lakui akuãla la vikuãla kolohũlũkãi viava va kuete onduko yaye londuko ya Isiaye via sonehiwa kovipolo viavo va tãi kumue laye.” Ava va tukuiwa ndeti va soka 144.000 velie? Yoano o tu sapuila hati: “Ovo…vakuakukuama Kameme kuosi a endaenda. Va yovuiwa komanu kuenje va linga apako atete a eciwa ku Suku la Kameme.” (Esituluilo 14:1, 4) Ovo vana va nõliwila oku viala kumue la Yesu Kristu kilu. Eci va pinduiwila komuenyo wokilu, ‘ovo vaka kala olosoma, kuenje vaka viala ilu lieve’ kumosi la Yesu. (Esituluilo 5:10) Tunde kotembo yovapostolo, Suku wa fetika oku nõla Akristão vakuekolelo oco va tẽlise etendelo 144.000 komanu.
10 Esokiyo lia lingiwa lioku nõla Yesu kumue lava va soka 144.000 oco va viale omanu, eliangiliyo limue liwa. Momo Yesu wa kũlĩha eci ci lomboloka oku kala omunu loku tala ohali. Upostolo Paulu wa popia hati, “ka tu kuete ocitunda cinene okuti okuleñela kuetu ka ku u yevala, puãi tu kuete ocitunda ca yonjaiwa kovina viosi ndetu, haimo ka ca la linga ekandu.” (Va Heveru 4:15; 5:8) Ava vaka viala laye, eci va kala palo posi va talavo ohali kuenda va pandikisa kovina viñi viñi. Ovo va liyakavo lakandu kuenda ovovei añi añi. Kuenje ovitangi viomanu vika va lomboloka ciwa.
USOMA WA SUKU UKA LINGA NYE?
11 Eci Yesu a popia hati likutilili oku pinga Usoma wa Suku oco wiye palo posi, eye wa popiavo hati, likutilili oku pinga oco ocipango ca Suku “ci lingiwe posi ndeci ci lingiwa kilu.” Suku o kasi kilu. Kuenda ocipango caye otembo yosi ca lingaiwa lovangelo vakuacili. Pole, Vocipama 3 celivulu lilo, tua lilongisa okuti kuli ungelo umue ũvi wa liwekapo oku linga ocipango ca Suku. Kuenje wa lueyisa Adama la Heva. Vocipama 10, tuka kũlĩhĩsa eci Embimbiliya li longisa catiamẽla kungelo waco. Ungelo waco wa kũlĩhĩwa hati Satana Eliapu. Satana kumue lovangelo vana va tukuiwa hati olondele, va kala handi kilu otembo yimue. Omo liaco, kotembo yaco, havosiko kilu va kala loku linga ocipango ca Suku. Pole, eci Usoma wa Suku wa fetika oku viala, ovina kilu via pongoloka. Yesu Kristu eci a vialekiwa, wa yaka la Satana, kuenje wo yula.—Esituluilo 12:7-9.
12 Olondaka vi sangiwa vocitumasuku cikuãimo vi lekisa eci ca pitako. Ovio vi tu sapuila hati: “Nda yeva ondaka yinene kilu, ya linga yiti, Cilo kua tukuluka epopelo lunene luviali wa Suku yetu lomoko ya Kristu waye. Momo omindiki ya vamanjetu ya tundisiwa, una o va lundaila ño-o ku Suku yetu lutanya luteke.” (Esituluilo 12:10) Wa limbuka ovina vivali via tukuiwa vocinimbu eci? Catete, Usoma wa Suku povaka a Yesu Kristu, wa fetika oku viala. Cavali, Satana wa tundisiwa kilu, kuenje wa imbiwa ocipepi la palo posi.
13 Oco hẽ nye ceyililako? Embimbiliya li tu sapuila eci ca pita kilu noke yovina evi vivali. Olio li popia hati: “Yoleli, ailu lene wa tungimo.” (Esituluilo 12:12) Kilu ovangelo vakuacili va yolela omo Satana lolondele viaye va tundisiwa. Kaliye vosi va sialeleko vana lika va pokola ku Yehova Suku. Kilu kueya ombembua yocili loku kolapo. Kuenje ocipango ca Suku ca fetika oku lingiwa kilu.
14 Oco hẽ palo posi peya oku kala ndati? Embimbiliya li tu sapuila hati: “Ove a ngongo, love a kalunga, ngongo yene! Momo eliapu lia lokila kokuene lonyeño ya lua, omo lia limbuka okuti oloneke vialio vitito.” (Esituluilo 12:12) Satana co temisa calua omo a tundisiwa kilu. Eye wa kũlĩhavo okuti otembo yaye yitito. Omo lionyeño yaco, eye okasi oku kokela omanu ‘ohali’ palo posi. Vocipama cikuãimo, tuka lilongisa vali catiamẽla ‘kongongo’ yaco. Pole, ci tava okuti tu pula ndoco: Usoma uka tẽlisa ndati ocipango ca Suku palo posi?
15 Ove handi ivaluka ocipango ca Suku catiamẽla palo posi? Ove wa ci lilongisa ale Kocipama 3. Eci Suku a pongiya ocumbo Cedene, onjongole yaye ya kala okuti oluali luosi lu posoka. Kuenda luyukisiwa lomanu vakuesunga okuti va kala otembo ka yi pui. Satana wa lueyisa Adama la Heva. Kuenje eci ca tateka oku tẽlisiwa kuocipango ca Suku palo posi. Pole, ocipango caco cika tẽlisiwa muẽle. Yehova handi o yongola okuti “olondingesunga vi piñala ofeka, vi tungamo oloneke ka vi pui.” (Osamo 37:29) Usoma wa Suku uka tẽlisa onjongole yaco. Uka ci linga hẽ ndati?
16 Kũlĩhisa ocitumasuku ci sangiwa kelivulu lia Daniele 2:44. Kelivulu eli tu tangako hati: “Koloneke violosoma viaco, Suku yokilu o katula usoma, kuenje ka u nyolẽha, ka u tambuiwa lomanu vofeka yiñi; puãi owo u nyõla loku lia ovosoma aco osi, haiwo u kala muẽle hũ oloneke ka vi pui.” Olondaka evi vi tu sapuila nye catiamẽla Kusoma wa Suku?
17 Catete, olondaka evi vi tu sapuila okuti Usoma wa Suku wa tumbikiwa “koloneke violosoma viaco.” Ale kotembo okuti handi olosoma vikuavo vikasiko. Cavali, vi tu sapuila okuti Usoma waco uka kala otembo ka yi pui. Lalimue eteke uka yuliwa ale oku piñanyiwa lusoma ukuavo. Catatu, tua limbuka okuti kuka kala uyaki pokati Kusoma wa Suku lovosoma oluali. Usoma wa Suku uka yula. Oku sulako, owo lika uka viala omanu vosi. Kuenje omanu vaka vialiwa luviali umue uwa okuti ka wa lamuiwa.
18 Embimbiliya li tu sapuila vali cikuavo catiamẽla kesulilo liuyaki uka pita pokati Kusoma wa Suku lovosoma oluali. Olio li tu sapuila okuti, aspiritu ãvi, eci va limbuka okuti esulilo li kasi ocipepi, va enda oku kemba ‘olosoma violuali luosi.’ Oco hẽ nye aspiritu aco a ci lingila? Va ci lingila oku ‘vi ongoluila kovita vieteke linene lia Suku Tõlo.’ Olosoma violuali vi kongoluiwila kocitumãlo ci “tukuiwa hati, Harmagedo velimi lia Heveru.” (Esituluilo 16:14, 16) Omo lieci ca lomboluiwa ndeti vovinimbu evi vivali, uyaki uka pita pokati Kusoma wa Suku lovosoma oluali, u tukuiwa hati uyaki wo Harmagedo.
19 Usoma wa Suku uka tẽlisa nye luyaki wo Harmagedo? Handi ivaluka eci catiamẽla kocipango ca Suku palo posi? Ocipango ca Yehova Suku ceci okuti mulo voluali mu kala lika omanu vakuesunga, haivo va lipua okuti vo vumba lika eye. Nye ci kasi oku tateka okuti eci handi ka ca tẽlisiwile? Catete, etu tuakuakandu. Kuenje tua siata oku vela kuenda oku fa. Pole, vocipama 5, tua lilongisa okuti Yesu wa tu fila oco tu kuate omuenyo ko pui. Ove pamue handi ivaluka olondaka via sonehiwa Kevanjeliu lia Yoano, via popia hati: “Omo Suku a sola ndoco oluali, oco a ecela Omõlaye wongunga okuti wosi u kolela ka fi, puãi o mola omuenyo ko pui.”—Yoano 3:16.
20 Ocitangi cikuavo ceci okuti, omanu valua va siata oku linga eci cĩvi. Ovo va kemba, va nyana, kuenda va linga ukahonga. Ovo ka va yongola oku linga ocipango ca Suku. Olondingaĩvi vika nyõliwa vuyaki wa Suku wo Harmagedo. (Osamo 37:10) Ocipango ca Suku ka ci kasi oku lingiwavo palo posi, omo okuti olombiali ka vi vetiya omanu oku ci linga. Olombiali vialua via siata oku ecelela ungangala kuenda evĩho. Catiamẽla kekalo liaco, Embimbiliya li popia hati: “Omunu poku kangisa ukuavo o lilinga eye muẽle cĩvi.”—Ukundi 8:9.
21 Noke yo Harmagedo, omanu vaka vialiwa lika Lusoma wa Suku. Usoma waco uka tẽlisa ocipango ca Suku. Kuenda uka nena asumũlũho alua komanu. Owo uka nyõla Satana lolondele viaye. (Esituluilo 20:1-3) Unene wocilumba cocisembi ca Yesu uka kuatisa omanu vosi vakuesunga. Kuenje lomue oka vela vali ndaño oku fa. Vusoma wa Suku, omanu vaka kuata epuluvi lioku kala otembo ka yi pui. (Esituluilo 22:1-3) Noke oluali luosi luka kala ocumbo ceposo. Kuenje Usoma uka tẽlisa ocipango ca Suku palo posi. Kuenda uka yelisa onduko ya Suku oco yi sumbiwe. Eci hẽ ci lomboloka nye? Eci ci lomboloka okuti, Vusoma wa Suku vosi vaka kalamo, vaka sumbila onduko ya Suku, Yehova.
OTEMBO YIPI USOMA WA SUKU U KEYA?
22 Yesu wa vetiya olondonge viaye oco vi likutilile hati, “Usoma wove wiye.” Eci ci lekisa okuti Usoma ka wa tumbikiwile kotembo yaco. Anga hẽ Usoma weya eci Yesu a londa kilu? Sio. Momo Petulu la Paulu va sapula okuti, eci Yesu a pinduiwa olondaka via sonehiwa Kosamo 110:1, via tẽlisiwa vokuaye. Kosamo yaco tu tangako hati: “Yehova wa popia la cime cange, hati, Tumãla kondio yange toke hu lingila ovanyali vove ociliatelo cove.” (Ovilinga 2:32-34; Va Heveru 10:12, 13) Eci ci lekisa okuti, Yesu handi wa talamẽla otembo yimue.
23 Yesu wa talamẽla toke otembo yipi? Eci pa pita 1.900 kanyamo, ava va kala oku lilongisa Embimbiliya, va pitĩla kelomboloko liokuti otembo yoku talamẽla kua Yesu yika sulila kunyamo wo 1914. (Catiamẽla kotembo eyi, tala Alomboluilo a Vokiyiwako.) Ovina via pita voluali oku pisa kunyamo wo 1914, via lekisa okuti olokonda via lingiwa lomanu vaco, via sokelepo muẽle. Oku tẽlisiwa kuovitumasuku ku lekisa okuti vunyamo wo 1914, Kristu wa linga Osoma. Kuenje Usoma wa Suku wa fetika oku viala kilu. Omo liaco, etu tu kasi ‘koloneke vitito’ via kambelako Satana. (Esituluilo 12:12; Osamo 110:2) Cilo, tu tẽla oku popia lekolelo okuti, Usoma wa Suku ndopo uka tẽlisa ocipango ca Suku palo posi. Olondaka evi hẽ wa vi sanjukila? O tava okuti vika tẽlisiwa muẽle? Ocipama cikuãimo cika tu kuatisa oku limbuka eci Embimbiliya li longisa catiamẽla kovina evi.
CECI EMBIMBILIYA LI LONGISA
- Usoma wa Suku uviali wokilu. Yesu Kristu eye Osoma yaco kumue lava va soka 144.000 komanu vopiwa palo posi.—Esituluilo 14:1, 4.
- Usoma wa Suku wa fetika oku viala kunyamo wo 1914. Kuenje Satana wa takumuiwila kulo kilu lieve.—Esituluilo 12:9.
- Usoma wa Suku ndopo uka nyõla ovosoma oluali. Kuenje oluali luka kala ocumbo ceposo.—Esituluilo 16:14, 16.
Apulilo Elilongiso
1. Ohutililo yipi ya kũlĩhĩwa calua tuka konomuisa?
2. Ovina vipi vitatu Yesu a vetiya olondonge viaye oku vi pinga vohutililo?
3. Nye tu sukila oku kũlĩha catiamẽla Kusoma wa Suku?
4. Usoma wa Suku nye? Kuenda helie Soma yaco?
5. Ombala Yusoma wa Suku yi kasi pi? Kuenda owo uka viala velie?
6, 7. Nye ci lekisa okuti Yesu Osoma yimue ka yi sokisiwa?
8. Velie vaka viala la Yesu?
9. Vañami vaka viala la Yesu? Kuenda otembo yipi Suku a fetika oku va nõla?
10. Momo lie tu popela okuti esokiyo lia lingiwa lioku nõla Yesu kumue lava va soka 144.000 oco va viale omanu, eliangiliyo limue liwa?
11. Nye Yesu a vetiyila Akristão oco va pinge okuti ocipango ca Suku ci lingiwa kilu?
12. Ovina vipi vivali via tukuiwa kelivulu Liesituluilo 12:10?
13. Eci Satana a tundisiwa, kilu kueya oku kala ndati?
14. Nye ceya oku pita eci Satana a takumuiwila palo posi?
15. Cipi ocipango ca Suku catiamẽla palo posi?
16, 17. Elivulu lia Daniele 2:44 li tu sapuila nye catiamẽla Kusoma wa Suku?
18. Uyaki uka pita pokati Kusoma wa Suku lovosoma oluali u tukuiwa hati ndati?
19, 20. Nye ci kasi oku tateka oku lingiwa kuocipango ca Suku palo posi?
21. Usoma uka tẽlisa ndati ocipango ca Suku palo posi?
22. Tua kũlĩha ndati okuti Usoma wa Suku ka weyile eci Yesu a kala palo posi? Kuenda tua kũlĩhavo ndati okuti ka weyile eci Yesu a pinduiwa?
23. (a) Otembo yipi Usoma wa Suku wa fetika oku viala? (b) Nye tuka lilongisa vocipama cikuãimo?


text:
Okuti Ove Uhanda Okunoñgonoka Otyili?
OTYILI konthele yatyi? Otyili konthele yomapulo omanyingi akolela unene ovanthu vehole okulinga. Hamue uhole okulinga omapulo ngaa:
- Okuti Huku tyotyili wasuka umue nonthue?
- Okuti onthiki imue ovita nononkhumbi mavikapwako umue?
- Oityi tyipita nonthue tyina tuankhia?
- Okuti vokuankhia vena ekevelelo?
- Oñgeni mandyilikuambela opo Huku anthehelele?
- Oñgeni mandyivasi ombembwa momuenyo?
Opi upondola okukaovola omakumbululo omapulo oo? Inkha wenda monondyuo mupakwa omikanda ine muna vilandeswa, movasimo omikanda ominyingi vati vipondola okukumbulula omapulo oo. Mahi, omikanda ovio, kese umue upopia tyityatyo. Vimue visilivila vala pomuvo viahoneka, iya mononthiki mbehehi kavikala vali nesilivilo. Moluotyo, vipilululwa ine papinga vimue vali.
Anthi, kuna omukanda umue wokuna omakumbululo otyotyili. Omukanda oo, upopia vala otyili. Jesus Kristu wapopile na Huku melikuambelo okuti: “Ondaka yove otyili.” (João 17:17) Hono, tuanoñgonoka okuti Ondaka oyo, Ombimbiliya Ikola. Pomafo maalandulako, mokanoñgonoka nawa omakumbululo otyotyili ayandyuluka nawa Ombimbiliya yava konthele yomapulo oo.
Okuti Huku Tyotyili Wasuka Umue Nonthue?
OITYI TUPULILA NGOTYO: Tukahi mouye weyula ovivi unene novipuka vihaviukile. Onongeleya ononyingi mbulongesa okuti o Huku uhanda tumone ononkhumbi.
OITYI OMBIMBILIYA ILONGESA: Yati Huku nalumue aetele ovivi. Omukanda wa Jó 34:10 wati: “Huku yotyotyili kalingi ovivi. Wepondolo Aliho kalingi natyike tyihaviukile!” Huku moluembia luae una ehando ewa pala ovanthu. Otyo Jesus etulongesila tulikuambele okuti: “Tate yetu keulu…Ouhamba wove uye. Ehando liove lilingwe pano pohi, ngetyi lilingwa keulu.” (Mateus 6:9, 10) Mokonda Huku wasuka unene nonthue, ukahi nokulinga atyiho opo afuisepo ehando liae. —João 3:16.
Tupu tala Gênesis 1:26-28; Tiago 1:13; na 1 Pedro 5:6, 7
Okuti Onthiki Imue Ovita Nononkhumbi Mavikapwako Umue?
OITYI TUPULILA NGOTYO: Omokonda ovita vitualako okuipaa ovanthu ovanyingi unene. Atuho onthue tuapitale mononkhumbi.
OITYI OMBIMBILIYA ILONGESA: Yati Huku wapopia konthele yomuvo makaeta ombembwa kombanda yoohi aiho. Moutumini Wouhamba wae, outumini wo keulu, ovanthu “kamavekelilongesa vali ovita.” Anthi, “omitunga viavo mavekevinthila omatemo.” (Isaías 2:4) Huku makanyimako ovivi nononkhumbi ambuho. Ombimbiliya ilaa okuti: “[Huku] makasekuna ononkhuka momaiho avo, ononkhia, okulila, no nongembia kamavikakalako vali. Ovipuka ovio, [kumue novipuka vihaviukile nononkhumbi mbo hono], aviho mavikalamba.” —Revelação (Apocalipse) 21:3, 4.
Tupu tala Salmo 37:10, 11; 46:9; na Miquéias 4:1-4.
Oityi Tyipita Nonthue Tyina Tunkhia?
OITYI TUPULILA NGOTYO: Onongeleya ononyinyi mouye mbulongesa okuti, omunthu una otyipuka tyimue mokati kae, tyitualako nomuenyo tyina amankhi. Vamue vetavela okuti vokuankhia vapondola okulinga omapita ovanthu vokuna omuenyo. Tupu, vati Huku umonesa onondingavivi ononkhumbi mbahapu moifelunu yotupia.
OITYI OMBIMBILIYA ILONGESA: Yati pononkhia, ovanthu vanyima. Eclesiastes 9:5 yati: “Vokuankhia…kavei vali natyike.” Mokonda vokuankhia kavei vali natyike, kaveivite natyike, kavapondola vali okulinga omapita ine okukuatesako vokuna omuenyo. —Salmo 146:3, 4.
Tupu, tala Gênesis 3:19; na Eclesiastes 9:6, 10.
Okuti Vokuankhia Vena Ekevelelo?
OITYI TUPULILA NGOTYO: Omokonda onthue tuhanda okukala nomuenyo. Tupu, tuhanda okukala nomuenyo oo kumue na vana tuhole. Moluotyo, tuhanda okumona vali ononthyolwa mbetu vokuankhia.
OITYI OMBIMBILIYA ILONGESA: Yati ovanthu ovanyingi vankhia mavakapinduluapo. Jesus walaa okuti “vana vekahi mehinangelo lia Huku momalangalo…mavakatundamo.’ (João 5:28, 29) Ovanthu vana mavakatutila, mavakala nomuenyo momphangu yombembwa pano pohi, ngetyi Huku ahandele ponthyimbi. (Lucas 23:43) Omulao oo, tupu ulekesa okuti ovanthu vokutavela mavakakala nekongoko liafuapo nomuenyo wahapu. Ombimbiliya yati” “Ovaviuki mavapiñgana oohi, avakakalamo apeho.” —Salmo 37:29.
Tupu tala Jó 14:14, 15; Lucas 7:11-17; na Atos 24:15.
Oñgeni Mandyilikuambela opo Huku Anthehelele?
OITYI TUPULILA NGOTYO: Omokonda ovanthu monongeleya ambuho velikuambela. Mahi, ovanyingi velitehelela okuti omalikuambelo avo kaekahi nokukumbululwa.
OITYI OMBIMBILIYA ILONGESA: Jesus wetulongesa okuti tuna okulityilika okupitaulula monondaka apeho momalikuambelo etu. Jesus wati, “tyina ulikuambela, wahapalaukunune mondaka ike vala apeho.” (Mateus 6:7) Inkha tuhanda Huku atehelele omalikuambelo etu, tuna okulikuambela monkhalelo oe ahanda. Moluotyo, tuesukisa okunoñgonoka etyi Huku ahanda, iya atulikuambela konthele yotyo. Omukanda wa 1 João 5:14 wati: “Kese tyimue tuita inkha tyelikuata nehando lia [Huku], oe metutehelela.”
Tupu tala Salmo 65:2; João 14:6, 14; na 1 João 3:22.
Oñgeni Ndyipondola Okuvasa Ombembwa Momuenyo?
OITYI TUPULILA NGOTYO: Omokonda ovanthu vanyingi vetavela okuti onombongo, nenkhimano, ine ouwa, maviveetela ombembwa. Moluotyo, vatutumba nokuovola ovipuka viatyo ovio, mahi kavavasi ombembwa.
OITYI OMBIMBILIYA ILONGESA: Jesus waimbukile osapi yokuvasa ombembwa etyi ati: “Vana vaimbuka okuti vesukisa okunoñgonoka Huku vena ombembwa.” (Mateus 5:3) Matukala vala nombembwa yotyotyili inkha tulitekula nawa mopaspilitu, ine okunoñgonoka nawa otyili konthele ya Huku netyi ahanda pala onthue. Otyili otyo, tyivasiwa mo Mbimbiliya. Okunoñgonoka otyili otyo, matyitukuatesako okupunga oityi tyakolela vali, netyi tyahasilivila. Iya okuyeka otyili tyo Mbimbiliya tyituhongolele momatokolo etu nomuevi tulinga, matyituetela omuenyo omuwa unene. —Lucas 11:28.
Tupu tala Provérbios 3:5, 6, 13-18; na 1 Timóteo 6:9, 10.
Tuatala vala katutu omakumbululo Ombimbiliya konthele yomapulo oo epandu apopiwa pombanda. Okuti ove uhanda okunoñgonoka vali Ombimbiliya? Tyotyili mohande, inkha ukahi pokati ka vana “vaimbuka okuti vesukisa okunoñgonoka Huku.” Upondola okulinga omapulo omakuavo ngaa: ‘Inkha Huku wesuka nonthue, omokonda yatyi ayekela ononkhumbi novivi vikaleko ehimbwe? Oñgeni ndyipondola okuviukisa onkhalelo yomuenyo wombunga yange?’ Ombimbiliya yava omakumbululo afuapo nawa nokuaviuka konthele yomapulo omanyingi vali.
Anthi, ovanthu ovanyingi kavahande okulilongesa Ombimbiliya. Vasoka okuti omukanda oo omunene unene, nokuna ononthele mbepuiya okunoñgonoka. Okuti ove uhanda okukuatesuako okuvasa omakumbululo Mombimbiliya? Onombangi mba Jeova vena ovipuka vivali vipondola okukukuatesako.
Tyotete, vena omukanda Oityi Ombimbiliya Tyili Ilongesa? Walingua pala okukuatesako ovanthu vena ovilinga ovinyingi, opo vanoñgonoke omakumbululo ayandyuluka Ombimbiliya, konthele yomapulo akolela unene. Tyavali, mavekulongesa Ombimbiliya peumbo liove otyali. Moluotyo, Ombangi imue ya Jeova wafuapo pala okulongesa, upondola okuya peumbo liove ine opomphangu imue ove uhanda, opo mulilongese nae Ombimbiliya mokamuvo kehehi kese simano. Ovanthu ovanyingi ouye auho vekahi nokuvatelwa unene nondongeso oyo. Ovanyingi vanoñgonoka nawa Ombimbiliya, iya avati: “Ame navasa otyili!”
Kutupu olumono luakolela unene tupondola okuvasa. Otyili tyo Mbimbiliya tyituyovola moviso, no menguanguano, no mowoma. Ombimbiliya ituavela ekevelelo, nehambu, nokutulekesa esilivilo liomuenyo. Jesus wati: “Mamunoñgonoka otyili, iya otyili atyimuyovola.” —João 8: 32.


text:
Onombangi mba Jeova—Onthue Valie?
Tuatunda momihoko vielikalaila nomalaka, mahi tuawanekwa motyilinga tyike vala. Haunene, tuhanda okupanda Jeova, Huku Yombimbiliya Omutungi wovipuka aviho. Tulinga ononkhono opo tuhetekele nawa Jesus Kristu nokuhambukilwa okuihanwa okuti Ovakristau. Kese umwe puonthue umanena omuvo wae mokulongesa vakuavo Ombimbiliya Nouhamba wa Huku. Mokonda tuava oumbangi ine tupopia, konthele ya Jeova Huku Nouhamba wae, tuiwe okuti Tunombangi mba Jeova.
Nyingila mo site yetu. Tanga Ombimbiliya mo Internete.Lilongesa konthele yetu nomatavelo etu.