text:
“Elididimiko nali kale li noshilonga sha wana”
“Elididimiko nali kale li noshilonga sha wana, opo mu kale mwa wana mu he noshipo nomu he na eshi mwe shi pumbwa.” — JAKOB 1:4.
OMAIMBILO: 135, 139
1, 2. (a) Oshike hatu lihongo kelididimiko laGideon novakwaita vaye 300? (Tala efano pehovelo loshitukulwa.) (b) Pa Lukas 21:19, omolwashike elididimiko la fimana?
KALA nee ngeno wa fa u wete olwoodi lipyu nolilolola olo la li pokati kovakwaita Ovaisrael novatondi vavo. Ovakwaita Ovaisrael ova li tava wilikwa komutokolipangeli Gideon. Gideon novakwaita vaye ova li va taataa Ovamidian novayambididi vavo oufiku aushe oshinano sheekilometa 32 lwaapo. Ombiibeli oye tu lombwela kutya oshike sha ka ningwa po lwanima, eshi ya ti: “Gideon e uya kuJordan, ye novalumenhu omafele atatu ava va li puye, va tauluka va loloka omolwokutaata.” Ashike fiyo opopo kava li va findana molwoodi olo. Ova li ve na okutwikila okulwifa ovakwaita ovo 15 000. Kava li ve na okusholola molwaashi ovatondi ovo ova kala nokufininika Ovaisrael oule womido dihapu. Onghee hano, Gideon novakwaita vaye ova li va twikila okutaataa ovatondi vavo, nolwaxuuninwa ove ke va finda. — Ovatokolipangeli 7:22; 8:4, 10, 28.
2 Nafye ohatu lu olwoodi lipyu nolilolola. Ovatondi vetu ova kwatela mo Satana, ounyuni waye nosho yo okuhawanenena kwetu. Vamwe vomufye otwa kala nokulwifa ovatondi ovo oule womido dihapu. Ndele kekwafo laJehova, otwa findana momalwoodi mahapu. Ashike inatu findana natango olwoodi laxuuninwa. Omafimbo amwe otashi dulika tu loloke okulwa ile okuteelela exulilo longhalelo ei youkolokoshi. Jesus okwe tu londwela kutya ohatu ka hangwa komapataneko nokomayeleko madjuu momafiku axuuninwa. Ashike okwa ti yo kutya ngeenge ohatu lididimike, ohatu ka findana. (Lesha Lukas 21:19.) Elididimiko oshike? Oshike tashi ke tu kwafela tu lididimike? Oshike hatu lihongo kwaavo va li ve lididimika? Nongahelipi hatu dulu okupitika ‘elididimiko li kale li noshilonga sha wana’? — Jakob 1:4.
ELIDIDIMIKO OSHIKE?
3. Elididimiko oshike?
3 Okukala nelididimiko otashi ti shihapu shihe fi ashike okulididimikila oudjuu. Osha kwatela mo onghedi omo hatu diladila naamo tu uditile omayeleko. Elididimiko ohali tu kwafele tu kale ovaladi, ovadiinini notu na onheni. Embo limwe lomauyelele ola ti kutya elididimiko oukwatya oo hau tu kwafele tu kale neteelelo la twa, notuha sholole ngeenge twa hangwa komayeleko. Otali tu kwafele tu diinine notuha tengauke nokuli nongeenge tu li momayeleko a kwata moiti. Ohali tu pe yo omhito yokukala twa fa twa pita mo nale momayeleko nonande omo tu li, nokuyandja elitulemo kelalakano letu, ndele hakouyahame wetu.
4. Omolwashike hatu tile kutya elididimiko ola kanghamena kohole?
4 Ohole ohai tu linyengifa tu lididimike. (Lesha 1 Ovakorinto 13:4, 7.) Omeenghedi dilipi mbela? Ohole yetu yokuhola Jehova ohai tu kwafele tu lididimikile keshe osho ta pitike shi ningwe. (Lukas 22:41, 42) Ohole yokuhola ovamwatate ohai tu kwafele tu lididimikile okuhawanenena kwavo. (1 Petrus 4:8) Ohole yokuhola ookaume ketu kopahombo ohai tu kwafele tu lididimikile “oudjuu” oo hau hange ovalihomboli aveshe, naasho otashi ka pameka eehombo. — 1 Ovakorinto 7:28.
OSHIKE TASHI KE KU KWAFELA U LIDIDIMIKE?
5. Omolwashike Jehova oye aeke a wana oku tu kwafela tu lididimike?
5 Indila Jehova e ku pe eenghono. Jehova ‘oKalunga kelididimiko nokehekeleko.’ (Ovaroma 15:5) Oye aeke e udite ko pauyadi onghalo yetu, omaliudo etu nosho yo onakudiwa yetu. Onghee hano, oku shii lelalela osho twa pumbwa opo tu lididimike. Ombiibeli oya ti: “Ava, have mu tila, ote va wanifile eshi va hala, nonghuwo yavo ohe i udu, ndee te va xupifa.” (Epsalme 145:19) Ndele mbela ongahelipi Kalunga ta dulu okunyamukula omailikano etu opo e tu pameke tu lididimike?
Jehova oo e tu shii nawa, oku shii kutya oshike lela twa pumbwa opo tu lididimike
6. Ngaashi Ombiibeli ya udaneka, ongahelipi Jehova te tu longele “omhito yokupita mo” momayeleko?
6 Ngeenge hatu indile Jehova e tu kwafele tu lididimike, ohe tu pe “omhito yokupita mo.” (Lesha 1 Ovakorinto 10:13.) Osho ohe shi ningi ngahelipi? Omafimbo amwe otashi dulika a kufe po eyeleko. Ashike peemhito dihapu ohe tu pameke opo tu dule “okulididimika moudjuu keshe” nehafo. (Ovakolossi 1:11) Ndele molwaashi Jehova oku tu shii nawa palutu, pamadiladilo nomangabeko etu opamaliudo, kape na fiku a efe onghalo i tu djuupalele neenghono fiyo osheshi itatu dulu vali oku i lididimikila.
7. Longifa efaneko u yelife kutya omolwashike twa pumbwa oikulya yopamhepo opo tu lididimike.
7 Pameka eitavelo loye noikulya yopamhepo. Omolwashike sha fimana okulya oikulya yopamhepo? Natu shi faneke ngaha: Omunhu oo ta londo komhunda ile, mefiku okwa pumbwa okulya oikulya ya wana okuliwa omafiku atatu ile ane opo a mone eenghono doku ka fika koxulo yayo. Sha faafana, otwa pumbwa okulya oikulya yopamhepo ya wana opo tu lididimike notu hange elalakano letu. Otu na okukala twa tokola toko okulongifa efimbo letu mokukonakona Ombiibeli paumwene nokukala pokwoongala. Okuninga ngaho, otashi ke tu kwafela tu mone osho twa pumbwa opo tu pameke eitavelo letu. — Johannes 6:27.
8, 9. (a) Pa Job 2:4, 5, oshike sha kwatelwa mo ngeenge twa hangwa komayeleko? (b) Ngeenge owa hangwa komashongo, oshiningwanima shilipi to dulu okudiladila kusho?
8 Dimbuluka kutya ou na okukala omudiinini kuKalunga. Ngeenge twa hangika komayeleko, ohapa kala shihapu sha kwatelwa mo shihe fi ashike okumona oixuna kwetu. Oudiinini wetu kuKalunga ohau yelekwa. Onghedi omo hatu linyenge ngeenge tu li momaupyakadi ohai holola ngeenge otwa tala ko ngoo Jehova e li Omupangeli weshito alishe. Osho otashi shiiva ngahelipi? Satana oo e li omutondi waJehova noku na ondubo nepangelo laye, okwa sheka Jehova eshi a ti kutya ovanhu ohava longele ashike Jehova omolwokuliholamwene. Satana okwa ti: “Omunhu keshe osho e shi na, te shi yandjele omwenyo waye.” Opo nee Satana okwa popya vali shi na sha naJob a ti: “Ndele shamha to nane eke loye u kume omakipa aye nombelela yaye, ye ote ke ku liteeka shili moipafi yoye.” (Job 2:4, 5) Mbela paife Satana okwa lunduluka okudja eshi a popya eendjovo odo? Hasho nandenande. Lwanima konima yomido dihapu eshi Satana a li a umbwa mo meulu, okwa ka kala natango ta lundile ovapiya vaKalunga ovadiinini. (Ehololo 12:10) Kunena, Satana natango onghee ngoo ta ti kutya ovanhu ohava longele Kalunga omolwomatomheno okuliholamwene. Satana ina hala nandenande tu tambule ko Kalunga e li omupangeli wetu noina hala tu mu longele.
9 Ngeenge oto mono oixuna omolwomaupyakadi, diladila koshiningwanima tashi shikula. Natu tye nee Satana neendemoni ova ama kombinga imwe. Otava tale osho to ningi, notava ti kutya oto ka sholola. Kombinga ikwao oku na Jehova, Ohamba yetu Jesus Kristus, ovavaekwa ovo va nyumunwa novaengeli omayovi. Navo ove wete kutya oto kendabala, ashike otave ku tu omukumo. Ova hafa eshi ve wete kutya oto lididimike nou li omudiinini kuJehova. Opo nee owa uda Jehova te ku lombwele ta ti: “[Kala] u neendunge, omumwange, hafifa omutima wange, opo nee handi dulu okunyamukula ovalundili vange.” — Omayeletumbulo 27:11.
Jesus okwa kala ta yandje elitulemo kondjabi oyo a li ta ka pewa ngeenge e lididimike
10. Ngaashi Jesus, oshike u na okuyandja elitulemo kusho ngeenge to lididimikile omayeleko?
10 Yandja elitulemo kondjabi. Diladila nee ngeno to i molweendo lile, ndele oku to i oto ka fika ko ashike ngomongula. Osho osha hala okutya ou na okweenda oufiku aushe. Ndele nonande okwa laula fokofoko, ou shii kutya oto ka mona vali ouyelele ngeenge okwa shi. Onghalamwenyo otai dulu okuyelekwa nolweendo la tya ngaho. Otashi dulika to ka hangwa keenghalo didjuu, noto ka kala u wete wa wililwa po komaupyakadi oye. Jesus naye okwa li ta dulu okukala e udite ngaho. Eshi a li ta valelwa komuti womahepeko, okwa li a ninipikwa nokwa li mouyahame ulula. Olo oli na okukala olo la li efimbo lidjuu neenghono monghalamwenyo yaye. Oshike sha li she mu kwafela e lididimike? Ombiibeli oya ti kutya okwa li a tala ‘kehafo e li tulikilwa’ ile tu tye e li tuvikililwa. (Ovaheberi 12:2, 3) Jesus okwa kala ta yandje elitulemo kondjabi omolwelididimiko laye, naasho sha fimanenena oshosho kutya okwa yapulifa edina laKalunga nokuyambidida oufemba waye wokupangela. Okwa kala e shii kutya eyeleko laye olopakafimbo nondjabi oyo ta ka pewa meulu otai kalelele. Kunena, omashongo oo to shakeneke otashi dulika e ku wilile po noku ku yahameka, ndele ino dimbwa kutya oopakafimbo ashike.
“OVO VE LIDIDIMIKA”
11. Omolwashike tu na okukala hatu konakona oimoniwa yaavo “ve lididimika”?
11 Hafye atuke hatu kondjo nokulididimika. Opo a ladipike Ovakriste ve lididimikile omashongo mahapu oo hava etelwa kuSatana, omuyapostoli Petrus okwa shanga a ti: “Mu lwifeni mwa pama meitavelo, nye mu kale mu shi shii, novamwaxo yo ve li mounyuni ove nokuhumbata omahepeko a tya ngaha.” (1 Petrus 5:9) Oimoniwa yaavo “ve lididimika” otai tu hongo nghee tu na okukala ovadiinini, tai tu kwafele tu mone kutya ohatu dulu okupondola, notai tu dimbulukifa kutya ohatu ka mona ondjabi omolwoudiinini wetu. (Jakob 5:11) Natu ka kundafaneni oihopaenenwa imwe. [1] — Tala eshangelo lopexulilo loshitukulwa.
12. Oshike hatu lihongo koshihopaenenwa shovakerubi ovo va li va tulwa moshikunino shaEden?
12 Ovakerubi ovaengeli ovo ve na ondodo ya kula. Konima eshi Adam naEva va nyona, Jehova okwa pa ovaengeli vamwe oshinakuwanifwa shipe kombada yedu. Oshinakuwanifwa osho osha yooloka ko filufilu kwaasho va kala ve na meulu. Oshihopaenenwa shavo otashi tu hongo nghee tu na okulididimika ngeenge otwa pewa oshinakuwanifwa shidjuu. Ombiibeli oya ti kutya Jehova “okwa tula ovakerubi koushilo woshikunino shaEden, ve nomaongamukonda a xwama omundilo taa taima, vo va kelele omhito yokuya komuti womwenyo.” [2] (Tala eshangelo lopexulilo loshitukulwa.) (Genesis 3:24) Ombiibeli inai tya kutya ovakerubi ova li tava ngongota ile ve udite va tumbala unene nokulonga oshilonga osho shipe. Kava li ve wete shififa oudja ile va sholole. Ponhele yaasho, ova kala tava longo oshilonga shavo fiyo osheshi ve shi manifa tashi dulika pefimbo lEyelu, omido di dulife pe 1 600 lwaapo.
13. Oshike sha kwafela Job e lididimikile omashongo?
13 Omulumenhu omudiinini Job. Omafimbo amwe otashi dulika u ude nai molwaashi kaume koye ile umwe moukwaneumbo weni a popya sha she ku teya omukumo. Ile pamwe to vele unene ile to mono oixuna molwaashi umwe oo u hole a fya. Ashike, kashi na nee mbudi kutya oshike she ku ningilwa, oshihopaenenwa shaJob otashi dulu oku ku hekeleka. (Job 1:18, 19; 2:7, 9; 19:1-3) Job ka li e shii kutya omaupyakadi aye oo a li mahapu nokwa holoka ombadilila otaa dilile peni, ashike ina sholola nande. Oshike she mu kwafela e lididimike? Oshinima shotete, okwa li e hole Jehova, nokwa li ha tila oku mu nyemateka. (Job 1:1) Job okwa li a hala okuhafifa Kalunga kashi na nee mbudi kutya eenghalo otadi mu endele nawa ile onai. Shikwao vali, Jehova okwa li a kwafela Job a mone kutya Ye omunaenghono moku mu lombwela kombinga yoinima imwe oyo a shita. Osho osha li sha kwafela Job a kale a tomhwa filufilu kutya Jehova ota ka xulifa po omaupyakadi aye pefimbo la wapala. (Job 42:1, 2) Naasho osho sha li sha ningwa po. Ombiibeli oya ti: ‘NOmwene okwa alulila Job aishe, noku i hapupalifa luvali i dule inya yotete.’ Job okwa kala ko fiyo ‘a kuta okukalamwenyo.’ — Job 42:10, 17.
14. Metwokumwe no 2 Ovakorinto 1:6, ongahelipi elididimiko laPaulus la kwafela vamwe?
14 Omuyapostoli Paulus. Mbela oto mono oixuna molwaashi to patanekwa ile to hepekwa? Mbela ou li omukulunhuongalo ile omupashukilishikandjo nou wete wa wililwa po koinakuwanifwa yoye ihapu? Ngeenge osho, oshihopaenenwa shaPaulus otashi dulu oku ku kwafela. Paulus okwa hepekwa neenghono, nokwa li alushe he lipula novamwatate meongalo. (2 Ovakorinto 11:23-29) Ashike Paulus ka li a sholola, noshihopaenenwa shaye osha li sha pameka vakwao. (Lesha 2 Ovakorinto 1:6.) Elididimiko loye nalo otali dulu okutwa vamwe omukumo.
ELIDIDIMIKO LOYE NALI KALE ‘LI NOSHILONGA SHA WANA’
15, 16. (a) Elididimiko oli na ‘oshilonga’ sha wana shilipi? (b) Yandja oihopaenenwa yanghee hatu dulu okweefa ‘elididimiko li kale li noshilonga sha wana.’
15 Omuhongwa Jakob okwa li a nwefwa mo a shange ta ti: “Elididimiko nali kale li noshilonga sha wana, opo mu kale mwa wana mu he noshipo nomu he na eshi mwe shi pumbwa.” (Jakob 1:4) Ongahelipi elididimiko tali dulu okukala li “noshilonga” shalo sha wana mufye? Ngeenge tu li meyeleko, otashi dulika tu mone kutya otwa pumbwa okukala nelididimiko, hatu pandula notu na ohole. Ngeenge hatu lididimikile eyeleko, ohatu lihongo okuulika omaukwatya oo shi dulife nale, nokungaho ohatu ka xwepopaleka oukwatya wetu wopaKriste.
16 Molwaashi elididimiko otali dulu oku tu kwafela tu ninge Ovakriste va pyokoka, kashi li pandunge tu nyone omhango yaJehova opo tu dje meshongo. Pashihopaenenwa, ngeenge oto kondjo nomadiladilo a nyata, ino liyandja keyeleko. Pula Jehova e ku kwafele u henuke omadiladilo a tya ngaho. Mbela ope na umwe meumbo leni he ku pataneke? Ino sholola! Kala wa tokola okutwikila okulongela Jehova. Ngeenge owa ningi ngaho, elineekelo loye muJehova otali ka kala la pama. Dimbuluka kutya, opo tu kale twa hokiwa kuJehova, otu na okulididimika. — Ovaroma 5:3-5; Jakob 1:12.
17, 18. (a) Longifa efaneko u yelife nghee sha fimana okulididimika fiyo exulilo. (b) Elineekelo lilipi hatu dulu okukala tu na eshi exulilo tali ehene popepi?
17 Otu na okulididimika, haule ashike wokafimbo konhumba, ndele fiyo exulilo. Diladila nee ngeno oshikepa tai ningine. Opo ovatwaalelwa ovo ve li mo va xupe, ove na okuyowa fiyo okomunghulo. Ngeenge umwe okwa sholola okuyowa, ota fi omeva. Sha faafana, ngeenge omunhu okwa sholola nonande okwa li ta hale okufika, naye ota fi omeva. Ngeenge otwa hala okuya mounyuni mupe, otwa pumbwa okukala hatu lididimike. Natu kaleni tu na oikala ya fa yaPaulus oo a ti: “Ihatu fi ounye.” — 2 Ovakorinto 4:1, 16.
18 Ngaashi Paulus, otwa tomhwa filufilu kutya Jehova ote ke tu kwafela tu lididimike fiyo exulilo. Paulus okwa ti: “Muei aishe ohatu findi nokufindilila omolwaau e tu hole. Osheshi ondi shi shii shili, haefyo ile omwenyo, haovaengeli ile ovapangelinghono, haai yopaife ile ei yokomesho, haenghono, haouule wopombada ile ouule woposhi, hashishitwa nande shimwe tashi dulu oku tu tukula mohole yaKalunga yomuJesus Kristus, Omwene wetu.” (Ovaroma 8:37-39) Oshoshili kutya omafimbo amwe otashi dulika tu loloke. Ashike natu hopaeneneni Gideon novakwaita vaye. Ova li va loloka, ndele inava sholola. Ombiibeli oya ti: “Ova li va tauluka” va shikule ko. — Ovatokolipangeli 8:4
^ [1] (okatendo 11) Oto ka mona tashi pameke ngeenge owa konakona nghee oshiwana shaKalunga hashi lididimike kunena. Pashihopaenenwa, mo-Yearbook (embo lokomudo) lomo 1992, 1999 nolomo 2008 omu na olaporta tai tu omukumo i na sha novamwatate vokoEtiopia, Malawi nokoRussia.
^ [2] (okatendo 12) Ombiibeli inai popya kutya ovakerubi vangapi va li va pewa oshilonga osho.


c: text/html

text:
Omapulo a dja kovaleshi
Okutulwa kumwe kwoiti ivali oyo ya popiwa muHesekiel etukulwa 37 okwa hala okutya shike?
Jehova okwa yandja kuHesekiel etumwalaka leteelelo ta udaneke okuhanganifwa kwoshiwana shaIsrael konima eshi sha li tashi ka alulilwa kEdu lEudaneko. Etumwalaka olo ola li yo la xunganeka okuhanganifwa kwoshiwana shaKalunga oko kwa hovela momafiku axuuninwa.
Jehova okwa li a lombwela omuprofeti waye Hesekiel a shange sha koiti ivali. Koshiti shimwe okwa li e na okushanga ko, “KuJuda nokovaendafani naye vomovana vaIsrael,” nokushikwao okwa li e na okushanga ko, “KuJosef. Oshiti shaEfraim noshovaendafani naye aveshe vomeumbo laIsrael.” Oiti oyo ivali oya li ina okutulwa kumwe meke laHesekiel “i ninge oshiti shimwe.” — Hes.37:15-17.
“Efraim” ota faneke shike? Ohamba yotete youhamba wokolundume womapata omulongo yedina Jerobeam oya dja mepata laEfraim olo la ka kala tali dana onghandangala. (Deut. 33:13, 17; 1 Eeh. 11:26) Epata olo ola dja momona waJosef wedina Efraim. (Num. 1:32, 33) Josef okwa li a pewa enangekonoupuna le likalekelwa kuxe Jakob. Onghee hano osha yuka eshi oshiti osho shi lile po ouhamba womapata omulongo sha lukwa “oshiti shaEfraim.” Pefimbo opo Hesekiel ta shange exunganeko li na sha noiti ivali, ouhamba waIsrael wokolundume owa hangwa wa twalwa moupika kOvassiria mo740 K.O.P. (2 Eeh. 17:6) Nomolwaasho vahapu vomOvaisrael ovo, ova hangwa ve lihanena mOuhamba waBabilon owo wa li wa dula Ouhamba waAssiria eenghono.
Momudo 607 K.O.P., ouhamba wokolukadi womapata avali nosho yo tashi dulika vamwe ovo va li va fyaala po vomouhamba wokolundume ova li va twalwa moukwatwa waBabilon. Omapata oo avali okwa pangelwa keehamba domepata laJuda, nova li yo hava kwafelwa kovapristeri molwaashi ova li hava longo motembeli muJerusalem. (2 Omaf. 11:13, 14; 34:30) Onghee hano osha yuka eshi ouhamba womapata avali tau fanekwa noshiti sha lukwa “oshiti shaJuda.”
Onaini oiti oyo yopafaneko ya li ya tulwa kumwe? Osha li efimbo opo Ovaisrael va alukila kuJerusalem va tungulule otembeli mo 537 K.O.P. Ovanhu vomouhamba womapata avali nowomapata omulongo ova dila mo oshita moukwatwa. Okudja opo kapa li vali etukauko pokati kovana vaIsrael. (Hes. 37:21, 22) Ova ka kala vali tava longele Jehova va hangana. Okuhanganifwa kwa tya ngaho okwa kala kwa xunganekwa komuprofeti Jesaja naJeremia. — Jes. 11:12, 13; Jer. 31:1, 6, 31.
Oshili i na sha nelongelokalunga lashili ilipi ya divilikwa kexunganeko olo? Oyo ei kutya: Jehova ota ka hanganifa ovalongeli vaye va ninge oshiwana “shimwe.” (Hes. 37:18, 19) Mbela eudaneko olo loukumwe ola wanifwa mefimbo letu? Heeno, ola wanifwa. Tete exunganeko olo ola hovela okuwanifwa mo 1919, eshi oshiwana shaKalunga sha enda tashi unganekululwa nokuhanganifwa. Eenghendabala daSatana doku shi tukaula oda ponya.
Pefimbo opo, vahapu vomwaavo va hanganifwa vali, ova li ve na eteelelo loku ka ninga eehamba novapristeri meulu pamwe naJesus. (Eh. 20:6) Ova li ngaashi oiti yaJuda yopafaneko. Ashike mokweendela ko kwefimbo, vahapu vomwaavo ve na eteelelo lokombada yedu ova ka hovela okuwaimina Ovajuda vopamhepo. (Sak. 8:23) Ova li tava fanekwa koshiti shaJosefa, nokava li ve na eteelelo loku ka pangela pamwe naKristus.
Eengudu adishe dopavali paife ota di longele Jehova pamwe di li oshiwana shaye shi na Ohamba imwe Jesus Kristus, oo a popiwa mexunganeko taku ti kutya “omupiya wange David.” (Hes. 37:24, 25) Jesus okwa ilikanena ovashikuli vaye ‘va kale umwe, ngaashi Xe e li muye naye e li muXe.’ * (Joh. 17:20, 21) Jesus okwa li yo a xunganeka kutya okangudu kanini kovavaekwa otaka ka kala “oshiunda shimwe” ‘needi [dimwe, NW].’ Aveshe otava ka kala ve na ‘omufita umwe.’ (Joh. 10:16) Eendjovo daJesus inadi yelifa tuu nawa oukumwe wopamhepo woshiwana shaJehova kunena kashi na nee mbudi kutya ove na eteelelo lilipi lonakwiiwa!
^ okat. 10 Oshi hokwifa okutala keshikulafano olo Jesus a longifa eshi a li ta popi kombinga yomafaneko oo a ka ninga oshitukulwa shedidiliko lokukala po kwaye. Tete okwa popya kombinga “yomupiya omudiinini nomunaendunge,” okangudu kanini kovamwatate ovavaekwa ovo tava kwatele komesho. (Mat. 24:45-47) Opo nee okwa ka yandja efaneko olo tali popi aveshe ovo ve na eteelelo lomeulu. (Mat. 25:1-30) Lwaxuuninwa okwa ka popya kombinga yaavo ve na eteelelo lokombada yedu ovo va li tava ka kwafela ovamwaxe vaKristus. (Mat. 25:31-46) Sha faafana, okuwanifwa kwexunganeko laHesekiel kunena okwa ulika tete kwaasho sha li tashi ka ningilwa ovo ve na eteelelo lomeulu. Nonande ouhamba womapata omulongo ihau yukifwa naanaa kwaavo ve na eteelelo lomeulu, ehanganifo olo la popiwa mexunganeko olo otali tu dimbulukifa oukumwe oo u li pokati kaavo ve na eteelelo lokombada yedu naava ve na eteelelo loku ka kala meulu.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
“Olyelye hano omupiya omudiinini nomunaendunge?”
“Olyelye hano omupiya omudiinini nomunaendunge, omwene waye e mu tula kombada yovapiya vaye?” — MAT. 24:45.
1, 2. Jesus ohe tu palula kunena ta longifa oupitilo ulipi, nomolwashike sha fimanenena oku u dimbulula mo?
OMUMWAMEME umwe okwa ulika olupandu laye momukanda oo a li a shangela keembelewa detu da kula eshi a ti: “Ovamwatate, itandi dulu okuvalula oikando aishe oyo mwa nyanyangida oitukulwa omo mu na ouyelele oo nda hangwa nde u pumbwa neenghono.” Mbela naave osho ho kala u udite ngaho? Vahapu vomufye otashi dulika osho hatu kala tu udite ngaho. Ndele mbela osho oshi na oku tu kumwifa? Hasho naanaa.
2 Eendja dopamhepo odo hatu pewa pefimbo lado odi li euliko kutya Jesus, oo e li Omutwe weongalo lopaKriste, ota wanifa po eudaneko laye loku tu palula. Ndele mbela osho ohe shi ningi okupitila moolyelye? Eshi Jesus a li ta popi shi na sha nedidiliko lokukala po kwaye, okwa ti kutya ota ka longifa “omupiya omudiinini nomunaendunge,” a pe ovapiya vaye ‘oikulya pefimbo layo.’ * (Lesha Mateus 24:45-47.) Omupiya oo omudiinini oye oupitilo oo Jesus ta longifa okupalula ovashikuli vaye vashili pefimbo eli lexulilo. Osha fimanenena okudimbulula mo omupiya omudiinini, molwaashi ekwatafano letu naKalunga ole likolelela kokupewa eendja dopamhepo okupitila momupiya oo. — Mat. 4:4; Joh. 17:3.
3. Oishangomwa yetu oya li ya popya shike kombinga yefaneko li na sha nomupiya omudiinini?
3 Otu udite ko ngahelipi efaneko laJesus li na sha nomupiya omudiinini? Monakudiwa, moishangomwa yetu omwa li mwa popiwa taku ti: POpentekoste 33 O.P., Jesus okwa nangeka po omupiya omudiinini a pashukile ovapiya vaye. Okwa tiwa yo kutya omupiya ota faneke Ovakriste ovavaekwa aveshe ve li ongudu ovo ve li kombada yedu pefimbo keshe, okudja momudo oo. Nonokutya ovapiya otava ulike kovavaekwa pauhandimwe. Mo 1919, okwa tiwa kutya Jesus okwa nangeka po omupiya omudiinini a kale “elenga loinima yaye aishe,” oinima aishe yOuhamba yokombada yedu. Ashike eshi twa konakona vali noukeka nokudilonga pamwe neilikano, otwa ka mona kutya eudeko letu li na sha neendjovo daJesus di na sha nomupiya omudiinini nomunaendunge ola pumbwa okupepalekwa. (Omayel. 4:18) Natu ka kundafane efaneko olo nosho yo nghee le tu kwatela mo, kutya nee otu na eteelelo lokuya meulu ile oloku ka kala kombada yedu.
EFANEKO OLA LI LA WANIFWA NAINI?
4-6. Omolwashike twa fika pexulifodiladilo kutya efaneko laJesus li na sha nomupiya omudiinini ola hovela ashike okuwanifwa konima 1914?
4 Oshikalimo shefaneko li na sha nomupiya omudiinini nomunaendunge otashi ulike kutya ola hovela okuwanifwa pefimbo eli lexulilo, ndele hapOpentekoste yomo 33 O.P. Natu ka taleni nghee Omishangwa tadi tu kwafele tu fike pexulifodiladilo la tya ngaho.
5 Efaneko li na sha nomupiya omudiinini oli li oshitukulwa shexunganeko laJesus li na sha ‘nedidiliko [lokukala po kwaye, NW] nolexulilo lefimbo lounyuni.’ (Mat. 24:3) Oshitukulwa shotete shexunganeko olo osho shi li muMateus 24:4-22, oshi na omawanifo opavali. Lotete, osha li sha wanifwa okudja 33 O.P. fiyo omo 70 O.P. netivali, otashi wanifwa pefimbo letu monghedi ya tongomana. Mbela osho osha hala kutya eendjovo daJesus di na sha nomupiya omudiinini nado odi na omawanifo opavali? Ahowe.
6 Jesus okwa li ta yandje unene elitulemo koiningwanima oyo tai ka ningwa pefimbo letu, a hovela neendjovo odo di li muMateus 24:29. (Lesha Mateus 24:30, 42, 44.) Eshi a li ta popi shi na sha naasho sha li tashi ka ningwa poudjuu munene, okwa ti kutya ovanhu otava ‘ka mona Omona wOmunhu te uya kombada yoilemo yeulu.’ Opo nee, okwa ladipika ovo tava ka kala kombada yedu momafiku axuuninwa va kale oupafi eshi a ti: ‘Kamu shi shii efiku lilipi po Omwene weni te uya’ nosho yo ‘Omona wOmunhu te uya efimbo tuu olo inamu mu teelela.’ * Pomhito oyo, eshi Jesus a li ta popi kombinga yoiningwanima oyo tai ka ningwa momafiku axuuninwa, okwa hokolola efaneko li na sha nomupiya omudiinini. Onghee hano, ohatu dulu okufika pexulifodiladilo kutya eendjovo daye di na sha nomupiya omudiinini oda ka hovela ashike okuwanifwa konima eshi omafiku axuuninwa a hovela mo 1914. Oshi li pandunge okufika pexulifodiladilo la tya ngaho. Omolwashike hatu tile ngaho?
7. Epulo la fimanenena lilipi la li la holoka po eshi efimbo leteyo la hovela, nomolwashike?
7 Diladila manga oule wokafimbo kombinga yepulo eli: ‘Olyelye hano omupiya omudiinini nomunaendunge?’ Mefelemudo lotete, kapa li lela etomheno lokupula epulo la tya ngaho. Ngaashi twe shi mona moshitukulwa sha tetekela, ovayapostoli ova li hava longo oikumwifilonga nova li nokuli hava pe vamwe eeshali dopashikumwifilonga, shi li euliko kutya otava wilikwa kuKalunga. (Oil. 5:12) Nomolwaasho, kapa li oo a pumbwa okupula kutya oolyelye va nangekwa po kuKristus va kwatele komesho. Ndele mo 1914, onghalo oya li ya yooloka ko neenghono kwaayo. Efimbo leteyo ola li la hovela momudo oo. Efimbo osho la ka fika opo eu li yoololwe mo moilya. (Mat. 13:36-43) Eshi efimbo leteyo la hovela, opa li pa holoka epulo la fimanenena olo kutya: Ongahelipi oilya, Ovakriste ovavaekwa, tava dulu okudidilikwa mo, ngeenge ope na vahapu ovo tave liti Ovakriste notava ti ove li ovashikuli vaJesus vashili? Efaneko li na sha nomupiya omudiinini otali yandje enyamukulo kepulo olo. Ovashikuli vaKristus ovavaekwa ova li tava ka kala va paluka nawa pamhepo.
OLYELYE OMUPIYA OMUDIININI NOMUNAENDUNGE?
8. Omolwashike sha yukila ko okufika pexulifodiladilo kutya omupiya omudiinini okwa fikama po mOvakriste ovavaekwa?
8 Omupiya omudiinini oku na okukala a fikama po mOvakriste ovavaekwa ovo ve li kombada yedu. Ovakriste va tya ngaho ohava ifanwa ‘ongudu youpristeri pauhamba’ nova pewa oshinakuwanifwa ‘shokuhepaulula oilonga ya fimana yaau e va ifana mo momulaulu, va ye mouyelele waye tau kumifa.’ (1 Pet. 2:9) Osha yukila ko okudiladila kutya oilyo ‘yongudu youpristeri pauhamba’ ohai kufa ombinga odikilila moilonga yokuhonga oshili ovaitaveli vakwao. — Mal. 2:7; Eh. 12:17.
9. Mbela omupiya omudiinini okwa fikama po mOvakriste aveshe ovavaekwa? Shi yelifa.
9 Mbela omupiya omudiinini okwa fikama po movavaekwa aveshe ovo ve li kombada yedu? Hasho nandenande! Oushili ou li apa kutya, havavaekwa aveshe hava kufa ombinga mokutukulila ovaitaveli vakwao mounyuni aushe oikulya yopamhepo. Mokati koilya oyo tai faneke ovavaekwa, omu na ovamwatate ovo ve li ovakulunhuongalo ile ovayakuliongalo tava yakula momaongalo omo ve li. Ohava udifa eumbo neumbo nosho yo momaongalo avo, nohava shikula noudiinini ewiliko olo hali di keembelewa detu da kula. Ashike ihava kufa ombinga mokutukulila ovamwaxe mounyuni aushe eendja dopamhepo. Movavaekwa omwa kwatelwa yo ovamwameme ovalininipiki ovo ihava kendabala nandenande okuhonga momaongalo. — 1 Kor. 11:3; 14:34.
10. Olyelye omupiya omudiinini nomunaendunge?
10 Hano mboli olyelye lela omupiya omudiinini nomunaendunge? Metwokumwe nonghedi oyo Jesus a li a longifa yokupalula ovanhu vahapu okupitila movanhu vanini, omupiya okwa fikama po mongudu inini yovamwatate ovavaekwa ovo hava kufa ombinga odikilila mokulongekida nokutukula eendja dopamhepo pefimbo lokukala po kwaKristus. Momukokomoko womafiku axuuninwa, ovamwatate ovavaekwa ovo ve li oilyo yomupiya omudiinini ova kala tava longo pamwe keembelewa detu da kula. Momido opo da piti, omupiya oo okwa li a didilikwa mo nawa kutya oye Olutuwiliki lEendombwedi daJehova. Ndele didilika kutya oshitya “omupiya” osho sha longifwa mefaneko laJesus osha popiwa paushimwe, shi li euliko kutya ongudu yomupiya. Onghee hano, omatokolo Olutuwiliki oku na okuningwa pamuhanga.
OVAPIYA OOLYELYE?
11, 12. (a) Oinakuwanifwa yopavali ilipi ya pewa omupiya omudiinini nomunaendunge? (b) Onaini Jesus a nangeka po omupiya omudiinini a pashukile ovapiya vaye, nokwa hoolola oolyelye?
11 Oshididilikwedi okushiiva kutya mefaneko laJesus, omupiya omudiinini nomunaendunge okwa nangekwa po a pashukile oinima yopavali. Shotete, oku na okupashukila ovapiya, noshitivali, okupashukila oinima aishe yomwene waye. Molwaashi efaneko olo ola hovela ashike okuwanifwa pefimbo eli lexulilo, oinakuwanifwa aishe oku na okukala e i pewa konima eshi Jesus a hovela okupangela e li Ohamba mo 1914.
12 Onaini Jesus a nangeka po omupiya omudiinini a pashukile ovapiya vaye? Opo tu mone enyamukulo, natu diladileni komudo 1914, omo efimbo leteyo la hovela. Ngaashi twe lihonga metetekelo, pefimbo opo eengudu dihapu oda li tadi liti kutya Ovakriste. Mbela Jesus okwa li ta ka hoolola nokunangeka po omupiya omudiinini okudja mongudu ilipi? Epulo olo ola ka nyamukulwa konima eshi Jesus naXe va li ve uya okukonakona otembeli yopamhepo okudja mo 1914 fiyo opehovelo lo 1919. * (Mal. 3:1) Ova li va hokwa ongudu inini yOvakonakoni vOmbibeli ovadiinini ovo va li va ulika kutya ove hole shili Jehova nosho yo Eendjovo daye. Oshoshili kutya Ovakonakoni ovo ova li va pumbwa okukosholwa, ashike ova li va tambula ko nelininipiko epukululo olo va pewa momukokomoko wefimbo lixupi leyeleko nolehengumuno. (Mal. 3:2-4) Ovakonakoni vOmbibeli ovo ovadiinini ovo va li Ovakriste vashili ovo tava fanekwa koilya. Mo 1919, Jesus okwa li a hoolola ovamwatate ovavaekwa va pyokoka okudja mOvakriste ovo, ovo va ninge omupiya omudiinini nomunaendunge nokwe va nangeka po va pashukile ovapiya vaye.
13. Ovapiya ova kwatela mo oolyelye, nomolwashike?
13 Ovapiya otava ulike koolyelye? Oku shi popya paunafangwa, ovovo hava palulwa komupiya. Pehovelo lomafiku axuuninwa, ovapiya aveshe ova li ovavaekwa. Lwanima, ovapiya ova ka kwatela mo ongudu inene yeedi dimwe. Paife eedi dimwe odo unene di yadi ‘moshiunda’ osho tashi wilikwa kuKristus. (Joh. 10:16) Eengudu adishe odo dopavali ohadi tyapula eendja dopamhepo odo hadi tukulwa pefimbo la wapala komupiya omudiinini. Ongahelipi shi na sha noilyo yOlutuwiliki oyo i li omupiya omudiinini nomunaendunge wokunena? Ovamwatate ovo navo ova pumbwa okupalulwa pamhepo. Onghee hano, ova dimina nelininipiko kutya keshe umwe womuvo pauhandimwe okwa kwatelwa movapiya ngaashi ashike ovashikuli vaKristus vashili vakwao.
14. (a) Omupiya omudiinini okwa pewa oshinakuwanifwa shilipi, naasho osha kwatela mo shike? (b) Elondwelo lilipi Jesus a yandja komupiya omudiinini nomunaendunge? (Tala okamhungu, “Omupiya ou ngenge omwii . . . “)
14 Jesus okwa pa omupiya omudiinini nomunaendunge oshinakuwanifwa sha kwata moiti. Pefimbo lOmbibeli, omupiya omulineekelwa oye kwa li ha kala omupashukili woinima aishe yomwene waye. (Luk. 12:42) Onghee hano, omupiya omudiinini nomunaendunge okwa pewa oshinakuwanifwa shokupashukila oinima yaKristus aishe yokombada yedu. Osho osha kwatela mo okupashukila oinima yopamaliko, oilonga yokuudifa, okuninga omalongekido e na sha noyoongalele nosho yo okunyanyangida oishangomwa yopaMbibeli yokulongifwa moukalele, yokukonakonwa paumwene nosho yo meongalo. Ongudu yomupiya oyo hai palula pamhepo ovapiya aveshe.
ONAINI A NANGEKWA PO A PASHUKILE OINIMA AISHE YOMWENE WAYE?
15, 16. Onaini Jesus a nangeka po omupiya omudiinini a pashukile oinima yaye aishe?
15 Onaini Jesus a nangeka po omupiya a ninge “elenga loinima yaye aishe”? Jesus okwa ti: “Omupiya ou e nelao, omwene waye nge ta aluka ngenge te mu hange a ninga ngaha. Oshili handi mu lombwele: Oye te mu ningi elenga loinima yaye aishe.” (Mat. 24:46, 47) Didilika kutya Jesus okwa pa omupiya oshinakuwanifwa osho konima eshi a aluka nokwa hanga omupiya a “ninga ngaha,” sha hala okutya, a hanga ta yandje eendja dopamhepo noudiinini. Onghee hano, ope na okupita efimbo okudja eshi a pewa oshinakuwanifwa shotete naashi ta ka pewa oshitivali. Opo tu ude ko kutya ngahelipi nonaini Jesus a nangeka po omupiya a pashukile oinima yaye aishe, otwa pumbwa okushiiva oinima ivali: onaini Jesus a aluka nonokutya oinima yaye oya kwatela mo shike.
16 Jesus okwa aluka naini? Enyamukulo ohatu li hange mwaasho a popya. Dimbulukwa kutya eshi meevelishe odo da tetekela odo da tofwa mokatendo ka tetekela mwa popiwa Jesus te “uya,” oshitya osho otashi ulike kefimbo olo te ke uya okuhanauna po ovakolokoshi pexulilo lounyuni. * (Mat. 24:30, 42, 44) Nomolwaasho, ‘okwaaluka’ kwaJesus oko kwa tongwa mefaneko li na sha nomupiya omudiinini otaku ka ningwa pefimbo loudjuu munene.
17. Oinima yaJesus oya kwatela mo shike?
17 ‘Oinima yaJesus aishe’ oya kwatela mo shike? Eshi Jesus a popya oinima “aishe,” osha yela kutya ita popi ashike oinima yokombada yedu. Jesus oku na eenghonopangelo dinene meulu. Okwa ti: “Ame onda pewa eenghono adishe meulu nokombada yedu.” (Mat. 28:18; Ef. 1:20-23) Oinima yaye paife oya kwatela mo Ouhamba wopaMessias, oo a pewa okudja mo 1914 nota ka pangela pamwe novashikuli vaye ovavaekwa. — Eh. 11:15.
18. Omolwashike Jesus ta ka nangeka po nehafo omupiya a pashukile oinima yaye aishe?
18 Mokutala kouyelele oo twa dja nokukundafana, otu na okufika pexulifodiladilo lilipi? Eshi Jesus te ke uya okuhanauna po ovakolokoshi pefimbo loudjuu munene, ota ka mona kutya omupiya omudiinini okwa kala ta yandje noudiinini eendja dopamhepo pefimbo la wapala kovapiya vaye. Opo nee, ote ke mu pa nehafo oshinakuwanifwa shokupashukila oinima yaye aishe. Ovo ve li oilyo yongudu yomupiya omudiinini otava ka pewa oshinakuwanifwa osho eshi tava ka mona ondjabi yavo meulu notava ka pangela pamwe naKristus.
19. Mbela omupiya omudiinini ota ka pewa ondjabi inene meulu i dule yovavaekwa vakwao? Shi yelifa.
19 Mbela omupiya omudiinini ota ka pewa ondjabi inene meulu i dule yovavaekwa vakwao? Ahowe. Peemhito dimwe, ondjabi oyo ya udanekelwa ongudu inini otashi dulika i ka pewe ovanhu ve dulife pwaavo. Pashihopaenenwa, diladila kwaasho Jesus a li a lombwela ovayapostoli vaye ovadiinini 11 moufiku oo wa tetekela efyo laye. (Lesha Lukas 22:28-30.) Okwa li a udanekela ongudu inini yovalumenhu ovo kutya otava ka pewa ondjabi iwa omolwoudiinini wavo. Ova li tava ka pangela pamwe naye ve li eehamba. Ndele momido da ka landula ko, okwa ka ulika kutya ovavaekwa aveshe 144 000 otava ka kala omutumba komalukalwapangelo notava ka pangela pamwe naye. (Eh. 1:1; 3:21) Sha faafana, ngaashi sha popiwa muMateus 24:47, Jesus okwa udaneka kutya ongudu inini yovalumenhu, ovamwatate ovavaekwa ovo ve li omupiya omudiinini, otai ka nangekwa po i pashukile oinima yaye aishe. Ndele paulelalela, ovavaekwa aveshe 144 000 otava ka kufa ombinga mepangelo laye linene lomeulu. — Eh. 20:4, 6.
20. Omolwashike Jesus a nangeka po omupiya omudiinini nomunaendunge, nowa tokola toko okuninga shike?
20 Okupitila momupiya omudiinini nomunaendunge, Jesus ota palula ovanhu vahapu ta longifa ovanhu vanini ngaashi a li e shi ninga mefelemudo lotete. Okwa nangeka po omupiya oo omudiinini opo a shilipaleke kutya ovashikuli vaye vashili, kutya nee ovavaekwa ile eedi dimwe, ohava pewa pandjikilile eendja dopamhepo pefimbo momukokomoko womafiku axuuninwa. Natu kaleni twa tokola toko okuulika olupandu letu mokukala hatu yambidida noudiinini ovamwatate ovavaekwa ava ve li omupiya omudiinini nomunaendunge. — Heb. 13:7, 17.
^ okat. 2 Okatendo 2: Pomhito imwe vali, Jesus okwa li a hokolola efaneko la faafana naalo, omo a popya “omukeleli weumbo” ta ulike ‘komupiya’ nokwa popya mo yo ‘ovapiya.’ — Luk. 12:42-44.
^ okat. 6 Okatendo 6: ‘Okuuya’ kwaKristus (moshigreka, er′kho·mai) okwa yooloka ko ‘kokukala po’ kwaye (pa·rou·si′a). Okukala po kwaye kuhe wetike okwa hovela fimbo ine uya okuhanauna po ovakolokoshi.
^ okat. 12 Okatendo 12: Tala oshitukulwa, ‘Tala, ame ondi li pamwe nanye omafiku aeshe,’ moshifo eshi, epandja 10-12, okatendo 5-8.
^ okat. 16 Okatendo 16: Tala oshitukulwa, ‘Tu lombwela: onaini hano eshi tashi ka ningwa?’ moshifo eshi, epandja 7-8, okatendo 14-18.


text:
Omolwashike okukonda omunyoni meongalo ku li efiloshisho lopahole?
JULIAN ota dimbuluka nghee a li e udite fiku a uda taku shiivifwa kutya omonamati ke fi vali Ondombwedi yaJehova. Okwa ti: “Ounyuni owa li wa fa wa xulila nge. Oye omonamati wange oo a kula kuvakwao, twa li tu na ekwatafano lopofingo notwa kala hatu ningi oinima ihapu pamwe.” Julian okwa popya kutya omonamati okwa kala alushe he lihumbata nawa, ndele ombadilila okwa li a lunduluka ndele ta hovele okuninga oinima ii. Omukulukadi waJulian okwa li ta lili neenghono, naJulian okwa li a nyengwa kutya ne mu hekeleke ngahelipi. Julian okwa ti vali: “Otwa kala hatu lipula ngeenge ofye twa dopa oku mu kwafela tu li ovadali.”
Ombibeli oya yandja omatomheno elipi okukonda mo umwe meongalo? Ndele ngeenge okukonda umwe ohaku yahameke neenghono, omolwashike taku tiwa kutya oku li oshinima shopahole?
OMOLWASHIKE TASHI DULIKA OMUNHU A KONDWE?
Ngeenge umwe oo e li Ondombwedi yaJehova ya ninginifwa okwa nyono enyono la kwata moiti ndele ine livela ombedi ota kondwa.
Jehova ina teelela tu kale twa wanenena, ndele okwa teelela ovapiya vaye va kale hava dulika keemhango daye nokukala va koshoka. Pashihopaenenwa, Jehova okwa lombwela ovapiya vaye va henuke omanyono a kwata moiti ngaashi omilele da nyata, okulongela oikalunga, okuvaka, okunyeka, okudipaa noumhulile. — 1 Ovakorinto 6:9, 10; Ehololo 21:8.
Osho Jehova a teelela tu ninge oshi li pandjele noshi li eameno letu. Pashihopaenenwa, atusheni otwa hala okukala novanhu ovanambili, ve na eenghedi novanashili, naasho osho naanaa hatu mono mokati kovamwatate novamwameme vopamhepo. Omolwashike ve li ngaho? Omolwaashi ove liyapulila Jehova nove mu udanekela kutya otava ka dulika kwaasho a popya mOmbibeli.
Ndele mbela ongahelipi ngeenge Omukriste a ninginifwa okwa nyono enyono la kwata moiti omolwokuhawanenena? Osho osha li sha ningilwa ovapiya vaJehova vamwe ovadiinini vonale, ashike Jehova ka li e va ekelashi filufilu. Pashihopaenenwa, nonande ohamba David oya li ya ya moluhaelo noya dipaa, omuprofeti Natan okwa li e i lombwela kutya Jehova okwe i dimina po omatimba ayo. — 2 Samuel 12:13.
Omolwashike Jehova a dimina po David? Omolwaashi Jehova okwa li e wete kutya David okwe livela ombedi shili. (Epsalme 32:1-5) Nokunena omunhu ota dulu okudiminwa po ngeenge okwe livela ombedi shili nokwa efa okulonga osho shii. (Oilonga 3:19; 26:20) Ngeenge ovakulunhuongalo ovo ve li mokomitiye yomhangu ove wete kutya omunhu ine livela ombedi shili, opo nee oku na okukondwa.
Ngeenge umwe womoukwaneumbo weni ile kaume koye kopofingo okwa kondwa, otashi dulika shi kale shidjuu okutambula ko etokolo olo la ningwa, notashi dulika u kale u udite kutya okwa pewa outekuduliko wonyanya. Ashike Eendjovo daKalunga otadi ulike sha yela nawa kutya okukonda mo omunhu meongalo oshinima shopahole.
OMAUWA OO HAA ETIFWA KOKUKONDA OMUNYONI
Jesus okwa ti: ‘Ounongo wa hololwa koilonga yao.’ (Mateus 11:19) Natu ka konakoneni omatomheno atatu kutya omolwashike okukonda mo omunhu oo ine livela ombedi ku li etokolo lopandunge.
Okukonda ohaku amene edina laJehova liha shekwe. Osho hatu ningi otashi dulu okufimanekifa ile okushekifa Jehova molwaashi otwa humbata edina laye tu li Eendombwedi daye. (Jesaja 43:10) Ngaashi ashike elihumbato lomonamati tali dulu okufimanekifa ile okushekifa ovadali vaye, elihumbato lovapiya vaJehova otali dulu oku mu fimanekifa ile oku mu shekifa. Pefimbo laHesekiel, ovanhu ova li hava kwatakanifa Ovajuda nedina laJehova. (Hesekiel 36:19-23) Sha faafana kunena, ovanhu ohava kwatakanifa Eendombwedi daJehova nedina laJehova. Onghee hano, ngeenge ohatu dulika keemhango daJehova ohatu ke mu fimanekifa.
Omuyapostoli Petrus okwa pa Ovakriste omayele a ti: “Ngaashi ovana hava dulika, mokukala kweni inamu shikula vali omauhalu mwe a wanifa nale mokuhashiiva kweni. Ndelenee hopaeleleni Omuyapuki ou e mu ifana, nye mu ninge yo ovayapuki mokukala kweni akushe, osheshi pa shangwa: Kaleni ovayapuki, osheshi Aame omuyapuki.” (1 Petrus 1:14-16) Pashihopaenenwa, ngeenge otwa i moluhaelo, ohatu ka shekifa edina laKalunga. Ndele ngeenge otwa kala nelihumbato la koshoka, ohatu ka fimanekifa Jehova.
Ngeenge umwe womEendombwedi daJehova okwa longo osho shii, ovanhu ovo ve mu shii oshi na oupu ve shi ude. Onghee hano, ngeenge ova mono kutya omunhu oo ke fi vali umwe womEendombwedi daJehova, otava ka mona kutya oshiwana shaJehova ohashi dulika kwaasho Ombibeli tai ti nohashi kaleke eongalo la yela. Pashihopaenenwa, omulumenhu umwe okwa ile kokwoongala mOlupale lOuhamba moSwitzerland, nokwa ti kutya okwa hala okuninga oshilyo sheongalo. Omumwainakadona okwa kondwa omolwelihumbato la nyata, nomulumenhu oo okwa hala okukala mehangano omo “ihamu pitikwa elihumbato lii.”
Okukonda mo omunyoni ohaku kaleke eongalo lopaKriste la koshoka. Omuyapostoli Paulus okwa li a londwela Ovakorinto shi na sha noshiponga shokweefa ovanyoni inave livela ombedi va kale meongalo. Okwa li a faafanifa enwefemo lii lovanyoni va tya ngaho nonhafi oyo hai fulike olumbololo alishe. Paulus okwa ti: “Onhafi nande oinini, otai fulifa olumbololo alishe lomungome.” Opo nee okwe va pa vali omayele oo kutya: “Kondeni mo ou mwii womokati keni.” — 1 Ovakorinto 5:6, 11-13.
Omunhu ‘oo mwii’ okwa ya moluhaelo ehe na nande ohoni yasha. Vamwe meongalo lavo ova li nokuli va hovela okupopila elihumbato laye lii. (1 Ovakorinto 5:1, 2) Osho osha li sha nyika oshiponga molwaashi Ovakriste vamwe ova li tava dulu okunwefwa mo kelihumbato inali koshoka la tya ngaho olo la li apeshe muKorinto. Sha faafana kunena, ngeenge eongalo ole lipwililikile enyono la kwata moiti, vamwe otashi dulika va hovele okukala va dina omifikamhango daJehova. (Omuudifi 8:11) Ngaashi ashike “emanya li li koshi yomeva” tali dulu okuteya osikepa, omunyoni ine livela ombedi ota dulu okunyona po eitavelo lavamwe meongalo. — Judas 4, 12, NW.
Okukonda omunyoni otashi dulika ku mu kwafele a mone kutya osho a ninga osha puka. Jesus okwa li a longifa efaneko li na sha nomulumenhu omunyasha oo a li a fiya po eumbo laxe nokuhanauna po efyuululo laye mokukala nonghalamwenyo inai koshoka. Omulumenhu oo omunyasha okwa li a mona kutya okukala kokule neumbo laxe inashi mu etela ouwa washa. Onghee hano, okwa li e livela ombedi ndele ta tokola a shune koukwaneumbo wavo. Xe okwa li a hafa neenghono eshi a mona kutya omonamati okwa lundulula oikala yaye, nokwa li e mu tambula ko eshi e uya keumbo. (Lukas 15:11-24) Efaneko olo otali tu kwafele tu ude ko nghee Jehova ha kala e udite ngeenge umwe e livela ombedi. Okwa ti: “Ame ndi he nohokwe mefyo lomuhenakalunga, ndelenee omuhenakalunga e lialuluke mondjila yaye opo a kale nomwenyo.” — Hesekiel 33:11.
Eongalo lopaKriste oli li oukwaneumbo wetu wopamhepo. Ngeenge omunhu okwa kondwa, ke fi vali oshitukulwa shoukwaneumbo oo. Lwanima eshi a hangwa koilanduliko yelihumbato laye lii, otashi dulika a didilike epuko laye nokudimbuluka nghee a li a hafa eshi a li e na ekwatafano liwa naJehova nosho yo neongalo. Osho otashi dulika shi mu ladipike a alukile koukwaneumbo wetu wopamhepo.
Opo tu kwafele omunhu oo a kondwa a alukile kuJehova, otwa pumbwa oku mu ulikila ohole nopehe na oku mu mbebeleka. Pashihopaenenwa, diladila komunhu ta fifina ongongo ndele tai mu pondo. Ngeenge ina kwafelwa diva otashi dulika a fye. Omunhu oo a pondwa kongongo oha dengwa kekofi opo i dje po. Nonande otashi dulika ta yahama eshi ta dengwa, otashi xupifa omwenyo waye. David okwa li a popya ediladilo la yukila oko eshi a ti: “Omuyuki na denge nge, osho ohole.” (Epsalme 141:5) David okwa li a mona kutya nonande outekuduliko owe mu yahameka, otau mu kwafele.
Ngaashi ashike umwe oo a dengwa kekofi, omunhu oha kala a pumbwa okukondwa opo a alukile kuJehova. Omonamati waJulian oo a tumbulwa pehovelo loshitukulwa eshi, okwa li a lundulula onghalamwenyo yaye ndele ta alukile keongalo konima yomido omulongo okudja eshi a li a kondwa. Paife oku li omukulunhuongalo. Okwa ti: “Okukondwa okwa ningifa nge ndi taalele oilanduliko yonghedi yange yokukalamwenyo. Outekuduliko wa tya ngaho oo lela nda li nda pumbwa.” — Ovaheberi 12:7-11.
NGHEE HATU DULU OKUULIKA KUTYA OTU HOLE OVO VA KONDWA
Ohashi nyemateke neenghono ngeenge umwe a kondwa. Ndele inashi hala okutya ita ka alukila vali kuJehova. Osha fimana opo keshe umwe womufye a efe outekuduliko u longe oilonga yao. Ongahelipi hatu dulu okuninga ngaho?
Ovakulunhuongalo ove na alushe okukendabala okuhopaenena ohole yaJehova, unene tuu ngeenge tava lombwele umwe kutya ke fi vali Ondombwedi yaJehova. Ove na oku mu yelifila sha yela nawa nonolukeno kutya oshike e na okuninga ngeenge okwa hala okwaalukila kuJehova noku kale vali oshitukulwa sheongalo. Ngeenge omunhu oo a kala a kondwa ota ulike kutya okwa hala okwaalukila keongalo, ovakulunhuongalo otava dulu okukala have mu talela po lwoikando ve mu dimbulukife kutya oshike e na okuninga opo a alukile kuJehova. * — Tala eshangelo lopedu.
Oilyo youkwaneumbo ohai ulike kutya oi hole eongalo nosho yo oo a kondwa mokuyambidida etokolo olo la ningwa kovakulunhuongalo. Julian okwa yelifa a ti: “Natango omona wange, ashike onghedi yaye yokukalamwenyo oya tula po einda pokati ketu.”
Aveshe meongalo ohava ulikile oo a kondwa ohole yashili mokuyambidida outekuduliko oo ta pewa kuJehova okupitila movakulunhuongalo. Osho osha hala okutya, kave na okukala naye ile okupopya naye. (1 Ovakorinto 5:11; 2 Johannes 10, 11) Eongalo oli na yo okuyambidida nokuulikila oukwaneumbo omo mu na oshilyo sha kondwa ohole shi dulife nale. Efimbo la tya ngaho ohali kala lidjuu neenghono koukwaneumbo. Inatu ningifa nande oukwaneumbo omo mu na oshilyo sha kondwa u kale u udite kutya nao kau fi vali oshitukulwa sheongalo. — Ovaroma 12:13, 15.
Julian okwa fika pexulifodiladilo kutya, “okukonda oku li elongekido olo twa pumbwa notali tu kwafele tu kale pamifikamhango daJehova. Nonande okukondwa ohaku nyemateke, lwanima ohaku ka eta oidjemo iwa. Ngeno onde lipwililikile elihumbato lii lomonamati wange, ngeno ina alukila kondjila.”
^ okat. 24 Tala Oshungonangelo ye 1 Aprili 1991, epandja 27-29.


text:
UNKANDA WOLWALI WOMOKO YOMUNU
Eteke cakala ekwi (10) ko sayi ya cemba kulima wohulukayi ovita eciya akwi akwala l’ecelala, Onjango yatatu yowingi wolofeka vyalikongela yasokiya, V’onjo yonguluvulu yo Chaillot ko Paris, ukanda wolwali womoko yomunu. Eteke lyakwamako lyekwi lamosi (11) osayi ya cemba yulima ohukayi ovita eciya akwi akwala l’ecelala, onjango yowingi yo UNESCO yatyamesa asulilo oku eyo akulihisa ekwatiso lyukanda wowingi wovopange osi esukiyo.
ELOMBOLWILO
Okukolela ukulihiso ekalo lityamela kovimata mata vyepata lyomanu kwenda omoko yasoka kwavosi. Kwenda yesunga yilinga ombembwa yimwe yapana yesunga kwenda yombembwa v’olwali.
Okukolela eci kacakulihiwile kwenda esepwiso lyomoko yomunu, lyatwala kokuponda, okungwalisa olondunge vyowiñgi kwenda ekalu lyolwali lumwe muna vakwamwenyo vakaliyela okuvangula kwenda okulitava, vayovoka kusumba kwenda kusuka , yalombolwiwa ndeyi yavelapo hayo yalelapo vali keswimo liwa lyomunu.
Okukolela okuti cavelapo okweca ulongo kokwamako okulyeca kukamba wolofeka.
Olukolela okuti vukanda owiñgi wofokeka vyalikongela, wasapula onjanja yokaliye etavo lyawo komoko yavelapo yomunu, kekalo kwenda esilivilo lyomwenyo womunu, okulisoka komoko yalume kwenda yakayi kwenda yilombolola utoyi wokweca okwamako kwowingi kwenda okweca ekalo lyaposoka lyomwenyo v’eyovo limwe lyavelapo.
Okukolela okuti olofeka vyalityamela vyatyamela okukwata, okulikwatisako l’elisokiyo lyolofeka vilikwete omunga, esumbilo lyolwali kwenda owingi womoko yulume kwenda ayovo avelapo.
Okukolela okuti omunga yimwe yolomoko evi kwenda ayovo lyavelapo vali kesilivilo kokusumbila etyamêlo eli.
Onjango yowiñgi yalombolola ukanda ovu wolwali womoko yomunu l’esokolwilo lyavosi okulipitilisa kawiñgi osi kwenda olofeka vyosi, oco okuti omanu vosi kwenda okuti avimatamata vyosi vyowiñgi, okukwata ukanda owu olonjanja vyosi vesokolwilo, vakwata ongusu yaco, okupisa kelilongiso kwenda kepindiso, lyokwamisako esumbilo lyolomoko evi kwenda ombembwa, kwenda okukwata okupisa kovikele vyamako vyeci citumila ofeka kwenda colwali, okukulihisa kwenda okucilinga volwali kwenda ava vaci kasi, ndañgo kowiñgi wolofeka vyatyamêlako ndeci kwevi vyolofeka vikasi kovaso yavyo :
OCIHASU CATETE
Omanu vosi vacitiwa valipwa kwenda valisoka kovina vyosikwenda komoko. Ovo vakwete esunga kwenda, kwenda olondunge kwenje ovo vatêla okuliteywila kuvamwe kwenda vakwavo vesokolwilo lyocisola.
OCIHASU CAVALI
Omunu eye omunu citava okukala lolomoko vyosi kwenda ayovo osi aciwa vukanda owu kawupiñganyiwa, ndeci citukwiwa kovivalo vyakova, kulume pamwe ukãyi, k’elimi, ketavo, kocisimilo culoñgo woku vyala ofeka ale esokolwilo lyosi likwavo lyefetikilo lyofeka ale lyowiñgi, lyukwasi, lyucitiwe wekalo limwe lyosi konepa yikwavo kakukala etepiso lalimwe lyupisiwa kesokiyo lyuloñgo wokuvyala ofeka, lyesunga ale lyolwali lyofeka a lyosi okuti omunu watunda, okuti ofeka eyi yiyovoke okuti yityamêla yikwavo ale yikala longave yimwe yokulitumila oyonwêle.
OCIHASU CATATU
Lomwe okakala upika ndañgo oselevende; upika kwenda omwîlu yapika vyatatekiwa kolonjila vyayo vyosi.
OCIHASU CAKWÃLA
Lomwe okapumiwa, ndañgo akangiso ohali yalwa, ungangala uvi.
OCIHASU CATÃLO
Omunu eye omunu okwete omoko yokukuliha kolonepa vyosi vyofeka yahe yesunga.
OCIHASU CEPANDU
Omanu vosi valisoka kocihandeleko. Kwenda vakwete omoko. Kayalitepele yalisoka kokutatiwa kwocihandeko.
Omanu vosi vakwete omoko yokutatiwas yasoka okupisa kokutepisa uvi wosi unyõla ukanda owu kwenda esanumulo lyosi kwenda etepiso.
OCIHASU CEPANDU VALI
Omunu eye omunu okwete omoko yekwato liwa kesunga lyofeka, lyapama litetwiya ovilinga vivi omoko yavelapo eye yokulihiwila kelisokiyo ale kocihandeleko.
OCIHASU CELELÃLA
Lomwe enda vokalyawoso, vokayike ale okutilila kosamwa yofeka.
OCIHASU CECIYA
Omunu eye omunu okwete omoko, kokulisoka, okuti ekalo lyahe lilomboloka kwavosi kwenda kowiñgi, konjo yimwe yesombiso lilikasilili kwenda lyasoka likalombolola, ndañgo komoko yahe kwenda kasiliyo ahe, ndañgo kalundi ahe okosi kelinga lyepiso vosuñgamisa eye.
OCIHASU CEKWE
- Omunu walundiliwa elinga limwe lyumunu osokisiwa ndu hayeko toke eci elinga lyahe lilimbukiwa vokwenda kwolopapelo vyekandu, omu alitavo osi ayongwiwa, evindikiyo likasangiwa.
- Lomwe okayikiwa kovilinga ale ovovi vonjanja yaco eci akalingiwa, havakasi ndelinga limwe lyumunu okupisa komoko yofeka ale yolwali ndeci calisoka, hakukakala okayike lakamwe kakola aka kakapiwile vosimbu eyi ekandu lyumunu lyalingiwa.
OCIHASU CEKWI LA MOSI
Lomwe okatala ohali yokusakalasiwa lavi komwenyo wahe komwenyo wahe wulika, epata lyahe, onjo yahe kwenda eli tavo lyahe lavakwavo ndeñgo okusetekiwa kekalo lyahe kwenda unu wahe.
OCIHASU CEKWI LAVALI
Lomwe okatalisiwa vali ohali lalundi okufwangwiliwa komwenyo wahe ulikasilili kepata, konjo yahe ale katambululo ahe, ndañgo, ndañgo okunyola ekalo lyahe. Omunu eye omunu okwete omoko yokutatiwa kocihandeleko, okupisa kalundi aco, ale kasetekiwo.
OCIHASU CEKWI LATATU
- Omumu eye omunu okwete omoko yokwenda ndeci apanga okunõla oku akala nda vokati ke kalo lyowiñgi.
- Omunu eye omunu okwete omoko kokutunda v’ofeka yosi okutyamisako eyi ayongola, kwenda okuñgwâla ofeka yosi.
OCIHASU CEKWI LAKWÃLA
Kokukwamawa, omunu eye omunu okwete omoko yokuvanjiliya okutilila kofeka yikivavo kwenda okukwatisiwa ndukwafeka yiñgi volofeka vikwavo.
OCIHASU CEKWI LATÃLO
- Omunu eye omunu okwete omoko yunyitiwe umwe wofeka.
- Lomwe olikasilili olundiliwa unyitiwo wahe. Ndañgo omoko yokupongolola unyiliwe.
OCIHASU CEKWI LEPANDU
- Okupisa kutunga wokulinga uvala, ulume kwenda ukãyi ndengo ohele layimwe yekova, yukwafeka ale etavo, vakwete ocipango cokulikwêla kwenda okutunga epata.Ovovakwete omokoyimosi osimbu yuvala kwenda kokulitepa kwavo.
- Uvala citava okuti va umalusula locipapo kwenda esokolwilo lyasoka lyolokweli vyokovaso.
- Epata ocimatamata casoka kwenda cakola cowingi kwenda cikwete omoko yokutatiwa kwowiñgi kwenda kwolombyali.
OCIHASU CEKWI LEPANDU VALI
- Omunu eye omunu, ndañgo oco ale kowiñgi, okwete omoko yeci mwêle.
- Lomwe ofwangiliwa okuketikiwa kweci cahe.
OCIHASU CEKWI LECELÃLA
Omunu eye omunu okwete omoko yeyovo lyokusokolola, olondunge kwenda etavo.
OCIHASU CEKWI L’ECIYA
Omunu eye omunu okwete omoko yeyovo lyesokolwilo kwenda okuvangula.
OCIHASU CAKWI AVALI
- Omunu eye omunu okwete omoko yeyovo lyonjango kwenda omunga yunu.
- Lomwe osiliñginyiwa oku upa vomunga yimwe.
OCIHASU CAKWI AVALI LAMOSI
- Omunu eye omunu okwete omoko yokukwatisa esongolo lyolondaka vyowiñgi wovofeka yahe, ndokwiñgilamo l’utwe ale v’onêle ndovindekase vyanoliwa.
- Omunu eye omunu okwete omoko yokweca, vekalo lokulisoka kovopange owiñgi wovofeka yahe.
- Onjongole yawiñgi osi yovihandeleko vyomoko yowiñgi; onjongole eyi yavangwiwile kocela calomboloka cocili, cikwate onepa volotembo kukulisiso wavyosi wasoka, kwenda kocela covutima, ale vali elinga limwe lisungweko lyeciwa kombembwa yocela.
OCIHASU CAKWI AVALI LAVALI
Omunu eye omunu, eci okuti ocimatamata cowingi, okwete omoko yokutatiwa kwowingi, oko kutundilila koku kwata esanju olomoko vyokwasi, vyowingi kwenda ovituwa viyongwiwa kunu wavyo kwenda okwamako kulikasilili kwenkalo lyomunu, ohenda yongusu yofeka kwenda ukamba lolofeka vyolwali, okukwata ocikele celisokiyo kwenda ovokwasi ofeka oyo ofeka.
OCIHASU CAKWI AVALI LATATU
- Omunu eye omunu, omoko.yupange, okunõla locipango cahe upange, ekalo lyaposoka kwenda lyesanju lyupange okutatiwa oco hakatundeko.
- Vosi vakwete omoko, halokutepisako, ofeto yimosi kupange walisoka.
- Wosi olinga upange okwete omoko yofeto yasoka kwenda yesanju, okukwata ndeci epata lyahe ekalo limwe lyunu womumu kwenda yamisako, ndaciyongola vali ovi kwata vyokutata owiñgi.
- Omunu eye omunu okwete omoko yokutekula, lavakwavo olosindikatu okutyamêla kolosindikatu vikwavo oco vatetwiye olonjongole vyaso.
OCIHASU CAKWI AVALI LAKWÃLA
Omunu eye omunu okwete omoko yokupuyuka kwenda okupitisa otombo kwenda elyuviko lyasoka lyosimbu yupange kwenda epuyuko lyosimbu yifetiwa.
OCIHASU CAKWI AVALI LATÃLO
- Omunu eye omunu okwete omoko yutunga womwenyo umwe wasoka oco akwate uhayele wahe, ekalo lyahe liwa kwenda lyepata lyahe haco lyokulya, okuwala, onjo ovikele vyuhayele, ndeci vo haco kovipange owiñgi aposokela; eye okwete omo yokutatiwa konjila yokukala okuti kakwete upange, kokuvela, eci ekuti kasilivilavali, kumbumba kokukukatoke kolonjila vikwavo vyokumyelisa ovikwata vyahe vyosi vyekwatiso kokwamako lovitangi vyulika wonjongole yahe.
- Kokucitiwa kwenda kumõla okwete omoko yekwatiso limwe kwenda ekwatiso limwe lyavelapo. Omãla vosi vacitiwa kavivala ale kosamwa yavo, vakwata etetwiyo limosi lyowiñgi.
OCIHASU CAKWI AVALI L’EPANDU
- Omunu eye omunu okwete omoko yelilongiso. Elilongiso likale lyocali, ndeci cikala elilongiso lyokuyukiyako kwenda lyongusu. Elilongiso lyokuyukiyako te okulisiliñginya. Elilongiso lyuloñgo kwenda lyepindiso te lisandwiwa; okweca onjongole yelilongiso lyavelapo liyulwiwe kokulisoka kwavosi kupange wekolelo lyawo.
- Elilongiso litave okuyuluka kukulihiso wosi womwenyo kwenda kongusu yocisumbilo komoko yomanu kwenda keyovo lyasoka. Oyo yece elomboloko, ongecelo kwenda ukamba p’okati kolofeka vyosi kwenda awiñgi osi olomepele vyakova ale vakwetavo, eci ndeci okwamako kwovopange olofeka vyalikongela kokukwatisa ombembwa.
- Olofeka, kocipango, omoko yokunõla elilongiso lyosi vaca k’omãla vavo.
OCIHASU CAKWI AVALI LEPANDU VALI
- Omunu eye omunu okwete omoko yokukwatisa ndeci ayongola komwenyo wovituwa vyowiñgi : okukwata kovoloñgo kwenda okukwatisa kokwamako kuloñgo kwenda ovowa aca.
- Omunu eye omunu okwete omoko yokutatiwa kolonfongole vyolondunge kwenda ovikwata vyalingiwa vyupange uloñgo walivulu ale ovipapo ale olomapalo evi okuti ovyo efetikilo.
OCIHASU CAKWI AVALI LECELÃLA
Omunu eye omunu okwete omoko yeci avyala, kesokiyo lyowiñgi kwenda kesokiyo lyolwali, ocihandeleko cimwe ndeci omoko kwenda ombembwa yipopiwa vukanda owu mupita eci calingiwa.
OCIHASU CAKWI AVALI LECIYA
- Omunu okwete ovikele kowiñgi esi okuti olikasilili kesokiyo lyokwamako kunu wahe kwenda eci citava.
- Vupange womoko yahe kwenda kekalo liwa lyombemwa yahe, omunu eye omunu eye umwe okapiwa kongave eyi alinga kocihandeleko culika oco akwate ukulihiso kwenda ocisumbilo colomoko kwenda eyovo lyovina vikwavo yokusanjwisa alinga awa okuvangula, ucihandeleko cowiñgi kwenda ekalo liwa lyacosi cuvyali wowiñgi.
- Olomoko evi kwenda eyovo havikatava, vonjila layimwe, okulinga eci hacoko kasañgamêlo kwenda kafetikilo olofeka vyalitokeka.
OCIHASU CAKWI ATATU
Lalimwe ekalo lyukande owu litava okuti lilombolwiwa, okuti likatangisa uvyali, elyongolwilo limwe ale omunu umwe, omoko yimwe yañgo yokutyamêla kupange umwe ale okutelisa elinga limwe lyokunyõla olomoko kwenda eyovo, vyatumiwa ndeti mulo.


text:
OSHILESHWA 23
Nghee onghundana iwa ya li ya tandavela
Paulus okwa li ha i momalweendo okuudifa ta tavakana edu nefuta
PAULUS, oo a li nale omupataneki, okwa li a halelela neenghono okuudifa onghundana iwa i na sha nOuhamba waKalunga, ndele okwa li ta patanekwa neenghono. Omuyapostoli oo omunandjungu okwa kala ha i momalweendo mahapu okuudifa, ta ende oinano ile ta tandavelifa onghundana iwa i na sha nOuhamba waKalunga oo tau ka wanifa po elalakano laKalunga lopehovelo li na sha novanhu.
Eshi Paulus a li muListra fimbo a li e li molweendo laye lotete lokuudifa, okwa li a velula omulumenhu oo a li a dalwa oshingudu. Eemhunga dovanhu ovo va li po eshi Paulus a velula omulumenhu oo oda li da ingida tadi ti kutya Paulus nomweendi pamwe naye Barnabas ookalunga. Ovanhu ovo ova li nokuli va hala okuningila Paulus naBarnabas omaxwikiloyambo. Ashike Paulus naBarnabas ova kendabala neenghono oku va kelela vehe shi ninge. Ndele lwanima, eemhunga odo oda li da hekwa kovatondi vaPaulus di mu denge nomamanya. Opo nee ode mu denga nomamanya ndele tadi mu efa tadi diladila kutya okwa fya. Paulus okwa li a xupa moshiponokela osho nopomhito imwe okwa li vali a alukila koshilando osho opo a twe omukumo ovahongwa ovo va li mo.
Ovakriste vamwe ovo va li Ovajuda ova li tava ti kutya ovaitaveli vakwao ovo vehe fi Ovajuda ove na okudulika koiteelelwa yonhumba yOmhango yaMoses. Paulus okwa li a twala omhata oyo kovayapostoli novakulunhu vomuJerusalem. Konima eshi ovalumenhu ovo va konakona moule Omishangwa nova wilikwa komhepo iyapuki, ova shangela omaongalo eenhumwafo omo va kumaida Ovakriste vakwao va henuke okulongela oikalunga, va kukume oluhaelo, vaha lye ohonde nosho yo ombelela inai dja ohonde. Oipango oyo kaya li ‘i shii okweefiwa.’ Ndele okudulika koipango oyo itashi ti kutya ovanhu ova li ve na okushikula Omhango yaMoses. — Oilonga 15:28, 29.
Pefimbo lolweendo laPaulus olutivali, okwa li a talela po ovanhu vomuBerea, osho paife shi li muGreka. Ovajuda ovo va li moshilando osho ova li va tambula ko Eendjovo daKalunga nohokwe nova li hava konakona Omishangwa efiku keshe opo va tale ngeenge osho Paulus e va honga oshoshili tuu. Ndele molwaashi ovapataneki vaye ova li ve mu landulila ko koshilando osho, okwa li a ya kuAtena. Ofimbo Paulus a li muAtena, okwa li a yandja oshipopiwa kovahongwanhu Ovaatena, osho sha li tashi kumu omutima. Okupitila moshipopiwa osho, Paulus okwe tu tulila po oshihopaenenwa shiwa shi na sha nokuhonga vamwe nelungi, hatu longifa eendunge dokuyoolola nokutomhafana pandunge.
Paulus okwa li a ya kuJerusalem konima yolweendo laye olutitatu lokuudifa. Eshi a li a ya kotembeli, Ovajuda vonhumba ova li ve mu ponokela va hala oku mu dipaa. Ovakwaita Ovaroma ova li ve va kelela vehe mu dipae. Opo nee ove mu kufa po ve ke mu pule okanaku. Molwaashi Paulus okwa li Omuroma, okwa li e lipopila koshipala shomupangeli Omuroma, Feliks. Ovajuda kava li ve na oumbangi oo tau yambidida oinima oyo va li tava lundilile Paulus. Paulus okwa li yo a holoka koshipala shomupangeli umwe Omuroma wedina Festus. Opo omupangeli oo ehe mu yandje kOvajuda, okwa indila e ke lipopile koshipala shOmukesari a ti: “Ame onde liameka komukesari.” Festus okwa li e mu nyamukula a ti: “Hano u nokuya koshipala shomukesari.” — Oilonga 25:11, 12.
Okudja opo, Paulus okwa li a twalwa kuItalia noshikepa opo a ka pangulwe. Ndele molwaashi oshikepa oyo oya li ya tekela mondjila, okwa kala konhunhu yedina Melite pefimbo lokufu kwokoilongo oyo. Lwanima eshi a fika muRoma, okwa kala oule womido mbali meumbo omo a kala te lifutile ye mwene. Nonande eshi Paulus a kala meumbo omo okwa kala mepashukilo lomukwaita, okwa kala ta udifile nouladi aveshe ovo tave mu talele po, te va hepaululile kombinga yOuhamba waKalunga.
— Oshileshwa eshi osha kanghamena kOilonga 11:22–28:31.


text:
EHOKOLOLO 35
Jehova ta yandje oipango
KONIMA yeemwedi mbali lwaapo okudja eshi Ovaisrael va fiya po Egipti, ova li ve uya fiyo opomhunda yaSinai, oyo ya li hai ifanwa yo omhunda yaHoreb. Pomhunda oyo opo naanaa Jehova a li a popya naMoses okudja moshixwa shinya sha li sha xwama omundilo. Ovaisrael ova li va onga onhanda oule wokafimbo pomhunda oyo.
Efiku limwe, Jehova okwa li a lombwela Moses a londe komhunda oko fimbo Ovaisrael va teelela pefina lomhunda. Opo nee Jehova okwa li a lombwela Moses kutya okwa hala Ovaisrael va kale tava dulika kuye nokwa hala va ninge oshiwana shaYe she likalekelwa. Eshi Moses a londoloka komhunda, okwa li a lombwela Ovaisrael osho Jehova e mu lombwela. Ovaisrael ova li va dimina kutya otava ka kala tava dulika kuJehova nonokutya ova hala okukala oshiwana shaye.
Opo nee, Jehova okwa ninga po oshinima shikumwifi. Okwa ningifa oxulo yomhunda i dje omwifi nomipwalakato dinene. Okwa lombwela yo Ovaisrael a ti: ‘Aame Jehova Kalunga keni ou e mu mangulula muEgipti.’ Opo nee okwe va pa oshipango tashi ti: ‘Inamu longela ookalunga vamwe; aame ashike mu na okulongela.’
Jehova okwa li yo a pa Ovaisrael oipango imwe natango i li omuwoi. Ndele ovanhu ova li va tila eshi va uda Jehova ta popi navo. Opo nee ova lombwela Moses va ti: ‘Oove u popya nafye, molwaashi otwa tila kutya ohatu fi ngeenge Kalunga oye ta popi nafye.’
Lwanima, Jehova okwa li a lombwela vali Moses a ti: ‘Ila kwaame komhunda. Ohandi ke ku pa oipelende ivali yomamanya oko handi ka shanga oipango oyo nda hala oshiwana shange shi diinine.’ Moses okwa londa komhunda ngaashi Kalunga e mu lombwela, ndele ta kala oko omafiku 40.
Kalunga okwa li a pa oshiwana shaye eemhango dihapu, naMoses okwa li e di shanga. Kalunga okwa li yo a pa Moses oipelende ivali yomamanya oko kwa li kwa shangwa oipango 10. Kalunga oye mwene a shanga oipango 10 oyo a li a lombwela oshiwana shaye.
Oipango oyo Omulongo oya li ya fimanenena. Ashike oipango ikwao oyo Kalunga a li a pa Ovaisrael nayo oya li ya fimana. Shimwe shomoipango oyo Kalunga a yandja otashi ti: ‘Hola Jehova Kalunga koye nomutima woye aushe, nomadiladilo oye aeshe, nomwenyo woye aushe neenghono doye adishe.’ Oshipango shimwe vali otashi ti: ‘Hola mukweni ngaashi u lihole mwene.’ Omona waKalunga, Jesus Kristus, okwa ti kutya oipango oyo ivali oyo oipango inenenene moipango aishe oyo Kalunga a li a pa Ovaisrael. Ohatu ke lihonga shihapu kombinga yOmona waKalunga nosho yo omahongo a ye momahokololo oo e li komesho.
Exodus 19:1-25; 20:1-21; 24:12-18; 31:18; Deuteronomion 6:4-6; Leviticus 19:18; Mateus 22:36-40.


text:
Mbela owa hala okushiiva oshili?
OSHILI kombinga yashike? Oshili kombinga yomapulo a fimanenena oo ovanhu vahapu have lipula nao. Otashi dulika naave we lipula omapulo a tya ngaha:
Mbela Kalunga oku na ko ngoo nasha nafye shili?
Mbela oita nokumona oixuna oku na ngoo efiku ku ka xule po?
Oshike hashi tu ningilwa ngeenge otwa fi?
Mbela oonakufya ove na ngoo eteelelo lasha?
Ondi na okwiilikana ngahelipi opo Kalunga a pwilikine komailikano ange?
Ongahelipi handi dulu okumona ehafo lashili monghalamwenyo?
Openi mbela to ka hanga omanyamukulo komapulo a tya ngaho? Ngeenge owa pula ovanhu ve lili noku lili, otave ke ku pa omanyamukulo a yoolokafana. Nokuli nonande owa pula ovo hava i keengeleka ile ovafita veengeleka, otave ke ku pa omanyamukulo taa kondjifafana. Omanyamukulo amwe otashi dulika a kale a fa taa ti sha pefimbo opo, ndele konima yefimbo oto ka mona kutya kae na ongushu yasha.
Ndelenee ope na embo limwe olo li na omanyamukulo e shii okulineekelwa. Embo olo ohali popi alushe oshili. Jesus Kristus okwa popya shi na sha neendjovo odo di li membo olo eshi a li ta ilikana kuKalunga pomhito imwe, a ti: “Eendjovo doye odo oshili.” (Johannes 17:17) Embo olo ohali ifanwa Ombibeli Iyapuki. Okafo aka otaka yandje omanyamukulo a kanghamena kOmbibeli komapulo oo. Omanyamukulo oo okwa yela noku li paushili.
Mbela Kalunga oku na ko ngoo nasha nafye shili?
ETOMHENO MOLWAASHI OVANHU HAVA PULA EPULO OLO: Otu li mounyuni u yadi ominyonena nouhenouyuki. Omalongelokalunga mahapu ohaa hongo ovanhu kutya oshi li ehalo laKalunga eshi ovanhu tava mono oixuna.
OSHO OMBIBELI TAI HONGO: Kalunga haye ha etifa owii. Job 34:10 okwa ti: “Kalunga oku li kokule nouhenakalunga, nOmunamapangelo aeshe [oku] li kokule nowii!” Kalunga oku hole ovanhu nokwa hala va ka hafele onghalamwenyo iwa monakwiiwa. Nomolwaasho Jesus okwe tu honga tu kale hatu ilikana hatu ti: “Tate yetu ou u li meulu! . . . Ouhamba woye nau uye; ehalo loye nali wanifwe kombada yedu yo ngaashi meulu.” (Mateus 6:9, 10) Molwaashi Kalunga oku na ko nasha nafye shili, okwa ninga eyambo linene opo a wanife po elalakano laye li na sha novanhu. — Johannes 3:16.
Tala yo Genesis 1:26-28; Jakob 1:13 nosho yo 1 Petrus 5:6, 7.
Mbela oita nokumona oixuna oku na ngoo efiku ku ka xule po?
ETOMHENO MOLWAASHI OVANHU HAVA PULA EPULO OLO: Ope na ovanhu vahapu ovo hava file moita. Atusheni ohatu udu nai omolwokumona oixuna kwovanhu.
OSHO OMBIBELI TAI HONGO: alunga okwa udaneka kutya otape ke uya efimbo eshi kombada yedu alishe taku ka kala ku na ombili. Eshi Ouhamba waKalunga, oo u li epangelo lomeulu, tau ka pangela kombada yedu, ovanhu itave ke “lilonga vali oukwaita.” Ponhele yaasho, otava ka “hambula omaongamukonda omatemo.” (Jesaja 2:4) Kalunga ota ka xulifa po ouhenouyuki aushe nosho yo okumona oixuna akushe. Ombibeli oya udaneka ya ti: “[Kalunga ota ka] feta po omahodi momesho avo, nefyo itali kala po vali ile oluhodi ile okulila ile ouyahame itau kala po vali, osheshi eshi shotete osha xula po,” mwa kwatelwa ouhenouyuki nokumona oixuna oko ku li ko kunena. — Ehololo 21:3, 4.
Tala yo Epsalme 37:10, 11; 46:10 nosho yo Mika 4:1-4.
Oshike hashi tu ningilwa ngeenge otwa fi?
ETOMHENO MOLWAASHI OVANHU HAVA PULA EPULO OLO: Omalongelokalunga mahapu mounyuni ohaa hongo ovanhu kutya ope na sha osho hashi xupu po ngeenge omunhu okwa fi. Vamwe ova itavela kutya oonakufya otava dulu okweetela ovanamwenyo oshiponga. Vamwe ova itavela kutya Kalunga oha handukile ovakolokoshi moku va ekela momundilo woheli va kale tava pi fiyo alushe.
OSHO OMBIBELI TAI HONGO: Ombibeli otai hongo kutya ngeenge omunhu okwa fi, iha twikile okukala nomwenyo pamwe pe lili. Pashihopaenenwa, Omuudifi 9:5 ota ti: ‘Oonakufya inava shiiva nande osha.’ Molwaashi oonakufya kave na eshi ve shii nokave na omaliudo asha noitava dulu okulonga sha, osha yela kutya itava dulu okweetela ovanamwenyo oshiponga ile oku va kwafela. — Epsalme 146:3, 4.
Tala yo Genesis 3:19 nosho yo Omuudifi 9:6, 10.
Mbela oonakufya ove na ngoo eteelelo lasha?
ETOMHENO MOLWAASHI OVANHU HAVA PULA EPULO OLO: Kape na omunhu ha kala a hala okufya. Atusheni ohatu kala twa hala okushambukila onghalamwenyo pamwe novaholike vetu. Nomolwaasho oshi li paushitwe eshi hatu kala twa halelela okumona vali oonakufya vetu ovaholike.
OSHO OMBIBELI TAI HONGO: Ovanhu vahapu ovo va fya otava ka nyumunwa. Jesus okwa udaneka a ti: ‘Aveshe ava va kala meembiladimbuluko otava ka holoka mo.’ (Johannes 5:28, 29, yelekanifa NW.) Ovo tava ka nyumunwa nomalutu opambelela otava ka kala ve na omhito yokukala nomwenyo fiyo alushe moparadisa kombada yedu. (Lukas 23:43) Kakele kaasho, ovanhu ovaduliki ovo tava ka kala meduparadisa otava ka kala ve na oukolele muwa fiyo alushe. Osho osho naanaa Kalunga a li a lalakanena shi na sha novanhu pehovelo leshito. Ombibeli otai ti: “Ovayuki, vo otava ka fyuulula [edu], ndee tava kala mo alushe.” — Epsalme 37:29, yelekanifa OB-1986.
Tala yo Job 14:14, 15; Lukas 7:11-17 nosho yo Oilonga 24:15.
Ondi na okwiilikana ngahelipi opo Kalunga a pwilikine komailikano ange?
ETOMHENO MOLWAASHI OVANHU HAVA PULA EPULO OLO: Ovanhu vomalongelokalunga aeshe konyala ohava ilikana. Ndele ovanhu vahapu ohava kala ve udite kutya Kalunga iha udu omailikano avo.
OSHO OMBIBELI TAI HONGO: Jesus okwa ti kutya ovahongwa vaye kave na okukala hava ilikana tava endulula omailikano ngaashi okatevo. Okwa ti: “Ngenge tamu ilikana, inamu popyaana [“inamu endulula oinima ya faafana,” NW].” (Mateus 6:7) Ngeenge otwa hala Kalunga a kale ta pwilikine komailikano etu, otu na okwiilikana monghedi oyo ta hokwa. Ndele opo tu dule oku shi ninga, otu na okulihonga kutya ehalo laKalunga olilipi notu na nee okwiilikana metwokumwe nehalo laye. Epistoli lo-1 Johannes 5:14 ola ti kutya: “Ngenge hatu mu indile sha pahalo laye, ote tu udu.”
Tala yo Epsalme 65:3; Johannes 14:6, 14 nosho yo 1 Johannes 3:22.
Ongahelipi handi dulu okumona ehafo lashili monghalamwenyo?
ETOMHENO MOLWAASHI OVANHU HAVA PULA EPULO OLO: Ovanhu vahapu ohava diladila kutya ngeenge omunhu oku na oimaliwa ihapu nefimano ile oku na ondjelo iwa ota ka kala a hafa. Nomolwaasho ohava lalakanene oinima ya tya ngaho, ndele ohave ke shi mona mo lwanima kutya oinima ya tya ngaho ihai etele ovanhu ehafo lashili.
OSHO OMBIBELI TAI HONGO: Jesus okwa tumbula oshinima sha fimanenena osho hashi etele ovanhu ehafo lashili, eshi a ti: “Ovanelao ovava tava udu eendjovo daKalunga ndee tave di diinine.” (Lukas 11:28) Onghee hano, ohatu ka mona ashike ehafo lashili monghalamwenyo ngeenge otwa file oshisho omhumbwe yetu ya fimanenena, omhumbwe yokushiiva oshili kombinga yaKalunga nosho yo omalalakano aye e na sha novanhu. Oshili oyo otai hangwa mOmbibeli. Ngeenge otwa shiiva oshili ya tya ngaho, ohatu ka dula okutongola pokati koinima oyo ya fimana shili monghalamwenyo naayo inai fimana. Ngeenge otwa efa oshili yOmbibeli i kale tai nwefa mo omatokolo oo hatu ningi neenghatu odo hatu katuka, ohatu ka kala nonghalamwenyo tai ti sha lela.
Tala yo Omayeletumbulo 3:5, 6, 13-18 nosho yo 1 Timoteus 6:9, 10.
Otwa tala pauxupi nghee Ombibeli ya nyamukula omapulo ahamano oo twa dja nokukundafana. Mbela owa hala okulihonga shihapu shi na sha noshili yOmbibeli? Ngeenge owa fya enota loshili, oto ka kala wa hala okulihonga shihapu. Otashi dulika ho lipula yo omapulo ngaashi aa: ‘Ngeenge Kalunga oku na ko na sha nafye shili, omolwashike a efa owii nokumona oixuna ku kale po efimbo alishe olo? Ongahelipi handi dulu okuxwepopaleka onghalamwenyo youkwaneumbo wetu?’ Ombibeli otai yandje omanyamukulo a yela notaa mbilipaleke komapulo oo nosho yo makwao mahapu.
Mupya munene, ovanhu vahapu ihava konakona Ombibeli. Ove i tala ko kutya oi li embo la kula nonokutya oidjuu okuudiwa ko. Ndele mbela owa hala yo okumona omanyamukulo komapulo oo? Eendombwedi daJehova otadi dulu oku ku kwafela u mone omanyamukulo komapulo a tya ngaho nosho yo makwao mahapu.
Shotete, otadi dulu oku ku pa ile oku ku tumina embo olo li na oshipalanyole Ombibeli otai hongo lela shike? Embo olo ola nyanyangidwa nelalakano lokukwafela ovanhu opo va dule okukonakona Ombibeli nokumona omanyamukulo a yela okudja mOmbibeli komapulo oo a fimanenena, nonande ove na omalipyakidilo mahapu monghalamwenyo. Oshitivali, Eendombwedi daJehova otadi dulu okukonakona naave Ombibeli oshali. Otadi dulu okukala hadi uya di konakone naave peumbo leni ile ponhele oyo tai wapalele. Ekonakono la tya ngaho ohali kwata ashike oule wominute donhumba ile ovili lwaapo oshivike keshe. Ope na ovanhu omamiliyona mounyuni aushe ovo va mona ouwa nale mehongo la tya ngaho. Vahapu eshi va konakona Ombibeli, ove linyengifwa va dimine nehafo kutya: “Ei oyo oshili!”
Kape na nande emona li na ondilo tali dulu okuyelekwa noshili yOmbibeli. Oshili yOmbibeli otai tu kufa momalimbililo notai tu mangulula koinima ngaashi oidila noutile wa pitilila. Otai tu pe yo eteelelo, otai tu etele ehafo notai ningifa onghalamwenyo yetu i kale i na elalakano. Jesus okwa ti: “Tamu ka shiiva oshili, noshili otai mu mangulula.” — Johannes 8:32.
Lihonga shihapu
Omolwashike u na okukonakona Ombibeli?
Ombibeli otai kwafele ovanhu omamiliyona mounyuni aushe va mone omanyamukulo omapulo oo a fimanenena monghalamwenyo. mbela ino hala okukala umwe womuvo?


text:
Etukulwa 11
Omolwashike Kalunga a efa okumona oixuna ku kale po?
Mbela Kalunga oye a etifa okumona oixuna mounyuni?
Omhata yashike ya li ya holoka po moshikunino shaEden?
Kalunga ota ka kufa po ngahelipi oilanduliko yokumona oixuna kwovanhu?
1, 2. Okumona oixuna kulipi ovanhu tava mono kunena, nokwa ningifa vahapu va pule omapulo elipi?
KONIMA yoita inyanyalifa moshilongo shimwe sha dedelifwa koita, ovakwashiwana omayovi ovakainhu nounona ovo va li va dipawa ova li va pakwa mombila imwe inene oyo ya li ya dingililwa koumushiyakano. Okamushiyakano keshe oka li ke na eshangelo tali ti: “Omolwashike?” Omafimbo amwe, olo olo epulo olo hali kala liyahameka neenghono kuvahapu. Ovanhu ohava pula epulo olo va nyika oluhodi ngeenge oita, oiponga, omikifi ile ekaulonyanga tai dipaa ovaholike vavo ve he na etimba, tai hanauna po omaumbo avo ile tai etifa okumona oixuna kuhapu meenghedi donhumba ile dongadi. Ohava kala va hala okushiiva kutya omolwashike hava hangwa koiponga ya tya ngaho.
2 Omolwashike Kalunga a efa okumona oixuna ku kale po? Ngeenge Jehova Kalunga omunaenghono adishe, omunahole, omunongo nomuyuki, omolwashike ounyuni u yadi outondwe nokuhenouyuki? Mbela owe lipula nale shi na sha noinima oyo pauhandimwe?
3, 4. (a) Oshike tashi ulike kutya inashi puka okupula kutya omolwashike Kalunga a efela okumona oixuna ku kale po? (b) Jehova oku udite ngahelipi shi na sha noukolokoshi nokumona oixuna?
3 Mbela osha puka okupula kutya omolwashike Kalunga a efa okumona oixuna ku kale po? Ovanhu vamwe ohava kala va tila kutya okupula epulo la tya ngaho otashi ulike kutya kave na naanaa eitavelo ile kutya itava fimaneke Kalunga. Ndele ngeenge to lesha Ombibeli oto ka mona kutya ovanhu ovadiinini novatilikalunga ova li ve na omapulo a faafana. Pashihopaenenwa, omuprofeti Habakuk okwa li a pula Jehova a ti: “Oshike Ove ho talifa nge osho inashi yuka, ndele ndi nokutala eshunduko? Heeno, owii noukolokoshi u li koshipala shange. Ope nondubo neemhata.” — Habakuk 1:3.
4 Mbela Jehova okwa li a hanyena omuprofeti omudiinini Habakuk omolwokupula omapulo a tya ngaho? Hasho. Ponhele yaasho, Kalunga okwa kwatela momishangwa dOmbibeli da nwefwa mo eendjovo daHabakuk di li paushili. Kalunga okwa li yo e mu kwafela a kale neudeko la yela li na sha noinima noku kale neitavelo la kola. Jehova okwa hala yo oku ku ningila sha faafana. Dimbuluka, Ombibeli otai hongo kutya “Oye te mu file oshisho.” (1 Petrus 5:7) Kalunga oku tonde oukolokoshi nosho yo okumona oixuna oko hau etifa e dule omunhu keshe. (Jesaja 55:8, 9) Hano omolwashike nee pe na okumona oixuna kuhapu mounyuni?
OMOLWASHIKE PE NA OKUMONA OIXUNA KUHAPU NEENGHONO?
5. Omatomheno elipi omafimbo amwe haa yandjwa shi na sha nokumona oixuna kwovanhu, ndele Ombibeli otai hongo shike?
5 Ovanhu vomalongelokalunga e lili noku lili ohava i kovawiliki nokovahongi vavo vomalongelokalunga va ka pule kutya omolwashike pe na okumona oixuna kuhapu neenghono. Luhapu, ohava nyamukulwa kutya okumona oixuna oku li ehalo laKalunga nonokutya okwa nuna nalenale oinima aishe oyo tai ka ningwa, mwa kwatelwa oiningwanima inyikifa oluhodi. Vahapu ova lombwelwa kutya eenghatu daKalunga itadi dulu okuyelifwa ile kutya oye ha etifa efyo lovanhu — nolounona nokuli — opo a dule oku ka kala navo meulu. Ndele ngaashi we lihonga, Jehova Kalunga iha etifa owii nandenande. Ombibeli otai ti: “Kalunga oku li kokule nouhenakalunga, nOmunamapangelo aeshe [oku] li kokule nowii!” — Job 34:10.
6. Omolwashike ovanhu vahapu hava ningi epuko lokupa Kalunga oushima omolwokumona oixuna oko ku li mounyuni?
6 Mbela ou shii kutya omolwashike ovanhu hava ningi epuko lokupa Kalunga oushima shi na sha nokumona oixuna keshe oko ku li mounyuni? Peemhito dihapu, ohava pe Kalunga Omunaenghono adishe oushima molwaashi otava diladila kutya oye ta pangele lelalela ounyuni ou. Kave shii oshili ya yela noya fimana oyo tai hongwa kOmbibeli. Owe lihonga shi na sha noshili oyo mEtukulwa eti-3 lembo eli. Omupangeli wolela wounyuni ou oSatana Ondiaboli.
7, 8. (a) Ounyuni otau ulike ngahelipi oikala ya fa yomupangeli wao? (b) Okuhawanenena kwovanhu nosho yo “efimbo nombadilila” ohai etifa ngahelipi okumona oixuna?
7 Ombibeli oya yelifa nawa ya ti: ‘Ounyuni aushe ou li mepangelo lomunawii.’ (1 Johannes 5:19) Ngeenge to diladila shi na sha naasho, mbela kashi li pandunge okwiitavela kutya osho shi li ngaho? Ounyuni ou ou na oikala ya fa yoshishitwa shopamhepo ihashi monika osho tashi “hongaula ounyuni aushe.” (Ehololo 12:9) Satana oku li omutondadi, omukengeleledi nomukwanyanya. Onghee hano, ounyuni oo u li koshi yenwefemo laye, ou yadi outondwe, oukengeleledi nosho yo onyanya. Osho oshi li etomheno limwe eshi pe na okumona oixuna kuhapu.
8 Etomheno etivali molwaashi pe na okumona oixuna kuhapu ololo kutya, ovanhu inava wanenena nove li ovalunde okudja kounashibofa womoshikunino shaEden, ngaashi sha kundafanwa mEtukulwa eti-3. Ovanhu ovalunde ohava kala va hala okupangela ovanhu vakwao, naasho ohashi etifa oita, omafininiko nosho yo okumona oixuna. (Omuudifi 4:1; 8:9) Etomheno etitatu molwaashi pe na okumona oixuna ‘omolwefimbo nombadilila’ oyo hai hange aveshe. (Omuudifi 9:11, NW) Mounyuni ou u he na Jehova e li Omupangeli omwaameni, ovanhu otava dulu okumona oixuna molwaashi ohava kala ponhele ya puka pefimbo la puka.
9. Ongahelipi hatu dulu okukala noushili kutya Jehova oku na etomheno liwa eshi a efa okumona oixuna ku twikile?
9 Otashi tu hekeleke okushiiva kutya Kalunga haye ha etifa okumona oixuna. Haye ha etifa oita, ekaulonyanga, omafininiko ile nokuli oiponga yopaushitwe oyo hai ningifa ovanhu va mone oixuna. Ndele otwa pumbwa okushiiva kutya: Omolwashike Jehova a efela okumona oixuna kwoludi keshe ku kale po? Ngeenge oye Omunaenghono adishe, oku na eenghono oku ku kelela. Ndele omolwashike nee ine shi ninga? Kalunga omunahole oo tu shii oku na etomheno liwa eshi a efa okumona oixuna ku kale po. — 1 Johannes 4:8.
OMHATA INENENENE YA HOLOKA PO
10. Satana okwa tula shike momalimbililo, nokwe shi ninga ngahelipi?
10 Opo tu mone kutya omolwashike Kalunga a efela okumona oixuna ku kale po, otwa pumbwa okudimbuluka osho sha ningilwe po eshi okumona oixuna kwa hovela. Eshi Satana a ningifa Adam naEva va ha dulike kuJehova, opa li pa holoka omhata ya fimana. Satana ka li a shonga eenghono daJehova. Na Satana oku shi shii nokuli kutya eenghono daJehova inadi ngabekwa. Ponhele yaasho, Satana okwa tula momalimbililo oufemba wokupangela waJehova. Mokupopya kutya Kalunga omunaipupulu oo ta anyene ovapangelwa vaye ouwa, Satana okwe mu lundila kutya oku li omupangeli mwii. (Genesis 3:2-5) Satana okwa li a hala okutya kutya ovanhu otava ka kala ve li nawa nope he na epangelo laKalunga. Kungaha, okwa shonga ounamapangelo waJehova, oufemba waye wokupangela.
11. Omolwashike Jehova ina hanauna po meendelelo ovanashibofa muEden?
11 Adam naEva ova li va tukulila Jehova oshibofa. Doshili, ova li va hala okutya: “Inatu pumbwa Jehova a kale Omupangeli wetu. Ohatu dulu okutokola kufye vene osho shi li mondjila naasho sha puka.” Ongahelipi Jehova a li ta dulu okuxulifa po omhata oyo? Ongahelipi kwa li ta dulu okuhonga oishitwa aishe inaendunge kutya ovanashibofa ovo ova li va puka nonokutya onghedi yaye yokupangela oyo shili ya denga mbada? Omunhu otashi dulika a tye kutya Kalunga okwa li ashike e na okuhanauna po ovanashibofa ovo ndele ta shitulula vali ovanhu vamwe. Ndele Jehova okwa hangwa a popya nale elalakano laye li na sha nokuyadifa edu noludalo laAdam naEva, nokwa li a hala va kale meduparadisa. (Genesis 1:28) Jehova oha wanifa alushe omalalakano aye. (Jesaja 55:10, 11) Kakele kaasho, okutaataa mo ovanashibofa ovo muEden kasha li tashi ka kandula po omhata oyo ya holoka po i na sha noufemba waJehova wokupangela.
12, 13. Yelifa kutya omolwashike Jehova a efela Satana a ninge omupangeli wounyuni ou, nomolwashike a efela ovanhu ve lipangele vo vene.
12 Natu konakoneni efaneko tali landula. Natu tye nee ngeno omuhongifikola ota hongo ovanafikola nghee ve na okumona enyamukulo kepulo lonhumba lidjuu li na sha nomwaalu. Omunafikola omunaendunge ndele omunashibofa ota ti kutya onghedi yomuhongifikola yokukonga enyamukulo kepulo olo lidjuu oya puka. Opo a ulike kutya omuhongifikola ke shii sha, omunafikola omunashibofa ota ti kutya ye oku shii onghedi ixwepo i na sha nokumona enyamukulo lepulo olo lidjuu. Ovanafikola vamwe ova diladila kutya omunafikola oo omunashibofa oku li mondjila, ndele tava ningi yo ovanashibofa. Omuhongifikola oku na okuninga po shike mbela? Ngeenge okwa taataa mo omunashibofa mongulu, ovanafikola vakwao otave ke linyenga ngahelipi? Mbela itava ka itavela kutya omunafikola mukwao nosho yo ovo ve li kombinga yaye ove li mondjila? Ovanafikola aveshe vakwao mongulu oyo otashi dulika va kale ve he na vali efimaneko lokufimaneka omuhongifikola oo, tava diladila kutya okwa tila a monike kutya okwa puka. Ndele opo omhata i kandulwe po, omuhongifikola okwa efa omunafikola omunashibofa a ulikile ongudu nghee ta dulu okumona enyamukulo kepulo olo lidjuu.
13 Jehova okwa ninga sha faafana naasho omuhongifikola oo a ninga. Dimbuluka kutya ovanashibofa ovo vomuEden havo aveke va li va kwatelwa mo. Ovaengeli omamiliyona ova li ve wete osho sha li tashi ningwa po. (Job 38:7; Daniel 7:10) Onghedi omo Jehova kwa li ta ka ungaunga nounashibofa oo okwa li tai ka kuma neenghono ovaengeli aveshe ovo, nohauxuuninwa oishitwa aishe inaendunge. Jehova okwa ninga po shike shi na sha naasho? Okwa efa Satana a ulike nghee ta dulu okupangela ovanhu. Kalunga okwa efa yo ovanhu ve lipangele vo vene koshi yewiliko laSatana.
14. Omauwa elipi taa ka dja mokutokola kwaJehova okweefa ovanhu ve lipangele vo vene?
14 Omuhongifikola womefaneko letu okwa li e shi shii kutya omunafikola omunashibofa nosho yo ovo va ama kombinga yaye ova puka. Ndele okwa li yo e shi shii kutya oku va pa omhito va kendabale okushilipaleka epopyo lavo okwa li tashi ka etela ongudu aishe ouwa. Ngeenge ovanashibofa va nyengwa, ovanafikola aveshe ovanashili ova li tava ka mona kutya omuhongifikola oye aeke a wana okuwilika ongudu yovahongwa. Ova li tava ka uda ko kutya omolwashike omuhongifikola konima yefimbo a ka taataa mo omunafikola keshe omunashibofa mongulu. Sha faafana, Jehova oku shi shii kutya ovanhu novaengeli aveshe ovo ve na omitima da yuka ova li tava ka mona ouwa mokumona kutya Satana nosho yo ovanashibofa vakwao ova dopa okupangela nawa nonokutya ovanhu itava dulu okulipangela vo vene. Ova li tave ke lihonga oushili wa fimanenena, ngaashi Jeremia wonale a ti: “Akutu, Omwene, ondi shi shii nokutya, ondjila yomunhu ihai kala mepangelo laye mwene, ile mepangelo lomulumenhu, nhumbi ta ende, nhumbi ta yukifa eenghatu daye.” — Jeremia 10:23.
OMOLWASHIKE JEHOVA A EFELA OKUMONA OIXUNA KU KALE PO EFIMBO LILE?
15, 16. (a) Omolwashike Jehova a efela okumona oixuna ku twikile efimbo lile? (b) Omolwashike Jehova ina kelela oinima ngaashi ekaulonyanga linyanyalifi?
15 Ndele mbela omolwashike Jehova a efela okumona oixuna ku kale po efimbo lile? Nomolwashike ina kelela oinima ii iha ningwe? Diladila koinima ivali oyo omuhongifikola womefaneko letu a li ina ninga. Shotete, ina kelela omunafikola omunashibofa a yelife onghedi yaye yokunyamukula epulo. Oshitivali, omuhongifikola ina kwafela omunashibofa a shilipaleke epopyo laye. Sha faafana, diladila shi na sha noinima ivali oyo Jehova a tokola okuhaninga. Shotete, ina kelela Satana nosho yo ovo va ama kombinga yaye va kendabale okuulika kutya ove li mondjila. Nomolwaasho okwa li e na okweefa pa pite efimbo la wana. Momukokomoko womido omayovi dondjokonona yovanhu, ovanhu ova hetekela onghedi keshe yokulipangela, sha hala kutya, omaludi aeshe omapangelo opanhu. Ovanhu ova ninga omaxumokomesho onhumba mounongononi nosho yo moinima imwe, ndele okuhenouyuki, oluhepo, ekaulonyanga nosho yo oita oya kwata moiti neenghono. Onghee hano, okupangela kwopanhu oku liwetikile kutya itaku dulu okupondola.
16 Oshitivali, Jehova ina kwafela Satana mokupangela ounyuni ou. Pashihopaenenwa, ngeno Kalunga okwa kelelele ekaulonyanga linyanyalifa, mbela ngeno kungaho ita yambidida ovanashibofa? Mbela ngeno Kalunga ina diladilifa ovanhu kutya otashi dulika ovanhu tava dulu okulipangela nope he na oilanduliko ya nyika oshiponga? Ngeno Jehova okwa katukile monghedi ya tya ngaho, ngeno okwe li ninga omuyambididi woipupulu. Ndelenee ‘Kalunga iha dulu okufufya.’ — Ovaheberi 6:18.
17, 18. Jehova ota ka ninga po shike shi na sha nowii aushe oo wa etifwa kokupangela kwopanhu nosho yo kenwefemo laSatana?
17 Ndele ongahelipi shi na sha nowii aushe oo wa kala tau ningwa momukokomoko wefimbo alishe lounashibofa oo wa tukululilwa Kalunga? Otu na okudimbuluka kutya Jehova omunaenghono adishe. Onghee hano, ota dulu okuxulifa po oilanduliko yokumona oixuna kwovanhu nosho ta ka ninga. Ngaashi twe lihonga nale, okunyonwa kwopulaneta yetu otaku ka xulifwa po ndele tai ningi Oparadisa. Oidjemo youlunde otai ka kufwa po okupitila meitavelo lovanhu mekuliloyambo laJesus, naavo va fya otava ka alulilwa momwenyo okupitila menyumuko. Kalunga ota ka longifa Jesus “a hanaune po oilonga yaSatana.” (1 Johannes 3:8) Jehova ota ka ninga naanaa aishe oyo pefimbo la wapala. Otwa hafa eshi ina katuka meendelelo, omolwaashi onheni yaye oye tu pa omhito tu lihonge oshili noku mu longela. (2 Petrus 3:9, 10) Lwopokati opo, Kalunga okwa kala ta kongo neenghono ovo va hala shili oku mu longela noku va kwafela ve lididimikile okumona oixuna keshe oko taku dulu oku va hanga mounyuni ou u yadi omaupyakadi. — Johannes 4:23; 1 Ovakorinto 10:13.
18 Vamwe otashi dulika ve lipule kutya: Mbela ngeno okumona oixuna kwoludi keshe okwa kelelwa, ngeno Kalunga okwa shitile Adam naEva monghedi oyo ya li tai dulu oku va imba va ha tukule oshibofa? Opo u mone enyamukulo kepulo olo, owa pumbwa okudimbuluka oshali i na ondilo oyo Jehova e ku pa.
OTO KA LONGIFA NGAHELIPI OSHALI OYO WA PEWA KUKALUNGA?
19. Oshali i na ondilo ilipi Jehova e tu pa, nomolwashike tu na okukala twe i lenga?
19 Ngaashi twe shi mona mEtukulwa eti-5, ovanhu ova shitwa ve na emanguluko lokuninga omatokolo. Mbela owa dimina kutya oyo oshali i na ondilo? Kalunga okwa shita oinamwenyo ihapuhapu, noinamwenyo ya tya ngaho ohai ningi oinima she likolelela kounongo wopaushitwe. (Omayeletumbulo 30:24, NW) Ovanhu ova longa omashina oo haa longo she likolelela kokushitelwa kwao. Mbela ngeno otwa hafa ngoo, ngeno Kalunga okwe tu shitile tu li ngaho? Hasho, otwa hafa okukala tu na emanguluko lokuninga omatokolo kutya otwa hala okukala ovanhu va tya ngahelipi, okukala nonghedi yokukalamwenyo ya tya ngahelipi nosho yo kutya otwa hala okupanga oukaume novanhu va tya ngahelipi nosho tuu. Otwa hafa okukala nemanguluko lonhumba, na Kalunga okwa hala tu kale nemanguluko la tya ngaho.
20, 21. Ongahelipi hatu dulu okulongifa oshali yemanguluko lokuninga omatokolo monghedi ya denga mbada, nomolwashike tu na okukala twa hala okuninga ngaho?
20 Jehova ina hokwa oilonga oyo tai longwa kefininiko. (2 Ovakorinto 9:7) Oku shi faneka: Shilipi tashi ka hafifa unene omudali — okaana oko taka ti “ondi ku hole” molwaashi ka lombwelwa ke shi ninge ile ongeenge ta ke shi popi tashi di komutima? Hano epulo la fimana ololo kutya: Oto ka longifa ngahelipi emanguluko lokuninga omatokolo olo Jehova e ku pa? Satana nosho yo Adam naEva ova longifa nai filufilu emanguluko lokuninga omatokolo. Ova ekelashi Jehova Kalunga. Ove oto ka ninga po shike?
21 Ou na omhito okulongifa oshali ikumwifi yemanguluko lokuninga omatokolo monghedi ya denga mbada. Oto dulu okulimbwanga mumwe nomamiliyona ovanhu ovo va ama kombinga yaJehova. Ohave mu hafifa mokuulika kutya Satana omunaipupulu nonokutya ke fi omupangeli muwa nandenande. (Omayeletumbulo 27:11) Naave oto dulu oku shi ninga mokuhoolola onghedi yokukalamwenyo ya yuka. Osho otashi ka yelifwa metukulwa tali landula.
Lihonga shihapu
Omolwashike u na okukonakona Ombibeli?
Ombibeli otai kwafele ovanhu omamiliyona mounyuni aushe va mone omanyamukulo omapulo oo a fimanenena monghalamwenyo. mbela ino hala okukala umwe womuvo?


text:
EHOKOLOLO 51
Rut naNaomi
NGEENGE owa tale mOmbibeli, oto ka hanga mo embo ledina Rut. Embo olo otali hokolola ondjokonona youkwaneumbo wonhumba oo wa li ko eshi Israel sha li tashi wilikwa kovatokolipangeli. Rut okwa li omukainhu omunyasha a dja kedu lOvamoab. Ka li Omuisrael. Ndele eshi e lihonga kombinga yaJehova Kalunga, okwa ka kala e mu hole neenghono. Naomi okwa li omukulukadi womukulunhu. Oye a li a kwafela Rut e lihonge shihapu kombinga yaJehova.
Naomi okwa li Omuisrael. Naomi nomushamane waye novanamati vavo vavali ova li va tembukila kedu lOvamoab, eshi muIsrael mwa li mu na ondjala. Konima yefimbo omushamane waNaomi okwa fila medu laMoab. Lwanima, ovanamati vaNaomi ova ka hombola oukadona vavali Ovamoab. Omadina oukadona ovo oRut naOrpa. Ndele konima yomido 10 lwaapo, ovanamati vaNaomi navo ova ka fya. Osho kasha li tuu sha nyikifa Naomi noitenya yaye ivali oluhodi! Mbela Naomi okwa ka ninga po shike?
Efiku limwe, Naomi okwa li a tokola okushuna kOvaisrael vakwao. Okwa li pe na oshinano shile neenghono. Rut naOrpa ova li va hala okukala pamwe naNaomi, nomolwaasho ova li va tokola okuya pamwe naye. Ndele konima yefimbo eshi va enda oshinano, Naomi okwa fikama ndele ta lombwele ovakainhu ovo, a ti: ‘Shuneni komaumbo ovadali veni.’
Naomi okwe va xupita ndele te va lekele va shune. Ovakainhu ovo ova hovela okulila, molwaashi ova li ve hole Naomi neenghono. Ove mu nyamukula tava ti: ‘Ahowe! Itatu shuna, ohatu i pamwe naave koshiwana shoye.’ Ndele Naomi okwa ti kuvo: ‘Omu na okushuna oukadona vange. Oshixwepo mu shune komaumbo ovadali veni.’ Eshi Orpa a uda eendjovo odo, okwa shuna keumbo lavo, ndele Rut ina shuna.
Opo nee Naomi okwa fikama vali, ndele ta lombwele Rut ta ti: ‘Orpa ota shuna keumbo. Indeni mu ka ye pamwe namukweni keumbo.’ Ndele Rut okwa nyamukula a ti: ‘Ino kondjifa nge ndi shune! Efe nge ndi ye pamwe naave. Apa to i, naame opo ngoo handi i, naapa to ka kala, naame opo handi ka kala. Oshiwana shoye otashi ka ninga yo oshiwana shange, naKalunga koye ota ka ninga Kalunga kange. Apa to file, naame opo handi file nopo handi ka pakwa.’ Konima eshi Rut a popya eendjovo odo, Naomi ina kondjifa vali Rut a shune keumbo.
Hauxuuninwa, Naomi naRut ova li va fika medu lOvaisrael. Ova li ve uya okukalelela medu olo. Diva, Rut okwa hovela okukala ta pupudulula oilya momapya, molwaashi osha li efimbo lokuteya. Omulumenhu umwe wedina Boas okwa li a pitika Rut a kale ta pupudulula oilya mepya laye. Mbela ou shi shii kutya ina yaBoas olyelye? Boas okwa dalwa kuRahab, oo a li a xupa muJeriko.
Efiku limwe Boas okwa lombwela Rut a ti: ‘Onda uda ondjokonona yoye aishe nouwa oo wa longela Naomi. Ondi shi shii kutya osha enda ngahelipi u fiye po ovadali voye noshilongo sheni nonghee we uya okukala mokati kovanhu ovo ino shiiva nande onale. Jehova ne ku nangeke noupuna.’
Rut okwa nyamukula Boas a ti: ‘Omwene wange, owa fila nge onghenda. Owa hekeleka nge eshi wa popya naame monghedi iwa.’ Boas okwa li e hole Rut neenghono. Konima yokafimbo, Boas okwa ka hombola po Rut. Osho kasha li tuu sha hafifa Naomi! Ndele Naomi okwa ka kala a hafa neenghono unene tuu eshi Boas naRut va dala okamonamati kavo koshiveli, kedina Obed. Obed okwa ka ninga xekulu yaDavid. Ohatu ke lihonga shihapu kombinga yaDavid momahokololo e li komesho.
Embo lOmbibeli laRut 1-4.


text:
ETUKULWA 13
Timoteus okwa li a hala okukwafela ovanhu
Timoteus okwa li omunyasha oo e hole okukwafela ovanhu. Okwa li ha i keenhele di lili noku lili opo a ka kwafele vamwe. Naasho osha ningifa onghalamwenyo yaye i kale ihafifa lela. Mbela owa hala okuuda shihapu shi na sha nomunyasha oo?—
Timoteus okwa hongwa oshili kombinga yaJehova kumeme waye nokumeekulu waye
Timoteus okwa putukila moshilando shedina Listra. Okwa li a hongwa kombinga yaJehova okudja kounona waye, a hongwa kumeekulu waye Loide nameme waye Eunike. Eshi Timoteus a kula, naye okwa ka kala e hole okuhonga vamwe kombinga yaJehova.
Fimbo Timoteus a li natango omunyasha, Paulus okwa li e mu pula va ye naye va ka udifile ovanhu keenhele di lili noku lili. Timoteus okwa li e shi dimina, a ti: ‘Eewa.’ Okwa li ha kala e lilongekida okuya keshe pamwe opo a ka kwafele vamwe.
Okwa li a ya pamwe naPaulus koshilando shimwe shedina Tessalonika, osho sha li muMakedonia. Opo va ye konhele oko, ova li ve na okweenda keemhadi oshinano shile, nolwanima ova li ve na okuya nombautu. Eshi va fika oko, ova kwafela ovanhu vahapu ve lihonge kombinga yaJehova. Ndele ovanhu vamwe ova li va handuka neenghono nova li va hala oku va denga. Onghee Paulus naTimoteus ova ya va ka udifile keenhele dimwe di lili.
Konima yeemwedi donhumba, Paulus okwa li a pula Timoteus a shune kuTessalonika a ka tale kutya ovamwatate otave shi endifa ngahelipi. Opo u shune koshilando osho sha nyika oshiponga ou na okukala lela iho tila. Ashike Timoteus oko a ya molwaashi okwa li te lipula novamwatate vaako. Eshi a aluka, okwa etela Paulus onghundana iwa kutya ovamwatate otave shi endifa nawa!
Timoteus okwa kala ta longo pamwe naPaulus eedula dihapu. Paulus okwa li nokuli a popya monhumwafo yaye imwe kutya Timoteus oku li omulineekelwa nota dulu oku mu tuma a ka kwafele omaongalo. Timoteus okwa li e hole Jehova nosho yo ovanhu vakwao.
Mbela naave ou hole ovanhu nowa hala oku va kwafela ve lihonge kombinga yaJehova?— Ngeenge osho shi li ngaho, oto ka kala nonghalamwenyo ihafifa ngaashi ashike Timoteus.
LESHA MOMBIBELI YOYE
2 Timoteus 1:5; 3:15
Oilonga 16:1-5; 17:1-10
1 Ovatessaloniki 3:2-7
Ovafilippi 2:19-22


text:
EHOKOLOLO 96
Jesus ta velula ovanaudu
ESHI Jesus a kala ta endaenda kombada yedu, okwa kala ta velula ovanaudu. Onghundana i na sha noikumwifilonga oyo a longa oya li ye lihanena momikunda nosho yo moilando aishe. Ovanhu ova li va eta kuJesus oingudu, ovapofi, eembolo nosho yo ovanhu vahapu ovo va li tava vele nokwa li e va velula aveshe.
Konima yomido nhatu okudja eshi Jesus a ninginifwa kuJohannes omuninginifi, okwa li a lombwela ovayapostoli vaye kutya mafiku ota ka ya kuJerusalem nota ka dipawa, ndele ota ka nyumuka koufi. Ndele fimbo osho inashi ningwa, Jesus okwa kala ta velula ovanaudu.
Efiku limwe, Jesus okwa li ta hongo ovanhu mefiku lEshabata. Eshabata ola li efiku lOvajuda lokutulumukwa. Omukainhu oo u wete mefano omo, okwa kala ta vele neenghono oule womido 18. Okwa li ha ende a petama noka li ha dulu okukala ofika a yukilila. Onghee hano, Jesus okwa li a tenheka omake kombada yaye, nomukainhu okwa li a veluka nokwa yukilila.
Ovawiliki velongelokalunga lOshijuda ova li va handuka eshi Jesus a velula omunaudu mefiku lEshabata. Umwe womuvo okwa ingida ta lombwele ongudu yovanhu ta ti: ‘Ope na omafiku ahamano oilonga, ileni hano mu velulwe momafiku oo, ndele hamEshabata!’
Ndele Jesus okwe va nyamukula a ti: ‘Ovakolokoshi nye, mbela kape na nande umwe womunye ha pitifa mo ondongi yaye moshiunda, ndele te ke i xwiila mefiku lEshabata? Ndele mbela ongahelipi shi na sha nomukainhu ou a kala ta vele omido 18, ye ke na okuvelulwa mefiku lEshabata?’ Enyamukulo laJesus ola li la fifa ohoni ovalumenhu ovo ovakolokoshi.
Konima yefimbo, Jesus novayapostoli vaye ova li molweendo tava i kuJerusalem. Eshi va dja moshilando shaJeriko, ovapofi vavali ovaeheli ova li va uda kutya Jesus ota ende popepi navo. Onghee hano, ova ingida tava ti: ‘Jesus, tu kwafela!’
Jesus okwa ifana ovapofi ovo ve uye kuye, ndele te va pula ta ti: ‘Omwa hala ndi mu ningile shike?’ Vo ova tya kuye: ‘Omwene, otwa hala u pashule omesho etu.’ Jesus okwa kuma omesho avo nova li va hovela okumona ko pefimbo opo tuu opo. Mbela ou shi shii kutya omolwashike Jesus a li ta longo oikumwifilonga aishe oyo? Omolwaashi Jesus oku hole ovanhu nokwa hala va kale va itavela muye. Otu na oushili kutya eshi ta ka pangela e li ohamba, kape na nande omunhu ta ka vela vali kombada yedu.
Mateus 15:30, 31; Lukas 13:10-17; Mateus 20:29-34.