text:
OUYELELE WA FIMANENENA WONDJOKONONA YEENDOMBWEDI DAJEHOVA
Oshinyandwa shedina “Eureka” osha kwafela vahapu va mone oshili yOmbibeli
OSHITYA “Eureka” otashi ti, “Nde shi mona!” Mefelemudo 19, eshi ovanhu vahapu va li tava kendabala okumona oshingoli moCalifornia, moU.S.A, shimha omulongi womomina umwe e shi mono oha ingida ta ti “Eureka!” Ashike Charles Taze Russell nOvakonakoni vOmbibeli vakwao ova li va mona oshinima osho shi na ongushu shi dulife oshingoli, oshili yOmbibeli. Ova li va halelela oku i shiivifila vamwe.
Pokwenye mo 1914, ovanhu omamiliyona vomoilando ya kula ova li hava ongala va tale oshinyandwa sheevili 8 shedina “Photo-Drama of Creation,” osho sha li sha longekidwa kEhangano lOvakonakoni vOmbibeli voPaiwana. Moshinyandwa osho sha kanghamena kOmbibeli shomafano mahokwifa tae linyenge noku na omaluvala, omahokololo atunhula nomusika iwa, omwa hokololwa oinima okudja keshito fiyo opexulilo lEpangelo lOmido Eyovi laJesus Kristus. — Eh. 20:4. *
Ongahelipi kombinga yaavo va li meedolopa dinini nokoitukulwa yokomikandi? Opo ku shilipalekwe kutya kape na oo e na ondjala yoshili a xupifwa ko, muAuguste 1914, Ehangano lOvakonakoni vOmbibeli voPaiwana, ola li la pitifa oshinyandwa shixupi shedina “Eureka” sha faafana ashike ‘no-Photo-Drama,’ ndele oinima imwe oya kufwa mo. Osha li sha tukulwa moitukulwa itatu, nakeshe shimwe osha li momalaka onhumba: Opa li pe na “Eureka X” omo mwa li mu na omawi nomusika. Oshinyandwa shedina “Eureka Y” omwa li mu na omawi nomafano mawa. Ofimbo oshinyandwa “Eureka Family Drama,” osho sha li sha nuninwa okulongifwa peumbo, mu na omawi nomaimbilo. Ovanhu ova li yo tava dulu okulimonena eengalamafona kombilixa noilongifo yokuulika oshinyandwa.
Ovakonakoni vOmbibeli ova li tava dulu oku ka ulika oshinyandjwa osho oshali komikunda opo etumwalaka lOuhamba li fike koitukulwa imwe vali, nokava li va pumbwa oilongifo yokuulikifa oshinyandwa. Oshitukulwa shokupwilikinwa ashike, shedina “Eureka X” osha li tashi dulu okudanwa omutenya ile oufiku. Oshitukulwa shedina “Eureka Y” osha li tashi dulu okuulikwa nopehe na olusheno taku longifwa okashina kohaasa. Olaporta imwe oyo ya li mOshungonangelo yOshisuomi oya ti, “ohatu dulu okuulika omafano oo hanga ponhele keshe.” Osho osho naanaa sha li sha ningwa.
Ponhele yokuhiila omalupale manene omaudano, Ovakonakoni vOmbibeli ovanaendunge luhapu ova li hava kongo eenhele doshali, ngaashi nande eengulu dofikola, eenhele deemhangu, omatulilo omashina okolutenda ile nokuli eeseti domomaumbo manene. Oikando ihapu ovanhu ova li hava kala ashike pondje, nohaku endjelelifwa elapi litoka kekuma oko ku ulikwe omafano. Anthony Hambuch okwa ti: “Ovanafaalama ova li va ninga po okapale kanini moikunino yavo, mu na oipundi yoiti oko hava kala omutumba nokuhafela oshinyandwa.” Ovamwatate ovo va li hava ulike oshinyandwa osho shedina “Eureka” ova li hava kala ve na okatemba taka shilwa keenghambe mu na oikwanoipangifo, omitwalo, eetenda dokunangala neembiya dokuteleka.
Oshinyandwa osho osha li sha hovela hashi pwilikinwa kovanhu vanini fiyo va ninga omafele. MOilongo ya Hangana, ovanhu 400 ova li ve uya okutala oshinyandwa osho mofikola yonhumba yomokadoolopa omo mwa li ovakalimo 150. Keenhele vali dimwe, vamwe ova li va enda eekilometa 8 va ka tale oshinyandwa osho. MoSweden, ovashiinda shaCharlotte Ahlberg ovo va li va ongala peumbo laye linini, eshi va pwilikina koshinyandwa osho “osha li lela she va kuma.” Moshilando shimwe shomina shomuAustralia, ovanhu 1 500 ova li ve uya okupwilikina koshinyandwa. Oshungonangelo oya ti kutya peefikola dopombada neekolidji, “ovaprofesor novanafikola ova li va tunhukwa komafano nosho yo kouyelele oo wa kwatwa mongalamafona.” Oshinyandwa “Eureka” osha li shi shiivike nawa nokuli nomoitukulwa omo mu na eenhele dokutalela eemuvi.
OKUTEKELA EEMBUTO DOSHILI
Oshinyandwa “Eureka” osha li hashi kwafele meetundi odo da li handi ifanwa “Class Extension Work,” omo Ovakonakoni vOmbibeli va li hava tumu ovapopi va ka hovele eetundi dokukonakona. Itatu dulu okuufa kutya ovanhu ve fike peni va tala oshinyandjwa osho. Eengudu dihapu dokuulika oshinyandwa oda kala de lipyakidila. Ashike mo 1915, eengudu ashike 14 domo 86 da li handi yandje omishangwahokololo dado pandjikilile. Oshinyikifa oluhodi eshi inapa monika omivalu de lixwa po, ashike nande ongaho, omushangwahokololo wopexulilo lomudo owa ulika kutya ovanhu ve dulife pemiliyona ova tala oshinyandwa osho. Ovanhu 30 000 vomwaavo va tala oshinyandwa osho ova li va pula va pewe oishangomwa yopaMbibeli.
Oshinyandwa “Eureka” otashi dulika kasha li oshiningwanima shididilikwedi mondjokonona, ashike okudja ngoo koAustralia fiyo okoArgentina, South Africa fiyo okounhunhu vaBritania, India naKaribia, ovanhu omamiliyona ova tala oshinyandwa osho she likalekelwa. Vahapu vomuvo ova mona oshili yOmbibeli, oyo i na ongushu i dule oshingoli, nomolwaasho otava dulu okwiingida tava ti “Eureka!”
^ okat. 4 Tala oshitukulwa, “Ouyelele wa fimanenena wondjokonona yEendombwedi daJehova — Ofilima tai pameke eitavelo oyo ya li ya danwa omido 100 da pita,” mOshungonangelo 15 Februali 2014, epandja 30-32.


c: text/html

text:
‘Inatu lolokeni’
“Mokulonga ouwa inatu lolokeni.” — GAL. 6:9.
1, 2. Ongahelipi okudiladila kombinga yehangano laJehova lomeshito alishe taku tu kwafele tu kale tu na elineekelo?
OHASHI kala shihokwifa okudiladila kutya otu li oshitukulwa shehangano la kula lomeshito alishe. Omamoniko oo e li muHesekiel etukulwa 1 nosho yo Daniel etukulwa 7 okwa yelifa nawa nghee Jehova ta yukifa oinima opo a wanife po elalakano laye. Jesus ota wilike oshitukulwa shehangano laJehova shokombada yedu opo shi yandje elitulemo kokuudifa onghundana iwa, okufila oshisho pamhepo ovo tava longo oshilonga osho nosho yo okukwafela vamwe va ninge ovalongeli vaJehova. Osho otashi tu linyengifa tu kale twe lineekela ehangano laJehova. — Mat. 24:45.
2 Oho shikula ngoo oshihopaenenwa shehangano olo likumwifi? Owe lipyakidila ngoo natango moilonga yaKalunga ile owa teka omukumo? Ngeenge otwe lipula omapulo oo, otashi dulika tu ka mone kutya ohatu ende hatu loloka ile hatu kanifa ouladi. Osho otashi dulu oku tu ningilwa. Omuyapostoli Paulus okwa li a kumaida Ovakriste vakwao vomefelemudo lotete va shikule oshihopaenenwa shaJesus shouladi. Okwa ti kutya osho otashi ke va kwafela vaha ‘loloke neemwenyo davo diha fye ounye.’ (Heb. 12:3) Sha faafana, ngeenge otwa konakona noukeka oshitukulwa sha tetekela, osho sha kundafana shi na sha nanghee ehangano laJehova la pondola, otashi ke tu kwafela tu kale ovaladi novalididimiki.
3. Otwa pumbwa okuninga shike opo tuha loloke, noshike hatu ka kundafana moshitukulwa eshi?
3 Paulus okwa ulika kutya otwa pumbwa okuninga shihapu opo tuha loloke. Okwa ti kutya otwa pumbwa okukala hatu ‘longo ouwa.’ (Gal. 6:9) Onghee hano, otwa pumbwa okukatuka eenghatu. Natu ka kundafaneni kombinga yoinima itano oyo tu na okuninga opo tu twikile okukala ovaladi nokushikula ewiliko lehangano laJehova. Opo nee hatu tale ngeenge fye nomaukwaneumbo etu otwa pumbwa okuyandja elitulemo lihapu kuimwe yomuyo.
OHATU ONGALA OPO TU TWAAFANE OMUKUMO NOTU LONGELE KALUNGA
4. Omolwashike hatu dulu okutya okwoongala pamwe oku li oshitukulwa sha fimanenena shelongelokalunga letu?
4 Okwoongala pamwe okwa kala alushe kwa fimanenena kovapiya vaKalunga. Jehova okwa kala ha ongala pamwe novaengeli meulu. (1 Eeh. 22:19; Job 1:6; 2:1; Dan. 7:10) Oshiwana shaIsrael shonale nasho osha li hashi ongala opo shi “shiive okuuda nokulongwa.” (Deut. 31:10-12) Ovajuda vomefelemudo lotete ova li hava i pandjikilile koinagoga opo va ka leshe Omishangwa. (Luk. 4:16; Oil. 15:21) Kakele kaasho, okwoongala pamwe okwa twikila fiyo osheshi eongalo lopaKriste la ka totwa po, noku li natango oshitukulwa sha fimana shelongelokalunga letu. Onghee hano, Ovakriste vashili ohava ‘filafana oshisho nohava twaafana omukumo mohole nomoilonga iwa.’ Otwa pumbwa yo okukala hatu ‘kumaidafana, unene eshi hatu mono efiku [laJehova] tali ehene popepi.’ — Heb. 10:24, 25.
5. Ongahelipi hatu dulu okutwaafana omukumo pokwoongala?
5 Onghedi imwe ya fimana omo hatu dulu okutwaafana omukumo oyo okuyandja omilombo pokwoongala. Ohatu dulu okuhepaulula eitavelo letu moipafi mokunyamukula omapulo outendo, mokuninga omatyekosha e na sha nomishangwa, mokuhokolola oimoniwa i li pauxupi oyo tai ulike kutya oshi li pandunge okushikula omafinamhango Ombibeli, ile meenghedi dimwe vali. (Eps. 22:23; 40:10) Kashi na nee mbudi kutya owa kala ho i kokwoongala oule womido di fike peni, natango oto dimine kutya ohashi kala odjo yetwomukumo okupwilikina komilombo tadi di komutima dovamwatate novamwameme, ovakulunhu nounona.
6. Okwoongala ohaku tu kwafele meenghedi dilipi?
6 Kalunga okwa hala tu kala hatu ongala pamwe omolwomatomheno amwe elipi? Okwoongala nosho yo oyoongalele ohai tu kwafele tu kale hatu popi nouladi notu lididimikile omapataneko ile ngeenge ovanhu inava hala okupwilikina kufye moitukulwa yetu. (Oil. 4:23, 31) Oipopiwa nosho yo oitukulwa ikwao ya kanghamena kOmbibeli ohai pameke eitavelo letu. (Oil. 15:32; Rom. 1:11, 12) Omahongo nosho yo omilombo tadi tu omukumo odo hatu udu pokwoongala ohadi tu etele ehafo lashili nohadi tu ‘tulumukifa momafiku madjuu.’ (Eps. 94:12, 13) Okomitiye yOkuhonga yOlutuwiliki ohai unganeke oinima aishe oyo hai kundafanwa pokwoongala kwoshiwana shaJehova mounyuni aushe. Inatu pandula tuu neenghono ehongo la denga mbada olo hatu pewa pokwoongala oshivike keshe!
7, 8. (a) Etomheno la fimanenena lokwoongala kweongalo olilipi? (b) Ongahelipi okwoongala kwe ku kwafela pamhepo?
7 Ope na vali oshinima shimwe sha fimanenena shi dulife omauwa oo hatu mono paumwene pokwoongala. Elalakano la fimanenena lokwoongala pamwe olo okulongela Jehova. (Lesha Epsalme 95:6.) Kau fi tuu oufembanghenda munene okutanga Kalunga ketu mukumwifi! (Kol. 3:16) Jehova okwa wana shili okulongelwa kufye mokukala hatu kala pokwoongala nokukufa ombinga muko. (Eh. 4:11) Onghee hano, itashi kumwifa eshi twa kumaidwa “tuha efe po okwoongala pamwe, ngaashi vamwe ve na ondjikilile yoku shi ninga.” — Heb. 10:25, NW.
8 Ohatu tale ko ngoo okwoongala kwopaKriste ku li efiloshisho olo tali tu kwafele tu lididimike fiyo osheshi Jehova ta ka katukila onghatu ounyuni ou woukolokoshi? Ngeenge osho, otu na oku ku tala ko ku li shimwe ‘shomoinima oyo ya fimanenena’ oyo tu na okupitifa komesho, nonande otwe lipyakidila mokukalamwenyo kwetu. (Fil. 1:10, NW) Katu na okukala hatu faula okwoongala, okuninga sha po pe na oupyakadi wa kwata moiti.
KONGA OVANAMITIMADIWA
9. Otu shi shii ngahelipi kutya oilonga yokuudifa oya fimana?
9 Okukala hatu kufa ombinga pauyadi moilonga yokuudifa ohashi tu kwafele yo tu shikule ewiliko lehangano laJehova. Jesus oye a li a hovela oilonga oyo eshi a li kombada yedu. (Mat. 28:19, 20) Okudja opo, ehangano laJehova alishe ola kala tali yandje elitulemo le likalekelwa koilonga yokuudifa Ouhamba noyokuninga ovanhu ovahongwa. Oimoniwa ihapu yokunena otai yandje oumbangi kutya ovaengeli otava yambidida oilonga yokuudifa nohave tu wilike tu ye kwaavo “va halelela oku ka mona omwenyo waalushe.” (Oil. 13:48, NW; Eh. 14:6, 7) Oshitukulwa shehangano laJehova shokombada yedu ohashi unganeke nokuyambidida oilonga oyo ya fimanenena. Mbela naave owa pitifa ngoo komesho oilonga yokuudifa?
10. (a) Oshike sha li sha kwafela omumwatate umwe a kale e hole oshili nohole yomoule? (b) Oukalele owe ku kwafela ngahelipi u kale u hole oshili nohole yomoule?
10 Okukala ovaladi moukalele ohashi tu kwafele tu kale tu hole oshili nohole yomoule. Natu ka tale kwaasho Mitchel a popya, oo a kala omukulunhuongalo nomukokolindjila oule womido dihapu. Okwa ti: “Ondi hole okulombwela ovanhu kombinga yoshili. Ohandi lesha oitukulwa ipe oyo i li mOshungonangelo ile mo-Awake! nohandi kala nda kuminwa ounongo nomayele oo e li mo. Ohandi kala yo nda kuminwa nghee ouyelele oo u li moshitukulwa keshe wa unganekwa nawa. Opo nee, ohandi kala nda hala okuya moukalele ndi ka tale kutya ovanhu otave ke linyenga ngahelipi kouyelele oo, nonghee handi dulu okupendula ohokwe yavo.” Mitchel okwa ti vali kutya oukalele ohau mu kwafele a kale a pitifa komesho oinima oyo ya fimanenena monghalamwenyo yaye noiha efa nande osha shi mu imbe okuya moukalele. Sha faafana, ngeenge otwa kala twe lipyakidila moilonga yetu iyapuki otashi ke tu kwafela tu kale ovadiinini momafiku aa axuuninwa. — Lesha 1 Ovakorinto 15:58.
KALA HO LI EENDJA DOPAMHEPO
11. Ongahelipi hatu dulu okulongifa pauyadi eendja dopamhepo odo hatu pewa kuJehova?
11 Jehova okwa longekida eendja dihapu dopamhepo moishangomwa opo di tu pameke. Otashi dulika to dimbuluka efimbo lonhumba eshi wa lesha oshishangomwa ndele to diladila to ti: ‘Eshi osho naanaa nda pumbwa! Jehova okwa fa ashike aame e shi shangela!’ Ou na etomheno lokukala u udite ngaho, molwaashi Jehova ohe tu hongo noku tu wilika okupitila moishangomwa. Okwa ti: “Onda hala ndi ku longe, ndi ku udikile ondjila, ei u nokweenda nayo.” (Eps. 32:8) Ohatu kendabala ngoo okulesha oishangomwa aishe oyo twa pewa nokudilonga kwaasho twa lesha? Okuninga ngaho otashi ke tu kwafela tu twikile okwiimika oiimati notuha fye pamhepo momafiku aa axuuninwa madjuu. — Lesha Epsalme 1:1-3; 35:28; 119:97.
12. Oshike tashi dulu oku tu kwafela tuha kwate okahetengi omafiloshisho opamhepo?
12 Ngeenge otwa diladila koilonga aishe oyo hai longwa opo ku nyanyangidwe oishangomwa yetu, ohatu ka kala twe i lenga neenghono. Okomitiye yOkushanga yOlutuwiliki ohai pashukile oilonga yokukonga omauyelele, okushanga, okuleshulula, okuhoolola omafano oo haa longifwa moishangomwa, okutoloka oishangomwa nosho yo ouyelele oo hatu tula kointaneta. Oitaimbelewa oyo hai pilinda ohai tumine oishangomwa komaongalo opopepi naao okokule. Mbela oilonga aishe oyo ohai longwa nelalakano lashike? Ohai longwa nelalakano lokupalula nawa pamhepo oshiwana shaJehova. (Jes. 65:13) Onghee hano, natu kaleni hatu lipalula nawa neendja dopamhepo odo hatu pewa kehangano laJehova. — Eps. 119:27.
YAMBIDIDA OMALONGEKIDO EHANGANO
13, 14. Oolyelye hava yambidida omalongekido aJehova meulu, nongahelipi nafye hatu dulu oku a yambidida kombada yedu?
13 Johannes okwa li a mona memoniko Jesus a londa konghambe itoka ta ka lwifa ovo va tukulila Jehova oshibofa. (Eh. 19:11-15) Itashi pameke tuu eitavelo okushiiva kutya memoniko olo Jesus okwa monika ta shikulwa kovaengeli ovadiinini noku li pamwe novavaekwa ovo va nyumunwa koufi nova pewa ondjabi yavo meulu! (Eh. 2:26, 27) Osho kashi fi tuu oshihopaenenwa sha tongomana shi na sha nokuyambidida omalongekido aJehova!
14 Sha faafana, ongudu inene ohai yambidida pauyadi ovamwaxe vaKristus ovavaekwa ovo ve li natango kombada yedu notava kwatele komesho ehangano Jehova kunena. (Lesha Sakaria 8:23.) Ongahelipi hatu dulu okuulika pauhandimwe kutya ohatu yambidida omalongekido aJehova? Onghedi imwe omo hatu dulu oku shi ninga omokukala hatu dulika kwaavo tava kwatele komesho. (Heb. 13:7, 17) Osho otu na oku shi ulika tete meongalo letu. Osho hatu popi shi na sha novakulunhuongalo ohashi ningifa ngoo vamwe va kale ve va fimaneka nosho yo oilonga yavo? Ohatu ladipike ngoo ovana vetu va kale va fimaneka ovalumenhu ovo ovadiinini nokukala hava kongo omayele opamishangwa kuvo? Kakele kaasho, mbela oukwaneumbo wetu ohau kundafana ngoo nghee u na okulongifa oiniwe yao opo u yambidide oilonga yokuudifa yomounyuni aushe? (Omayel. 3:9; 1 Kor. 16:2; 2 Kor. 8:12) Oho shi tale ko ngoo shi li oufembanghenda okufila oshisho nokuwapaleka Olupale lOuhamba? Ngeenge otu na efimaneko notu li moukumwe, omhepo yaJehova otai ka kunguluka nawa mokati ketu. Omhepo oyo ohai tu kwafele tuha loloke momafiku aa axuuninwa. — Jes. 40:29-31.
KALA METWOKUMWE NETUMWALAKA OLO HO UDIFA
15. Omolwashike tu na okukondja alushe opo tu kale metwokumwe nelalakano laJehova la tumbala?
15 Opo tu dule okulididimika nokushikula ewiliko lehangano laJehova, otu na okukala metwokumwe netumwalaka olo hatu udifa mokukala hatu ‘shipaashipa eshi tashi wapalele Omwene.’ (Ef. 5:10, 11) Ndele alushe otu na okukondjifa enwefemo lii mokukalamwenyo kwetu omolwokuhawanenena kwetu nosho yo eenghendabala daSatana nounyuni waye woukolokoshi. Vamwe vomunye ovamwatate novamwameme ovaholike ohamu kondjo efiku keshe opo mu kaleke po ekwatafano leni naJehova. Jehova oku mu hole omolweenghendabala odo tamu ningi. Inamu sholola nandenande! Okukala metwokumwe nelalakano laJehova otashi tu kwafele tu kale tu udite twa wanenwa shili notu kale tu shii kutya okulongela Kalunga kwetu kaku fi oshimha. — 1 Kor. 9:24-27.
Kwafela vamwe nouladi va mone kutya navo otava dulu okukala oshitukulwa shehangano laJehova linenenene
16, 17. (a) Otu na okuninga po shike ngeenge otwa nyona enyono la kwata moiti? (b) Ongahelipi hatu dulu okumona ouwa moshihopaenenwa shaAnne?
16 Ndele mbela oshike u na okuninga po ngeenge owa nyona enyono la kwata moiti? Ou na okukonga ekwafo diva ngaashi tashi dulika. Ngeenge owa holeke enyono loye, oto ka naipika ashike onghalo yoye. Dimbuluka kutya David okwa ti kutya eshi a li a mwenena omanyono aye, ‘omakipa aye okwa li a tekauka molweemhata odo da li meni laye efiku alishe.’ (Eps. 32:3) Onghee hano, okuholeka omanyono etu otashi ke tu lolola ashike pamaliudo nosho yo pamhepo, ndele “ou te a hepaulula ndee te a efa, ota ka filwa onghenda.” — Omayel. 28:13.
17 Natu ka taleni koshihopaenenwa shaAnne. * Anne okwa li a ninga omukokolindjila eshi a li e na omido omulongo nasha. Ndele lwanima, okwa ka kala ta nyono meholeko. Osho osha li she mu ningifa a kale e udite etimba. Okwa ti: “Efimbo keshe onda li handi kala nda nyemata nonda polimana.” Ndele mbela okwa li a ninga po shike? Okwa ti kutya efiku limwe pokwoongala opa li pa kundafanwa Jakob 5:14, 15. Opo nee, okwa li a mona kutya okwa pumbwa ekwafo nokwa li a ka konga ekwafo kovakulunhuongalo. Okwa ti: “Omushangwa oo owa li ashike wa fa omuti oo nda shangelwa kuJehova opo u hakule nge pamhepo. Kasha li shipu okunwa omuti oo, ashike owa hakula nge. Onda li nda dulika komayele oo e li momishangwa nosha kwafela nge.” Osho osha li sha ningwa omido donhumba da ka pita, na Anne paife ota longele Jehova e na eliudo la koshoka.
18. Otu na okukala twa tokola toko okuninga shike?
18 Kashi fi tuu oufembanghenda okukala tu li oshitukulwa shehangano laJehova likumwifi momafiku aa axuuninwa! Natu kale twa tokola toko tuha kwate okahetengi osho tu na. Ndele ponhele yaasho, natu kaleni hatu longele kumwe tu li oukwaneumbo mokukala hatu kala pokwoongala pandjikilile, hatu kongo ovanamitimadiwa moshitukulwa shetu nokukala hatu li pandjikilile eendja dopamhepo odo hatu pewa. Natu yambidideni yo ovo hava kwatele komesho nokukala metwokumwe netumwalaka olo hatu udifa. Ngeenge otwa ningi ngaho, ohatu ka shikula ewiliko lehangano laJehova noitatu ka loloka okulonga ouwa.
^ okat. 17 Edina olo halo lomunhu oo lelalela.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Vamwe ovo ve liyamba va longe nehalo liwa moMicronesia
KATHERINE okwa kulila mOilongo ya Hangana nokwa ninginifwa e li Ondombwedi yaJehova eshi e na omido 16. Okwa li a lenga oukalele waye, ashike ovanhu vomoshitukulwa shavo kave na lela ohokwe metumwalaka lOuhamba. Okwa ti: “Ohandi lesha oimoniwa i na sha novanhu ovo va ilikana Kalunga a tume omunhu e va kwafele ve mu shiive. Ohandi kala nda hala ngeno okuhanga omunhu a tya ngaho, ndele oye ngoo ihandi mono oo.”
Eshi Katherine a kala nokuudifila moshitukulwa omo oule womido, okwa ka kala a hala okuya koshitukulwa oko ku na ovanhu vahapu ve na ohokwe metumwalaka lOuhamba. Ashike okwa li te lipula nongeenge ote ke shi pondola ngoo. Monghalamwenyo yaye okwa kala ashike kokule noukwaneumbo wavo lumwe, oule woivike ivali, ndele efiku keshe okwa li ha kala a djuulukwa keumbo neenghono. Ashike okwe ke shi pondola molwaashi okwa li a halelela okukwafela ovo tava kongo Jehova. Konima eshi a dilonga keenhele donhumba oko ta dulu okutembukila, okwa li a shangela koshitaimbelewa shaGuam nokwa li a pewa ouyelele oo a pumbwa. MuJuli 2007, eshi Katherine e na omido 26, okwa li a tembukila koSaipan, okanhunhu ke li pEfuta la Mwena, eekilometa 10 000 okudja keumbo lavo. Mbela oshe ke mu endela ngahelipi?
ENYAMUKULO KOMAILIKANO OPAVALI
Diva ashike eshi Katherine a tembukila keongalo lipe, okwa li a shakena nomukainhu umwe womido 40 nasha wedina Doris, oo a li a tambula ko ekonakonombibeli. Konima eshi va konakona omatukulwa atatu okehovelo mOmbibeli otai hongo, Katherine okwa ka diladila okuninga po omalunduluko. Okwa ti: “Doris omukonakoni muwa, nokanda li ndi wete ndi na owino woku mu kwafela. Shidalelwe ndi kale nomukonakoni ta ningi exumokomesho, nomolwaasho nda li ndi udite kutya Doris okwa pumbwa okukonakona nomumwameme a pyokoka nowepupi laye.” Katherine okwa li a pula Jehova meilikano e mu kwafele a hoolole omumwameme ta wapalele oo ta dulu okulineekelela omukonakonimbibeli waye. Opo nee okwa li a tokola a lombwele Doris kombinga yelunduluko olo.
Katherine okwa ti: “Fimbo inandi eta po oshikundafanwa osho, Doris okwa lombwela nge kutya okwa hala okukundafana naame kombinga youpyakadi wonhumba. Eshi nda pwilikina kuye, onde mu lombwela nghee Jehova a kwafela nge ndi ungaunge nonghalo ya faafana. Doris okwa li a pandula nge.” Opo nee okwa li a lombwela nge ta ti: “Jehova okwe ku longifa u kwafele nge. Fiku we uya keumbo letu oshikando shotete, onda li handi lesha Ombibeli oule weevili. Onda li handi kwena, handi pula Kalunga a tumine nge omunhu a kwafele nge ndi ude ko Ombibeli. Opo nee owa li wa konghola pomuvelo wange. Jehova okwa li a nyamukula eilikano lange.” Katherine okwa li ta kwena eshi ta hokolola ehokololo olo tali kumu omutima. Okwa ti: “Eendjovo daDoris oda li enyamukulo keilikano lange. Jehova okwa li a ulikila nge kutya ohandi dulu okutwikila okukonakona naDoris.”
Doris okwa ka ninginifwa mo 2010, nopaife oku na ovakonakonimbibeli vaye. Katherine okwa ti: “Onda hafa neenghono eshi nda kwafela omunhu oo a halelela okuninga omupiya waJehova molwaashi osho nda kala nda halelela.” Kunena, Katherine ota hafele okulonga e li omukokolindjila e likalekelwa kokanhunhu ke li pEfuta la Mwena moKosrae.
OKUUNGAUNGA NOMASHONGO OPATATU
Ovamwatate novamwameme ve dulife pefele va dja kondje yoilongo (ve li pomido 19 fiyo 79) ova ka longa apa pe na omhumbwe inene yovaudifi moMicronesia. Omaliudo ovamwatate ovo valadi okwa hokololwa nawa kuErica, oo a tembukila koGuam mo 2006 eshi e na omido 19. Okwa ti: “Oshihafifa okukokola ondjila moshitukulwa omo ovanhu ve na enota loshili. Onda hafa neenghono eshi Jehova a kwafela nge ndi ye moshilonga osho. Oyo oyo onghedi ya denga mbada yokukalamwenyo.” Paife Erica ota hafele okulonga e li omukokolindjila e likalekelwa moEbeye kounhunhu vaMarshall. Ashike okulonga kondje yoshilongo oshi na yo omashongo. Natu ka kundafaneni atatu omuo nokutala kutya ongahelipi ovo va tembukila koMicronesia va ungaunga nao.
Onghedi yokukalamwenyo. Konima eshi Simon oo a li e na omido 22 a fika kokanhunhu kaPalau mo 2007, okwa li a mona kutya ota dulu ashike okumona oumaliwa vaninini ve dulike kokule kwaasho a li ha mono moshilongo shavo moEngland. Okwa ti: “Onde lihonga okuhalanda keshe osho nda hala. Paife ohandi hoolola noukeka kutya oikulya ilipi ndi na okulanda, nohandi kongo apa pe na ombilixa. Ngeenge oshinima shange shimwe osha teka, ohandi ka konga shikulu osho sha teka nokukonga oo ta kwafele nge e shi pangele.” Okukala nonghalamwenyo yanafangwa okwe mu kuma ngahelipi? Simon okwa ti: “Okwa kwafela nge ndi lihonge kutya oshike sha pumbiwa lela monghalamwenyo nonghee handi dulu okuxupa nakanini. Onda kala ndi wete nghee eke laJehova tali yambidida nokufila nge oshisho lwoikando. Omido heyali odo nda kala handi longo oku, inandi hepa sha shokulya ile onhele yokunangala.” Doshili, Jehova oha yambidida ovo ve na onghalamwenyo yanafangwa omolwokukonga tete Ouhamba. — Mat. 6:32, 33.
Odjuulufi yokeumbo. Erica okwa ti: “Molwaashi onda ika vambuletu neenghono, onda li handi diladila kutya odjuulufi otai ka piyaaneka oukalele wange.” Okwa li e lilongekidila ngahelipi oshinima osho? Okwa ti: “Fimbo inandi tembuka, onda li nda lesha oitukulwa mOshungonangelo i na sha nongeenge wa djuulukwa keumbo. Osho osha longekida omutima wange opo ndi dule okuungaunga neshongo olo. Moshitukulwa shimwe omwa popiwa omudalakadi ta shilipaleke okamonakadona kutya, ‘Jehova ote ku file oshisho nawa e dule nge.’ Eshilipaleko olo ola pameka nge neenghono.” Hannah nomushamane waye Patrick, otava longele Jehova kounhunhu vaMarshall moMajuro. Hannah oha kondjifa odjuulufi yokeumbo mokuyandja elitulemo laye kovamwatate novamwameme vomeongalo omo ve li. Okwa ti: “Ohandi pandula Jehova alushe eshi tu na oumwainafana womounyuni aushe molwaashi navo oukwaneumbo wetu. Ngeno opa li pehe na ekwafo lavo lopahole, ngeno inandi dula oku ka longa oko ku na omhumbwe inene yovaudifi.”
Okupanga oukaume. Simon okwa ti: “Eshi ngoo to fiki moshilongo shimwe, hanga oinima aishe oi li shimwe shi lili. Omafimbo amwe ohandi kala nda djuuluka okuninga omashendjo novanhu ovo twe liika navo.” Erica okwa ti: “Eshi opo nda i ko, onda li handi kala ndi wete nda fa handi pitililwa po, ashike osho osha kwafela nge ndi dimbuluke kutya oshike sha eta nge konhele oku. Inandi tembuka omolwouwa wopaumwene, ndele omolwokulongela Jehova shihapu.” Okwa weda ko vali a ti: “Lwanima onda ka panga oukaume muwa, oo nda lenga neenghono.” Simon okwa ninga eenghendabala e lihonge elaka lOshipalauan, olo le mu kwafela a ‘mbwalangadjele’ ovamwaxe vomeongalo omo e li. (2 Kor. 6:13) Eenghendabala daye dokulihonga elaka ode mu ningifa a kale e holike kovamwaxe. Onghee hano, ngeenge ovamwatate ovo ve uya monhele yonhumba tava longo pamwe novamwatate vomoshitukulwa, aveshe ohava mono ondjabi yokuhafela oukaume wopofingo meongalo. Ovo have liyambe nehalo liwa va ka longe opo pe na omhumbwe inene yovaudifi ohava mono ondjabi imwe vali ilipi?
‘OKUTEYA NEPUNIKO’
Omuyapostoli Paulus okwa ti: ‘Ou ta kunu nepuniko, ota teya yo nepuniko.’ (2 Kor. 9:6) Efinamhango olo la popiwa momushangwa oo ola yukifwa kwaavo tava tamununa mo oukalele wavo. Mbela oiimati ilipi ovo va ka longa moMicronesia tava ‘teya nepuniko’?
MoMicronesia omu na eemhito dihapu dokuhovela omakonakonombibeli nosho yo okumona nghee ovo tave lihongo nokutula moilonga oshili yomEendjovo daKalunga tava ningi exumokomesho. Patrick naHannah ova li yo va udifila koAngaur, okanhunhu kanini ke na ashike ovakalimo 320. Lwanima eshi va kala oko oule weemwedi mbali, ova li va shakeneka omudalakadi oo ta tekula ovana oye aeke. Diva okwa li a tambula ko ekonakonombibeli nokuulika kutya oku hole oshili mokuninga omalunduluko manene monghalamwenyo yaye. Hannah okwa ti: “Konima yekonakono keshe eshi hatu di ko keumbo laye twa londa eembashikela, ohatu litale ndele hatu popile oshita hatu ti: ‘Tangi Jehova.’” Hannah okwa weda ko ta ti: “Otu shi shii kutya Jehova okwa li ta dulu okunanena omukainhu ou kuye monghedi yonhumba ile yongadi, ndele molwaashi otwe ya okulongela oko ku na omhumbwe inene yovaudifi, otwa li twa dula okumona nokukwafela umwe oo a fa odi opo a shiive Jehova. Oshimoniwa osho osho unene sha li enangekonoupuna la fimana monghalamwenyo yetu aishe.” Ngaashi Erica a ti, “ngeenge owa kwafele umwe a shiive Jehova, oho mono ehafo itali yelekwa nasha.”
MBELA OVE ITO DULU OKUKWAFELA?
Moilongo ihapu omu na omhumbwe inene yovaudifi vOuhamba. Mbela ito dulu okuninga umwe womwaavo tava tembukile oko ku na omhumbwe inene? Pula Jehova meilikano a pameke ehalo loye lokutamununa mo oukalele woye. Kundafana oshinima sha tya ngaho novakulunhuongalo, nomupashukilishikandjo ile ovo ve na oufembanghenda wokulonga koilongo oko ku na omhumbwe inene yovaudifi. Ngeenge owa mono kutya owe lilongekida, shangela koshitaimbelewa osho tashi pashukile oshitukulwa oko wa hala okuya nokupula ouyelele muhapu. * Otashi dulika naave to dulu okuwaimina ovamwatate novamwameme omayovi ovanyasha novakulunhu, ovalihomboli naavo inava hombola ile inava hombolwa, ovo ve liyamba va longe nehalo liwa nokumakela ehafo ‘lokuteya nepuniko.’
^ okat. 17 Tala oshitukulwa mokafo Oukalele Wetu wOuhamba waAuguste 2011, shi na oshipalanyole, “Mbela ito dulu ‘okuyaukila kuMakedonia’?”
Lihonga shihapu
Ovakokolindjila ova longekidilwa eefikola dilipi?
Edeulo le likalekelwa lilipi hali pewa ovo hava longifa efimbo lavo moilonga yokuudifa Ouhamba?


text:
Oshikonga sha unganekwa nawa sha etifa oidjemo iwa
Moshilando San Bernardo moChile osho shi li muAmerika lokOlukadi omu na omuudifi umwe omunyasha omuladi wedina María Isabel. Ye noukwaneumbo wavo ovomuhoko wOvamapuche, eedalele domoshilongo osho. Oukwaneumbo oo aushe owa kala tau yambidida eenghendabala dokutota po eongalo lipe lelaka lOshimapuche, olo hali ifanwa yo Mapudungun.
Eshi kwa li kwa shiivifwa kutya Edimbuluko lefyo laKristus otali ka danenwa yo moMapudungun nosho yo kutya opa nyanyangidwa oufo 2 000 vokushiva ovanhu kEdimbuluko melaka olo, nove na okwaandjakanekwa, osha li sha ningifa María Isabel a pangele omhangela yonhumba. Mbela okwa li ta ka ninga po shike opo a kwafele? Okwa li a dimbuluka oimoniwa yEendombwedi dikwao dinyasha odo da li hadi hafele nohadi pondola mokuudifila ovanafikola vakwao novahongi. Okudja opo, okwa ka kundafana novadali vaye, opo nee aveshe ova li va tokola opo María Isabel a pangele omhangela kutya otaka yandja ngahelipi oufo ovo kofikola. Mbela okwa li a diladila e ke shi ende ngahelipi?
Tete, María Isabel okwa li a pula epitikilo kelelo lofikola opo a tulike okafo keshivo pomuvelo woluumbo lofikola. Ola li le mu pitika a ninge ngaho nole mu pandula omolwonghatu oyo a katuka. Efiku limwe poandaxa yongula, omukulunhufikola okwa li a ninga eshiivifo membako li na sha nokafo keshivo oko ka tulikwa komuvelo.
Lwanima, María Isabel okwa li a pula a talele po ovahongwa meengulu adishe. Eshi a pewa epitikilo kovahongi, okwa li a pula mongulu keshe ngeenge omu na Omumapuche. Okwa ti: “Onda li handi diladila kutya shiimba mofikola aishe omu na ashike Ovamapuche ve li 10 ile 15, ashike omwa li vahapu neenghono, nonda ka yandja oufo vokushiva 150.”
‘OKWA LI A TEELELA A YELIFILWE KOMUKULUNHU’
Omukainhu umwe eshi a mona okafo ka tulikwa pomuvelo wofikola, okwa li a pula kutya olyelye ta dulu oku mu yelifila shi na sha noshiningwanima osho. Okwa li a kumwa eshi ve mu twala kokakadona komido 10 oko ke mu yelifile. María Isabel okwa popya te limemesha ta ti: ‘Okwa li a teelela a yelifilwe komukulunhu.’ Eshi a yandja okafo keshivo komukainhu oo noku mu yelifila pauxupi, María Isabel okwa li e mu pula ondjukifi yaye opo ye novadali vaye ve ke mu talele po nove ke mu yelifile shihapu kombinga yOuhamba waKalunga. Ovaudifi 20 vomeongalo lomoshitukulwa omo hamu popiwa elaka lOshimapudungun ova li va hafa neenghono eshi va mona omukainhu oo nOvamapuche vamwe ovo va li va ulika ohokwe ve li 26 ve uya kEdimbuluko. Ongudu oyo paife oi li eongalo tali xumu nawa komesho.
Kashi na nee mbudi kutya ou na omido ngapi, mbela ito dulu okukatuka onghatu ya fa oyo opo u shive ovanafikola ile ovanailonga vakweni kEdimbuluko, koshipopiwa shomoipafi ile koshoongalele shoshitukulwa? Omolwashike ito kongo oimoniwa moishangomwa yetu oyo tai dulu oku ku kwafela u mone nghee to dulu okuninga omhangela tai pondola? Ilikana yo kuJehova e ku pe omhepo yaye iyapuki i ku kwafele u kale u na ouladi wokupopya kombinga yaye. (Luk. 11:13) Ngeenge owa ningi ngaho, oto ka kala wa hafa noto ka tuwa omukumo neenghono koidjemo yeenghendabala doye dokuninga eemhangela diwa.


text:
Dulika kuKalunga u mone ouwa momaudaneko aye
‘Kalunga okwe lianena Ye mwene, shaashi kapa li shimwe shi mu dule e shi anene.’ — HEB. 6:13.
1. Eendjovo daJehova oda yooloka ko ngahelipi kwaado dovanhu ovalunde?
JEHOVA ‘oKalunga koshili.’ (Eps. 31:5, NW) Ovanhu inava wanenena itatu dulu oku ve lineekela alushe, ashike ‘Kalunga iha dulu okufufya.’ (Heb. 6:18; lesha Numeri 23:19.) Kalunga oha wanifa po alushe osho a udanekela ovanhu. Pashihopaenenwa, keshe osho a li a popya kutya ote ke shi ninga pehovelo lefiku keshe lomafiku ahamano okushita, ‘osho naanaa a li a ninga.’ Onghee hano, pexulilo lefiku etihamano lokushita, “Kalunga a tala aishe ei e i ninga, ndele yo ya li ya wapala unene.” — Gen. 1:6, 7, 30, 31.
2. Efiku laKalunga letulumuko oshike, nomolwashike ‘e li yapula’?
2 Konima eshi Jehova Kalunga a popya kutya oinima aishe e i shita oiwa, okwa li vali a popya shi na sha nokuhovela kwefiku etiheyali, olo tali ulike komukokomoko wefimbo lile ndele hakeevili ashike 24, eshi a tulumukwa koilonga yaye yokushita oinima kombada yedu. (Gen. 2:2) Efiku laKalunga letulumuko inali xula natango. (Heb. 4:9, 10) Ombibeli inai popya kondadalunde kutya efiku olo ola hovela naini. Ndele otashi dulika la hovela konima eshi omukulukadi waAdam, Eva, a shitwa, omido 6 000 lwaapo da pita. Epangelo lOmido Eyovi laJesus Kristus oli li pokuhovela, nopefimbo opo Kalunga ota ka wanifa po elalakano laye lokushita edu li kale oparadisa fiyo alushe nomu kalwe kovanhu va wanenena. (Gen. 1:27, 28; Eh. 20:6) Kala wa shilipalekwa kutya oto dulu oku ka mona onakwiiwa oyo ihafifa. Ombibeli oya ti: “Kalunga okwa nangeka noupuna efiku eti-7 nokwe li yapula.” Osho oshi li eshilipaleko kutya kashi na nee mbudi kutya oshike tashi holoka po, eudaneko laKalunga otali ka wanifwa po pexulilo lefiku letulumuko laye. — Gen. 2:3.
3. (a) Konima eshi efiku letulumuko laKalunga la hovela, ounashibofa ulipi wa li wa holoka po? (b) Jehova okwa li a yelifa ngahelipi nghee ta ka xulifa po ounashibofa?
3 Eshi ashike efiku laKalunga lokutulumukwa la hovela, ovashitwa vaye vamwe ova li ve mu tukululila oshibofa. Satana, oo a li omweengeli waKalunga, okwa li a kendabala okuningifa ovashitwa vakwao ve mu longele ponhele yokulongela Kalunga. Okwa li a popya oipupulu nokuningifa Eva a kale ina dulika kuJehova. (1 Tim. 2:14) Opo nee, Eva naye okwa li a ningifa omushamane waye aha dulike kuJehova. (Gen. 3:1-6) Nokuli nopomhito opo, pehovelo elela londjokonona yeshito eshi Satana a li a lundila Jehova kutya ke fi omunashili, Jehova ka li e wete a pumbwa okwaana opo a koleke kutya elalakano laye otali ka wanifwa shili. Ndele ponhele yaasho, okwa li a popya kutya omunashibofa ota ka hanaunwa po ngahelipi, eendjovo odo da li tadi ka udiwa ko ashike peufwafimbo laye, a ti: ‘Ohandi ka tula outondanhu pokati koye [Satana] nomwalikadi, nokoludalo loye nokoludalo laye. Ye [oludalo la udanekwa] ota ka nyanyaula omutwe woye ndele ove oto ke mu twa moshififinwa.’ — Gen. 3:15; Eh. 12:9.
OKWAANA OKU LI ONGHEDI YOPAVETA YOKUKOLEKA OUSHILI WOSHINIMA SHONHUMBA
4, 5. Abraham okwa li a ninga shike omafimbo amwe shi li onghedi yopaveta?
4 Okudja pehovelo londjokonona yovanhu, otashi dulika kasha li sha pumbiwa okwaana kutya oshinima shonhumba oshoshili. Ovashitwa va wanenena ovo ve hole Kalunga nohave mu hopaenene, kava li hava ane molwaashi ova li hava popi alushe oshili nove lineekelafana filufilu. Ndele oinima oya li ya lunduluka konima eshi ovalihomboli votete va nyona. Okudja opo, eshi oipupulu nokukengelelafana kwa hapupala, ovanhu ova li va pumbwa okwaana opo va koleke oushili woinima oyo ya fimana.
5 Abraham okwa li a ana lwoikando itatu peemhito da yoolokafana, shi li onghedi yopaveta. (Gen. 21:22-24; 24:2-4, 9) Pashihopaenenwa, okwa li a ana eshi a li a finda ohamba yOvaelam neehamba adishe odo da li tadi lu pamwe nayo. Ohamba yaSalem noyaSodom oda li de uya okushakeneka Abraham. Melkisedek, ohamba yaSalem, okwa li yo “omupristeri waKalunga wOkombadambada” nokwa li a nangeka noupuna Abraham nokutanga Kalunga eshi a kwafela Abraham a finde ovatondi vaye. (Gen. 14:17-20) Opo nee eshi ohamba yaSodom ya li ya hala okupa Abraham ondjabi molwaashi a xupifa ovanhu vayo momake ovatondi, Abraham okwa li a ana a ti: “Ohandi yelula eke lange [nokwaana, NW] kOmwene Kalunga wOkombadambada, Omushiti weulu nedu. Oshili itandi kufa nande okangodi ile omwiya wonghaku, heeno, itandi kufa sha mwaaishe ei yoye opo uha shiive kutya: nda ninga Abram oshipuna.” — Gen. 14:21-23.
JEHOVA OKWA LI A ANA ESHI A UDANEKELA ABRAHAM EUDANEKO LE LIKALEKELWA
6. (a) Abraham okwe tu tulila po oshihopaenenwa shilipi? (b) Ongahelipi hatu dulu okumona ouwa mwaasho Abraham a li a ninga?
6 Omolwouwa wovanhu ovalunde, Jehova Kalunga okwa li yo a ana ta longifa omautumbulilo ngaashi: “Oshili ngaashi Ame ndi nomwenyo, Omwene Kalunga ta ti.” (Hes. 17:16) Ombibeli oya ulika kutya Jehova okwa li a ana lwoikando 40 peemhito da yoolokafana. Oshihopaenenwa shi shiivike nawa oshosho eshi Jehova a li a anena Abraham. Momukokomoko womido dihapu, Jehova okwa li a udanekela Abraham lwoikando omaudaneko oo okupitila muo a ulika kutya Oludalo la udanekwa ola li tali ka dja muye [Abraham] nosho yo momona waye Isak. (Gen. 12:1-3, 7; 13:14-17; 15:5, 18; 21:12) Opo nee Jehova okwa li a yeleka Abraham neyeleko lidjuu, a li e mu lombwela a yambe po omona waye omuholike. Abraham okwa li a dulika nopehe na okwoongaonga nofimbo a li pokuyamba po omona waye, omweengeli waKalunga okwa li e mu kelela ehe shi ninge. Kalunga okwa li a ana ta ti: “Ame ohandi lianene muame mwene . . . ove eshi we shi ninga noino anyena nge omumwoye ewifa, nokutya Ame ohandi ke ku nangeka noupuna unene noludalo loye ohandi li hapupalifa unene ngaashi eenyofi dokeulu nongaashi eheke pomunghulo wefuta. Noludalo loye tali ka nangala oivelo yovanaita nalo. Noiwana aishe kombada yedu tai ka nangekwa noupuna moludalo loye, osheshi ove wa uda ondaka yange.” — Gen. 22:1-3, 9-12, 15-18.
7, 8. (a) Omolwashike Kalunga a li a anena Abraham? (b) Ongahelipi “eedi dimwe” daJesus tadi ka mona ouwa meudaneko olo Kalunga a ana kutya ote ke li wanifa po?
7 Omolwashike Kalunga a li a anena Abraham kutya omaudaneko aye ote ke a wanifa po shili? Okwa li a ninga ngaho opo a ladipike nokupameka eitavelo laavo tava ka pangela pamwe naKristus, ovo ve li oshitukulwa oshitivali ‘sholudalo’ la udanekwa. (Lesha Ovaheberi 6:13-18; Gal. 3:29) Ngaashi omuyapostoli Paulus a yelifa, Jehova ‘okwe i pameka neano, opo tu tuwe shili ouladi koinima oyo ivali itai lunduluka, [eudaneko neano laye] muyo Kalunga ina dula okufufya, fye tu kanyatele keteelelo li li komesho.’
8 Ovakriste ovavaekwa havo aveke tava mono ouwa meano olo Kalunga a ningila Abraham. Jehova okwa li a ana kutya ovanhu ‘vomoiwana aishe kombada yedu otava ka nangekwa noupuna okupitila moludalo’ laAbraham. (Gen. 22:18) Ovanhu ovo tava ka nangekwa noupuna ova kwatela mo “eedi dimwe” daKristus diduliki, odo di na eteelelo loku ka kala nomwenyo fiyo alushe kombada yedu moparadisa. (Joh. 10:16, NW) Kashi na nee mbudi kutya otu na eteelelo lomeulu ile olokombada yedu, natu li “kanyatele” mokutwikila okudulika kuKalunga moinima aishe. — Lesha Ovaheberi 6:11, 12.
KALUNGA OKWA LI A ANA LWOIKANDO
9. Kalunga okwa li a ninga eano lilipi eshi oludalo laAbraham la li moupika wOvaegipti?
9 Konima yomido omafele, Jehova okwa li vali a ana kutya ota ka wanifa po omaudaneko oo a li a udanekela Abraham eshi a li a tuma Moses a ka popye noludalo laAbraham, olo la li moupika wOvaegipti. (Ex. 6:6-8) Kalunga okwa popya shi na sha naashi a li a ninga eano pefimbo opo a ti: ‘Mefiku linya Ame nda hoolola Israel, Ame onde va yelulila eke lange [nokwaana] ndi va pitife mo noku va twala koshilongo, nde shi va kongela, oshilongo shi yadi omashini nomaadi eenyiki.’ — Hes. 20:5, 6.
10. Kalunga okwa li a udanekela Ovaisrael shike konima eshi va mangululwa moupika wOvaegipti?
10 Konima eshi Ovaisrael va li va mangululwa moupika wOvaegipti, Jehova okwa li e va ningila vali eano limwe a ti: “Ngenge tamu pwilikine ondaka yange ndee tamu diinine ehangano lange, nye mokati koiwana aishe, mu nokukala oshiwana shange mwene, osheshi edu alishe olange. Ndele nye otamu ka kalela nge ouhamba wovapristeri noshiwana shiyapuki.” (Ex. 19:5, 6) Kalunga ka li tuu a pa Ovaisrael oufembanghenda we likalekelwa! Osho osha li sha hala okutya ngeenge ova kala ovaduliki, vamwe vomoshiwana osho otava ka kala ve na eteelelo loku ka longifwa kuKalunga ve li ouhamba wovapristeri, naasho otashi ka etela ovanhu aveshe omanangeko noupuna. Lwanima, Jehova okwa li a yelifila Ovaisrael osho e va ningila, a ti: ‘Onde ku anena ndele nda ninga ehangano naave.’ — Hes. 16:8.
11. Ovaisrael ova li ve linyenga ngahelipi eshi Kalunga a li e va pula va ninge oshiwana shaye oshihoololwa?
11 Pefimbo opo, Jehova ka li a pula Ovaisrael va ninge eano kutya otava ka dulika noka li e va fininika va tambule ko oufembanghenda we likalekelwa oo a li e va pa. Ndele ovo vene va li va ana tava ti: “Ashishe osho Omwene e shi tonga fye ohatu shi ningi.” (Ex. 19:8) Konima yomafiku atatu, Jehova okwa li e va lombwela kutya okwa hala oshiwana shaye oshihoololwa shi ninge shike. Tete, okwa li e shi pa oipango 10 nokonima Moses okwa li e shi lombwela oipango imwe ya wedwa po oyo i li muExodus 20:22 fiyo 23:33. Mbela Ovaisrael ova li ve linyenga ngahelipi? Ombibeli oya ti: “Ovanhu aveshe va nyamukula nondaka imwe ndee tava ti: Eendjovo adishe da popiwa kOmwene ohatu ke di wanifa.” (Ex. 24:3) Opo nee Moses okwa li a shanga eemhango odo ‘moramata yehangano’ noku di lesha pombada opo oshiwana ashishe shi di ude vali. Konima yaasho, oshiwana osha li vali sha ana oshikando oshititatu sha ti: “Ashishe eshi Omwene e shi tonga, ohatu ke shi wanifa nokudulika kusho.” — Ex. 24:4, 7, 8.
12. Jehova okwa li a ninga po shike eshi a li a ninga ehangano noshiwana shaye oshihoololwa, noshiwana osha li she linyenga ngahelipi?
12 Jehova okwa li a hovela diva okuwanifa po eudaneko laye eshi a ninga ehangano nOvaisrael mokuhoolola ovapristeri va kale tava longo metwalihangano; novapristeri ovo ova li tava ka kwafela ovanhu ovalunde va kale nekwatafano liwa naYe. Ndele nande ongaho, Ovaisrael ova li va dimbwa diva kutya ove liyapulila Kalunga, nova li va “handukifa Omuyapuki waIsrael.” (Eps. 78:41) Pashihopaenenwa, fimbo Moses a li e lipyakidila kOmhunda yaSinai ta pewa omalombwelo a wedwa po, Ovaisrael ova li va loloka okuteelela nova li va hovela okukanifa eitavelo muKalunga, tava diladila kutya Moses okwe va ekelashi. Onghee hano, ova li va ninga oshihongwafano shoshingoli shi li molupe lonhana ndele tava lombwele ovanhu tava ti: “Oyo kalunga koye, Israel, e ku pitifa mo medu laEgipti.” (Ex. 32:1, 4) Ova li va ninga osho ve shi ifana “oshivilo shefimano lOmwene,” tave linyongamene nokuyambela oshihongwafano. Eshi Jehova e shi mona, okwa lombwela Moses ta ti: “Ova kanduka mo mondjila oyo nde i va lombwela.” (Ex. 32:5, 6, 8) Shinyikifa oluhodi, okudja opo Ovaisrael ova kala hava anene Kalunga lwoikando ndele inava kala ovadiinini keano lavo. — Num. 30:2.
JEHOVA TA ANE VALI LWOIKANDO IVALI
13. Kalunga okwa li a ningila David eano lilipi, notu shi shii ngahelipi kutya eano olo oli na sha noludalo la udanekwa?
13 Pefimbo lepangelo lohamba David, Jehova okwa li a ana vali lwoikando ivali omolwouwa waaveshe ovo tava dulika kuye. Tete, okwa li a anena David kutya olukalwapangelo laye otali kala fiyo alushe. (Eps. 89:36, 37; 132:11, 12) Osho osha hala kutya Oludalo la udanekwa ola li tali ka ifanwa “Omona waDavid.” (Mat. 1:1; 21:9) David okwa li a popya nelininipiko kutya oludalo laye olo lomonakwiiwa oli li “Omwene” waye molwaashi Kristus okwa li ta ka kala e na ondodo yopombada. — Mat. 22:42-44.
14. Jehova okwa li a ninga eano lilipi kombinga yoludalo la udanekwa, nongahelipi hatu dulu okumona ouwa meano olo?
14 Oshitivali, Jehova okwa li a nwefa mo David a xunganeke kutya ohamba oyo ye likalekelwa oya li yo tai ka longa i li omupristeri omukulunhu. Pefimbo lOvaisrael, kasha li sha pitikwa omunhu a kale ohamba ye omupristeri. Ovapristeri ova li hava di mepata lOvalevi, ofimbo eehamba da li hadi di mepata lOvajuda. Ndele David okwa li a xunganeka shi na sha nOhamba oyo yomonakwiiwa a ti: “Kala omutumba kolulyo lange, fiyo handi ningi ovatondi voye [oshilyatelo] shokeemhadi doye. Omwene okwa ana, ndee ite shi lundulula: Oove omupristeri fiyo alushe opanghedi yaMelkisedek.” (Eps. 110:1, 4) Ngaashi ashike David a li a xunganeka, Jesus Kristus, oo e li oludalo la udanekwa, paife ota pangele meulu. Natango, ota longo e li omupristeri omukulunhu, oo ta kwafele ovanhu ovo ve livela ombedi va kale ve na ekwatafano liwa naKalunga. — Lesha Ovaheberi 7:21, 25, 26.
ISRAEL SHIPE SHA-KALUNGA
15, 16. (a) Ombibeli oya popya kombinga yaIsrael yopavali ilipi, na shilipipo Kalunga ta nangeke noupuna kunena? (b) Oshipango shilipi Jesus a li a pa ovashikuli vaye shi na sha nokwaana?
15 Molwaashi oshiwana shOvaisrael kasha li sha tambula ko Jesus Kristus, xuuninwa Jehova naye okwa li e shi ekelashi, nosha li sha kanifa oufembanghenda wokuninga “ouhamba wovapristeri.” Jesus okwa li a lombwela ovawiliki vOshijuda a ti: “Ouhamba waKalunga otau mu kufwa ndele tau pewa ovanhu, hava imike oiimati yawo.” (Mat. 21:43) Oshiwana osho shipe osha li sha totwa po poPentekoste yomo 33 O.P., eshi omhepo yaKalunga ya li ya tililwa kombada yovahongwa vaJesus 120 lwaapo ovo va li va ongala muJerusalem. Ovahongwa ovo ova li va ninga ‘Israel yaKalunga’ nomokweendela ko kwefimbo ovanhu omayovi va dja moiwana aishe ova li va ninga oshitukulwa shaIsrael yaKalunga. — Gal. 6:16.
16 Mepingafano naIsrael shopambelela, oshiwana shaKalunga shipe shopamhepo osha kala tashi imike oiimati iwa mokukala tashi dulika kuKalunga. Shimwe shomoipango oyo Israel shopamhepo sha kala tashi dulika kusho oshi na sha nokwaana. Okwaana okwa li haku longifwa nai pefimbo opo Jesus a li kombada yedu, molwaashi ovanhu ova li hava ane kombinga yoinima ihe fi yoshili ile inai fimana. (Mat. 23:16-22) Jesus okwa li a honga ovashikuli vaye a ti: ‘Inamu ana nandenande ndele eendjovo deni nadi tye: Heeno, heeno, ile: ahowe, ahowe. Odo da wedwa ko, oda dja momunawii.’ — Mat. 5:34, 37.
Omaudaneko aJehova alushe ohaa wanifwa po
17. Omapulo elipi hatu ka kundafana moshitukulwa tashi landula?
17 Mbela osho osha hala kutya osha puka alushe okwaana? Epulo vali limwe la fimana ole li kutya: Oshike sha kwatelwa mokuulika kutya oheeno yetu otai ti heeno? Omapulo oo otaa ka kundafanwa moshitukulwa tashi landula. Eshi hatu twikile okudilonga kEendjovo daKalunga, nashi tu linyengife tu kale hatu dulika kuye. Opo nee ote ke tu nangeka noupuna fiyo alushe, ngaashi ashike a udaneka nokwaana kutya osho ta ka ninga.


text:
Oshike tu na okuninga paife eshi twa “shiiva Kalunga”?
‘Omwa shiiva Kalunga.’ — GAL. 4:9.
1. Omolwashike omushingidila e na okukonakona odila fimbo inai tuka ta shikula omusholondodo?
OMUSHINGIDILA oha konakona nawanawa odila fimbo ina ya molweendo. Ndele opo a shilipaleke kutya okwa konakona oinima aishe, oha kala e na omusholondodo omo mu na oinima i dulife po 30 oyo e na okutala. Ngeenge ina shikula omusholondodo oo efimbo keshe ta konakona odila fimbo inai tuka, otashi dulika a etife oshiponga sha kula. Ndele mbela ou shii ngoo kutya omushingidila elipi unene a pumbwa okuladipikwa a konakone odila ta shikula omusholondodo oo efimbo keshe? Omushingidila oo e na owino. Omushingidila a tya ngaho oshi na oupu a kale ehe na ko nasha lela, ndele ta dopa okukonakona oinima aishe.
2. Ovakriste ova pumbwa okukonakona shike?
2 Ngaashi ashike omusholondodo oo u na okushikulwa komushingidila oo e na ko nasha neameno, ope na omusholondodo woinima oyo tu na okukonakona opo tu shilipaleke kutya eitavelo letu ola kola nokuli nopomafimbo madjuu. Osha fimana okukala hatu konakona pandjikilile kutya eitavelo letu ola kola shi fike peni nosho yo ngeenge otwe liyandjela ngoo shili Jehova Kalunga kutya nee opo twa ninginifwa ile otwa kala hatu mu longele oule womido dihapu. Ngeenge otwa dopa okuninga ngaho pandjikilile nonelitulemo itatu ka kala tu na ekwatafano liwa naJehova. Ombibeli oye tu londwela tai ti: “Ou e lishii e li ofika, na lungame a ha wile po.” — 1 Kor. 10:12.
3. Ovakriste vomuGalatia ova li va pumbwa okuninga shike?
3 Ovakriste vomuGalatia ova li va pumbwa okutala kutya eitavelo lavo ola kola shi fike peni nokukala ve na olupandu omolwemanguluko lopamhepo olo va li ve na. Ekuliloyambo laJesus ole shi ninga tashi shiiva opo Ovakriste va shiive Kalunga monghedi ye likalekelwa. Omolwalo, ovanhu otava dulu okuninga ovana vaKalunga. (Gal. 4:9) Ndele opo Ovagalati va twikile okukala nekwatafano naJehova la tya ngaho, ova li ve na okweekelashi omahongo oipupulu Ovajuda ovo va li tava ti kutya ove li koshi yOmhango yaMoses. Ndele meongalo lavo omwa li Ovakriste vomoiwana imwe ovo va li inava pita etanda ovo vehe shii Omhango yaMoses. Onghee hano, Ovajuda nosho yo Ovakriste vomoiwana imwe aveshe ova li va pumbwa okuninga exumokomesho lopamhepo. Ova li ve na okuuda ko kutya Kalunga ka li vali a hala ovanhu va shikule Omhango yaMoses.
EENGHATU ODO TU NA OKUKATUKA OPO TU SHIIVE KALUNGA
4, 5. Paulus okwa li a pa Ovagalati omayele elipi, nomolwashike tae tu wapalele?
4 Omayele oo omuyapostoli Paulus a li a pa Ovagalati okwe a shanga nelalakano opo a kwafele Ovakriste vashili aveshe vaha efe po oshili yOmbibeli nokushuna koinima oyo va fiya po. Jehova okwa li a nwefa mo omuyapostoli Paulus a ladipike ovalongeli vaYe aveshe va kanyatele oudiinini wavo ndele havovo ashike va li momaongalo omuGalatia.
5 Atusheni otwa pumbwa okudimbuluka kutya osha enda ngahelipi opo tu manguluke mo moupika wopamhepo nokuninga Eendombwedi daJehova. Shi na sha naasho, diladila komapulo aa avali: Oto dimbuluka ngoo eenghatu odo wa li wa katuka opo u kale wa wana okuninginifwa? Oto dimbuluka ngoo kutya osha enda ngahelipi opo u shiive Kalunga nou shiivike kuye nokungaho oto hafele emanguluko lashili lopamhepo?
6. Ohatu ka kundafana kombinga yomusholondodo washike?
6 Ope na eenghatu 9 odo keshe umwe e na okukatuka ngeenge te uya moshili. Eenghatu odo odi li mokamhungu ke na oshipalanyole, “Eenghatu odo omunhu e na okukatuka opo a ninginifwe nokutwikila okuninga exumokomesho.” Okukala hatu lidimbulukifa pandjikilile eenghatu odo 9 otashi ke tu pameka opo tuha shune koinima yomounyuni. Ngaashi ashike omushingidila omunawino e na okushikula alushe omusholondodo eshi ta konakona odila fimbo inai tuka, nafye otu na alushe okushikula omusholondodo wopamhepo opo tu dule okukala ovadiinini.
OVO VA SHIIVIKA KUKALUNGA OVE NA OKUTWIKILA OKUNINGA EXUMOKOMESHO
7. Oshihopaenenwa shilipi twa pumbwa okushikula, nomolwashike?
7 Omusholondodo oo hau longifwa komushingidila ohau mu dimbulukifa kutya oshike e na okukala ha ningi alushe fimbo odila inai tuka. Nafye otu na okukala alushe hatu likonakona tu tale kutya otwa ninga exumokomesho li fike peni okudja peninginifo letu. Paulus okwa li a shangela Timoteus ta ti: “Diinina oshihopaelelwa sheendjovo odo diwa we di uda kuame meitavelo nomohole, oyo i li muKristus Jesus.” (2 Tim. 1:13) ‘Eendjovo odo diwa’ otadi hangwa mEendjovo daKalunga. (1 Tim. 6:3) Ngaashi ashike efano la fanekwa paunafangwa tali dulu oku tu kwafela tu ude ko oshinima shonhumba, ‘eendjovo odo diwa’ nado ohadi tu kwafele tu ude ko notu ninge osho Jehova a hala tu ninge. Onghee hano, paife natu ka kundafaneni eenghatu odo twa li twa katuka fimbo inatu ninginifwa nokutala kutya ohatu diinine shi fike peni eendjovo doshili.
8, 9. (a) Omolwashike tu na okutwikila okumona eshiivo nokupameka eitavelo letu? (b) Yelifa kutya osha fimana shi fike peni okukula pamhepo nomolwashike tu na okutwikila okuninga ngaho.
8 Onghatu yotete oyo twa li twa katuka oyo okumona eshiivo. Opo nee, hatu kulike eitavelo. Ashike otwa pumbwa okutwikila okumona eshiivo nokupameka eitavelo letu. (2 Tes. 1:3) Konima eshi twa ninginifwa, ekwatafano letu naKalunga ola pumbwa okweenda tali kolo.
9 Ohatu dulu okuyeleka okukula kwetu kwopamhepo nokukula kwomuti. Omuti otau dulu okukula mounene monghedi ikumwifi, unene tuu ngeenge omidi dao oda ya moule. Pashihopaenenwa, omiti diwa domisederi dokuLibanon oda li hadi dulu okukula di fike petungo lomadimo 12 e lilonda, di na omidi da kola noda ya moule nefina li na oule weemeta 12. (Eimb.lela. 5: 15) Omuti oo ohau kulu neendelelo okudja pehovelo. Eshi omidi dao tadi kulu nokuya moule, efina lao ohali ningi linene nolile. Lwanima, omunhu iha dulu vali okumona ngeenge omuti oo otau kulu. Ovakriste navo osho hava kulu pamhepo ngaho. Otashi dulika tu kule pamhepo neendelelo eshi opo twa hovele okukonakona Ombibeli, ndele hatu ninginifwa. Vamwe meongalo ohava kala ve shi wete kutya ohatu ningi exumokomesho. Otashi dulika nokuli tu ninge ovakokolindjila ile tu pewe omaufembanghenda vali amwe meongalo. Mokweendela ko kwefimbo, exumokomesho letu otashi dulika itali ke limonikila vali. Ndele nande ongaho, otwa pumbwa natango okupameka eitavelo letu nokumona eshiivo fiyo twa ‘ninga ovakulunhu, twa kula, twa fika kewano louyadi waKristus.’ (Ef. 4:13) Onghee hano, ngeenge hatu ningi exumokomesho lopamhepo, ohatu kala twa fa okameno kanini oko haka kulu fiyo ka ninga omuti wa kula nowa kola.
10. Omolwashike Ovakriste va pyokoka navo va pumbwa okuninga exumokomesho?
10 Okukula kwetu kwopamhepo kaku na okuxulila ondjilakati. Eshiivo letu oli na okukala lomoule neitavelo letu oli na okukala la pama. Kungaho, ohatu ka kala tu na eitavelo la pama mEendjovo daKalunga. (Omayel. 12:3) Meongalo lopaKriste omu na ovamwatate novamwameme vahapu ovo tava twikile okuninga exumokomesho lopamhepo. Pashihopaenenwa, omumwatate umwe oo a kala omukulunhuongalo oule womido 30 okwa li a didilika kutya natango ota ningi exumokomesho lopamhepo. Okwa ti: “Paife ohandi hafele okulesha Ombibeli shi dulife nale. Ohandi twikile okulihonga eenghedi di lili noku lili omo handi dulu okutula moilonga eemhango nomafinamhango Ombibeli. Ohandi twikile yo okuhafela oukalele.”
PAMEKA EKWATAFANO LOYE NAKALUNGA
11. Ongahelipi hatu dulu okutwikila okupameka ekwatafano letu naJehova?
11 Ngeenge otwa hala okuninga exumokomesho, otu na okweehena popepi elela naJehova oo e li Kaume naTate yetu. Jehova okwa hala tu kale tu udite twa tambulwa ko. Okwa hala tu kale tu shii kutya otu holike notwa amenwa ngaashi okaana haka kala ke udite ke holike noke li meameno ngeenge ke li nomudali wako omunahole ile ngaashi hatu kala tu udite ngeenge tu li nookaume ketu kashili novadiinini. Ashike ekwatafano letu naJehova la tya ngaho ihali uya po moufiku umwe. Ohashi pula efimbo opo tu shiive Jehova nokukala tu mu hole. Onghee hano, ngeenge owa hala okushiiva nawa Jehova, litulila po efimbo lokulesha Eendjovo daye efiku keshe. Kala yo ho lesha oshifo keshe shOshungonangelo no-Awake! nosho yo oishangomwa ikwao ya kanghamena kOmbibeli.
12. Otwa pumbwa okuninga shike opo tu kale tu na ekwatafano la kola naJehova?
12 Omailikano taa di komutima nosho yo eendafano ohai kwafele ookaume kaKalunga va kule pamhepo. (Lesha Malakia 3:16.) Jehova ‘oha endekele omatwi aye komailikano avo.’ (1 Pet. 3:12) Ngaashi omudali omunahole, Jehova oha pwilikine komailikano etu ngeenge hatu kongo ekwafo kuye. Onghee hano, otwa pumbwa ‘okudiinina mokwiilikana.’ (Rom. 12:12) Itatu dulu okutwikila tu li ookaume kaKalunga ngeenge katu na ekwafo laye. Itatu dulu yo okukondjifa omafininiko ounyuni ou kufye vene. Ngeenge otwa kala ihatu ilikana, Kalunga ite ke tu pa eenghono odo tadi ke tu kwafela. Ashike oku na ehalo nota dulu oku tu kwafela ngeenge otwa pula ekwafo kuye. Eshi wa tala oho ilikana ngoo tashi di komutima, ile owa pumbwa okuninga po omalunduluko? — Jer. 16:19.
13. Omolwashike sha fimanenena okweendafana nOvakriste vakwetu opo tu kule pamhepo?
13 Jehova oku hole ovo “have mu lineekele.” Onghee hano, nokuli nongeenge otwa shiiva Kalunga, otu na okutwikila okweendafana navakwetu ovo ve mu shii pokwoongala kwopaKriste. (Nah. 1:7) Otashi ka kala pandunge okukala hatu endafana novamwatate novamwameme molwaashi otu li mounyuni u yadi oinima oyo tai teya omukumo. Mbela osho otashi ke tu etela omauwa elipi? Meongalo oto ka mona mo oohandimwe ovo tave ke ku twa omukumo “mohole nomoilonga iwa.” (Heb. 10:24, 25) Opo tu kale tu na ohole oyo Paulus a li a popya monhumwafo oyo a li a shangela Ovaheberi, otu na okukala hatu endafana neongalo. Otu na okukala hatu kundafana nOvakriste vakwetu opo tu dule oku va ulikila ohole ya tya ngaho. Onghee hano, kala alushe ho kala pokwoongala nokukufa ombinga muko.
14. Omolwashike tu na okutwikila okulivela ombedi nokulialuluka?
14 Opo omunhu a ninge Omukriste, oku na yo okulivela ombedi nokulialuluka komanyono aye. Ndele okulivela ombedi oshinima tashi twikile. Tu li ovanhu inava wanenena, oulunde ohau tu dingatele noupu, nowa fa eyoka olo le lilongekida oku tu lya efimbo keshe. (Rom. 3:9, 10; 6:12-14) Onghee hano, natu kale twa lungama, inatu lipwililikila omapuko etu. Ndele eshi shihafifa oshosho kutya, Jehova ote ke tu lididimikila eshi hatu kendabala twa mana mo tu kondjife omaunghundi etu nokuninga omalunduluko a pumbiwa. (Fil. 2:12; 2 Pet. 3:9) Natu kale hatu longifa efimbo neenghono detu moilonga yaJehova, ponhele yokulalakanena oinima yopaumwene. Omumwameme umwe oo a kulila moshili okwa li ta diladila kutya okwa pumbwa okukala a tila Jehova neenghono nokwa li e udite kutya ita dulu oku mu hafifa nandenande. Ka li e udite a ehena popepi naJehova nokwa li a ninga omapuko mahapu. Okwa ti: “Osho inandi shi ninga molwaashi ndihe hole Jehova, ndele omolwaashi kanda li ndi mu shii shili. Ashike eshi nda ilikana kuye nda mana mo, onda li nde lialuluka.” Okwa weda ko vali ta ti: “Onda mona kutya Jehova ota yambidida nge ngaashi okaana, ta kwafele nge ndi tauluke endangalati keshe, ha kenukile nge alushe noha ulikile nge osho ndi na okuninga.”
15. Jesus naXe ove shii nohava pandula oinima ilipi?
15 Eshi Petrus novayapostoli vakwao va mangululwa pashikumwifilonga modolongo, omweengeli umwe waKalunga okwa li e va lombwela ta ti kutya nava ka ‘hepaululile ovanhu’ onghundana iwa. (Oil. 5:19-21) Otu na yo okutala ngeenge ohatu i moukalele oshivike keshe opo tu kale tu na eitavelo la kola. Jesus naXe ove shii kutya otu na eitavelo la kola shi fike peni nohava pandula okukufa ombinga kwetu moukalele. (Eh. 2:19) Oukalele ou li oshitukulwa sha fimana monghalamwenyo yetu.
16. Omolwashike shiwa okudilonga shi na sha neliyapulo letu?
16 Kala ho dilonga kombinga yeliyapulo loye. Ekwatafano letu naJehova oli li oshinima sha fimanenena kufye. Jehova ava vaye oku va shii. (Lesha Jesaja 44:5.) Otu na okutala kutya ekwatafano letu naJehova ola tya ngahelipi, nokwiilikana e tu kwafele tu li pameke. Dimbuluka yo efiku la fimana omo wa ninginifwa. Eninginifo loye oli li euliko kutya owe liyapulila Jehova noli li etokolo la fimanenena.
KALA POPEPI NAJEHOVA MOKUKALA OMULIDIDIMIKI
17. Omolwashike twa pumbwa elididimiko opo tu kale popepi naJehova?
17 Eshi Paulus a shangela Ovagalati okwa li e va lombwela kutya nava kale ve na elididimiko. (Gal. 6:9) Oukwatya oo owa fimana yo nokOvakriste kunena molwaashi ohatu ka shakeneka omayeleko. Ashike Jehova ote ke tu kwafela. Twikila okwiindila u pewe omhepo iyapuki noto ka kala u udite wa pepelelwa eshi Jehova ta ka pingena po oluhodi loye nehafo, nouyahame wokomwenyo ote ke u pingena po nombili. (Mat. 7:7-11) Diladila yo kwaashi: Ngeenge Jehova oha file oshisho oudila, mbela ongahelipi shi na sha naave ou u mu hole nowe mu liyandjela? (Mat. 10:29-31) Hano ino sholola nandenande kutya nee owa shakeneke omayeleko e fike peni. Kashi fi tuu enangeko noupuna linene okukala tu shiivike kuJehova!
18. Paife eshi wa “shiiva Kalunga,” oshike to ka ninga po?
18 Ngeenge opo wa shiiva Jehova nowa ninginifwa, mbela paife oshike u na okuninga po? Twikila okulihonga shi na sha naJehova nokukula pamhepo. Ndele mbela oshike u na okuninga po ngeenge owa ninginifwa omido dihapu da pita? Naave ou na okutwikila okulihonga shihapu kombinga yaJehova. Inatu efa nande ekwatafano letu naJehova li nghundipale. Ndele ponhele yaasho, natu kaleni hatu konakona oinima ei twa kundafana moshitukulwa eshi opo tu shilipaleke ngeenge otu na ngoo ekwatafano lopofingo naTate yetu omunahole, Kaume ketu naKalunga ketu Jehova. — Lesha 2 Ovakorinto 13:5, 6.


text:
Mbela owa nyematekwa kuKalunga?
“OMOLWASHIKE NDA NINGILWA NGAHA? Omolwashike Kalunga a efa eshi shi ningilwe nge?” Sidnei wokoBrazil womido 24 okwa kala te lipula nomapulo oo. Okwa li a monena oshiponga mondama yokuyowa, noku na okukala mokatemba onghalamwenyo yaye aishe.
Ovanhu vahapu ohava kala ve udite va udifwa nai kuKalunga ngeenge tava mono oixuna oyo hai etifwa koiponga, kouyehame, kefyo lomuholike wavo, koiponga yopaushitwe nokoita. Havo votete tava pe Kalunga ombedi. Tatekulululwa Job oo a li ko nale okwa li a hangwa koiponga ya shikulafana. Okwa li a pa Kalunga ombedi, a ti: “Ame ohandi ku kuwile ekwafo, ndelenee Ove ito nyamukula nge. Ame handi kala apa, ndee Ove ho dakamene nge omesho. Ove wa shitukila nge omukukutu u he nonghenda. Omolweenghono deke loye Ove ho haula nge ngaashi omutondadi.” — Job 30:20, 21.
Job ka li eshi kutya omaupyakadi aye otaa di peni noka li e shii kutya omolwashike ta mono oixuna. Shihafifa, Ombibeli oye tu yelifila kutya omolwashike oiningwanima ya tya ngaho hai holoka nanghee tu na okulinyenga kuyo.
MBELA KALUNGA OKWA SHITA OVANHU VA MONE OIXUNA?
Ombibeli oya popya kombinga yaKalunga ya ti: “Oilonga yaye oya wana ya pwa. Osheshi eendjila daye adishe do omatokolo. Ye Kalunga koudiinini, ndee ehe nowidi. Ye omuyuki nomunashili.” (Deuteronomion 32:4) Ngeenge Kalunga “omuyuki nomunashili,” oshi li ngoo pandunge a monife ovanhu oixuna ile e va etele omaupyakadi opo e va handukile ile e va honge sha?
Mepingafano naasho, Ombibeli oya ti: “Omunhu [ngeenge] ta shindwa, ina tya: ‘Ohandi shindwa kuKalunga,’ osheshi Kalunga iha dulu a shindwe kowii, naye mwene iha shindi nande omunhu.” (Jakob 1:13) Otwe lihonga mOmbibeli kutya Kalunga okwa li a shita ovanhu va wanenena. Okwa li a pa Adam naEva oshikuninoumbo shiwa, oipumbiwa yonghalamwenyo aishe noilonga ishambula. Kalunga okwe va lombwela a ti: “Dalafaneni nokuhapupala ndee yadifeni edu, lo nali kale mepangelo leni.” Adam naEva kava li ve na etomheno lokupa Kalunga ombedi. — Genesis 1:28.
Ashike kunena eenghalo hasho di li ngaho. Ondjokonona otai ulike kutya ovanhu aveshe ove li monghalo inyikifa oluhodi. Ombibeli oya ti: “Osheshi otu shi shii oishitwa aishe ohai keme kumwe ndele oi nefeto lokudala fiyo paife.” (Ovaroma 8:22) Oshike sha ningwa po?
OMOLWASHIKE PE NA OKUMONA OIXUNA?
Opo tu shiive kutya omolwashike pe na okumona oixuna, otu na okudiladila kehovelo oko wa tamekela. Omweengeli omunashibofa oo a ka ifanwa lwanima Satana Ondiaboli, okwa heka Adam naEva va ekeleshi omifikamhango daKalunga di na sha naasho shi li mondjila naasho sha puka, odo da li di lilwe po koshipango shokuhalya “komuti wokushiiva ouwa nowii.” Ondiaboli oya lombwela Eva kutya itava ka fya shili ngeenge inava dulika kuKalunga, nokungaho oya lundila Kalunga kutya omunaipupulu. Satana okwa lundila yo Kalunga kutya okwa ngungunina ovapangelwa vaye oufemba wokuhoolola osho shiwa naasho shii. (Genesis 2:17; 3:1-6) Satana okwa ti yo kutya ovanhu otava ka kala ve li nawa nopehe na epangelo laKalunga. Oinima aishe oyo oya etifa po epulo la fimanenena olo kutya, mbela Kalunga okwa wana ngoo okupangela?
Ondiaboli oya etifa po vali omhata imwe. Oya lundila ovanhu kutya ohava longele ashike Kalunga omolwokuliholamwene. Oya popya shi na sha nomulumenhu omudiinini Job, ya ti: “Ove mwene, ndi shii, we mu amena keembinga adishe neumbo laye naaishe e i kwete. . . Ndelenee nana eke loye u kume aishe e i kwete: ye ote ke ku liteeka shili moipafi yoye.” (Job 1:10, 11) Nonande Satana okwa li ta popi Job, eendjovo odo otadi dulu okuyukifwa kovanhu aveshe kutya ohava longele Kalunga omolwokuliholamwene.
NGHEE JEHOVA A UNGAUNGA NOMHATA OYO
Onghedi ya denga mbada ilipi tai dulu okukandula po eemhata odo lumwe aluke? Kalunga, oo omunaendunge adishe oku na enyamukulo la denga mbada olo tali tu hafifa. (Ovaroma 11:33) Okwa efa ovanhu ve lipangele vovene oule wefimbo opo oidjemo i holole kutya olyelye e na eenghonopangelo da shiya ko.
Eenghalo dii odo di li kombada yedu kunena otadi yandje oumbangi kutya omapangelo opanhu okwa dopa filufilu. Inaa dopa ashike okweeta ombili, eameno, ehafo ndele ohaa nyono yo edu. Oushili oo ou liwetikile nawa mOmbibeli eshi ya ti: ‘Ondjila yomunhu ihai kala mepangelo laye mwene, nhumbi ta ende, nhumbi ta yukifa eenghatu daye.’ (Jeremia 10:23) Onghedi yaKalunga yokupangela oyo ashike tai dulu okweeta ombili tai kalelele, ehafo nokweetela ovanhu ouwa molwaashi oshi li metwokumwe nelalakano laye. — Jesaja 45:18.
Ongahelipi Kalunga ta ka wanifa po elalakano laye li na sha novanhu? Didilika kutya Jesus okwa honga ovashikuli vaye va ilikane va tye: “Ouhamba woye nau uye; ehalo loye nali wanifwe kombada yedu yo ngaashi meulu.” (Mateus 6:10) Onghee hano, mafiku Kalunga ota ka xulifa po okumona oixuna akushe okupitila mOuhamba waye. (Daniel 2:44) Oluhepo, omikifi nefyo itai ka kala po vali. Shi na sha neehepele, Ombibeli oya ti kutya Kalunga ‘ota ka xupifa epongo eli tali kuu onghuwo e li kwafe.’ (Epsalme 72:12-14) Kombinga youyehame, Ombibeli oya udaneka ya ti: “Ndele onakukala mo nande umwe ta ti: Aame oshingone.” (Jesaja 33:24) Jesus okwa popya shi na sha noonakufya ovo ve li medimbuluko laKalunga a ti: “Osheshi efimbo tali uya, opo aveshe ava va kala meembila otava udu ondaka yaye. Ndee tava holoka mo.” (Johannes 5:28, 29) Oo kae fi tuu omaudaneko a tunhula!
OKUNYEMATEKWA OTAKU KA XULIFWA PO
Sidnei oo a popiwa pehovelo loshitukulwa eshi, konima yomido 17 okudja poshiponga, okwa ti: “Ihandi pe vali Jehova Kalunga ombedi omolwoshiponga, ashike potete okwa li nde mu handukila. Omafimbo amwe ohandi kala nda nyemata, nohandi kwena ngeenge handi diladila koulema wange. Kakele kaasho, paife onda mona mOmbibeli kutya oshiponga kashi fi ehandu la dja kuKalunga. Ombibeli oya ti: “Efimbo noiningwanima yombadilila otai dulu okuhanga keshe umwe.” Onda kala handi ilikana kuJehova nokulesha omishangwa dokondadalunde opo ndi kale nda pama pamhepo nokukala netaleko liwa. — Omuudifi 9:11, NW; Epsalme 145:18; 2 Ovakorinto 4:8, 9, 16.
Kaleka momadiladilo kutya omolwashike Kalunga a efa okumona oixuna ku kale po nonghee oilanduliko ya ko oyo tai ka xulifwa po mafiku tashi tu kwafele tu finde eliudo keshe lokukala tu udite twa udifwa nai kuye. Kalunga okwe tu shilipaleka kutya ‘ovo tave mu kongo, ote va pe ondjabi.’ Keshe oo a itavela muye nomOmona waye ita ka nyematekwa. — Ovaheberi 11:6; Ovaroma 10:11.
Lihonga shihapu
Omolwashike u na okukonakona Ombibeli?
Ombibeli otai kwafele ovanhu omamiliyona mounyuni aushe va mone omanyamukulo omapulo oo a fimanenena monghalamwenyo. mbela ino hala okukala umwe womuvo?


text:
OSHIWEDELWAKO
Otu na okukandula po ngahelipi eenhamanana di na sha noinima yopangeshefa?
Omuyapostoli Paulus okwa kundafana kombinga yoihokolola pokati kOvakriste mo 1 Ovakorinto 6:1-8. Okwa popya a nyemata molwaashi Ovakriste vamwe muKorinto ova li have ‘ke lihokololifa koshipala shaava vehe fi ovayuki.’ (Ovelishe 1) Okwa li a yandja omatomheno a fimana kutya omolwashike Ovakriste vehe na okulitwala keemhangu domounyuni ndele ponhele yaasho ove na okukandula po eenhamanana tava landula omifindalandu odo da li da tulwa po meongalo lopaKriste. Natu ka kundafaneni amwe omomatomheno oo e li momayele oo a nwefwa mo nokukundafana yo eenghalo dinini odo inadi kwatelwa momayele oo a kundafanwa kuPaulus.
Ngeenge otu na eenhamanana nOmukriste mukwetu da kwatela mo oinima yopangeshefa, tete natu kendabale oku di kandula po monghedi oyo Jehova a tula po, ndele hangaashi twa hala. (Omayeletumbulo 14:12) Ngaashi Jesus a popya, oshiwa okukandula po meendelelo okuhaudafana oko kwa holoka po fimbo inaku ninga oshinima sha kwata moiti. (Mateus 5:23-26) Ndele shi nyikifa oluhodi, Ovakriste vamwe ohava kala ve na eenhamanana da kwata moiti neenghono, nohave di twala nokuli keemhangu domounyuni. Paulus okwa ti: “Oshiponga nokuli kunye eshi [mu na] oihokolola mokati keni.” Omolwashike Paulus ta tile ngaho? Omolwaashi oihokolola ya tya ngaho otai dulu okunyona po edina liwa leongalo nokushekifa edina laKalunga oo hatu longele. Onghee hano, natu kaleke momadiladilo epulo olo Paulus a li a pula a ti: “Oshike itamu liefa mu ningwe nai ngeno shi dule?” — Ovelishe 7.
Paulus okwa ti yo kutya Kalunga okwa tula po elongekido liwa meongalo li na sha nanghee eenhamanana di na sha noinima i lili noku lili di na okukandulwa po. Ovakulunhuongalo Ovakriste ove na ounongo molwaashi ove na eshiivo loshili yOmishangwa, na Paulus okwa ti kutya ove ‘shii okutokola mokati kovamwaxe’ ngeenge tashi uya ‘poinima yokukalamwenyo.’ (Ovelishe 3-5) Jesus okwa li a popya kutya eenhamanana odo da kwatela mo omanyono a kwata moiti, ngaashi omalundilo nosho yo okunyokoma, odi na okukandulwa po metwokumwe nomafinamhango opatatu taa landula. Lotete, omunhu oku na okukendabala okukandula po oupyakadi oye aeke naao a kwatelwa mo. Etivali, ngeenge inava dula okukandula po oupyakadi ovo aveke, na ifane ondombwedi imwe ile mbali. Etitatu, ngeenge oupyakadi inau pongololwa po konima eshi kwa ifanwa ondombwedi imwe ile mbali, omunhu oku na okulombwela eongalo oupyakadi oo, sha hala okutya, ta lombwele ovakulunhuongalo ovo ve lile po eongalo. — Mateus 18:15-17.
Ovakulunhuongalo Ovakriste kave fi ovapanguli ile ovanangeshefa, noshinakuwanifwa shavo kashi fi okuyandja omayele opaveta ile eengeshefa. Ihava tula po omifindalandu di na sha nokupongolola po eenhamanana di na sha noinima yopangeshefa pokati kovamwatate. Ndele ponhele yaasho, ohava kendabala okukwafela ovanhu aveshe ovo va kwatelwa meenhamanana opo va tule moilonga Omishangwa nova kandule po eenhamanana pambili. Ngeenge ope na eenghalo odo da kwata moiti neenghono, ovakulunhuongalo otava dulu okupula ekwafo komupashukilishikandjo ile koshitaimbelewa shEendombwedi daJehova. Ndelenee ope na eenghalo dimwe odo inadi kwatelwa momayele oo a kundafanwa kuPaulus. Eenghalo odo odilipi mbela?
Peemhito dimwe, omunhu otashi dulika a kale a pumbwa ekwafo lopaveta opo a yukifilwe oinima oyo a hala okuninga nomalinyengotomheno mawa nosho yo pambili. Pashihopaenenwa, otashi dulika omunhu a kale a pumbwa okukatuka onghatu yopaveta opo a mone omukanda weteyohombo, ediminino lopaveta lokukala nokaana, okumona oshapota, okumona oimaliwa komahangano omakwashilipaleko, okukala e na omukanda oo tau ulike kutya ongeshefa yonhumba oyo ya mbangolota oi na eendjo daye nosho yo okukwashilipaleka omikanda daasho a hala shi ningwe po ngeenge a fi. Peemhito dimwe omumwatate otashi dulika a katuke eenghatu donhumba opo e liamene paveta. *
Ngeenge oihokolola ya tya ngaho oya ningwa nopehe na eenhamanana, itai nyono efinamhango olo li li momayele aPaulus a nwefwa mo. * Ndele nande ongaho, Ovakriste ove na okukala va pitifa komesho okuyapulwa kwedina laJehova nosho yo ombili noukumwe weongalo. Ohole oyo edidiliko linene olo hali didilikifa ovashikuli vaKristus, ‘nohole ihai kongo shayo vene.’ — 1 Ovakorinto 13:4, 5; Johannes 13:34, 35.
^ okat. 2 Peemhito dimwe, Omukriste umwe otashi dulika a ningile Omukriste mukwao oshinima sha kwata moiti, ngaashi oku mu kwata onghonga, oku mu lwifa, oku mu dipaa ile a vake po oinima yaye yongushu. Meenghalo da tya ngaho, inashi puka pamishangwa oku ka lopota oshinima sha tya ngaho kopolifi ile koveta, nonande otashi dulika shi ninge oshibofa shopaveta ile shi ningife omunhu a pangulilwe ekaulonyanga.
^ okat. 8 Opo u mone ouyelele muhapu, tala Oshungonangelo ye 1 Aprili 1997, epandja 14-20, nosho yo (yOshiingilisha) yo 15 Oktoba 1991, epandja 25-28.
Lihonga shihapu
Oho ulike omhepo ya tya ngahelipi?
Ongahelipi hatu dulu okuxumifa komesho ekwatafano liwa navamwe? Lihonga koihopaenenwa iwa nosho yo ii oyo ya hokololwa mOmbibeli.


text:
ETUKULWA 3
Jehova okwa holola elalakano laye
1, 2. Jehova okwa enda ngahelipi ta hololele ovanhu elalakano laye?
OVADALI ovanahole ohava kundafana novana vavo oinima oyo ya pamba oukwaneumbo. Ashike ohave shi ningi nelungi, sha hala okutya, ihava lombwele ovana keshe shimwe, ndele ohave va lombwele oinima oyo va pumbwa okulombwelwa notava dulu oku i uda ko she likolelela keedula davo.
2 Jehova naye oha hololele elalakano laye kanini nakanini oilyo youkwaneumbo waye yokombada yedu. Ndele ohe shi ningi ashike ngeenge a mono omhito ya wapala okuholola oinima yonhumba. Natu ka taleni pauxupi nghee Jehova a kala ta holola oshili kombinga yOuhamba mokweendela ko kwefimbo.
Omolwashike Ouhamba wa pumbiwa?
3, 4. Mbela Jehova okwa li a nuna onakwiiwa yovanhu? Shi yelifa.
3 Pehovelo elela, Ouhamba wopaMessias kawa li wa pumbiwa opo elalakano laJehova li wanifwe po. Omolwashike mbela? Omolwaashi Jehova okwa shita ovanhu ve na emanguluko lokuninga omatokolo noka li a nuna onakwiiwa yavo. Onghee hano, eshi a shita Adam naEva, okwe va lombwela elalakano laye li na sha novanhu a ti: “Dalafaneni nokuhapupala ndee yadifeni edu, lo nali kale mepangelo leni.” (Gen. 1:28) Okwa li yo a teelela va kale hava dulika komifikamhango daye odo tadi ufa osho shi li mondjila naasho sha puka. (Gen. 2:16, 17) Adam naEva ova li ve na omhito yokuulika oudiinini wavo kuJehova. Ngeno ova dulikile vo noludalo lavo, ngeno inapa kala omhumbwe yOuhamba waKristus u wanife po ehalo laJehova. Ngeno kombada yedu okwa kala ashike ovanhu va wanenena, aveshe tava longele Jehova.
4 Nonande Satana, nosho yo Adam naEva va tukululila Jehova oshibofa, osho itashi imbi Jehova a wanife po elalakano laye li na sha nokuyadifa edu novanhu va wanenena. Ponhele yaasho, Jehova okwa konga onghedi imwe yoku li wanifa po. Elalakano laye inali fa olweendo leshina lokolutenda olo li na ashike okweenda mondjila yokondadalunde opo li ka fike ponhele yonhumba, nongeenge la iwa moshipala opuwo. Ashike ngeenge Jehova okwa lalakanene sha, kape na nande oshimwe tashi dulu okuya elalakano laye moshipala. (Lesha Jesaja 55:11.) Ngeenge opa kala sha tashi i elalakano laye moshipala, ota dulu okukonga onghedi imwe opo e li wanife po. * (Ex. 3:14, 15, NW) Ngeenge oku wete sha pumbiwa, oha shiivifile ovapiya vaye ovadiinini kombinga yondungediladilo oyo ipe.
5. Jehova okwa li e linyenga ngahelipi shi na sha nounashibofa womuEden?
5 Konima younashibofa muEden, Jehova okwa li a lalakanena okutota po Ouhamba. (Mat. 25:34) Eshi ovanhu va li tava monika va fa vehe neteelelo lasha, Jehova okwa li a yelifa kombinga yaasho a li ta ka longifa opo a xupife ovanhu momaupyakadi oo a etifwa kuSatana eshi a li ta kendabala a kale e na eenghonopangelo. (Gen. 3:14-19) Ndele Jehova ka li a holola omauyelele aeshe e na sha nOuhamba pefimbo limwe.
Nghee Jehova a hovela okuholola oshili kombinga yOuhamba
6. Jehova okwa li a udaneka shike, ndele oshike a li ina holola?
6 Jehova okwa li a holola mexunganeko lotete mOmbibeli kutya otapa ka kala ‘oludalo’ olo tali ka nyanyaula omutwe weyoka. (Lesha Genesis 3:15.) Ndele pefimbo opo ka li a popya kutya oludalo olo olo lyelye nonokutya oludalo leyoka otali faneke oolyelye. Okwa li a efa pa pite omido 2 000 lwaapo opo a yandje ouyelele wa wedwa po u na sha naasho. *
7. Omolwashike Abraham a li a hoololwa, noshilihongomwa sha fimana shilipi hatu lihongo mo?
7 Lwanima, Jehova okwa li a hoolola Abraham oo muye mwa li ta mu ka dja oludalo olo la udanekwa. Abraham okwa li a hoololwa kuJehova molwaashi okwa ‘dulika kondaka yaye.’ (Gen. 22:18) Osho otashi tu hongo oshilihongomwa sha fimana kutya Jehova elalakano laye ohe li hololele ashike ovo have mu tila. — Lesha Epsalme 25:14.
8, 9. Oinima ilipi Jehova a li a hololela Abraham naJakob shi na sha noludalo la udanekwa?
8 Eshi Jehova a popya nakaume kaye Abraham okupitila momweengeli, osha li oshikando shotete a holola oshinima sha fimana shi na sha noludalo la udanekwa, nokwa yelifa kutya ola li tali ka kala omunhu wokombada yedu. (Gen. 22:15-17; Jak. 2:23) Ndele ongahelipi omunhu oo ta ka dula okunyanyaula eyoka? Olyelye a li eyoka? Osho osha ka yela mo konima yefimbo.
9 Lwanima, Jehova okwa li a holola kutya oludalo olo otali ka dja momutekulu waAbraham, Jakob, oo a li a ulika eitavelo la kola muKalunga. (Gen. 28:13-22) Navali, Jehova okwa li a lombwela Jakob kutya Omuudanekwa oo ota ka dja mepata lomona waye, Juda. Jakob okwa li a xunganeka kutya oludalo la udanekwa olo tali ka dja mepata laJuda, otali ka pewa “epangelodibo,” nodibo oyo otai faneke eenghonopangelo dopauhamba. Okwa xunganeka yo a ti: “Noiwana tai ka dulika kuye.” (Gen. 49:1, 10) Osho osha li oshikando shotete Jehova a holola kutya Omuudanekwa oo ota ka kala omupangeli, ile tu tye, ohamba.
10, 11. Omolwashike Jehova a li a hololela David naDaniel elalakano laye?
10 Konima eshi pa pita omido 650 lwaapo okudja pefimbo laJuda, Jehova okwa li a hololela David, ohamba yomepata laJuda, ouyelele wonhumba wa pamba elalakano laYe. Jehova okwa tile kutya ‘okwa hokwa David komutima waye.’ (1 Sam. 13:14; 17:12; Oil. 13:22) Onghee hano, Jehova okwa li a hoolola David molwaashi okwa li omutilikalunga, nokwa ninga ehangano naye, ndele te mu udanekele kutya umwe womoludalo laye ota ka pangela fiyo alushe. — 2 Sam. 7:8, 12-16.
11 Konima yomido 500 lwaapo okudja opo, Jehova okwa li a nwefa mo omuprofeti Daniel a xunganeke omudo wokondadalunde omo Omuvaekwa, ile Messias, a li ta ka holoka kombada yedu. (Dan. 9:25) Jehova okwa li a tala ko Daniel e li omunhu “muwa unene.” Omolwashike mbela? Omolwaashi Daniel okwa li e na etilokalunga noha longele Jehova noudiinini. — Dan. 6:17; 9:22, 23.
12. Daniel okwa li a lombwelwa a ninge shike, nomolwashike?
12 Nonande Jehova okwa li a nwefa mo ovaprofeti ovadiinini ngaashi Daniel va shange omauyelele mahapu e na sha noludalo la udanekwa, ile tu tye, Messias, kava li ve udite ko pauyadi eityo loinima oyo va shanga, molwaashi efimbo laJehova loku va kwafela ve i ude ko kala li la fika. Pashihopaenenwa, konima eshi Daniel a li a mona emoniko li na sha nokudikwa po kwOuhamba waKalunga, okwa li a lombwelwa a hakife omushangwa wopaxunganeko fiyo osheshi eufwafimbo laJehova la fika. Eudeko ola li tali ka “hapupala” konahiya. — Dan. 12:4.
Jesus okwa yandja ouyelele kombinga yelalakano laKalunga
13. (a) Olyelye a li oludalo la udanekwa? (b) Ongahelipi Jesus a li a yandja ouyelele u na sha nexunganeko olo li li muGenesis 3:15?
13 Xuuninwa, Jehova okwa li a holola kutya Jesus oye oludalo la udanekwa, nonokutya oye oludalo laDavid olo tali ka ninga Ohamba. (Luk. 1:30-33; 3:21, 22) Eshi Jesus a hovela oukalele waye, okwa honga ovanhu oinima ihapu kombinga yelalakano laKalunga, nokungaho ovanhu ova li va mona ouyelele wopamhepo onga etango tali minikile. (Mat. 4:13-17) Pashihopaenenwa, Jesus okwa li a ulika kutya ‘eyoka’ olo la tumbulwa muGenesis 3:14, 15 oSatana, oo e li “omudipai” nosho yo ‘xe yoipupulu.’ (Joh. 8:44) Mehololo olo a pa Johannes, Jesus okwa yelifa kutya ‘eyoka likulu otali ifanwa Ondiaboli nosho yo Satana.’ * (Lesha Ehololo 1:1; 12:9.) Membo olo tuu olo lehololo, Jesus okwa ulika yo nhumbi Ye e li oludalo la udanekwa, ta ka wanifa po pauyadi exunganeko lomuEden eshi ta ka hanauna po Satana. — Eh. 20:7-10.
14-16. Mbela ovahongwa vomefelemudo lotete ova li ngoo hava kala ve udite ko filufilu eeshili odo Jesus a li a holola? Shi yelifa.
14 Ngaashi twe shi mona mEtukulwa lo-1 lembo eli, Jesus okwa li ha popi unene kombinga yOuhamba. Ndele nande ongaho, ka li a lombwela ovahongwa omauyelele aeshe oo va li va hala okushiiva. Nokuli noinima imwe oyo ovahongwa va li va lombwelwa, ove ke i uda ko ashike pauyadi konima yefimbo; imwe ove ke i uda ko nokuli konima yomafelemido. Natu ka taleni koihopaenenwa imwe.
15 Mo 33 O.P., Jesus okwa li a ulika filufilu kutya ovo tava ka pangela pamwe naye mOuhamba waKalunga otava ka kufwa kombada yedu noku ya meulu ve li oishitwa yopamhepo. Ovahongwa vaye kava li ve udite ko oshinima osho. (Dan. 7:18; Joh. 14:2-5) Momudo oo tuu oo, Jesus okwa li a popya omafaneko onhumba oo taa ulike kutya opa li ta pa ka pita efimbo lile Ouhamba inau dikwa po. (Mat. 25:14, 19; Luk. 19:11, 12) Ashike ovahongwa kava li ve udite ko osho Jesus ta ti, nomolwaasho va li ve mu pula konima yenyumuko laye kutya: ‘Omwene, opefimbo tuu eli to tungululile Israel Ouhamba?’ Ndele Jesus ka li e va pa ouyelele wa wedwa po pefimbo olo. (Oil. 1:6, 7) Okwa li yo a honga kutya ota pa ka kala “eedi dimwe,” odo dihe li oshitukulwa ‘shokangudu’ kaavo tava ka pangela pamwe naye. (Joh. 10:16, NW; Luk. 12:32) Ovashikuli vaKristus ova ka uda ko ashike nawa eyooloko pokati keengudu odo dopavali konima eshi ouhamba wa dikwa po mo 1914.
16 Jesus okwa li ta dulu okulombwela ovahongwa vaye oinima ihapu fimbo a li kombada yedu, ndele okwa li e shii kutya itava dulu oku i uda ko aishe pefimbo olo. (Joh. 16:12) Kape na omalimbililo kutya ovanhu ova li va hololelwa shihapu kombinga yOuhamba mefelemudo lotete. Ashike olo natango halo efimbo la li la teelelika opo eshiivo li hapupale.
Eshiivo lashili ola hapupala ‘pefimbo lexulilo’
17. Oshike tu na okuninga po opo tu ude ko oshili kombinga yOuhamba, noshike vali osho twa pumbwa?
17 Jehova okwa li a xunganeka okupitila muDaniel kutya vahapu otava ka ‘konakona, neendunge tadi ka hapupala,’ ile tu tye, eshiivo li na sha nelalakano laKalunga. (Dan. 12:4) Ndele ovo va hala okulikola eshiivo la tya ngaho, ove na okuninga eenghendabala. Embo limwe ola ti kutya oshityalonga shOshiheberi osho sha tolokwa “konakona” otashi yandje ediladilo okupanaapana embo noukeka nonelitulemo. Nonande otu konakone Ombibeli nelitulemo, itatu dulu okuuda ko eeshili di na sha nOuhamba nopehe na ekwafo laJehova. — Lesha Mateus 13:11.
18. Ongahelipi ovo hava tila Jehova va li va ulika eitavelo nelininipiko?
18 Ngaashi ashike Jehova a li a holola eeshili di na sha nOuhamba kanini nakanini okudja konale fiyo 1914, ota twikile yo okuninga sha faafana pefimbo eli lexulilo. Ohatu ke shi mona mEtukulwa 4 neti-5 lembo eli kutya oshiwana shaKalunga osha li sha pumbwa okupepaleka lwoikando eudeko lasho. Ndele mbela osho osha hala okutya Jehova ina kala ta kwafele oshiwana shaye? Hasho nandenande. Okwa kala te shi kwafele, nohatu dulu okutya ngaho molwaashi oshiwana osho oshitilikalunga osha kala tashi ulike omaukwatya opavali a fimana, eitavelo nelininipiko. (Heb. 11:6; Jak. 4:6) Ovapiya vaJehova ova itavela kutya omaudaneko aeshe oo e li mOmbibeli oku na okuwanifwa. Kakele kaasho, ohava ulike kutya ovalininipiki, eshi hava dimine omataleko avo a puka e na sha nanghee va li va teelela omaudaneko oo a wanifwe. Pashihopaenenwa, oikala oyo oya hololwa mo-Watch Tower ye 1 Marsa 1925, eshi ya ti: “Otu shi shii kutya Omwene oye mwene ta dulu okufatulula Eendjovo daye, nonokutya ote ke di fatululila oshiwana shaye monghedi yaye nopefimbo laye la wapala.”
‘Omwene ota ka fatululila oshiwana shaye Eendjovo daye monghedi yaye nopefimbo laye la wapala’
19. Jehova okwe tu kwafela tu ude ko shike kunena, nomolwashike?
19 Eshi Ouhamba wa dikwa po mo 1914, oshiwana shaKalunga kasha li naanaa shi na eshiivo le lixwapo li na sha nanghee omaxunganeko e na sha nOuhamba taa ka wanifwa. (1 Kor. 13:9, 10, 12) Okukala twa halelela okumona nghee omaudaneko aKalunga taa wanifwa, omafimbo amwe oshe tu ningifa tu fike pexulifodiladilo la puka. Mokweendela ko kwomido, otwe lihonga kutya etumbulo limwe olo la li mOshungonangelo oyo ya tumbulwa metetekelo oli li pandunge. Oshitukulwa osho osha ti: “Osha fa shi li ngaha kutya itatu dulu okuuda ko omaxunganeko fiyo osheshi a wanifwa filufilu ile e li metifa lokuwanifwa.” Paife eshi tu li mokati kefimbo lexulilo, ope na omaxunganeko mahapu e na sha nOuhamba oo a wanifwa ile e li metifa lokuwanifwa. Molwaashi oshiwana shaKalunga oshi na oikala yelininipiko noshi na ehalo lokupukululwa, Jehova ohe shi kwafele shi pepaleke eudeko lasho li na sha nelalakano laye. Eshiivo lashili ola hapupala.
Okupepalekwa kweudeko oku li eyeleko koshiwana shaKalunga
20, 21. Epepaleko leudeko ola li la kuma ngahelipi Ovakriste vomefelemudo lotete?
20 Ngeenge Jehova a pepaleke eudeko letu, ohashi kala eyeleko kufye nohashi nyaneke pomutenya oikala yomitima detu. Mbela eitavelo nelininipiko ohai tu linyengifa ngoo tu tambule ko omalunduluko oo taa ningwa po? Ovakriste ovo va li ko lwopokati kefelemudo lotete navo ova li va hangwa keshongo la faafana. Diladila nee ngeno owa li Omukriste Omujuda pefimbo olo, wa fimaneka neenghono Omhango yaMoses nou udite etumba eshi u li Omuisrael. Ohaluka, omwa yakula eenhumwafo da nwefwa mo da shangwa komuyapostoli Paulus tadi ti kutya, Omhango oya xula po nonokutya Jehova ina tala ko vali Israel shopambelela shi li oshiwana shaye she likalekelwa, ndele ponhele yaasho okwa tota po Israel shopamhepo osho sha fikama po mOvajuda nomovanhu vomoiwana imwe i lili. (Rom. 10:12; 11:17-24; Gal. 6:15, 16; Kol. 2:13, 14) Mbela ngeno owe linyenga ngahelipi?
21 Ovakriste ovalininipiki ova li va tambula ko omayelifilo a nwefwa mo oo e li meenhumwafo daPaulus, nova li va nangekwa noupuna kuJehova. (Oil. 13:48) Vamwe kava li va tambula ko omalunduluko a tya ngaho; ova li ashike va hala okuliameka keendunge davo vene. (Gal. 5:7-12) Ovo va li inava hala okulundulula etaleko lavo ova li tave ke likanifila oufembanghenda woku ka pangela pamwe naKristus. — 2 Pet. 2:1.
22. Ou udite ngahelipi shi na sha nokuyelifwa kweudeko letu li na sha nelalakano laKalunga?
22 Momido omilongo da pita, Jehova okwa kala ta pepaleke eudeko letu li na sha nOuhamba. Pashihopaenenwa, okwe tu kwafela tu mone kutya onaini lela ovo tava ka kala ovapangelwa vOuhamba tava ka yoololwa mo mwaavo inava hala okutambula ko etumwalaka lOuhamba, ngaashi omufita ta yoolola eedi moikombo. Okwe tu kwafela yo tu mone kutya onaini omuvalu wo 144 000 tau ka kala we lixwa po nonokutya omafaneko aJesus e na sha nOuhamba okwa hala okutya shike, nosho yo kutya onaini ovavaekwa vaxuuninwa tava ka ya meulu. * Ohatu linyenge ngahelipi keudeko olo la pepalekwa? Mbela eudeko olo ola pameka eitavelo loye? Mbela owe shi tala ko ngoo shi li oumbangi kutya Jehova ota twikile okuhonga oshiwana shaye osho she lininipika? Ouyelele oo tau ka yelifwa membo eli otau ka pameka elineekelo loye moushili oo kutya Jehova oha hololele ovo have mu tila elalakano laye kanini nakanini.
^ okat. 4 Edina laKalunga oli li molupe loshityalonga shOshiheberi osho tashi ti, “okuninga.” Edina Jehova otali yandje ediladilo olo kutya oku li Omuwanifi womaudaneko aye. Tala oshimhungu “Eityo ledina laKalunga,” pepandja 43.
^ okat. 6 Nonande efimbo olo otali monika la fa lile kunena, otu na okudimbuluka kutya ovanhu vopefimbo olo ova li hava kala nomwenyo efimbo lile ve tu dule; okudja pefimbo laAdam fiyo opefimbo laAbraham opa pita ashike omapupi ane. Adam okwa hangwa momwenyo kuLamek, xe yaNoa. Lamek okwa hangwa momwenyo kuSem, omona waNoa. Sem okwa hangwa momwenyo kuAbraham. — Gen. 5:5, 31; 9:29; 11:10, 11; 25:7.
^ okat. 13 Oshitya “Satana” osha longifwa lwoikando 18 mOmishangwa dOshiheberi okuulika komunhu wokondadalunde. Ashike mOmishangwa dopaKriste dOshigreka, oshitya osho osha holoka mo lwoikando i dulife po 30. Omishangwa dOshiheberi oda li da yandja unene elitulemo kwaao a li ta ka kala Messias, ponhele yokuyukifa elitulemo kuSatana. Ndele konima eshi Messias a holoka, okwa nyaneka Satana pomutenya filufilu, naasho otashi kolekwa kOmishangwa dopaKriste dOshigreka.
^ okat. 22 Ngeenge owa hala ouyelele u na sha noinima oyo ya pepalekwa, tala oifo yOshungonangelo tai landula: 1 Oktoba 1995, epandja 24-28; 1 Januali 2008, epandja 24-28; 1 Juli 2008, epandja 25-29; 15 Juli 2013, epandja 9-14.
Lihonga shihapu
Kala u na eitavelo ihali tengauka mOuhamba
Jehova okwa longifa omahangano a-6 oo taa koleke kutya Ouhamba otau ka wanifa po elalakano laye. Ongahelipi omahangano oo taa dulu oku tu kwafela tu pameke eitavelo letu?


text:
OSHILESHWA 3
Ovanhu ovo va li va xupa pefimbo lEyelu laNoa
Kalunga okwa li a hanauna po ounyuni woukolokoshi ndele ta xupifa Noa noukwaneumbo waye
ESHI ovanhu va enda tava hapupala kombada yedu, oulunde noukolokoshi nao owa enda tau hapupala neenghono. Henok, oo oye aeke a li omuprofeti pefimbo olo, okwa li a londwela ovanhu kutya fiku limwe Kalunga ota ka hanauna po ovahenakalunga. Ndele nande ongaho, owii owa enda ashike tau hapupala, neenghalo oda enda tadi naipala neenghono. Ovaengeli vamwe ova li va tukululila Jehova oshibofa eshi va fiya po eenhele davo meulu ndele tave uya kombada yedu. Ova li va lundulukila momalutu opambelela ndele tave likufile ovakainhu kombada yedu. Eshi va ya momilele dihe fi dopaushitwe novakainhu ovo, ova dala ovatongolume ovo va li yo hava ifanwa Ovanefilim. Ovatongolume ovo ova li va xumifa komesho elongifo leenghono netileshi lohonde kombada yedu. Kalunga okwa li a nyemata neenghono eshi a mona eshito laye lokombada yedu tali nyonwa.
Konima yefyo laHenok, opa li natango omulumenhu umwe omuyuki wedina Noa. Noa noukwaneumbo waye ova li va kendabala okulonga osho sha yuka koshipala shaKalunga. Eshi Kalunga a li a tokola okuhanauna po ounyuni woukolokoshi wopefimbo laNoa, okwa li a hala okuxupifa Noa nosho yo oinamwenyo. Onghee hano, okwa lombwela Noa a tunge onguluwato inenenene. Onguluwato oyo oya li tai monika ya fa oshipakete shinenenene sho oshile. Noa noukwaneumbo waye noinamwenyo yomaludi e lili noku lili ova li tava ka xupifilwa monguluwato oyo eshi eyelu tali ke uya. Noa okwa li a dulika kuKalunga. Momukokomoko womido omilongo omo a kala ta tungu onguluwato, okwa kala yo “omuudifi wouyuki.” (2 Petrus 2:5) Okwa li a londwela ovanhu kombinga yEyelu olo la li tali ke uya, ndele ova li tave lipwililike. Eshi efimbo lokuya monguluwato la fika, Noa noukwaneumbo waye noinamwenyo ova ya monguluwato, ndele Kalunga ta idile omuvelo wayo. Opo nee odula oya hovela okuloka.
Odula oya kala tai loko neenghono oule womafiku 40 fiyo omeva a tuvikila edu alishe. Ovakolokoshi ova li va hanaunwa po. Konima yeemwedi donhumba, eshi omeva a oholoka, onguluwato oya li ya kanghama komhunda. Ashike Noa noukwaneumbo waye noinamwenyo ova kala monguluwato oule womudo va teelela omeva a pwiinine opo va dje mo nawa. Eshi va dja mo, Noa okwa ningila Jehova exwikiloyambo, opo e mu pandule. Kalunga okwa li a ulika kutya okwa tambula ko exwikiloyambo olo mokushilipaleka Noa noukwaneumbo waye kutya ke na vali fiku a ka hanaune po ovanhu kombada yedu neyelu. Jehova okwa tula outa wodula moilemo u kale edidiliko li wetike olo tali kala nokudimbulukifa ovanhu shi na sha neudaneko olo tali hekeleke.
Kalunga okwa li yo a pa ovanhu oipango ipe konima yEyelu. Okwa li e va pa epitikilo va lye ombelela yoinamwenyo. Ndele okwa li e va dilika vaha lye ohonde. Okwa li yo a lombwela oludalo laNoa li lihanene edu alishe, ndele vamwe kava li va dulika kelombwelo olo. Ovanashibofa ovo ova li va tula oukuni kumwe koshi yewiliko laNimrod, ndele tava hovele okutunga oshungo inene moshilando shedina Babel, osho sha ka ninga Babilon. Ova li va ninga ngaho, molwaashi kava li va hala okudulika kelombwelo laKalunga li na sha nokulihanena edu alishe. Ndele Kalunga okwa li a ya moshipala eemhangela dovanashibofa ovo mokudongakanifa elaka lavo opo va kale tava popi omalaka e lili noku lili. Molwaashi ovanhu ovo kava li ve uditafane, ova li va efa po oshilonga shavo shokutunga ndele tave lihanene edu.
— Oshileshwa eshi osha kanghamena kuGenesis etukulwa eti-6 fiyo eti-11; nosho yo Judas 14, 15.
Lihonga shihapu
Noa okwa “enda pamwe naKalunga” kashili
Noa nomukulukadi waye ova li va taalela omashongo elipi eshi tava tekula ovana vavo? Ongahelipi va li va ulika eitavelo mokutunga onguluwato?


text:
EHOKOLOLO 4
Adam naEva ova li va tewa mo meumbo lavo
TALA kwaasho tashi ningwa po mefano olo. Adam naEva ova tewa mo moshikunino shiwashiwa shaEden. Mbela ou shi shii kutya omolwashike?
Omolwaashi ova ninga oshinima shii neenghono. Nomolwaasho Jehova okwe va handukila. Ou shii kutya oshinima shii osho Adam naEva va ninga oshilipi?
Ova ninga oshinima shonhumba osho Kalunga a li e va lombwela kutya inave shi ninga. Kalunga okwa li e va lombwela va lye oiimati yomiti domoshikunino. Ndele okwa tile kutya inava lya oiimati yomuti umwe, opo vaha fye. Omuti oo owa li waKalunga mwene. Otu shi shii nawa kutya osha puka okukufa po oshinima osho shihe fi shetu. Inashi puka mbela? Mbela oshike osho Adam naEva va ninga?
Efiku limwe fimbo Eva a li moshikunino oye aeke, puye opwe uya eyoka ndele tali popi naye. Diladila kwaasho! Eyoka olo ola lombwela Eva a lye oiimati yokomuti oo Kalunga a li e va lombwela kutya inava lya kuo. Jehova Kalunga ka li a shita omayoka haa popi. Onghee hano, osha yela kutya opa li umwe oo a li ta popi okupitila meyoka olo. Olyelye mbela?
Ka li nande Adam. Oku na ashike okukala umwe womovaengeli ovo Jehova a shita ofimbo ina shita edu. Ovaengeli itatu dulu oku va mona nomesho etu okomutwe. Opa li omweengeli umwe oo a li a kwatwa kounwa. Omweengeli oo okwa li ta diladila a ninge omupangeli ngaashi Kalunga. Okwa li nokuli a hala ovanhu va kale tava dulika kuye ponhele yokukala tava dulika kuJehova Kalunga. Omweengeli oo oye a popya okupitila meyoka.
Omweengeli oo okwa li a heka Eva. Okwa lombwela Eva kutya ota ka fa Kalunga ngeenge okwa li oiimati yokomuti oo va kelelwa kuKalunga. Eva okwa li a itavela eendjovo domweengeli oo. Opo nee okwa kufa oshiimati shomuti oo ndele ta li, nokwa pa yo Adam a lye. Kungaho, Adam naEva inava dulika kuKalunga. Nomolwaasho ova tewa mo moshikunino shiwa osho sha li eumbo lavo.
Ndele Kalunga okwa hala edu alishe monakwiiwa li ka kale ngaashi oshikunino shaEden. Ohatu ke lihonga komesho kutya ongahelipi nafye hatu dulu oku ka kufa ombinga moilonga yokuwapeka edu li kale ngaashi oshikunino shaEden. Paife natu ka taleni kutya Adam naEva ova ka kala nonghalamwenyo ya tya ngahelipi.
Genesis 2:16, 17; 3:1-13, 24; Ehololo 12:9.