text:
ONDJOKONONA YONGHALAMWENYO
Eesestela daKatolika da ninga Ovakriste vashili
OMUMWAMEME Felisa ota dimbuluka omido dihapu da pita, eshi omumwainakadona ou munini wedina Araceli a li a handuka noku mu hanyaukila ta ti: “Ino popya naame. Inandi hala okuuda sha shi na sha nelongelokalunga loye, otashi udifa nge nai. Nghi ku hole nda ti!” Nonande paife ondi na omido 91, natango ohandi dimbuluka nawa eendjovo odo molwaashi oda li da udifa nge nai unene. Ndele ngaashi Ombiibeli mOmuudifi 7:8 ya ti: ‘Exulilo loshinima oli dule ehovelo lasho.’
Felisa: Onda kulila moukwaneumbo wa hepa moSpain. Oukwaneumbo wetu owa li muKatolika, notwa li tu hole oinima yopalongelokalunga. Ovapambele vange 13 ova li ovapristeri, nova li hava yakula kongeleka. Tatekulu mumwaina wameme okwa li omupristeri nokwa li yo omuhongi mofikola yaKatolika. Konima eshi tatekulu a fya, Omupapa John Paul II okwa li e mu tanga noku mu popila mouwa. Tate okwa li omuhambuli woitenda, nameme okwa li omulongi womepya. Otwa dalwa vahetatu, aame oshiveli.
Eshi nda li ndi na omido 12, moSpain omwa li mwa tukuluka oita yopashiwana. Konima yoita, tate okwa li a twalwa modolongo molwaashi epangelo kala li la hokwa omayele aye e na sha nopolotika. Molwaashi tate okwa li a kwatwa po, osha li shidjuu kumeme oku tu nyangela oikulya atushe. Onghee hano, meme okwa li a tumina ovamwamemekadona vatatu ava vanini Araceli, Lauri, naRamoni va ka kale keumbo leesestela modoolopa yaBilbao opo va ka mone oikulya ya wana.
Araceli: Pefimbo opo onda li ndi na omido 14, Lauri 12, naRamoni omido 10. Otwa li twa djuulukwa neenghono oukwaneumbo wetu. Oilonga yetu meumbo leesestela okwa li okuwapaleka. Konima yomido mbali, eesestela ode ke tu tembulila keumbo la kula leesestela modoolopa yaZaragoza olo hali pashukile ovanamido. Otwa li hatu longo oilonga ihapu hatu wapaleke okombifa, naasho osha li hashi tu lolola unene.
Felisa: Eshi ovamwamemekadona va tembulilwa keumbo leesestela koZaragoza, meme natatekulu oo a li omupristeri ova li va tokola naame oko ndi ye. Elalakano lavo lokutumina nge oko, ova li va hala ndi kale kokule nomumati oo a li a hala nge. Onda li nda hala okuya ko molwaashi onda li ndi hole Kalunga. Onda li handi i kongeleka efiku keshe, nonda li nokuli nda hala okuninga omutumwa waKatolika ngaashi omumwameme umwe oo e li koAfrika.
Eshi nda ya keumbo leesestela okwa li ndi udite kutya itandi longo natango shihapu ngaashi nda li nda hala. Nonande onda li nde lineekela kutya eesestela otadi ka ladipika nge ndi ka longele Kalunga koilongo imwe, inadi shi ninga. Omudo wa ka landula ko, onda li nda shuna keumbo opo ndi ka file oshisho tatekulu oo e li omupristeri. Onda li handi mu yakula meumbo, nokwiilikana Olusaalia pamwe naye onguloshi keshe. Onda li yo handi unganeke eengala domongeleka noikutu yoshihongwafano shaMaria noyovayapuki.
Araceli: Fimbo nda li moZaragoza, onda li nda ninga eano lange lotete opo ndi ninge osestela. Oosestela ova li va tokola ve tu tukule atushe vatatu. Ova li va tembulila nge keumbo leesestela koMadrid, ofimbo Lauri a li a tembulilwa koValencia. Ramoni ye okwa li a fyaala moZaragoza. Fimbo nda li moMadrid, onda li nda ninga eano etivali opo ndi ninge osestela. Ovanhu vahapu ova li have uya okukala meumbo leesestela ngaashi ovanafikola novanamido. Onghee hano, omwa li hamu kala oilonga ihapu. Onda li handi longo moshipangelo meumbo leesestela.
Onda li nda halelela okuninga osestela molwaashi onda li handi diladila kutya ohatu ka kala hatu lesha Ombiibeli efimbo keshe nokulihonga kombinga yayo. Mepingafano naasho, onda li ashike nda uda nai molwaashi kapa li nande oumwe ha longifa Ombiibeli ile ha popi kombinga yaKalunga ile yaJesus. Onda li nde lihonga Oshilatina, nda konakona onghalamwenyo yovayapuki vaKatolika nokwiilikana Maria. Ndele luhapu otwa li hatu longo oilonga idjuu.
Onda li handi lipula noudjuu, handi diladila kutya ngeno onda kongele oilonga opo ndi mone oimaliwa yokukwafela vambuletu ponhele yokulonga meumbo leesestela noku va ninga oipuna. Onda li nda popya nosestela oyo i li omukulunhu wetu, ndele handi i lombwele kutya onda hala okufiya po onhele oyo. Okwa li ashike a patela nge mokanduda kamwe molwaashi okwa li ta diladila kutya ohandi ka ninguluka.
Eesestela oda li da kufa nge mo mokanduda oko, ashike eshi va mona kutya natango onda hala okufiya po eumbo olo, ova li va patela nge mo vali. Konima eshi va idilila nge mo lwoikando itatu, ova lombwela nge kutya ohandi dulu ashike okuya ngeenge onda ane handi ti: “Onda hala okufiya po onhele ei molwaashi onda hala okulongela Satana ponhele yaKalunga.” Osho osha li sha limbililika nge. Onda li nda halelela okuya, ashike kanda li nda hala okushanga eendjovo odo. Lwanima onda ka tokola ndi popye nomupristeri, ndele handi mu lombwele kombinga yaasho sha ningwa po. Omupristeri okwa li a pewa epitikilo komubisofi opo ndi tuminwe keumbo leesestela koZaragoza. Eshi nda ninga ko eemwedi dinini, onda li nda pitikwa ndi ye. Diva ashike konima yaasho, Lauri naRamoni navo ova ka fiya po eumbo leesestela.
EMBO OLO LE TU TUKULA
Felisa: Konima yefimbo, onda li nda hombolwa nonda ka tembukila koCantabria, oshitukulwalongo shaSpain. Natango onda ka twikila ashike okuya kongeleka pandjikilile. Oshoondaxa shimwe, omupristeri mongeleka okwa li a handuka ta ti: “Taleni embo eli!” Okwe tu ulikila embo Oshili oyo tai twala komwenyo waalushe. Okwa ti: “Ngeenge omwa pewa embo eli komunhu, li eteni kwaame ile mu li ekeleshi!”
Molwaashi kanda li ndi na embo olo, onda li nde li hala. Opo nee konima yomafiku manini, peumbo letu opa li pe uya ovakainhu vavali. Ovakainhu ovo ova li Eendombwedi daJehova nova li va pa nge embo olo. Onde li mana ko ashike moufiku umwe. Eshi ovakainhu ovo va ka aluka, ova li va pula nge ngeenge inandi hala ekonakonombiibeli, nonda li nda nyamukula kutya onda hala.
Molwaashi onda li nda halelela okuhafifa Kalunga, onda li nde lihonga oshili kombinga yaye, nonda li nda hovela okukala ndi mu hole neenghono. Naasho osha li sha ningifa nge ndi kale nda hala okulombwela keshe umwe kombinga yaye, nonda ka ninginifwa mo 1973. Onda kendabala ngaashi handi dulu okulombwela vambuletu kombinga yoshili. Ashike vambuletu, unene tuu omumwamemekadona Araceli, okwa li ha pataneke nge kutya onda itavela oipupulu.
Araceli: Molwaashi ovanhu meumbo leesestela ova li hava ungaunga naame nonyanya, onda li handi kala nda handuka noinandi panda elongelokalunga olo. Ashike onda kala ngoo handi i kongeleka mOyoondaxa nokwiilikana Olusaalia efiku keshe. Ndele natango onda li nda hala okuuda ko Ombiibeli nonda li nda pula Kalunga a kwafele nge. Opo nee Felisa okwa li a lombwela nge kombinga yaasho e lihonga. Felisa okwa li a tunhukwa kombinga yaasho a itavela nonda li handi diladila kutya ke li nawa momutwe. Onghee hano, kanda li handi itavele osho ta popi.
Lwanima onda li nda shuna koMadrid omolwoilonga, nonda ka hombolwa. Oule womido, onda didilika kutya ovanhu ovo hava i keengeleka alushe ihava kala metwokumwe nomahongo aJesus. Onghee hano, osha li sha shololifa nge ndi kale ihandi i vali kongeleka. Okudja opo kanda li vali nda itavela momundilo woheli nomokwiilikana ovayapuki. Kanda li yo nda itavela kutya ovapristeri otava dulu okudima po omatimba ovanhu. Onda li nokuli nda ekelashi oihongwafano aishe oyo nda li ndi na. Eenghatu odo inandi di katuka molwaashi ngeno ndi wete handi ningi oshinima shi li mondjila, ndele omolwaashi nda li nda uda nai. Ashike onda kala handi ilikana handi ti: “Jehova kwafele nge, onda hala ndi ku shiive!” Ohandi dimbuluka kutya Eendombwedi daJehova oda kala hadi uya peumbo letu oikando ihapu, ashike kanda li handi di yeulula. Osha li sha ningifa nge ndi kale inandi lineekela vali omalongelokalunga.
Omumwamemekadona Lauri okwa li ha kala moFrance omanga Ramoni ha kala muSpain. Mo 1980 lwaapo, ova li va hovela okukonakona Ombiibeli nEendombwedi daJehova. Onda li ndi wete kutya, ngaashi Felisa, navo kava li ve shii kutya otave lihongo omahongo oipupulu. Lwanima onda ka shakeneka mushiinda shange Angelines oo e li Ondombwedi yaJehova notwa li twa panga oukaume naye. Angelines nomushamane waye ova kala hava pula nge lwoikando ngeenge inandi hala okukonakona Ombiibeli navo. Ova li va didilika kutya nonande inandi lineekela momalongelokalunga, ova li ve wete kutya onda hala okushiiva kombinga yOmbiibeli. Lwanima, onde ke va lombwela nda ti: “Ohandi konakona ashike Ombiibeli nanye ngeenge ohandi longifa Ombiibeli yange mwene.” Onda li ndi na Ombiibeli yetoloko loNácar-Colunga.
OMBIIBELI OSHO YE TU HANGANIFA!
Felisa: Eshi nda ninginifwa mo 1973, moSantander osho shi li oshilandopangelo shaCantabria omwa li ashike Eendombwedi daJehova 70. Otwa li hatu i momalweendo male opo tu ka udifile ovanhu komikunda omafele odo di li moshitukulwalongo osho. Onghee hano, otwa li hatu i momalweendo oo nobesa nolwanima otwa li hatu i notuwa.
Moule womido donhumba, onda li nda konakona Ombiibeli novanhu vahapu, nomulongo naumwe vomuvo ova li va ninginifwa. Ovakonakonimbiibeli vange vahapu ova li Ovakatolika nonda li ndi na oku ve lididimikila. Ngaashi ame, navo ova li va pumbwa efimbo opo va mone kutya osho va itavela osha puka. Onda li ndi shii kutya Ombiibeli nosho yo omhepo iyapuki oyo ashike tai dulu okukwafela omunhu a lundulule onghedi yaye yokudiladila noku ude ko oshili. (Ovaheberi 4:12) Omushamane wange Bienvenido oo a li omupolifi, okwa ninginifwa mo 1979. Meme okwa fya eshi opo a hovele okukonakona Ombiibeli.
Araceli: Eshi nda tameka okukonakona Ombiibeli nEendombwedi daJehova, onda li ndi udite kutya itandi dulu oku di lineekela naanaa. Ashike eshi pa pita efimbo, kanda li vali ndi udite ngaho. Eendombwedi ihadi hongo ashike ovanhu Ombiibeli, ndele ohadi tula yo moilonga omahongo ayo. Onda li nda hafa unene eshi eitavelo lange muJehova nomOmbiibeli la enda tali kulu. Ovashiinda shange vamwe ova li va didilika elunduluko la tya ngaho nova li va lombwela nge kutya, “Araceli, twikila okweenda mondjila oyo wa hoolola!”
Ohandi dimbuluka nda li handi ilikana handi ti: “Tangi Jehova eshi ino efa nge, naashi wa kwafela nge ndi mone eshiivo lashili lOmbiibeli olo nda li handi kongo.” Onda li yo nda pula Felisa a dimine nge po eshi nde mu ula nai. Okudja opo, ponhele yokukala hatu tanguna, otwa li hatu hafele okupopya kombinga yOmbiibeli. Onda li nda ninginifwa mo 1989, eshi nda li ndi na omido 61.
Felisa: Paife ondi na omido 91, nomushamane wange okwa fya noihandi dulu okulonga naanaa shihapu ngaashi nale. Ashike ohandi lesha natango Ombiibeli efiku keshe, handi i kokwoongala nongeenge handi dulu ohandi ka udifila ovanhu.
Araceli: Ondi hole okulombwela ovapristeri neesestela adishe odo handi shakene nado kombinga yaJehova molwaashi naame onda li osestela. Onda li nda kundafana navamwe vomuvo, navahapu ova li va tambula omambo noifo. Omupristeri umwe eshi nda kundafana naye lwoikando, okwa li a dimina kombinga yaasho nde mu lombwela. Opo nee okwa li a pula nge ta ti: “Ohandi ka ninga shike vali ndi fike apa? Oilyo yongeleka nosho yo oukwaneumbo wange otava ka tila nge ngahelipi?” Onde mu nyamukula nda ti: “Kalunga ye ote ke ku tila ngahelipi?” Omupristeri okwa li a mona kutya ondi li mondjila, nosha li she mu nyemateka. Ashike okwa li ta monika a fa ehe na ouladi wokuninga omalunduluko.
Ihandi dimbwa eshi omushamane wange a lombwelele nge kutya okwa hala okuya naame kokwoongala. Okwa li e na omido 80 nasha eshi a ongala oshikando shotete, nokudja opo ka li ha faula okwoongala. Okwa li a konakona Ombiibeli, ndele ta hovele okuudifa. Ihandi dimbwa eshi twa li hatu longo naye moukalele, nokwa ka fya eshi kwa li ku na eemwedi mbali a ka ninginifwe.
Felisa: Eshi nda hovela okulongela Jehova ovamwamemekadona vatatu ava vanini ova li tava pataneke nge. Ashike lwanima navo ova ka tambula ko oshili. Osho osha li oshinima shimwe shomoinima ya denga mbada oyo nda ningilwa monghalamwenyo yange. Konima yaasho, otwa li hatu hafele okukala pamwe hatu popi kombinga yaKalunga ketu, Jehova nosho yo Eendjovo daye. Lwanima atushe otwa ka kala hatu longele Jehova. *
^ okat. 29 Paife Araceli oku na omido 87, Felisa 91 naRamoni omido 83. Aveshe natango otava longele Jehova noudiinini. Lauri okwa fya mo 1990, ndele naye okwa kala omudiinini kuJehova.


c: text/html

text:
Jehova okaume ketu kopofingo
‘Abraham okwa ifanwa kaume kaKalunga.’ — JAK. 2:23.
1. Molwaashi otwa shitwa oshifeka shaKalunga, ohatu dulu okuninga shike?
LUHAPU ovanhu ohava popi tava ti: “Okaana inaka fa tuu xe!” Nopehe nomalimbililo, ounona vahapu ova fa ovadali vavo filufilu. Kakele kaasho, okaana oka fyuulula omaukwatya oo ke na kovadali vako aveshe. Jehova, Tate yetu womeulu, oye omuyandji womwenyo. (Eps. 36:10) Nafye tu li ovana vaye vopanhu otu na omaukwatya amwe a fa aye. Molwaashi otwa shitwa oshifeka shaye, otu na oukwatya wokudula okutomhafana nokufika pexulifodiladilo lonhumba nohatu dulu okupanga nokukaleka po oukaume. — Gen. 1:26.
2. Jehova ota dulu okuninga kaume koye pakanghameno lashike?
2 Jehova ota dulu okuninga kaume ketu kopofingo. Oukaume wa tya ngaho owa kanghamena kohole yaye yoku tu hola nosho yo keitavelo letu muye nomOmona waye. Jesus okwa ti: “Osho Kalunga a kala e hole ounyuni, Oye a yandja Omona waye Ewifa, opo keshe ou te mu itavele a ha kane, ndelenee a kale e nomwenyo waalushe.” (Joh. 3:16) Ope na oihopaenenwa ihapu yaavo va li ve na ekwatafano lopofingo naJehova. Natu ka taleni ivali yomuyo.
‘KAUME KANGE ABRAHAM’
3, 4. Eyooloko lilipi li li pokati koukaume oo Abraham a li e na naJehova nosho yo oo wa li pokati kaJehova noludalo laAbraham?
3 Jehova okwa popya shi na sha naxekulululwa yOvaisrael a ti: ‘Kaume kange Abraham.’ (Isa. 41:8) Omafimbo omativali 20:7 okwa popya yo kutya Abraham okaume kaKalunga. Oshike sha kwafela omulumenhu oo omudiinini a kaleke po oukaume nOmushiti waye? Eitavelo olo la li le mu kwafela a ninge ngaho. — Gen. 15:6; lesha Jakob 2:21-23.
4 Jehova okwa li Xe nakaume koludalo laAbraham olo la li la ninga oshiwana shaIsrael shonale. Ndele shinyikifa oluhodi, ova li va kanifa oukaume wavo naKalunga. Omolwashike mbela? Omolwaashi ova li va dopa okukala neitavelo momaudaneko aJehova.
5, 6. (a) Ongahelipi Jehova a li a ninga kaume koye? (b) Omapulo elipi tu na okulipula?
5 Apa ngoo pe fike to lihongo kombinga yaJehova, opo ngoo pe fike eitavelo loye tali pame nohole yoye yoku mu hola tai ningi yomoule. Diladila kefimbo olo wa li wa didilika kutya Kalunga omunhu wolela kwoove, omunhu oo to dulu okupanga naye oukaume wopofingo. Owe lihonga yo kutya atusheni otwa dalwa moulunde omolwokuhadulika kwaAdam. Owa shiiva kutya ovanhu aveshe ove liteeka, ile tu tye ovatukuka ko kuKalunga. (Kol. 1:21) Opo nee owa didilika kutya Tate yetu womeulu omunahole ke fi omulikaleli oo ehe na ko nasha nafye. Eshi twe lihonga kombinga yefiloshisho lekuliloyambo laJesus nokukala tu na eitavelo mulo, oshe tu linyengifa tu hovele okupanga oukaume naKalunga.
6 Ngeenge otwa tale kunghee twe shi endifa fiyo opapa, ohatu dulu okulipula kutya: ‘Ohandi twikile ngoo okupameka oukaume wange naKalunga? Mbela elineekelo lange muye nosho yo ohole yange yokuhola kaume kange omuholike Jehova otai ende ngoo tai pame efiku keshe?’ Omunhu umwe vali wonale oo a li e na ekwatafano liwa naJehova, oGideon. Paife natu ka taleni koshihopaenenwa shaye shiwa noku shi landula.
“OMWENE OYE OMBILI”
7-9. (a) Gideon okwa mona oshimoniwa shi didilikwedi shilipi, nosha li sha etifa oidjemo ilipi? (Tala efano olo li li pehovelo loshitukulwa.) (b) Ongahelipi hatu dulu okupanga oukaume naJehova?
7 Omutokoli Gideon okwa li ta longele Jehova pefimbo la piyaana neenghono mondjokonona yOvaisrael okudja eshi oshiwana sha ya mEdu lEudaneko. Etukulwa 6 lOvatokolipangeli otali hokolola kutya omweengeli waJehova okwa li a talela po Gideon muOfra. Pefimbo opo, Ovamidian ovo va li poushiinda wavo ova li have va ningile omatilifo neenghono. Nomolwaasho Gideon a li ta xwile oilya moshikolelo shomaviinyu ndele haposhipale, opo a dule oku i holeka diva. Molwaashi Gideon okwa li a kumwa eshi omweengeli oo a li e mu holokela e mu ifana “omukwanyati omuladi,” okwa li a pula ngeenge Jehova, oo a li a mangulula Ovaisrael moupika waEgipti okwa li te ke va kwafele ngoo shili pomhito oyo. Omweengeli oo a li omukalelipo wOmushiti okwa li a shilipaleka Gideon kutya Jehova ota ka kala pamwe naye.
8 Gideon okwa li te lipula kutya Kalunga ota ka dula ngahelipi ‘okuxupifa Ovaisrael meke lOvamidian.’ Okwa li a pewa enyamukulo la yukilila eli kutya: “Ame ondi li pamwe naave, onghee to ka taata Ovamidian ngaashi omulumenhu umwe.” (Ovatok. 6:11-16) Molwaashi Gideon natango ka li e udite ko kutya osho osha li tashi ka ningwa ngahelipi, okwa li a pula a pewe edidiliko. Didilika kutya eenghundafana odo otadi holola filufilu kutya Gideon okwa li a tala ko Jehova e li omunhu wolela kuye.
9 Osho sha ka ningwa po lwanima osha li sha pameka eitavelo laGideon nosha li she mu ehenifa popepi naKalunga. Gideon okwa li a longekida noku pa omweengeli oikulya. Eshi oikulya ya li ya lungwina po pashikumwifilonga eshi omweengeli e i kuma nodibo yaye, Gideon okwa li a didilika kutya omweengeli oo okwa li a tumwa shili kuJehova. Molwaashi okwa li a kuminwa osho sha ningwa po, okwa ti: “Akutu, Omwene Kalunga, osheshi ame nda mona omwengeli wOmwene koshipala noshipala!” (Ovatok. 6:17-22) Ndele mbela osho osha li sha nyona po ekwatafano laGideon naKalunga? Hasho nandenande! Gideon okwa li a shiiva Jehova nokwa li e udite e na ombili naye. Osho otu shi liwetele medina olo a li a luka oaltari oyo a li a tunga ponhele oyo. Oaltari oyo okwa li e i luka “Omwene Oye ombili.” (Lesha Ovatokolipangeli 6:23, 24.) Ngeenge otwa dilonga koinima aishe oyo Jehova he tu ningile efiku keshe, ohatu ka mona kutya oku li kaume kashili. Okwiilikana kuKalunga pandjikilile otaku hapupalifa ombili yetu notaku pameke oukaume wetu naye.
OLYELYE TA “ITAVELELWA OKUKALA MONDUDA” YAJEHOVA?
10. PaPsalme 15:3, 5, Jehova okwa teelela tu dulike koiteelelwa ilipi ngeenge otwa hala okuninga ookaume kaye?
10 Opo tu ninge ookaume kaJehova, otu na okuwanifa po oiteelelwa yonhumba. Ngaashi tashi hangwa mEpsalme 15, David okwa imba kombinga yaasho Jehova a teelela tu ninge opo tu ‘itavelelwe okukala monduda yaye,’ sha hala kutya okuninga ookaume kaye. (Eps. 15:1) Natu ka yandjeni elitulemo koiteelelwa ivali yomoiteelelwa oyo, okuhenuka okupopya oipupulu nokukala ovanashili moinima aishe. Shi na sha noiteelelwa oyo ivali, David okwa ti kutya ou ta itavelelwa okukala monduda yaJehova oyou ‘ita popyaana nelaka laye noita tambula ombubo mokati keenyala okupa oushima ou ina ninga sha.’ — Eps. 15:3, 5.
11. Omolwashike tuhe na okupopya oipupulu?
11 David okwe tu londwela mEpsalme vali limwe a ti: “Kelela elaka loye, li ha popye owii.” (Eps. 34:14) Ngeenge otwa dopa okudulika komayele oo a nwefwa mo otashi ke tu imba tu pange oukaume naTate yetu womeulu omuyuki. Kakele kaasho, okupopya oipupulu oku li oukwatya womutondi waJehova munene, Satana. Outumbulilo Ondiaboli owa dja koshitya shOshigreka tashi ti okupopya oipupulu. Okukelela elaka letu tuha popile vamwe mowii otaku ke tu kwafela tu kale tu na ekwatafano lopofingo naJehova. Otu na unene tuu okulungama tuha kale hatu popile mowii ovalumenhu ovo va nangekwa po meongalo. — Lesha Ovaheberi 13:17; Judas 8.
12, 13. (a) Omolwashike tu na okukala ovanashili moinima aishe? (b) Ounashili wetu ohau kumu ngahelipi vamwe?
12 Oukwatya wokukala omunashili ohau didilikifa mo ovapiya vaJehova. Omuyapostoli Paulus okwa ti: “Ilikaneni omolwetu, osheshi fye otu shi shii shili, otu nomaliudo mawa, eshi twa hala okweenda nawa omoinima aishe.” (Heb. 13:18) Molwaashi otwa tokola toko “okweenda nawa omoinima aishe,” otu na okuhenuka okuungaunga novamwatate shihe li pauyuki. Pashihopaenenwa, ngeenge ohave tu longele, otu na okushilipaleka kutya ohatu ungaunga navo pauyuki noku va futa ngaashi twa udafana navo. Tu li Ovakriste, otu na okuungaunga pauyuki novanailonga vetu nosho yo novanhu aveshe. Nongeenge otwa kutwa kOmukriste mukwetu, otu na okukala twa lungama opo tuha kale hatu komangele tu pewe omaufembanghenda e likalekelwa.
13 Ohatu udu luhapu ovanhu ovo hava longelwa ile hava longo pamwe nEendombwedi daJehova tave di pandula omolwelihumbato lado! Pashihopaenenwa, omuwiliki wehangano la kula li na sha noinima yokutunga okwa li a didilika kutya Eendombwedi daJehova ohadi wanifa po alushe osho da udaneka. Okwa ti: “Alushe ohamu wanifa po osho mwa udaneka.” (Eps. 15:4) Elihumbato la tya ngaho ohali tu kwafele tu kaleke po oukaume wetu naJehova. Kakele kaasho, ohali fimanekifa Tate yetu womeulu omunahole.
KWAFELA VAMWE VA NINGE OOKAUME KAJEHOVA
14, 15. Ongahelipi hatu dulu okukwafela vamwe va ninge ookaume kaJehova eshi hatu wanifa po oukalele wetu?
14 Nonande ovanhu vahapu ovo hatu shakeneke moukalele otashi dulika va itavela kutya Kalunga oko e li, kave wete ta dulu okuninga kaume kavo kopofingo. Ongahelipi hatu dulu oku va kwafela? Konakona omalombwelo oo Jesus a li a yandja kovahongwa vaye 70 eshi a li e va tuma koovavali opo va ka udife, a ti: “Ndele ngenge tamu i meumbo, tyeni tete: Ombili nai kale meumbo eli. Ndele ngenge omu na omona wombili, ombili yeni otai mu kalelele, ndele ngenge kamu na, otai mu alukile.” (Luk. 10:5, 6) Ohatu dulu okuhokwifa ovanhu oshili mokupopya navo monghedi youkaume. Ngeenge otwa ningi ngaho, otashi ka kufa po outondwe oo ovapataneki vetu ve na notashi ke va kwafela opo ve linyenge nawa moshikando shikwao eshi tava ka shakena naumwe womEendombwedi daJehova.
15 Ngeenge otwa shakeneke oohandimwe ovo va dama neenghono komalongelokalunga oipupulu ile ovo ve litula meenghulunghedi dihe li pamishangwa, natu twikileni okuulika omhepo youkaume noyombili. Ohatu tambula ko nohamu pokwoongala kwetu ovo va kenyananekwa kounyuni woshinanena nowe va ningifa va kale va hala okulihonga shihapu kombinga yaKalunga oo hatu longele. Oshitukulwa osho hashi kala mOshungonangelo yomoukalele shi na oshipalanyole, “Ombibeli ohai lundulula onghalamwenyo yovanhu” ohamu kala oihopaenenwa ihapu iwa.
OHATU LONGO PAMWE NAKAUME KETU KOPOFINGO
16. Omeityo lilipi hatu dulu okutalwa ko tu li ookaume kaJehova ‘novalongi pamwe’ naye?
16 Ovanhu ovo hava longo pamwe luhapu ohava pange oukaume wopofingo. Aveshe ovo ve liyapulila Jehova ove na oufembanghenda wokuninga ookaume kaye ‘novalongi pamwe’ naye. (Lesha 1 Ovakorinto 3:9.) Osha yela kutya ngeenge hatu kufa ombinga moilonga yokuudifa nokuninga ovanhu ovahongwa, ohatu mono eudeko lomoule lomaukwatya makumwifi aTate yetu womeulu. Ohatu mono yo nghee omhepo iyapuki hai tu kwafele tu wanife po oshilonga shetu shokuudifa onghundana iwa.
17. Ongahelipi oikulya yopamhepo oyo hai yandjwa poyoongalele yetu hai ulike kutya Jehova okaume ketu?
17 Apa ngoo pe fike hatu kufa ombinga moilonga yokuninga ovanhu ovahongwa, opo ngoo pe fike hatu kala tu udite twa ehena popepi elela naJehova. Pashihopaenenwa, ohatu mono nghee Jehova ta findi ovapataneki. Diladila ashike kwaasho sha ningwa po omido dinini da pita. Mbela inatu mona monghedi ya yela nghee Kalunga te tu wilike? Ohatu kala twa kuminwa ouhapu weendja dopamhepo odo hatu mono efimbo keshe. Oyoongalele yetu ohai holola okunakonasha kwaTate yetu omunahole. Oku wete omaupyakadi oo tu li muo noku shii eemhumbwe detu. Oukwaneumbo umwe owa shanga onhumwafo opo u ulike olupandu lao li na sha noshoongalele, wa ti: “Oipopiwa yoshoongalele oya kuma omitima detu. Otwa mona kutya Jehova oku tu hole pauhandimwe nokwa hala tu pondole.” Natango ovalihomboli vamwe vokuNdowishi ovo va li poshoongalele she likalekelwa muIreland, ova li va pandula eshi va li va tambulwa ko nohamu nokufilwa oshisho, ova ti: “Ndele ohatu pandula unene Jehova nOhamba yaye Jesus Kristus, molwaashi ovo ve tu nana tu kale oshitukulwa shoshiwana eshi sha hangana shili. Itatu popi ashike mokanya ngahenya kombinga youkumwe ndele ohatu u hafele efiku keshe. Oimoniwa i na sha noshoongalele she likalekelwa muDublin otai ke tu dimbulukifa alushe oufembanghenda wa denga mbada oo tu na wokulongela Kalunga ketu munene pamwe nanye amushe.”
OOKAUME OHAVA KUNDAFANA
18. Oshike tu na okulipula ngeenge tashi uya pokupopya kwetu naJehova?
18 Ovanhu ovo hava kundafana ohava kala ve na oukaume wa twa kekipa. Okuninga omakwatafano okupitila keenhele dokointaneta nokulitumina omatumwalaka pangodi oya sha mounyuni ou weeintaneta nowa xuma komesho momakwatafano opauteknologi. Mokuyelekanifa nomakwatafano a tya ngaho, ohatu kundafana shi fike peni nakaume ketu Jehova pauhandimwe? Oshoshili kutya Jehova “Omuudi womailikano.” (Eps. 65:3) Ndele mbela ohatu ningi eenghendabala shi fike peni opo tu popye naye?
19. Ekwafo lilipi tu na ngeenge ohatu nyengwa okumbubulila Tate yetu womeulu omitima detu?
19 Ovapiya vamwe vaKalunga ihava mono shipu okupatulula omitima davo nokupopya omaliudo avo omoule. Ndele osho osho Jehova a hala tu ninge ngeenge hatu ilikana. (Eps. 119:145; Omaimb.kemo. 3:41) Nokuli nonande oshidjuu kufye okumbubula omitima detu, ope na osho tashi dulu oku tu kwafela. Paulus okwa li a shangela Ovakriste vomuRoma a ti: “Katu shi shii eshi tu noku shi ilikana, ngaashi ngeno tu nokwiilikana, ndelenee Omhepo oyo mwene te tu ilikanene nomikemo di he shi kutumbulwa. Ndele omukonakoni womitima oku shi shii eshi Omhepo tai shi diladila, osheshi Omhepo tai ilikanene ovayapuki pahalo laKalunga.” (Rom. 8:26, 27) Okudilonga keendjovo ngaashi odo di li membo laJob, mOmapsalme nomOmayeletumbulo otaku ke tu kwafela tu lombwele Jehova omaliudo etu omoule.
20, 21. Eendjovo daPaulus odo di li mOvafilippi 4:6, 7 otadi yandje ehekeleko lilipi?
20 Ngeenge tu li meenghalo didjuu natu dulikeni komayele aPaulus a nwefwa mo oo a li a shangela Ovafilippi, a ti: “Kaleni mu he na nande oshisho shasha, ndelenee oufyoona weni u shiivifileni Kalunga momailikano nomomaindilo pamwe nomapandulo.” Okukundafana twa manguluka nakaume ketu kopofingo kwa tya ngaho otaku tu hekeleke notaku tu etele epepelelo, nomolwaasho Paulus a weda ko ta ti: “Nombili yaKalunga ei i dule eendunge adishe, otai ka amena omitima deni nomadiladilo eni muKristus Jesus.” (Fil. 4:6, 7) Natu kaleni alushe twa lenga ‘ombili yaKalunga’ itai yelekwa nasha oyo hai amene omitima nomadiladilo etu.
21 Eilikano ohali tu kwafele tu pange oukaume naJehova. Onghee hano, natu ‘ilikaneni tuhe nedimbuko.’ (1 Tes. 5:17) Oshitukulwa eshi nashi pameke ekwatafano letu naKalunga li na ondilo netokolo toko letu lokudulika koiteelelwa yaye youyuki. Natu kongeni efimbo tu dilonge komanangeko noupuna oo hatu hafele molwaashi Jehova oye shili Tate yetu, Kalunga ketu nakaume ketu.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
OSHIPALANYOLE SHOKOMBADA | OTO DULU OKWEEHENA POPEPI NAKALUNGA
Ei oyo aike onghedi yokukalamwenyo ya denga mbada
Oshike u na okuninga opo u ehene popepi naKalunga? Otwa kundafana eenghatu tadi landula odo to dulu okukatuka opo u kulike ekwatafano lopofingo naye.
Okushiiva nokulongifa edina laKalunga, Jehova.
Okupopya naye pandjikilile okupitila meilikano nomokukonakona Eendjovo daye, Ombibeli.
Okutwikila okulonga osho tashi hafifa Jehova.
Metwokumwe noiteelelwa oyo, mbela ou wete ho i wanifa po opo u ehene popepi naKalunga? Mbela omeembinga dilipi u wete wa pumbwa okuxwepopala? Oshoshili kutya otwa pumbwa okuninga eenghendabala, ashike otu na okukala hatu tale koidjemo.
Jennifer wokOilongo ya Hangana okwa ti: “Eenghendabala keshe to ningi u kulike ekwatafano lopofingo naKalunga otadi tisha. Ekwatafano la tya ngaho ohali eta omanangeko noupuna mahapu ngaashi, okukala we lineekela filufilu muKalunga, okushiiva omaukwatya aye, nokomesho yaaishe, okukala u mu hole. Ei oyo aike onghedi yokukalamwenyo ya denga mbada!”
Ngeenge owa hala okuhafela ekwatafano lopofingo naKalunga, Eendombwedi daJehova otadi ka kala da hafa oku ku kwafela. Otadi dulu okuninga elongekido opo di konakone Ombibeli naave oshali. Owa manguluka yo okuuya kokwoongala kwopaMbibeli kwado kOlupale lOuhamba lomoshitukulwa sheni, oko to ka hafela eendafano naavo va lenga ekwatafano lavo naKalunga. * Ngeenge owa ningi ngaho, oto ka kala u udite ngaashi Omupsalme oo a ti: “Okukala popepi naKalunga, osho elao lange.” — Epsalme 73:28.
^ okat. 9 Ngeenge owa hala ekonakonombibeli ile okushiiva Olupale lOuhamba olo li li popepi naave, oto indilwa u popye nomunhu oo e ku etela oshifo eshi ile u tale konhele yetu yokointaneta ko-www.jw.org, nokutala koshi yokapalanyole KWATAFANA NAFYE pedu lepandja.
Lihonga shihapu
Ekonakonombibeli oshike?
Tala omanyamukulo komapulo e na sha nekonakonombibeli loshali.
Oshike hashi ningwa pOlupale lOuhamba?
Tala meni lalo u litalele ko ove mwene.


text:
1[Yesusini yu lombili andolimando nimbale:] “Na unju-waene sikamo. Tata yu unju-waene kalia nokolemo yemo. 2Tatane nanga unju kola mongo naa tolemoma pali langopa wendo limú. Kola mongo tolemoma pali ‘Peanga sepa gilipa kamu mongo awisili topili.’ nimba yuni aku kolamanga méle kirima langopa wendo lipa sepa mimi selemo. 3“Na lombili andolima, ono ungu nimbu siliu kanumuni [ononga konopumanga kalaro molorumuma kulumiye tondomu-na] ono [konopu] kake sepili molemele. 4Unju kolama paka manda selemo kinia unjuna manda gilipa mongo tolemo, aku siku ono na-kinia kopu seko molko, na ono-kinia kopu sepo molombo kinia ono manda molko ulu-pulu peangama senge. Kola se kerepa mania omba lemómo kelepa mongo naa tolemo. Kola unjuna ola paka sepa gilimúmu yu mongo tolemo. Aku siku ono na pea ‘Kopu sepo molamili.’ naa níngi liemu ono “Saa.” niliu mele manda naa seko nanga kongono manda naa sendenge. 5“Na unjumu, ono kolama. Kola paka sepale unjuna gilipa mongo tolemo mele ono na-kinia kopu seko molko na ono-kinia kopu sepo molopo aku semulu liemu nane “Saa.” niliu mele ono manda seko nanga kongonomo manda sendenge. Ono na munduku kelko ono na-kinia kopu seko naa molongi liemu nanga uluma ono manda naa senge. 6Unju kola langoko wendo liku eltokole, kololemo kinia aku kolama liku maku toko sepena kalolemele kinia nolemo. Aku sipala, yombo se na-kinia kopu sepa naa molopale ulu peangama naa semu liemu unju kola kololima selemele mele yu aku siku senge. 7“Ono na-kinia kopu seko molko nanga unguma ononga konopumanga pepili pilku liku molongi liemu ulu se ‘Samboa!’ ningu, ungu se ‘Piliamboa!’ konopu leko, mélse mólo tombamo ‘Liemboa!’ ningu, aku siku pilkuli Tata-kinia ungu ningu mawa senge mele yuni sendembamo. 8Ono nane “Saa.” niliu mele paa seko kondoko, nanga kongonomo paa seko kondonge kinia aku siku sengemone Tatanga imbi ambolko paka tondonge ola molombala. Senge mele yombomane kanokole ‘Ono paa sika Yesusinga lombili andolima molemele.’ konopu lengela.” [nirimu.] 9“Tatane na konopu mondolemo mele nane ono konopu mondolio. Nane ono ‘Kamu konopu mondambo.’ ningu molayo. 10Tatane nando “Sei.” nilimú ungu-manema na sepo moliomonga yuni na kamu konopu mondolemo mele onone aku siku nane “Saa.” niliu ungu-manema pilku liku sengi liemu aku siku sengemonga nane ono ‘Kamu konopu mondambo.’ ningí. 11‘Na konopu sipu molio mele ono aku siku konopu siku konopu manda pepili molangi.’ nimbu i unguma nimbu sikiru. 12“Nane “Saa.” niliu ungu-manemo i-sipa: ‘Nane ono konopu mondolio mele onone onono anju yando aku siku konopu mondangi.’ nimbu nikiru. 13Yombo sene yunga pulu lemó yomboma konopu mondopale ononga nimba kolali sepa kolondomu liemu yuni konopu mondolemo mele olandopa, we-yombomane konopu mondolemele mele maniandopa. 14“Nane onondo “Saa.” niliu ungu-manema sengi liemu ono nanga pulu lemó yomboma molonge. 15Kiniá nane onondo kelepo “Nanga kendemande-yema.” naa nimbu, “Nanga pulu lemó yema.” niliu. Kendemande-yomboma ononga nokoli yemone uluma sepa konopu lepa andopa molemo mele ono naa nimba silimú naa kanoko naa pilielemelemonga kiniá onondo aku sipu “Nanga kendemande-yema.” ni naa niliu. [Ye senga pulu lemó yomboma mindi yemo yu andopa molemo mele nimba silimú pilielemele. Akumu pilipuli] nane onondo “Nanga kendemande-yema.” ni naa nimbu, Tatane nando nimba sirimu pilierinduma pali ono nimbu sirindu-kulu nane ono “Nanga pulu lemó yema.” niliu. 16“Ono onono na ‘Olionga Ye-Awilimu.’ ningu, ningu naa taltoringi. Nane nanu ono ‘Nanga yema molangi.’ nimbu, nimbu taltorundu. ‘Ono pungu, “Saa.” nimbú mele seko, nanga kongonomo sendangi. Aku ulu peanga sengema pora naa nimba we pepa mindi pupili.’ nimbu nane onondo “Nanga yema.” nimbu ono nimbu taltopo “Na lombili waa.” nirindu. Akumunga, Tata-kinia ungu ningu “Olio Ye-Awili Yesusinga yomboma molemolo.” ningu méle se mawa senge kinia yuni pilipale mawa senge mélema ono sipa ononga sendemba. 17Nane ono ungu-mane sipuli “Onono anju yando konopu mondaa.” niliu mele nikiru.” nirimu. 18“We-mana-yombomane ono na lombili andolima kinia konopu kiri panjingí kanokole ‘U na-kinia konopu kiri panjeringi.’ konopu leko molangi. 19Ono we-yomboma-kinia konopu seluna pupili molemolánje we-yombomane ‘ono olionga yomboma’ ningu konopu mondolemolá. Aku-sipa na-kolo ono we-yomboma-kinia ono manga-umbu selumu mólo. ‘Ono ma-koleana uluma munduku kelko nanga yomboma molangi.’ nimbu, nimbu taltorundumunga we-yombomane ono-kinia konopu kiri panjilimili. 20“Nane ono nimbu sirindu unguma konopumane pilku molangi. Nane u onondo nimbúndu: “Kongono sendeli yombo sene yunga nokoli yemo ‘Maniandopa molemo. Na yunga olandopamo molio.’ manda naa nimbá.” nirindu kanumu. Akumunga na mindili liku silimili mele ono kepe aku siku mindili liku singí. Nanga ungumu pilku liku sengena panjilimili yombomane ononga ungumu pilku liku sengena panjingíla. 21We-yombomane na lipa mundorumu yemo pilku imbi naa sikuli, ono nanga imbi leko kongono sendengemonga ono mindili liku singí. 22Na [Pulu Yemone lipa mundorumu-na] yomboma molemelena ombo ungu se naa nilkanje [na liku awi naa siku, bulu silimili mele naa selemolámonga] ulu-pulu-kiri selemelemonga mongo naa limolá. Aku-sipa na-kolo [na sika orundu, ungu niliu mele pilielemelemonga] “Ulu-pulu-kiri selemolo mele naa pilielemolo.” manda naa ningí. 23Yombo se na-kinia konopu kiri panjilimú yombomone Tata-kinia kepe konopu kiri panjilimúla. 24Kongono lupa lupama, u yombo sene ulu-tondoloma naa serimu mele nane ononga suku-singina ombo naa selkanje onone na liku bulu siku ulu-pulu-kiri selemele mele naa selemolá. Aku-na-kolo ulu-tondolo serinduma kanokole kepe Tata olto-kinia konopu kiri panjilimili. 25Aku-na-kolo ononga ungu-mane se Pulu Yemonga bokuna molemo mele wendo ombámonga aku sekemele. Bokuna ungu se molemo mele i-sipa: “Ono na-kinia we konopu kiri panjilimili.” nimba bokuna molemo.” [nirimu.] 26“Ono Lipa Tapondopa Konopu Enge Sindélimu Tata pea molembelena pumbuli lipu mundumbu akumu ombale nimbámone, nanga ulu selio mele ono nimba simba. Aku Lipa Tapondopa Konopu Enge Sindélimu yu Sika Unguma Lipa Ora Sili Minimu, yu Tata molemona molopale olemo Minimu. 27Aku-sipa na-kolo Minimu yuni manjipa nanga mélemando naa nimba simba. Ono na pea u pulu polopo molorumulu mele kiniá yandopa molemolomonga ono kepe nanga ungu anju ningu sili yema molemelela.” [nirimu.]
Copyright
Learn More


text:
OSHIWEDELWAKO
Otu na okutala ko ngahelipi okusalutila epandela, okukufa ombinga momahoololo opapolotika nosho yo oilonga yopashiwana?
Okusalutila epandela. Eendombwedi daJehova oda itavela kutya okulinyongamena epandela ile oku li salutila, osho luhapu hashi endele pamwe nokwiimba omaimbilo opashiwana, oshi li oshinima shopalongelokalunga, osho tashi yandje efimano kepangelo ile kovapangeli omolwexupifo, ndele hakuKalunga. (Jesaja 43:11; 1 Ovakorinto 10:14; 1 Johannes 5:21) Omupangeli umwe oo a li a fimanekwa monghedi ya tya ngaho okwa li Nebukadnesar, ohamba yaBabilon shonale. Opo a kumwife ovanhu netumbalo laye nosho yo ouladi waye wopalongelokalunga, omupangeli oo omunaenghono okwa li a dika po oshihongwafano shinenenene ndele ta lombwele ovapangelwa vaye ve shi twile eengolo ofimbo omusika ya li tai dana, oyo i li ongeimbilo lopashiwana. Ndele nande ongaho, Ovaheberi vatatu, Sadrak, Mesak naAbednego, ova li va anya okutwila eengolo oshihongwafano osho, nonande okwa li tashi pula eemwenyo davo. — Daniel, etukulwa eti-3.
Omunandjokonona umwe, Carlton Hayes, okwa popya kutya kunena “epandela oli li edidiliko linene leitavelo moukwashiwana nola talika ko li li oshinima sha fimanenena osho shi na okwiilikanwa. Ovalumenhu ohava dula ko omambale avo ngeenge epandela tali piti poima; ovatoti voutevo ohava toto outevo tava tange epandela, ofimbo ounona ohava imbi omaimbilo tava tange epandela.” Omunandjokonona oo okwa weda ko a ti kutya, omolwoukwashiwana, oilongo oi na yo “omafiku mayapuki,” ngaashi efiku Etine laJuli olo hali danwa mOilongo yaHangana, “omapendafule” oo haa talwa ko e li “ovayapuki” nosho yo eenhele odo hadi talwa ko onga “eetembeli.” Poshivilo shopashiwana muBrasilia, omupresidende womhangu yopombada yovakwaita okwa ti: “Epandela ohali fimanekwa nokwiilikanwa . . . ngaashi ashike ovanhu hava ilikana omaduumbo.” O-The Encyclopedia Americana oya tile kutya “epandela oliyapuki ngaashi ashike omushiyakano.”
Oensiklopedia oyo ya tumbulwa metetekelo oya popya efimbo opo la di ko ya ti kutya omaimbilo opashiwana “ohaa holola omhepo youkwashiwana naluhapu ohaa kala a kwatela mo eilikano kuKalunga opo a wilike nokwaamena oshiwana ile ovapangeli.” Onghee hano, osha yeleka eshi ovapiya vaJehova hava tale ko oivilo yopashiwana oyo ya kwatela mo okusalutila omapandela nosho yo okwiimba omaimbilo opashiwana i li oinima yopalongelokalunga. Eshi embo The American Character la li la ninga etyekosha kombinga yaashi ounona vEendombwedi daJehova hava anye okusalutila omapandela nosho yo okuudaneka okukala ovadiinini kulo meefikola domOilongo yaHangana, ola ti: “Okutya kutya eenghedindjikilile da tya ngaho dakeshe efiku odi li oinima yopalongelokalunga osha diminwa hauxuuninwa kOmhangu yoPombada moikoya ya landulafana yopaemhangu.”
Nonande ovapiya vaJehova ihava kufa ombinga moivilo oyo va tala ko ihe li pamishangwa, ohava fimaneke oufemba wavamwe wokudana oivilo ya tya ngaho. Ova fimaneka yo omapandela opashiwana e li omadidiliko nohava tale ko omapangelo oilongo omo ve li e li ‘ovayakuli vaKalunga.’ (Ovaroma 13:1-4) Onghee hano, Eendombwedi daJehova ohadi dulika kekumaido li na sha nokukwatela mo “eehamba novapangeli aveshe” momailikano ado. Ndele ohadi shi ningi nelinyengotomheno ‘opo di kale di na okukalamwenyo ku na ombili nengungumano metilokalunga nomeenghedi diwa da fimana.’ — 1 Timoteus 2:2.
Okukufa ombinga momahoololo opapolotika. Ovakriste vashili ohava fimaneke oufemba wavamwe wokuhoolola. Ihava kufa ombinga moikonga yokutwa ondubo nomahoololo, ndele nande ongaho, ohava dulika kovapangeli ovo va hoololwa. Ihava kufa nandenande ombinga moinima yopapolotika yoiwana. (Mateus 22:21; 1 Petrus 3:16) Ovakriste ove na okuninga po shike moilongo omo ovanhu aveshe va teelelwa va hoolole ile omo ovo itava i keenhele dokuhoololela tava patanekwa neenghono? Dimbuluka kutya Sadrak, Mesak naAbednego ova li va ya kefilu laDura. Sha faafana, Omukriste oo e li meenghalo da yukila oko ota dulu okutokola okuya oko taku ningilwa omahoololo ngeenge eliudo laye otali mu pitike a ye. Ndelenee oku na okukala a lungama aha nyone po omufika waye wokuhenombinga moinima yopapolotika. Oku na okukaleka momadiladilo omafinamhango ahamano aa taa landula apa:
Ovashikuli vaJesus ‘kave fi vomounyuni.’ — Johannes 15:19.
Ovakriste ove lile po Kristus nosho yo Ouhamba waye. — Johannes 18:36; 2 Ovakorinto 5:20.
Eongalo lopaKriste ola hangana paitavelo, noilyo yalo oya hanganifwa kohole yopaKriste. — 1 Ovakorinto 1:10; Ovakolossi 3:14.
Ovo hava hoolola omupangeli wonhumba ohava kala ve na ondjo mwaasho omupangeli oo va hoolola ta ningi. — Didilika omafinamhango oo taa hangwa meendjovo odo di li mu 1 Samuel 8:5, 10-18 nosho yo mu 1 Timoteus 5:22.
Eshi Ovaisrael va li va hala omupangeli wopanhu, Jehova okwa li e shi tala ko kutya ove mu ekelashi. — 1 Samuel 8:7.
Ovakriste ove na okukala ve na emanguluko lokupopya ngeenge tava popi novanhu veengudu dopapolotika di lili noku lili kombinga yepangelo lOuhamba waKalunga. — Mateus 24:14; 28:19, 20; Ovaheberi 10:35.
Oilonga yopashiwana. Moilongo imwe, omapangelo ohaa pula ovanhu ovo tava anye okuya moukwaita va longe oilonga yonhumba yopashiwana oule wefimbo. Ngeenge twa taalelwa konghalo ya tya ngaho, otu na okwiilikana kombinga yayo, nokukundafana tashi dulika nOmukriste mukwetu a pyokoka opo tu dule okuninga etokolo she likolelela keliudo letu la deulwa nawa. — Omayeletumbulo 2:1-5; Ovafilippi 4:5.
Eendjovo daKalunga otadi tu lombwele tu ‘dulike kovapangeli nokovakulunhu voshilongo nokukala twe lilongekidila oshilonga keshe shiwa, nokukala tu na ondjele.’ (Titus 3:1, 2, yelekanifa NW.) Ngeenge hatu tale keendjovo odo, natu lipule omapulo aa taa landula apa: ‘Mbela oludi loilonga yopashiwana oyo handi pulwa ndi longe oi li omhinge nomufika wopaKriste wokuhenombinga ile otai ka ningifa nge ndi kufe ombinga momalongelokalunga oipupulu?’ (Mika 4:3, 5; 2 Ovakorinto 6:16, 17) ‘Ngeenge onda kufa ombinga moilonga ya tya ngaho, itashi ka kala mbela shidjuu kwaame okuwanifa po oinakuwanifwa yange yopaKriste ile shi ye filufilu moshipala omalipyakidilo ange opaKriste?’ (Mateus 28:19, 20; Ovaefeso 6:4; Ovaheberi 10:24, 25) ‘Mepingafano naasho, mbela ngeenge onda kufa ombinga moilonga ya tya ngaho otashi ka pange omhito ya wana yokutamununa mo omalipyakidilo ange opaKriste, tashi dulika nokuli shi pe nge omhito ndi kufe ombinga moukalele wefimbo li yadi?’ — Ovaheberi 6:11, 12.
Ngeenge Omukriste okwa fiki pexulifodiladilo la diladilwa nawa kutya ota ka longa oilonga yopashiwana ponhele yokuya modolongo, Ovakriste vakwao ove na okufimaneka etokolo laye. (Ovaroma 14:10) Ndele ngeenge oku wete kutya ita dulu okulonga oilonga ya tya ngaho, natango vamwe ove na okufimaneka etokolo laye. — 1 Ovakorinto 10:29; 2 Ovakorinto 1:24.
Lihonga shihapu
Ohatu yambidida noudiinini epangelo laKalunga olo alike
Omeva “omulonga” oo tau faneke omahepeko oo a li a taalela Eendombwedi daJehova okwa li a ponwa po kovakwaunyuni vonhumba.


text:
EHOKOLOLO 58
David naGoljat
OVAFILISTI ova li natango ve uya okulwifa Ovaisrael. Pefimbo olo, ovanamati vaIsai vatatu ava vovakulunhu ova li metangakwaita laSaul. Efiku limwe, Isai okwa li a tuma David kovamwaxe a ti: ‘Kufa oilya nomingome u twale kovamwaxo. Tala yo kutya ove li po ngahelipi.’
Eshi David a fika ponhanda yovakwaita vaSaul, okwa lotokela konhele yolwoodi a ka konge ovamwaxe. Okwa hanga ko omutongolume Omufilisti e uya okusheka Ovaisrael. Omutongolume oo okwa kala ta sheke Ovaisrael ongula nokonguloshi oule womafiku 40. Okwa kala ta ingida mokule ta ti: ‘Hoololeni umwe womovalumenhu veni e uye a lwife nge. Ngeenge okwa dulu nge eenghono ndele ta dipaa nge, ohatu ka ninga ovapika veni. Ndele ngeenge onde mu findi, ndele handi mu dipaa, nye otamu ka ninga ovapika vetu. Ohandi mu shongo mu hoolole umwe e uye a lwife nge.’
David okwa pula ovakwaita vamwe a ti: ‘Omulumenhu ou ta ka dipaa Omufilisti oo ndele ta kufa oshiwana shaIsrael ohoni ota ka pewa shike?’
Omukwaita umwe okwe mu lombwela a ti: ‘Saul okwa udaneka kutya ota ka pa omulumenhu oo ta dipaa Omufilisti oinima ihapu. Ota ka pewa yo nomonakadona waSaul a ninge omukulukadi waye.’
Ashike Ovaisrael aveshe ova li va tila Goljat, molwaashi okwa li e na olutu linene. Goljat okwa li e na oule hanga weemeta nhatu, nokwa li natango e na omukwaita oo kwa li ha humbata oshikelelifo shaye.
Ovakwaita vamwe ova li va ya ndele tava lombwele Saul kutya David okwa hala oku ka lwifa Goljat. Ndelenee Saul okwa lombwela David a ti: ‘Ove ito dulu nande okulwifa Omufilisti a tya ngaho. Ove okamatyona natango, ofimbo Goljat okwa kala moukwaita onghalamwenyo yaye aishe.’ David okwa nyamukula Saul a ti: ‘Ame onda dipaa emwangha nonghoshi oyo ya li ya kwata po odi yatate. Omufilisti ou naye ohandi ke mu ninga ngaashi nda ningile emwangha nonghoshi. Jehova ota ka kwafela nge.’ Opo nee Saul okwa tya kuye: ‘Inda hano, Jehova na kale pamwe naave.’
David okwa ya pokamulonga ndele ta toola po oumanya vatano va fefengwa nawa. Okwe va tula mekutu laye lokuhumbata oinima yaye. Opo nee, okwa kufa oshiumbifo shaye ndele ta i a ka shakeneke omutongolume. Eshi Goljat a mona David, okwa li e mu dina neenghono. Okwa li ta diladila kutya ota ka dipaa David noupu.
Goljat okwa lombwela David a ti: ‘Ila ashike kwaame, ndele ame ohandi ka yandja olutu loye koudila nokoifitukuti li ninge eendja.’ Ndele David okwe mu nyamukula a ti: ‘Ove oto uya kwaame u kwete eonga, neongamukonda nomukonda, ndele ame ohandi uya kwoove medina laJehova. Onena tuu eli, Jehova ote ke ku yandja meke lange, ndi ku dipae.’
Opo nee, David okwa lotoka a yuka kuGoljat ndele ta kufa okamanya mekutu laye, ta lukile oshiumbifo shaye nokwe ka umba neenghono daye adishe. Okamanya oko oka ya ka yukilila ndele ta ka denge Goljat mombaba yoshipala, ndele ta wile poshi nokufya. Eshi Ovafilisti va mona kutya ofule yavo oya fya, aveshe ova piluka ndele tava i onhapo. Ovaisrael ova taataa Ovafilisti nova li va findana po olwoodi olo.
1 Samuel 17:1-54.
Lihonga shihapu
David ka li ha tila
Lesha ehokololo eli lOmbibeli litunhula u lihonge kutya oshike sha li sha kwafela David a kale iha tila.


text:
Konga Ouhamba, ndele hainiwe
“Kongeni ouhamba waKalunga naai aishe otamu i wedelwa ko.” — LUKAS 12:31.
OMAIMBILO: 40, 98
1. Eyooloko lilipi li li pokati kaasho twa pumbwa naasho twa hala?
OHAKU tiwa kutya ovanhu ova pumbwa ashike oinima inini, ashike oinima oyo hava kala va hala oihapu neenghono. Otashi ulike kutya vahapu kave shii eyooloko pokati koinima oyo ya pumbiwa lela naayo omunhu a hala ashike. Eyooloko olilipi po? Omhumbwe oshinima osho wa pumbwa lela monghalamwenyo, nomunhu keshe oku na ngeno okukala e shi na, ngaashi oikulya, oikutu nosho yo onhele yokukala. Ehalo loshinima olo okukala we shi hala, ndele kashi fi omhumbwe yakeshe efiku.
2. Oinima imwe ilipi ovanhu hava kala va hala?
2 Osho ovanhu hava kala va hala otashi dulika shi kale sha yoolokafana she likolelela kutya ohava kala peni. Moilongo oyo opo tai xumu komesho, vahapu otashi dulika va hala okukala ve na oimaliwa ihapu opo va lande eengodi, eemota ile oplota yedu. Moilongo oyo ya punapala, ovanhu ohava kendabala okulilandela eeskopa dondilo, omaumbo manene ile oihauto yondilo. Ndele kashi na nee mbudi kutya otu li monghalo ya tya ngahelipi, osha nyika oshiponga neenghono okukwatwa kolwisho loinima yopamaliko, twa hala oinima ihapu, kashi na nee mbudi kutya ohatu dulu oku i landa ile hasho.
HENUKA OMWIYO WOKUHOLA OMALIKO
3. Ohole yokuhola omaliko oshike?
3 Ohole yokuhola omaliko oshike? Okukala u hole unene oinima yopamaliko ponhele yoinima yopamhepo. Ohole yomaliko otai dulu okukala ya mena omidi momunhu, ndele ta kala a pitifa komesho unene omaliko noku a lalakanena monghalamwenyo yaye. Ohai tu ningifa tu kale twa hala okuliongelela omaliko mahapu. Omunhu oo e hole omaliko ke fi ashike oo e na oimaliwa ihapu ile ha lande oinima yondilo. Nokuli neehepele otadi dulu okukala di hole omaliko ndele tadi efa po okukonga tete Ouhamba. — Heb. 13:5.
4. Satana oha longifa ngahelipi ‘okahalu komesho’?
4 Satana oha longifa oipindi yomounyuni waye opo e tu heke tu itavele kutya otwa pumbwa oinima yopamaliko ihapu nande hayo lela twa pumbwa opo tu kale twa hafa monghalamwenyo. Okwa pyokoka moku i ningifa i kale tai nane ‘okahalu komesho.’ (1 Joh. 2:15-17; Gen. 3:6; Omayel. 27:20) Ounyuni ohau nduluka keshe oludi loinima yopamaliko, oyo ina ongushu naayo ihe na ouwa washa, naimwe yomuyo ohai monika ihokwifa neenghono. Mbela owa landele nale oshinima shonhumba, molwaashi sha nana ashike omesho oye momauliko opaipindi ile sha ulikwa mofitola yonhumba ndele hamolwaashi ngeno we shi pumbwa? Otashi dulika lwanima wa ka didilika kutya owa li to dulu mboli okukala uhe shi na monghalamwenyo yoye. Oinima oyo inatu pumbwa naanaa ohai piyaaneke onghalamwenyo yetu nohai tu lolola ashike. Otai dulu oku tu tela omwiyo noku tu imba tu yandje elitulemo komalipyakidilo etu opamhepo, ngaashi okukonakona Ombiibeli, okulilongekidila nokuya kokwoongala nosho yo okukufa ombinga moukalele pandjikilile. Dimbuluka osho omuyapostoli Johannes a londwela, eshi a ti: “Ounyuni otau xulu po pamwe nokahalu [kao].”
5. Oshike tashi dulu okuningilwa ovo hava longifa eenghono davo mokulikongela oinima ihapu?
5 Satana okwa hala tu longele omamona ponhele yokulongela Jehova. (Mat. 6:24) Ovo hava longifa eenghono davo mokulikola oinima yopamaliko, ohave lihange nonghalamwenyo ihe na eityo nohava kala va wililwa po komaudjuu ile nokuli vaha kale noupamhepo muwa. (1 Tim. 6:9, 10; Eh. 3:17) Osho osha faafana naasho Jesus a yelifa mefaneko lomukuni. Ngeenge etumwalaka lOuhamba ola ‘kunwa mokati keeshosholo, okahalu otake uya mo ndee taka fininike eendjovo, ndee tadi kala oifete.’ — Mark. 4:14, 18, 19.
6. Oshilihongomwa shilipi hatu lihongo kuBaruk?
6 Natu ka taleni komulumenhu wedina Baruk, hamushanga womuprofeti Jeremia. Eshi Jerusalem sha li pokuhanaunwa po, Baruk okwa li a hovela ‘okulihalela oinima inene,’ ta lalakanene oinima itai kalelele. Ashike oshinima osho a li ta dulu okukala a teelela, exupifo olo Jehova e mu udanekela, eshi a ti: “ohandi ku pe omwenyo woye.” (Jer. 45:1-5) Kalunga ka li nande ta ka xupifa oinima yopamaliko yomunhu moshilando osho sha li tashi ka hanaunwa po. (Jer. 20:5) Eshi hatu ehene popepi elela nexulilo, halo efimbo lokulikongela oinima yopamaliko ihapu. Inatu kala twa teelela imwe yomoiniwe yetu, kashi na nee mbudi kutya oya fimana ile oi na ondilo shi fike peni, i ka xupifwe pamwe nafye pefimbo loudjuu munene. — Omayel. 11:4, Mat. 24:21, 22; Luk. 12:15.
7. Oshike hatu ka kundafana paife, nomolwashike?
7 Jesus okwe tu pa omayele a denga mbada e na sha nokulimonena eemhumbwe da fimana donghalamwenyo pehe na okutwalwaatwalwa, okuhola omaliko ile okulietela oisho ina shi pumbiwa. Omayele oo okwe a kwatela mEudifo lokOmhunda. (Mat. 6:19-21) Paife natu ka lesheni nokukonakona osho sha shangwa muMateus 6:25-34. Okuninga ngaho naku tu tomhe kutya otu na ‘okukonga ouhamba waKalunga,’ ndele hainiwe. — Luk. 12:31.
JEHOVA OHA FILE OSHISHO EEMHUMBWE DETU
8, 9. (a) Omolwashike tuhe na okulipula unene noinima oyo twa pumbwa? (b) Jesus okwa li e shii shike kombinga yovanhu nosho yo eemhumbwe davo?
8 Lesha Mateus 6:25. Eshi Jesus a li a lombwela ovashikuli vaye vaha ‘file okukalamwenyo kwavo oshisho,’ osha fa ashike ngeno te va lombwele “vaha kale tave li pula nasha.” Ova li ve na oshisho shoinima vehe na okukala ve noshisho nayo. Jesus okwa ti inave shi ninga omolwetomeno liwa. Okukala noshisho ile nomalipulo inaa pumbiwa, kashi na nee mbudi kutya ou wete sha pumbiwa, otaku dulu okupiyaaneka omunhu pamadiladilo noku mu twalaatwala ndele ta dimbwa oinima yopamhepo oyo ya fimana monghalamwenyo. Jesus okwa li e na ko nasha novalongwa vaye, nomolwaasho a li e va londwela lwoikando ine meudifo laye lokomhunda shi na sha noshinima osho sha nyika oshiponga. — Mat. 6:27, 28, 31, 34.
9 Omolwashike Jesus e tu lombwela tuhe lipule naasho hatu li, hatu nu ile naasho hatu djala? Mbela oinima oyo hayo oipumbiwa ya fimana monghalamwenyo? Oyo naanaa! Ngeenge otwa kala tuhe na apa hatu hange oinima oyo, mbela kashi li paushitwe okukala noshisho? Heeno, ohatu ka kala noshisho naJesus okwa li e shi shii. Okwa li e shii nawa eemhumbwe dovanhu defiku keshe. Kakele kaasho, okwa li e shii eenghalo didjuu odo da li da taalela ovahongwa vaye ovo lwanima va li tava ka kala ko ‘momafiku axuuninwa’ oo eli “omafimbo madjuu” okukaliwa muo. (2 Tim. 3:1) Eenghalo da tya ngaho oda kwatela mo omhumbwe yoilonga, okulonda kweendado, omhumbwe yoikulya, nosho yo oluhepo olo li kwete vahapu. Ashike Jesus okwa li yo e shii kutya omwenyo owa fimana u dule eendya nolutu ola fimana li dule oikutu.
10. Eshi Jesus a li ta hongo ovashikuli vaye okwiilikana, okwa popya shike osho shi na okukala sha fimana monghalamwenyo yavo?
10 Meudifo laye lokomhunda, Jesus okwa li a honga ovanhu va indile kuXe yavo womeulu eemhumbwe davo dopalutu, a ti kutya otava dulu okwiilikana ngaha: ‘Omungome wetu u tu pa yo nena.’ (Mat. 6:11) Ile va ilikane ngaha: “Tu pa efiku keshe omungome wetu.” (Luk. 11:3) Ashike omayele oo itaa ti kutya eemhumbwe detu dopalutu odi na okupangela omadiladilo etu. Meilikano olo, Jesus okwa yandja elitulemo tete kokwiindila Ouhamba waKalunga u uye. (Mat. 6:10; Luk. 11:2) Opo e shi ninge shipu kovapwilikini vaye, okwa li a divilika kutya Jehova okwa kala alushe Omufilishisho.
11, 12. Oshike hatu lihongo konghedi omo Jehova ha file oshisho eedila dokeulu? (Tala efano pehovelo loshitukulwa.)
11 Lesha Mateus 6:26. Otu na ‘okutala keedila dokeulu.’ Oishitwa oyo inini oha i li oiimati ihapu, eembuto, oupuka nosho yo omainyo. Nonande kadi na oshivixa shihapu, ohadi li oikulya ihapu di dule ovanhu. Ashike ihadi limi nokukuna opo di mone oikulya. Jehova ohe di file oshisho mukeshe osho da pumbwa. (Eps. 147:9) Oshoshili kutya iha tula oikulya momakanya ado. Nonande oikulya yado ohai kala ihapu, odo vene di na okuya di ke i konge.
12 Jesus okwa li e shii kutya ngeenge Xe womeulu oha palula eedila, ota ka fila yo ovanhu oshisho. (1 Pet. 5:6, 7) Ita ka tula oikulya poshitaafula, ashike otashi dulika a nangeke noupuna eenghendabala detu dokukuna tu mone oikulya oyo twa pumbwa ile tu mone oimaliwa tu lande oipumbiwa yetu yakeshe efiku. Ngeenge twa pumbwa sha, otashi dulika e linyengife vamwe ve tu pe mo mwaasho ve kwete. Nonande Jesus ina popya kombinga yeenhele dokukala deedila dokeulu, Jehova okwe di pa ounongo wopaushitwe noinima oyo tadi dulu okulongifa di liningile oihadi. Jehova naye ota dulu oku tu kwafela tu mone eenhele da wana omaukwaneumbo etu.
13. Oshike tashi ulike kutya otu dule eedila dokeulu?
13 Jesus okwa li a pula ovapwilikini vaye kombinga yeedila dokeulu a ti: “Hanye ovo mu di dule unene?” Nopehe na omalimbililo, Jesus oku na okukala a li ta diladila koku ka yandjela ovanhu omwenyo waye meni lefimbo lixupi. (Yelekanifa naLukas 12:6, 7.) Ekuliloyambo laKristus ka la li la yandjelwa nande oishitwa imwe i lili. Jesus ka li nande a fila eedila dokeulu, ndele okwe tu fila opo tu dule oku ka hafela omwenyo waalushe. — Mat. 20:28.
14. Oshike osho omunhu oo e na oshisho ita dulu okuninga?
14 Lesha Mateus 6:27. Mbela omolwashike Jesus a ti kutya omunhu nande na kale e na oshisho ita dulu okuweda ko koule womafiku okukalamwenyo kwaye? Omolwaashi okukala hatu lipula shi na sha neemhumbwe detu defiku keshe itashi tu kwafele tu kale nomwenyo efimbo li le. Ponhele yaasho, oshisho sha pitilila otashi dulu okuxupipika okukalamwenyo kwetu.
15, 16. (a) Oshike hatu lihongo monghedi omo Jehova ha file oshisho eengala domoixwa? (Tala efano pehovelo loshitukulwa.) (b) Omapulo elipi hatu dulu oku lipula, nomolwashike?
15 Lesha Mateus 6:28-30. Olyelye mbela ina hala okukala e na oikutu iwa unene tuu ngeenge ta kufa ombinga momalipyakidilo opamhepo, ngaashi okuya moukalele ile okuya kokwoongala nosho yo koyoongalele? Ndele nande ongaho, mbela otu na okukala tu “noshisho shoikutu?” Jesus okwe tu kwafela natango tu tale koilonga yomake aJehova. Ohatu dulu okulihonga shihapu keholokepo ‘leenhemo domoixwa’ ile tu tye eengala. Eshi Jesus a li ta popi, otashi dulika a li e na momadiladilo eengala domaluvala mawa, ngaashi odo domado, eengala domanyanga nosho yo eengala domandobo. Eshito la tya ngaho ihali hodila nokuhondja ile li tunge eenguwo dalo. Ashike eengala dalo ohadi kala tadi monika nawa, “naSalomo omoshinge shaye ashishe ka djalele ngaashi imwe yado.”
16 Diladila kwaasho Jesus a shikulifa keendjovo daye, eshi a ti: “Kalunga ngenge ta djaleke ngaha eidi lomoixwa, eli tali kala po ashike nena, mongula otali ekelwa mediko, ite shi mu ningile mbela unene ngeno, onye ava veitavelo linini?” Nopehe na omalimbililo, ote shi ningi! Ovahongwa vaJesus peemhito dimwe ova li ve na eitavelo linini. (Mat. 8:26; 14:31; 16:8; 17:20) Ova li va pumbwa eitavelo la pama nelineekelo muJehova. Ongahelipi shi na sha nafye? Eitavelo letu muJehova nosho yo meenghono daye doku tu fila oshisho ola pama shi fike peni?
17. Oshike tashi dulu okunyona po ekwatafano letu naJehova?
17 Lesha Mateus 6:31, 32. Katu na okuhopaenena “ovapaani,” ovo vehe na eitavelo lashili muTate omunahole womeulu oo ha file oshisho ovo hava pitifa tete Ouhamba waye komesho. Okukendabala okuliongelela oinima aishe oyo ‘ovapaani tave i kongo’ otashi dulu okunyona po ekwatafano letu naJehova. Ponhele yaasho, natu kale twa halelela okuninga osho twa pumbwa okuninga, oku kala twa pitifa komesho oinima yopamhepo oyo ya fimana monghalamwenyo yetu, naJehova ote ke tu pa osho shiwa kufye. “Etilokalunga” nali tu linyengife tu kale twa wanenwa ngeenge tu na ‘oipalwifa noikutu.’ — 1 Tim. 6:6-8.
OWA PITIFA NGOO KOMESHO OUHAMBA WAKALUNGA MONGHALAMWENYO YOYE?
18. Jehova oku shii shike kombinga yakeshe umwe pauhandimwe, noshike te ke tu ningila?
18 Lesha Mateus 6:33. Ovahongwa vaKristus ove na alushe okupitifa komesho Ouhamba monghalamwenyo yavo. Ngeenge otwa ningi ngaho, ohatu ka ningilwa osho Jesus a popya eshi a ti: “[Otamu] wedelwa ko ei aishe.” Omolwashike Jesus a tila ngaho? Okwe shi yelifa nawa meevelishe da tetekela eshi a popya shi na sha noipumbiwa yonghalamwenyo, a ti: “Xo yeni meulu oku shi shii mwa pumbwa ei aishe.” Jehova ota dulu okushiiva noupu eemhumbwe detu doipalwifa, doikutu nosho yo onhele yokukala nokuli fimbo fye inatu shi didilika mo. (Fil. 4:19) Oku shii kutya oshikutu shetu shilipi tashi kulupa tete kuikwao. Oku shii kutya oikulya ilipi twa pumbwa nosho yo onhele yokukala, she likolelela kouhapu woilyo yomaukwaneumbo etu. Jehova ota ka shilipaleka kutya otu na osho twa pumbwa lela.
19. Omolwashike tuhe na okukala hatu lipula naasho tashi dulika shi tu ningilwe monakwiiwa?
19 Lesha Mateus 6:34. Didilika kutya Jesus okwa popya lwoikando ivali a ti: “Inamu kala noshisho.” Jehova ote ke tu pa osho twa pumbwa fiku olo. Onghee hano, katu na okukala hatu lipula unene naasho tashi dulika shi ke tu ningilwe monakwiiwa. Ngeenge omunhu okwa hovele okukala te lipula unene kutya oshike tashi ke mu ningilwa monakwiiwa, otashi dulika a kale e lineekela muye mwene ponhele yokulineekela muKalunga, naasho otashi ka kuma ekwatafano laye naJehova. — Omayel. 3:5, 6; Fil. 4:6, 7.
KONGA OUHAMBA TETE, NAJEHOVA OTE KU WEDELE KO AISHE
20. (a) Elalakano lilipi to dulu okulitulila po moilonga yaJehova? (b) Oshike to dulu okuninga po opo u kaleke onghalamwenyo yoye yanafangwa?
20 Kashi li pandunge okukala itatu lalakanene oinima yOuhamba omolwokulikongela oinima yopamaliko. Ponhele yokulikongela oinima yopamaliko, otu na okulalakanena oinima yopamhepo. Pashihopaenenwa, mbela ito dulu okutembukila keongalo oko ku na omhumbwe inene yovaudifi vOuhamba? Mbela ito dulu okukufa oukokolindjila? Ngeenge ou li nale omukokolindjila, mbela owa diladila ngoo nale okuninga eindilo u ye kOfikola yOvaudifi vOuhamba? Mbela ito dulu okulonga omafiku onhumba koBetel ile kombelewa yokutoloka to di keumbo? Mbela ito dulu okuninga omutungi omuliyambi, u kale ho longo etatafiku poilonga yokutunga Omalupale Ouhamba? Diladila kwaasho to dulu okuninga po u kaleke onghalamwenyo yoye paunafangwa opo u kale u na omhito ihapu yokulonga moilonga yOuhamba. Konakona oshimhungu “ Nghee to dulu okuninga onghalamwenyo yoye yanafangwa,” nokuhovela okukatuka eenghatu odo da pumbiwa opo u hange omalalakano oye.
21. Oshike tashi dulu oku ku kwafela u ehene popepi naJehova?
21 Jesus okwa li e na etomheno liwa eshi e tu honga tu konge Ouhamba, ndele hainiwe. Mokuninga ngaho, ita tu ka kala vali tu na oshisho sheemhumbwe detu. Ohatu ehene popepi naJehova moku mu lineekela nomokuhenuka okukala twa hala ile hatu lande keshe shimwe ounyuni tau yandje, nonande ohatu dulu oku shi landa. Okuninga onghalamwenyo yetu yanafangwa paife otashi tu kwafele tu ka ‘mone omwenyo waalushe’ —1 Tim. 6:19.
[1] (okatendo 12) Opo u mone kutya omolwashike Jehova ha dulu okweefa Omukriste a kale ehe na oikulya ya wana, tala oshitukulwa “Omapulo a dja kovaleshi” mOshungonangelo yo 15 Septemba 2014, ep. 22.


text:
EHOKOLOLO 10
Eyelu linene
OVANHU ovo va fyaala pondje inava ya mongulu yomomeva ova twikila ashike nonghalamwenyo yavo ngaashi shito. Kava li va itavela natango kutya Eyelu otali ke uya shili. Ove na okukala va li tava yolo neenghono eshi Noa noukwaneumbo waye va ya mongulu yomomeva. Ndelenee okuyola kwavo okwa ka xulifwa po diva.
Ofimbo ovakolokoshi ovo va li ve lipyakidila nokulonga oilonga yavo, ohaluka odula oya hovela okuloka. Oya li tai loko omupoolela ngaashi omunhu ta tileshi omeva okudja mevela. Noa okwa li a popya oshili. Ndelenee kapa li vali omunhu ta dulu okuya mongulu yomomeva, molwaashi Jehova okwa hangwa nale a idila omuvelo wongulu oyo.
Diva omeva odula okwa li a tuvika edu alishe. Omeva okwa li a hapupula nokwa li taa kunguluka ngaashi omilonga dinene. Okwa fudula mo omiti nokwaalangatifa omamanya. Omeva okwa li taa popoma mokule. Ovanhu ova li va tila neenghono. Ova li va londa koikulundudu nokeemhunda. Kava li tuu tave lipe oushima kutya ngeno ova pwilikinine kuNoa! Ngeno ova pwilikinine, ngeno navo ova hangwa va ya mongulu yomomeva fimbo omuvelo inau idilwa. Ashike kapa li vali omhito yokuya mo.
Omeva okwa enda taa hapupala neenghono. Odula oya li ya loka oule womafiku 40, omutenya noufiku. Omeva okwa li a tumba pombada fiyo a tuvika eemhunda adishe nokuli naado diledile. Ngaashi Kalunga a li a popya, ovanhu aveshe noinamwenyo oyo ya li pondje oya fya omeva. Ovanhu noinamwenyo oyo ya li mongulu yomomeva oyo aike ya xupa po.
Noa novanamati vaye ova li va longa oshilonga sha fimana eshi va tunga ongulu yomomeva. Ongulu oyo oya kala ya kaama kombada yomeva eshi omeva a tumbalala pombada. Odula oya ka sheka konima yefimbo, netango ola li tali minikile. Noa noukwaneumbo waye kava li tuu va kumwa eshi va tala pondje! Edu alishe ola li koshi yomeva. Omeva okwa li ngaashi efuta linenenene. Kava li ve wete sha vali shimwe sha kaama kombada yomeva, kakele ashike kongulu yomomeva.
Ovatongolume ova li va fila momeva. Kava li tava dulu vali okuhepeka ovanhu. Ovatongolume aveshe, nooina nosho yo ovakolokoshi aveshe ova hanaunwa po. Ndele mbela oshike sha li sha ningilwa ooxe yovatongolume?
Ooxe yovatongolume kava li ovanhu ngaashi fye. Ova li ovaengeli ovo va dile meulu ndele tave liningile omalutu opanhu opo va kale kombada yedu. Onghee hano, eshi Eyelu le uya, ovaengeli ovo inava fya pamwe novanhu aveshe. Ova fiya po omalutu opanhu ndele tava shuna meulu. Ndelenee Kalunga ka li e va pitika vali va kale oshitukulwa shoukwaneumbo waye womeulu wovaengeli. Onghee hano, ova ninga ovaengeli vaSatana. Ovaengeli ovo ova ifanwa mOmbibeli kutya eendemoni.
Kalunga okwa pepifa omhepo kombada yomeva, nomeva eyelu okwa hovela okwooholoka. Konima yeemwedi nhano, ongulu yomomeva oya ka kanghama koxulo yomhunda. Eshi pa pita oule womafiku mahapu, ovanhu ovo ve li mongulu oyo ova li ve wete eexulo deemhunda da uluka ko. Omeva okwa twikila okwooholoka.
Noa okwa pitifa mo okadila kalaula mongulu yomomeva haka ifanwa ekola. Ekola ola kala tali telaana kombada yomeva fiyo la alukila mongulu yomomeva, molwaashi kala li la mona onhele iwa apa tali wile. Ekola ola kala tali telaana nokwaalukila kongulu yomomeva lwoikando, opo li fude po.
Noa okwa li a hala okumona ngeenge omeva okwa pwiinina filufilu. Onghee hano, okwa pitifa mo vali onghuti. Ndele onghuti nayo oya aluka, molwaashi kaya li i na apa tai nambele. Noa okwa pitifa mo vali onghuti oshikando oshitivali. Oshikando osho, oya aluka i na efo lomuti wolumono komulungu. Kungaho, Noa okwa li a mona kutya omeva okwa pwiinina. Okwe i pitifa mo vali oshikando oshititatu, opo nee oya ka mona onhele iwa nokukala.
Konima yaasho, Kalunga okwa lombwela Noa a ti: ‘Djeni mo mongulu yomomeva, ove noukwaneumbo woye nosho yo oinamwenyo.’ Mongulu yomomeva ova li va kala mo oule wodula nasha. Onghee hano, osha yela kutya ova li va hafa neenghono eshi va xupa mEyelu naashi va dja mo mongulu yomomeva.
Genesis 7:10-24; 8:1-17; 1 Petrus 3:19, 20.
Lihonga shihapu
Noa okwa “enda pamwe naKalunga” kashili
Noa nomukulukadi waye ova li va taalela omashongo elipi eshi tava tekula ovana vavo? Ongahelipi va li va ulika eitavelo mokutunga onguluwato?


text:
Oukwatya wopakalunga oo u na ondilo u dule okawe
Ovanhu ohava tale ko okawe ke li emona li na ongushu neenghono. Nouwe vamwe ove na ongushu i fike peedola omamiliyona mahapu. Ndele mbela ope na ngoo oshinima osho Kalunga a tala ko shi na ondilo shi dulife okawe ile omamona amwe e lili?
Omuudifi ina ninginifwa wedina Haykanush wokoArmenia okwa li a toola opasporta popepi neumbo laye. Mopasporta omwa li mu na oukalata vombaanga nosho yo oimaliwa ihapu. Okwa li a lombwela omushamane waye oo naye a li ina ninginifwa kombinga yaasho.
Ovalihomboli ovo kava li ve na ouxupilo muwa nova li meendjo. Ashike ova li va tokola okutuma oimaliwa oyo kondjukifi oyo ya li mopasporta. Omushamane oo a li a kanifa nosho yo oukwaneumbo waye ova li ve shi kuminwa neenghono. Haykanush nomushamane waye ova yelifa kutya Ombiibeli oyo have lihongo oyo ye va kwafela va kale ovanashili. Opo nee ova longifa omhito oyo va popye kombinga yEendombwedi daJehova noukwaneumbo oo noku va pa oifo.
Oukwaneumbo oo owa li wa hala oku pa Haykanush olupandu lopashimaliwa, ashike ka li e i tambula ko. Efiku la ka landula ko, omukulukadi waye okwa ka talela po Haykanush nomushamane waye keumbo lavo opo ve ke va pandule, nokwa li e mu indila a tambule okalinga kokawe.
Ngaashi oukwaneumbo oo, ovanhu vahapu ngeno ova kuminwa oushili waHaykanush nomushamane waye. Ndele mbela Jehova okwa li ngoo e shi kuminwa? Okwa li a tala ko ngahelipi ounashili wavo? Mbela eenghendabala davo dokukala ovanashili oda li ngoo tadi ti sha?
OMAUKWATYA OO E NA ONDILO E DULE OINIMA YOPAMALIKO
Omanyamukulo omapulo oo kamadjuu. Omolwashike mbela? Omolwaashi ovapiya vaKalunga ove shii kutya okuhopaenena omaukwatya aJehova osha fimana neenghono shi dulife okawe, oshingoli ile oinima imwe yopamaliko. Oshoshili kutya osho Jehova ha tale ko shi na ondilo osha yooloka ko kwaasho ovanhu va lenga. (Jesaja 55:8, 9) Ovapiya vaye ove shii kutya eenghendabala davo dokuhopaenena oukwatya waJehova odi na ondilo neenghono.
Osho ohatu dulu oku shi mona mwaasho Ombiibeli tai ti shi na sha neudeko lomoule nosho yo ounongo. Omayeletumbulo 3:13-15 oya ti: “Omunelao omulumenhu ou a mona ounongo, nomulumenhu ou te likongele eendunge. Osheshi oku di konga oku dule oshisilveri, noku di mona oku dule oshingoldo; Ondilo yado i dule okoralli, noinima yoye aishe i nondilo itai yelekwa nado.” Osha yela kutya Jehova okwa lenga omaukwatya oo shi dulife eliko keshe londilo.
Ongahelipi mbela shi na sha nokukala omunashili?
Jehova omunashili, ‘noiha fufya.’ (Titus 1:2) Okwa nwefa mo omuyapostoli Paulus a shangele Ovakriste Ovaheberi vomefelemudo lotete eendjovo edi: “Ilikaneni omolwetu, osheshi fye otu shi shii shili, otu nomaliudo mawa, eshi twa hala okweenda nawa omoinima aishe.” — Ovaheberi 13:18.
Jesus Kristus okwa tula po oshihopaenenwa shiwa shokukala omunashili. Pashihopaenenwa, eshi omupristeri omukulunhu Kajafas a ti, ‘Ohandi ku anifa kuKalunga omunamwenyo, u tu lombwele, ngenge oove Kristus Omona waKalunga,’ Jesus okwa li a popya oshili ndele te liholola kutya oye Messias. Okwa li a popya oshili nonande oku shi shii kutya omhangu otai dulu oku mu lundila kutya okwa tukana, ile kutya osho otashi dulu oku mu dipaifa. — Mateus 26:63-67.
Ongahelipi kombinga yetu? Mbela ohatu ka kala ngoo ovanashili ngeenge otwa lombwele omunhu wonhumba ouyelele inau lixwa po ile twe u lundulula opo tu limonene sha shopamaliko?
KASHIPU OKUKALA OMUNASHILI
Otashi dulu okukala shidjuu okukala omunashili momafiku aa axuuninwa eshi ovanhu vahapu ‘ve lihole vo vene, novanalwisho voimaliwa.’ (2 Timoteus 3:2) Ngeenge onghalo yopamaxupilo oya naipala ile oilonga ya pumba, vahapu ohava diladila kutya okuvaka ile okukengelela inashi puka. Ovanhu vahapu osho hava ningi ngaho, tava diladila kutya ngeenge ou li omunashili, ito xupu. Ovakriste vamwe navo ova ninga omatokolo mai, va konga ‘eliko loulunde,’ naasho osha nyona po edina lavo liwa meongalo. — 1 Timoteus 3:8; Titus 1:7.
Ashike Ovakriste vahapu, ohava hopaenene Jesus. Ova mona kutya okukala ve na omaukwatya ngaashi aKalunga okwa fimana neenghono shi dulife okukala nomaliko ile nomauwa amwe e lili. Nomolwaasho ovanafikola Ovakriste ihava vake momakonakono opo va pite. (Omayeletumbulo 20:23) Okukala omunashili haalushe haku tu pefa ondjabi, ngaashi Haykanush a li a ningilwa. Ndele nande ongaho, Kalunga okwa ti osha yuka okukala omunashili nohashi tu kaleke neliudo la koshoka, olo li li oshinima sha fimanenena.
Oshihopaenenwa shaGagik oshe shi ulika. Okwa ti: “Manga inandi ninga Omukriste, onda li handi longele ehangano la kula omo mwene wehangano iha futu oifendela ye lixwa po, ndele oha futu ko ashike kanini kwaasho ha mono mehangano laye. Molwaashi onda li omukulunhu mehangano omo, onda li nda pulwa ndi udafane nomukulunhu woifendela mepangelo nondi mu pe ombubo opo aha lopote oukengeleledi wehangano letu. Oshidjemo, onda li nde liningila edina lii lokuha kala omunashili. Eshi nde lihonga oshili, inandi twikila vali okuninga ngaho nonande oilonga oyo ohai futu nawa. Ponhele yaasho, onda li nda tameka ongeshefa yange mwene. Ongeshefa yange onde i shangifa okudja pehovelo nohandi futu oifendela yange aishe.” — 2 Ovakorinto 8:21.
Gagik okwa ti: “Oyuuyemo yange oya li ya ninipala, naasho osha li shidjuu okufila oshisho oukwaneumbo wange. Ndele nande ongaho paife onda hafa. Ondi na eliudo la koshoka koshipala shaJehova. Ondi li oshihopaenenwa shiwa kovanamati vange vavali, nopaife ohandi pewa oinakuwanifwa meongalo. Paife onde liningila edina liwa mokukala omunashili mokati kaavo hatu ngeshefa navo nosho yo ovakulunhu voifendela.”
JEHOVA OHE TU KWAFELE
Jehova oku hole ovo have mu fimaneke, moku hopaenena omaukwatya aye a denga mbada, mwa kwatelwa okukala omunashili. (Titus 2:10) Nongeenge otwa ningi ngaho, okwa udaneka kutya ote ke tu kwafela. Okwa nwefa mo ohamba David i shange tai ti: “Nghee nda li omumati fiyo onda kulupa, omuyuki inandi mu mona nande a efuwa, ile oludalo laye tali ehela oshifima.” — Epsalme 37:25.
Oshimoniwa shomudiinini Rut oshe shi ulika. Okwa kala omudiinini kuinamweno Naomi mokukala naye, ponhele yo ku mu fiya po molwaashi a kulupa. Rut okwa li a tembukila kuIsrael, oko a li a dula okulongela Kalunga kashili. (Rut 1:16, 17) Okwa li omunashili nokwa longa noudiinini eshi ta pupudulula, ta shikula elongekido lOmhango yeehepele. Sha faafana naasho David lwanima a ka didilika, Jehova ka li a efa Rut naNaomi. (Rut 2:2-18) Okwa li a fila Rut oshisho moinima ihapu ihe fi ashike yopainiwe. Okwe mu hoolola a ninge oshitukulwa shepata lohamba David nokuli nolaMessias omuudanekwa. — Rut 4:13-17; Mateus 1:5, 16.
Otashi dulu okukala shidjuu kovapiya vaJehova vamwe va mone oimaliwa ya wana eemhumbwe davo. Ndele ponhele yokukendabala va mone ekandulepo lomukundu lihe li pauyuki, ohava longo noudiinini nonelitulemo. Mokuninga ngaho, ohava ulike kutya omaukwatya aKalunga a denga mbada, ngaashi okukala omunashili, okwa fimana ku dule oinima yopamaliko. — Omayeletumbulo 12:24; Ovaefeso 4:28.
Ngaashi Rut, Ovakriste mounyuni aushe navo ova ulika kutya ova itavela kutya Jehova oku na eenghono doku va kwafela. Ove lineekela filufilu mwaau a udaneka ta ti: “Ihandi ku efa noitandi ku fii po nande.” (Ovaheberi 13:5) Jehova okwa ulika lwoikando kutya ota dulu nota ka kwafela ovo hava kala alushe ovanashili. Okwa kala alushe ha wanifa po eudaneko laye lokufila oshisho eemhumbwe da fimana dovapiya vaye. — Mateus 6:33.
Ovanhu otashi dulika va lenga okawe noinima imwe yopamaliko. Ashike ohatu dulu okukala noushili kutya Tate yetu womeulu okwa lenga oukwatya wetu wokukala ovanashili nosho yo omaukwatya amwe mawa, shi dulife omaliko keshe ondilo.


text:
© 1996 – 2009 The Office of the High Commissioner for Human Rights
This HTML version prepared by the UDHR in Unicode project, http://www.unicode.org/udhr.
OHONDO YOLOPAPELO VIU VANGI WOMANU
KUENDA YOKU SOKISA OVIHANDELEKO
Yataviwa kuenda ya tumbikiwa Lonjango Yinene kesokiyo lio (217 A III)
vita vivali kekui lepanduvali, kete liekui (10) kosayî ya Dezembro kulima wa 1948 - ohulukayî kovita ecea kakui akualã lecelãlã.
Unu womanu loku sumbila omuenyo wapata omanu vosi kilu lieve, olio esilã liovihandeleko li nena eyovo, esunga kuenda ombembua voluali
Ekambo liu kulihiso kuenda oku pembula ovihandeleko vitata omuenyo womanu ku tuala omanu ko kulinga uvî kuenje uvî waco wa nena onyeño vovitima viomanu vosi, yu va sanga ocisimilo calonga cokuti omunu lomunu okuete omoko lutoyi woku tava pamue okupatalã eci cosi ayongola pamue kayongola kuenda ka kuata usumba woku talisua ohali.
Okutata omuenyo womanu oco cavelapo , kuenje ciwa nda ocihandeleko caco ci kolisua luvangi oco okuti lomue kaka yonjiwe oku fetuluinya ukuavo uvi olingile.
Ca sesamela okuti pokati kolofeka viosi pa kala ocisola lukamba.
Ekolelõ liomanu vosi va tiamela ko Hongele Yolofeka (Nações Unidas) lia kapiwa kovihandeleko vikola vioku tata omuenyo womanu, yu vaci pitulula vali vukanda owu okuti, esumbilo kuenda unene womunu vi tunda koku kapa omanu vosi pomangu yimosi- okuti vosi vasoka kunene - nda ulume nda ukayî kuenda loku vahã cimosi civa kuatisa okuama kovaso loku kuata eyovo liocili.
Olofeka viosi vi tiamelã ko Hongele Yolofeka (Nações Unidas) kuenda ombonge yavo, vali kunda okuti esumbilo voluali kuenda esumbilo lomuenyo womanu te viamoleha kovilinga, oco eyovo liocili.
Kovisila evi vioku tata omuenyo womanu oko ku tunda eyovo liocili kuenda esanju lia suapo liomanu.
Onjango Yinene
Ohuminyo eyi yoku tata omuenyo womanu, voluali luosi oko kocimaho oluali lua sesamela oku loña, apata osi , olofeka viosi, oco okuti omanu vosi kuenda olombonge viosi violohongele viomanu vavi kapa vovitima viavo kuenje ohuminyo yaco yendelela kuvosi okuti okulisumbila pokati oco eyovo lienda kovaso, nda pokati komanu vakuafeka yimosi nda pokati kolofeka vioposamua vatiamela vo Hongele yolofeka va tava ovihandeleko evi.
Omanu vosi kilu lieve va citiwa lonjila yimosi leyovo limosi, lomoko yimosi kuenda unu umosi, kuenje momo vosi va kuete olondunge, va sesamela okulisumbila pokati ndavamanji.
Citava okuti omanu va toñomala oku tukola loku kisika ocihandeleko ca sonehiwa vo Huminyo eyi, nda ocindele nda otekava, nda ulume nda ukayî, nda ukuelimi liê nda liê, nda ukuetavo nda hukuetavoko, nda ukuosoma wê nda wê, nda ukuafeka ye nda ye, nda ohuasi nda ohukui pamue cimue cikuavo.
Kovaso yovihandeleko evi kakuli vali lacimue cikuavo, nda citumiwa lusoma wofeka nda lusoma wolonganji, nda wovofeka nda woposamua.
Omunu wosi okuete omoko yoku kuata omuenyo wahe, yoku lisanja vofeka kuenda yoku hindingila.
Lomue okala kupika, lomue okapa ukuavo kupika. Upika wa lemeliwa.
Lomue okangisua pamue oku yikiwa vokayike kohali olivova.
Apa posi omunu akasi wa sesamela oku kulihiwa lombonge.
Kovihandeleko omanu vosi valisoka kuenje vosi te vatatiwa lovihandeleko vimosi. Lomue ha katepise; nda umue otepisiwa a ivaluise ohuminyo eyi.
Omunu wa lueya lahevo okuete omoko yoku pinga ekkuatiso kolonganji vio feka vana va kuliha ovihandeleko vioku tata omuenyo womanu, nda vokuafeka, nda vakualofeka vio posamua.
Lomue okutiwa ño olivova, loku yikiwa pamue oku tundisiwa vofeka yahe.
Omunu wosi okuete omoko yoku sombisiwa lesunga lolonganji, okuti kapa kala olonepele kuenda osombisiwa kombonge yolonganji kavi tiamela kusoma laumue, kuenje va sisa ciwa eko liaco.
1. Omunu wosi va tukuila eko limue, kacitava oku ukapa eko liaco toke eci ku kala uvangi wokuti ocili wa lueya. Pole ndaño vosanga leko lopo okuete omoko yoku kuata onganji yukuatisa.
2. Lomue olinga ocikonde mekonda lieko lia lingiwa konyima yoloneke eci okuti eko liaco halia kolele ndeci ca sonehiwa vovihandaleko violonganji, nda vio feka nda violo feka vioposamua. Kuenje te okangisiwa ndeci casoka ca tumila ocihandeleko caco eci alinga eko liaco.
Lomue okangisiwa olivova mekonda liomuenyo wahe, pamue wepata konjo yahe. Lomue okuete omoko yuku yulula ukanda ukuavo oku vanjiliya evi vikasimo ha hakutisa osoyî ukuavo. Omunu wosi wa kuata ovitangi evi okuete omoko yoku ivaluisa olonganji ocihandeleko eci.
1. Omunu eye omunu okuete omoko yoku nolã apa a yongola oku kala vofeka.
2. Omunu eye omunu okuete omoko yoku tunda vofeka omo akasi, ndaño ofeka yahe, kuenda okuetevomoko yoku tiuka vofeka yahe.
1. Omunu wosi okuayiwi lolombiali okuete omoko yoku pinga kolombiali violofeka vikuavo oco vo okuatise okusalamamo.
2. Omoko yoku pinga kolofeka vikuavo oku salama, yi tava lika komanu ava vakuayiwi lolombaiali, havavako ovingumba, pamue olomondi pamue uvî ukuavo.
1. Omunu eye omunu okuete omoko yoku tiamela kofeka acitiwa.
2. Lomue omunu otela okupa ukuavo omoko yoku tiamela kofeka acitiwa pamue omoko yoku pongolokela kofeka yikuavo
1. Eci omunu atelisa anyamo oku kuata epata, nda ulume nda ukayî okuete omoko yoku kuata epata liahe, nda okuela u oyela nda yu otekava, nda ukuetavo lie nda lie, ka katatekiwe.
2. Uvala ulingiwe pokati komanu vavali valitava, okuti ulume lukayî.
3. Epata olio ocihandeleko cavelapo kuenda ocisila coluali, cisukiliwa pokati kolohongele viomanu, yu epata lia sesamela okutatiwa lolombiali viofeka.
1. Omunu eye omunu pamue ocisoko comanu va kuete omoko yoku kuata cahe muele pamue cavomuele.
2. Lomue okuete omoko yoku nyeha cimue cukuavo.
Omunu eye omunu walisanja oku sima eci apanga ndeci etavo; okuete omoko yoku kala ketavo ayongola kuenda omoko yaco yu wiha evelo lioku pongolokela ketavo likuavo pamue oku lekisa kuvakuavo etavo liahe, nda lika wahe nda ocisoko comanu, nda posamua nda pulika.
Omunu eye omunu okuete omoko yoku yo kueca ovisimilo viahe, lokuvi vangula kuenda lomue u usakalasa mekonda liaco, kuenda citava okusandula ovisimilo viahe vofeka pamue posamua, vovingungu viosi vioku popela.
1. Omunu eye omunu okuete omoko yoku likongela lava kuavo kuenda oku tunga ohongele cinene ño nda ohongele yaco yombembua.
2. Lomue kaka kisikiwe oku likongela kohongele eyi kayongola.
1. Omunu eye omunu okuete omoko yoku songola ovopange osi ofeka yahe.
2.
3. Omunu eye omunu okuete omoko yokuiñila pomangu yupange wofeka yahe , kapaka kala olonepele.
4. Onjongole yomanu oyo ongusu yusoma wofeka; kuenje casesamela okunola asongui locela cilingiwa lesunga kuenda ocilli. Ocela caco cikuame ocihandeleko coluali, okuti ha lolonepeleko kuenda omunu lomunu osoneha onduko asima pokañunuñunu.
Omunu eye omunu wa sesamela oku tatiwa lombonge yitukuiwa "Segurança Social" yofeka a tiamela, kuenda citava oku kisika ombonge yaco ekuatiso nda lio tupalata, nda elongiso kuenda tu panduila olombonge vio feka kuenda olombonge vioposamua ekuatiso vasole okueca.
1. Omunu wosi okeute omoko yoku kuata upange, yoku nolã upange u usanjuisa loku umuisa eci ayongola kuenda omunu wosi ovindikiyiwa kocitangi cekambo liupange.
2. Vosi omanu vakuete omoko yoku fetiwa cimosi nda va talavaya upange umosi.
3.
4. Wosi omunu otalavaya okuete omoko yoku fetiwa lesunga okuti cusanjuisa oco cu ukuatisa okutata epata liahe lunu, nda citito ombonge yi vokiyeko.
5. Omunu wosi okuete omoko yokusovola ombonge, kumosi lavakuavo, yoku vetatela olonjongole violondinga upange.
Omunu wosi okuete omoko yoku puyuka, kuenda oku talama elivala lio oneke pole otambula ofeto yahe ndu watalavaya.
1. Omunu wosi okuete omoko yoku kuata omuenyo luhiti, eye lepata liahe va kuata ekuatiso kuhayele, kokulia, kuwalo, kocitumalo, koku feta ocimbanda, pamue ekuatiso likuavo lisukiliwa kuenda osesamela oku vikuvindikiyiwa nda ka kuete upange, pamue nda koku vela, nda walinga ocilema, nda wa siala umbumba, pamue wa kuka pamue vimue vikuavo viu tateka okusanga epondolo.
2. Uyali kuenda utila womala visesamela ekuatiso liocili. Omalã vosi, nda omalã vondombua nda voposamua, vosi vakuete omoko yimosi yoku tambula ekuatiso kombonge (Segurança Social).
1. Omunu wosi osesamela elilongiso. Elilongiso te lio cali, ndaño haliosiko pole alima atete ocali ana alongisa omunu oku tanga loku soneha. Onepa yaco yelilongiso eli likisikiwe komanu vosi. Elilongiso lio vipinduko lilue. Elilongiso lio losikola Vinene vatukula Univesidade liyu luiwe komanu vosi valisukila, ndeci ca sesamela omunu lomunu okuti halolonepeleko.
2.
3. Elilongiso lia sesamela oku kuatisa omau oku waya unu womanu kuenda oku kolisa ovihandeleko vioku tata omuenyo womanu kuenda eyovo kuenda lia sesamela okueca elomboloko komanu liokuti epandi kuenda ocisola lolofeka viosi, lapata osi kuenda latavo osi kuenda okuamisako upange wosi wo Hongele Yofeka (Nações Unidas) oku kapa ombembua voluali.
4. Olonjali ovio tete via sesamela oku kuatisa omalã vavo oku nolã elongiso liocili.
1. Omunu wosi okuete omoko kuatisa kelongiso liovituwa vio feka pocitumalo akasi, okutata umesele kuenda oku kuatisa kukulihiso wosi unena okuamisako ofeka, kuenda okutambula kapako osi upange wavosi.
2. Omunu wosi okuete omoko yokuvetatela umesele wahe , nda ukulihiso nda ovisonehua, nda olomapalo eye muele asovola.
Omunu wosi okuete omoko yoku kisika okuti ovihandeleko via sonehiwa Vuvangi mulo vili vilingiwe nda vofeka yahe nda posamua oco eyovo liocili limolehe .
1. Omunu wosi okuete ovikele lovocisoko a atiamela, muna eye akulila, haimo opa unu wahe.
2. Ko kusuisapo ovihandeleko evi loku vitelisa oko kutunda eyovo liocili, kuenda lomue otakekiwa locihandeleko ciñi te lika evi vikuatisa okuamisa kovaso ovihandeleko vieyovo liavakuavo oco va suisepo uhiti lutate wofeka kuenda oco usoma utukuiwa "Democracia ".
3. Ovihandeleko evi vilingiwa lika oku kolisa ongusu yo Hongele Yolofeka (Nações Unidas).
Lacimue ocihandeleko casonehiwa vu Vangi mulo cipengisiwa Lofeka kayitiamela ko Hongele pamue omunu oco anyole eyovo liomanu lia sonehiwa mulo.


text:
1Akumunga, [ ‘Pulu Yemone nirimu ungu akumu sika.’ nimbu] kuru mondolemolomonga Pulu Yemone olionga ulu-pulu-kirima siye kolopa ‘konopu sumbi nimba peli yomboma molemele.’ nimba kanolemo akumunga olionga Ye-Awili Yesusi Karasini senderimumuni olio Pulu Yemo kinia seluna konopu selu pepili molomolo aulkamo akisinderimumunga yu-kinia konopu seluna pupili kopu sepo molemolo. Yesusi Karasi-mambele Pulu Yemo-kinia konopu seluna pupili kopu sepo molemolo. 2Olio ‘Sika’ nimbu kuru mondolemolo yomboma, aku yemone olionga nimba senderimumuni Pulu Yemone olio we kondo kololemo ulu-pulumunga sukundu molemolo aulkamo akisinderimu. ‘Pulu Yemo kinia pea pumbu mulu-koleana kopu sepo molomolo.’ nimbu pilipuli olio konopu sipu nokopo molemolola. 3Akumunga mindi konopu naa silimulu. ‘Olio-kinia umbuna wendo olemomane olio kuru mondolemolo ulumu sepa tondolo mundulimú.’ nimbu pilipuli aku umbunama wendo olemo kinia olio konopu silimulula. 4Pe olio kuru mondolemolo ulumu sepa tondolo mundulimú ulumuni ‘Ono nambi sengenje?’ nimba manda manjilimú kinia Pulu Yemone ‘ono konopu tondolo pupili molemele nimba kanolemo ulumu’ olio-kinia ‘wendo opili.’ nilimú. Pe manda manjeli ulumuni ‘olio Pulu Yemone lipa tapondopa, “Yu-kinia pea molamili waa.” nimbá.’ nimbu pilielemolo mele ‘tondolo pupili. Siye naa kolko nokoko molangi.’ nilimú. 5Pe ‘Pulu Yemone olio lipa tapondomba.’ nimbu pilielemolo ulumu olio oliolio ‘Sika wendo ombá.’ nimbu we nokopo naa molemolo. Pulu Yemone Mini Kake Séli u olio sirimu akumuni olionga konopuna Pulu Yemo olio konopu mondolemo ulu akumu ondondorumu akumunga ‘Sika wendo ombá.’ nimbu konopu sipu nokopo molemolo ulumu ‘Ombánje naa ombánje.’ nimbu konopu awisili lipu naa mundulimulu. Paa sika wendo ombá. 6Olionga ulu-pulu-kiri selemoloma olio oliolione siye kolopo topo mania mundumulú enge se naa perimu kinia Pulu Yemone ‘Sendembo.’ nimba, nimba panjerimu mele kamu sembá wale kanumunga olio Pulu Yemo bulu sipu sepa kinjeli yombomanga nimba Karasi kolondorumu. 7Pulu Yemonga ungu-manema pilipa lipa sepa kondolemo yombo konopu sumbi nimba peli se toko kondonge senge kinia olionga yombo sene yu kondo kolopa “Mólo.” nimba ‘Na yunga kolali sepo toko kondangi kolondambo.’ nimbáne naa nimbánje. Wale awisili yombo sene aku siku naa nilimili kanumu. Molo yomboma kondo kolopa lipa tapondolemo yombo peanga se toko kondonge senge kinia yombo sene yu kondo kolopa “Mólo.” nimba ‘Na yunga kolali sepo toko kondangi kolondambo.’ nimbánje. Wale marenga sika aku siku nilimolánje. 8[Akumu sika] na-kolo Pulu Yemone olio ‘Konopu mondolio ulu imu ono kanangi.’ nimba olio ulu-pulu-kiri seli yomboma mindi molamili [ ‘Pulu Yemone olio naa topili.’ nimba Pulu Yemo] yunga Malo Karasi olionga nimba kolali sepa kolondorumu [aku sipa Pulu Yemo olio paa sika konopu mondolemo mele Pulu Yemo yuni olio lipa ora sirimu]. 9Pe Karasi olionga nimba kolondombando yunga meme ondopa omba wendo purumu akumuni Pulu Yemone olionga ulu-pulu-kirima siye kolopa, olio ‘konopu sumbi nimba peli yomboma.’ nimba kanolemo liemu akumunga olando sipa Karasi olionga nimba senderimu kanumuni Pulu Yemo mumindili kolomba walemo wendo ombá kinia olionga unguri naa pemba. 10Olio yu-kinia opa-touma molorumulu kinia yunga Malo olionga nimba kolondorumu kanu ulumuni olio ‘Pulu Yemo kinia kelko konopu seluna pupili sere leko molangi.’ nimba olio lipa Pulu Yemo kinia sere lenderimu. Aku sipu kiniá yu-kinia paa sika seluna molemolo liemu Karasi kelepa lomboropa ola molorumu konde molemo aku ulumuni Pulu Yemone olio paa sika lipa tapondopa, mindili nolemolá aulkana wendo limba. 11Aku sipa mindi mólola. Ulu se pea i-sipa: Olionga Awili Yesusi Karasini olio Pulu Yemo kinia lipa seluna kelepa sere lenderimumunga yu-kinia kelepo konopu sere lepo molemolo-na Karasi yuni aku serimumuni kiniá olio Pulu Yemo-kinia paa konopu sipula molemolo. 12[Olio Pulu Yemo-kinia opa-touma molopole pe yu-kinia kelepo konopu seluna pupili molemolo nikiru akumunga ungu se piliangi niembo:] U-pulu-pulu ma-koleana Atamene ulu-pulu-kiri se serimu kinia ulu-pulu-kirimu kamu mana perimu we pelemo. Atamene serimu aku ulu-pulu-kirimuni kololi ulu-pulumu wendo orumu. Akumunga kiniá yandopa yandopa olio yombomane pali ulu-pulu-kirima selemolo-na olio-kinia pali kololi ulu-pulumu wendo olemóla. 13Pulu Yemone Mosisindu “‘Yomboma i-siku i-siku sangi.’ ni.” nimba ungu-umbu tondopa ungu-manema u naa nimba sipili ma-koleana ulu-pulu-kirima u sika we perimu. Aku-na-kolo Mosisini Pulu Yemonga ungu-manema yomboma u naa nimba sipili u ulu-pulu-kirima seringi kinia Pulu Yemo yuni kanopale boku senga naa topa akumanga “Pundu taa.” ni naa nirimu. 14Akumu sika na-kolo kololi ulu-pulumu Atame molorumu kinia lierimu, pe yandopa Mosisi molorumu kinia we lierimula. Atamene Pulu Yemonga ungu se pilipa mokoli sepale kolorumu aku siku yomboma pali Pulu Yemonga ungu selu sipa mele pilku mokoli naa seringi-na-kolo we koloringila. Kanu ye Atamene serimu ulumu kinia pe orumu yemone serimu ulumu kinia selu-sipa mele akumu i-sipa: Atamene serimumunga ulu-pulu se wendo orumula; pe orumu yemone serimumunga ulu-pulu se wendo orumula. 15Aku-sipa na-kolo seringilimunga ulu-pulu lupa-lupa wendo orumu. Pulu Yemone olio we kondo kolopale yuni serimu ulu akumu paa lupala; Atamene serimu ulu-pulu-kiri aku ulumu yu paa lupala. I ulutolo selu-sipa mólo, ulu lupa lupatolo. Ye selumuni ulu-pulu-kiri serimu aku ulumuni yombo awisili kololemele-na-kolo Pulu Yemo olio yomboma we kondo kololi ulumuni méle paa peangamo we simbando Yesusi Karasi we sirimu, aku yemone manjipa yomboma we kondo kolopa yombo awisili konde molko kondoko mindi pungí aulkamo akisinderimu. 16Akumunga ungu se pelemóla. Pulu Yemone we sirimumu kinia, kanu ye selu ulu-pulu-kiri serimumunga wendo orumu ulumu kinia, lupa lupa. Ye selumuni ulu-pulu-kiri serimu akumuni yomboma pali Pulu Yemone kote sendepale “Ono pali seko kinjilimilimunga mindili nongo molko mindi pangi.” nimbá aulkamo akisinderimu-na-kolo Pulu Yemone we sirimu mele i-sipa: Yombomane ulu-pulu-kiri awisili seringi kinia Pulu Yemone “Mindili nangi.” nilka-na-kolo we kondo kolopa yombomando aku naa nimbá. Ono kanopale, ononga ulu-pulu-kirima siye kolopa ono ‘konopu sumbi nimba peli yomboma molemele.’ nimba kanolemo. 17Ye selumuni [Pulu Yemonga] ungumu pilipa mokoli serimu akumunga kanu yemone ulu-pulu-kiri serimumunga kololi ulu-pulumu ye nokoli kingi mele molopa yomboma pali tondolo mundupa nokolemo. Akumu sika liemu Pulu Yemone yomboma we kondo kololi ulumu kinia yuni olio we sirimu ulumu-tolonga tondolomo olandopamo. Pulu Yemone yomboma we kondo awili sepa kololi ulu-pulumu kinia Pulu Yemone ‘yombo sumbi nilima’ nimba kanomba ulu-pulumu kinia lingí yomboma ono ye selu Yesusi Karasini serimumunga ye nokoli kingima molko mélema nokoko konde molko mindi pungí. 18Aku liemu ye selumuni ungumu pilipa mokoli serimumunga Pulu Yemone yomboma pali kote sendepa ‘Mindili nangi.’ nimbá ulumu wendo orumu, aku sipala ye selumuni ulu sumbi nílimu serimumunga Pulu Yemone yomboma pali kanopa, ononga ulu-pulu-kirima siye kolopa, ‘yombo konopu sumbi nimba pepili molemele.’ nimba kanolemomonga yomboma konde molko mindi pungí ulu-pulumu wendo orumu. 19Ye selumuni ungumu mokoli serimu akumunga yombo awisilini ulu-pulu-kiri seringi yomboma moloringi, aku sipa ye selumuni ungumu pilipa sengena panjipa serimumunga yombo awisili yombo sumbi nilima molonge. 20Yomboma seko kinjiku molangi Pulu Yemone ‘Ungu mokoli selemele mele olandopa seko mokoli sangi.’ nimba [Mosisi] ungu-manema sirimu. Aku-sipa na-kolo [Pulu Yemone ungu-manema sirimumunga] yombomane ulu-pulu-kiri olandopa olandopa seringi kinia Pulu Yemone yomboma we kondo kololi ulumu olandopa purumula. 21Aku liemu ulu-pulu-kirima kololi ulu-pulumunga ye nokoli kingi mélemo molopa kololi ulu-pulumu nokorumu aku sipala Pulu Yemone yomboma we kondo kololi ulu-pulumu ye nokoli kingi mélemo molopa olio nokopa olionga Ye-Awili Yesusi Karasimuni senderimumunga Pulu Yemone olio ‘yombo sumbi nilima.’ nimba kanolemomonga alieli konde molopo mindi pulimulu ulu-pulumu [Pulu Yemonga] we kondo kololi ulumuni silimú.
Copyright
Learn More


text:
EHOKOLOLO 104
Jesus ta shuna meulu
JESUS okwa kala te lihololele ovashikuli vaye lwoikando ihapu. Oshikando shimwe okwa li e lihololela ovahongwa ve li 500 lwaapo. Mbela ou shi shii kutya Jesus okwa li e va lombwela shike? Okwa li e va lombwela kombinga youhamba waKalunga. Jehova okwa li a tuma Jesus kombada yedu opo e uye a honge ovanhu shi na sha nOuhamba. Jesus okwa li ta wanifa po oshilonga osho nokuli nokonima eshi a nyumuka koufi.
Mbela oto dimbuluka kutya Ouhamba waKalunga oshike? Heeno, Ouhamba waKalunga oo epangelo lomeulu lolelalela. Jehova okwa hoolola Jesus a ninge ohamba yao. Ngaashi twe lihonga nale, Jesus okwa li a ulika fimbo a li kombada yedu kutya ota ka kala ohamba ikumwifi, molwaashi okwa li ha kutifa ovafindjala, ha velula ovanaudu nokwa li nokuli ha nyumuna ovafi.
Eshi Jesus ta ka pangela e li ohamba meulu oule womido eyovi, mbela onghalo kombada yedu otai ka kala ya tya ngahelipi? Pefimbo opo, edu alishe otali ka ninga oparadisa. Itaku ka kala vali oita ile ekaulonyanga ile omikifi nokuli nefyo itali ka kala ko vali. Osho otu na oushili washo, molwaashi Kalunga okwa li a shita edu li ninge oparadisa opo ovanhu va dule okukala ko tava hafele onghalamwenyo. Nomolwaasho, pehovelo Kalunga okwa li a twika oshikunino muEden. Onghee hano, Jesus ota ka shilipaleka kutya elalakano laKalunga olo lopehovelo ola wanifwa.
Efimbo ola ka fika opo Jesus a shune meulu. Ndele fimbo ina shuna, okwa kala te lihololele ovahongwa vaye oule womafiku 40. Onghee hano, ovahongwa vaye ova li ve na oushili kutya Jesus okwa nyumuka koufi. Ndele fimbo Jesus ina londa keulu, okwa li a lombwela ovahongwa vaye a ti: ‘Kaleni muJerusalem, fiyo mwa tililwa omhepo iyapuki.’ Omhepo iyapuki oyo eenghono daKalunga tadi longo. Otai dulu okufaafanifwa nomhepo oyo hai pepe, ndelenee yo ohai kwafele ovashikuli vaJesus va wanife po ehalo laKalunga. Hauxuuninwa, Jesus okwa li a lombwela ovashikuli vaye a ti: ‘Omu na okuudifa kombinga yange fiyo okominghulo dedu.’
Ndele eshi a mana okupopya eendjovo odo, opa li pa ningwa oshinima shikumwifi neenghono. Jesus okwa li a hovela okuyeluka po ta shuna meulu ngaashi tu shi wete mefano omo. Okwa ka uvikwa koshilemo novahongwa kava li tava dulu oku mu mona vali. Okudja opo, Jesus okwa ya meulu nokwa twikila okuwilika ovashikuli vaye vokombada yedu okudja meulu.
1 Ovakorinto 15:3-8; Ehololo 21:3, 4; Oilonga 1:1-11.