text:
OKAPITULU 14
Oñgeni Ombunga Yove Ipondola Okukala Nomuenyo Wehambu
Oityi omulume esukisa opo ahongolele nawa ombunga yae?
Oñgeni omukai wokuanepua metyivili okufuisapo otyilinga tyae?
Oityi ovohe vesukisa opo vakale ovanthu ovawa?
Oityi ovana vesukisa okulinga opo ombunga ikale nomuenyo wehambu?
JEOVA HUKU uhanda ombunga yove ikale nomuenyo wehambu. Ondaka Yae Ombimbiliya, yaava ehongolelo pala kese munthu mombunga. Ilekesa otyilinga kese umwe mombunga ena yokulinga. Putyina kese umwe afuisapo otyilinga tyae alandula onondonga mba Huku, tyieta ehambu enene. Jesus wati: ‘Vana vatehelela ondaka ya Huku nokuyundapesa momuenyo wavo, vena ehambu’!—Lucas 11:28.
2 Opo ombunga ikale nomuenyo wehambu, tuna yokuimbuka okuti ombunga yaetuako na Jeova, una Jesus aihana okuti o ‘Tate Yetu’. (Mateus 6:9) Onombunga ambuho kombanda yo ohi, mbapakuako na Tate yetu keulu. Moluotyo, Huku wii nawa etyi tyieta ehambu mombunga. (Efésios 3:14, 15) Moluotyo, oityi Ombimbiliya ilongesa konthele yotyilinga tya kese munthu mombunga?
HUKU OE OMUPAKEKO WOMBUNGA
3 Jeova oe watunga omulume wotete nomukai wotete, evenepesa, iya avakala omulume namukai. Jeova wevepakele momphangu yombembwa, ankho itiwa otyikunino tyo Endene, evepopila okuti: ‘Tyitei ovana, amukala ovanyingi iya amuyulisa ovanthu kombanda yoohi aiho.’ (Gênesis 1:26-28; 2:18, 21-24) Otyo hatyihipululo vala, tupu hanoñganoko. Jesus walekesa okuti etyi tyapopia omukanda wa Genesis konthele yonthyimbi yombunga, otyili. (Mateus 19:4, 5) Hono tukahi nokupita movitateka ovinyingi, mokonda omuenyo kaukahi ngetyi Huku ahandele. Mahi, no ngotyo ombunga ipondola okukala nehambu.
4 Opo ombunga ikale nehambu, kese umue wesukisa okuhetekela Huku, nokulekesa ohole. (Efésios 5:1, 2) Mahi, oñgeni matuhetekela Huku tuhenemone? Matutyivili mokulilongesila ko Mona wae wotyiveli atumine pano pohi. (João 1:14, 18) Etyi Omona wae Jesus Kristu ali pano pohi, wahetekelele nawa Tate yae keulu. Ngotyo, ankho okumona Jesus nokumutehelela, ongatyina ukahi na Jeova nokumutehelela. (João 14:9) Moluotyo, inkha tulilongesa oñgeni Jesus alekesa ohole, atulandula ongeleka yae, kese umue puonthue mayawisa ehambu liombunga yae.
ONGELEKA OVALUME VOKUANEPA VESUKISA OKULANDULA
5 Ombimbiliya ipopia okuti ovalume vokuanepa, vesukisa okutekula ovakai vavo, ngetyi Jesus atekula ovalongwa vae. Tala onondonga mbo Mbimbiliya. Yati: ‘Valume, holei ovakai venyi, ngetyi Kristu ehole ewaneno, iya elipakula mokonda yewaneno. Tupu, ovalume vena yokuhola ovakai vavo, ngetyi vehole omalutu avo muene. Una uhole omukai wae ulihole oe muene. Mokonda kutupu omunthu wayalele olutu luae muene. Anthi, ulitekula nokuliyunga nawa, ngetyi Kristu ayunga nokutekula ewaneno liae’.—Efésios 5:23, 25-29.
6 Jesus ankho uhole unene ovalongwa vae. Iya otyo, tyiava ongeleka onene kovalume vokuanepa. Jesus wakala nohole novalongwa vae alo konthyulilo. Wapakula alo umue omuenyo wae pala okuyovola ovalongwa vae, namphila ankho ovakuankhali. (João 13:1; 15:13) Tupu, ovalume vokuanepa valondolwa okuti: ‘Valume, tualeiko okukala nohole novakai venyi, muahakalei nonyengo navo.’ (Colossenses 3:19) Oityi matyikuatesako omulume okuundapesa onondonga ombo, haunene tyina omukai wae alinga otyiponyo? Omulume wesukisa okuhinangela okuti nae ulinga oviponyo. Oityi ena yokulinga opo Huku emuevele? Omulume una yokuevela omukai wae, novanthu aveho vemulingila oviponyo. Tupu, omukai nae una yokuevela omulume wae novanthu ovakuavo vali vemulingila oviponyo. (Mateus 6:12, 14, 15) Otyo, tyilekesa okuti opo omulume namukai vokuelinepa vakale nomuenyo omuwa, kese umwe una yokukala nehando enene liokuevela oviponyo via mukuavo.
7 Tupu, ovalume wokuanepa vesukisa okunoñgonoka okuti, Jesus apeho wahumbile ovalongwa vae. Ankho Jesus tupu utala komasuko avo nokunoñgonoka okuti ovakuankhali. Onthiki imue Jesus wamona okuti ovalongwa vae vepuila, iya evepopila okuti: ‘Endyuei, tuende pomphangu pehena ovanthu, opo mupululukuepo katutu.’ (Marcos 6:30-32) Tupu, ovakai vesukisa okuhumbwa. Ombimbiliya ipopia okuti ovakai vekahi ‘ngombiya yahakolele’. Moluotyo, Ombimbiliya ituma ovalume ‘vahumbe’ ovakai vavo. Omokonda yatyi? Omokonda ovalume novakai aveho vena ekevelelo like vahatokalele, liomuenyo wahapu. (1 Pedro 3:7) Moluotyo, ovalume vesukisa okuhinangela okuti Huku kapande vala omunthu, mokonda yetyi omulume ine omukai. Huku upanda omunthu wokuna ekolelo.—Salmo 101:6.
8 Ombimbiliya yati omulume ‘uhole omukai wae ulihole oe muene’. Jesus walekesa okuti omulume nomukai wae ‘kavevali, mahi ohitu yavo ike vala.’ (Mateus 19:6) Moluotyo, kavapondola okulala nomunthu vehelinepele nae. (Provérbios 5:15-21; Hebreus 13:4) Otyo, mavetyivili okutyilinga inkha kese umwe asukalala nehando liamukuavo. (1 Coríntios 7:3-5) Ombimbiliya itupopila okuti: ‘Kutupu omunthu wayalele olutu lwae muene. Anthi, ulitekula nokuliyunga nawa.’ Ovalume vokuanepa vesukisa okuhola ovakai vavo ngetyi velihole ovo muene. Vena yokuhinangela okuti mavakapulwa nonkhalamutue yavo Jesus Kristu.—Efésios 5:29; 1 Coríntios 11:3.
9 Apostolu Paulu wapopia konthele ‘yoluembia lwa Kristu Jesus.’ (Filipenses 1:8) Oluembia lwa Jesus, ankho otyituwa tyipameka omutima. Oluembia olo, luakokele ovakai vamwe, iya avakala ovalongwa vae. (João 20:1, 11-13, 16) Ovakai navo vahanda ovalume vavo vevelekese ohole itunda tyotyili komutima.
ONGELEKA OVAKAI VOKUANEPWA VESUKISA OKULANDULA
10 Ombunga ina ovanthu ovanyingi. Iya opo ombunga yundape nawa, yesukisa onkhalamutue. Alo umue Jesus una Onkhalamutue yae ena yokutavela. ‘Onkhalamutue ya Jesus o Huku,’ iya ‘onkhalamutue yomukai omulume wae.’ (1 Coríntios 11:3) Jesus utavela konkhalamutue yae Huku. Oyo, ongeleka ongwa unene, mokonda atuho tuna onkhalamutue yetu oku tuna yokutavela.
11 Omulume omukuankhali. Moluotyo, upondola okuponya konthele yotyilinga tyae tyokuhongolela nawa ombunga. Ngotyo, oityi omukai esukisa okulinga? Omukai kapondola okutomba omulume wae, ine okuovola okumutambula otyilinga otyo tyomutue wombunga. Omukai una yokuhinangela okuti omutima omutendi nokuahiliya, wakolela unene komaiho a Huku. (1 Pedro 3:4) Putyina omukai ena omutima ngoo, tyipepuka okutavela komulume wae, nokumuhumba alo umue mononkhalelo mbepuiya. Tupu, Ombimbiliya yati: ‘Omukai una yokuhumba unene omulume wae.’ (Efésios 5:33) Mahi, inkha omulume ketavela Kristu ngo Nkhalamutue yae? Ombimbiliya ilondola ovakai okuti: ‘Onwe vakai tavelei kovalume venyi, opo inkha vamue kavetavela Ondaka ya Huku, opo vakokwe novituwa viovakai vavo. Tyina vamona ovituwa vienyi viaviuka, kumue nehumbilo enene’.—1 Pedro 3:1, 2.
12 Tyilinge omulume Omukristau ine hamukristau, pamue omukai umupopila olusoke luae konthele yotyitateka tyimue mombunga. Namphila olusoke luae kaluelifuile no luomulume, otyo katyilekesa okuti omukai oo kahumbile omulume wae. Mokonda pamue olusoke luomukai luaviuka, iya lupondola okukuatesako ombunga aiho inkha omulume etavela olusoke olo. Abraiau ankho ketavelele etyi omukai wae Sara apopia konthele yotyitateka tyimue mombunga. Mahi, Huku apopila Abraiau okuti: ‘Tavela etyi Sara apopia’. (Gênesis 21:9-12) Anthi, tyina omulume alinga etokolo liahaponyene movitumino via Huku, omukai malekesa okuti wahumba omulume wae, putyina etavela no kumukuatesako.—Atos 5:29; Efésios 5:24.
13 Inkha omukai afuisapo otyilinga tyae makuatesako unene ombunga yae. Ombimbiliya ipopia okuti ovakai vena yokukala ‘nohole novalume vavo, novana vavo, nokukala nonondunge. Vena okukala ovasukuki, ovaundapi votyotyili meumbo, vokuna ovituwa oviwa, nokutavela kovalume vavo.’ (Tito 2:4, 5) Putyina omukai wokuanepua nokuna ovana afuisapo otyilinga tyae, aveho mombunga vemuhole, nokumuhumba unene. (Provérbios 31:10, 28) Mahi, mokonda omulume nomukai ovakuankhali, papondola okumoneka ovitateka ovinene, vivetuala kokuliyapuka ine okulihenga. Ombimbiliya pamue iyeka omulume nomukai veliyapuke, tyina vena ovitateka viepuiya unene. Mahi, vokuelinepa vena okuhinangela okuti okuliyapuka hayoko ondyila yaviuka pala okutetulula ovitateka. Mokonda Ombimbiliya yati: ‘Ove mukai wahayekepo omulume wove;…Iya ove mulume wahayekepo omukai wove.’ (1 Coríntios 7:10, 11) Omulume nomukai vapondola vala okulihenga inkha umwe pokati kavo alinga oumbalehi.—Mateus 19:9.
ONGELEKA ONGWA OVOHE VESUKISA OKULANDULA
14 Jesus ankho wasuka novana. Oyo ongeleka ongwa ovohe vesukisa okulandula. Etyi vamwe ankho vahandele okutyilika ovana, Jesus ati: ‘Yekei ovana veye kuame, muhevetyilikei.’ Ombimbiliya yati: Jesus ‘wakuata ovana ovo, evehumbakana iya evepe ononkhano onongwa.’ (Marcos 10:13-16) Jesus ankho utaindya omuvo opo atomphole novana. Noove wesukisa okulinga ngotyo ovana vove. Ovana kavesukisa okukala navo vala okamuvo kehehi. Vesukisa omuvo omunyingi. Ove una yokukala nomuvo wokuvelongesa, mokonda Jeova watuma ovohe valongese ovana vavo.—Deuteronômio 6:4-9.
15 Mouye uno ovivi vikahi nokuliyawisa. Moluotyo, ovana vesukisa ovohe veveamene kovanthu vahanda okuvenyona. Vamwe vaovola okukuata ovana pala okulala navo. Tala oñgeni Jesus aamenene ovalongwa vae, iya eveihana okuti ‘vana vange.’ Puetyi akuatwa opo akaipawe, Jesus waamenene ovalongwa vae. (João 13:33; 18:7-9) Ngotyo, onwe vohe muesukisa okulunguka nomaliva aundapeswa Neliapu pala okunyona ovana. Muesukisa okulondola ovana.* (1 Pedro 5:8) Hono, ovana vesukisa unene okuveyakulila kolutu, no mopaspilitu no kovituwa.
16 Motyinthiki tyahulililako kononkhia mba Jesus, ovalongwa vae ankho vatañguna konthele you makala omunene pokati kavo. Mahi, Jesus ehevenumanena. Anthi, nohole wevelongesa nonondaka novituwa. (Lucas 22:24-27; João 13:3-8) Inkha ove una ovana, wetyimona oñgeni molandula ongeleka ya Jesus, putyina uviyula ovana vove? Tyotyili, ovana vesukisa okuviyulwa. Mahi, tyesukisa okuveviyula monkhalelo yaviuka, hanonyengo. Okupopia onondaka tyahasokele tyiihamesa komutima ‘ngatyina utoma nomutunga.’ (Jeremia 30:11; Provérbios 12:18) Wesukisa okuviyula monkhalelo yaviuka, opo omona aimbuke omokonda yatyi ekahi nokuviyulilwa.—Efésios 6:4; Hebreus 12:9-11.
ONGELEKA OVANA VESUKISA OKULANDULA
17 Okuti ovana vapondola okulilongesila kongeleka ya Jesus? Enga, vapondola! Jesus walekesa oñgeni ovana vesukisa okutavela kovohe. Jesus wati: ‘Ame ndyipopia ovipuka Tate andongesa.’ Ayawisako okuti: ‘Ame apeho ndyilinga ovipuka vihambukiswa Tate yange.’ (João 8:28, 29) Jesus wetavelele ku Tate yae keulu. Ombimbiliya yati ovana vena yokutavela kovohe. (Efésios 6:1-3) Namphila ankho Jesus omona wehena ononkhali, wetavelele kovohe ovakuankhali Jose na Maliya. Moluotyo, ombunga ya Jesus ankho yali nehambu enene!—Lucas 2:4, 5, 51, 52.
18 Okuti ovana vetyii oñgeni mavahetekela nawa Jesus opo vahambukiswe ovohe? Pamue ovana tyivepuiya okutavela kovohe. Mahi, Huku uhanda ovana vetavele kovohe. (Provérbios 1:8; 6:20) Jesus wetavelele apeho ku Tate yae keulu, alo umwe movipuka viepuiya unene. Onthiki imwe Huku ankho uhanda Jesus alinge otyipuka tyimwe tyepuiya unene. Jesus elikuambela ku Huku okuti: ‘Tate mphole okopo ei [ine otyilinga etyi].’ Mahi, Jesus alingi etyi Huku ankho ahanda. Jesus wetavelele mokonda ankho utyii okuti Tate yae wii nawa etyi tyaviuka. (Lucas 22:42) Tupu, inkha ovana vetavela kovohe, mavevehambukiswa, haunene mavahambukiswa Tate yavo keulu.#—Provérbios 23:22-25.
19 Eliapu liayondyele Jesus. Tupu, hono lipondola okuyondya ovana opo valinge ovipuka ovivi. (Mateus 4:1-10) Satanasi Eliapu upondola okuundapesa vana velilongesa navo kosikola, opo vevehongiliye okulinga ovipuka ovivi. Moluotyo, tyakolela unene ovana velityilike okulinga oupanga na vana valinga ovipuka ovivi! (1 Coríntios 15:33) Dina omona wa Jako, walingile oupanga novanthu vahafende Jeova, atyimuetela ovitateka ovinyingi. (Gênesis 34:1, 2) Putyina umue mombunga alinga ovipuka ovivi, tyiihameka ombunga aiho!—Provérbios 17:21, 25.
OTYETYI TYIETA EHAMBU MOMBUNGA
20 Inkha aveho vaundapesa onondonga mbo Mbimbiliya, kamatyipuiya okutetulula ovitateka viombunga. Okuundapesa onondonga mbo Mbimbiliya, oyo osapi yomuenyo wehambu mombunga. Moluotyo, valume holei ovakai venyi, okuvetekula ngetyi Jesus atekula ewaneno liae. Vakai, tavelei kovalume venyi nokuvehumba unene, kalei omukai wonondunge, wapopiua mu Provérbios 31:10-31. Onwe vohe novoina, longei ovana venyi. (Provérbios 22:6) Onwe vohe, ‘hongolelei nawa onombunga mbenyi.’ (1 Timóteo 3:4, 5; 5:8; Colossenses 3:20) Vana, tavelei kovoho. Mombunga mutupu nawike wafuapo. Aveho valinga oviponyo. Moluotyo, kalei nomutima weliola, lievelei oviponyo kese umwe namukuavo.
21 Tyotyili, mo Mbimbiliya muna onondonga ononyingi, nomahongolelo akolela konthele yomuenyo wombunga. Tupu, itulongesa konthele youye omupe pano pohi, maukeyula ovanthu vokuna ehambu, vafenda vala Jeova. (Revelação [Apocalipse] 21:3, 4) Ovanthu mavakakala nomuenyo omuwa komutwe! Mahi, no hono, tupondola okukala nomuenyo wehambu mombunga, inkha tuundapesa onondonga mba Huku, mbukahi Mondaka yae Ombimbiliya.
OTYETYI OMBIMBILIYA ILONGESA
- Ovalume vesukisa okuhola ovakai vavo, ngetyi vehole omalutu avo muene.—Efésios 5:25-29.
- Ovakai vesukisa okuhola onombunga mbavo, nokuhumba unene ovalume vavo.—Tito 2:4, 5.
- Ovohe vesukisa okukala noluembia novana vavo, okuvelonga nokuveyakulila.—Deuteronômio 6:4-9.
- Ovana vesukisa okutavela kovohe.—Efésios 6:1-3.
* Ekuateso pala okuyakulila ovana, livasiwa mokapitulu 32 komukanda Aprenda do Grande Instrutor, walingua no Nombangi mba Jeova.
# Ovana vapondola okuanya vala kovohe, inkha vevetuma okulinga etyi tyehelikuatele novitumino via Huku.—Atos 5:29.
Omapuko Elongeso
1. Oityi tyesukisa opo ombunga ikale nomuenyo wehambu?
2. Oityi tuna yokuimbuka opo tukale nomuenyo wehambu mombunga?
3. Ombimbiliya ilekesa okuti ombunga yahimbika ñgeni? Iya oñgeni tutyii okuti etyi Ombimbiliya ipopia otyili?
4. (a) Oñgeni kese umwe mombunga mayawisa ehambu liombunga yae? (b) Omokonda yatyi okulilongesa omuenyo wa Jesus tyakolela unene opo ombunga ikale nehambu?
5, 6. (a) Oñgeni onkhalelo omu Jesus atekula ovalongwa vae, yaava ongeleka kovalume vokuanepa? (b) Oityi omunthu ena yokulinga opo aevelwe ononkhali mbae?
7. Oityi Jesus ankho anoñgonoka konthele yovalongwa vae? Iya ongeleka patyi Jesus aavela ovalume vokuanepa?
8. (a) Omokonda yatyi tyina omulume ‘ehole omukai wae, ulihole oe muene?’ (b) Oityi tyihangununa okuti omulume nomukai wae vena ‘olutu luike’?
9. Otyituwa patyi tya Jesus tyapopiwa mu Filepenses 1:8? Iya omokonda yatyi ovalume vesukisila okulekesa ohole kovakai vavo?
10. Oñgeni Jesus aavela ovakai vokuanepwa ongeleka ongwa?
11. Omukai wesukisa okukala ñgeni nomulume wae? Iya ovituwa viae oviwa vipondola okukalesa ñgeni omulume wae?
12. Omokonda yatyi katyapengele omukai okupopia, etyi asoka komulume wae nehumbilo?
13. (a) Omukanda wa Tito 2:4, 5 upopia okuti omukai wanepua una yokulinga tyi? (b) Oityi Ombimbiliya ipopia konthele yokuliyapuka nokulihenga?
14. Jesus ankho utekula ñgeni ovana? Iya oityi ovana vesukisa kovohe?
15. Oityi ovohe vena yokulinga pala okuyakulila ovana vavo?
16. Oñgeni Jesus ankho aviyula ovalongwa vae putyina valinga otyiponyo? Iya ongeleka patyi ovohe vapolako?
17. Oñgeni Jesus aavela ovana ongeleka onene?
18. Omokonda yatyi Jesus etavelela apeho ku Tate yae keulu? Inkha ovana vetavela kovohe mavahambukiswa valie?
19. (a) Oñgeni Satanasi aovola okuyondya ovana? (b) Putyina ovana valinga ovivi, tyikalesa ñgeni ombunga?
20. Opo ombunga ikale nomuenyo wehambu, oityi kese umwe ena yokulinga?
21. Omuenyo patyi omuwa tukevelela komutwe? Oñgeni hono tupondola okukala nomuenyo wehambu mombunga?


c: text/html

text:
OCIPAMA CEPANDUVALI
Ku ka Kala Epinduko!
1-3. Nye ca tu kapa vokayike vosi yetu, kuenda Yehova o ka tu yovola ndati?
SOKOLOLA ndeci okuti wa sombisiwa oco o kale vokayike omo liocina cimue kua lingile. Kuenje, kua kũlĩhĩle ndomo o pondola oku tundamo. Noke, o kala ndu okuti ku kuete elavoko, kuenda ku tẽla oku linga cimue oco ocitangi caco ci tetuluiwe. Ndaño okuti wa pua elavoko, pole o sanga omunu umue o kuete unene woku ku yovola vokayike, kuenje o ku likuminya hati, o pondola oku ku kuatisa! Nye nda wa yeva vutima?
2 Vosi yetu tu kasi vokayike kolofa. Ndaño tu sandiliya onjila yoku linga cimue oco ka tu ka fe, pole lomue o puluka. Pole, Yehova o kuete unene woku tu yovola kolofa. Eye wa tu likuminya hati: “Unyali o sulako oku imũha kufa.”—1 Va Korindo 15:26.
3 Sokolola esanju o ka kuata eci o ka limbuka okuti ku sukila oku kuatela usumba olofa! Momo, Yehova ka ka malako lika olofa. Pole, o ka pindula omanu va fa oco va kale vali komuenyo. Sokolola eci ovina viaco vi ka lomboloka kokuove. Yehova wa likuminya okuti, omanu vana va kasi “vayambo owelema” va ka kuata vali omuenyo. (Isaya 26:19) Eci oco Embimbiliya li tukula hati epinduko.
CECI OMUNU UMUE TU SOLE A FA
4. (a) Nye ci pondola oku tu lembeleka nda umue ukuepata ale ekamba lietu wa fa? (b) Velie va kala akamba va Yesu?
4 Nda umue ukuepata ale ekamba lietu wa fa tu sumua kuenda tu tala ohali yalua. Tu kala ndu okuti ka tu kuete ekuatiso. Ka tu pondola oku linga cimue oco omunu waco a kale vali lomuenyo. Pole, Embimbiliya li tu ĩha elembeleko. (Tanga 2 Va Korindo 1:3, 4.) Tu konomuisi ovolandu a lekisa ndomo Yehova kumue la Yesu va kuete onjongole yoku pindula omanu vana tu sole. Eci Yesu a kala palo posi, wa enda oku nyula Lasaru kuenda vamanjaye Marta la Maria. Katatu kavo va kala akamba vawa va Yesu. Embimbiliya li tu sapuila hati: “Yesu wa solele Marta, la mukãi waye kuenda Lasaru.” Pole, eteke limue Lasaru weya oku fa.
5, 6. (a) Nye Yesu a linga eci a mola epata kumue lakamba va Lasaru va kala oku lila? (b) Momo lie tu kuatela elembeleko poku kũlĩha esumuo Yesu a kuata omo liolofa?
5 Yesu wa endele oku ka lembeleka Marta la Maria. Eci Marta a yeva okuti Yesu wa kala oku iya, wa tunda volupale oco a ka li sange laye. Eye wa kuata esanju lialua eci a mola Yesu, kuenje wo sapuila hati: “Nda wa kaile kulo mume wange nda ka file.” Marta wa simĩle okuti Yesu wa cilua. Noke, Yesu wa mola Maria wa kala oku lila. Eci a limbuka okuti va sumua, co nenelavo esumuo, kuenje wa lila. (Yoano 11:21, 33, 35) Yesu wa yeva esumuo ndeli tu pondola oku kuata nda omunu umue tu sole wa fa.
6 Oku kũlĩha okuti Yesu wa yeva esumuo li tunda kolofa, ci tu lembeleka. Yesu o kasi nda Isiaye. (Yoano 14:9) Yehova o kuete unene woku malako olofa, kuenje ndopo o ka ci linga.
“A LASARU, TUNDAMO”
7, 8. Momo lie Marta ka yonguilile okuti ewe va sitikile puvelo weyambo lia Lasaru liupiwapo, pole nye Yesu a linga?
7 Eci Yesu a pitĩla peyambo va kendele Lasaru, wa limbuka okuti puvelo waco va sitikapo lewe limue linene. Noke Yesu wa popia hati: “Ewe liupiweko.” Pole, Marta ka yonguile okuti va ci linga. Momo etimba lia Lasaru lia kala ale veyambo “oloneke vikuãla.” (Yoano 11:39) Eye ka kũlĩhĩle ovina Yesu a yonguile oku linga oco a kuatise mume waye.
8 Yesu wa sapuila ku Lasaru hati: “Tundamo!” Kuenje ovina Marta la Maria va mola via va komõhisa calua. Momo, “ulume wa file, wa tundamo okuti wa iñiwa olonjambo kolomãhi lo kovoko.” (Yoano 11:43, 44) Lasaru wa pinduiwa! Kuenje, wa lisanga vali lepata kumue lakamba vaye. Noke vo kuata kapepe, kuenda va sapela laye. Ca kala ocikomo cimue cinene! Yesu wa pindula Lasaru.
“OFEKO, HU SAPUILA SITI, PASUKA”
9, 10. (a) Helie wa eca ku Yesu unene woku pindula omanu? (b) Momo lie ovolandu epinduko a kuetele esilivilo kokuetu?
9 Anga hẽ Yesu wa pindula omanu lunene waye muẽle? Sio. Momo osimbu Yesu ka pinduile Lasaru wa likutilila ku Yehova, kuenje wa tambula unene woku pindula Lasaru. (Tanga Yoano 11:41, 42.) Pole, Lasaru hayeko lika wa pinduiwa. Embimbiliya li tu sapuila eci catiamẽla kufeko umue wa kuatele 12 kanyamo okuti wa kala oku vela calua. Isiaye Yairo wa kuatele esakalalo, kuenje wa ka pingile ku Yesu oco o sakule. Momo wa kala omõla wongunga. Osimbu a kala oku sapela la Yesu, alume vamue veya kuenje va popia vati: “Omõlove ukãi wa fa! Nye o sakalasaila vali Ulongisi?” Pole, Yesu wa sapuila Yairo hati: “Ku ka kuate usumba; kuata ño ekolelo kuenje eye o popeliwa.” Noke, Yesu wa endele konjo ya Yairo. Eci va pitĩla ocipepi lonjo, Yesu wa yeva omanu va kala oku lila. Noke Yesu wa va sapuila hati: “Ko ka lili vali, momo eye ka file, wa pekela.” Olonjali viomõla ufeko via kala oku lipula pokati catiamẽla kelomboloko liolondaka Yesu a va sapuila. Noke, Yesu wa pinga komanu va kala vonjo oco va tundile posamua. Kuenje, wa iñila kumue lolonjali viaco vohondo va pekelisa omõla wa fa. Noke, Yesu wo kuata peka loku u sapuila hati: “Ofeko, hu sapuila siti, ‘Votoka!’” Sokolola esanju olonjali via kuata eci omõla wavo a votoka kuenje wa fetika oku enda! Momo Yesu wa pindula omõla wavo ufeko. (Marko 5:22-24, 35-42; Luka 8:49-56) Tunde keteke liaco, olonjali poku tala omõla wavo, via enda oku ivaluka ovina Yehova a va lingila lekuatiso lia Yesu. *
10 Omanu vana Yesu a pinduile veya oku fa vali. Pole, ovolandu tu tanga atiamẽla kokuavo a kuete esilivilo, momo a tu ĩha elavoko liocili. Omo okuti Yehova o yongola oku pindula omanu, o ka tẽlisa onjongole yaye.
CECI TU LILONGISA KOVOLANDU EPINDUKO
11. Elivulu Liukundi 9:5 li tu longisa nye catiamẽla ku Lasaru?
11 Embimbiliya li popia hati, omanu va fa “lacimue va kũlĩha.” Olondaka evi via tẽlisiwa ku Lasaru. (Ukundi 9:5 ) Ndomo Yesu a ci popele, Lasaru wa kala ndu okuti wa pekela. (Yoano 11:11) Eci Lasaru a kala veyambo ‘lacimue a kũlĩhĩle.’
12. Tua kũlĩha ndati okuti Lasaru wa pinduiwa?
12 Eci Yesu a pindula Lasaru, omanu valua va ci mola. Ovanyãli va Yesu va kũlĩhĩlevo okuti, wa linga ocikomo caco. Omo okuti Lasaru wa kala komuenyo, ca eca uvangi wokuti wa pinduiwa muẽle. (Yoano 11:47) Omanu valua va endele oku ka nyula Lasaru, noke va fetika oku tava okuti Yesu wa kala omunu umue wa tumiwa la Suku. Omo okuti ovanyãli ka va sanjukilile ocikomo caco, va linga ongombo yoku ponda Yesu kuenda Lasaru.—Yoano 11:53; 12:9-11.
13. Momo lie tu tavela okuti Yehova o ka pindula omanu vana va fa?
13 Yesu wa popia hati, “vosi va kasi vayambo” va ka pinduiwa. (Yoano 5:28) Olondaka evi vi lomboloka okuti, omanu vosi Yehova a ka ivaluka o ka va pindula. Pole, oco Yehova a pindule omanu vaco o ka sukila oku ivaluka ovina viosi viatiamẽla kokuavo. Yehova o pondola hẽ oku ci linga? Ocili okuti kilu kuli olombungululu vialua. Embimbiliya li lekisa okuti, Yehova wa kũlĩha olonduko violombungululu viosi. (Tanga Isaya 40:26.) Omo okuti Yehova o pondola oku ivaluka onduko yolumbungululu lolumbungululu, o ka ivalukavo ovina viosi viatiamẽla komanu vana a ka pindula. Omo okuti Yehova eye wa lulika ovina viosi, tua kũlĩha okuti o kuete unene woku pindula omanu.
14, 15. Olondaka via Yovi vi tu longisa nye catiamẽla kepinduko?
14 Ulume umue ukuekolelo o tukuiwa hati Yovi, wa tavele kepinduko. Onjanja yimue wa pulile hati: “Omunu nda o fa o kala vali lomuenyo?” Noke wa sapuila ku Yehova hati: ‘Ove o mbilikiya, kuenje ame nambulula. O kuatela upange wovaka ove ongeva.’ Yovi wa kũlĩhĩle okuti kovaso yoloneke Yehova wa laikele oku pindula omanu va fa.—Yovi 14:13-15.
15 Nye o yeva vutima catiamẽla kelavoko liepinduko? Ove pamue o lipula ndoco: ‘Anga hẽ epata liange kumue lakamba vange va fa va ka pinduiwavo?’ Tu lembelekiwa calua poku kũlĩha okuti Yehova o kuete onjongole yoku pindula omanu va fa. Omo liaco, tu konomuisi eci Embimbiliya li popia catiamẽla kocitumãlo omanu va fa va ka kala, kuenda ndomo va ka pinduiwa.
VA KA “YEVA ONDAKA YAYE, KUENJE VA KA TUNDAMO”
16. Omanu vana va ka pinduiwa oco va kale palo posi ekalo lipi va ka kuata?
16 Kosimbu omanu vana va pinduiwa palo posi, va yoleliwa lepata kumue lakamba vavo. Epinduko liaco li ka lingiwavo kovaso yoloneke, pole li ka velapo. Momo lie? Momo omanu vana va ka pinduiwa oco va kale palo posi, va ka kuata epuluvi lioku kala komuenyo otembo ka yi pui okuti lalimue eteke va ka fa vali. Kuenje va ka kala voluali lumue lua litepa calua lolu tu kasi koloneke vilo. Voluali luaco ka mu ka kala vali uyaki, ungangala kuenda ovovei.
17. Velie va ka pinduiwa?
17 Velie va ka pinduiwa? Yesu wa popia hati: “Vosi va kasi vayambo va yeva ondaka yaye, kuenje va [ka] tundamo.” (Yoano 5:28, 29) Elivulu Liesituluilo 20:13, li tu sapuila hati: “Okalunga ka eca ava va fa va kalamo, kufa Leyambo va eca ava va fa va kalamo.” Omanu valua va ka pinduiwa. Upostolo Paulu wa popiavo hati, “vakuesunga lava havakuesungako” va ka pinduiwa. (Tanga Ovilinga 24:15.) Olondaka evi vi lomboloka nye?
18. Velie “vakuesunga” va ka pinduiwa?
18 Vomanu “vakuesunga” mua kongela afendeli va Yehova vakuekolelo okuti va kala komuenyo eci Yesu keyile handi palo posi. Vamue pokati kafendeli vaco ndeci: Noha, Avirahama, Sara, Mose, Rute, kuenda Ester, va ka pinduiwa oco va kale palo posi. O pondola oku tanga ovolandu atiamẽla komanu vaco vukanda wa Va Heveru kocipama 11. Nye ci popiwa catiamẽla kafendeli va Yehova va kasi oku fa vokuenda kuoloneke vilo? Afendeli vaco va ka pinduiwavo, momo “vakuesunga.”
19. Velie okuti “havakuesungako”? Epuluvi lipi Yehova a ka eca kokuavo?
19 Vomanu vana okuti “havakuesungako” mua kongela vana ka va kuatele epuluvi lioku kũlĩha Yehova. Ndaño okuti va fa, pole Yehova ka va ivalele. Yehova o ka va pindula, kuenje va ka kuata epuluvi lioku lilongisa ovina viatiamẽla kokuaye kuenda oku u vumba.
20. Momo lie vamue pokati komanu va fa ka va ka pinduiwila?
20 Anga hẽ ci lomboloka okuti omanu vosi va fa va ka pinduiwa? Sio. Yesu wa popia hati, omanu vamue ka va ka pinduiwa. (Luka 12:5) Helie o ka nõla omanu va ka pinduiwa la vana ka va ka pinduiwa? Ndaño okuti Yehova eye Onganji ya velapo, pole wa ecavo ku Yesu omoko yoku “linga onganji yava va kasi lomuenyo lava va fa.” (Ovilinga 10:42) Omanu vana okuti olondingaĩvi kuenda ka va yongola oku linga apongoloko kekalo liomuenyo wavo ka va ka pinduiwa.—Tala Etosi 19 kesulilo lielivulu lilo.
OKU PINDUIWA OCO VA ENDE KILU
21, 22. (a) Nye ci lomboloka oku pinduiwa oco omunu a ende kilu? (b) Helie omunu watete wa pinduiwa oco a ende kilu?
21 Embimbiliya li tu sapuila okuti omanu vamue va ka kala kilu. Eci omunu a pinduiwa oco a ende kilu ka kala vali komuenyo letimba liositu. Eye o pinduiwa oco a ende kilu letimba liespiritu.
22 Yesu eye omunu watete wa tambula epinduko liaco. (Yoano 3:13) Noke yoloneke vitatu tunde eci Yesu a pondiwa, Yehova wo pindula. (Osamo 16:10; Ovilinga 13:34, 35) Yesu ka pinduiwile letimba liositu. Upostolo Petulu wa lombolola okuti, Yesu “ wa fila vetimba kuenje wa pinduiwa vespiritu.” (1 Petulu 3:18) Yesu wa pinduiwa letimba liespiritu! (1 Va Korindo 15:3-6) Pole, Embimbiliya li tu sapuila okuti Yesu hayeko lika wa laikele oku kuata epinduko liaco.
23, 24. Velie va panga onepa ‘kokacunda’ Yesu a tukula, kuenda vañami?
23 Osimbu Yesu ka file handi, wa sapuila kolondonge viaye vakuekolelo hati: “Ngenda ho wangiliyili ocitumãlo.” (Yoano 14:2) Olondaka evi vi lomboloka okuti, vamue pokati kolondonge viaye va laikele oku pinduiwa oco va ka kale laye kilu. Omanu vaco vañami? Yesu wa popia hati, etendelo limue litito liomanu va tukuiwa vati, ‘okacunda.’ (Luka 12:32) Upostolo Yoano wa tukula etendelo liaco eci a mola Yesu “o tãi Komunda Siono [kilu] kumue [leci ci soka] 144.000” komanu.—Esituluilo 14:1.
24 Etendelo lieci ci soka 144.000 Kakristão, otembo yipi epinduko liavo lia laikele oku fetika? Embimbiliya li tu sapuila okuti epinduko liaco lia laikele oku lingiwa eci Kristu a fetika oku viala kilu. (1 Va Korindo 15:23) Cilo tu kasi kotembo yaco, kuenda valua pokati keci ci soka 144.000 Kakristão va pinduiwa ale, kuenje va enda kilu. Vana va siala handi palo posi eci va fa, va pinduiwa vocipikipiki oco va ende kilu. Pole, omanu valua okuti va ka pinduiwa kovaso yoloneke, va ka kala Voluali Luokaliye palo posi.
25. Nye tu ka lilongisa vocipama ci kuãimo?
25 Ndopo Yehova o ka yovola omanu vosi kolofa, kuenje ka vi ka kalako vali! (Tanga Isaya 25:8.) Pole, omanu vana va kuete elavoko lioku kala kilu upange upi va ka linga? Embimbiliya li lombolola okuti va ka viala la Yesu vuviali Wusoma. Vocipama ci kuãimo tu ka lilongisa ovina vialua viatiamẽla kuviali waco.
^ tini. 9 Embimbiliya li tu sapuila ovolandu akuavo atiamẽla kepinduko liamalẽhe, akulu, alume, akãi, va Isareli, kuenda omanu vo kolofeka vikuavo. O pondola oku tanga ovolandu aco kelivulu 1 Olosoma 17:17-24; 2 Olosoma 4:32-37; 13:20, 21; Mateo 28:5-7; Luka 7:11-17; 8:40-56; Ovilinga 9:36-42; 20:7-12.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Oku malusula
Ove hẽ ivaluka otembo wa kala lafendeli va Yehova ndeci, kolohongele viekongelo, kohongele yimue yofeka, ulandu umue wa kuata kupange woku kunda, ale ombangulo yimue yiwa la manji umue? Ove lalimue eteke wa ivaleleko Yehova; eye lalimue eteke a ku ivalakovo. Eye ivaluka upange wove wekolelo. Kuenje eye o yongola oku ku kuatisa oku tiuka kokuaye.
Yehova wa popia hati: “Ame, ame muẽle, sanda olomeme viange loku vi vanjiliya. Ndeci ungombo a sandiliya olomeme viaye nda vimue kolomeme viaye via sandoka haico ame sandiliya olomeme viange, hã si vi ongolola kuosi via sandokalale.”—Esekiele 34:11, 12.


text:
EKALO LIAKRISTÃO
Kuata Ovituwa vi Likuata Lolonumbi Via Suku—Umbombe
ESUNGA LIECI CI KUETELE ESILIVILO:
Umbombe u kuatisa oku linga ukamba la Yehova.—Osa. 138:6
Umbombe u kuatisa oku linga ukamba lomanu vakuavo.—Va Fil. 2:3, 4
Epela li nyõla.—Olosap. 16:18; Esek. 28:17
NDOMO CI LINGIWA:
Pinga ekuatiso kuenda likapako.—Osa. 141:5; Olosap. 19:20
Linga ovina vi kuatisa omanu vakuavo.—Mat. 20:25-27
Ku ka ecelele okuti ovikele o kuete vi ku vetiya oku lekisa epela.—Va Rom. 12:3
TALA OVIDEO LOSAPI HATI: YUVULA OVINA VI TATEKA OKU KALA UKUACILI—EPELA, KUENDA TAMBULULA APULILO A KUÃIMO:
Onjila ndomo tu kala eci tu tambula elungulo limue yi situlula nye catiamẽla kovituwa vietu?
Olohutililo vietu vi tu kuatisa ndati oku lekisa umbombe?
Olonjila vipi vi pondola oku tu kuatisa oku lekisa umbombe?


text:
Vuno mue ku Kuasa Vantu nga va Hita mu Viyovo via Mavu ni?
Eyo, Vakaleho va Yehova ve ku kuasa nga kua soloka viyovo via mavu. Tue ku kuasa vantu vose, cipue vaze ka va puile Vakaleho ngue mu ya muesa Mbimbiliya ku Ngalata 6:10, nguayo: “Tu pangienu vize via viuka kuli vantu vose, kaha cikuma vene kuli vaze va na pandama ku vusoko vua ku tsiliela.” Ha vintsimbu viaco tue ku seteka ku lembezieka na ku kuasa vantu mu lutsilielo.—2 Kolintu 1:3, 4.
Vati tue ku lingamo
Mu nima ya cimo ciyovo, vakuluntu va vikungulukilo via kala ku cihela ci na hiti ciyovo caco, ve ku seteka ku meneka vose va mu vikungulukilo linga va tantekeye nga vose vali vuino kaha na vukuasi vuka va tondeka. Mu nima yaco ve ku tuma mizimbu ku seketa ya Vakaleho va Yehova ya mu cifuti caco.
Nga vikungulukilo via ku cihela ku na hiti ciyovo caco ka vi hasa ku hana vukuasi vuose vu tondeka, Civunga ca Vantuamena ca Vakaleho va Yehova ce ku tuma vukuasi vuaco. Eci ca litombola na cifua ci va liniungililemo umo na mukuavo Vakua Kilistu va ku livanga mu ntsimbu ya ndzala. (1 Kolintu 16:1-4) Seketa ya mu cifuti ye ku hangula Civunga ca Vakua ku Kuatasanesa mu ku endesa na ku tuamenena viuma. Vakaleho va ku vifuti vieka ve ku lihana mu ku pangesa ntsimbu na vupite vuavo mu ku kuasa vamuanaye.—Visimo 17:17.
Kue ku tunda vimbongo vie ku kuatesa
Milambu i ve ku tuma ku viseketa via Vakaleho va Yehova ve ku i pangesa mu ku kuasa kuze kua soloka ciyovo. (Vilinga 11:27-30; 2 Kolintu 8:13-15) Mu ku linga vakua ku linga cipanga caco ka ve ku va fueta, vimbongo ve ku vi pangesa mu ku kuasa vaze vali mu visoti, kati vaze ve ku linga cipanga caco. Tue ku pangesa vuino milambu i ve ku hana vamuanetu.—2 Kolintu 8:20.


text:
Vuno Vakaleho va Yehova va pua ka civunga ka Vulombelo ni?
Houe, Etu Vakaleho va Yehova ka tua puile ka civunga ka vulombelo. Tua pua Vakua Kilisitu ve ku lihakela kapandi ka ku kava lungano lua Yesu Kilisitu na ku yoya muaya vilongesa vieni.
Ka Civunga ka vulombelo ka pua vika?
Lizi “civunga ca vulombelo” vantu ve ku livuisisa mua ku liseza-seza. Aci talenu vifua vivali vi ve ku singanieka vantu ku tuala ha ka civunga ka vulombelo mu mone omo lia vika ka via likuatele netu.
Vamo ve ku singanieka nguavo ka civunga ka vulombelo ka pua vulombelo vua vuha ka vua litombuele na malombelo akuavo. Vakaleho va Yehova ka va tumbikile vulombelo vua vuha. Ku lemesa cetu ce ku kava lungano lua ku sekulu ya ku livanga lua Vakua Kilistu va katete, kaha vilongesa viavo vavi soneka mu Mbimbiliya. (2 Timoteo 3:16, 17) Tua tsiliela ngecize Mbimbiliaya ya ku lela ikeyo ya pande ku kala na mpoko ku tuala ha vulombelo na cifua ca ku lemesa.
Vakuavo co nguavo ka civunga ka vulombelo ka pua civunga ca vulombelo vua kala na ntuamena kaha naua ca vusonde. Vakaleho va Yehova ka va kele na umo muntu u ve ku mona ngue ntuamena. Muomu tue ku kava lisiko lia sile Yesu mua handekele ngueni: “umo lika mukua ku tuamena, ikeye Kilistu.”— Mateo 23:10.
Vulombelo vuetu ka vua puile vua vusonde, Vakaleho va Yehova va kala na vulombelo vue ku kuasa kati lika vakevo vunoni na vantu veka ku vihela vi va kala. Ca ku muenako, cipanga cetu ca ku ambulula ce ku kuasa vantu vavengi ku vula vilinga via vipi, ngeci mua ku pangesa vidroga na vuala. [link “ku vula vilinga via ku pihia” ha “Mbimbiliya ye ku Alulula Miono ya Vantu” mu wp12 10/1] Cikuavo naua, mu mavu ose, tue ku longesa makulukazi a vantu ku tanda na ku soneka.[link “ku longesa ku tanda na ku soneka” ha mutamba ua mizimbu “Vakaleho va Yehova ve ku Kuasa Makulukazi a Vantu ku Lilongesa ku Tanda na ku Soneka”] Kaha tue ku lihana mu ku kuasa vantu mu ntsimbu ya visoti.[Link “disaster relief” to the FAQ “Nenu mu Tonda ku Kuasa ni?”] Tue ku lihakela kapandi ka ku mona vakuetu mu cifua ca cili, ngue mua tumine Yesu vandongesi veni ku lingamo.—Mateo 5:13-16.[4]


text:
HETEKELA EKOLELO LIAVO | DAVID
“Ovilwa Ovia Jeova”
DAVID welipongiya opo akalwise omafualali ankho elivasa nao. Etyi ova Isilayeli vatunda kovilwa ankho vatila owoma. Oityi ankho tyevetilisa owoma? Etyi vatunda kovilwa atyiti vala ou upopia ou popia mahi otyo vapopia vala otyipuka tyike iya otyo atyinumanesa unene David. Otyo ankho vekahi nokupopia enyina liomunthu wike vala. Komutwe ankho kumonekela omulume omulale unene vali tyipona aveho iya David ankho wemumonena kokule.
Goliya! David ankho upondola okuimbuka omokonda yatyi omafualali ae ankho ena owoma nae—ankho tyafuile omunene tupu omulale ngomphunda. Namphila ankho amaneka oviti viapama, mahi tupu ankho una omulemo utuuka movanthu vevali. Mahi ankho wamaneka iya ankho wapama unene, tupu ankho omunongo movilwa. Goliya wevekandukila okupopia etyi tyinumanesa. Tala okuti etyi Goliya apopia nondaka yaya peulu, yaleva omafualali ova Isilayeli kumwe no hamba Saulu. Goliya wapopila efualali likale komutwe wae opo amaneko ovilwa ovio motyikando tyike vala!—1 Samuel 17:4-10.
Ova Isilayeli avatili owoma. Ohamba Saulu nae ankho watila owoma. David ankho welilongesilila kovitateka akalele navio mono hanyi mbokualamba! Omafualali ova Isilayeli nova Filisteu aakala tyitai okutala Goliya upopia omapita ononthiki ambuho. Okusoka onkhalelo Ohamba yo Isilayeli yapenyua, nomafualali ae, alo umwe ovakulu vetatu va David, otyo David atyimunumanesa unene! Ku David, Goliya ankho ukahi nokulinga otyipuka otyivi unene vali tyipona vala okupenya omafualali o Isilayeli, ankho ukahi nokupenya Huku yo Isilayeli, Jeova! Mahi oityi ankho tyipondola okulinga David, omukuendye omututu? Iya oityi hono tupondola okulilongesila kekolelo lia David?—1 Samuel 17:11-14.
“MULEMBULA MOKONDA OE NAHOLOVONA!”
Pahe tusokei konohanyi mbumwe mbokualamba. Ekumbi ankho likahi nokunyingila etyi David ekahi nokulisa onongi mba tate yae konomphunda mbo Mbelei. David ankho mukuendye umwe walongesua nawa, tyafuile ankho hamwe una omanima 13, ankho utala nawa tupu omunongo. Pomuvo opo ankho ukahi nokuhika oviola ine embulumbumba. Tupu ovipuka Huku atunga viemulundile iya ounongo wae auhimbika okuliyawisa mokonda ankho utyilinga ovikando ovinyingi. Motyinthiki otyo David aihanwa. Tate yae ankho uhanda okumutala.—1 Samuel 16:12.
Etyi elivasa na tate yae Jesse, wemuvasa ukahi nokutomphola nomulume umwe omukulu. Ankho omuuli wekolelo Samuel. Jeova wemutuma opo akalembule umwe povana va Jesse akale ohamba yo Isilayeli. Samuel ankho wamonale ovana epandu-vali ovakulu va David, mahi Jeova apopi okuti puvo ndyitupu ou naholovonapo. Etyi David ehika, Jeova apopila Samuel okuti: “Mulembula mokonda ou oe naholovona!” Komutwe wovakulu va David, Samuel tyahambukwa aikula ombinga yomulela umwe wakolela iya eunengulila pomutwe wa David. Omuenyo wa David aupiluluka unene okuhimbikila onthiki alembulwa. Ombimbiliya yati: “Okuhimbikila opo ospilitu ya Jeova aikaleka David nepondolo.”—1 Samuel 16:1, 5-11, 13.
Okuti hamwe David wahimbika okukala notyituwa tyokulipakako mokonda yotyilinga otyo? Au, mokonda ankho wafuapo, una ehambu liokukevelela ehongolelo liospilitu ya Jeova, opo anoñgonoke onalupi mahimbika otyilinga otyo otyinene. Pomuvo opo nkhele atualako novilinga viae viokulisa vala onongi. Okulisa ankho otyilinga tyimwe tyipuilisa iya ankho tyesukisa okukola omutima. Onongi mba tate yae mbahongelwe novinyama ovikando vivali, tyimwe onkhulika iya otyikando otyikuavo o nehunyu. David kahetekelele vala okuvihonga opo viende nokokule. Mahi, wayakulila onongi mba tate yae. Pomuvo opo, aike aipaa ovinyama ovio ankho ovikalavi unene!—1 Samuel 17:34-36; Isaías 31:4.
Onthiki onkhuavo, David aihanwa vali. Ohamba Saulu yeiva ovituwa oviwa via David iya mokonda yotyo Saulu atili owoma. Namphila Saulu ankho omunthu wokufinda ovilwa, mahi pahe ankho kampandelwe vali na Jeova mokonda ketavelele etyi apopilwa na Huku. Jeova ankho wapola ospilitu yae ku Saulu iya Saulu ahimbika okukala novituwa ovivi akala no nononyengo, eheliyumbu vali onthumbi akala ondingavivi. Tyina ankho elitehelela omapita, otyipuka ankho tyipondola okumukalesa nawa okutehelela otyiimbo. Ovalume vamwe ankho vaundapela Saulu veivile okuti David wiimba iya tupu ankho efualali. David aihanwa iya liwa-liwa akala umwe povaimbi moutumini wa Saulu iya tupu ankho uyakulila ohamba.—1 Samuel 15:26-29; 16:14-23.
Ovakuendye vapondola okulilongesila unene kekolelo lia David mononkhalelo ombo. Tala okuti wamanenene omuvo wae movipuka ankho vimukuatesako okufuena ku Jeova. Mokueenda kuomuvo akala omunongo iya aumukuatesako okulinga vali nawa otyilinga tyae. Tyakolela vali, wetavelele ehongolelo liospilitu ya Jeova. Ovio ovipuka oviwa onthue atuho tupondola okulilongesilako!—Eclesiastes 12:1.
“NAWIKE UPONDOLA OKUNUMANA MOKONDA YAE”
Puetyi ankho ekahi nokuundapela Saulu, David pamwe ankho ukondoka keumbo lia tate yae opo akalise onongi iya pamwe ankho ukalako omuvo omunyingi. O momuvo oo Jesse atumine David opo akatale ovakulu vae, ankho veli kumwe na Saulu kovilwa. Etyi ehika, aende opo ekelivase nonondyale ngetyi tuapopia konthyimbi yonthele ei. Ankho wevevasa pokati konondyale mbeliseta navo.—1 Samuel 17:1-3, 15-19.
Ku David, otyitateka otyo ankho katyipondola okuyekelelwa. Oñgeni omafualali a Jeova Huku, apondola okumoneswa ononkhumbi nomulume umwe uhena esilivilo—ankho ufenda ono huku mbomatutu? David waimbuka okuti otyipuka otyivi Goliya apopia ankho ukahi nokuleva Jeova. Ahimbika okupopila omafualali okuti uhanda okuiipaa Goliya. Etyi ehenelinge ngotyo, wapopile omukulu wae Eliabe iya anoñgonoka etyi David apopia. Eliabe aviyula ondenge yae etyi emupopila okuti nkhuali wendako vala kovilwa oko opo ukatale oñgeni vikahi nokueenda. Mahi David emukumbulula okuti: “Ame pahe ñga nalinga tyi? Ndyitupu etyi nalinga!” Aende iya apopi nonthumbi yokuti mafindi Goliya, omunthu umwe akapopia onondaka mbae ku Saulu. Ohamba Saulu aipopi okuti David nkhele eye kuno.—1 Samuel 17:23-31.
David apopila ohamba Saulu onondaka ombu mbupameka konthele ya Goliya okuti: “Nawike upondola okunumana mokonda yae.” Saulu nomafualali avahakala vali nehambu mokonda ya Goliya. Tyafuile ankho velivela etyi velieleka nomulume una omunene, ankho vemuti vala meimo iya pahe ankho vekahi nokusoka oñgeni mavaluisa omulume oo omunene. Mahi David kasokele vali otyipuka otyikuavo. Ngetyi matutale, David ankho utala otyitateka otyo monkhalelo yelikalela, mahi nongotyo eliave opo aluwe na Goliya.—1 Samuel 17:32.
Saulu apopi okuti: “Ove kupondola okuenda ko va Filisteu pala okukalwa na Goliya mokonda ove umona iya ngwe omulume wetyiliya ovilwa tunde puetyi ove ankho umona.” David tyityili ankho omona umwe? Au, mahi omokonda ankho omukuendye opo elipake movilwa iya tyafuile ankho omukuendye vala omututu. David ankho wiiwale ngatyina omunthu wapama movilwa iya tyafuile pomuvo opo opuetyi ankho omututu.—1 Samuel 16:18; 17:33.
David wapameka Saulu mokuemupopila etyi linga nehunyu nonkhulika. Okuti etyi emupopila etyi tyaendapo opala etavele? Au. David ankho utyii nawa oñgeni afinda ovilwa. Wapopia okuti: “Jeova wandyovolele konkhulika no kehunyu, tupu mandyovola pomaoko omu Filisteu ou.” Etyi etavela Saulu akumbulula okuti: “Enda, Jeova akale noove.”—1 Samuel 17:37.
Okuti wahandele okukala nekolelo ngo lia David? Tala okuti ekolelo lia David ankho hatyipuka vala ine hamwe okukala vala nehando liokulinga tyimwe. Ankho una ekolelo mu Huku mokonda ankho umuii nawa. David ankho utyii okuti Jeova Omuameni iya o Hekulu yomilao. Inkha tuhanda okukala nekolelo ngolio, tuesukisa okulilongesa konthele ya Huku Mombimbiliya. Iya inkha tuendela muetyi tuelilongesa, matuvasi ovipuka oviwa mavipameka ekolelo lietu.—Hebreus 11:1.
“JEOVA MEKUAVE POMAOKO ANGE”
Tete, Saulu wamanekesa David oviti viokukalwa. Vielifwa unene novia Goliya, vialingwa no kobre iya tyafuile ankho muna otyikutu tyotyivela. Mahi, David ahimbika okuliviya puetyi ankho ekahi nokuhetekela oviti ovio iya mokonda vialema anoñgonoka okuti kamakalwa nawa, haunene ankho oviti Saulu aundapesa movilwa, mokonda ankho omunthu umwe omulale motyilongo tyo Isilayeli! (1 Samuel 9:2) Elipolo ovipuka aviho ankho avalekwa iya avale vala evi ankho avalale tyina akalisa iya noviti ovikuavo pala okuyakulila onongi.—1 Samuel 17:38-40.
David watyinda vala omphangoti yae yokulisa, notyipapo, notyifuta. Otyifuta ankho tyimoneka ngoti otyiti tyihena esilivilo, mahi ku David ankho otyiti tyapama. Ankho watyinda otyipapo nomamanya evali, mahi ankho kwe ovio oviti vikahi nawa komunthita. Otyiti otyo ankho tyatamo mokonda ankho tyiuundapesiwa movita.
Mokonda ankho wamaneka, David avekelivasa nondyale yae Goliya. Onthue tupondola okusoka ko malikuambelo a David, netyi ankho ekahi mondongi ihena omaande akoyomo omamanya etano ekahi nawa. Etyi ankho ekahi nokuenda komphangu yovilwa, kaendele vala mahi waile nokuhateka!
Etyi Goliya amona ondyale yae, oityi asoka? Ngetyi tuatanga, “wemutombele iya emulingi omukuele, mokonda ankho omukuendye omututu.” Goliya apopi okuti: “Ame hityimbwa-ko, omokonda yatyi ove uya kuame novimuti?” Tyafuile ankho wamona otyimuti tya David, mahi tupu ahasuku notyifuta tyae. Goliya wapopila ovipuka ovivi David menyina liono huku mbo va Filisteu iya alae okuti olutu lwa David maluliwa noviila iya novinyama vio mohika.—1 Samuel 17:41-44.
Monthiki oyo ekumbululo lia David lialekesa okuti una ekolelo. Tusokei komukuendye ukahi nokuihanena peulu Goliya okuti: “Ove uya kuaame nomutunga, neonga, mahi ame ndyiya kuove nenyina lia Jeova ongombo yovita, Huku yomafualali o Isilayeli, vana walinga omukuele.” David ankho wetyinoñgonoka okuti omulume umwe una epondolo tupu ankho wamaneka, mahi ahasuku natyo. Goliya kalekesile onthilo ku Jeova Huku iya Jeova ankho oe upondola okutetulula otyitateka otyo. Ngetyi David apopia, “ovilwa ovia Jeova.”—1 Samuel 17:45-47.
Hakuti David ankho keete ounene wa Goliya ine hamwe onkhalelo amaneka. David kayekele ovipuka ovio vimukalese nowoma. Ahalingi ngetyi Saulu nomafualali ae valingile. David ehelieleka na Goliya. Mahi etyi atala Goliya emueleka na Jeova. Omulume umwe omunene tupu omulale ankho una onometulu 2,9 iya ankho omunene vali tyipona ovanthu ovakuavo, okuti ankho omunene umwe opo aelekwe Nohamba youye auho? Tyelikalela novanthu ovakuavo, Goliya ankho omunthu umwe omunene, ngotyo ankho o Jeova vala umuvila okumuipaa!
David ahatekela kondyale yae iya apolo emanya motyipapo tyae. Apolo otyifuta tyae iya otyo aende nokuhika omuelo. Goliya ahimbika okuenda no ku David, mokonda ankho ukahi konyima yomuameni wae. Tupu ankho oule wae upondola okumulingisisa, mokonda yetyi omunthu wokuna vala oule wokuapola pokati ketyivili okukuata otyipuka tyimwe opo ayakulile omunthu umwe omulale ngoo. Iya David ankho nae hamulaleko.—1 Samuel 17:41.
David ayumbu emanya. Soka ovanthu vati umwe filuu etyi okuyumba emanya. Jeova ankho utyii okuti David kamayumbu emanya lia vali. Emanya alimuvete iya alinyingila momphomo. Omulume una omunene atokela pohi. Tyafuile efualali liae alikahateka. David afuene ponthele ya Goliya apolo omutunga wa Goliya iya emutete omutwe.—1 Samuel 17:48-51.
Okutuka opo Saulu nomafualali ae avapame omitima. Nomuvielo wokuafinda ovilwa, pahe avahatekesa ova Filisteu. Ovilwa avipu, ngetyi David apopilile Goliya okuti: “Jeova . . . metuavela onwe amuho pomaoko etu.”—1 Samuel 17:47, 52, 53.
Hono, ovaumbili va Jeova kavelipake movilwa. Omuvo oo pahe walambale. (Mateus 26:52) Tupu, nonthue tuesukisa okuhetekela ekolelo lia David. Nga David, tuesukisa okutala Jeova ngatyina Huku yotyotyili tuna okuumbila iya atukala nonthilo nae. Mokonda yovitateka tukala navio, pamwe tupondola okueleka ovitateka vietu, mahi ovitateka vietu katupondola okuvieleka nepondolo lia Jeova. Inkha tufuena ku Jeova Huku yetu iya atuyumbu onthumbi mwe ngetyi David alingile, nonthue petupu otyitateka natyike matyitukalesa nowoma. Petupu otyipuka natyike Jeova ehevili okulinga!


text:
Okuti Onthue Tupondola Umwe Okuhambukiswa Huku?
Hamwe nthiki imwe watangele konthele yovanthu vamwe vapopiwa mo Mbimbiliya vapandelwe unene na Huku, olipopila okuti: ‘Ame himetyivili okukala ngavo!’ Ove upondola okusoka okuti: ‘Ame ndyipengesa ine himuviuki-ko, pamwe ndyilinga ovipuka vihaviukile.’
Jobe, ohongoi yombunga, wapopiwa okuti “omuviuki, kavelwa onombei.” (Jó 1:1) Lote, wapopiwa okuti, “omulume omuviuki.” (2 Pedro 2:8) Iya David, apopiwa okuti, “walingile etyi tyaviuka.” (1 Reis 14:8) Mahi, tutale vali nawa konthele yonkhalelo yomuenyo wovanthu ovo vapopiwa mo Mbimbiliya. Matutale okuti (1) valingile oviponyo, (2) tupondola okulilongesila unene konongeleka mbavo, iya (3) ovanthu ovakuankhali tyotyili vapondola okuhambukiswa Huku.
VALINGILE OVIPONYO
Jobe, wakalele novitateka ovinyingi. Tyina ankho asoka, katokalele okukala navio. Wakalele nolusoke luhaviukile, luokuti Huku kesukile nokutala inkha una ekolelo Mwe ine utupu. (Jó 9:20-22) Jobe ankho wayumba unene onthumbi mouviuki wae muene, iya ku vakuavo atyikala ngatyina omuviuki vali tyipona Huku.—Jó 32:1, 2; 35:1, 2.
Lote welikondaulile okulinga etokolo liaviuka, nokuayandyuluka nawa. Ovivi ankho vilingwa novanthu akala navo mo Sodoma no mo Gomora, “ankho vimuihamesa komutima wae omuviuki.” (2 Pedro 2:8) Huku apopi okuti, uhanda okuhanyako omapundaumbo oo eyula ovivi, aavela Lote nombunga yae, omphitilo yokuhupa. Hamwe usoka okuti Lote oe ankho una okutunda-mo tete, mokonda ankho weihamenua novivi vilingwa-mo. Mahi, Lote wasetele okutunda-mo. Onoandyu mbatuminwe okuyovola Lote nombunga yae, ambuvekuate momavoko okuvepola mepundaumbo omo.—Gênesis 19:15, 16.
David onthiki imwe ketyivilile okulikondola omutima, alingi oumbalehi nomukai wa mukuavo. Opo onkhali yae ihamoneke, David aipaesa omulume watyo. (2 Samuel, kapitulu 11) Ombimbiliya ipopia okuti, etyi David alingile, “ankho tyapenga unene ku Jeova.”—2 Samuel 11:27.
Jobe, na Lote, na David, valingile oviponyo. Oviponyo vimwe valingile, ankho ovinene unene. Mahi, ngetyi matutale, ankho vena ehando liokuumbila Huku, nokumutavela nomutima auho. Valekesile okuti velivela, avayekepo ovituwa ankho vesukisa okuyeka-po. Moluotyo, Huku evepande, iya ovikando ovinyingi Ombimbiliya ivepopia okuti ovalume vekolelo.
OITYI TULILONGESILA-KO?
Mokonda tuvakuankhali, pamwe tupengesa. (Romanos 3:23) Mahi, tyina tuamalingi tyimwe tyapenga, tuesukisa okulekesa okuti tuelivela, atulingi etyi tyaviuka.
Oityi Jobe na Lote na David valingile etyi vapengesa? Momutima, Jobe ankho una ekolelo. Etyi Huku ahipulula nae, Jobe aviukisa olusoke lwae ankho luapenga, elivele mokonda yetyi apopia. (Jó 42:6) Onkhalelo Lote ankho atala ovituwa ovivi viovanthu vomo Sodoma no mo Gomora, ankho yelikuata nawa novitumino via Huku. Mahi, otyitateka tyae, okuasetele pomuvo ankho esukisa okukanyauka. Konyima, atundu momapundaumbo ankho maahanyua, ahupu kekoyeso lia Huku. Jobe wetavelele ku Huku, ahakondoka kovipuka ankho asapo. Namphila David alingile ononkhali ononene aliatela kovitumino via Huku, mahi walekesile okuti welivela nomutima auho, iya aiti ku Huku opo akale nokankhenda nae.—Salmo 51.
Huku wapandele ovanthu ovo, mokonda utyii okuti ovakuankhali vapengesa. Huku “wii nawa oñgeni tuatungwa, uhinangela okuti tuatunda keheke.” (Salmo 103:14) Ngotyo, inkha Huku utyii okuti onthue pamwe tupengesa, oityi akevela kuonthue?
Huku “wii nawa oñgeni tuatungwa, uhinangela okuti tuatunda keheke.”—Salmo 103:14
OÑGENI OVANTHU OVAKUANKHALI VAPONDOLA OKUHAMBUKISWA HUKU?
Etyi David apopilile omona wae Salomau, tyitukuatesako okunoñgonoka oityi tuna okulinga opo tuhambukiswe Huku. Wati: “Ove mona wange Salomau, noñgonoka Huku ya tate yove, nokumuumbila nomutima auho.” (1 Crônicas 28:9) Omutima auho oityi? Omutima auho, omutima uhole Huku, uhanda okunoñgonoka ehando liae, nokulilinga. Ha mutima-ko uhena onkhali, mahi omutima uhanda okuumbila Huku, utavela okuviyulwa. Jobe na Lote na David, ankho vehole Huku. Moluotyo, ku Huku, Jobe ankho “kavelwa onombei,” Lote ankho “omuviuki,” iya David ankho “ulinga vala etyi tyaviuka.” Namphila valingaile oviponyo, mahi vaovolele okuhambukiswa Huku.
Omutima auho, uhanda okunoñgonoka ehando lia Huku, nokutuavela ondundo onene yokumulingila, nokumutavela
Ngotyo, tyilinge tuna omalusoke ahaviukile tuhahandela momutima wetu, tyilinge tuapopia otyipuka tyimwe tyihaviukile, ine tualinga ovipuka vimwe, konyima atulivele, tulilongesilei konongeleka tuamana okupopia. Huku utyii okuti nkhele tuvakuankhali. No ngotyo, ukevela tukala nohole nae, nokulinga ononkhono mbokumutavela. Inkha tulinga ngotyo nomutima wetu auho, tupondola okukala nonthumbi yokuti nonthue matuhambukiswa Huku.


text:
OVOKUASI A SANGIWA VONDAKA YA SUKU | OLOSAPO 7-11
“Utima Wove ka u ka Pambukile Kolonjila Viaye”
Alungulo a Yehova a pondola oku tu teyuila. Oco a tu kuatise, tu sukila oku a kapako vutima wetu. (Olosap. 7:3) Nda ufendeli umue wa Yehova ecelela okuti utima waye u pambukila volonjila viaye, o kupukila vayonjo a Satana. Elivulu Liolosapo ocipama 7 li lombolola eci catiamẽla kumalẽhe umue wa ecelela oku yapuisiwa lutima waye. Nye tu pondola oku lilongisa kovilinga viaye vĩvi?
Oku vanja
7:10
Oku lamba
7:13
Oku mãha
7:14
Elemba
7:17
Oku yevelela
7:21
Satana o seteka oku tu yapuisa ku Yehova poku kuama ovina vitãlo, oco vi tu vetiye oku linga eci ka ca sungulukile
Olondunge lukũlĩhĩso, vi tu kuatisa oku limbuka ovitangi vi tunda koku linga ovina ka via sungulukile kuenda oku yuvula ovina vi nyõla ekolelo lietu


text:
Ehipululo 9: Noe Utunga Owato
NOE ankho una omukai wike novana vetatu. Ovana vae ankho vatiwa o Sem, na Kã, na Jafé. Kese umue ankho una omukai wae. Ngotyo, ombunga ya Noe ankho veli etyinana.
Huku watuma Noe atunge owato umue enene. Owato oo, ankho omunene ngo mbapolo. Anthi, ankho ukahi ngo tyikasa tyimue otyinene otyilaale. Huku wapopila Noe okuti tunga owato, outete tutatu pokati okuenda no peulu, ouyapaula onondyuo mokati. Onondyuo ombo ankho o pala Noe, nombunga yae, novinyama, no pala okupaka okulia.
Tupu Huku watolela Noe alinge nawa owato oo, opo muhanyingile omeva. Huku wati: ‘Ame mandyilokesa ombila imue onene pala okuhanyaunako ouye auho. Ovanthu aveho vokuli kondye yowato mavankhi.’
Noe novana vae vatavela ku Yehova, avahimbika okutunga. Anthi, ovanthu ovakuavo ankho vayola. Avatualako nokulinga ovipuka ovivi. Nawike watavela ku Noe puetyi evetolela etyi Huku malingi.
Papita omuvo omunyingi pala okutunga owato, mokonda ankho omunene unene. Puetyi papita omanima omanyingi, owato aumanuhuka. Iya Huku atolela Noe apake ovinyama mokati kowato. Huku wapopila Noe okuti konombuto mbumue mbovinyama polako ovinyama vivali, otyindume no tyindema. Anthi, konombuto ononkhuavo Huku atolela Noe apoleko ovinyama epanduvali. Tupu Huku watolela Noe apakemo onombuto ambuho mboviila. Noe alingi atyiho Huku emutuma.
Konyima, Noe nombunga yae navo vanyingila mowato. Iya Huku epito eliyiki. Noe nombunga yae pahe avakevelela. Pahe sokolola. Ñgeno ove ukahi mokati kowato na Noe nombunga yae nokukevelela. Okuti ombila onene maiya umue ngetyi Huku apopia?
Gênesis 6:9-22; 7:1-9.
Omapulo
- Ombunga ya Noe ankho veñgapi? Iya ovana vae vetatu omanyina avo ankho ovalie?
- Huku watumine Noe alinge otyipuka patyi? Omokonda yatyi?
- Etyi Noe apopila ovomunthele yae kombinga yowato, vakumbululile ñgeni?
- Huku watumine Noe alinge tyi ovinyama?
- Etyi Huku aika epito liowato, oityi Noe nombunga yae ankho vena yokulinga?
Omapulo omakuavo
- Tanga Gênesis 6:9-22.
Oityi tyakalesile Noe omufendeli omunene wa Huku yotyotyili? (Gên. 6:9, 22)
Oñgeni Yehova ankho eliivite kombinga youngangala? Otyo oñgeni tyitukuatesako kombinga yokuholovona ovitalukilo? (Gên. 6:11, 12; Sal. 11:5)
Oñgeni tupondola okuhetekela Noe, putyina tupewa ehongolelo neongano lia Yehova? (Gên. 6:22; 1 João 5:3)
- Tanga Gênesis 7:1-9.
Yehova wamona okuti Noe namphila ankho ahafuilepo, mahi omuviuki. Oñgeni otyo hono tyituavela ondundo? (Gên. 7:1; Pro. 10:16; Isa. 26:7)


text:
OSHILESHWA 18
Ohatu kwafele ngahelipi ovamwatate ngeenge ve li moudjuu?
Ngeenge pa holoka oiponga, Eendombwedi daJehova ohadi unganeke diva oikwafa opo di kwafele ovamwaxe ovo va kumwa koiponga. Eenghendabala da tya ngaho ohadi ulike kutya otu holafane shili. (Johannes 13:34, 35; 1 Johannes 3:17, 18) Omeenghedi dokondadalunde dilipi hatu kwafele ovaitaveli vakwetu?
Ohatu yandje ekwafo lopashimaliwa. Eshi Judea sha li sha hangwa kondjala inene, Ovakriste vonale vomuAntiokia ova li va tumina ovamwaxe vopamhepo vomuJudea oikwafa, ve va tumina omayambidido opashimaliwa. (Oilonga 11:27-30) Sha faafana, nafye kunena ngeenge otwa udu kutya ovamwatate koitukulwa imwe younyuni ove li moudjuu, ohatu va tumine omayambidido opashimaliwa okupitila momaongalo etu opo ku landwe oipumbiwa i na sha naavo ve na omhumbwe inene. — 2 Ovakorinto 8:13-15.
Ohatu yandje ekwafo lopainiwe olo la pumbiwa. Ovakulunhuongalo ovo ve li koshitukulwa oko kwa ningwa oshiponga ohava kwashilipaleke kutya oilyo aishe yeongalo opo i li noya amenwa. Okomitiye yokuunganeka oikwafa ohai unganeke oikwafa ngaashi oikulya, omeva mayela okunwa, oidjalomwa, eenhele dokukala nekwafo lopaunamiti. Eendombwedi dihapu odo di na owino oo wa pumbiwa ohadi liyambe di ye oko kwa ningwa oshiponga, tadi longifa oshimaliwa shado vene nokukufa ombinga moilonga yokukwafela ile okutungulula omaumbo nosho yo Omalupale Ouhamba oo a teka po. Molwaashi ohatu longo moukumwe tu li ehangano nomolwowino oo hatu mono eshi hatu longo pamwe, ohashi tu kwafele tu liunganeke diva tu dule okukwafela vamwe ngeenge pa holoka oiponga. Nonande ohatu kwafele unene tuu “oovakwetu vomeitavelo,” ohatu kwafele yo vamwe, ngeenge otashi shiiva, kashi na nee mbudi kutya ovelongelokalunga lilipi. — Ovagalati 6:10.
Ohatu yandje ehekeleko lopamishangwa. Ovo va ninga oihakanwa yoiponga ohava kala va pumbwa ehekeleko neenghono. Pomafimbo a tya ngaho, ohatu likolelele muJehova, ‘Kalunga kehekeleko alishe.’ (2 Ovakorinto 1:3, 4) Ohatu hekeleke ovo va alamekwa moku va lombwela kombinga yomaudaneko Ombibeli, hatu va kwafele va kale ve na eteelelo kutya mafiku Ouhamba waKalunga otau ka xulifa po okumona oixuna akushe nomaupyakadi aeshe oo haa yahameke ovanhu. — Ehololo 21:4.
Omolwashike Eendombwedi hadi dulu okukwafela meendelelo ngeenge pa holoka oiponga?
Ehekeleko lopamishangwa lilipi hatu dulu okuhekeleka nalo ovo va xupa moiponga?


text:
EKALO LIETU TUAKRISTÃO KUENDA OKU KUNDA--OVIPAMA VIOHONGELE December 2016
Ovindekaise vi Kuamiwa
Ovindekaise vi kuamiwa poku eca Utala Wondavululi kuenda Ocili Cembimbiliya ci tiamisiwila kocitumasuku Cembimbiliya koloneke vilo. Kuama ovindekaise viaco poku soneha ovindekaise viove muẽle.
OVOKUASI A SANGIWA VONDAKA YA SUKU
“Tu Lamani Komunda ya Yehova”
Uprofeto Isaya wa lombolola okuti ovimalẽho viuyaki vi ka linga ovina vioku lima, ci lomboloka okuti afendeli va Yehova Suku va ka kuata ombembua. (Isaya 2:4)
EKALO LIAKRISTÃO
Vetiya Utima Lelivulu “Kali Vocisola ca Suku”
Elivulu “Kali Vocisola ca Suku,” elivulu lietu liavali, li kuatisa ndomo ondonge yi kapako olonumbi Viembimbiliya komuenyo waye.
OVOKUASI A SANGIWA VONDAKA YA SUKU
Mesiya wa Tẽlisa Ocitumasuku
Uprofeto Isaya wa popele okuti Mesiya wa laikele oku kundila ko Galilea. Yesu wa tẽlisa ocitumasuku caco poku ka kundila ko Galilea kuenda oku longisa olondaka viwa.
OVOKUASI A SANGIWA VONDAKA YA SUKU
“Ame Ulo, va Nume Ño!”WEB:OnPageTitleSentenceCase“Ame Ulo, va Nume Ño!”
Tu pondola oku setukula ndati ongangu ya Isaya yoku lekisa ombili kuenda ekolelo? Lilongisila kulandu wepata lia ilukila kuna kuli esukila liakundi Vusoma.
OVOKUASI A SANGIWA VONDAKA YA SUKU
Kilu Lieve ku Yuka Ukũlĩhĩso wa Yehova
Ocitumasuku ca Isaya catiamẽla Kocumbo Celau palo posi, ca tẽlisiwa ndati kosimbu, koloneke vilo kuenda kovaso yoloneke?
EKALO LIAKRISTÃO
Elongiso Lia Yehova li Yula Ocame
Anyali vavali veya oku kala vamanji—omo liunene woku likuata omunga kelongiso lia Yehova.
OVOKUASI A SANGIWA VONDAKA YA SUKU
Oku Songola Lãvi ku Koka Oku Pumba Omoko Yoku Viala
Sevena wa sukilile oku talavaya ndati lomoko yaye yoku songola? Momo lie Yehova a piñanyela Eliakimi pomangu ya Sevena?


text:
OCIIPAMA CEKŨI
Momo Lie Suku A Ecelela Okuti Omanu Vawa Vatala Ohali?
Anga Suku eye wa siata oku nena ohali voluali?
Usuanji upi wa pita vocumbo ce Edene?
Suku oka mãlako ndati ohali yomanu?
1, 2. Ohali yipi omanu va siata oku pita layo? Omo liohali yaco omanu va siata oku lipula ndati?
KOFEKA yimue kua pita uyaki, kuenje kua pondiwa olohuluwa vialua viomanu. Omanu vaco vana okuti ka va kaile asualãli, ndeci akãi lomãla. Omanu vaco vosi va kendiwa veyambo limosi linene. Keyambo liaco va ñualisileko olondimbukiso. Kondimbukiso londimbukiso va soneheleko hati: “Momo lie?” Eci oco omanu va siata oku lipula eci uyaki, ocisalu, oku vela ale ungangala u ponda vangandiavo, u nyõla olonjo viavo kuenda eci u va kokela ovitangi vikuavo. Ovo va yongola oku kũlĩha esunga lieci olohali viaco via va vetela.
2 Momo lie Suku a kasi oku ecelela ohali? Yehova Suku ukuonenewosi, ukuacisola, ukuoloño, haeye ukuesunga. Oco hẽ, momo lie voluali mueyukila onya leci ka ca sungulukile? Wa lipulile ale kovina via soka ndevi?
3, 4. (a) Nye ci lekisa okuti ca sunguluka oku pula esunga lieci Suku a kasi oku ecelela ohali? (b) Yehova o tenda ndati ungangala kuenda ohali?
3 Ca sunguluka hẽ oku pula esunga lieci Suku a kasi oku ecelela ohali? Vamue va kala lohele yoku linga epulilo liaco. Momo va sima okuti, nda va linga epulilo liaco, ci lekisa okuti ekolelo liavo litito, ale ci lekisa etombo ku Suku. Pole, nda wa tanga Embimbiliya oka limbuka okuti omanu va sumbile Suku kosimbu, va lingilevo apulilo a soka nda-a. Ndeci uprofeto Havakuki wa pulile Yehova hati: “O ndekisila nye evĩho? O mbanjisila nye ahuku? Momo ndete okunyõla lokupunda. Ema lia wenguka. Okuyaka kua katuka.”—Havakuki 1:3.
4 Anga Yehova wa kelohaila uprofeto Havakuki omo a linga apulilo aco? Sio, ko kelohailele. Handi wo tuma oku soneha apulilo aco Vembimbiliya. Suku wo kuatisavo oku kuata vali elomboloko kuenda wa pamisa ekolelo liaye. Yehova o yongolavo oku ku kuatisa konepa eyi. Ivaluka okuti Embimbiliya li popia hati, C“[Suku] o vu lava.” (1 Petulu 5:7) Suku o nyale vali enene ungangala kuenda ohali yosi ya siata oku iyililako okuti etu tumanu ci sule. (Isaya 55:8, 9) Oco hẽ nye voluali mueyukila ohali yakahandangala?
NYE KU KASILILI OHALI YALUA?
5. Atambululo api a siata oku eciwa atiamẽla kohali yomanu? Pole nye Embimbiliya li longisa?
5 Omanu vakuatavo amue va siata oku enda kasongui kuenda kalongisi vatavo avo oku pula esunga lieci ku kasilili ohali yalua. Olonjanja vialua asongui vaco va tambulula hati, Suku eye wa panga okuti ku kala ohali. Vamue va tambulula hati, Suku wa sokiya ale tunde osimbu ndomo ovina viosi vi lingiwa ndaño muẽle ovina vĩvi. Vakuavo va popia hati, olonjila via Suku ka vi kũlãhaisua. Ale va popia hati, Suku ambata omuenyo womanu lomãla oco a kale lavo kilu. Pole, ndomo wa lilongisa ale, Yehova Suku lalimue eteke a kokele eci cĩvi. Embimbiliya li popia hati: “Ci kale kupãla la Tõlo oku limba kakandu [ale koku linga eci ka ca sungulukile].”—Yovi 34:10.
6. Momo lie omanu valua va siatela oku kapa ekandu ku Suku loku sima okuti eye o kasi oku koka ohali voluali?
6 Wa kũlĩha esunga lieci omanu va siatela oku kapa ekandu Suku loku sima okuti eye o kasi oku koka ohali voluali? Olonjanja vialua, va ci lingila omo okuti ovo va sima hati Suku Ukuonenewosi, eye o kasi oku viala oluali lulo. Ovo ka va kũlĩhĩle ocili ci sangiwa Vembimbiliya catiamẽla kondaka eyi. Ove wa lilongisa ocili caco Vocipama catatu celivulu lilo. U o kasi oku viala oluali lulo Satana Eliapu.
7, 8. (a) Omanu voluali va siata oku lekisa ndati ovituwa viombiali yaluo? (b) Ekalo liomanu ka va lipuile lovina ‘viya ño, vi veta ño’ via siata oku vokiya ndati ohali yomanu?
7 Embimbiliya li popia hati: ‘Oluali luosi lu kasi povaka eliapu.’ (1 Yoano 5:19) Eci o sokolola ondaka eyi, ku limbuka okuti eci ocili? Oluali lulo lua siata oku molẽhisa ovituwa vimue vi lekisa okuti kuli umue ukuevĩho o kasi “oku kemba oluali luosi.” (Esituluilo 12:9) Satana ukuanya, ohembi, haeye ongangala. Eli olio esunga lieci oluali lu kasi oku vialiwa laye lueyukila onya, uhembi lungangala. Oco ku kasilili ndeti ohali yalua.
8 Esunga liavali lieci ku kasilili ohali, lia lomboluiwa Vocipama catatu celivulu lilo. Esunga liaco lieli okuti tunde eci Adama la Heva va linga ekandu, omanu vosi va linga vakuakandu. Omanu vakuakandu va sole calua oku liyakela oku viala. Kuenje ci nena uyaki kuenda ohali pokati komanu. (Ukundi 4:1; 8:9) Ocina catatu ca siata oku nena ohali pokati komanu, cina ca tukuiwa Vembimbiliya hati, “ciya ño, ci veta ño.” (Tanga Ukundi 9:11.) Omo okuti Yehova hayeko o kasi oku viala oluali oco a lu teyuile, omanu pamue va tala ohali omo va kala pocitumãlo cimue ka ca sungulukile kowola yimue ka ya sungulukile.
9. Momo lie tua kolelela okuti Yehova o kuete esunga lieci a kasi oku ecelela ohali?
9 Ci tu lembeleka calua oku kũlĩha okuti Suku hayeko wa siata oku nena ohali. Eye hayeko wa siata oku nena uyaki, ungangala, ũvi kuenda ovilemawe via siata oku kokela omanu ohali. Pole, lopo tu sukila oku kũlĩha esunga lieci Yehova a kasi oku ecelela ohali. Omo okuti eye Ukuonenewosi, okuete unene woku tutuiya ũvi waco. Nye hẽ ka ci lingila? Suku ukuacisola. Omo liaco, o kuete esunga lieci a kasi oku ci lingila.—1 Yoano 4:8.
KUA LINGIWA USUANJI
10. Nye Satana a kapa vatatahãi? Kuenda wa ci linga ndati?
10 Oco tu sange esunga lieci Suku a kasi oku ecelela ohali, tu sukila oku sokolola konyima oku kua fetikila ohali. Eci Satana a yonja Adama la Heva oco va lueyele Yehova, eye wa linga usuanji. Satana ka kapele vatatahãi unene wa Yehova. Momo eye wa kũlĩha okuti unene wa Yehova ka u sokisiwa. Pole, wa kapa vatatahãi omoko ya Yehova yoku viala, poku lundila Suku okuti ohembi, kuenda o kasi oku limbika cimue ciwa komanu. Satana wa kala loku lekisa okuti Yehova ombiali yĩvi. (Tanga Efetikilo 3:2-5.) Satana wa sosuiya omanu okuti ovo va kala vali ciwa nda ka va vialiwile la Suku. Eci ca kala elaviso komoko ya Yehova yoku viala.
11. Momo lie Yehova ka nyõlelele ovisuanji vocumbo Cedene?
11 Adama la Heva va lekisa esino ku Yehova. Ca kala ndu okuti ovo va popia hati: “Ka tu sukila vali oku vialiwa la Yehova. Etu muẽle tu li nõlela eci ciwa leci cĩvi.” Oco hẽ, Yehova nda wa tetulula ndati ocitangi caco? Eye nda wa lekisa ndati kovilulikilo viaye vi kuete olondunge okuti eci ovisuanji via linga cĩvi? Kuenda nda wa lekisavo ndati okuti oku viala kuaye oko kuwa? Umue pamue o popia okuti Suku nda wa nyõlele ovisuanji vonjanja yaco. Kuenje nda wa sovuile omanu vakuavo. Pole, Yehova ocipango caye ca kala okuti oluali lu yuka locitumbulukila ca Adama la Heva. Kuenda wa yonguilevo okuti va kala lelau kulo kilu lieve. (Efetikilo 1:28) Yehova otembo yosi o tẽlisa ocipango caye. (Isaya 55:10, 11) Oku nyõla ovisuanji vonjanja yaco, nda ka ca ecele etambululo katatahãi a votuiwa atiamẽla komoko ya Yehova yoku viala.
12, 13. Lombolola esunga lieci Yehova a kasi oku ecelela Satana oku viala oluali lulo kuenda omanu oku liviala ovo muẽle.
12 Konomuisa ocindekaise cimue. Sokolola okuti ulongisi umue o kasi oku lekisa kolondonge viaye ndomo a tetulula ocitangi cimue catĩla. Pole, ondonge yimue ya nyanga haiyo ya huka, yi popia okuti onjila ulongisi a kasi oku kuama hayoko. Ondonge yaco yeca ocisimĩlo cokuti ulongisi ka tẽla oku tetulula ocitangi caco. Kuenje ondonge ya huka yi tamalãla loku popia okuti ya kũlĩha onjila yiwa yoku tetulula ocitangi caco. Vamue pokati kolondonge, va fetika oku sima okuti kamba liavo o kasi oku popia ocili. Kuenje va fetikavo oku huka. Oco hẽ, ulongisi nda wa tetulula ndati ekatanga liaco? Nda okuti eye wa va tundisilile posamua, olondonge vikuavo nda via sima nye? Nda ka via simĩle hẽ okuti kamba liavo la vana va likongela kokuaye va kuete esunga? Olondonge viosi nda ka via sumbilile vali ulongisi. Nda via sima okuti ulongisi o kuete ohele yokuti ondonge yaco yika lekisa oku lueya kuaye. Nda ca sunguluka vali nda ulongisi wa ecelela okuti cimbuahuku o lekisa kolondonge vikuavo ndomo eye a tetulula ocitangi caco.
13 Yehova wa lingavo cimue ca soka ndeci ulongisi a linga ndeti. Ivaluka okuti vocumbo Cedene ka mua kaile lika ovisuanji. Olohuluwa viovangelo via mõlavo eci ca pitamo. (Yovi 38:7; Daniele 7:10) Onjila Yehova nda a kuama yoku tetulula usuanji wa lingiwa, nda yeya oku kuatisa ovangelo kuenda omanu. Oco hẽ, nye Yehova a linga? Eye wa ecelela okuti Satana o lekisa ndomo eye a viala omanu. Suku wa ecelela okuti omanu va liviala ovo muẽle lekuatiso lia Satana.
14. Ekuatiso lipi li tunda konjila Yehova a nõlapo yoku ecelela okuti omanu va liviala ovo muẽle?
14 Ulongisi wo vocindekaise ca lekisiwa konano, wa kũlĩhĩle okuti ndonge una wa huka kumosi la vana va likongela kokuaye ka va kuatele esunga. Pole, wa va ĩha epuluvi lioku lekisa nda onjila yavo yoku tetulula ocitangi caco yika kuatisa olondonge viosi. Olondonge vina okuti vakuacili, eci via mola okuti olondonge vina via huka ka via ci tẽlele, vieya oku limbuka okuti ulongisi eye lika o tẽla oku va songuila ciwa. Noke, ceya oku va lomboloka ciwa esunga lieci ulongisi ka tundisilile ovimbuahuku posamua. Cimuamue haico Yehova a linga. Eye wa kũlĩhĩle okuti ovangelo lomanu vosi vakuesunga, vaka kuatisiwa poku mola okuti Satana lava va likongela kokuaye ka va tẽlele oku nena ekalo liwa. Kuenda vaka limbukavo okuti omanu ka va tẽla oku liviala ovo muẽle. Ovo veya oku limbuka okuti eci Yeremiya a popele ocili muẽle, poku popia hati: “A Yehova, ndi ci okuti okuenda kuomunu ka ku kasi povaka aye muẽle. Omunu enda ka tẽla eye muẽle oku suñamisa okuenda kuaye.”—Yeremiya 10:23.
MOMO LIE OHALI YI KASILILI OTEMBO YALUA?
15, 16. (a) Momo lie Yehova a kasi oku ecelela ohali otembo yakahandangala? (b) Nye Suku ka tatekela ungangala?
15 Oco hẽ, nye Yehova a kasi oku ecelelela ohali otembo yakahandangala? Kuenda momo lie Suku ka tatekela okuti ovina vĩvi ka viya kokuetu? Tu konomuisi ovina vivali ulongisi wo vocindekaise ca tukuiwa konano ka lingile. Catete, eye ka tatekele ondonge ya huka oku lekisa esunga liaye. Cavali, ulongisi ka kuatisile ondonge ya huka oku lekisa esunga liaye. Cimuamue haico Yehova a linga. Kulivo ovina vivali eye ka lingile. Catete, eye ka tatekele Satana lava va likongela kokuaye oku lekisa nda alundi avo ocili ale esanda. Ca sukilile oku eca otembo yi tẽla yoku lekisa uvangi waco. Vokuenda kuanyamo, omanu va seteka ovoviali alua, kuenda va kasi oku amamako kovoloño añi añi. Pole, ungangala, uhukũi, kuenda uyaki vi kasi oku livokiya. Ovoviali omanu cilo a limbukiwa okuti ka a tẽla oku nena ombembua lesunga.
16 Cavali, Yehova ka kuatisile Satana oku viala oluali lulo. Nda Suku wa tatekele ungangala, nda ka kaile hẽ oku kuatisa ovisuanji? Nda eye wa ci lingile, nda ka ecele hẽ ocisimĩlo cokuti omanu ndaño va liviala ovo muẽle ka ku iyilila ovitangi? Nda Yehova wa ci lingile, eye nda wa kala ndohembi. Pole, “Suku ka tẽla oku kemba.”—Va Heveru 6:18.
17, 18. Nye Yehova aka linga lũvi weyilila koku viala kuomanu lekuatiso lia Satana?
17 Oco hẽ, ũvi weyilila kusuanji va lingila Suku uka amamako toke otembo yipi? Ndomo tua ci kũlĩha, Yehova ukuonenewosi. Eye o kuete unene woku malãko ohali yosi yomanu. Kuenda oka ci linga muẽle. Ndomo tua ci lilongisa ale, enyõleho tu lete ndeti voluali lulo, lika piñanyiwa lofeka yimue yeposo. Ekolelo kocilumba cocisembi ca Yesu lika tu yovola kakandu osi. Kuenje omanu ka va ka fa vali. Puãi ava va fa, vaka pinduiwa. Noke Suku oka ecelela okuti Yesu “o nyõla ovilinga vieliapu.” (1 Yoano 3:8) Yehova oka tẽlisa olohuminyo viaco viosi votembo yaye ya sokiyiwa. Tu eca olopandu kokuaye omo handi ka kunduile oluali lulo. Momo epandi liaye, lia tu ĩha epuluvi lioku lilongisa ocili kuenda lioku u vumba. (Tanga 2 Petulu 3:9, 10.) Kotembo yilo, Suku o kasi oku lavulula afendeli vaye vocili oco a va ĩhe ekuatiso lioku pandikisa kovitangi vi va veta voluali lulo luevĩho.—Yoano 4:23; 1 Va Korindo 10:13.
18 Umue pamue o lipula okuti, Anga hẽ nda kua kala ohali yosi eyi nda Suku wa lulikile Adama la Heva lonjila yimue okuti ka va lingi ekandu? Oco tu tambulule epulilo eli, tu sukila oku ivaluka ombanjaile Yehova a eca kokuetu.
OMBANJAILE SUKU A TU ĨHA
19. Ombanjaile yipi Yehova a tu ĩha? Kuenda momo lie yi kuetele esilivilo kokuetu?
19 Ndomo tua ci mola ale Vocipama catãlo, omanu va lulikiwa lelianjo lioku linõlela eci va yongola. O tẽla oku limbuka esilivilo liombanjaile yaco kokuetu? Suku wa lulika ovinyama vialua. Pole ovio, vi songuiwa lika lolondunge via lulikiwa lavio. (Olosapo 30:24) Omanu va siata oku panga oviñumañuma vimue okuti vienda. Pole, oviñumañuma viaco, vi linga ño eci via sokiyiwila oku linga. Nda Suku wa tu pangele ndoviñumañuma viaco, ove nda wa ci sanjukila? Sio, nda kua sanjukile. Etu tua sanjuka omo tu kuete elianjo lioku nõla onjila tu kuama vomuenyo wetu, loku nõla akamba vetu kuenda ovina vikuavo. Etu tu sole oku lianja omo okuti Suku wa tu iha elianjo liaco.
20, 21. Ove o sukila oku ambata ndati omuenyo wove lelianjo Suku a ku ĩha? Kuenda momo lie o sukilila oku ci linga?
20 Yehova ka yongola okuti tu linga upange waye locikukũi. (2 Va Korindo 9:7) Sokolola ño handi, nye ci sanjuisa vali onjali? Omõla una o linga hati “a mãi ale a tate hu sole,” pole olondaka viaco onjali oyo yo vi longisa? Ale olondaka vina vi tunda kutima womõla? Omo liaco, epulilo li votuiwa lieli: Oka ambata ndati omuenyo wove lelianjo Yehova a ku ĩha? Satana la Adama kuenda Heva, ka vopile esilivilo liwa kelianjo Suku a va ĩhile. Ovo va likala oku pokola ku Yehova Suku. Nye ove oka linga?
21 Ove o kuete epuluvi lioku ambata ciwa omuenyo wove lelianjo Yehova a ku ĩha. Ove ci tava okuti o likongela kolohuluwa viomanu va tiamẽla ku Yehova. Ovo va kasi oku sanjuisa utima wa Suku. Momo va kasi oku lekisa uvangi wokuti Satana ohembi haeye ombiali yivĩ. (Olosapo 27:11) Ove ci tava okuti o ci lingavo poku ambata omuenyo umue wa sunguluka. Eci cika lomboluiwa vocipama cikuãimo.


text:
Vonembele yimwe yopo'Katombela, osimbu yimwe, mwakala okacitangi. Ngole nye? Momo akuti ufeko umwe wasumbiwilue calwa wakala lokusakalaisua l'akulu vohongele yonembele. Ovo kavayonguile okuti omola wacitiwa vombaka p'ovaka volonjali vyakulihiwa ciwa ombombaliwa l'ukuenje umwe wo «ngueni ngueni».
- Ove umola okatava ukuenje watundilila ko Kabinda?
Ufeko walinga hati:
- Eye mwele ukuenje utima wange wasova.
- Eteke limwe okalivela. Kwenda etu vo twakulu katutela okusumulula ocisola cene, omo oku atundilila katui ko.
Okambangulo kaco katongekatongeka ko mwele mbi osimanu, eye vo ufeko kaliveli.
Eteke limwe okuti akulu vavilikiya ufeko oco vatwatwe ko, eye utue eci wakotokota walinga heti:
- Undisakailasali puãi nye? Agostinho Neto wacipopya ale, "De Cabinda ao Cunene, Um Só Povo, Uma Só Nação....!
Akulu vali yu vasumwa, vayevala vati omola watupitilila.
Njimbile po okacisimilo kove kondaka eyi ndeti.
Ongola yivyale, ombembwa yivyale!
Gociante Patissa


text:
VIMPANDE VIA KU VUEZAKO
Litangua lia vusompelo lia pua lika?
VATI mue ku singanieka Litangua lia Vusompelo? Vavengi ve ku singanieka nguavo vantu vose, va ka vemika ku lutue lua citumamo ca Njambi ca Vuangana. Kaha muntu ku muntu va ka mu sompesa. Vamo va ka va vezikisa na muono ua cili muilu, vakuavo va ka uema vutsiki na mutana. Vunoni, Mbimbiliya ya longesa vieka ku tuala ha ntsimbu yaco. Lizi lia Njambi lia lombolola ngecize ka i ka pua ntsimbu ya vuoma, vunoni ntsimbu ya lulavelelo na ku hiluisa viuma via cili ngue mu via fuile laza.
Ku Ku-Solola 20:11, 12, kapostolo Yoano ua lomboluele via Litangua lia Vusompelo ngueni: ‘Kaha nja muene citumamo ca Vuangana ca ku vuka ca kama, na uze ua tumameneho, ku luholo lueni mavu na lilu via tinine, na muhela uavio ka va u uanene. Kaha nja muene vatsi, ava va kama na ava va vandende, va mene ku lutue lua citumamo ca vuangana; kaha va fukuile mikanda: kaha va fukuile mukanda ueka, ukeuo ua muono: kaha va sompesele vatsi na vize vi va sonekele mu mikanda, ngue ku vilinga viavo.’ Iya Ngazi u va na tumbula aha?
Yehova Njambi ikeye Ngazi ua kama ua vantu vose. Vunoni ua hangula ngazi ueka mu ku panga cipanga caco. Ku Vilinga 17:31 kapostolo Paulu ua handekele ngueni Njambi “na hangula litangua limo omo a ka sompela mavu na vuviuke hali yala uze ya na tumbula.” Ou Ngazi ya na tumbula ikeye Yesu Kilistu uze ya sanguile. (Yoano 5:22) Litangua lia Vusompelo li ka putuka tangua lika? Kaha li kesuala ntsimbu ingahi?
Livulu lia Ku-Solola lia muesa ngecize Litangua lia Vusompelo li ka putuka mu nima ya ndzita ya Alemangendo, omo va ka va nongesa mavu a Satana. * (Ku-Solola 16:14, 16; 19:19–20:3) Mu nima ya Alemangendo, Satana na vandemone veni va ka va kuta na ku va mbila mu cina ka cesi na masima mu likulukazi lia miaka. Mu ntsimbu yaco, va 144.000 va ka pua vangazi na ku ‘sika hamo na Kilistu mu likulukazi lia miaka.’ (Ku-Solola 14:1-3; 20:1-4; Loma 8:17) Litangua lia Vusompelo ka li ka pua litangua lia viola 24 lika. Vunoni li kesuala Likulukazi lia miaka.
Mu likulukazi lia miaka, Yesu Kilistu ‘a ka sompesa vakua ku yoya na vatsi.’ (2 Timoteo 4:1) “Vakua ku yoya” va ka pua vakua “civunga ca kama” vaze va kovoka ku Alemangendo. (Ku-Solola 7:9-17) Kapostolo Yoano ua muene “vatsi . . . va mene ku lutue lua citumamo” ca vusompelo. Ngue mua kulahesele Yesu ngueni “vose va li mu vihilo va kevua lizi lieni [Kilistu], kaha va ka tuhukamo” ku hitila mu cisangukilo. (Yoano 5:28, 29; Vilinga 24:15) Vika va ka va sompesela?
Ku liya na cimona ca kapostolo Yoano “va fukuile mikanda kaha va sompesele vatsi na vize vi va na sonekele mu mikanda, ngue ku vilinga viavo.” (Ku-Solola 20:12) Vuno omu mu mikanda va sonekamo vilinga via laza via vantu ni? Houe, muomu vantu ka va ka va sompesa ku liya na vize vi va lingile laza tele kanda va tse. Vati tua tantekeya ngoco? Mbimbiliya nguayo: “Uze na tsi na sambue ku vupi.” (Loma 6:7) Vaze va ka sanguka, ka va keza na vumo vupi vuahi. Ngeci mukemuo, mu mikanda ize mu ka kala vitume vieka via Njambi ku vantu. Linga vaze va kovoka ku Alemangendo na vaze va ka sanguka, va ka yoye miaka yose, va na pande ku ononoka masiko na vitume vikuavo via ka vuezako Yehova mu likulukazi lia miaka. Ngecize, muntu ku muntu va ka mu sompesa ku liya na vize vi a ka linga mu ntsimbu ya Litangua lia Vusompelo.
Mu miaka ya Litangua lia Vusompelo, vantu va ka va hana ntsimbu ya ku lilongesa cizango ca Njambi na ku ci ononoka. Eci ca lomboloka ngecize ku ka kala cipanga ca kama ca ku va longesa. Mua vusunga, ‘vandambo va ha mavu va ka lilongesa vuviuke.’ (Isaya 26:9) Vunoni kati vose va ka tava ku ononoka ku cizango ca Njambi. Isaya 26:10 nguayo vutuhu va ka “muesa kavumbi kuli mukua vupi, kasi ka li ka lilongesa vuviuke; mu cifuti ca vusunga a ka linga via vuhenge, ke ku mona vukama vua Yehova.” Ava vakua vupi va ka va nongesa mu miaka ya Litangua lia Vusompelo, kaha ka va ka sanguka naua.—Isaya 65:20.
Ku ku-hua ca Litangua lia Vusompelo, vaze va kovoka ‘va ka yoya’ mpundu muomu va ka pua va ku tantuluka. (Ku-Solola 20:5) Ngeci mukemuo, mu miaka ya Litangua lia Vusompelo, vantu va ka va hiluisila cifua ca ku tantuluka, ngue ku vutumbe vua Njambi. (1 Kolintu 15:24-28) Vunoni kasi ku ka kala ceseko ca ku manusuila. Muomu va kecela Satana mu kamenga keni kaha va ka mu eca linga a ka onge vantu lua ku manusuila. (Ku-Solola 20:3, 7-10) Vaze va ka mu viana, va kevua ndzolela mu vu ka lipuisamo vupolofeto vua mu Mbimbiliya, vua handeka ngecize: “Vakua vuviuke va ka suana cifuti, kaha va ka kalamo ku miaka na miaka ya ya-ye.” (Visamo 37:29) Mua vusunga, Litangua lia Vusompelo li ka pua civezikiso ku vantu vose va ku ononoka!
^ cin. 6 Linga mu tantekeye vikuavo ku tuala ha Alemangendo, tandenu livulu Estudo Perspicaz das Escrituras, ha mafo 711-712 a Volume 1 na mafo 286-287 a Volume 2, kaha na kapitulu 20 ya Adore o Único Deus Verdadeiro, li va soneka Vakaleho va Yehova.


text:
VIMPANDE VIA KU VUEZAKO
Mulalelo ua Muangana—Cilika ce ku Muesa Kasingimiko Kuli Njambi
VAKUA Kilistu va va sika ku linga cilika ca ku Vuluka ku-tsa ca Kilistu. Eci cilika va ci luka nguavo: ‘Mulalelo ua Muangana.’ (1 Kolintu 11:20) Vika via lingisa eci cilika ku pua ca seho ya kama? Ntsimbu ika na vati va na pande ku ci linga?
Yesu Kilistu ua tumbikile eci cilika ku vutsiki vua Pasovala ya vaYundeya mu 33 EC. Pasovala ca puile cilika ci va kele na ku linga vaYundeya lumo mu muaka, ha litangua lia 14 lia ngonde ya vaYundeya ya Nisane. Linga va tantekeye litangua lia 14 ya Nisane, vaYundeya va kele na ku lavelela litangua li kue ku kala viola 12 ku mutana na viola 12 ku vutsiki. Mu ngonde ya ku tentama ya katete, eli litangua likelio lia puile vuputukilo vua ngonde ya Nisane. Pasovala va kele na ku i linga mu nima ya matangua 14, mu nima ya ku lahuka ca litangua.
Yesu ua lingile Pasovala na vapostolo veni, kaha mua tuhukilemo Yundasa Iskaliota, amba vuose ua tumbikile cilika ca Mulalelo ua Muangana. Eci cilika ca sintsile mu Pasovala ya vaYundeya ngeci mukemuo tua pande ku ci vuluka lumo mu muaka.
Muzimbu ua Cili ua Mateo ua ambulula nguauo: “Yesu ua nonene mbolo, ua i vezikisile, ua i pazuile; kaha ua i hele kuli vandongesi, ngueni, ‘Tambulenu, lienu, eyi muvila uange’. Kaha ua tambuile ngandza, ua i santselele, ua i hele kuli vakevo, ngueni, ‘Enu vose nuenumo; Muomu eyi “maninga ange a litavasiano” lia liha, a ku muaniena va vengi, ku vecela ku milonga yavo.’”—Mateo 26:26-28.
Vavengi va tsiliela ngecize Yesu ua himpuile mbolo ku pua mpundu ntsitu yeni na viniu ku pua maninga eni mpundu. Vunoni Yesu mua hele mbolo, ka tetele ntsitu ha muvila ueni houe! Vuno vapostolo va lile mpundu muvila ua Yesu na ku nua maninga eni ni? Houe, muomu uose ue ku lia ntsitu ya muntu na ku nua maninga a muntu ua pua ciliavantu kaha ku lia vantu va ci vindika mu Lizi lia Njambi. (Njenisisi 9:3, 4; Levitiku 17:10) Ku liya na Luka 22:20, Yesu ua handekele ngueni: “Ngandza eyi ikeyo litavasiano lia lihia mu maninga ange, aze a ku mi muaniena enu.” Vuno ize ngandza ya himpukile mpundu “litavasiano lia lihia”? Houe ka citava, muomu litavasiano lia pua nkuminio kati cuma ci tu hasa ku kuata na mavoko.
Ngeci mukemuo mbolo na viniu via pua lika vimueso. Mbolo yemanena muvila ua ku tantuluka ua Kilistu. Yesu ua pangesele civalavala ca mbolo ca lisupile ku Pasovala. Mbolo yaco va i pangele ca ku hona cimbaluila. (Ezundu 12:8) Vintsimbu via vingi, Mbimbiliya ya pangesa cimbaluila mu ku imanena vupi ni ku pola. Ngeci mbolo yemanena muvila ua ku tantuluka ua Yesu ua kombeleyele. Ka ua kele na vupi.—Mateo 16:11, 12; 1 Kolintu 5:6, 7; 1 Petulu 2:22; 1 Yoano 2:1, 2.
Viniu via ku tila viemanena maninga a Yesu. Maninga akeo a lingisa litavasiano lia lihia ku pua lia seho. Yesu ua handekele ngueni maninga eni a muaniene mu ku ‘ecela ku milonga.’ Ngeci mukemuo, vantu va hasa ku pua va ku lela ku meso a Njambi, kaha va hasa ku kovela mu litavasiano lia lihia na Yehova. (VaHevelu 9:14; 10:16, 17) Eli litavasiano ni nguetu nkuminio, lia sokolola njila linga Vakua Kilistu va ku pua 144.000 va ka ye muilu. Va ka pua vamiangana na vasasendote mu ku vezikisa vantu vose.—Njenisisi 22:18; Yelemiya 31:31-33; 1 Petulu 2:9; Ku-Solola 5:9, 10; 14:1-3.
Veya va na pande ku lia ku mbolo na ku nua ku viniu via Mulalelo? Vaze va kala mu litavasiano lia lihia, vaze va ka ya muilu, vakevo lika va na pande ku lia na ku nuako. Sipilitu santu ikeyo ye ku va leka ngecize va va hangula linga va ka pue vamiangana muilu. (Loma 8:16) Kaha va kala naua mu litavasiano lia Vuangana na Yesu.—Luka 22:29.
Ambaco vaze va lavelela ku ka yoya miaka yose mu Palandaizi ha mavu? Ve ku ononoka lisiko lia Yesu lia ku kunguluka ku Mulalelo ua Muangana, vunoni ve ku tala lika na kasingimiko, ka ve ku lia ku mbolo cipue ku nua ku viniu. Vakaleho va Yehova ve ku linga cilika ca Mulalelo ua Muangana, lumo mu muaka, lia 14 ya Nisane mu nima ya ku lahuka ca litangua. Vutuhu mu mavu ose va vandende lika vakua ku ya muilu, kasi eci cilika ca pua ca seho ku Vakua Kilistu vose. Ya pua ntsimbu i ve ku pangesa vose ve ku yako, mu ku singanieka ha cilemo ca kama ca muesa Yehova Njambi na Yesu Kilistu ku vantu.—Yoano 3:16.


text:
KAPITULU 12
Vati mu Hasa ku pua Kavusamba ka Njambi?
1, 2. Tumbulenu vamo va puile vavusamba va Yehova.
YA mu hasa ku hangula ku pua kavusamba kenu? Mua vusunga, muntu u mua lema. U mue ku litavasiana neni kaha ua kala na vuntu vua cili na vifua vi mue ku komoka.
2 Yehova Njambi ue ku hangula vamo vantu ku pua vavusamba veni. Ca ku muenako, Avilahama ua puile kavusamba ka Yehova. (Isaya 41:8; Tiango 2:23) Yehova ua lemene naua Ndaviti na ku mu tumbula ngueni: “Yala ua ku mutima uange.” (Acts 13:22) Kapolofeto Ndaniele neni va mu ‘lemene cikuma’ kuli Yehova.—Ndaniele 9:23.
3. Vika via lingisile Avilahama, Ndaviti na Ndaniele ku pua vavusamba va Yehova?
3 Vika via lingisile Avilahama, Ndaviti, na Ndaniele ku pua vavusamba va Yehova? Yehova ua lekele Avilahama ngueni: “Muomu u nononoka ku lizi liange.” (Njenisisi 22:18) Yehova ue ku pua kavusamba ka vaze ve ku likehesa na ku mu ononoka. Ambe cifuti ca mutuntu ca hasele ku likuata vusamba neni. Yehova ua lekele vaIsaleli ngueni: “Halakanenu ku lizi liange, kaha nji ka pua Njambi yenu, nenu mu ka pua vantu vange.” (Yelemiya 7:23) Ngeci mukemuo, nenu nga mu tonda mpundu ku pua kavusamba ka Yehova mua pande ku mu ononoka.
YEHOVA UE KU NIUNGA VAVUSAMBA VENI
4, 5. Vati Yehova ue ku niunga vavusamba veni?
4 Mbimbiliya nguayo Yehova ue ku tonda “ku kuasa na zindzili zieni vaze va li na mutima ua ku tantuluka kuli ikeye.” (2 Mizimbu 16:9) Ku Visamo 32:8, Yehova ua kulahesa vavusamba veni ngueni: “Nji ka ku leka na ku ku longesa njila ize i ua pande ku endela. Nji ka ku nangula na liso liange hali ove.”
5 Umo citozi ua ngolo a tonda ku tu vindika ku pua vavusamba va Njambi! Vunoni Yehova a tonda ku tu niunga. (Tandenu Visamo 55:22.) Yehova ua pua kavusamba ketu, ngeci tue ku mu pangela na mutima uetu uose. Ambe mu visoti via kama tue ku kakatela kuli ikeye. Tua mu tsiliela ngue mua mu tsilielele mukua visamo. Uze ua handekele ngueni Yehova “a li ku livoko liange lia cilio, ka nji ka taliangela.” (Visamo 16:8; 63:8) Vati Satana ue ku seteka ku tu vindika ku pua vavusamba va Njambi?
KU-VANGEYA CA SATANA
6. Vika Satana ua vangeyele vantu?
6 Mu Kapitulu 11 tu na lilongesele ngecize Satana ua alulukilile Yehova na ku mu vangeya ngueni ua pua mukua makuli kaha mukua vuhenge muomu ka tavesele va Andama na Eva va lihanguile vavene via cili na via vipi. Livulu lia Yombi lia muesa ngecize Satana ue ku vangeya naua vantu vose va tonda ku pua vavusamba va Njambi. Satana ua handekele ngueni vantu ve ku pangela Njambi omo lia viuma vie ku va hana kati omo lia cilemo. Cikuavo naua Satana ue ku lihalesa ngueni a hasa ku lingisa nkala muntu a alulukile Njambi. Tu talenu vika tu hasa ku lilongesa kuli Yombi na vati Yehova ua mu niungile.
7, 8. (a) Vati Yehova ua vuile ku tuala hali Yombi? (b) Vika Satana ua vangeyele Yombi?
7 Iya ua puile Yombi? Ua puile yala ua cili, ua yoyele miaka 3.600 ku nima. Yehova ua handekele ngueni, ku ntsimbu ize, ha mavu ka ha kele muntu ueka ngeci mueni. Yombi ua singimikile cikuma Njambi kaha ua zindile vupi. (Yombi 1:8) Mua vusunga, Yombi ua puile mpundu kavusamba ka Yehova.
8 Satana ua vangeyele Yombi ngueni lutsilielo lueni ka lua puile lua vusunga, mu ku leka Yehova ngueni: “Kati u na mu sitila citungu, na ndzivo yeni, na viose via li navio, ku mitamba yose, ni? U na vezikisa vipanga via mavoko eni, na vupite vueni vua likulisa mu cifuti. Vunoni olola livoko liove vuovuno, kuata viose via li navio, kaha a ka ku sahula ku cihanga cove.”—Yombi 1:10, 11.
9. Yehova ua tavesele Satana ku linga vika?
9 Satana ua vangeyele Yombi ngueni ua pangelele Yehova omo lia viuma via kele na ku mu hana. Satana ua handekele naua ngueni a hasa ku lingisa Yombi ku likela ku pangela Yehova. Yehova ka tavele via handekele Satana, ngeci ua mu tavesele ku eseka Yombi linga va mone nga ua puile kavusamba ka Yehova omo lia cilemo ni kuahi.
SATANA UA YANDESELE YOMBI
10. Vati Satana ua yandesele Yombi, kaha vati ua lingile Yombi?
10 Ha katete, Satana ua pundisile ni ku nongesa vimuna va Yombi. Mu nima yaco ua tsihile cingi ca vangamba va Yombi. Viose via kele navio Yombi via nongele. Mu ku manusula, Satana ua tsihile vana va Yombi va ku pua likumi ku luhundzi. Vunoni Yombi ua kakatelele kuli Yehova. “Ku evi viose Yombi ka lingile vupi, cipue ku tumbuila Njambi vuheve.”—Yombi 1:12-19, 22.
11. (a) Vika vikuavo Satana ua lingile kuli Yombi? (b) Vati ua lingile Yombi?
11 Satana ka likelele haze vene. Ua tsopele Njambi ngueni: “Kuata ku citsiha ceni na ku ntsitu yeni, kaha a ka ku sahula ku cihanga cove.” Ngeci Satana ua vetele Yombi na vuvezi vua ku vavala cikumakuma. (Yombi 2:5, 7) Vutuhu ngoco, Yombi kasi ka likelele ku kakatela kuli Yehova. Vunoni ua handekele ngueni: “Noho nji ku tsa ka nji ka lisondoluela [ni ku mbila] vuoloke vuange!”—Yombi 27:5.
12. Vati Yombi ua muesele ngecize Satana mukua makuli?
12 Yombi ka tantekeyele via mu vangeyele Satana cipue via muenene lamba ya ku pua haze. Ua singaniekele ngueni Yehova ikeye ua mu kokelele visoti viaco. (Yombi 6:4; 16:11-14) Vutuhu ngoco, kasi ua tualeleleho ku kakatela kuli Yehova. Vose va limuenene ha toma ngecize Yombi ka pangelele Yehova omo lia viuma via mu hele. Vunoni omo lia ku mu lema. Viose via handekele Satana via puile makuli!
13. Vika viezile mu lukakatela lua Yombi?
13 Vutuhu Yombi ka tantekeyele via hitile muilu, ua kakatelele kuli Njambi na ku muesa ngecize Satana mukua makuli. Yehova ua lunguisile Yombi omo lia ku kakatela ku vusamba vua likuatele neni.—Yombi 42:12-17.
VATI SATANA UE KU MI VANGEYA?
14, 15. Vika Satana ua vangeya vantu vose?
14 Mu hasa ku lilongesa via vingi ku viuma via solokelele Yombi lelo lino, Satana ue ku tu vangeya ngueni tue ku pangela Yehova omo lia viuma vie ku tu hana. Ku Yombi 2:4 Satana ua handekele ngueni: “Viose via ali navio muntu a ka vi hanena muono ueni.” Na mezi aa, Satana ua vangeyele vantu vose ngueni vantu vose ve ku pangela Njambi omo lia vize vie ku va hana, kati Yombi lika. Mu nima ya miaka ya ingi tunde ha tsilile Yombi, Satana kasi ua kele na ku tsopa Yehova na ku vangeya vangamba veni. Ca ku muenako, ku Visimo 27:11, va sonekako nguavo: “Muanange kuata mangana, na ku zolesa mutima uange, linga nji kuanie uze a nji handekela [ni, ku nji sahula].”
15 Mu hasa ku muesa nguenu Satana mukua makuli, mu ku ononoka Yehova na ku pua kavusamba Keni ua lukakatela. Nga kuli viuma via kama vi mua pande ku alulula mu muono linga mu pue kavusamba ka Njambi, mu na hangula ku linga cuma ca seho ya kama! Cihangulo caco ka ci tava ku ci sembulula. Muomu Satana ue ku handeka ngueni nenu ka mu hasa ku kakatela kuli Njambi nga muli mu visoti. Ue ku seteka ku tu sevuisa linga tu mbile Njambi ku mukulo. Vati ue ku lingamo?
16. (a) Vinjila vika ue ku pangesa Satana mu ku sevuisa vantu va likele ku pangela Yehova? (b) Vati Satana a hasa ku mi lingisa ku likela ku pangela Yehova?
16 Satana ue ku pangesa vinjila via ku liseza-seza linga a tsihe vusamba vua vantu na Njambi. Ue ku tu luisa “ngue ndumba ua ku ohia, a li na ku endangana, a lengeya ou ya lia”. Ngeci mukemuo, nga vavusamba venu cipue vavusoko ni vantu veka va mi luisa omo lia ku lilongesa Mbimbiliya na ku linga via cili, kati mu komoke. Ava vantu vaco va ka mi luisa mpundu. * (Yoano 15:19, 20) Kaha naua Satana ue ku “lifuisa ngue kangelo ua ceke.” A hasa ku tu onga linga tu muese lisino kuli Yehova. (2 Kolintu 11:14) Njila ikuavo ye ku pangesa Satana mu ku tu sevuisa ya pua ku tu lingisa tu singanieke ngecize tu vakua vupi kaha ka tu hasa ku puisamo ku linga viuma via ya Njambi ku mutima.—Visimo 24:10.
ONONOKENU MASIKO A YEHOVA
17. Vika tue ku ononokela Yehova?
17 Mu ku ononoka Yehova tue ku muesa ngecize Satana mukua makuli. Vika vi hasa ku tu kuasa ku ononoka? Mbimbiliya nguayo: “U ka lema Yehova Njambi yove na mutima uove uose, na muono uove uose, na ngolo yove yose.” (Ndeutelonomi 6:5) Tue ku ononoka Yehova muomu tua mu lema. Omo cilemo cetu kuli Yehova ci kola, tu ka tonda ku linga viose via tu tuma. Kapostolo Yoano ua sonekele ngueni: “Eci cikeco cilemo ca Njambi, ngecize tu niunge mezi a lisiko eni; mezi a lisiko eni kati a akalu.”—1 Yoano 5:3.
18, 19. (a) Tumbulenu vimo viuma via tu leka Yehova ngueni via vipi? (b) Vati tua tantekeya nguetu Yehova ke ku tu tuma viuma ka tu hasa ku linga?
18 Viuma vika ua tu leka Yehova ngueni via vipi? Vimo va vi tumbula ha cikasa “ Zindenu vi a Zinda Yehova.” Nga mu talaho vuasi-vuasi, mu ka mona ngue vilinga viaco ka via pihile cikuma. Vunoni omo mu tanda na ku hilula vuino vinimbu via mu Mbimbiliya viliho, mu ka mona seho ya kala ha ku ononoka masiko Yehova. Halumo mu ka mona naua ngecize kuli vimo vi mua pande ku alulula mu muono. Vutuhu vintsimbu vimo ce ku pua ca cikalu, vunoni ku lingamo ci ka mi nehela ciyulo na ndzolela vie ku iza omo lia ku pua kavusamba ka Njambi. (Isaya 48:17, 18) Vati tua tantekeya nguetu nkala muntu a hasa ku alulula muono ueni mu cifua eci?
19 Muomu Yehova ke ku tu tuma viuma vize ka tu hasa ku linga. (Ndeutelonomi 30:11-14) Mu ku pua Kavusamba ua vusunga, Yehova a tu tantekeya vuino ku tuvakana etu vavene. A tantekeya ngolo yetu na vuzeye vuetu. (Visamo 103:14) Kapostolo Paulu ua tu kaniamesa ngueni: “Njambi mukua cili, ikeye ka tava ngecize va mi esieke nevi via hiana ngolo yenu; vunoni hamo lika na ceseko a lingilako naua aha ha mu ka tuhukila, linga mu ka hase ku kolesa.” (1 Kolintu 10:13) Tu kalenu na vusunga ngecize Yehova a ka tu hana ngolo ya ku linga via cili ntsimbu yose. Nenu a ka mi hana “ngolo ya ku hiana cikumakuma,” linga a mi kuase ku kaniama mu visoti. (2 Kolintu 4:7) Paulu mu nima ya ku mona vukuasi vua mu hanene Yehova tele ali mu vieseko, ua handekele ngueni nje ku “hasa viose muli uze ue ku nji kolesa.”—Filipu 4:13.
LILONGESENU KU LEMA VI A LEMA NJAMBI
20. Vifua vika mua pande ku tambuluisa kaha omo lia vika?
20 Nga tu tonda ku pua vavusamba va Yehova, tua pande ku likela vilinga via tu vindika, vunoni kati ovio lika. (Loma 12:9) Vavusamba va Njambi ve ku lema vi a lema ikeye. Mukanda ua Visamo 15:1-5. (Tandenu.) ua lombolola cifua ca vavusamba vaco. Vavusamba va Yehova ve ku tambuluisa vifua vieni ngeci mua “cilemo, ndzolela, ciyulo, lukakatela lua ngozi, ngozi, vuhuanga, vusunga, ku konkama, [na] ku lipokuesa.”—Ngalata 5:22, 23.
21. Vati mu hasa ku muesa vifua vi a lema Njambi?
21 Vati mu hasa ku lilongesa ku muesa evi vifua via cili ngeci? Mua pande ku lilongesa vi a lema Yehova mu ku tanda na ku lilongesa Mbimbiliya ntsimbu yose. (Isaya 30:20, 21) Omo mu lingamo, cilemo cenu kuli Yehova ci kola, kaha omo cilemo cenu kuli ikeye ci kola mu kevua cizango ca ku mu ononoka.
22. Nga mu ononoka Yehova ku vezika cika mu ka uanamo?
22 Viuma vi mua pande ku linga mu muono via pua ngue ku zula vuzalo vua laza linga mu zale vua vuha. Mbimbiliya nguayo mua pande “zula vuntu vuze vua laza” na ku “zala vuntu vuze vua vuha.” (Kolose 3:9, 10) Vutuhu ku alulula muono mu cifua eci kati ca casi, Yehova ua kulahesa ku tu hana “cilunguiso ca kama.” (Visamo 19:11) Hangulenu ku ononoka Yehova, kati omo lia cilunguiso ca ka mi hana, vunoni omo lia ku mu lema na mutima uose. Kaha mu ka pua mpundu kavusamba ka Yehova!
^ cin. 16 Eci ka ca lombolokele ngecize uose muntu a mi luisa omo lia ku lilongesa Mbimbiliya Satana ikeye na mu tumu houe. Vunoni Satana ikeye “njambi ua ntsimbu ino” kaha “mavu ose a kundama” kuli ikeye. Ngeci mukemuo, ka ca pandele ku tu komouesa nga vamo vantu va seteka ku tu vindika ku pangela Yehova.—2 Kolintu 4:4; 1 Yoano 5:19.


text:
ETUKULWA 14
Ouhamba oo tau ka pangela kombada yedu alishe
Eshi to diladila Ouhamba oo hatu popi oulipi?— Ohatu popi kombinga yOuhamba waKalunga, oo tau ka ninga edu oparadisa. Mbela owa hala okulihonga shihapu kombinga yOuhamba oo?—
Ouhamba keshe ohau kala u na ohamba. Ohamba ohai pangele ovanhu ovo ve li moshitukulwa shayo. Mbela ou shii kutya Ohamba yOuhamba waKalunga olyelye?— OJesus Kristus, noku li meulu. Ndele mafiku ota ka ninga Ohamba yakeshe umwe kombada yedu. Eshi to diladila ohatu ka kala ngoo twa hafa ngeenge Jesus a hovele okupangela e li Ohamba yedu alishe?—
Oshike wa teelela oku ka hafela mOparadisa?
Ohatu ka kala twa hafa neenghono! MOparadisa ovanhu itava ka lwifafana, ile tu tye, itamu ka kala oita nandenande. Ovanhu aveshe otava ka kala ve holafane. Kape na ou ta ka vela ile ta ka fya. Ovapofi otava ka kala hava mono ko, eembolo otadi ka kala hadi udu ko, noilema otai ka kala tai dulu okweenda nokunuka. Ohatu ka kala tu na oikulya ya wana. Oinamwenyo otai ka kala i na ombili naikwao nosho yo novanhu. Ovanhu ovo va fya otava ka nyumuka, ndele tava kala vali ve na omwenyo. Ovanhu vahapu ovo twe lihonga kombinga yavo mokambo aka ngaashi Rebekka, Rahab, David naElia otava ka nyumuka yo. Mbela ino hala oku ke va mona eshi tava ka nyumuka?—
Jehova oku ku hole nokwa hala u kale wa hafa. Ngeenge owa twikile okulihonga kombinga yaye nokukala ho dulika kuye, oto ka kala nomwenyo fiyo alushe moparadisa oyo tai ka kala iwaiwa! Mbela ino hala oku ka kala mOparadisa?—
LESHA MOMBIBELI YOYE
Jesaja 2:4; 11:6-9; 25:8; 33:24; 35:5, 6
Johannes 5:28, 29; 17:3


text:
OVOKUASI A SANGIWA VONDAKA YA SUKU | YEREMIYA 51-52
Ondaka ya Yehova yi Tẽlisiwa Kovina Viosi
Yehova wa popele ale ovina via laikele oku pita kovaso yoloneke
“Kaluli ovisongo”
51:11, 28
Va Media la va Persia va loñolohele calua koku imba ovisongo kuenda ohonji ya kala ocimalẽho cavo ca velapo cuyaki. Ovo va enda oku lepika ciwa ovisongo viavo oco vi tome ciwa
“Asualali va Bavulono va ci tuva oku yaka”
51:30
Asapulo a Nabonidu a lekisa okuti: “Olohoka via Kuro via iñila vo Bavulono okuti ka via sukilile oku yaka.” Eci ci lomboloka okuti, pamue ka via yakele ndomo ca lekisiwa vocitumasuku ca Yeremiya
“O Bavulono yi yuka ovilundundu [kuenda] yi linga ño hũ elunda”
51:37, 62
Kefetikilo liunyamo 539 O.Y., oluhimo luo Bavulono lua fetika oku pua. Alexandre Unene wa yonguile okuti o Bavulono yi kala ombala yaye, pole, wa fa ocipikipiki. Kefetikilo liekongelo Liakristão, omo lia va Yudea va kalako, ca eca kupostolo Petulu epuluvi lioku nyula o Bavulono. Pole, kocita cakuãla O.Y., olupale lua nyõliwa kuenda lua siala alunda


text:
Esapulo 34: Okulia Kumue Kuokaliye
ANGA hẽ ove o tẽla oku lombolola eci omanu va kasi loku nõla ndeti posi? Ovo va kasi loku nõla ocina cimue ca setahãla ovasa a yela. Pole ci tava oku ci lia.
Otembo yaco tunde eci va Isareli va tunda Kegito, papita ño osãi yimosi. Ovo va kala vekalosoko. Omo okuti ka va kuatele okulia va fetika oku lisiõsiõla hati: ‘Hĩse nda Yehova wa tu pondelele Kegito. Momo tua kuata okulia kualua.’
Noke Yehova wa popia hati: ‘Ndi nena okulia ku tunda kilu.’ Haico Yehova a linga. Eci kuaca omẽle va Isareli va mola posi ovina vimue vi yela ndocikokoto. Kuenje va fetika oku lipula pokati vati: ‘Eci nye?’
Mose wa popia hati: ‘Oku oko okulia Yehova a eca kokuene.’ Noke omanu va tukula okulia kuaco hati, OMANA. Omana yaco ya lisoka ndakende owiki.
Mose wa sapuila va Isareli hati: ‘Omunu omunu a nõle lika eci a tẽla okulia.’ Ovo va enda loku ci linga omẽle lamẽle. Pole eci utanya utua, omana yaco ya enda loku yenguluka.
Mose wa sapuila vali omanu hati: ‘Lomue ka ka soleke o mana yoku lia eteke likuavo.’ Pole omanu vamue ka va pokuile kondaka yaco. Ove hẽ wa kũlĩha eci ceya oku pita? Eci kuaca omẽle omana yina va solekele ya tunda ovanyo kuenje ya fetika oku lẽha lãvi.
Pole kua kala eteke limue vosemana Yehova a va sapuilile okuti ci tava oku seleka omana yeteke likuavo. Eteke liaco eteke liepandu vosemana. Yehova wa va sapuilile okuti ci tava oku seleka omana yokulia keteke liepanduvali. Momo keteke liaco, ka ku kala omana. Keteke liepanduvali omana yaco ka ya endaile loku vola. Eci oco ca kala ocikomo cikuavo.
Vokuenda kuanyamo va Isareli va kala vekalasoko, Yehova wa va tekula lomana yaco.
Etundilo 16:1-36; Atendelo 11:7-9; Yehosua 5:10-12.
Apulilo
- Vociluvialuvia eci nye omanu ava va kasi oku nõla ndeti posi? Kuenda ocina caco va ci tukowaile hati ndati?
- Olonumbi vipi Mose a ecele komanu viatiamẽla koku nõla o mana?
- Nye Yehova a tuma omanu oku linga keteke liepandu? Kuenda momo lie?
- Ocikomo cipi Yehova a enda oku linga eci o mana ya enda oku selekiwa toke keteke liepanduvali?
- Yehova wa tekula omanu lomana vokuenda kuanyamo añami?
Apulilo akuavo
- Tanga Etundilo 16:1-36 kuenda Atendelo 11:7-9.
Nye elivulu Lietundilo 16:8 li lekisa catiamẽla koku sumbila vana va tumbikiwa kovikele vioku songuila ekongelo Liakristão? (Va Hev. 13:17)
Vekalasoko va Isareli va enda oku ivaluisiwa ndati oku pokola ku Yehova eteke leteke? (Etu. 16:14-16, 35; Esin. 8:2, 3)
Elomboloko lie Yesu a ecele liatiamẽla ko mana? Kuenda tu kuatisiwa ndati ‘lombolo yaco ya tunda kilu’? (Yoa. 6:31-35, 40)
- Tanga Yehosua 5:10-12.
Va Isareli va lia o mana vokuenda kuanyamo añami? Kuenda nye tu lilongisila kulandu waco? (Etu. 16:35; Atend. 11:4-6; 1 Va Kor. 10:10, 11)


text:
O yongola oku tanga ocipama eci %%?
ONEPA 10
Vana va Yevelela Suku va Lavoka Asumũlũho Api?
Vana va Yevelela Suku va Lavoka Asumũlũho Api?
Omanu valua va fa va ka pinduiwa, oco va kale vali lomuenyo palo posi.—Ovilinga 24:15
Sokolola asumũlũho o ka kuata nda wa yevelela kondaka ya Yehova! O ka kuata uhayele wa lipua, kuenda lomue o ka vela vali. Olondingaĩvi ka vi ka kalako vali, kuenda ove o ka kolela omanu vosi.
Ka ku ka kala vali evalo, esumuo, ale oku lila. Oku kuka kuenda oku fa, ka vi ka kalako vali.
O ka kala lakamba kuenda epata. Voluali Luokaliye, omuenyo u ka kala wesanju.
Lomue o ka kuata vali usumba. Omanu va ka kuata esanju liocili.
LILONGISA OVINA VIKUAVO
OLONDAKA VIWA VI TUNDA KU SUKU!
Embimbililya li lombolola esunga lieci Suku a lulikila ongongo, otembo ohali yi ka pua, kuenda ndomo ongongo yi ka kala kovaso yoloneke lomanu va ka kalamo.
Elilongiso Liembimbiliya li Lingiwa Ocali
Embimbiliya li kasi oku kuatisa owiñi wakahandagalala voluali luosi oku sanga atambululo kapulilo a velapo komuenyo. O yongola hẽ oku kala pokati kowiñi waco?
Sandeka
Sandeka
YEVELELA SUKU KUENJE O KALA OTEMBO KA YI PUI
Umbundu
Vana va Yevelela Suku va Lavoka Asumũlũho Api?
https://assetsnffrgf-a.akamaihd.net/assets/m/1102011089/univ/art/1102011089_univ_sqr_xl.jpg


text:
OVOKUASI A SANGIWA VONDAKA YA SUKU | ISAYA 17–23
Oku Songola Lãvi ku Koka Oku Pumba Omoko Yoku Viala
Citava okuti Sevena wa kala kalei koku “lava onjo” ya Soma Hesekiya.Ocikele a kuatele, omunu wo velelepo lika soma kuenda wa enda oku tẽlisa ovikele vialua.
22:15, 16
Sevena wa ponduile oku tẽlisa ovina afendeli va Yehova va sukilile
Eye wa lekisa epela poku tẽlisa olonjongole viaye muẽle
22:20-22
Yehova wa piñanya Eliakimi pomangu ya Sevena
Eliakimi wa tambula “osapi yonjo ya Daviti,” ya lombolokele unene kuenda omoko yoku songola
Konomuisa: Sevena wa sukilile oku talavaya ndati lomoko yaye yoku songola oco a kuatise vakuavo?