text:
ONDJOKONONA YONGHALAMWENYO
Paife ondi na ombili naKalunga nosho yo nameme
MEME okwa li a pula nge ta ti: “Omolwashike naanaa ino hala okwiilikana ootatekulululwa? Ou shii ngoo kutya ou na omwenyo omolwavo? Ino hala oku va pandula? Omolwashike ito diinine eenghedindjikilile odo da kala tadi landulwa kootatekulululwa? Ngeenge ino hala okufimaneka ootatekulululwa, owa fa ashike to ti elongelokalunga letu ola nyika oulai.” Eshi meme a mana okupopya eendjovo odo, okwa hovela okukwena.
Eemwedi dinini konima yaasho, Eendombwedi daJehova oda li da pula meme ngeenge ina hala okukonakona Ombibeli. Meme ka li a tambula ko ekonakonombibeli, ndele opo ehe di udife nai okwa li a unganeka opo di konakone naame. Meme okwa li a handukila nge eshi handi konakona Ombibeli, naasho osha li sha kumwifa nge molwaashi onda kala alushe handi dulika kuye. Ashike molwaashi onda li nda hala okuhafifa Jehova, pomhito oyo kanda li nda dulika kuye. Kasha li shipu, ndele Jehova okwa pameka nge.
NGHEE NDE LIHONGA KOMBINGA YAJEHOVA
Ovadali vange oveitavelo lOshibudda, olo la itavelwa kuvahapu moJapan. Konima yeemwedi mbali okudja eshi nda hovela okukonakona nEendombwedi daJehova, onda li nda tomhwa kutya Ombibeli otai hongo oshili. Eshi nde lihonga kutya ondi na Tate womeulu, onda li nda halelela oku mu shiiva nawanawa. Pehovelo fye nameme otwa li tu hole okukundafana kombinga yaasho handi lihongo. Onda li nda hovela okukala handi i kokwoongala mOsoondaxa. Eshi nda twikila okulihonga shihapu, onda li nda lombwela meme kutya itandi ka dana vali oivilo yOshibudda. Okudja opo meme okwa li a lunduluka momhepo inandi shi teelela. Okwa ti: “Okukala naumwe moukwaneumbo oo iha fimaneke ootatekulululwa oshinima shififohoni.” Okwa li ta kondjifa nge ndi efe po okukonakona Ombibeli nokuya kokwoongala. Kanda li nda teelela meme a ninge ngaho. Okwa li a shitukila nge fimbi.
Tate naye okwa li ta tu kumwe naasho meme a ti. Ashike onde lihonga mOvaefeso etukulwa 6 kutya Jehova okwa hala ndi kale handi dulika kovadali vange. Molwaashi onda li nda hala oukwaneumbo wetu u kale u na vali ombili, onda li nda diladila kutya ngeenge onda pwilikine kovadali vange, navo otava ka pwilikina nge. Pefimbo opo onda hangwa handi lilongekidile okushanga ekonakono lofikola, onda li nda tokola okuninga ngaashi ovadali vange va hala oule weemwedi nhatu. Ashike onda li nda udanekela Jehova kutya ohandi ka hovela okukala vali handi i kokwoongala konima yeemwedi nhatu.
Etokolo la tya ngaho kala li pandunge molwaashi onda li ndi shii pamwe konima yeemwedi nhatu ohandi ka kala natango nda halelela okulongela Jehova. Ashike ekwatafano lange naJehova ola li la nghundipala meendelelo. Shikwao vali, tate nameme ova li natango va kendabala okweefifa nge po okulongela Jehova.
OSHO SHA KWAFELA NGE NOMAPATANEKO OO NDA SHAKENEKA
Eshi nda kala handi i kokwoongala, onda shakena ko nEendombwedi dihapu odo da li tadi patanekwa koilyo yomaukwaneumbo ado, noda li da shilipaleka nge kutya Jehova ota pameke nge. (Mateus 10:34-37) Oda yelifila nge kutya ngeenge onda kala omudiinini kuJehova, otashi ka kwafela oukwaneumbo wetu u lihonge kombinga yaye. Okudja opo onda li nda tokola okukala nde lineekela Jehova, nonda li nda hovela oku mu ilikana nomutima aushe.
Oukwaneumbo wetu owa li hau pataneke nge meenghedi da yoolokafana. Meme okwa li ha kondjifa nge ndi efe po okukonakona nokwa kendabala okutomhafana naame, ashike peemhito dihapu kanda li handi mu nyamukula. Peemhito dimwe ngeenge nde mu nyamukula, otwa li ashike hatu kala hatu tu eemhata molwaashi keshe umwe okwa li ha kala ta kendabala okuulika kutya oye e li mondjila. Konima yefimbo onda ka didilika kutya ngeenge onda kala nda fimaneka omaliudo neitavelo lameme, onghalo otashi dulika i ka xwepopale. Ovadali vange ova li hava pe nge oilonga ihapu meumbo opo i imbe nge okudja mo. Omafimbo amwe, ova li hava patele nge kondje yeumbo ile vaha fiile nge oikulya.
Meme okwa li a pula ovanhu vamwe ve mu kwafele opo va efife nge po okulongela Jehova. Okwa li a pula omuhongi wetu umwe kofikola, ndele ina pondola. Okwa li yo a twala nge komukulunhu wavo woilonga opo a itavelife nge kutya omalongelokalunga makwao aeshe kae na ekwafo lasha, kakele kulameme. Okwa li yo a dengela ovapambele noku va pula ekwafo ta kwena. Osho osha li sha handula nge neenghono. Ashike ngeenge nda li nda ya kokwoongala, ovakulunhuongalo ova li hava dimbulukifa nge kutya ngeenge meme ta lombwele vamwe kombinga yonghalo yetu, kungaho ote va pe ashike oundombwedi.
Ovadali vange ova li va hala ndi ye kounivesiti opo ndi ka mone oilonga iwa monakwiiwa. Atushe otwa li hatu kala twa handuka ngeenge hatu popi kombinga yoshinima osho, nomolwaasho onda li nde va shangela eembapila dihapu handi va yelifile omalalakano ange. Tate okwa li a handuka neenghono ndele ta ti: “Ngeenge ou wete kutya oto dulu okumona oilonga, i mona mongula nongeenge hasho, oto di mo meumbo lange.” Onda li nda ilikana kuJehova a kwafele nge. Ngomongula fimbo nda li moilonga yomomapya, onda li nda pewa oilonga kovamwameme vavali ndi kale handi hongo ounona vavo. Tate ka li a hafela oshinima sha tya ngaho, nokudja opo ka li vali ha popi naame nokwa li he lidimbike nge. Meme okwa li a ula nge kutya xwepo ngeno nda ningile omukolokoshi ponhele yokuninga Ondombwedi yaJehova.
Jehova okwa kwafela nge ndi yukife okudiladila kwange nondi ninge omatokolo e li pandunge
Omafimbo amwe onda li handi diladila kutya pamwe Jehova oye a hala ndi kale handi patanekwa neenghono kovadali vange. Onghee hano, onda li nda ilikana Jehova nokudilonga kwaasho Ombibeli ya popya kombinga yohole yaye. Osho osha li sha kwafela nge ndi kale ndi na etaleko liwa nondi ude ko kutya ovadali vange otava pataneke nge molwaashi ove na ko nasha naame. Jehova okwa kwafela nge ndi yukife okudiladila kwange nondi ninge omatokolo e li pandunge. Natango, eshi nda kala handi i moukalele luhapu, onda kala handi u hafele neenghono, nonda ka kala nda hala okuninga omukokolindjila.
OSHO NDA KA NINGA OMUKOKOLINDJILA
Eshi ovamwameme vamwe va uda kutya onda hala okuninga omukokolindjila, ova lombwela nge kutya nandi teelele manga fiyo ehandu lovadali vange la lota. Onda li nda ilikana ndi pewe ounongo, nda ninga omapekapeko, nda diladila kutya omolwashike nda hala okuninga omukokolindjila nonda li nda popya novamwatate novamwameme ovo ve na owino. Konima yaasho, onda li nda tokola okuhafifa Jehova. Onda li yo nda uda ko kutya nonande ondi teelele pa pite efimbo lonhumba fimbo inandi hovela okukokola ondjila, ovadali vange oshi na oupu va kale tava pataneke nge natango.
Onda li nda hovela okukokola ondjila modula omo nda mana ofikola. Konima eshi nda kokola ondjila oule wefimbo, onda li nda hala okuya oko ku na omhumbwe inene. Ashike tate nameme kava li va hala ndi ye, nomolwaasho onda li nda teelela ndi wanife omido 20. Opo nee onda li nda pula oshitaimbelewa shi tumine nge koshitukulwa osho shi li popepi novapambele vetu kolukadi laJapan opo meme aha kale unene e na oshisho.
Fimbo nda li konhele oko, onda li nda hafa okumona ovakonakonimbibeli vange vahapu tava ninginifwa. Onda li nda hovela okulihonga Oshiingilisha molwaashi onda li nda hala okulonga shihapu moukalele. Konima eshi nda didilika ouladi wovakokolindjila ve likalekelwa vavali meongalo letu nonghee tava kwafele ovanhu, onda li nda tokola kutya naame onda hala okuninga omukokolindjila e likalekelwa. Pefimbo opo, meme okwa li a vela neenghono lwoikando ivali, noikando aishe onda li nda shuna keumbo opo ndi ke mu yakule. Osho osha li she mu kumwifa, nosha li sha hemuna omutima waye kanini.
JEHOVA OKWA NANGEKA NGE NOUPUNA
Omido heyali konima yaasho, onda li nda shangelwa ombapila komukokolindjila umwe e likalekelwa wedina Atsushi. Okwa li a hala okuhombola, ye ta pula nge ngeenge onde mu hala. Nghi na efiku nda diladilile ngeno okuhombolwa kuAtsushi, nokanda li nda diladila kutya ona diladile okuhombola nge. Konima yomwedi umwe, onda li nde mu nyamukula kutya onda hala oku mu shiiva nawa, notwa li twa mona kutya otu na omalalakano a faafana. Atushe otwa li twa hala okutwikila noilonga yefimbo li yadi nokutambula ko oshilonga keshe hatu pewa. Konima yefimbo otwa ka hombola, nonda li nda hafa eshi tate nameme novapambele vetu vamwe va li ve uya kohango yetu.
Diva konima yaasho, fimbo twa li ovakokolindjila vondjikilile, Atsushi okwa li a nangekwa po e li omukalelipo womupashukilishikandjo. Lwanima otwa li twa ninga ovakokolindjila ve likalekelwa opo nee hatu i moilonga youpashukilishikandjo. Eshi twa mana okutalela po omaongalo aeshe moshikandjo shetu oshikando shotete, otwa li twa dengelwa ongodi koshitaimbelewa tashi tu pula ngee inatu hala okutembukila koNepal noku ka twikila noilonga youpashukilishikandjo.
Onda li handi lipula kutya ovadali vange otava ka kala ve udite ngahelipi ngeenge onda tembukile kokule. Eshi nde va dengela, tate okwa li a nyamukula nge ta ti: “Otamu i konhele iwa.” Fimbo ku na oshivike tu ye, kaume katate umwe okwa li e mu pa embo tali popi kombinga yaNepal, na tate okwa li nokuli ta diladila kutya oshiwa oku ka talela po koNepal.
Eshi twa ya koNepal, otwa li twa hafa okukala mokati kovanhu ovo ve na omhepo youkaume. Lwanima, Bangladesh nasho osha ka ninga oshitukulwa shoshikandjo shetu. Nonande osha li popepi naNepal, osha li sha yooloka ko neenghono. Otwa li hatu shakeneke eenghalo da yoolokafana moilonga yomomapya. Konima yeedula nhano, otwa li twa tuminwa vali koJapan, oko tu li fiyo opaife moilonga youpashukilishikandjo.
Onde lihonga shihapu kombinga yaJehova fimbo twa li koJapan, koNepal nokoBangladesh. Ovanhu vomoilongo oyo ove na omaputuko neenghedindjikilile da yoolokafana, nomunhu keshe oku lili. Onda mona nghee Jehova ta file oshisho ovanhu pauhandimwe, te va tambula ko, te va kwafele noku va nangeka noupuna.
Ohandi pandula Jehova omolwoinima ihapu oyo a ningila nge. Okwa pa nge omhito ndi mu shiive nondi mu longele, nokwa pa nge omushamane oo naye he mu longele. Jehova okwa kwafela nge ndi ninge omatokolo e li pandunge, nopaife ondi na ekwatafano liwa naye nosho yo novadali vange. Ohandi pandula Jehova eshi fye nameme twa panga vali oukaume. Onda pandula neenghono eshi paife ndi na ombili naKalunga nosho yo nameme.


c: text/html

text:
EHOKOLOLO 15
Omukulukadi waLot ta tale konima
LOT noukwaneumbo waye ova li hava di meumbo limwe naAbraham medu laKanaan. Ndele efiku limwe Abraham okwa lombwela Lot a ti: ‘Kape na vali oulifilo wa wana oimuna yetu aishe. Onghee hano, natu tukaukeni. Ngeenge ove oto i kombinga yokolumosho, ame ohandi i kolulyo, ile ngeenge ove oto i kolulyo, ame ohandi i kolumosho.’
Eshi Lot a konakona edu alishe, okwa hoolola ombinga iwa oko kwa li ku na omeva nomwiidi woimuna muhapu. Onhele oyo a hoolola oya li mefilu laJordan. Onghee hano, Lot noukwaneumbo waye noimuna yaye ova tembukila konhele oyo. Hauxuninwa, ova ka tunga eumbo lavo moshilando hashi ifanwa Sodom.
Ovanhu vomuSodom ova li ovakolokoshi. Molwaashi Lot okwa li omulumenhu muwa, ka li a panda oikala yovanhu va tya ngaho. Kalunga naye ka li a panda oikala yovanhu ovo. Xuuninwa, Kalunga okwa ka tuma ovaengeli vavali va ka londwele Lot kutya ota ka hanauna po Sodom nosho yo oshilando shikwao osho sha li popepi shedina Gomorra. Kalunga okwa li ta ka hanauna po oilando oyo omolwowii wayo.
Ovaengeli ova lombwela Lot tava ti: ‘Endelela! Kufa omukulukadi woye novanakadona voye vavali mu dje mo moshilando eshi!’ Molwaashi Lot noukwaneumbo waye ova li tava ende kanini, ovaengeli ovo ove va kwata momaoko ndele tave va pitifa mo moshilando osho. Opo nee omweengeli umwe okwa ti: ‘Indeni onhapo mu ka xupife eemwenyo deni. Inamu tala nande konima. Indeni keemhunda, opo muha hanaunwe po.’
Lot novanakadona vaye ova li va dulika. Ova ya onhapo keemhunda. Inava kanghama nandenande noinava tala konima. Ndele omukulukadi waLot ka li a dulika. Eshi va ya onhapo oshinano shonhumba okudja muSodom, omukulukadi okwa kala ofika ndele ta tale konima. Ohaluka, omukulukadi waLot okwa shituka oshivanda shomongwa. Mbela ou mu wete mefano olo?
Ohatu dulu okulihonga mo oshilihongomwa shiwa mehokololo eli. Ohatu lihongo mo kutya Kalunga oha xupifa ovanhu ovo hava dulika kuye, ndele iha amene ovo ihava dulika kuye.
Genesis 13:5-13; 18:20-33; 19:1-29; Lukas 17:28-32; 2 Petrus 2:6-8.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
“Omushima ta itavele ondjovo keshe”
“Omushima omunhu oo iha lesha nandenande oifokundaneki; nomushima kamana oyou ha itavele keshe osho a lesha molwaashi ashike shi li moshifokundaneki.” —Eendjovo odo oda popiwa komunandjokonona nomushangi umwe Omugerman wedina August von Schlözer oo a li ko (okudja 1735-1809).
OULE womido di dulife 200 da pita, ovanhu kava li have lineekele keshe shimwe sha shangwa moifokundaneki. Nafye kunena inatu pumbwa okwiitavela keshe shimwe osho hatu lesha ile tu wete shi li kointaneta. Kointaneta oku na omauyelele mahapu neenghono, noinima yopauteknologi oye shi ningifa shipu okumona omauyelele a tya ngaho. Ouyelele muhapu owoshili, tau longo noinau nyika oshiponga, ashike muhapu kau fi woshili, wongaho nowa nyika oshiponga. Nomolwaasho otu na okuhoolola pandunge osho hatu lesha. Ngeenge vamwe va hovele okulongifa ointaneta, ohava diladila kutya ouyelele keshe owoshili molwaashi ou li kointaneta ile molwaashi ove u tuminwa kukaume kavo mo-e-mail. Otashi dulika va itavele ehokololo nokuli nonande oli liwetikile lela kutya kali fi loshili. Ashike Ombibeli oye tu londwela ya ti: “Omushima ta itavele ondjovo keshe, ndelenee [omunamayele] ta diinine eenghatu daye.” — Omayeletumbulo 14:15.
Mepingafano nomushima ile elai olo hali itavele keshe osho tali udu, otu na okukala ovanaendunge. Ngeenge otu li ovanaendunge ohatu ka kala twa lungama nohatu ka itavela ashike osho tu na oushili kutya oshoshili. Itatu ka kengelelwa nokwiitavela omahokololo oipupulu oo hatu lesha kointaneta, kashi na nee mbudi kutya okwa tandavela shi fike peni. Oshike tashi dulu oku ku kwafela u kale omunaendunge? Tete, lipula kutya: ‘Mbela ehokololo olo ola dja konhele yokointaneta yopambelewa noi shii okulineekelwa? Ile ola dja konhele yokointaneta oko keshe umwe ta dulu okushanga ko omadiladilo aye ile nokuli la dja kodjo ihe shiivike? Mbela ope na onhele imwe yokointaneta i shii okulineekelwa ya popya shi na sha nehokololo olo kutya oloipupulu?’ * (Tala eshangelo lopedu.) Ngeenge osho, longifa ‘eendunge’ dokuyoolola. (Omayeletumbulo 7:7) Ngeenge eenghundana donhumba otadi monika da fa itadi dulu okwiitavelwa, otashi dulika osho shi li ngaho. Shikwao vali, ngeenge owa lesha eenghundana dii kombinga yavamwe, diladila kutya olyelye ta ka mona mo ouwa ngeenge ehokololo olo ola tandavele nomolwashike omunhu wonhumba tashi dulika a hala li tandavele.
MBELA OHO TAMBEKIDA ALUSHE OMATUMWALAKA OPA-EMAIL?
Ovanhu vamwe otashi dulika va tambekide eenghundana kukeshe oo tava dulu oku di tumina nopehe na okutala ngeenge ehokololo oloshili ile okudiladila kutya oshike tashi dulu okuningwa po ngeenge ove di tumu. Otashi dulika omolwaashi hava kala va hala okukala tava pewa elitulemo nova hala ovo va kundaneke tete. (2 Samuel 13:28-33) Ashike omunhu omunaendunge oha diladila kombinga youpyakadi oo tau dulu okuholoka po. Pashihopaenenwa, otashi dulu okunyona po edina liwa laumwe ile lehangano lonhumba.
Omunhu oo ta tumu eenghundana otashi dulika aha tale ngeenge odoshili ngoo molwaashi okuninga ngaho otaku mu pula efimbo lihapu neenghendabala. Oha diladila kutya ovo ta tumine ovo nava tale ngeenge eenghundana odo odoshili. Ashike navo efimbo lavo ola fimana. (Ovaefeso 5:15, 16) Onghee hano, ponhele yokutumina vamwe oinima oyo naave uhe na oushili muyo, oshixwepo okudiladila kutya, “Ngeenge osha limbililika nge, ondi na oku shi dima mo.”
Lipula kutya: ‘Mbela ohandi tambekida alushe omatumwalaka? Mbela ope na efiku limwe nda li nda yandja ombili kwaavo handi tumine molwaashi nde va tumina omauyelele a puka ile nokuli ehe fi oshili? Mbela onda lombwelelwe kuumwe ndihe mu tumine vali omatumwalaka a tya ngaho?’ Dimbuluka kutya, ngeenge ookaume koye navo ove na ee-e-mail, navo otava dulu okulongifa ointaneta, na haave to va kongele ko koinima oyo ve na ohokwe muyo. Inava pumbwa okuyakula onduba yee-e-mail odo da kwatela mo omahokololo oiyolifa, ouvidio ile omafano. Kashi li yo pandunge okutumina vamwe oinima oyo wa kwata ile omadidilikoshango oipopiwa yopaMbibeli. * (Tala eshangelo lopedu.) Dimbuluka yo kutya ngeenge omunhu okwa ningi omapekaapeko ye mwene, ta kongo eevelishe dOmbibeli ile te lilongekidile oku ka nyamukula pokwoongala, ota ka mona ouwa shi dulife ngeno owe mu tuminine ouyelele wa tya ngaho.
Oshike u na okuninga ngeenge owa mono ouyelele wonhumba kointaneta oo tau popi oipupulu inyanyalifa kombinga yehangano lEendombwedi daJehova? Henuka diva oipupulu ya tya ngaho, ino i itavela. Kashi li pandunge okulombwela vamwe kombinga yoipupulu oyo wa lesha ile u va pule omayele molwaashi okuninga ngaho otaku ka tandavelifa ashike ouyelele oo wa nyika oshiponga. Ngeenge owa mona sha kointaneta she ku limbililika, pula Jehova e ku pe ounongo nokupopya novamwatate ovo va pyokoka. (Jakob 1:5, 6; Judas 22, 23) Inatu kala twa kumwa ngeenge vamwe tava popi oipupulu kombinga yEendombwedi daJehova. Ovanhu ova li yo va popya oipupulu kombinga yaJesus, nokwa li a londwela ovahongwa vaye kutya ovatondi vavo otave ke va hepeka noku va ‘popila mowii aushe nokufufya’ omolwavo. (Mateus 5:11; 11:19; Johannes 10:19-21) Onghee hano, ngeenge owa lungama noho diladila pandunge, oto ka dula okudidilika mo kutya omunhu wonhumba ota popi oipupulu nota kendabala okupukifa vamwe. — Omayeletumbulo 2:10-16.
ULIKA KUTYA OWA FIMANEKA VAMWE
Otu na yo okukala twa lungama tuha tandavelife eenghundana kombinga yovamwatate ile oimoniwa oyo twa uda. Ope na omafimbo amwe hashi kala inashi yuka ile shihe li pahole okutandavelifa ouyelele nokuli nonande owoshili. (Mateus 7:12) Pashihopaenenwa, kashi li pahole notashi teya omukumo okutandavelifa omauyelele itaa tungu e na sha navamwe. (2 Ovatessaloniki 3:11; 1 Timoteus 5:13) Omauyelele amwe otashi dulika yo e li oiholekwa. Ovanhu otashi dulika va hala oku ka holola ouyelele wa tya ngaho lwanima ile monghedi yonhumba yokondadalunde. Onghee hano, otu na okukala twa fimaneka oufemba wavo wokutokola kutya onaini nongahelipi ouyelele oo tau ka hololwa. Kakele kaasho, ngeenge otwa tandavelifa ouyelele oo pefimbo olo halo wa li wa ufilwa, ohatu yahameke vamwe neenghono.
Kunena eenghundana ohadi tandavele diva neenghono, kutya nee odoshili ile odoipupulu, da fimana ile inadi fimana, diwa ile da nyika oshiponga. Nokuli nonande owa tumina ashike omunhu umwe etumwalaka, omunhu oo ota dulu oku li tumina kovanhu vahapu mounyuni meni ashike leesekonde dinini. Onghee hano, ino mona ashike ouyelele wonhumba ove divadiva owe u tumina ovo u shii. Nonande ohole ohai ‘itavele aishe’ noihai limbililwa omalinyengotomheno avamwe, katu na okukala ovashima nokwiitavela eenghundana nehokololo keshe tali monika litunhula. (1 Ovakorinto 13:7) Inatu itavela nandenande oipupulu kombinga yehangano laJehova nosho yo yovamwatate ovaholike. Dimbuluka kutya ovo hava hovele okutandavelifa oipupulu ya tya ngaho otava hafifa Satana Ondiaboli, ‘xe yoipupulu.’ (Johannes 8:44) Onghee hano, natu kaleni ovanaendunge nokudiladila alushe pandunge kombinga yanghee hatu longifa omauyelele mahapu oo hatu mono efiku keshe. Ombibeli oya ti kutya “ovashima tava fyuulula oulai, ndelenee eshiivo olo oshikoroni shovanamayele.” — Omayeletumbulo 14:18.


text:
Kalunga oku hole ovo ve li ovadiinini
‘Ningeni ovashikuli vavenya va ninga keitavelo nokelididimiko ovafyuululi vaasho sha udanekwa.’ — OVAHEBERI 6:12.
OMAIMBILO: 86, 54
1, 2. Eshongo lilipi Jefta nomonakadona va li va shakeneka?
EFIKU limwe eshi Jefta a dja kolwoodi, okamonakadona oka li ke uya oku mu hambelela taka lotoka. Oka li ka hafa eshi xe a fika nombili, noka li taka imbi nokutanha nehafo molwaashi xe okwa li a findana molwoodi. Ndele osho xe a li a popya nokuninga pomhito oyo oshi na okukala sha li she ka kumwifa. Jefta okwa li a pombaula oikutu yaye nokulila ta ti: “Akutu, omona wange, ove to nyikifa nge oluhodi linene!” Okwa lombwela okamonakadona kaye kutya okwa ninga eano olo tali ka kuma onghalamwenyo yako aishe. Paudaneko olo, okamonakadona kaye kake na okuhombolwa nokukala noludalo. Ndele okamonakadona oka li ka hafela eano olo xe a udanekela Jehova, noka li ke mu ladipika e li wanife po. Okuninga etokolo la tya ngaho nopehe na okwoongaonga otashi ulike kutya oka li ke lineekela filufilu kutya keshe osho Jehova te ka pula ka ninge oshi na ouwa. (Ovatokolipangeli 11:34-37) Eshi xe a mona kutya okamonakadona kaye oke na eitavelo, okwa li e udite etumba neenghono molwaashi okwa li e shii kutya omaliyambo oo taka ka ninga otaa ka hafifa Jehova.
2 Jefta nomonakadona ova li ve lineekela Jehova moinima aishe. Ova li ovadiinini kuye nopeemhito opo va shakeneka omashongo. Ova li va hala okukala va hokiwa kuJehova nonande osha li tashi pula omaliyambo.
3. Omolwashike oshihopaenenwa shaJefta nomonakadona tashi dulu oku tu kwafela kunena?
3 Haalushe hashi kala shipu okukala ovadiinini kuJehova. Otwa pumbwa ‘okukondjela eitavelo’ letu. (Judas 3) Opo tu ninge ngaho, natu ka kundafaneni nghee Jefta nomonakadona va li va finda omashongo monghalamwenyo yavo. Oshike she va kwafela va kale ovadiinini kuJehova?
KALA OMUDIININI NONANDE OPE NA ENWEFEMO LII LOUNYUNI
4, 5. (a) Oshike Jehova a li a lombwela Ovaisrael va ninge ngeenge va fiki mEdu lEudaneko? (b) Ngaashi sha ulikwa mEpsalme 106, oshike sha ningilwa Ovaisrael omolwokuhadulika kwavo?
4 Jefta nomonakadona ova kala alushe hava diladila koilanduliko yOvaisrael yokuhadulika kuJehova. Omido 300 lwaapo da tetekela, Jehova okwa li a lombwela Ovaisrael va hanaune po ovalongelikalunga voipupulu aveshe ovo tava hange mEdu lEudaneko, ashike hasho va li va ninga. (Deuteronomion 7:1-4) Ovaisrael vahapu ova li va hovela okuhopaenena Ovakanaan, ovo va li hava longele oikalunga nova li ve na onghedi yokukalamwenyo inai koshoka. — Lesha Epsalme 106:34-39.
5 Omolwokuhadulika kwOvaisrael, Jehova ka li e va amena kovatondi vavo. (Ovatokolipangeli 2:1-3, 11-15; Epsalme 106:40-43) Pefimbo opo, oshi na okukala sha li shidjuu komaukwaneumbo oo e hole Jehova okukala ovadiinini. Ashike Ombiibeli oya tumbula kutya opa li ovadiinini, ngaashi Jefta nomonakadona, Elkana, Hanna naSamuel. Ova li va tokola okuhafifa Jehova. — 1 Samuel 1:20-28; 2:26.
6. Enwefemo lilipi li li mounyuni kunena, noshike tu na okuninga?
6 Kunena ovanhu ohava diladila nokulihumbata ngaashi Ovakanaan. Ohava yandje ashike elitulemo komilele, kelongifo leenghono nosho yo koimaliwa. Ashike Jehova ohe tu pe omalondwelo a yela. Okwa hala oku tu amena ngaashi a li a hala okwaamena Ovaisrael kenwefemo lii la tya ngaho. Mbela itatu dulu okulihonga ko sha komapuko avo? (1 Ovakorinto 10:6-11) Natu kendabaleni ngaashi hatu dulu tu henukeni okudiladila ngaashi ounyuni. (Ovaroma 12:2) Mbela itatu dulu okukendabala okuninga ngaho?
JEFTA OKWA KALA OMUDIININI NONANDE OPA LI OMASHONGO
7. (a) Jefta okwa li a ningilwa shike kovanhu vambulavo? (b) Jefta okwa li e linyenga ngahelipi?
7 Pefimbo laJefta, Ovaisrael ova li va fininikwa kOvafilisti nokOvammoni, molwaashi kava li va dulika kuJehova. (Ovatokolipangeli 10:7, 8) Kakele kovatondi voshiwana shavo, Jefta okwa li yo a taalela omashongo oo a li taa di kovamwainamati nokovawiliki vomuIsrael. Molwaashi ovamwaxe ova li ve mu twila ondubo nove mu tonde, ove mu ta mo moshilongo shaye. (Ovatokolipangeli 11:1-3) Jefta ka li a pitika oikala yavo ii i nyone po eenghedi daye diwa. Omolwashike hatu tile ngaho? Omolwaashi eshi ovawiliki voshiwana va indila ekwafo kuye, okwe li va pa. (Ovatokolipangeli 11:4-11) Mbela oshike sha li she linyengifa Jefta e va kwafele?
8, 9. (a) Omafinamhango elipi omOmhango yaMoses tashi dulika a li a kwafela Jefta? (b) Oshike sha li sha fimanenena kuJefta?
8 Jefta okwa li omukwaita omuladi, e shii nawa ondjokonona yOvaisrael nOmhango yaMoses. Onghedi omo Jehova a kala nokuungaunga noshiwana shaYe oye mu honga omifikamhango daKalunga di na sha naasho shi li mondjila naasho sha puka. (Ovatokolipangeli 11:12-27) Jefta okwa li ha longifa eshiivo olo monghalamwenyo yaye ngeenge ta ningi omatokolo. Okwa li e shii filufilu nghee Jehova ha tale ko ehandu nonghone, nokwa hala oshiwana shaYe shi kale shi holafane. Kakele kaasho, okwe lihonga yo mOmhango yaMoses nghee e na okuungaunga novanhu vakwao, mwa kwatelwa novatondi vaye. — Lesha Exodus 23:5; Leviticus 19:17, 18.
9 Oshihopaenenwa shaJosef otashi dulika osho sha kwafela Jefta. Oku na okukala e lihonga kombinga yaJosef nghee a li a filonghenda ovamwaxe nonande ova li ve mu tonde. (Genesis 37:4; 45:4, 5) Oshihopaenenwa osho otashi dulika sha kwafela Jefta a katuke monghedi oyo tai hafifa Jehova. Oshoshili kutya osho ovamwaxe vaJefta va li va ninga osha li she mu handukifa. Ashike osho sha li sha fimanenena kuJefta okukondjela edina laJehova nosho yo oshiwana shaye ponhele yomaliudo aye mwene. (Ovatokolipangeli 11:9) Okwa li a tokola toko okukala omudiinini kuJehova. Oikala ya tya ngaho okwa li ye mu etela omanangeko noupuna ye mwene nosho yo Ovaisrael. — Ovaheberi 11:32, 33.
Katu na okupitika okuudifwa nai ku tu imbe tu longele Jehova
10. Ongahelipi omafinamhango Ombiibeli taa dulu oku tu wilika kunena tu kale hatu katuka monghedi oyo tai ulike kutya otu li Ovakriste?
10 Jefta ine tu tulila po tuu oshihopaenenwa shiwa! Ohatu ka ninga po shike ngeenge otwa udifwa nai kOvakriste vakwetu ile ngeenge tu wete va fa inava ungaunga nafye nawa? Katu na okupitika okuudifwa nai ku tu imbe okulongela Jehova. Onghee hano, ino efa po nande okuya kokwoongala ile okweendafana neongalo. Natu hopaeneneni Jefta nokudulika kuJehova. Ngeenge otwa ningi ngaho, otashi ke tu kwafela tu finde omashongo notu tule po oshihopaenenwa shiwa. — Ovaroma 12:20, 21; Ovakolossi 3:13.
OMALIYAMBO EHALO LIWA OHAA ULIKE EITAVELO
11, 12. Jefta okwa li a udanekela Jehova shike, naasho osha kwatela mo shike?
11 Jefta okwa li e shii kutya okwa pumbwa ekwafo laKalunga opo a mangulule Ovaisrael momafininiko Ovaammoni. Okwa li a udanekela Jehova kutya ngeenge okwa findana molwoodi, ote ke mu pa omunhu oo a li ta ka dja tete meumbo laye te mu hambelele eshi ta di koita. Kungaho okwa li ta ka “yamba exwikiloyambo.” (Ovatokolipangeli 11:30, 31) Osho osha hala okutya ngahelipi?
12 Jehova ke hole ovanhu tava xwikwa po omaxwikiloyambo. Osho otashi tu kwafele tu mone kutya Jefta ka li ta ka ninga exwikiloyambo lo venevene. (Deuteronomion 18:9, 10) Pamhango yaMoses, okuninga exwikiloyambo okwa li kwa talika ko kutya okupa Jehova omaano e likalekelwa. Onghee hano, Jefta okwa li a hala kutya omunhu oo a li ta ka yandja ota ka longela Jehova ketwalihangano onghalamwenyo yaye aishe. Jehova okwa li a uda Jefta, nokwa li e mu kwafela a findane filufilu molwoodi. (Ovatokolipangeli 11:32, 33) Ndele mbela Jefta okwa li ta ka yandja lyelye kuJehova?
13, 14. Eendjovo daJefta odo di li mOvatokolipangeli 11:35, otadi holola shike kombinga yeitavelo laye?
13 Diladila shi na sha noshiningwanima osho sha hokololwa pehovelo loshitukulwa eshi. Eshi Jefta a aluka kolwoodi, omunhu oo a dja meumbo laye e mu shakeneka tete okwa li omonakadona omuholike, ewifa laye. Mbela Jefta okwa li ngoo ta ka wanifa po eudaneko laye? Okwa li ngoo ta ka yandja omonakadona a ka longele Jehova ketwalihangano onghalamwenyo yaye aishe?
14 Omafinamhango omOmhango yaKalunga otashi dulika yo oo a li a kwafela Jefta a ninge etokolo li li mondjila. Otashi dulika a li a dimbuluka eendjovo di li muExodus 23:19, odo tadi ladipike ovapiya vaKalunga va kale have mu pe nehalo liwa osho sha denga mbada. Omhango oya ti yo kutya ngeenge omunhu okwa udanekele sha Jehova, “oye e he nokulundulula eendjovo daye. Ye e nokushakenifa adishe odo okanya kaye ka tonga.” (Numeri 30:2) Ngaashi Hanna omupiya waJehova omudiinini, oo tashi dulika a li ko pefimbo laye, Jefta okwa li e na okuwanifa po eudaneko laye nonande okwa li e shii nghee eudaneko olo tali ke mu kuma nosho yo omonakadona. Molwaashi okamonakadona oka li taka ka longa ketwalihangano, kaka li taka ka kala noludalo monghalamwenyo yako. Onghee hano, kapa li oo a li ta ka fyuulula po edina laJefta nosho yo oshilongo shaye. (Ovatokolipangeli 11:34) Ashike Jefta okwa popya ta ti: “Ame nda makulila Omwene okanya kange, ndele ihandi dulu okulialula.” (Ovatokolipangeli 11:35) Jehova okwa li a hokwa eyambo laJefta nokwe mu nangeka noupuna. Mbela ngeno okwa li oove, ngeno owa kala ngoo omudiinini ngaashi Jefta?
15. Eudaneko lilipi vahapu vomufye twa ninga, nohatu ke shi ulika ngahelipi kutya ohatu li wanifa po?
15 Eshi twe liyapulila Jehova, otwe mu udanekela kutya ohatu ka longa ehalo laye kashi na nee mbudi kutya oshike tashi ningwa po. Otwa li tu shii kutya itashi ka kala shipu oku li wanifa po. Ndele mbela ohatu linyenge ngahelipi ngeenge twa pulwa tu ninge oshinima shonhumba osho tuhe hole? Ngeenge otwa pangele omaliudo etu ndele hatu dulika nehalo liwa kuKalunga, ohatu ka ulika kutya ohatu wanifa po osho twa udaneka. Otashi dulika tu ninge omaliyambo ndele hatu lipe oushima, ashike omanangeko noupuna aJehova alushe itaa yelekwa nasha. (Malakia 3:10) Ongahelipi shi na sha nomonakadona waJefta? Okwe linyenga ngahelipi keudaneko laxe?
16. Okamonakadona kaJefta oka li ke linyenga ngahelipi keudaneko laxe? (Tala efano pehovelo loshitukulwa.)
16 Eudaneko laJefta ola li la yooloka ko ku laHanna. Hanna okwa udaneka a yandje omonamati Samuel a ka longe ketwalihangano e li Omunasiri. (1 Samuel 1:11) Omunasiri okwa li a pitikwa a hombole nosho yo okukala noukwaneumbo. Ashike okamonakadona kaJefta okwa li ka yandjwa ke li “exwikiloyambo,” sha hala kutya kaka li taka ka hafela oinima ngaashi ohombo nokukala omudali. (Ovatokolipangeli 11:37-40) Diladila ashike kutya otashi dulika ngeno ka hombolwa komulumenhu a denga mbada moshilongo shavo molwaashi xe okwa li omuwiliki waIsrael. Ashike paife oka ka yakula nelininipiko ketwalihangano. Okakadona oko okanyasha oka li ke linyenga ngahelipi? Oka ulika kutya oka pitifa tete komesho oilonga yaJehova eshi ka lombwela xe ka ti: “Ninge nge ngaashi okanya koye ke di pitifa mo.” (Ovatokolipangeli 11:36) Oka li ka xupula omahalo ako opaushitwe ngaashi okuhombolwa nokukala noludalo opo ka dule okulongela Jehova. Ongahelipi hatu dulu okuhopaenena omhepo yako yeliyambo?
Okamonakadona kaJefta oka li ka xupula omahalo ako opaushitwe ngaashi okuhombolwa nokukala noludalo opo ka dule okulongela Jehova
17. (a) Ongahelipi hatu dulu okuhopaenena eitavelo laJefta nokamonakadona kaye? (b) Ongahelipi eendjovo odo di li mOvaheberi 6:10-12 tadi tu ladipike tu ninge omaliyambo?
17 Ovanyasha Ovakriste vamwe ohava tokola okukala inava hombolwa ile inava hombola, novalihomboli vamwe ohava tokola vaha mone ounona. Omolwashike mbela? Omolwaashi ohava kala va hala okuyandja elitulemo lihapu kokulongela Jehova. Kakele kaasho, ovanamido vetu vahapu ohava yambe po efimbo lavo lihapu lokukala novana novatekulu vavo. Ponhele yaasho, ohava longifa efimbo neenghono davo moilonga yaJehova. Vamwe vomuvo ohava yambidida oilonga yokutunga ile va ye kOfikola yOvaudifi vOuhamba nokutembukila komaongalo oo e na omhumbwe inene yovaudifi. Vamwe ohava ningi eemhangela dokutamununa mo oilonga yavo pefimbo lEdimbuluko. Jehova ita ka dimbwa omaliyambo opahole ovadiinini vaye ovo. (Lesha Ovaheberi 6:10-12.) Ongahelipi shi na sha naave? Mbela naave ito dulu okuninga omaliyambo a wedwa po u longele Jehova pauyadi?
OSHIKE TWE LIHONGA MO?
18, 19. Oshike twe lihonga mehokololo lopaMbiibeli li na sha naJefta nomonakadona, nongahelipi hatu dulu okushikula oshihopaenenwa shavo?
18 Oshike sha kwafela Jefta a finde omashongo mahapu? Okwa li ha pitike Jehova a wilike eenghatu daye. Ka li a efa a nwefwe mo kovanhu ovo va li ve mu dingilila. Okwa kala omudiinini nonande vamwe ova li ve mu nyemateka. Jehova okwe mu nangeka noupuna nosho yo okamonakadona omolweliyambo lehalo liwa, nokwe va longifa aveshe va xumife komesho elongelokalunga lashili. Nokuli nonande opa li vamwe ovo va li tave mu imbi a longe osho shi li mondjila, Jefta nomonakadona ova kala ovadiinini kuJehova.
19 Ombiibeli oya ti: ‘Ningeni ovashikuli vavenya va ninga keitavelo nokelididimiko ovafyuululi vaasho sha udanekwa.’ (Ovaheberi 6:12) Onghee hano, natu hopaeneneni Jefta nomonakadona, nokukala noushili kutya ngeenge otwa kala ovadiinini, Jehova ote ke tu nangeka noupuna.


text:
ETUKULWA 9
Jeremia ka li a efa okupopya kombinga yaJehova
Omafimbo amwe, ovanhu otashi dulika ve tu sheke eshi hatu va lombwele kombinga yaJehova. Osho otashi dulu oku tu ningifa tu kale twa hala okweefa po oku va lombwela kombinga yaJehova. Mbela omafimbo amwe osho ho kala u udite ngaho?— Ombibeli oya popya kombinga yomunyasha umwe oo a li e hole Jehova, ndele hanga a efe okupopya kombinga yaye. Edina lomunyasha oo oJeremia. Natu ke lihongeni shihapu kombinga yaye.
Eshi Jeremia a li omunyasha, Jehova okwa li e mu lombwela a ka londwele ovanhu va efe okulonga oinima ii oyo va li tava longo. Osho osha li shidjuu neenghono kuJeremia molwaashi okwa li a tila. Okwa lombwela Jehova a ti: ‘Kandi shi shii kutya ohandi ka tya shike. Ame okamatyona, inandi kula natango.’ Ndele Jehova okwa ti kuye: ‘Ino tila. Ame ohandi ke ku kwafela.’
Onghee hano, Jeremia okwa li a hovela okulondwela ovanhu kutya ngeenge itava efa okulonga owii, Jehova ote ke va handukila. Ovanhu ova li ngoo mbela va ninga ngaashi Jeremia e va lombwela?— Hasho nandenande. Ponhele yaasho, ova li ve mu handukila nova li tave mu sheke. Vamwe ova li nokuli va hala oku mu dipaa. Mbela Jeremia okwa li e udite ngahelipi?— Okwa li a tila, nomolwaasho okwa ti: ‘Itandi ka popya vali kombinga yaJehova.’ Ndele mbela okwa li ngoo a efa okupopya kombinga yaJehova?— Hasho nandenande. Ina efa okupopya kombinga yaJehova shaashi okwa li e mu hole neenghono. Molwaashi Jeremia ka li a sholola, Jehova okwa li e mu amena.
Pashihopaenenwa, pomhito imwe ovalumenhu vamwe ovakolokoshi ova li va umbila Jeremia mondungu i yadi onhata. Ka li e na eshi ta li ile ta nu. Ovalumenhu ovo ova li va hala Jeremia a file mondungu oyo. Ndelenee Jehova okwa li a xupifa Jeremia.
Oshike we lihonga moshihopaenenwa shaJeremia?— Nonande Jeremia okwa li ha kala a tila omafimbo amwe, ina efa nande okuudifa kombinga yaJehova. Ngeenge oho udifa kombinga yaJehova, ovanhu vamwe otashi dulika ve ku sheke ile va kale ve ku handukila. Otashi dulika u kale wa fya ohoni ile wa tila. Ndele ino efa okupopya kombinga yaJehova. Ote ke ku kwafela alushe ngaashi ashike a li a kwafela Jeremia.
LESHA MOMBIBELI YOYE
Jeremia 1:4-8; 20:7-9; 26:8-19, 24; 38:6-13


text:
Vamwe ovo ve liyamba va longe nehalo liwa moTaiwan
CHOONG KEON naJulie, ovalihomboli ovo ve li paife mepupi lomido 30 nasha notava longo ve li ovakokolindjila vondjikilile moSydney, moAustralia, ova li ashike va ninga etokolo lokutembuka konima yomido 5 da pita. Choong Keon okwa ti: “Otwa li hatu longo oilonga yokulikongela omboloto yetatafiku notwa li tu na onghalamwenyo youndjeko. Opo twa li opa li pe na onghalo yomhepo iwa nosho yo onghedi yokukalamwenyo i li nawa. Otwa li hatu hafele pamwe novapambele nosho yo ookaume.” Ndele nande ongaho, eliudo laChoong Keon naJulie ola li tali va nyenyetele. Omolwashike mbela? Omolwaashi ova kala ve shii kutya eenghalo davo otadi dulu oku va pitika va ninge shihapu moilonga yaJehova, ashike ova li tava ongaonga okuninga omalunduluko a pumbiwa.
Poshoongalele shoshitukulwa shomo 2009, opa li pa yandjwa oshipopiwa osho sha li she va kuma neenghono. Omupopi okwa li ta yandje elitulemo kwaavo tava dulu okutamununa mo oukalele wavo. Okwa ti: “Diladileni kwaashi: Omushingi wohauto ota dulu okutanaunina ohauto yaye kolumosho ile kolulyo, ndele ongeenge ashike ohauto tai linyenge. Sha faafana, Jesus otashi dulika e tu wilike tu tamunune mo oukalele wetu ndele ongeenge ashike hatu linyenge, sha hala kutya, hatu ningi eenghendabala da mana mo tu hange omalalakano etu.” * Ovalihomboli ovo ova li ve udite omupopi a fa ovo a yukilila filufilu. Poshoongalele osho tuu osho opa li pa pulapulwa ovalihomboli ovatumwa ovo tava longele koTaiwan. Ova li va popya nghee tava hafele oukalele wavo nova divilika kutya oku na natango omhumbwe. Natango, Choong Keon naJulie ova li ve udite eendjovo odo da fa da yukifwa kuvo filufilu.
Julie okwa ti: “Okudja poshoongalele osho otwa li twa ilikana kuJehova e tu twe omukumo tu katuke onghatu tu tembukile koTaiwan.” Okwa weda ko ta ti: “Otwa li twa tila, twa fa ashike hatu nhukile momeva male oshikando shotete.” Omushangwa oo we va kwafela va katuke onghatu, Omuudifi 11:4, oyo tai ti: “Ou ha tale omhepo, ita ka kuna nande; ndele ou ha tale oilemo, ita ka teya nande.” Choong Keon okwa ti: “Otwa katuka onghatu tu efe po ‘okutala’ nokuhovela ‘okukuna nokuteya.’” Ova kala tava ilikana lwoikando shi na sha naasho, tava lesha omahokololo onghalamwenyo yovatumwa nokulitumina omatumwalaka mahapu mefimbo lixupi naavo va tembukila nale koTaiwan, tava landifa po eehauto davo noikwaipundi, nova li va ya koTaiwan konima yeemwedi nhatu.
OKUMONA EHAFO MOILONGA YOKUUDIFA
Ovamwatate novamwameme ve dulife 100 va dja kondje yoilongo paife otava longo koitukulwa yaTaiwan oko ku na omhumbwe inene yovaudifi vOuhamba. Ova dja koilongo ngaashi, Australia, Britain, Canada, France, Japan, Korea, Spain nosho yo kOilongo ya Hangana, nove li pomido 21 fiyo 73. Mokati kavo omu na ovamwameme inava hombolwa ve dulife 50. Oshike sha kwafela ovamwatate ovo novamwameme ovaladi va twikile noukalele wavo moshilongo osho shihe fi shavo? Natu ka taleni kwaasho va ti.
Laura, omumwameme ina hombolwa a dja koCanada, ota longo e li omukokolindjila kouninginino waTaiwan. Omido 10 lwaapo da pita, Laura ka li ha hafele oilonga yokuudifa nandenande. Okwa ti: “Onda li handi i moukalele ashike kanda li handi kala mo efimbo lile opo ndi kale nda pyokoka.” Opo nee ookahewa kaye vomoCanada ova li ve mu pula va ye va ka udife oule womwedi koMexico. Okwa ti: “Osho osha li oshikando sha nge shotete handi longo moukalele efimbo lile, ndele onda li nda kumwa molwaashi osha li sha enda nawa lela!”
Oshimoniwa shiwa sha tya ngaho osha li sha twa Laura omukumo opo a diladile kombinga yokutembukila keongalo limwe moCanada oko haku popiwa elaka loshinailongo. Okwa li e lishangifa meetundi delaka lOshichina, ta kala ta longo nongudu yelaka lOshichina nokulitulila po elalakano lokutembukila koTaiwan, nokwa li a hanga elalakano laye olo muSeptemba 2008. Laura okwa ti: “Osha pula nge odula opo ndi tambule ko omundingonoko wange mupe, ndele paife ihandi diladila vali nokuli nokushuna koCanada.” Laura oku udite ngahelipi shi na sha noilonga yomomapya? Okwa ti: “Paife ohandi i hafele lela.” Kape na oshinima shihafifa shi dulife okumona nghee ovakonakonimbibeli tava lundulula onghedi yavo yokukalamwenyo eshi tave lihongo kombinga yaJehova. Okulonga moTaiwan okwa pa nge omhito ndi mone ehafo la tya ngaho lwoikando ihapu.”
OKUUNGAUNGA NONGHALO YOKUHE SHII NAWA ELAKA
Brian naMichelle, ovalihomboli ovo ve li mepupi lomido 30 nasha, va dja kOilongo ya Hangana, ova li va tembukila koTaiwan omido 8 lwaapo da pita. Potete ova li ve wete itave shi endifa nawa moukalele. Ndele omutumwa umwe a pyokoka okwe va lombwela a ti: “Kutya owa yandja ashike okafo, dimbuluka kutya otashi dulika osho oshikando shotete komunhu oo okumona etumwalaka kombinga yaJehova. Kungaho owa longa nale oshilonga sha fimana moukalele!” Epopyo olo tali tu omukumo ola li la kwafela neenghono Brian naMichelle va pule komesho. Omumwatate umwe vali okwe va lombwela a ti: “Henukeni okuliteya omukumo mokukala hamu tale efiku keshe kutya omwa ninga exumokomesho li fike peni eshi tamu lihongo elaka lOshichina, ndele kaleni hamu li tale momukakena wefimbo olo li li pokati koyoongalele.” Okudja opo ova li va ninga exumokomesho, nokunena ove li ovakokolindjila tava pondola.
Oshike tashi dulika shi ku linyengife u lihonge elaka loshinailongo? Kendabala okutalela po oshilongo oko wa hala oku ka longa. Talela po eongalo nokweendafana novamwatate novamwameme vomoshitukulwa noku ka longa pamwe navo moukalele. Brian okwa ti: “Konima ngeenge owa mono kutya ovanhu vahapu kondje yoshilongo oko wa ya otava pwilikine nawa ketumwalaka lOuhamba novamwatate novamwameme otave ku ulikile ohamu, otashi ke ku linyengifa u tembukile ko.”
ONGAHELIPI SHI NA SHA NOILONGA YOKULIKONGELA OMBOLOTO?
Vahapu ovo va tembukila koTaiwan oko ku na omhumbwe inene, ohave liyambidida eshi tava kokola ondjila mokuhonga Oshiingilisha. Kristin naMichelle ohava landifa eeshi. Kristin okwa ti: “Inandi longa nale oilonga ya tya ngho, ashike oya kwafela nge opo ndi dule okukala moTaiwan.” Mokweendela ko kwefimbo, Kristin okwa ka kala e na ovanhu ovo have mu lande pandjikilile. Oilonga oyo yetatafiku oye mu kwafela e liyambidide nomukulukadi waye painiwe, noya li hai va pe efimbo la wana lokulonga oilonga ya fimana, oukokolindjila, tava yulu ovanhu.
HAFELA EFIMBO OLO TO LILONGEKIDILE OKUHANGA OMALALAKANO OYE
William naJennifer, ovalihomboli va dja kOilongo ya Hangana, ova li va tembukila koTaiwan omido 7 lwaapo da pita. William okwa ti: “Okulihonga elaka, oukokolindjila, okufila oshisho eongalo nokulonga u mone oimaliwa ya wana okufila oshisho oukwaneumbo, omafimbo amwe oya li hai lolokifa nge.” Oshike she va kwafela va pondole nova kale va hafa? Ova kendabala okulitulila po omalalakano e li pandjele. Pashihopaenenwa, kava li va teelela shihapu kuvo vene eshi tave lihongo Oshichina, nokava li va teka unene omukumo eshi va li itava ningi exumokomesho meendelelo.
William ota dimbuluka osho omupashukili omweendi umwe a li e mu lombwela a ti: “Konima ngeenge owe litulile po elalakano lopamhepo, hafela eenghatu odo to katuka eshi to kendabala oku li hanga. William okwa ti kutya okutula moilonga omayele oo okwe mu kwafela nomukulukadi waye va kale hava tifuka nokupwilikina komayele ovamwatate ovo tava kwatele komesho meongalo nokulundulula onghedi yavo yokuninga oinima opo va dule okupondola moukalele wavo moshilongo osho shihe fi shavo. Okwa weda ko ta ti: “Osha kwafela nge yo ndi dimbuluke okukala handi longifa efimbo lonhumba okuhafela eshito lokanhunhu oko tu li.”
Ngaashi William naJennifer, Megan, omumwameme ina hombolwa womukokolindjila a dja kOilongo ya Hangana, ota hafele oilonga yaye eshi ta kendabala okuhanga elalakano laye lokukala ha popi Oshichina nawanawa. Oshivike keshe oha i pamwe nongudu yovaudifi ovo hava longo moshitukulwa shimwe shihokwifa, petuliloshikepa laKaohsiung, olo la shiya ko mounene moTaiwan. Megan okwa li a dula okuudifa onghundana iwa meeshikepa di lili noku lili nokuudifila ovayuli veeshi va dja koilongo ngaashi, Bangladesh, India, Indonesia, Philippines, Thailand nosho yo Vanuatu. Okwa ti: “Molwaashi ovayuli veeshi petuliloshikepa ohava kala po ashike okafimbo kaxupi, ohatu hovele ekonakonombibeli pefimbo opo. Opo tu va mane ko aveshe, luhapu ohatu konakona novanhu vane ile vatano poshikando.” Ndele mbela Megan ote shi endifa ngahelipi mokulihonga Oshichina? Okwa ti: “Onda hala ngeno onda shiiva diva, ashike onda kaleka momadiladilo oshinima shimwe nde shi lombwelwa komumwatate umwe a ti: ‘Ninga ngaashi to dulu, na Jehova ote ke ku kwafela u wanife po oukalele woye.’”
OKUKONGA ONHELE OKO WA HALA OKU KA LONGA
Fimbo Cathy wokoBritain ina tembuka, okwa li a konga tete kutya okoshilongo shilipi shi li eameno okulongwa komumwameme ina hombolwa. Okwa li a lombwela Jehova meilikano shi na sha naasho nokwa li a shangela koitaimbelewa i lili noku lili, ta pula apa pe na onhele i li eameno okulongwa komumwameme ina hombolwa. Konima yaasho, okwa li a konakona nawa osho a nyamukulwa koitaimbelewa i lili noku lili ndele ta fiki pexulifodiladilo lokutembukila koTaiwan.
Mo 2004, eshi Cathy e na omido 31, okwa li a tembukila koTaiwan, oko e li ta kendabala okunangwafapaleka onghalamwenyo yaye ngaashi tashi dulika. Okwa ti: “Onda pula ovamwatate novamwameme kutya openi hava lande oiimati noikwambidi kombilixa. Osho osha kwafela nge ndi kwate nawa oimaliwa yange.” Oshike sha kwafela Cathy a kale e na onghalamwenyo i li paunafangwa? Okwa ti: “Ohandi ilikana lwoikando kuJehova a kwafele nge ndi kale nda wanenwa koikulya nokoikutu i li paunafangwa oyo ndi na. Ondi wete kutya Jehova okwa nyamukula omailikano ange mokukwafela nge ndi kale nda wanenwa nonande kandi na oinima aishe oyo nda hala.” Okwa weda ko ta ti: “Ohandi hafele onghalamwenyo yange i li paunafangwa molwaashi otai kwafele nge ndi yandje elitulemo koinima yopamhepo.”
Onghalamwenyo yaCathy ka i li ashike paunafangwa ndele oihafifa yo. Okwa ti: “Ohandi dulu okuudifa moshitukulwa omo ovanhu vahapu hava pwilikine konghundana iwa. Osho oshihafifa lela!” Eshi Cathy a ya koTaiwan, moshilando omo a hovela okukokola ondjila omwa li ashike mu na omaongalo 2 Oshichina, ndele paife omu na omaongalo 7. Okwa ti: “Okutala ekulo likumwifi la tya ngaho nokukufa ombinga moilonga yeteyo osha ningifa nge ndi kale nda tunhukwa efiku keshe!”
‘NAAME OVA PUMBWA NGE NOKULI’
Oinima oya endela ngahelipi Choong Keon naJulie ovo va tumbulwa pehovelo loshitukulwa eshi? Choong Keon okwa li e udite kutya molwaashi ke shii nawa Oshichina ka li e wete ta dulu okulonga shihapu meongalo. Ndele ovamwatate meongalo hasho va li ve udite ngaho. Choong Keon okwa ti: “Eshi eongalo letu la ninga omaongalo avali, onda li nda pewa oinakuwanifwa ihapu ya wedwa po ndi li omuyakuliongalo.” Okwa popya te limemesha ta ti: “Pefimbo opo onda li ndi udite kutya ohandi yakula lela opo pe na omhumbwe inene. Osha li shiwa neenghono, eshi naame va li va pumbwa nge nokuli.” Paife Choong Keon oku li omukulunhuongalo. Julie okwa weda ko ta ti: “Otu wete kutya otwa wanifa po sha, twa wanenwa notwa hafa shi dulife nale. Otwa tembukila oku tu kwafele, ndele otu wete kutya otwa kwafelwa koshimoniwa osho shihafifa. Ohatu pandula Jehova eshi e tu pitika tu longe oku!”
Moilongo ihapu omu na natango omhumbwe yovalongi vahapu va longe moilonga yeteyo lopamhepo. Mbela ou li pokumana ofikola noku shii kutya longifa ngahelipi onghalamwenyo yoye? Mbela ino hombola ile ino hombolwa nowa halelela okulongifwa pauyadi kehangano laJehova? Mbela ino hala oukwaneumbo weni u kale tau dimbuluka nehafo osho tau longele Jehova moilonga yaye? Mbela owa pendjelwa nou na oimoniwa iwa oyo wa likola mokukalamwenyo kwoye oyo wa pumbwa okuhokololela vamwe? Kala wa shilipalekwa kutya Jehova ote ke ku nangeka noupuna ngeenge owa hoolola okutamununa mo oukalele woye moku ka longa oko ku na omhumbwe inene yovaudifi vOuhamba.
^ okat. 3 Tala embo ‘Yandja oundombwedi nawanawa’ kombinga yOuhamba waKalunga, etukulwa 16, okatendo 5-6.


text:
ETUKULWA 20
Jehova “omunongo momutima,” ndele omulininipiki
1-3. Omolwashike hatu dulu okukala noushili kutya Jehova omulininipiki?
NATU tye nee ngeno xe omudali okwa hala okuhonga okamona oshilihongomwa shonhumba sha fimanenena, nokwa halelela a hange omutima wako. Mbela oku na okupopya nako monghedi ya tya ngahelipi? Mbela oshiwa ngoo okupopya nako e li ofika, ta popi nonyanya? Ile oshiwa okutwa omutyonghe puko nokupopya nako nomwenyo muwa nonewi tali hokwifa? Xe omunaendunge nomulininipiki ota ka kala a hala okupopya nako nomwenyo muwa nonewi tali hokwifa.
2 Mbela Jehova omunhu a tya ngahelipi? Mbela omulinenepeki ile omulininipiki, omukwanyanya ile oku na omwenyo muwa? Jehova oku na eshiivo nounongo uhe fi okuyelekwa. Ndele mbela owe shi didilika tuu kutya ovanhu vamwe ovo ve na eshiivo novanongo ihava kala ve lininipika? Ombibeli oya ti: “Okushiiva otaku nenepekifa.” (1 Ovakorinto 3:19; 8:1) Ndele Jehova ke fi ashike “omunongo momutima,” ndele okwe lininipika yo. (Job 9:4, NW) Hakutya ngeno ina tumbala, ndelenee ke fi omulinenepeki. Omolwashike Jehova omulininipiki?
3 Jehova omuyapuki. Onghee hano, ke na elinenepeko, olo li li umwe womomaukwatya oo haa nyateke omitima dovanhu. (Markus 7:20-22) Didilika yo osho omuprofeti Jeremia a popya shi na sha naJehova, eshi a ti: “Nopehe na omalimbililo, omwenyo woye [Jehova] otau ka dimbuluka nge nokukulukila pwaame.” * (Omaimbilokemo 3:20, NW) Diladila ashike kwaasho! Jehova, Omwene Omunamapangelo aeshe, okwa li e na ehalo ‘okukulukila’ ile tu tye okuuya pondodo opo pa li Jeremia nokuungaunga naye nawa nonande Jeremia ka li omunhu a wanenena. (Epsalme 113:7) Osho itashi yandje tuu oumbangi kutya Jehova omulininipiki! Ndele elininipiko lopakalunga ola kwatela mo shike? Ola pambafana ngahelipi nounongo? Omolwashike oukwatya welininipiko wa fimana kufye?
Nghee Jehova ha ulike elininipiko
4, 5. (a) Elininipiko oshike, ohali limonikila ngahelipi, nomolwashike tuhe na okudiladila kutya omunhu oo e lininipika oku na ounghundi ile kutya oku na oumbada? (b) Jehova okwa ulika ngahelipi elininipiko mokuungaunga kwaye naDavid, nelininipiko laJehova ohali tu kwafele ngahelipi?
4 Elininipiko otashi ti okuhakala u li shii oungame ile okuhakala u na ounhwa. Oli li oukwatya womeni, oo hau limonikila mokukala nomaukwatya ngaashi, omwenyo muwa, elidiiniko nosho yo ondjele. (Ovagalati 5:22) Itashi ti kutya ngeenge omunhu oku na omaukwatya a tya ngaho oku na ounghundi ile oumbada. Omaukwatya oo ohaa longele kumwe filufilu nehandu laJehova li li pauyuki nosho yo eenghono daye dokuhanauna. Kakele kaasho, omwenyo muwa nelininipiko laJehova otai yandje oumbangi kutya Jehova oku na eenghono dinenenene dokulipangela monghedi ya wanenena. (Jesaja 42:14) Ndele elininipiko ola pambafana ngahelipi nounongo? Embo limwe lomauyelele Ombibeli ola ti: “Hauxuninwa, elininipiko ola kwatela mo . . . oikala yokuheliholamwene noli li efina lounongo aushe.” Hano, osha yela kutya omunhu ita dulu okukala e na ounongo washili ngeenge ke na elininipiko. Ouwa ulipi hatu mono melininipiko laJehova?
Xe omunaendunge oha ungaunga novana vaye nelininipiko nosho yo nomwenyo muwa
5 Ohamba David oya li ya imbila Jehova ya ti: “Ove wa pa nge oshikelelifo shexupifo, nolulyo loye ola kwatela nge mofika, nefilonghenda [elininipiko] loye olo la nenepeka nge.” (Epsalme 18:36, yelekanifa novelishe 35 mo-NW.) Jehova okwa li a kulukila puDavid oku shi popya pafaneko, opo a ungaunge naye, e mu amene noku mu yambidida efiku keshe, nonande ka li a wanenena. David okwa li a dimina kutya okwa li ashike ta ka xupa momaupyakadi aye nokuninga ohamba inene omolwelininipiko laJehova olo hali mu linyengifa a kwafele ovanhu. Ngeno Jehova ka li omulininipiki ile tu tye ngeno ka li e na ehalo lokukulukila pufye opo a ungaunge nafye onga omudali omunambili nomunahole, ngeno olyelye womufye ta dulu oku ka xupifwa?
6, 7. (a) Omonghedi ilipi Jehova e li omulininipiki? (b) Oukwatya wengungumano ile omwenyo muwa owa pambafana ngahelipi nounongo, nolyelye e li oshihopaenenwa sha denga mbada moshinima osho?
6 Osha fimanenena kovanhu ovadiinini okukulila oukwatya welininipiko. Oukwatya oo owa pambafana nounongo. Pashihopaenenwa, Omayeletumbulo 11:2 otaa ti: “Ounongo tau kala puava ve lininipika.” Ndele paMbibeli ope na eyooloko ngeenge tashi uya ponghedi omo Jehova ha ulike elininipiko nomonghedi omo ovanhu ve na okuulika oukwatya oo. Omolwashike mbela? Hakutya ngeno Jehova ke fi omulininipiki shili. Ndele ngeenge tashi uya povanhu, elininipiko ola kwatela mo okukala ve udite kutya ova ngabekwa. Omunaenghono adishe ina ngabekwa kusha, kakele ashike komangabeko oo e litulila po ye mwene metwokumwe nomifikamhango daye douyuki. (Markus 10:27; Titus 1:2) Kakele kaasho, e li Omukombadambada, kape na oo ta dulu oku mu pangela. Onghee hano, ita dulu okukala e lininipika monghedi omo ovanhu ve na okulininipika.
7 Ashike, Jehova omulininipiki meityo olo kutya oha ungaunga novanhu nehalo liwa nosho yo omwenyo muwa. Oha hongo ovapiya vaye kutya ounongo washili owa kwatela mo okukala nengungumano, ile tu tye, omwenyo muwa. Nomolwaasho Ombibeli tai popi kombinga ‘yengungumano lounongo.’ * (Jakob 3:13) Jehova oku li oshihopaenenwa sha denga mbada moshinima osho. Natu ka taleni oshihopaenenwa shaye.
Omolwelininipiko, Jehova oha yandje oinakuwanifwa koishitwa yaye noha pwilikine kuyo
8-10. (a) Omolwashike shi li oshinima shididilikwedi eshi Jehova ha pe oishitwa yaye oinakuwanifwa noha pwilikine kuyo? (b) Omunaenghono adishe oha ungaunga ngahelipi novaengeli nelininipiko?
8 Oshihokwifa okudiladila kutya Jehova oha yandje oinakuwanifwa koishitwa yaye nokupwilikina kuyo. Osho otashi yandje oumbangi kutya omulininipiki. Osho oshinima shikumwifi, molwaashi Jehova ina pumbwa ngeno ekwafo ile okupewa omayele koishitwa yaye. (Jesaja 40:13, 14; Ovaroma 11:34, 35) Ndele Ombibeli oya ulika lwoikando kutya Jehova osho e li ngaho.
9 Diladila pashihopaenenwa koshiningwanima sha tongomana mokukalamwenyo kwaAbraham. Abraham okwa li a talelwa po kovaenda vatatu. Pomhito oyo okwa li a ifana umwe womuvo “Omwene.” Ovaenda ovo ova li ovaengeli, naumwe womuvo okwa li ta popi onga oye Jehova, molwaashi okwa li omupopikalelipo waye. Jehova okwa li a lombwela Abraham okupitila momweengeli oo kutya okwa uda ‘onghuwo molwaSodom naGomorra.’ Okwa weda ko a ti: “Ame nda hala okukolokela poshi nokutala ngenge va ninga tuu shili ngaashi onghuwo molwavo ya fika kuame, ile hasho. Nda hala oku shi shiiva.” (Genesis 18:3, 20, 21) Ndele osho kasha li sha hala okutya Omunaenghono adishe okwa li ta ka ‘kolokela poshi.’ Ndele ponhele yaasho, okwa li a tuma ovaengeli vaye ve mu kalele po. (Genesis 19:1) Omolwashike a li a tuma ovaengeli? Mbela opa li sha osho tashi imbi Jehova oo ha dulu okumona keshe pamwe a ‘shiive’ onghalo yaSodom naGomorra? Hasho nandenande. Molwaashi okwe lininipika, okwa li a pa ovaengeli oshinakuwanifwa shoku ka konakona onghalo moilando oyo nokutalela po Lot noukwaneumbo waye muSodom.
10 Jehova oha pwilikine yo koishitwa yaye. Pomhito imwe, okwa li a pula ovaengeli va ninge omaetepo shi na sha nokweenda medu ohamba ikolokoshi Ahab. Jehova ka li a pumbwa lela ekwafo lovaengeli moshinima osho. Ndele okwa li a tambula ko eetepo lomweengeli umwe nokwa li e mu tuma a ka tule moilonga eetepo olo. (1 Eehamba 22:19-22) Mbela osho itashi yandje oumbangi kutya Jehova omulininipiki shili?
11, 12. Abraham okwa li a mona ngahelipi kutya Jehova omulininipiki?
11 Jehova oku na yo ehalo okupwilikina komakemo ovanhu inava wanenena. Pashihopaenenwa, eshi Jehova a li a lombwela Abraham kutya okwa hala okuhanauna po Sodom naGomorra, omulumenhu oo omudiinini okwa li e shi kuminwa. Abraham okwa ti kuJehova: “Nashi kale kokule naave: Omutokoli wedu alishe ita tokola pauyuki?” Okwa li yo a pula Jehova ngeenge ota ka hanauna po oilando oyo ngeenge omu na ovayuki 50. Jehova okwa li e mu shilipaleka kutya ite ke shi ninga. Opo nee Abraham okwa kala ta pula Jehova kutya ongahelipi ngeenge omu na ovayuki 45, ile 40, nosho tuu. Jehova okwa kala ta shilipaleke Abraham kutya ite ke shi ninga fiyo osheshi Abraham a fika povayuki omulongo. Otashi dulika Abraham ka li a nongela filufilu kutya Jehova omunanghenda shi fike peni. Ashike Jehova okwa efa nelininipiko kaume kaye nomupiya waye Abraham a popye omaliudo aye, nokwa kala te mu pwilikine nelididimiko. — Genesis 18:23-33.
12 Ovahongwanhu vangapi hava pwilikine nelididimiko kovanhu ovo ve li pedu neenghono kuvo mouhongelwe? * Ndele Kalunga ketu oha pwilikine nelididimiko omolwelininipiko laye linene. Pomhito oyo Abraham a li ta popi naJehova ngaashi sha hokololwa metetekelo, okwa li a didilika kutya Jehova “omunanheni.” (Exodus 34:6) Molwaashi otashi dulika Abraham a li e wete kutya inashi yuka okupa oushima Omukombadambada, okwa li a pula lwoikando ivali a ti: “Omwene, ino handuka.” (Genesis 18:30, 32) Jehova ka li e mu handukila, molwaashi oku na ‘engungumano lounongo.’
Jehova oku na ondjele
13. Oshitya “ondjele” otashi ti ngahelipi paMbibeli, nomolwashike hatu dulu okutya Jehova oku na ondjele?
13 Elininipiko laJehova ohali limonikila yo moukwatya vali umwe muwa: ondjele. Mupya munene, oukwatya oo owa pumba movanhu inava wanenena. Jehova iha pwilikine ashike nehalo liwa koishitwa yaye inaendunge, ndele oha tifuka yo ngeenge osho tai pula itashi nyono omafinamhango aye ouyuki. PaMbibeli, oshitya “ondjele” otashi ti lelalela “okutifuka.” Oukwatya oo nao ohau ulike kutya omunhu oku na ounongo wopakalunga. Ombibeli otai ti: ‘Ounongo ou hau di pombada ou na ondjele.’ (Jakob 3:17, yelekanifa NW.) Omeityo lilipi Jehova oo e na ounongo wa shiya ko taku dulu okutiwa kutya oku na ondjele? Etomheno limwe ololo kutya oha lunduluka she likolelela keenghalo. Dimbuluka kutya eityo ledina laye otali tu hongo kutya Jehova ota dulu okukala keshe osho a hala okukala opo a wanife po omalalakano aye. (Exodus 3:14, NW) Mbela osho itashi ulike kutya oku na ehalo lokulunduluka nonokutya oku na ondjele?
14, 15. Emoniko laHesekiel li na sha netemba laJehova lomeulu otali tu hongo shike kombinga yehangano laJehova lomeulu, nola yooloka ko ngahelipi komahangano omounyuni?
14 Ope na oshitukulwa shimwe shOmbibeli shididilikwedi osho tashi tu kwafele tu mone kutya Jehova oha lunduluka she likolelela keenghalo. Omuprofeti Hesekiel okwa li a mona emoniko li na sha nehangano laJehova lomeulu loishitwa yopamhepo. Okwa li a mona etemba olo li na ounene tau kumwifa, notali wilikwa kuJehova. Etemba olo ohali ende monghedi ihokwifa neenghono. Oli na omaulu manenenene oo haa dulu okuyuka keembinga adishe noku yadi omesho, oo haa kala e wete apeshe. Ohali dulu okupiluka nokutanauka nopehe na okukanghama ile okudenga ondalaye. Etemba olo linenenene ihali ende ponhapo yoyeendifo oyo ya longwa kovanhu. Otali dulu okweenda ponhapo yokashelu, nokutanauka mepakumo leisho. (Hesekiel 1:1, 14-28) Ngaashi Omunaenghono adishe oo te li wilike, ehangano laJehova oha li ningi omalunduluko modiva she likolelela keenghalo nokeemhumbwe odo tadi holoka po efimbo nefimbo.
15 Ovanhu itava dulu okuhopaenena filufilu onghedi omo ehangano laye hali ningi omalunduluko. Ovanhu vahapu nomahangano opanhu ihaa tifuka nokuli noupu ile a ninge omalunduluko a pumbiwa. Diladila kefaneko eli: Oshikepa yokuhumbata omahooli ile eshina lokolutenda otashi dulika i na ounene tau kumwifa nosho yo eenghono dinene. Ndele oyeendifo ya tya ngaho ohai dulu ngoo okuninga po omalunduluko meendelelo ngeenge opa holoka eenghalo donhumba? Ngeenge mondjila yeshina omwa wile oshinima, eshina itali ka tanauka nandenande. Kakele kaasho, oyeendifo oyo ihai dulu okukanghama ombadilila. Eshina olo li na oikoto ihapu otashi dulika tali pula eekilometa mbali lwaapo okukanghama konima eshi omushingi a paka mo eembiliki. Sha faafana, oshikepa yomahooli otashi dulika tai pula eekilometa hetatu lwaapo okukanghama nonande eeindjina dayo oda dima. Ngeno oshikepa ya tya ngaho oi tulwe molivesa, otai ka kanghama ashike konima yeekilometa nhatu. Omahangano opanhu luhapu osho haa kala ngaho; ihaa tifuka noupu molwaashi kae na ondjele. Molwaashi ovanhu ove na ounhwa, luhapu ihava ningi omalunduluko she likolelela keemhumbwe nokeenghalo. Oikala ya tya ngaho oya mbangolotifa eefeema donhumba noya kufifa ko omapangelo amwe koipundi. (Omayeletumbulo 16:18) Inatu hafa tuu eshi tu shii kutya Jehova nehangano laye hasho ve li ngaho!
Nghee Jehova ha ulike kutya oku na ondjele
16. Jehova okwa li a ungaunga ngahelipi naLot nondjele fimbo ina hanauna po Sodom naGomorra?
16 Diladila natango kombinga yehanauno laSodom naGomorra. Lot noukwaneumbo waye ova li va pewa elombwelo lokondadalunde komweengeli, taku ti: ‘Djei mo onhapo mu ye keemhunda.’ Ndele Lot ka li a tambula ko oshinima osho. Okwa kema a ti: “Akutu Omwene wange.” Molwaashi okwa li ta diladila kutya oshi na oupu a fye ngeenge okwa i onhapo keemhunda, okwa indila opo ye noukwaneumbo waye va efiwe va ye onhapo koshilando osho sha li popepi shedina Soar. Dimbuluka kutya Jehova okwa li yo a hala okuhanauna po oshilando osho. Kakele kaasho, Lot ka li e na etomheno lokukala a tila, molwaashi Jehova okwa li ta dulu oku mu xupifila keemhunda. Ndele nande ongaho, Jehova okwa tifuka, eshi a efa Lot a ye kuSoar nokwa xupifa oshilando osho. Omweengeli okwa lombwela Lot a ti: ‘Moshinima eshi yo ohandi ku itavele.’ (Genesis 19:17-22) Mbela osho itashi yandje oumbangi kutya Jehova oku na ondjele?
17, 18. Jehova okwa li a ulika ngahelipi kutya oku na ondjele mokuungaunga kwaye nOvaninive?
17 Jehova oha tale yo ngeenge ovanhu ove livela ombedi tashi di komutima, nohe va file onghenda alushe nokulonga osho sha yuka. Diladila kwaasho sha li sha ningwa po eshi omuprofeti Jona a li a tumwa kuNinive, oshilando shikolokoshi osho sha li shi yadi elongifo leenghono. Okwa li a endaenda momapandavanda oshilando osho, te shi londwele netumwalaka li li paunafangwa olo a pewa kuKalunga, kutya: Oku na ashike omafiku 40 oshilando osho oshinaenghono shi hanaunwe po. Ndele ohaluka, onghalo oya li ya lunduluka meendelelo. Ovaninive ova li ve livela ombedi. — Jona, etukulwa 3.
18 Shihokwifa, onghedi omo Jehova a li e linyenga oya li ya yooloka ko konghedi omo Jona e linyenga eshi Ovaninive ve livela ombedi. Molwaashi Jehova oha tifuka, pomhito oyo, okwa li a ninga Omudimipo womatimba ponhele yokukala “omukwanyati.” * (Exodus 15:3) Mepingafano naasho, Jona ka li a tifuka, nomolwaasho ka li a etela Ovaninive onghenda. Ponhele yokuhopaenena Jehova, oo e na ondjele, Jona okwa li a fa eshina lokolutenda ile oshikepa yomahooli oyo ya popiwa metetekelo. Molwaashi okwa li a xunganeka ehanauno, okwa li a halelela Ovaninive va hanaunwe po. Ndelenee Jehova okwa li a honga nelididimiko omuprofeti waye oo a li ehe na elididimiko opo a mone kutya okwa pumbwa okukala e na ondjele nonghenda. — Jona, etukulwa 4.
19. (a) Omolwashike hatu dulu okukala tu na oushili kutya Jehova oku na ondjele ngeenge tashi uya pwaasho a teelela tu ninge? (b) Omayeletumbulo 19:17 otaa ulike ngahelipi kutya Jehova oku li Omwene ‘muwa nomunambili,’ notaa ulike ngahelipi kutya omulininipiki shili?
19 Jehova oha ulike yo kutya oku na ondjele ngeenge tashi uya pwaasho a teelela tu ninge. Ohamba David oya ti: “Oye ta shiiva oshitwe yetu, nhumbi tu li; ota dimbulukwa, nokutya fye ondwi yedu.” (Epsalme 103:14) Jehova oku shii omangabeko etu nosho yo onghalo yetu yokuhawanenena e tu dule. Iha teelele tu longe shihapu shi dulife pwaasho hatu dulu okulonga. Ombibeli otai ti kutya ope na oovene vopanhu ovo ‘vawa nove nombili,’ nosho yo ovo ve li ‘ovakwanyanya.’ (1 Petrus 2:18) Mbela Jehova oku li Omwene a tya ngahelipi? Didilika osho Omayeletumbulo 19:17 taa popi shi na sha naye taa ti: “Ou ta filonghenda eehepele, ota tulike kOmwene.” Osha yela kutya Jehova oku li Omwene muwa nomunambili molwaashi oha didilike oilonga keshe yolune oyo tai longelwa eehepele. Kakele kaasho, omushangwa oo otau ulike yo kutya Omushiti weshito alishe oha kala e udite e na oshikolo sholupandu kovanhu vongaho ovo tava longo oilonga yolune ya tya ngaho. Kau fi tuu oumbangi wa kola oo tau ulike kutya Jehova omulininipiki shili!
20. Oshike tashi tu shilipaleke kutya Jehova oha udu omailikano etu nohe a nyamukula?
20 Fiyo okunena, Jehova oha ungaunga novapiya vaye nomwenyo muwa nosho yo nondjele. Ngeenge hatu ilikana kuye tu na eitavelo, ohe tu udu. Nonande kunena ihe tu tumine ovaengeli ve uye va popye nafye, katu na okufika pexulifodiladilo kutya iha pwilikine komailikano etu. Dimbuluka kutya eshi omuyapostoli Paulus a li a pula ovaitaveli vakwao ve mu ‘ilikanene’ opo a mangululwe modolongo, okwa li a weda ko a ti: “Ame ndi mu shunifilwe diva.” (Ovaheberi 13:18, 19) Osho otashi ulike kutya omailikano etu otaa dulu okulinyengifa Jehova a ninge oshinima shonhumba osho ngeno ine shi ninga, ngeno katu ilikanene. — Jakob 5:16.
21. Exulifodiladilo la puka lilipi tuhe na okufika pulo shi na sha nelininipiko laJehova, noshike tu na okudimbuluka shi na sha noukwatya oo?
21 Oushili oo kutya Jehova oha ulike elininipiko mokukala nomwenyo muwa, ehalo lokupwilikina koishitwa yaye, elididimiko nondjele, itau ti kutya oha hekula omafinamhango aye e li pauyuki. Ovawiliki veengeleka dOukwakriste ohava diladila kutya ove na ondjele eshi hava hekula omifikamhango daJehova dopaenghedi nokulombwela oilyo yeengeleka davo oinima oyo tai nyuwifa omatwi. (2 Timoteus 4:3) Ndele oikala yokuliyandja opo u wapalele vamwe itai yandje oumbangi kutya ou na ondjele yashili. Jehova oKalunga muyapuki; nomolwaasho ita dulu okunyona omifikamhango daye douyuki. (Leviticus 11:44) Onghee hano, natu kale twa tala ko ondjele yaJehova ngaashi i li, kutya otai yandje oumbangi kutya ye omulininipiki. Mbela ino hafa okushiiva kutya Jehova Kalunga, oo e li omunongo a shiya ko meshito alishe, oku li yo omulininipiki shili? Kashi fi tuu oshinima shitunhula okweehena popepi naKalunga mukumwifi, oo e na omwenyo muwa, elididimiko nosho yo ondjele!
^ okat. 3 Ovanongo vomishangwa vonale ova lundulula ovelishe oyo opo i kale tai yandje ediladilo kutya Jehova haye a kulukila puJeremia, ponhele yaasho ove i lundulula i kale ya fa tai popi ashike kombinga yaJeremia. Osha yela kutya ova li tava diladila kutya Kalunga ita dulu okuninga oshinima sha tya ngaho osho tashi ulike kutya omulininipiki. Nomolwaasho, omatoloko mahapu inaa toloka nawa ovelishe oyo i na oshitwa shihokwifa neenghono. O-The New English Bible oya tokola nawa ovelishe oyo, tai ulike kutya Jeremia okwa li ta ilikana kuKalunga ta ti: “Dimbuluka, dimbuluka, nokukulukila pwaame.”
^ okat. 7 Omatoloko amwe okwa ti “elininipiko olo hali di mounongo” ile “engungumano olo li li edidiliko lounongo.”
^ okat. 12 Shihokwifa, Ombibeli otai ulike kutya ope na ekondjifafano pokati koutalonheni (ile tu tye, elididimiko) nelinenepeko. (Omuudifi 7:8) Onghee hano, onheni yaJehova otai ulike kutya omulininipiki. — 2 Petrus 3:9.
^ okat. 18 Epsalme 86:5 ola popya shi na sha naJehova, la ti: “Ove u na nonghedi iwa, u yadi ekufilo.” Eshi epsalme olo la tolokwa mOshigreka, outumbulilo “u yadi ekufilo” owa tolokwa epieikes, tashi ti, “ondjele.”


text:
OUYELELE WA FIMANENENA WONDJOKONONA YEENDOMBWEDI DAJEHOVA
Ohamba oya li ya tunhukwa!
MUAUGUSTE 1936, ohamba yaSwaziland, Sobhuza II, oya li ya tunhukwa eshi omumwatate Robert naGeorge Nisbet va li va ya mombala yayo nova li va dana nohauto i na omambako omusika ya kwatwa mokangalo nosho yo oipopiwa yomumwatate J. F. Rutherford. Omumwatate George okwa ti: “Otwa li twa kumwa eshi ohamba ya li ya hala okulanda po eshina lokukwata omawi, oinima oyo twa kwata nosho yo omambako.”
Omumwatate Robert okwa li e i yelifila pahole kutya oinima oyo itai landifwa. Omolwashike mbela? Omolwaashi navo kai fi yavo. Ohamba oya li ya hala okuuda kutya oyalyelye.
Robert okwa ti, “Oinima aishe oyOhamba imwe vali.” Opo nee Sobhuza okwe mu pula kutya Ohamba oyo olyelye. Robert okwa ti: “OJesus Kristus, Ohamba yOuhamba waKalunga.”
Sobhuza okwa dimina nefimaneko linene ta ti: “Hamba, oye shili Ohamba inene. Inandi hala okukufa po oinima yaye.”
Robert okwa shanga ta ti: ‘Onda li nda kuminwa neenghono oukwatya wohamba oyo ya fimana Sobhuza. Oya li i shii okupopya nawanawa Oshiingilisha nopehe na okulinoma ile ounhwa, noya li hai popi sha yukilila nohai popiwa nayo noupu. Onda li nayo omutumba mombelewa yayo oule wominute 45 lwaapo, ofimbo George a li ta dana omusika pondje.’
Robert okwa ti vali: ‘Lwanima mefiku olo tuu olo, otwa ka ya kofikola yedina Swazi National School, oko twa hafela oshimoniwa shihokwifa shi dule ikwao. Otwa li twa udifila omukulunhufikola, nokwa li a pwilikina nelitulemo. Eshi omukulunhufikola oo twe mu lombwela kutya otu na eshina lokudana oungalo notwa hala ovanhu aveshe pofikola va pwilikine koinima oyo twa kwata, okwa li a hafa nokwa li a lombwela ovanafikola efele lwaapo va kale omutumba pomwiidi opo va pwilikine. Otwa li twa lombwelwa kutya pofikola oyo ovamati ohava hongwa oshilongwa shounamapya nounaimuna, okulonga moikunino, okulonga oinima moiti, okutunga, Oshiingilisha nomwaalu, ofimbo oukadona va li hava deulilwa oupangi, oilonga yomeumbo nosho yo oilonga imwe vali oyo tai ke va kwafela.’ Inakulu yohamba Sobhuza oye a li a tota po ofikola oyo.
Okudja mo 1933, ohamba Sobhuza oya kala hai pwilikine nehafo kovakolindjila ovo va li have uya okutalela po mombala yayo. Pomhito imwe, oya li nokuli ya ongaleka ovakwaita vayo vopaumwene 100 opo va pwilikine ketumwalaka lOuhamba la kwatwa mokangalo. Oya li ye lishangifa i kale hai tuminwa oifo yetu noya li yo hai tambula oileshomwa ikwao. Konima ashike yefimbo lixupi, ohamba oyo oya ka kala i na oileshomwa yehangano ihapu. Oya kala noileshomwa oyo nokuli nopefimbo eshi oileshomwa yetu ya li ya shilikwa kepangelo laBritania olo la li tali kolonyeke oshilongo osho pefimbo loita itivali younyuni.
Ohamba Sobhuza II oya kala nokutambula ko Eendombwedi mombala yayo moLobamba, noya li nokuli hai ifana ovafita ve uye va pwilikine koipopiwa yopambibeli. Pomhito imwe, ofimbo Ondombwedi yomoshitukulwa yedina Helvie Mashazi ya li tai kundafana Mateus etukulwa 23, ongudu yovafita oya fikama ya handuka noya li tai kendabala oku i fininika i kale omutumba. Ndele ohamba oya li ya lombwela omumwatate Mashazi a twikile neenghundafana daye. Shimwe vali, ohamba oya li ya lombwela ovapwilikini va shange eevelishe dOmbibeli odo omumwatate a tumbula moshipopiwa.
Pomhito imwe, konima eshi omumwatate umwe omukokolindjila a yandja oshipopiwa, ovafita vane ovo va li po ova li va pungulula oupaya vavo vomofingo ndele tava ti: “Fye katu fi vali ovafita, otwa ninga Eendombwedi daJehova.” Opo nee ova pula omukokolindjila oo ngeenge oku na limwe lomomambo oo a pa ohamba Sobhuza.
Ohamba Sobhuza oya kala ya fimaneka Eendombwedi daJehova okudja mo 1930 nasha fiyo omo 1982 omo ya ka fya, nokaya li ya efa di patanekwe eshi ihadi diinine omifyuululwakalo dOvaswati. Onghee hano, Eendombwedi odi na etomheno liwa lokupandula ohamba oyo noda li da nyika oluhodi shili eshi ya fya.
Pehovelo lo 2013, moSwaziland omwa li ovaudifi vOuhamba ve dulife po 3 000. Molwaashi moshilongo osho omu na ovakalimo ve dulife pemiliyona limwe, omuudifi keshe okwa pumbwa ashike okuudifila ovanhu 384. Moshilongo osho omu na ovakokolindjila 260 ovo ve lipyakidila momaongalo 90, novanhu 7 496 ova li pEdimbuluko mo 2012. Osha yela kutya oshi na oupu ovaudifi moshilongo osho va ka hapupale. Otashi ulike kutya opa li pa dikwa ekanghameno la kola mo 1930 nasha pefimbo eshi ovaudifi va hovela okutalela po moSwaziland. — Ouyelele oo owa kufwa meemhungulilo detu moSouth Africa.


text:
‘Ovanhu va tya ngaho va fimanekeni’
OKUDJA mo 1992, Olutuwiliki ola nangeka po ovakulunhuongalo va pyokoka va kwafele meekomitiye dalo opo di wanife po oilonga yado. * (Tala eshangelo lopedu.) Ovayambididi va tya ngaho, ovo ve li oilyo ‘yeedi’ dimwe, ove li ekwafo linene kOlutuwiliki. (Johannes 10:16) Keshe umwe womuvo oha kala pokwoongala oko hatu ningwa oshivike keshe kokomitiye omo e li. Oshilonga shavo okuyandja ouyelele keshe oo wa pumbiwa nokuninga omaetepo. Oilyo yOlutuwiliki oyo hai ningi etokolo laxuuninwa, opo nee ovayambididi tava kwafele mokushilipaleka kutya etokolo olo ola tulwa moilonga. Ovamwatate va tya ngaho ove na ehalo okulonga keshe oshilonga osho tava pewa. Ohava i pamwe noilyo yOlutuwiliki koyoongalele ye likalekelwa nosho yo yopaiwana. Ohava dulu yo okutumwa va ka talele po oitaimbelewa ve li ovakalelipo veembelewa da kula.
Omumwatate umwe oo a kala ta yambidida Olutuwiliki okudja mo 1992, okwa ti: “Ngeenge handi wanifa po oilonga yange, ohashi kwafele Olutuwiliki li dule okuyandja elitulemo filufilu koinima yopamhepo.” Omumwatate umwe vali oo a kala moshilonga osho oule womido 20, okwa ti: “Oshi li oufembanghenda oo itau dulu okuyelekwa nasha.”
Olutuwiliki ola yandja oinakuwanifwa ihapu kovayambididi valo nola pandula neenghono oilonga youdiinini yovamwatate ovo ovadiinini. Onghee hano, ‘ovanhu va tya ngaho natu va fimanekeni’ atusheni. — Ovafilippi 2:29.
^ okat. 2 Opo u mone ouyelele muhapu u na sha noinakuwanifwa yeekomitiye hamano dOlutuwiliki, tala epandja 131 membo Ouhamba waKalunga otau pangele!


text:
Kala wa pama, Jehova oku li pamwe naave!
‘Kala wa pama ndele nyatipala. Omwene Kalunga koye oku li naave.’— JOS. 1:9.
1, 2. (a) Omaukwatya elipi taa dulu oku tu kwafela tu ungaunge nomupondo nomayeleko? (b) Eitavelo oshike? Shi yelifa.
OKULONGELA Jehova ohaku tu etele ehafo. Ashike nande ongaho, ohatu hangwa komaudjuu oo haa hange ovanhu aveshe, noshi na oupu tu “hepekelwe ouyuki.” (1 Pet. 3:14; 5:8, 9; 1 Kor. 10:13) Ndele opo tu ungaunge nomupondo nomaudjuu a tya ngaho, otwa pumbwa okukala tu na eitavelo nouladi.
2 Eitavelo oshike? Omuyapostoli Paulus okwa ti: “Eitavelo olo elineekelo la pama okulineekela osho tashi teelelwa nokuliukifa painima i he wetike.” (Heb. 11:1) Etoloko lOmbibeli limwe ola ti: “Eitavelo olo okukala tu na omukanda oo tau ulike kutya otu na oufemba woku ka mona oinima oyo twa teelela. Eitavelo olo okukala tu na oushili woinima oyo itatu dulu okumona.” (The Simple English Bible) ‘Omukanda woufemba’ oha u ulike kutya oshinima shonhumba oshetu. Molwaashi otu na eitavelo kutya Kalunga oha wanifa po alushe omaudaneko aye, kungaho, otwa fa tu na ‘omukanda woufemba’ wa fimanenena. Otwa itavela filufilu kutya Kalunga ota ka wanifa po omaudaneko aye nonokutya osho a popya mEendjovo daye oshoshili, nokuli ‘noinima oyo tuhe wete.’
3, 4. (a) Ouladi oshike? (b) Omonghedi imwe ilipi hatu dulu okupameka eitavelo letu nokukala nouladi?
3 Ouladi oo oukwatya wokupopya nokukatuka eenghatu nopehe na oumbada ngeenge twa taalela omaupyakadi neenghalo da nyika oshiponga. Okukala nouladi okwa kwatela mo okukala nomukumo nosho yo eyombamo, tu na nokuli nehalo okuhepekelwa eitavelo letu. — Mark. 6:49, 50; 2 Tim. 1:7.
4 Osha fimana okukala tu na eitavelo nosho yo ouladi. Ndele mbela ongahelipi ngeenge otwa didilike kutya otwa pumbwa eitavelo la kola nosho yo ouladi? Ombibeli oya popya kombinga yovapiya vaKalunga omayovi ovo ve li oihopaenenwa iwa yeitavelo nouladi. Onghee hano, ohatu dulu okupameka eitavelo letu nokukala nouladi ngeenge otwa dilonga koihopaenenwa yavamwe vomuvo.
JEHOVA OKWA LI PAMWE NAJOSUA
5. Josua okwa li a pumbwa shike opo a kale omukwatelikomesho muwa?
5 Natu ka tale koshiningwanima shimwe osho sha li sha ningwa omido 3 500 lwaapo da pita. Osha li sha ningwa pa pita omido 40 okudja eshi Jehova a mangulula Ovaisrael omamiliyona moupika waEgipti. Omuprofeti Moses oye a li ta kwatele komesho Ovaisrael. Eshi a li e na omido 120, okwa li a londa kOmhunda yaNebo ndele ta tale Edu lEudaneko, noko a fila komhunda oko. Opo nee Josua okwa li a ninga omukwatelikomesho waIsrael, nokwa li e ‘yadi omhepo younongo.’ (Deut. 34:1-9) Ovaisrael ova li ve li pokukwata ko edu laKanaan. Opo Josua a kale omukwatelikomesho muwa, okwa li a pumbwa ounongo oo hau di kuKalunga, eitavelo, ouladi nosho yo omukumo. — Deut. 31:22, 23.
6. (a) PaJosua 23:6, otwa pumbwa ouladi opo tu ninge shike? (b) Oshike hatu lihongo meendjovo odo di li mOilonga 4:18-20 nosho yo Oilonga 5:29?
6 Nopehe na omalimbililo, Ovaisrael ova li va pamekwa kounongo, kouladi nokeitavelo laJosua oule womido dihapu odo va kala tava lu opo va kwate ko edu laKanaan. Ova li va pumbwa ouladi opo va findane moita nova dulike kuKalunga. Pexulilo longhalamwenyo yaye, Josua okwa li a lombwela Ovaisrael a ti: “Nye mu nokukala mwa pama nokudiinina shili aishe ya shangelwa mo membo lomhango yaMoses mu ha yapukile kolulyo ile kolumosho lomhango.” (Jos. 23:6) Nafye otwa pumbwa ouladi opo tu kale hatu dulika kuJehova efimbo keshe, unene tuu ngeenge ovanhu tave tu lombwele tu ninge osho shi li omhinge nehalo laye. (Lesha Oilonga 4:18-20; 5:29.) Ngeenge otwa ilikana Jehova e tu wilike nokukala twe lineekela muye, ote ke tu kwafela tu kale tu na ouladi oo twa pumbwa.
NGHEE HATU DULU OKUPONDOLA
7. Josua okwa li a pumbwa okuninga shike opo a kale e na ouladi noku pondole?
7 Opo tu kale tu na ouladi oo twa pumbwa opo tu longe ehalo laKalunga, otu na okukonakona Eendjovo daye nokuninga osho ta ti. Jehova okwa li a lombwela Josua a ninge ngaho eshi a ninga omulanduli waMoses, a ti: ‘Kala ashike wa pama nokunyatipala ndee wanifa naanaa omhango aishe, Moses, omupiya wange, e i ku lombwela. Embo lomhango ei iha dje mo mokanya koye, ndelenee i konakona omutenya noufiku, opo u shiive okuwanifa naanaa ashishe eshi sha shangelwa mo. Osheshi osho ove to ka kala u nelao meendjila doye ndee to kala nouwa.’ (Jos. 1:7, 8) Josua okwa li a pondola molwaashi okwa landula omayele oo. Ngeenge nafye otwa ningi ngaho, ohatu ka kala tu na ouladi, nohatu ka pondola mokulongela Kalunga.
Omushangwa womudo 2013 otau ti: “Kala wa pama ndee nyatipala. . . . Omwene Kalunga koye oku li naave.” — Josua 1:9
8. Omushangwa womudo 2013 owa dja mulye, neendjovo odo otadi ke ku kwafela ngahelipi?
8 Jehova okwa li vali a lombwela Josua a ti: “Kala wa pama ndee nyatipala. Ino tila ndele ino haluka, osheshi Omwene Kalunga koye oku li naave keshe apa to i.” (Jos. 1:9) Jehova oku li yo pamwe nafye. Onghee hano, inatu pumbwa okukala twa tila, kashi na nee mbudi kutya ohatu hangwa komayeleko a tya ngahelipi. Otwa hokwa neenghono eendjovo odo tadi ti: “Kala wa pama ndee nyatipala. . . . Omwene Kalunga koye oku li naave.” Eendjovo odo di li muJosua 1:9 oda hoololwa di kale omushangwa womudo 2013. Eendjovo daJosua odo nosho yo eenghatu davamwe ovo va li ve li oihopaenenwa iwa yeitavelo noyouladi, otadi ke tu kwafela tu kale tu na omukumo neenghono meemwedi di li komesho.
OVA LI VA LONGA EHALO LAKALUNGA NOULADI
9. Omeenghedi dilipi Rahab a li a ulika eitavelo nouladi?
9 Eshi Josua a li a tuma eendadi mbali kuKanaan, ombwada Rahab oya li ye di holeka ndele tai lombwele ovatondi vado vaye nondjila ya puka. Omolweitavelo nouladi waye, Rahab okwa li a xupifwa pamwe noukwaneumbo waye eshi Ovaisrael va li va hanauna po Jeriko. (Heb. 11:30, 31; Jak. 2:25) Osha yela kutya okwa li a efa po onghalamwenyo yaye inai koshoka opo a dule okukala a hokiwa kuJehova. Vamwe ovo va ninga Ovakriste ova li va kwafelwa keitavelo nouladi ndele tava lundulula onghalamwenyo yavo opo va dule okukala va hokiwa kuKalunga.
10. Rut okwa li a tokola okulongela Jehova monghalo ya tya ngahelipi, na Jehova okwa li e mu nangeka noupuna ngahelipi?
10 Konima yefyo laJosua, Omumoab wedina Rut okwa li a tokola nouladi okulongela Jehova. Otashi dulika a li e shii oinima yonhumba kombinga yaJehova molwaashi okwa li a hombolwa kOmuisrael. Inamweno wedina Naomi okwa li ha kala muMoab, naashi omushamane waye novanamati vaye va fya, okwa li a tokola okushuna kuBetlehem, kuIsrael. Fimbo va li mondjila, Naomi okwa li a lombwela Rut a shune koshiwana shavo, ndele Rut okwa li e mu nyamukula a ti: “Ino lombwela nge nokutya, ndi ku fiye po ndi ka shune ko ndi ha ye naave. . . . Oshiwana shoye sho oshiwana shange naKalunga koye Oye Kalunga kange.” (Rut 1:16) Konima yefimbo, Rut okwa ka hombolwa kuBoas, omulumenhu omupambele waNaomi, nova ka dala okamati, na Rut okwa ninga inakulululwa yaDavid naJesus. Osho otashi ulike kutya Jehova oha nangeke noupuna ovo ve na eitavelo nouladi. — Rut 2:12; 4:17-22; Mat. 1:1-6.
VAHAPU OVA LI VA TULA EEMWENYO DAVO MOSHIPONGA
11. Jojada naJoseba ova li va ulika ngahelipi ouladi, nouladi wavo owa li wa etifa oidjemo ilipi?
11 Eitavelo letu ohali pamekwa, nohatu kala tu na ouladi ngeenge twa mono kutya Kalunga oku li pamwe naavo hava longo ehalo laye nohava amene ovamwaxe. Pashihopaenenwa, natu ka tale osho omupristeri omukulunhu Jojada nomukulukadi waye Joseba va ninga. Konima eshi ohamba Ahasia ya fya, ina Atalia okwa li a dipaa po ovana vohamba aveshe, kakele ka Joahas, kandele te liningi ohamba. Jojada naJoseba ova li va xupifa Joas omona waAhasia, nova kala ve mu holeka oule womido hamano, nonande osha li sha nyika oshiponga. Momudo omutiheyali, Jojada okwa li a nangeka po Joas a kale ohamba ndele ta dipaifa Atalia. (2 Eeh. 11:1-16) Konima yefimbo, Jojada okwa li a kwafela ohamba Joas a tungulule otembeli. Jojada okwa fya eshi a li e na omido 130 nokwa pakwa peehamba “osheshi ye a ninga osho shiwa muIsrael naashi sha wapalela Kalunga nongulu yaye.” (2 Omaf. 24:15, 16) Kakele kaasho, epata leehamba omo mwa li tamu ka dja Messias ola li la amenwa omolwouladi waJojada nomukulukadi waye.
12. Eenghatu dilipi Ebed-Melek a li a katuka nouladi?
12 Ebed-Melek, omupiya womeumbo lohamba Sedekia, okwa li a tula omwenyo waye moshiponga omolwaJeremia. Ohamba oya li ya yandja Jeremia komalenga aJuda, oo a li e mu lundila kutya ota shololifa ovakwaita nosho yo oshiwana ashishe, nova li ve mu ekela mondungu i na onhata opo ngeno a file mo. (Jer. 38:4-6) Ebed-Melek okwa li a pula Ohamba Sedekia i ka kwafele Jeremia, naasho osha li tashi dulu okutulifa omwenyo waEbed-Melek moshiponga molwaashi ovanhu vahapu ova li ve tonde Jeremia. Sedekia okwa li a dimina okukwafela Jeremia nokwa li a lombwela Ebed-Melek a ye pamwe novalumenhu 30 opo va ka kufe mo Jeremia mondungu. Kalunga okwa li a tuma omuprofeti Jeremia a shiivifile Ebed-Melek kutya ita ka dipawa eshi Ovababilon tava ka ponokela Jerusalem. (Jer. 39:15-18) Osho otashi ulike kutya Kalunga oha nangeke noupuna ovo ve na ouladi wokulonga ehalo laye.
13. Ovaheberi vatatu ova li va ulika ngahelipi ouladi, noshike hatu lihongo moshimoniwa shavo?
13 Omido 600 komesho yaKristus, Ovaheberi vatatu ovapiya vaKalunga ova li va pewa ondjabi omolweitavelo nouladi wavo. Ohamba Nebukadnesar oya li ya lombwela omalenga aeshe muBabilon a ongale opo a twile eengolo oshihongwafano shoshingoli. Omunhu keshe oo a li ina dulika kelombwelo olo okwa li ta ka ekelwa mediko lomundilo a fye. Ovaheberi vatatu ova li va lombwela Nebukadnesar nefimaneko va ti: “Ngaashi Kalunga ketu ou hatu mu longele, ta dulu oku tu xupifa. Oye te ke tu xupifa mo mediko lomundilo nomomake oye, ohamba, ndelenee, ngenge hasho, kala u shi shii, ohamba, fye itatu longele ookalunga koye, noshitelekwafano oshingoldo eshi wa dika, fye itatu shi ilikana.” (Dan. 3:16-18) MuDaniel 3:19-30 omu na ehokololo lihokwifa li na sha nanghee Jehova a li a xupifa Ovaheberi ovo vatatu. Nonande otashi dulika itatu ka ekelwa mediko lomundilo, ngeenge otwa dulika kuKalunga meenghalo didjuu neenghono, ote ke tu nangeka noupuna omolweitavelo nouladi wetu.
14. PaDaniel etukulwa 6, Daniel okwa li a ulika ngahelipi ouladi, nosha li sha eta oidjemo ilipi?
14 Ovatondi vaDaniel ova li va ladipika ohamba Darius opo i yandje omhango oyo tai dulu okutulifa Daniel moupyakadi. Ova li va lombwela ohamba va ti: “Ngenge pe nomunhu ta indile sha kukalunga kamwe ile komunhu mukwao, shapu kuove akuke, ohamba, ye na ekelwe mekololo leenghoshi.” Eshi Daniel a li a uda omhango oyo, okwa “ya keumbo lavo, ndele [mondjuwo] yaye yokombada mwa kala omakende a yeuluka a taalela kuJerusalem. Ndele lutatu mefiku ye a twa eengolo ndee ta ilikana Kalunga noku mu hambelela, ngaashi a kala ha ningi shito.” (Dan. 6:7-11) Hauxuuninwa, Daniel okwa li a ekelwa mekololo leenghoshi, ndele Jehova okwe mu amena. — Dan. 6:17-24.
15. (a) Akuila naPriskilla ova li va ulika ngahelipi kutya ove na eitavelo nouladi? (b) Eendjovo daJesus odo di li muJohannes 13:34 oda hala okutya ngahelipi, nOvakriste vahapu ohava ulike ngahelipi ohole ya tya ngaho?
15 Ombibeli oya popya kutya Akuila naPriskilla ova li va tula eemwenyo davo moshiponga omolwaPaulus. (Oil. 18:2; Rom. 16:3, 4) Ova li va ulika ouladi nokudulika koshipango shaJesus osho tashi ti: “Oshipango shipe handi shi mu pe: mu holafane ngaashi Ame nda kala ndi mu hole, osho nanye yo mu holafane.” (Joh. 13:34) PaMhango yaMoses, ovanhu ova li va teelelwa va kale ve hole vakwao ngaashi ve lihole vovene. (Lev. 19:18) Hano omolwashike Jesus a ti kutya oshipango shaye ‘oshipe’? Omolwaashi otashi pula tu ulike ohole mokukala twa hala okuyandjela vamwe eemwenyo detu, ngaashi ye a ninga. Ovakriste vahapu ova ulika ohole mokutula eemwenyo davo moshiponga opo va amene ovamwaxe vaha ningilwe owii ile va dipawe kovatondi. — Lesha 1 Johannes 3:16.
16, 17. Ongahelipi eitavelo lOvakriste votete vamwe la li la yelekwa, nongahelipi vokunena navo hava yelekwa?
16 Ngaashi Jesus, Ovakriste votete ova li hava longele Jehova oye aeke. (Mat. 4:8-10) Ova li va anya okuxwikila omukesari waRoma oitwimino opo ve mu fimaneke ngeno. (Tala efano.) Daniel P. Mannix okwa popya membo laye ledina Those About to Die (Ovo ve li pokufya) a ti kutya mondabo omwa li hamu kala alushe oaltari ku na omundilo. Ovanadolongo aveshe ova li hava pulwa va tule oitwimino yonhumba momundilo ndele tava pewa omukanda nokumangululwa. Ovanadolongo ova li hava lombwelwa kutya itava longele omukesari, ndele vati otava ulike ashike kutya ova dimina kutya omukesari waRoma oku li kalunga. Ndele nande ongaho, Ovakriste ashike vanini elela va li ve liyandja.
17 Ovakriste vokunena ovo va li va idililwa meekamba deenghwate daNazi ova li hava pulwa lwoikando va shaine omikanda opo va efe po Jehova vo va mangululwe. Ndele ovanini ashike va li va shaina. Pefimbo loita moRwanda, Eendombwedi dOvatutsi nOvahutu oda li da tula eemwenyo dado moshiponga opo di amenafane. Eenghalo da tya ngaho oda li tadi pula eitavelo nosho yo ouladi.
INATU DIMBWA KUTYA JEHOVA OKU LI PAMWE NAFYE
18, 19. Oihopaenenwa yopambibeli i na sha neitavelo nouladi ilipi tai dulu oku tu kwafela tu kale hatu udifa?
18 Kunena otu na omhito ye likalekelwa yokukufa ombinga moilonga inenenene yokuudifa kombinga yOuhamba nokuninga ovanhu ovahongwa oyo twa pewa kuKalunga. (Mat. 24:14; 28:19, 20) Otwa hafa neenghono eshi Jesus e tu tulila po oshihopaenenwa sha denga mbada. Okwa li a “endaaenda noilando nomikunda ndele okwa udifa evangeli louhamba waKalunga.” (Luk. 8:1) Ngaashi Jesus, nafye otwa pumbwa okukala tu na eitavelo nouladi opo tu udife kombinga yOuhamba. Kekwafo laKalunga, ohatu dulu okukala tu na ouladi ngaashi Noa oo a li ‘omuudifi wouyuki mounyuni wovahenakalunga’ ovo va li tava ka hanaunwa po peyelu. — 2 Pet. 2:4, 5.
19 Eilikano ohali tu kwafele tu wanife po oilonga yokuudifa. Eshi ovahongwa vaJesus vamwe va li tava hepekwa, ova li va ilikana opo va dule ‘okupopya nouladi aushe eendjovo daKalunga,’ neilikano lavo ola li la nyamukulwa. (Lesha Oilonga 4:29-31.) Ngeenge oho kala wa tila okuudifa eumbo neumbo, ilikana kuJehova opo u kale u na eitavelo la kola nosho yo ouladi, nota ka nyamukula omailikano oye. — Lesha Epsalme 66:19, 20. *
20. Otu na ekwafo lilipi tu li ovapiya vaJehova?
20 Kashipu okulonga ehalo laKalunga eshi hatu hangwa komayeleko mounyuni ou woukolokoshi. Ndele nande ongaho, Kalunga oku li pamwe nafye. Omona waye, oo e li Omutwe weongalo naye oku li pamwe nafye. Otu na yo Eendombwedi daJehova dikwetu di dule 7 000 000 mounyuni aushe. Onghee hano, atusheni natu twikileni okukala tu na eitavelo nokuudifa onghundana iwa, tu na momadiladilo eendjovo domushangwa womudo 2013 odo tadi ti: “Kala wa pama ndee nyatipala. . . . Omwene Kalunga koye oku li naave.” — Jos. 1:9.
^ okat. 19 Tala oihopaenenwa imwe vali yaavo va li va ulika ouladi moshitukulwa “Kala ashike wa pama nokunyatipala”! mOshungonangelo yo 15 Februali 2012.


text:
ETUKULWA 15
Onghedi ya yuka yokulongela kalunga
1. Olyelye ta dulu oku tu lombwela nghee tu na okulongela Kalunga?
OMALONGELOKALUNGA mahapu ohaa ti kutya otaa hongo oshili kombinga yaKalunga. Ashike osho itashi shiiva molwaashi ohaa hongo oinima ya yoolokafana kombinga yaKalunga, nonghedi omo e na okulongelwa. Ongahelipi hatu dulu okushiiva onghedi ya yuka yokulongela Kalunga? Kalunga oye ashike ta dulu oku tu lombwela nghee tu na oku mu longela.
2. Ongahelipi to dulu okulihonga nghee u na okulongela Kalunga?
2 Jehova okwe tu pa Ombiibeli opo tu lihonge onghedi oyo i li mondjila yoku mu longela. Jehova oku na ko nasha naave note ke ku kwafela u mone ouwa mehongo laye okupitila mokukonakona Ombiibeli. — Jesaja 48:17.
3. Kalunga okwa hala tu ninge shike?
3 Ovanhu vamwe ohava ti kutya Kalunga okwa hokwa omalongelokalunga aeshe, ashike osho hasho Jesus a honga. Jesus okwa ti: “Hakeshe ou ta ti kuame: Omwene, Omwene! ta i mouhamba womeulu, ndelenee oye tuu ou ha longo ehalo laTate womeulu.” Nomolwaasho osha fimanenena opo tu lihonge kutya ehalo laKalunga olilipi noku li longa. Osho osha kwata moiti molwaashi Jesus okwa ti kutya ovo ihava dulika kuKalunga “ovakolokoshi.” — Mateus 7:21-23.
4. Jesus okwa popya shike kombinga yokulonga ehalo laKalunga?
4 Jesus okwe tu londwela kutya ngeenge otwa hala okulonga ehalo laKalunga, ohatu ka shakeneka omashongo. Okwa ti: “Indeni mu pite moshivelo sha finana. Osheshi oshivelo oshinene, nondjila oya mbwalangadja ei tai twala mekano, ndele ava tava i mo ovahapu; ndele oshivelo oshinini nondjila oya finana ei tai twala momwenyo, novanini vongaho ovo tave i mono.” (Mateus 7:13, 14) Ondjila ya finana, ile onghedi ya yuka yokulongela Kalunga, otai twala komwenyo waalushe, ofimbo ondjila ya mbwalangadja, ile onghedi ya puka yokulongela Kalunga, otai twala mefyo. Ashike Jehova ina hala nande oumwe a kane. Okwa pa keshe umwe omhito e lihonge kombinga yaYe. — 2 Petrus 3:9.
ONGHEDI YA YUKA YOKULONGELA KALUNGA
5. Ongahelipi to dulu okudidilika mo ovo hava longele Kalunga monghedi ya yuka?
5 Jesus okwa ti ohatu dulu okudidilika mo ovo hava longele Kalunga monghedi ya yuka. Ohatu ka ninga ashike ngaho ngeenge otwa konakona osho va itavela nosho yo oilonga yavo. Jesus okwa ti: “Otamu va koneke koiimati yavo.” Okwa weda ko vali a ti: “Omuti keshe muwa ohau ima oiimati iwa.” (Mateus 7:16, 17) Osho inashi hala kutya ovo hava longele Kalunga ihava ningi omapuko. Ashike ohava kendabala okulonga osho sha yuka. Natu ka tale kwaasho tashi dulu oku tu kwafela opo tu didilike mo ovo hava longele Kalunga monghedi oyo a hokwa.
6, 7. Omolwashike elongelokalunga lashili la kanghamena kOmbiibeli? Oshihopaenenwa shaJesus otashi tu hongo shike?
6 Ehongo lavo ola kanghamena kOmbiibeli. Ombiibeli oya ti: “Omishangwa adishe da yandjwa keenghono dOmhepo yaKalunga odi shii kulonga nokukumaida nokupukulula nokutekula mouyuki, omunhu womuKalunga opo a kale a wana nokwa wanenena oshilonga keshe shiwa.” (2 Timoteus 3:16, 17) Omuyapostoli Paulus okwa li a shangela Ovakriste a ti: “Osheshi ondjovo yaKalunga mwe i uda kufye, mwe i tambula hangaashi ondjovo yovanhu, ndelenee ongaashi i li shili ondjovo yaKalunga.” (1 Ovatessaloniki 2:13) Elongelokalunga lashili ola kanghamena ashike kEendjovo daKalunga, Ombiibeli. Inali kanghamena nande komadiladilo opanhu, komifyuululwakalo ile koinima imwe vali i lili.
7 Oinima aishe oyo Jesus a li a honga oya kanghamena kEendjovo daKalunga. (Lesha Johannes 17:17.) Okwa li ha tofa alushe mOmishangwa. (Mateus 4:4, 7, 10) Ovapiya vaKalunga vashili ohava shikula oshihopaenenwa shaJesus mokukala alushe tava hongo omahongo a kanghamena kOmbiibeli.
8. Jesus okwe tu honga shike shi na sha nokulongela Jehova?
8 Ohava longele Jehova aeke. Epsalme 83:19 ola ti: ‘Ove ou to ifanwa Omwene, [“Jehova,” ovelishe 18 mo-NW] ove auke u li po Omukombadambada medu alishe.’ Jesus okwa li a hala ovanhu va shiive kutya Kalunga kashili oye olyelye, nokwa li yo e va honga edina laKalunga. (Lesha Johannes 17:6.) Jesus okwa popya yo a ti: “Omwene Kalunga koye u noku mu twila eengolo, noye aeke u na oku mu kalela,” ile oku mu longela. (Mateus 4:10) Onghee hano, ovapiya vaKalunga ohava shikula oshihopaenenwa shaJesus. Ohava longele ashike Jehova aeke, hava longifa edina laye, nohava hongo yo ovanhu vakwao edina laKalunga naasho te ke tu ningila monakwiiwa.
9, 10. Ohatu ulike ngahelipi kutya otu holafane?
9 Ovalongelikalunga vashili ove holafane. Jesus okwa li a honga ovahongwa vaye va kale ve holafane. (Lesha Johannes 13:35.) Kashi na nee mbudi kutya ohatu kala peni, otwa dja meputuko lilipi ile otu li eehepele ile oipuna, ohole yetu yokuholafana otai ke tu hanganifa. (Ovakolossi 3:14) Nomolwaasho ihatu i koita noihatu dipaa ovanhu vakwetu. Ombiibeli otai ti: “Opo tuu opo tapa shiivika ovana vaKalunga novana vaSatana. Keshe tuu ou iha longo ouyuki, oye ke fi womuKalunga, naau e he hole omumwaxe.” Oya weda ko ya ti: “Fye otu nokuholafana, tu ha fe Kain, ou a dja momunawii nokwa dipaa ondenge yaye.” — 1 Johannes 3:10-12; 4:20, 21.
10 Ohatu longifa efimbo letu, eenghono detu nosho yo oiniwe yetu opo tu kwafele ovanhu vakwetu nokutwaafana omukumo. (Ovaheberi 10:24, 25) Ohatu ‘ningile aveshe ouwa.’ — Ovagalati 6:10.
11. Omolwashike taku tiwa kutya ohatu ka xupifwa ashike okupitila muJesus?
11 Ova itavela kutya otava ka xupifwa ashike okupitila muJesus. Ombiibeli otai ti: “Exupifo la kala muye, osheshi kaku nedina limwe lilili koshi yeulu, la yandjelwa ovanhu omo tu nokuxupifilwa mo.” (Oilonga 4:12) MEtukulwa eti-5 lembo eli, otwe lihonga kutya Jehova okwa tuma Jesus opo a yandje omwenyo waye u li ekulilo lovanhu ovaduliki. (Mateus 20:28) Jehova okwa hoolola Jesus oye a ka pangele e li Ohamba kombada yedu. Nomolwaasho Ombiibeli otai tu lombwele kutya otu na okukala hatu dulika kuJesus ngeenge otwa hala tu ka kale nomwenyo fiyo alushe. — Lesha Johannes 3:36.
12. Omolwashike ihatu kufa ombinga moinima yopapolotika?
12 Ihava kufa ombinga moinima yopapolotika. Jesus ka li a kufa ombinga moinima yopapolotika. Eshi a li ta pangulwa, okwa li a lombwela omupangeli Omuroma Pilatus a ti: “Ouhamba wange kau fi womounyuni ou.” (Lesha Johannes 18:36.) Ngaashi Jesus, nafye otu li ovadiinini kepangelo laKalunga lomeulu, kashi na nee mbudi kutya otu li peni, itatu ka kufa ombinga moinima yopapolotika. Ndele nande ongaho, Ombiibeli oye tu lombwela tu ‘dulike kovapangeli,’ sha hala kutya, komapangelo. (Ovaroma 13:1) Ohatu dulika keemhango domoilongo omo tu li. Ashike ngeenge omhango yavo otai kondjifafana nomhango yaKalunga, ohatu ka hopaenena ovayapostoli ovo va ti: “Okudulika kuKalunga ku dule okudulika kovanhu.” — Oilonga 5:29; Markus 12:17.
13. Ohatu udifa shike kombinga yOuhamba waKalunga?
13 Ova itavela kutya Ouhamba waKalunga oo ashike tau ka xulifa po omaupyakadi oo e li mounyuni. Jesus okwa ti: ‘Evangeli louhamba’ otali udifilwa ounyuni aushe. (Lesha Mateus 24:14.) Kape na nande epangelo lopanhu tali dulu okuninga osho Ouhamba waKalunga tau ke tu ningila. (Epsalme 146:3) Jesus okwe tu honga tu ilikane kombinga yOuhamba waKalunga eshi a ti: “Ouhamba woye nau uye; ehalo loye nali wanifwe kombada yedu yo ngaashi meulu.” (Mateus 6:10) Ombiibeli otai tu lombwele kutya Ouhamba waKalunga otau ka hanauna po omapangelo aeshe opanhu “ndelenee owo vene tau ka kala fiyo alushe.” — Daniel 2:44.
14. Oolyelye wa didilika kutya ohava longele Kalunga monghedi ya yuka?
14 Konima eshi wa konakona oitwa oyo, lipula kutya: ‘Mbela oolyelye omahongo avo a kanghamena kOmbiibeli? Oolyelye hava hongo ovanhu kombinga yedina laKalunga? Oolyelye ve holafane tashi di komutima nova itavela kutya Kalunga okwa tuma Jesus e tu xupife? Oolyelye ihava kufa ombinga moinima yopapolotika? Oolyelye hava udifa kutya Ouhamba waKalunga oo ashike tau ka xulifa po omaupyakadi etu? Eendombwedi daJehova ashike. — Jesaja 43:10-12.
MBELA OTO KA NINGA PO SHIKE?
15. Otu na okuninga shike ngeenge otwa hala Kalunga a kale a hokwa onghedi omo hatu mu longele?
15 Inashi wana ashike okukala wa itavela kutya Kalunga oko e li. Eendemoni nado oda itavela kutya Kalunga oko e li, ashike ihadi dulika kuye. (Jakob 2:19) Ngeenge otwa hala Kalunga a kale a hokwa onghedi omo hatu mu longele, katu na ashike okukala twa itavela kutya oko e li, ndele otu na yo okukala hatu dulika kuYe.
16. Omolwashike tu na okudja mo momalongelokalunga oipupulu?
16 Otu na okudja mo momalongelokalunga oipupulu opo Kalunga a tambule ko onghedi omo hatu mu longele. Omuprofeti Jesaja okwa ti: “Djeni mo mokati kavo, lifeteni.” (Jesaja 52:11; 2 Ovakorinto 6:17) Nomolwaasho otwa pumbwa okweefa po oshinima keshe sha pambafana nomalongelokalunga oipupulu.
17, 18. “Babilon shinene” oshike, nomolwashike sha endelela okudja mo muBabilon shinene?
17 Omalongelokalunga oipupulu oelipi? Elongelokalunga keshe olo itali hongo ovanhu va longele Kalunga monghedi oyo i li metwokumwe nEendjovo daye. Ombiibeli otai ti kutya omalongelokalunga aeshe oipupulu oo “Babilon shinene.” (Ehololo 17:5) Omolwashike mbela? Omolwaashi omahongo mahapu oipupulu opalongelokalunga okwa tameka moshilando Babilon konima yEyelu laNoa. Omahongo oo oipupulu okwa tandavela kombada yedu alishe. Pashihopaenenwa, ovanhu ovo va li muBabilon okwa li hava longele oikalunga yomaludi atatu. Nokunena omalongelokalunga mahapu ohaa hongo ovanhu kutya Kalunga Omukwatatu, ashike Ombiibeli otai hongo kutya oku na ashike Kalunga umwe aeke kashili, Jehova, nosho yo kutya Jesus Kristus Omona waye. (Johannes 17:3) Ovanhu ovo va li hava kala muBabilon ova li yo va itavela kutya konima ngeenge omunhu a fi, ope na sha osho hashi xupu po shi na omwenyo nohashi dulu okuhepekwa moheli. Osho kashi fi shoshili nandenande. — Tala omafatululo oitya pexulilo lembo, oshitwa 14, 17 nosho yo 18.
18 Kalunga okwa xunganeka kutya mafiku omalongelokalunga aeshe oipupulu otaa ka xulifwa po. (Ehololo 18:8) Mbela ou udite ko kutya omolwashike sha endelela okufiya po elongelokalunga loipupulu? Jehova Kalunga okwa hala u ninge ngaho fimbo ina katuka onghatu. — Ehololo 18:4.
19. Ongahelipi Jehova te ke ku fila oshisho ngeenge owa tokola oku mu longela?
19 Ngeenge owa tokola okufiya po elongelokalunga loipupulu ndele to hoolola okulongela Jehova, vamwe vomookaume koye ile ovapambele voye itava ka uda ko etokolo loye, notashi dulika va kendabale oku ku efifa po okulongela Jehova. Ashike kala u shii kutya Jehova ite ke ku efa. Oto ka kala oshilyo shoukwaneumbo wa hangana, oo u holafane shili noto ka kala yo u na eteelelo loku ka kala nomwenyo mounyuni mupe waKalunga. (Markus 10:28-30) Otashi dulika nokuli nookaume koye vamwe ile ovapambele voye ovo va li ve li omhinge netokolo loye lokulongela Jehova, va ka tokole okukonakona Ombiibeli.
20. Omolwashike sha fimana okulongela Kalunga monghedi ya yuka?
20 Monakwiiwa i li popepi, Kalunga ota ka xulifa po oukolokoshi aushe, nOuhamba waye otau ka pangela kombada yedu. (2 Petrus 3:9, 13) Olo itali ka kala tuu efimbo litunhula! Ovanhu aveshe otava ka longela Jehova monghedi oyo a hokwa. Onghee hano, osha fimana u katuke eenghatu paife u longele Kalunga monghedi ya yuka..
Lihonga shihapu
Omolwashike hatu ifanwa Eendombwedi daJehova?
Tala omatomheno atatu kutya omolwashike twa tambula ko edina olo.