c: application/epub+zip

text:
Ocisungo 99 Lohutililo
cl ocip. 15 ovin. 20-23 lokakasia kem. 157 (Akuk. 30)
Oku Tangiwa Kuembimbiliya: Esinumũilo 19-22 (Akuk. 10)
No. 1: Esinumũilo 22:20-30 (ka yi ka pitahãle akukutu 4)
No. 2: Ndomo Ekandu li Nyõla Ukamba Wetu la Suku—rs kem. 282 ocin. 1-283 ocin. 1 (Akuk. 5)
No. 3: Omãla Vokatumba—Yehova wa Nõla Omãla Vespiritu Vonduko ya Yesu Kristu—it-1 kem. 52 ocin. 11-53 ocin. 2 (Akuk. 5)
Akuk. 10: Pulisa Manji Ukuakusongola Upange Woku Kunda. Nye ca kongela vocikele caye? Poku nyula ocimunga cimue cupange woku kunda, wa siata oku linga nye? Vamanji kocimunga caco va siata oku kuatisiwa ndati? O pondola ndati oku kuatisa omunu lomunu eci a pinga ekuatiso kokuove catiamẽla kupange woku kunda?
Akuk. 20: “Tu Amamiko Oku Kuata Uloño Kupange Woku Kunda—Poku Kapako Omanu tu Sanga.”Ohundo yi lingiwa lapulilo amue kolonjeveleli. Noke yoku linga ohundo, ku lingiwe ovindekaise vivali. Catete, ci lekise ukundi umue okuti eca Utala Wondavululi wosãi, pole, ka kapiko omunu a sanga. Ocindekaise cavali, ci lekise ndomo ukundi umuamue o lekisa okuti wa kapako omunu a sanga.
Ocisungo 84 Lohutililo
Esunga Lieci ci Kuetele Esilivilo: Yesu wa kapeleko omunu lomunu kuenda wa lekisa onjongole kokuavo. Onjanja yimue Yesu wa limbuka esakalalo liulume umue wa kala ocisitatuĩ, kuenje poku u sakula wa ci lingila vuyombeki oco ka ka muiwe lowiñi. (Mar. 7:31-35) Eye wa kapeleko olondonge viaye poku limbuka okuti ka va lipuile kuenda ka va longisile ovina vialua vepuluvi limuamue. (Yoa. 16:12) Ndaño okuti Yesu o kasi kilu, pole wa kapako omanu vosi. (2 Tim. 4:17) Omo okuti tulondonge via Kristu tu sukila oku kuama ongangu yaye. (1 Pet. 2:21; 1 Yoa. 3:16, 18) Omo liaco, tu loñoloha lika kupange woku kunda nda okuti tua kapako ekalo lonjongole kuenda ovituwa viomunu tu sanga. Eye o pondola lika oku tu yevelela nda wa limbuka okuti tua kapako ekalo liaye okuti oku eca lika esapulo Liusoma ale alivulu ci sule.
Pitulula ovina viaco vokuenda kuefendelo liepata ale osimbu o kasi kupange woku kunda o sukila oku linga apongoloko kolondaka viove vioku fetika ombangulo, oco o kuatise omunu wa sanga oku kuata elomboloko liasuapo.
Vokuenda kuolohongele viupange woku kunda, manji o songola a lombolole ale a lekise ndomo tu pondola oku kapako omanu tu sanga kupange woku kunda.
Ocisungo 26 Lohutililo
cl ocip. 16 ovin. 1-9 (Akuk. 30)
Oku Tangiwa Kuembimbiliya: Esinumũilo 23-27 (Akuk. 10)
No. 1: Esinumũilo 25:17–26:10 (ka yi ka pitahãle akukutu 4)
No. 2: Ceci Embimbiliya li Popia Catiamẽla Kocendalomuenyo—rs kem. 32 ocin. 2-33 ocin. 3 (Akuk. 5)
No. 3: Oku li Posuisa—Oku li Posuisa Ndomo Kua Tukuiwa Vovisonehua—it-1 kem. 56 § 1-4 (Akuk. 5)
Akuk. 10: Ekamba Liocili li Lomboloka Nye? Ohundo yopiwa vovideo losapi, Ekamba Liocili li Lomboloka Nye? (Tala vo jw.org, kuenda kũlĩhĩsa vokasapi hati, ALONGISO EMBIMBILIYA>AMALẼHE) Fetika loku lekisa ovideo yaco kolonjeveleli. Noke linga apulilo a kuãimo kolonjeveleli: (1) Ekamba liocili li lomboloka nye? (2) Nye o sukila oku limbuka kekamba limue? (3) O pondola ndati oku sanga ekamba liwa? (4) Alikolisilo api o sukila oku linga oco ukamba wene wa amameko?
Akuk. 10: Ocisola Oco Ondimbukiso Yetu. (Yoa. 13:35) Ohundo yi lingiwa lapulilo amue kolonjeveleli yupiwa vo Anuariu yo 2014 kemẽla 48 ocinimbu 1, toke kemẽla 49 ocinimbu 3; kuenda kemẽla 69 ocinimbu 1 toke kemẽla 70 ocinimbu 2. Laleka olonjeveleli oku lombolola ovina via lilongisako.
Akuk. 10: “Olondaka vi Vetiya Havio Via Sunguluka Vioku Kundila Kovitumãlo ku Sangiwa Omanu Valua.” Apulilo latambululo. Nda vocikanjo cene muli ovitumãlo mu pita omanu valua, pulisa manji ukuakusongola ohongele yupange woku kunda oco alombolole esokiyo lia lingiwa lioku kundila kocitumãlo caco kuenda laleka olonjeveleli oco vi lombolole ovolandu va kuata.
Ocisungo 92 Lohutililo
1. Nye akongelo ana okuti a kuete ovitumãlo mu pita omanu valua, va vetiyiwa oku linga?
1 Akongelo ana okuti a kuete ovitumãlo mu pita omanu valua, va vetiyiwa oku linga esokiyo lioku kundila kovitumãlo viaco lekuatiso lioku kapa alivulu komesa. Nda alivulu a kapiwa komesa, akundi vavali va noliwa va kala ponele yomesa yaco. Ovo va sukila oku lianja lomanu, kuenda oku kuata ukamba lavo. Nda okuti omunu umue wa lekisa onjongole, ukundi umue o pondola oku fetika ombangulo poku pula ndoco: “Anga hẽ wa lipulile ale eci Embimbiliya li longisa catiamẽla kondaka yaco?” Ukundi ukuavo o pondola oku kuatisa oku eca uvangi ka wa sokiyiwile.
2. Lombolola ulandu umue u lekisa esilivilo lioku kundila kovitumãlo ku sangiwa omanu valua poku kapa alivulu komesa.
2 Eliangiliyo liaco, lia siata oku kuatisa omanu valua oku lilongisa Embimbiliya. Umalẽhe umue okuti o lilongisila kosikola yavelapo, poku linga upange waye wo kosikola wa nolapo oku soneha ovina viatiamẽla Kolombangi Via Yehova, pole ka tẽlele oku sanga Onjango yimue Yusoma. Kosemana yikuavo wa mola omesa yimue kua kapiwa alivulu. Noke wa fetika oku lilongisa Embimbiliya kuenje cilo wa papatisiwa kuenda wa siatavo oku kundila kovitumalo ku sangiwa omanu valua.
3. Nye akundi vamue va siata oku popia catiamẽla koku eca uvangi kovitumãlo ku sangiwa omanu valua?
3 Manji umue ukãi okuti wa siatavo oku kundila kovitumãlo ku sangiwa omanu valua wa popia hati: “Omanu vamue va talama ponele yomesa, oco va ambate olorevista viokaliye. Pole vakuavo, lalimue eteke va yevele ovina via tiamẽla Kolombangi Via Yehova. Nda limbuka okuti omo liesokiyo liaco omanu valua va vetiyiwa oku lilongisa Embimbiliya.” Manji ukuavo ukãi wa popiavo ndoco: “Eliangiliyo lioku kundila kovitumãlo ku sangiwa omanu valua li vetiya halio lia sunguluka momo li kuatisa omanu oku yevelela ciwa.”
4 Cikuete esilivilo oku kapa o mesa yaco pocitumãlo cimuamue, keteke limuamue, kuenda kelivala limuamue liosemana. Momo ci vetiya omanu oku kũlĩha ciwa ocitumãlo caco, kuenda va lianja poku pinga elivulu limue. Anga hẽ vekongelo o kasi mua lingiwa esokiyo lioku kundila kovitumãlo ku sangiwa omanu valua? Nda kua lingiwa, citava okuti o pondola oku kuatisa kupange waco lesanju loku kuata onima yiwa koku “longisa ondaka yiwa yusoma wa Suku.”—Luka 9:60.
Ocisungo 50 Lohutililo
cl ocip. 16 ovin. 10-17 (Akuk. 30)
Oku Tangiwa Kuembimbiliya: Esinumũilo 28-31 (Akuk. 10)
No. 1: Esinumũilo 30:15–31:8 (ka yi ka pitahãle akukutu 4)
No. 2: Ovinyama Oviendalomuenyo—rs kem. 33 § 4-34 § 3 (Akuk. 5)
No. 3: Oku li Posuisa—Elungulo Kakristão Liatiamẽla Koku li Posuisa—it-1 kem. 56 §§ 5-6 (Akuk. 5)
Akuk. 10: “Talavaya Lonumbi Yetu yo Internet Kupange Woku Kunda—Apulilo Atambuluiwa Lembimbiliya.” Ohundo yilingiwa lapulilo kolonjeveleli. Lombolola apulilo amue atambuluiwa lonumbi yetu yo Internet. (kuende vonumbi yetu yo jw.org, kuenda tioka pokasapi ALILONGISO EMBIMBILIYA > APULILO ATAMBULUIWA LEMBIMBILIYA.) Loku teta onimbu lekisa onumbi yimue yi sangiwa vocipama caco. Laleka olonjeveleli oco vi lombolole ndomo va pondola oku talavaya lonumbi yaco kupange woku kunda lonjila yimue ya litepa.
Akuk. 10: “Eci Nda Endele Onjanja Yavali Konjo Yaye so Sangeleko!”Ohundo yilingiwa lapulilo kolonjeveleli. Lombolola esunga lieci ci kuetele esilivilo oku pandikisa eci ka tu sangi omunu umue konjo onjanja yavali.—Mat. 28:19, 20; Mar. 4:14, 15; 1 Va Kor. 3:6.
Akuk. 10: “Elivulu Liokaliye Lioku Konomuisa.”Ohundo. Pitulula olonumbi vi sangiwa vokasapi: “Ndomo O Fetika Oku Linga Akonomuiso” a sangiwa Velivulu Lioku Konomuisa. Lombolola ovina vi sangiwa velivulu liaco liokaliye. Kongelamo ocindekaise cukundi umue o vangula lika liaye poku talavaya Lelivulu Lioku Konomuisa.
Ocisungo 69 Lohutililo
Vocipama Losapi hati: “Alongiso Embimbiliya” ci kasi vonumbi yetu yo jw.org, mu sangiwa onepa yokuti, “Apulilo Atambuluiwa Vembimbiliya.” Nda tua kũliha ciwa apulilo aco atambuluiwa, tu pondola oku tiamisila ovisimĩlo viomanu tu sanga katambululo Embimbiliya a sangiwa vonumbi yetu yo Internet. Apulilo aco a pondolavo oku tu kuatisa oku fetika ombangulo kupange woku kunda. Tu pondola oku nõla epulilo limue li vetiya onjongole yomanu va sangiwa vocikanjo cetu loku ecelela okuti omunu waco o situlula ocisimĩlo caye kueci Embimbiliya li lombolola poku kuama olonumbi vi sangiwa vo jw.org. Noke tu pondola oku u lekisa ale oku u lomboluila ndomo tu sanga olonumbi viaco. Ocina cikuavo tu sukila oku linga oku pinga kokuaye oco a tange atambululo a sangiwa vonumbi yetu yo Internet jw.org. Manji umue okuti ukãi wa manji ukuakunyula akongelo wa siata oku kuata onima yiwa poku talavaya lonumbi yaco wa popia hati: “Omanu valua va siata oku lipula ndoco: Anga hẽ Suku eye wa siata oku tu kokela ohali?” O yongola hẽ oku kũlĩha etambululo liaco vokuenda kuolosengundu 51? Noke eye eca etambululo poku lekisa ovideo vo kombutador yaye yopeka. Poku malusula o lombolola ocipama 11 celivulu Embimbiliya Li Longisa Nye?
Anga hẽ wa siatavo oku popia olondaka viaco catiamẽla komunu umue wa lekisa onjongole? Ndaño okuti wa siata oku nyula omunu wa lekisa onjongole, pole ku pondola oku tapela ombuto yocili ove wa kũla. (1 Va Kor. 3:6) Akundi vamue va siata oku sonehela ukanda umue komunu una okuti ka sangiwa konjo yaye ale va sia ukanda waco pepito liomunu waco. Akundi vakuavo va linga apongoloko oco va sange konjo omunu va kundila kuenda va pinga etendelo liaye liotelefone, loku u pula ndoco: “Ove hẽ wa siata oku tanga asapulo?” Opondola oku nyula omunu waco poku u kundila lekuatiso liukanda umue, oku tuma esapulo, oku sia ukanda umue vepito liomunu waco ale oku u telefonalela. Ndaño okuti ka ci leluka oku sanga omunu waco konjo, pole, citava oku vetiya onjongole yaye.
Akundi valua voluali luosi va siata oku talavaya ciwa lo Índice das Publicações da Torre de Vigia oco va lingemo akonomuiso. Pole, omo okuti o Indice yaco yinene calua ya sandekiwa lika kalimi amue. Omo liaco, Elivulu Lioku Konomuisa Liolombangi Via Yehova, lia pongiyiwa kueci ci soka 170 kalimi. Alivulu a sangiwa Velivulu Lioku Konomuisa a pangiwa oku upisa kunyamo wo 2000. Olio, ka lia sandekiwile kalimi ana okuti a kuete ale o Indice, pole lia kapiwa vo Biblioteka da Torre de Vigia kuenda Vutala Wondavululi. Elivulu Lioku Konomuisa li pondola oku ku kuatisa oku kũliha atambululo apulilo Embimbiliya, oku sanga olonumbi viatiamẽla komunu lomunu, oku pongiya olohongele viekongelo kuenda efendelo liepata.
Ocisungo 48 Lohutililo
cl ocip. 16 ovin. 18-22 lokakasia kem. 167 (Akuk. 30)
Oku Tangiwa Kuembimbiliya: Esinumũilo 32-34 (Akuk. 10)
No. 1: Esinumũilo 32:22-35 (ka yi ka pitahãle akukutu 4)
No. 2: Poku fa, Omunu ka Kuete Ocilelembia, Kuenda Espiritu Okuti, Via Amamako Lomuenyo—rs kem. 34 § 4-36 § 5 (Akuk. 5)
No. 3: Ukahokolo—Oku Linga Ukahokolo “Ekandu ku Suku”—it-1 kem. 58 §§ 1-6 (Akuk. 5)
Akuk. 10: Oku Eca Olorevista Vokuenda Kuosãi ya Cembanima. Ohundo lapulilo kolonjeveleli. Linga ovindekaise vitatu poku kuama olonumbi vi sangiwa kemẽla lilo. Noke yocindekaise locindekaise laleka olonjeveleli oco vi lombolole esunga lieci cikuetele esilivilo oku kapako olonumbi viaco kovikanjo vimue.
Akuk. 10: Vievi vi sukiliwa vekongelo.
Akuk. 10: Nye Tua Linga? Ohundo lapulilo kolonjeveleli. Laleka akundi oco vi lombolole ndomo va kuatisiwa poku kapako onumbi yi sangiwa vocipama losapi hati: “Tu Amamiko Oku Kuata Uloño Kupange Woku Kunda —Poku Kapako Omanu tu Sanga.” Pulisa olonjeveleli oco vi lombolole ovolandu awa va kuata.
Ocisungo 119 Lohutililo
▪ Kuvala kuenda Cembanima: Embimbiliya li Longisa Nye? ale okokanda losapi hati: Ove hẽ, o Yongola Oku Kũliha Ocili? Susu kuenda Kayovo: Olombrochura vi kuete ci soka 32 kamẽla ndeci: Olondaka Viwa vi Tunda ku Suku!, Yevelela Suku ale Yevelela Suku Kuenje o Kala Otembo ka yi Pui.
▪ Ombrochura losapi hati: “Ovipama Viange Viembimbiliya.” Tu vetiya akundi vosi capiãla enene olonjali, oco va linge epingilo liombrochura yaco yokaliye kakongelo avo. Ombrochura yaco ya sandekiwa kalimi ndeci: Kelimi Liumbundu, kelimi lio Kikongo, kelimi lio Kimbundu kuenda kelimi lio Nyaneka. Tu pondola oku kuama ombrochura yaco vefendelo liepata ale oku talavaya layo kupange woku kunda.
▪ Oku Tumbikiwa Kuolonjango Viusoma: Kolosãi via pita, kua tumbikiwa olonjango Viusoma kakongelo ndeci: Ko Benfica Tendas, Umbundu Kuito Bie Centro, Viana 9 Paraiso kuenda ko Bom Jesus.
“Tu kasi oku linga upange umue woku nyula omanu. Olonjali vialua vi yongola okuti omãla vavo va kuatela ocisola Suku. Osima hẽ okuti olonjali vi pondola oku longisa omãla vavo ale omãla va pondola ovo muẽle oku lilongisa oku sola Suku?” Ecelela etambululo. Lekisa emẽla lia sulako Liutala Wondavululi 1 ya Cembanima, kuenje, kũlĩhĩsili kumosi epulilo liatete, kuenda cimue pokati kovisonehua via tukuiwa. Eca olorevista kuenda linga eliangiliyo lioku tiuka oco u kũlĩhĩsi epulilo li kuãimo.
“Tu kasi oku nyula omanu oco tu va sapuile eci catiamẽla Kusoma wa Suku. Tua kũlĩha okuti omanu va kuete ovisimĩlo via litepa viatiamẽla ku Suku. Anga o sima okuti omanu va tenda okuti Suku ongusu yimue, ale o kasi ndekamba limue okuti lia kapako ekalo liomunu lomunu pokati ketu? [Ecelela etambululo.] Ocinimbu eci Cembimbiliya ci tu lomboluila ukamba Suku a yongola okuti owo tu u kuatela. [Tanga Tiago 4:8.] Orevista yilo, yi lombolola ovina vitatu tu sukila oku linga oco tu kuate ukamba la Suku.”
“Tu kasi oku nyula omanu omo liovitangi vioku vela. Ocisoko Citata Omanu va Vela Voluali Luosi, ca lekisa okuti pokati komanu vakuãla, umosi pokati kavo o ka vela uveyi wowonõ kuenda esumuo. Ove hẽ o sima okuti uveyi wowonõ u kasi oku livokiya calua? [Ecelela etambululo.] Embimbiliya li tu ihã elavoko liokuti kovaso yoloneke, ka ku ka kala vali oku vela. [Tanga Esituluilo 21:3, 4.] Orevista yilo yi lombolola ovina vimue omanu va kũlĩhã viatiamela kuveyi wowonõ.”
Vokuenda kuosãi ya sulako ya Kupemba tua kuata evokiyo liokaliye lieci cisoka 2.527.466 kolowola viupange woku kunda, tua eca eci ci soka 834.702 kolorevista, tua nyula eci ci soka 1.757.902 komanu, tua longisa Embimbiliya kueci ci soka 463.825 komanu kuenda ci soka 12.642 va talavaya kupange wakundi votembo yosi. Tu eca esivayo ku Yehova omo liupange waco.
1 2 3 4
^ ***sn ocisungo 99 Yoleli Osoma yo Kilu Lieve***
Ocisungo 99
Yoleli Osoma yo Kilu Lieve
(Esituluilo 7:9)
1. Owiñi wo kolofeka
lapata añi añi,
Wa li kongela ku Kristu
lolombuavekua viaye.
Usoma wa tumbikiwa;
Ndopo wiya palo posi.
Owo elavoko liocili,
Ombanjaile ya velapo.
(Etaviyo)
2. Tu yoleli Kristu Soma yetu
lesanju lialua.
Soma Yombembua wa tẽlisa
upange wa Suku.
Eyovo li li’ocipepi:
Oluali lua yokoka ño,
Ava va fa va ka pinduka.
Tu ka yolela lesanju!
(ETAVIYO)
Tu sivayi Suku;
Lomõlaye Kristu,
Wa tu yovola locisembi.
Kaliye tu kala palo posi
Otembo yenda ño hũ.
(Talavo Osa. 2:6; 45:1; Isa. 9:6; Yoa. 6:40.)
^ ***cl amẽl. 156-157 Yesu ‘o Tumbika Esunga Kilu Lieve’***
Soma Mesiya ‘o Tumbika Esunga Kilu Lieve’
20, 21. Kotembo yetu, ndamupi Soma Mesiya a siata oku tumbika esunga kilu lieve kuenda Vekongelo lia Kristão?
20 Tunde eci Yesu a linga Soma Mesiya kunyamo 1914, eye wa siata oku tumbika esunga kilu lieve. Ndamupi? Eye wa siata oku kuata ocikele coku tẽlisa ocitumasuku caye ci sangiwa kelivulu lia Mateo 24:14. Olondonge via Yesu palo posi va kasi loku vangula lomanu kolofeka viosi ocili catiamẽla Kusoma wa Yehova. Ndeci Yesu a linga, ovo va siata oku kundila olondaka viwa via Suku komanu vosi locituwa cimue ca sunguluka okuti kava lekisa ocame, loku sandiliya omanu vosi, cikale amalẽhe ale akulu, cikale olohuasi ale olohukũi, akãi ale alume okuti va kuata epuluvi lioku kũlĩha Yehova, Suku yesunga.
21 Yesu layevo o kasi loku tumbika esunga vekongelo Liakristão, muna okuti eye Utue. Ndomo ca popiwa vovitumasuku, Yesu wa eca ‘olongavelo viomanu,’ Akristão akulu vakuekolelo vana va songuila ekongelo. (Va Efeso 4:8-12) Poku tata olomeme vi soliwe via Suku, akulu vaco vekongelo va kuãi ongangu ya Yesu Kristu koku tumbika esunga. Ovo olonjanja viosi va ivaluka okuti Yesu o yongola oco olomeme viaye vi tatiwa ciwa lesunga, okuti ka ci kuete oku kapako ekalo, ocituwa ale ukuasi.
22. Yehova o liyevite hẽ ndati, catiamẽla kovina ka via sungulukile vi lingiwa mulo voluali etaili lilo? Kuenda Suku wa nõla omõlaye Yesu oco a linge nye?
22 Kotembo yi keya kovaso, Yesu oka tumbika esunga kolonepa viosi violuali. Ovina ka via sungulukile via siata oku lingiwa voluali lulo luevĩho, vi kasi loku livokiya. Omãla valua va siata oku fa lonjala, omo liovina ka via sungulukile, ca piãla enene eci tu sokolola kueci catiamẽla kolombongo kuenda kotembo yi pesiwila ño olivova koku panga ovota ovoyaki kuenda oku posuisa omanu vana vakuepela va siata oku vanjiliya ño ovina viavo muẽle. Olohuluwa viomanu va kasi loku fa unyamo lunyamo, omo liovina ka via sungulukile vi kasi loku lingiwa. Omo liaco, ovina viosi ka via sungulukile, vi kokisa onyeño yesunga lia Yehova. Eye wa nõla omõlaye oco a linge uyaki umue wa sunguluka loluali olu ka lua sungulukile, oco ku nyõliwe ovina viosi ka via sungulukile. —Esituluilo 16:14, 16; 19:11-15.
23. Noke yo Harmagedo, ndamupi Kristu aka tumbika esunga otembo yenda ño hũ?
23 Pole, esunga lia Yehova li kisika vali calua okuti hakukundulako ño lika olondingaĩvi. Eye wa nõla Omõlaye oco a viale “Ndosoma Yombembua.” Noke yuyaki wo Harmagedo, uviali wa Yesu uka tumbika ombembua koluali luosi, kuenda eye oka viala “lesunga.” (Isaya 9:6, 7) Yesu lonjongole yalua oka mãlusulako ovina ka via sungulukile vina vi koka evalo kuenda ohali mulo voluali. Kolonepa viosi violuali, Yesu oka teyuila esunga liwa lia Yehova. Eci ci kuete esilivilo lialua okuti tu sandiliya oku setukula esunga lia Yehova. Tu sokololi ndomo etu tu pondola oku ci linga.
^ ***cl emẽl. 157 Yesu ‘o Tumbika Esunga Kilu Lieve’***
Apulilo Oku Sokolola
Osamo 45:1-7 Momo lie etu tu sukilila oku kolela okuti Soma Mesiya oka tumbika esunga?
Mateo 12:19-21 Ndomo ca lekisiwa vocitumasuku, ndamupi Mesiya a tata omanu va sokisiwa okuti va siñaliwa?
Mateo 18:21-35 Ndamupi Yesu a longisa okuti vesunga liocili mua kongela ohenda?
Marko 5:25-34 Ndamupi Yesu a lekisa okuti esunga lia Suku likapako akalo omanu?
^ ***sn ocisungo 12 Ohuminyo Yomuenyo ko Pui***
Ocisungo 12
Ohuminyo Yomuenyo ko Pui
(Osamo 37:29)
1. Omanu va ka kala hũ,
Posi lomuenyo ko pui.
‘Ambombe va sumũlũha,’
Koloneke viya.
(Etaviyo)
2. Vofeka yina yulamba;
Omanu va ka li pua.
Yehova o ka tu viala,
Ombembua yi keya.
(Etaviyo)
3. Omanu va ka pinduiwa,
Usumba ndopo u pua.
Suku o kuete ohenda,
O tu lembeleka.
(ETAVIYO)
Tu ka kala ño hũ.
Tu kuati epandi.
Suku wa ci popia,
O ci tẽlisa.
(Talavo Isa. 25:8; Luka 23:43; Yoa. 11:25; Esit. 21:4.)
^ ***sn ocisungo 84 “Nda Panga”***
Ocisungo 84
“Nda Panga”
(Luka 5:13)
1. Mõla Suku wa tu sola
Wa siapo Isiaye kilu
Weya oku kala,
Kumue lomanu;
Ocili wa va longisa.
Kuenda wa va lembeleka,
Olombeyi wa sakula.
Upange waye wa u tẽlisa
Yu wa popia hati: “Nda panga.”
2. Yehova o tu kuatisa
Lukuenje wa koleliwa,
Tu lingi upange,
Lesanju lialua,
Ambombe tu va kuatisa.
Tu va lekisa ohenda
Tu kuativo ocisola.
Tu sapuila imbumba lolosie,
Locisola tuti: ‘Tua panga.’
(Talavo Yoa. 18:37; Va Efe. 3:19; Va Fil. 2:7.)
^ ***sn ocisungo 26 Endaenda la Suku!***
Ocisungo 26
Endaenda la Suku!
(Mika 6:8)
1. Enda la Suku lumbombe;
Kala ukuacili.
Kolela ño ku Yehova;
Kuenje o pamisiwa.
Amako lesunga liove,
Ũvi ku ka kuame;
Yehova a ku songuile,
Ndomõla utito.
2. Enda lesunga lia Suku;
Yuvula akandu.
Loñoloha kespiritu,
Sanjuisa ño Yehova.
Lingainga ovina viwa
Ocili, lesunga,
Loku amako kespiritu,
Kolela Yehova.
3. Kuama Suku lekolelo,
Amẽla Kokuaye
Esanju liwa li tunda,
Kasumũlũho Aye.
Enda Laye o sanjuka
Imba ovisungo.
Esanju li ko kuatisa,
Kupange Wusoma.
(Talavo Efet. 5:24; 6:9; Va Fil. 4:8; 1 Tim. 6:6-8.)
^ ***cl amẽl. 158-160 ‘Lekisa Esunga’ Poku Endaenda la Suku***
1-3. (a) Momo lie etu tu kuetele ofuka la Yehova? (b) Nye Upopeli wetu ukuacisola a yongola kokuetu okuti oco tu linga?
SOKOLOLA oku yikiwa ndomandekua vombaluku yimue yi kasi loku vomba kosi yovava. Osimbu ove o kasi loku sokolola okuti ka kuli vali elavoko, ku molẽha omunu umue oku yovola loku ku kapa pocitumãlo cimue cakolapo. Ocili okuti o kala lesanju lialua eci o yovuiwa kocitangi caco loku ku sapuila okuti: ‘Kaliye ove wa yovoka’! Ove hẽ, nda kua liyevele okuti o kuete ofuka lomunu waco wa ku yovola? Ocili okuti, ove wo levala omuenyo wove.
2 Oku setahãisa kuaco oku, ku lekisa eci Yehova a siata oku a tu lingila. Ocili okuti, etu tua levala ofuka ku Suku. Eye wa pongiya ocisembi cina ca tu ĩha epuluvi lioku yovuiwa kekandu kuenda kokufa. Poku kũlĩha okuti tua yovuiwa, omo lioku kolela kocilumba cina ca posoka, akandu etu a eceliwa, kuenda otembo yetu yo kovaso ya kolapo. (1 Yoano 1:7; 4:9) Ndomo tua ci mõla ale kocipama 14, ocisembi ocindekaise cimue ca velapo cocisola ca Yehova kuenda esunga liaye. Ndamupi tu pondola oku tambuluiya?
3 Ca sunguluka oku limbuka eci Upopeli wetu ukuacisola a yongola kokuetu okuti oco tu linga. Yehova vonduko yuprofeto Mika wa popia hati: “Amunu, Suku wa ku lekisa eci ciwa, Yehova o yongola nye kokuove, hateko ‘oku linga esunga,’ loku sola ohenda kuenda oku endaenda la Suku yove lesuluviko?” (Mika 6:8) Kũlĩha okuti vimue pokati kovina Yehova a yongola kokuetu “oku linga esunga.” Ndamupi tu pondola oku ci linga?
Kuama ‘Esunga Liocili’
4. Ndamupi tua kũlĩha okuti Yehova o yongola okuti tu kapa komuenyo wetu olonumbi viaye via sunguluka?
4 Yehova o yongola okuti tu kũlĩha olonumbi viaye vieci ca sunguluka leci ka ca sungulukile. Omo okuti olonumbi viaye viesunga haivio via sunguluka, tu pondola oku kuama esunga kuenda esunguluko eci tu vi pokola. Elivulu lia Isaya 1:17 li popia hati: “Lilongisi oku linga ciwa. Sandi esunga.” Ondaka ya Suku yi tu vetiya oku ‘sandiliya esunga.’ (Sofoniya 2:3) Oyo yi tu vetiyavo ‘oku wala omunu wokaliye una wa tungiwa lesetahãlo lia Suku kuenda esunga liocili.’ (Va Efeso 4:24) Vesunga liocili, ka mua kongelele, ungangala, ũvi kuenda upuepue, momo ovituwa evi vi nyõla eci ci kola. —Osamo 11:5; Va Efeso 5:3-5.
5, 6. (a) Momo lie ka ca tu tĩlilĩle calua oku kapako olonumbi via Yehova komuenyo wetu? (b) Ndamupi Embimbiliya li lekisa okuti oku kuama eci cesunga elinga limue li sukila oku amamako?
5 Anga hẽ oku pokola kolonumbi via sunguluka via Yehova ocina cimue ca tĩla kokuetu? Sio. Utima womunu una wamẽla ku Yehova, ka u kuata ocisimĩlo cokuti ovihandeleko viaye via tĩla. Omo okuti etu tu kuetele ocisola Suku yetu kuenda olonumbi eye a tu yonguila, etu tu kuete oku ambata omuenyo umue weca esivayo kokuaye. (1 Yoano 5:3) Ivaluka okuti Yehova “o sole ovilinga via sunguluka.” (Osamo 11:7) Omo liaco, nda tua setukula esunga lia Suku, tu pondola oku sola eci Yehova a sole kuenda oku suvuka eci eye a suvuka.—Osamo 97:10.
6 Ocili okuti oku kuama eci cesunga ka ca lelukile kokuetu tumanu ka va lipuile. Tu sukila oku siapo ovituwa viale vievĩho kuenda oku wala omunu wokaliye. Embimbiliya li popia okuti omunu “wokaliye o kasi lokutumbuluiwa” lukũlĩhĩso wasuapo. (Va Kolosai 3:9, 10) Upopi woku linga hati, “u kasi lokutumbuluiwa,” u lekisa okuti oku wala omunu wokaliye elinga limue li sukila oku amamako lelikolisilo liocili. Ndaño muẽle tu likolisilako oku linga eci ciwa, pole olonjanja vimue ekandu lietu li tuvetiya oku lueya kovisimĩlo, ale kovilinga.—Va Roma 7:14-20; Tiago 3:2.
7. Poku litumbika koku linga eci cesunga, ocisimĩlo cipi tu pondola oku kuata catiamẽla kokulueya kuetu?
7 Poku likolisilako oku linga eci cesunga, ocisimĩlo cipi tu pondola oku kuata catiamẽla kokulueya kuetu? Ocili okuti, etu ka tu pondola oku sepula ocili cekandu. Kuendavo ka tu sukila oku liwekapo oku vumba Suku, omo lioku sima okuti ka tu sesamẽla oku vumba Yehova. Suku yetu ukuacisola, wa linga aliangiliyo oco omunu wosi o likekembela akandu lutima wosi, a sange ohenda kokuaye. Kũlĩhĩsa olondaka vielembeleko viupostolo Yoano wa popia hati: “Ñasi loku vu sonehela ovina evi okuti ka vu lingi vali akandu.” Pole, noke eye wamisako lombangulo hati: “Puãi, nda umue o linga ekandu tu kuete oñuatisi yi tu livondelela kovaso a Isia, eye Yesu Kristu.” (1 Yoano 2:1) Ocili okuti, Yehova wa angiliya ocilumba cocisembi oco tu taviwe laye poku U vumba, ndaño lekandu lietu tua citiwa lalio. Anga hẽ eci ka ci tu vetiya oku likolisilako oku linga vali oco tu sanjuise Yehova?
Olondaka Viwa Kuenda Esunga Lia Suku
8, 9. Ndamupi oku kundiwa kuolondaka viwa ku lekisa esunga lia Yehova?
8 Etu tu pondola oku linga esunga, kuenda oku setukula esunga lia Suku poku panga onepa kupange woku kunda olondaka viwa Viusoma wa Suku komanu. Elitokeko lipi li kasi pokati kesunga lia Yehova kuenda olondaka viwa?
9 Yehova kaka nena esulilo lioluali lulo luevĩho, osimbu handi tete ka lunguile. Vocitumasuku caye catiamẽla kovina vika pita vokuenda kuotembo yesulilo, Yesu wa popia hati: ‘Ondaka yiwa yi kundiwila tete olofeka viosi.’ (Marko 13:10; Mateo 24:3) Voku kapako ondaka yoku popia hati “tete,” ci lomboloka okuti noke yupange woku kunda olondaka viwa voluali luosi, kuka kuama ovina vikuavo. Vovina viaco mua kongela ohali ya piãla ya tukuiwa, okuti yika lomboloka enyõleho liolondingaĩvi kuenda oku ka yikula onjila yi tuala voluali luokaliye luesunga. (Mateo 24:14, 21, 22) Omo liaco, omunu la umue o kuete esunga lioku lundila Yehova ndu okuti ka kuete esunga lioku nyõla olondingaĩvi. Loku lungula, eye o kasi loku eca epuluvi komanu oco va pongolole ovituwa viavo okuti va puluka kenyõleho. —Yona 3:1-10.
^ ***sn ocisungo 118 Litambuli Pokati***
Ocisungo 118
Litambuli Pokati
(Va Roma 15:7)
1. Tu yolela vosi veya palo
Oku longisiwa la Suku.
Loku kũlĩha ocili caye;
Lesanju lialua tua tava kelaleko.
2. Tu pandula Suku la vamanji,
Va tu laleka lonjolela.
Tu tambula vamanji vu Ñala,
Loku yolela vosi
lesanju lialua.
3. Yehova o laleka omanu,
Oco va kũlĩhe ocili.
Suku wa tu amisa Komõlaye.
Omo liaco tu litambuli pokati.
(Talavo Yoa. 6:44; Va Fil. 2:29; Esit. 22:17.)
^ ***sn ocisungo 92 “Kunda Ondaka”***
Ocisungo 92
“Kunda Ondaka”
(2 Timoteo 4:2)
1. Suku wa eca ocikundi;
Olonjanja viosi tu pokoli.
Tu lipongiyi oku kunda
Tu ka kuata onjolela yalua.
(Etaviyo)
2. Kuiya otembo yohali;
Tu lambalaliwa lovanyãli.
Pamue ci tĩla oku kunda,
Kolela Suku yetu Yehova.
(Etaviyo)
3. Oco tu mole ohenda,
Tu sukila oku va longisa.
Tu sapuli onjila yeyovo
Va kuatisi oku sivaya Tõlo.
(ETAVIYO)
Kund’Ondaka,
Omanu va yeveko!
Kunda ño,
Toke ’sulilo liya.
Kunda ño,
Ambombe va kuatisa.
Kundila,
Olofeka!
(Talavo Mat. 10:7; 24:14; Ovil. 10:42; 1 Pet. 3:15.)
^ ***sn ocisungo 50 Onjila Yiwa Yocisola***
Ocisungo 50
Onjila Yiwa Yocisola
(1 Yoano 4:19)
1. Yehova Suku, yetu wa lekisa
Ohenda,
Komanu,
Ocisola ci songola onjila,
Ko ka lendi,
Ko ka lendi.
Suku u peyi, kuami ño onjila;
Onjila yaco, yupange wa fina;
Yi tokekisa, omanu va Ñala.
Locisola.
Lombembua yalua.
2. Tu endi la Suku, tu soli vamanji
Ocili,
Ca fina;
Lunguli kuenda kuatisi vamanji
Tu kuatisi,
Tu kuatisi;
Tu liteteli, momo tuakuakandu,
Te tua lekisa ohenda ya piãla,
Tu setukuli Isietu wo kilu,
Tu soli ño,
Vamanji vosi.
3. Tu sole Suku, tu lieca Kokuaye
Otembo,
Yenda hũ.
Tu pokoli ño lutima welipua,
Tu sivayi,
Tu sivayi,
Onduko yaye tu yi sapuli ño;
Oco valua va kũlĩhe ocili.
Upange waye wamako lohenda,
O tu tata.
Lohenda yalua.
(Talavo Va Rom. 12:10; Va Efe. 4:3; 2 Pet. 1:7.)
^ ***cl amẽl. 160-164 ‘Lekisa Esunga’ Poku Endaenda la Suku***
10, 11. Ndamupi oku panga kuetu onepa kupange woku kunda olondaka viwa Viusoma ku lekisa esunga lia Suku?
10 Ndamupi upange wetu woku kunda olondaka viwa u lekisa esunga lia Suku? Catete, ceci okuti eci oco lika ocina ca sunguluka tu pondola oku linga oco tu kuatise omanu oku puluka. Sokolola vali kocindekaise coku yovuiwa vocimbaluku cimue ci kasi loku vomba. Ocili okuti noke yoku popeliwa kocimbaluku caco ca kala loku vomba, ove nda wa kuatavo onjongole yoku kuatisa vakuẽle va kasi handi vovava. Cimuamue haico okuti, etu tu kuete ocikundi cimue coku yovola omanu vosi va kasi “vovava” voluali lulo lua vĩha. Ocili, omanu valua va siata oku sepula olondaka tu va kundila. Pole, osimbu Yehova a kasi loku amamako oku lekisa epandi, etu tu kuete ocikele coku va ĩha epuluvi lioku “likekembela akandu avo,” oco va yovuiwe kenyõleho lioluali lulo.—2 Petulu 3:9.
11 Poku kundila olondaka viwa komanu vosi tu lisanga lavo, tu kasi loku lekisa esunga komanu lonjila yimue ya velapo okuti hayocameko. Ivaluka okuti “Suku ka kuete ocame, puãi, volofeka viosi, wosi u sumbila loku linga esunga, u sungulukila.” (Ovilinga 10:34, 35) Nda tua setukula esunga Liaye, ka tuka kuata ocame lomanu. Pole, tu kuete oku kundila olondaka viwa Viusoma ku vakuetu okuti ka tu kapiko ocikoti cepata liaye, ekalo liomunu waco, ale liolombongo. Etu tuka eca epuluvi komanu vosi vana va yevelela oco va tave kolondaka viwa Viusoma.—Va Roma 10:11-13.
Ndomo tu Tata Vakuetu
12, 13. (a) Momo lie ka tu sukilila oku yayulako oku pisa vakuetu? (b) Elomboloko lipi li kasi velungulo lia Yesu eci a popia hati, “Ko ka veli,” kuenda “Ko ka pisi”? (Talavo etosi pombuelo yemẽla.)
12 Etu tu pondolavo oku linga esunga poku tata vakuetu ndomo Yehova a kasi loku tu tata. Pole, kovina viosi eci ca leluka vali oku pisa vakuetu, oku luluvalela enene kakandu avo loku popia lãvi eci catiamẽla kovisimĩlo viavo. Oco hẽ, helie pokati ketu o yongola okuti Yehova o lavulula ovisimĩlo vietu, kuenda ahonguo etu locituwa cimue ka ci lekisa ohenda? Ocituwa eci hacoko Yehova a siata oku tu tata laco. Ukuasamo wa popia hati: “A Yehova, nda ove o patekela olongole, helie o talama, a Yehova? (Osamo 130:3) Etu hẽ, ka tu lekisa olopandu ku Suku yetu ukuahenda omo okuti eye ka kapiko akulueya? (Osamo 103:8-10) Oco hẽ, ndamupi tu kuete oku tata vakuetu?
13 Nda etu tu kuatela ombili kohenda yesunga lia Suku, ka tuka yayulako oku pisa vakuetu kovina ka via tu tiamẽlele, ale oku va vetela evelo kovina ka vi kuete esilivilo. Kohundo ya velapo Yesu a lingila komunda, eye wa lungula okuti: “Ko ka veli oco ko ka veliwe.” (Mateo 7:1) Ndomo ca sonehiwa kelivulu lia Luka, Yesu wamamako loku popia hati: “Ko ka pisi kuenje oco ko pisiwi.”* (Luka 6:37) Yesu wa kũlĩhĩle okuti omanu ka va lipuile va kuete ocituwa coku pisa vakuavo. Olonjeveleli viaye vina via kala locituwa coku pisa vakuavo va siapo ocituwa caco.
14. Asunga api etu tu kuete oku yuvula “oku vela” vakuetu?
14 Momo lie tu kuetele oku siapo ocituwa “coku vela” vakuetu? Esunga limue lieli, okuti omoko yetu yunene yi sule. Ondonge Tiago o tu ivaluisa hati: “Kuli umosi lika o sovola ovihandeleko kuenje haeye wa linga onganji,” okuti Yehova. Noke Tiago wa pula hati: “Puãi ove elie okuti o tetuluila ukuẽle?” (Tiago 4:12; Va Roma 14:1-4) Handi vali Ekandu lietu tua piñala li pondola oku tu lingisa oku kala omanu vamue ka va sungulukile koku pisa. Ovituwa vialua kuenda ovisimĩlo vimue oku kongelamo ocipululu, epela, esepa, kuenda oku likapako ndomunu umue wa sunguluka, vi pondola oku nyõla ocituwa ciwa coku kapako vakuetu. Handi vali, etu tu kuete ongave koku linga ovina vikuavo, kuenje poku sokolola ongave yaco ci tu kuatisa oku yuvula oku pisa vakuetu omo liakulueya avo. Etu ka tu pondola oku kuata elomboloko lieci ci kasi vovitima via vakuetu. Kuenda ka tu pondola oku kũlĩha ekalo liomunu lomunu. Oco hẽ, etu velie, oco tu kuatele ovisimĩlo vĩvi vakuetu tu kasi loku fendelela kumuamue, ale oku vetela evelo alikolisilo avo va kasi loku linga kupange wa Suku? Ciwa calua oku setukula Yehova koku vanjiliya eci ciwa ku vamanjetu kespiritu, alume kuenda akãi okuti ka tu vanjiliya lika akulueya avo!
15. Olondaka vipi kuenda ocituwa coku tata okuti ka ci tava oku kala pokati kafendeli va Suku, kuenda momo lie?
15 Nye ci popiwa catiamẽla koku pisa epata lietu? Ocili okuti onjo ya kale ocitumãlo cimue combembua, pole, ci sumuisa calua, omo okuti voluali lulo ocituwa coku pisa ca siata oku lekisiwila vepata lionjo. Olonjanja vialua tua siata oku yeva eci catiamẽla kolonjali alume lakãi, ale kolonjali vina via siata “oku pisa” apata avo loku va penya lolondaka vĩvi kuenda oku va talisa ohali ketimba. Pole, olondaka vĩvi ndeci, oku tonda kuenda oku tata lãvi vakuetu, ka ci tava okuti vikala pokati kafendeli va Suku. (Va Efeso 4:29, 31; 5:33; 6:4) Eci Yesu a lungula hati, “ko ka veli” kuenda “ko ka pisi,” ci kuete esilivilo lialua oku ci kapako ca piãla eci tu kasi vonjo. Ivaluka okuti, voku kuata ocituwa cesunga mua kongela oku tata ciwa vakuetu ndomo Yehova a kasi loku tu tata. Suku yetu, ha umueko wa tĩla ale ongangala koku tu tata. Handi vali, eye o kuete “ocikembe calua” la vana vo kuetele ocisola. (Tiago 5:11) Omo liaco hongangukuoyo yiwa tu sukila oku setukula!
Akulu Vekongelo va Vumba “Lesunga”
16, 17. (a) Nye Yehova a lavoka kakulu vekongelo? (b) Nye ca siata oku lingiwa eci omunu umue wa linga ekandu ka lekisa onjongole yoku likekembela, kuenda momo lie?
16 Vosi yetu tu kuete ocikele coku linga esunga, pole akulu vekongelo va kuete ocikele calua kondaka eyi. Konomuisa elomboluilo liocitumasuku catiamẽla “kolombiali,” ale kakulu, ndomo ca sonehiwa luprofeto Isaya hati: “Tala, eci osoma yi viala lesunga, lolombiali vi viala lesunguluko.” (Isaya 32:1) Ocili, Yehova o kevelela okuti akulu vekongelo va talavaya lesunga. Ndamupi ovo va pondola oku ci linga?
17 Akulu vaco ava vekongelo va loñolõha ndeti kespiritu va kũlĩha ciwa okuti esunga ale esunguluko, olio li kisikiwa oco ekongelo liyelisiwe konepa yespiritu. Olonjanja vimue, ovo va kuete oku pisa akandu ana anene. Poku ci linga, ovo va ivaluka okuti esunga lia Suku li sandiliya ohenda nda ci sukiliwa. Ovo va kuatisa omunu wa linga ekandu oco a likekembele. Oco hẽ, nye ci lingiwa, nda okuti kua lingiwa elikolisilo lioku kuatisa omunu wa linga ekandu pole omunu waco ka lekisa onjongole yoku likekembela? Lesunga liocili, Ondaka ya Yehova yi lekisa okuti ci sukila oku kuama onjila yimue yesunguluko okuti: “oku tundisa pokati kene omunu waco ukuahole.” Eci ci lomboloka okuti eye te wa tundisiwa vekongelo. (1 Va Korindo 5:11-13; 2 Yoano 9-11) Oku kuama onjila yaco ocina cimue ci sumuisa akulu vekongelo, pole ovo va limbuka okuti eci ci sukiliwa oco va teyuile ekalo liwa kuenda oku yelisa ekongelo konepa yespiritu. Pole, ovo va kuete elavoko liokuti eteke limue omunu waco wa lueya oka limbuka eci eye a lingile kuenje oka tiuka vekongelo. —Luka 15:17, 18.
^ tini. 13 Alivulu amue a popia hati, “ko ka veli” kuenda “ko ka pisi.” Olondaka evi, vi lomboloka okuti ku ka fetike “oku veta evelo” kuenda ku ka fetike “oku pisa.” Pole, asonehi vamue Vambimbiliya va tukula olondaka evi vupopi umue u patãliwa votembo (yi kasi loku amamako). Esunga lieli okuti, ovituwa via lomboluiwa ndeti via kala loku lingiwa votembo yaco, pole ovituwa viaco via sukilile oku vi siapo.
^ ***sn ocisungo 47 Kunda Esapulo Liwa***
Ocisungo 47
Kunda Esapulo Liwa
(Esituluilo 14:6, 7)
1. Elumbu lia Yehova lia
vundisilue.
Ocili Combuto ya likuminyilue
Suku wa lekisa locisola caye.
O kuetele vakuakandu ocikembe.
Wa tumbika Omõla
ha viala osi;
Kuenje Suku yetu wa tumbika Usoma.
Wa eca Komõla ondombua ya posoka,
Va kuakacunda katito vo sivaya.
2. Esapulo liwa cilo
tu sandeka.
Yehova otembo yaye wa lekisa.
Ovangelo va li loku tu kuatisa,
Lekuatiso eli tu kundi Usoma.
Omo liaco tu sivaya eteke ’li
Tu kemãlisa lesanju onduko yaye.
Tua sumũlũhila Tulombangi viaye
Tu kunda ondaka eteke leteke.
(Talavo Mar. 4:11; Ovil. 5:31; 1 Va Kor. 2:1, 7.)
^ ***sn ocisungo 69 Ndekise Olonjila Viove***
Ocisungo 69
Ndekise Olonjila Viove
(Osamo 25:4)
1. Tu kasi la Yehova Suku yetu,
Kelaleko liaye tua tava.
Ondaka yaye yi tuila vonjila,
Ono yalongiso o kilu.
(ETAVIYO)
2. Olondunge via Suku via velapo;
Esombiso liaye lia fina.
Ondaka yaye yi tu komõhisa;
Yeca omuenyo wenda ño hũ.
(ETAVIYO)
Ndekise onjila ndi longise;
Nyĩhe utima woku pokola.
Ndongise oku endela vocili,
Sanjukila olonumbi viove.
(Talavo Etu. 33:13; Osa. 1:2; 119:27, 35, 73, 105.)
^ ***sn ocisungo 48 Endaendi la Yehova Eteke Leteke***
Ocisungo 48
Endaendi la Yehova Eteke Leteke
(Mika 6:8)
1. Tu enda kumue la Yehova
Oloneke viosi lumbombe.
O kuete ohenda yalua
O kuatisa vana vo sanda!
Yehova o tu tekula
Tu kuati peka Liaye.
Tu li tumbiki kokuaye;
Tu tiamẽli ku Yehova.
2. Lilo eteke liekanga,
Esulilo li li’ocipepi,
Tu liyaka lovanyali
Va yongola oku tu nyika.
Yehova o tu teyuila;
Leka liaye lia pama
Tu vumbi otembo yosi
Locisola cenda ño hũ.
3. Suku eca ekuatiso
Lunene wespiritu liaye,
Londaka yaye yi kola
Tu pamisua kolohongele,
O yeva ’lombelo etu
Nda tu linga esunga,
Tu kuama ongangu yaye,
Loku lingainga esunga.
(Talavo Efet. 5:24; 6:9; 1 Olos. 2:3, 4.)
^ ***cl amẽl. 164-167 ‘Lekisa Esunga’ Poku Endaenda la Suku***
18. Nye akulu vekongelo va kuete oku ivaluka eci va eca elungulo lisangiwa Vembimbiliya ku vakuavo?
18 Voku vumba lonjongole yoku lekisa esunga, mua kongelavo oku eca elungulo lisangiwa Vembimbiliya eci li sukiliwa. Ocili okuti, akulu vekongelo ka va seteka oku sandiliya akulueya ku vakuavo. Ovo ka va lisakalaisa lovina vitito ka vi lingi ohele oco va ece epindiso. Pole, ukristão umue ci tava okuti ‘o kuatiwa lokulueya kumue.’ Poku ivaluka okuti esunga lia Suku ka lia vihĩle, kuenda ka lia honguele, cika vetiya akulu vekongelo ‘oku tiula omunu waco lutima womboka.’ (Va Galatia 6:1) Omo liaco, ka ca sungulukile okuti ukulu wekongelo o tonda omunu wa lueya ale oku u vanguisa olondaka vĩvi. Pole, elungulo liwa lieciwa locisola li pondola oku kolisa omunu una wa lueya. Ndaño muẽle ceci akulu vekongelo va eca elungulo li lekisa ovitangi vi yililako, lopo akulu vekongelo va ivaluka okuti ukristão waco wa linga ekandu, omeme ya Yehova.* (Luka 15:7) Eci elungulo lieciwa lesunguluko liwa okuti livetiyiwa locisola, ci kuatisa vali calua omunu wa lueya oku pongoloka kocituwa ka ca sungulukile.
19. Akulu vekongelo va pañinyiwa okutetulula ovina vipi, kuenda kono yipi ovo va kuete oku tiamisila oku nõla kuavo?
19 Akulu vekongelo, olonjanja vimue va pañinyiwa oco va nõle onjila yi sukila oku kuamĩwa okuti yi tiamisiwilavo kekongelo liosi. Ndeci, akulu vekongelo otembo lotembo va liongolola oco va vangule eci catiamẽla ku vamanji va loñolõha kespiritu oco va nõliwe ndakulu vekongelo ale ndoloñuatisi viakulu vekongelo. Akulu vekongelo va kũlĩha esilivilo lioku yuvula ocituwa coku lekisa ocame. Ovo va ecelela oku endisiwa lolonumbi via Suku via kisikiwa poku nõla, okuti ka va kolela kovisimĩlo viavo muẽle. Ovo va kapako olonumbi vi popia hati: “Ku ka amele omunu. Ka ci tava oku kala locame.”—1 Timoteo 5:21.
20, 21. (a) Nye akulu vekongelo va likolisilako oku kala, kuenda momo lie? (b) Nye akulu vekongelo va pondola oku linga oco va kuatise ava ‘va sumua?’
20 Akulu vekongelo va endisa esunga lia Suku lonjila yikuavo ndomo mua sunguluka. Noke yoku popia okuti akulu vekongelo va kuete oku vumba “lesunguluko,” uprofeto Isaya wamamako loku popia hati: “Va soka ndocivundilo coku tila ofela pamue ndocipundo coku tila ombela. Va soka ndolondui viovava vekango, pamue ndulembo wewe linene vofeka yekavo.” (Isaya 32:2) Ocili okuti Akulu vekongelo va likolisilako oku kala ndono yelembeleko kuenda yekavuluko ku vamanjavo va fendelela kumosi.
21 Koloneke vilo, omo okuti ovitangi vialua via siata oku kokisa esumuo, omanu valua va sukila evetiyo. Ene, akulu vekongelo, nye hẽ u pondola oku linga oco u kuatise ‘ava va sumua,’? [NW]. (1 Va Tesalonike 5:14) Va yeveleli locisola. (Tiago 1:19) Ovo ci tava okuti va sukila oku kuatisiwa lomanu vana ovo va kolela, omo ‘liesakalalo’ liovutima wavo. (Olosapo 12:25) Va kuatisi oku limbuka okuti ovo va sukiliwa, va kuete esilivilo kuenda va soliwe, ca piãla enene la Yehova kuenda vamanjavo vekongelo. (1 Petulu 1:22; 5:6, 7) Handi vali, ove ci tava okuti poku likutilila o va kongela vohutililo. Oku yevelela ukulu wekongelo eci a kasi loku vangula vohutililo lutima wosi poku kongelamo omanu vaco, ci pondola oku lembeleka vali calua. (Tiago 5:14, 15) Alikolisilo ene oku lekisa ocisola coku kuatisa omanu va sumua, aka limbukiwa la Suku yesunga.
22. Lolonjila vipi tu pondola oku setukula esunga lia Yehova, kuenda lonima ye?
22 Ocili okuti, tu kuata ukamba wocili la Yehova poku setukula ocituwa caye cesunga! Etu eci tu teyuila olonumbi viaye via sunguluka, eci tu panga onepa kupange woku kundila olondaka viwa viusoma viepopelo ku vakuetu, kuenda eci tu luluvalela kovina viwa vi lingiwa la vakuetu okuti kakulueya avo hakoko, ceca uvangi wokuti etu tu kasi loku molẽhisa esunga lia Suku. Akulu vekongelo, eci ene u teyuila ekongelo kovina via vĩha, eci weci ekoliso lelungulo Liembimbiliya, eci u tetuluila okuti ka vu lekisa ocame kuenda eci u kolisa omanu va sumua, ene vu kasi loku molẽhisa esunga lia Suku. Hesanjukuolio Yehova a kuata kutima poku vanja palo posi loku limbuka ndomo omanu vaye va kasi loku likolisilako, “oku linga esunga” poku endaenda la Suku yavo!
^ tini. 18 Embimbiliya, kelivulu 2 Timoteo 4:2, li popia okuti akulu vekongelo olonjanja vimue ci tava oku ‘lemẽla, oku lungula, loku longisa.’ Kelimi lia va Helasi ondaka “oku lungula,” okuti (pa·ra·ka·leʹo), yi lomboloka “oku vetiya.” Pole, ondaka yimue ya sonehiwa kelimi lio Helasi yi tukuiwa okuti pa·raʹkle·tos, yi lomboloka oku litumbika vocihandeleko ca handelekiwa. Omo liaco, eci akulu vekongelo va eca elungulo lesunguluko, ovo va kasi loku kuatisa omanu vana va sukila ekuatiso liatiamẽla kespiritu.
^ ***cl emẽl. 167 ‘Lekisa Esunga’ Poku Endaenda la Suku***
Apulilo Oku Sokolola
Esinumuĩlo 1:16, 17 Nye Yehova a yonguilile kolonganji via va Isareli? Kuenda nye akulu vekongelo va pondola oku lilongisilako?
Yeremiya 22:13-17 Ovituwa vipi ka via sungulukile Yehova a lungula? Kuenda nye ca velapo vali oku ci linga oco tu setukule esunga liaye?
Mateo 7:2-5 Momo lie ka tu sukilila oku yayulako oku sandiliya akulueya a vamanjetu vekongelo?
Tiago 2:1-9 Ndamupi Yehova a tenda ocituwa cocame? Kuenda ndamupi tu pondola oku kapako elungulo eli poku tata kuetu vakuetu?
^ ***sn ocisungo 128 Oluali lu Kasi Loku Imuha***
Ocisungo 128
Oluali lu Kasi Loku Imuha
(1 Va Korindo 7:31)
1. Etu tu ka popeliwa
Kekandu kuenda kolofa,
Omo Liombanjaile yiwa—
Yomõla wa Yehova.
(Etaviyo)
2. Oluali lulo lua vĩha,
Lue yuka itangi vialua.
Usoma wa Suku weya;
Ndopo tu sumũlũha.
(ETAVIYO)
Oluali lu kasi
loku imuha,
Suku o ka sumũlũisa
Calua ilu longongo.
(Talavo Osa. 115:15, 16; Va Ro. 5:15-17; 7:25; Esit. 12:5.)
^ ***sn ocisungo 119 Enju Oco o Kavuluke!***
Ocisungo 119
Enju Oco o Kavuluke!
(Va Heveru 10:24, 25)
1. Tu kasi voluali lumue luevĩho;
Ka lua kũlĩhĩle Suku.
Vosi tu pokoli ño kalungulo;
Kuenje tu ka sumũlũha.
Olohongele vi tu kavuluisa;
Vi pamisa ekolelo.
Vi kuatisa oku sanjuisa Suku,
Loku amamako longusu.
Ka tu sipo ’lonumbi via Yehova;
Tu linga upange waye.
Tu pindisiwavo kolohongele;
Kuenda tu kala vocili.
2. Suku wa kũlĩh’eci tu sukila;
Tavi kalungulo aye.
Poku liongolola kolohongele
Tu koleli Ondaka yaye.
Poku setukula vakuekolelo,
Tu kuatavo ekolelo.
Locisola tu kuatisa vamanji,
Tu kala ño kumue lavo.
Tu lavoka otembo yo kovaso,
Poku kala la vamanji.
Poku enda kolohongele tu kuata
Olondunge via Yehova.
(Talavo Osa. 37:18; 140:1; Olos. 18:1; Va Efe. 5:16; Tia. 3:17.)


c: text/html

text:
Esapulo 79: Daniele Veleva Liolohosi
CI MOLẼHA okuti Daniele o kasi kohele! Pole, olohosi ka vi kasi loku u ulia. Ove hẽ wa kũlĩha momo lie? Helie wa kapa Daniele veleva liolohosi? Tu konomuisi ndomo ca pita.
Soma yoko Bavulono wa tukuiwa hati Dariu. Soma Dariu wa solele calua Daniele, momo eye wa kala embombe kuenda wa loñolõhele. Dariu wa nõla Daniele oco a linge usongui uviali waye. Noke asongui vakuavo va fetika oku suvuka Daniele. Nye ovo va linga?
Ovo va enda ku Dariu va popia hati: ‘Tua tava A soma, okuti okuete oku linga ocihandeleko cimue cokuti vokuenda kuoloneke akũi atatu lomue o likutilila kosuku yimue ndaño komunu umue, te lika kokuove A soma. Nda umue wa lueya ocihandeleko eci, imbiwa veleva liolohosi.’ Dariu ka kũlĩhile esunga lieci alume vaco va pingila ocihandeleko eci. Pole, eye wa sima okuti ocisimĩlo cimue ciwa, kuenje wa tuma oku soneha ocihandeleko caco. Cilo, ocihandeleko ka citava oku ci pongolola vali.
Eci Daniele a yeva ocihandeleko caco, wa enda vonjo wa likutilila ndocituwa caye. Anyali va kũlĩhile okuti Daniele ka ka liwekapo oku likutilila ku Yehova. Omo liaco, ovo va sanjukile calua, momo va kala loku sima okuti onjongole yavo yoku pindika Daniele yika tẽlisiwa.
Eci Soma Dariu a limbuka esunga lieci alume vaco va pingila ocihandeleko caco, wa sumuile calua. Pole, ka ca tavele vali oku ci pongolola. Omo liaco, wa handeleka okuti Daniele a imbiwe veleva liolohosi. Soma wa popia la Daniele hati: ‘Suku yove, una o vumba oka ku popela.’
Dariu wa yokokele calua okuti vuteke waco ka kuatele otulo. Eteke likuavo lomẽle wa lupukila keleva liolohosi ndomo ci molẽha palo pociluvialuvia. Eye wa kaluka hati: ‘A Daniele ukuenje wa Suku ukuamuenyo! Suku yove una o vumba, wa tẽla hẽ oku ku popela kolohosi?’
Kuenje Daniele wa kumbulula hati: ‘Suku wa tuma ungelo waye, wa yika ovimẽla violohosi, kuenje ka via ndingile cime.’
Soma wa sanjuka calua. Kuenje wa handeleka okuti Daniele upiwa veleva liolohosi. Noke alume vaco va pindikile Daniele ovo va imbiwa veleva liolohosi. Osimbu handi ka va pitilile kosi yeleva, olohosi via va kuata kuenje via valia.
Omo liaco, Soma Dariu wa sonehẽla komanu vosi vusoma waye hati: ‘Ndi handeleka omanu vosi okuti va kuete oku sumbila Suku ya Daniele. Momo eye o linga ovikomo vinene. Haeye wa popela Daniele kunene wolohosi.’
Daniele 6:1-28.
Apulilo
- Helie wa kala Dariu? Kuenda wa tendele ndati Daniele?
- Alume vamue vakuanya va vetiyile Dariu oku linga nye?
- Nye Daniele a linga eci a yeva ocihandeleko cokaliye?
- Momo lie Dariu a sumuilile calua okuti ka pekelele? Kuenda nye eye a linga keteke likuavo?
- Daniele wa tambulula ndati Dariu?
- Nye ca pita lalume vakuanya va yonguile oku ponda Daniele? Kuenda ocihandeleko cipi Dariu a sonehela omanu vosi vuviali waye?
Apulilo akuavo
- Tanga Daniele 6:1-28.
Ukuse va lingilile Daniele u tu ivaluisa ndati eci ovanyali va siata oku linga oco va tateke upange Wolombangi via Yehova koloneke vilo? (Dan. 6:7; Osa. 94:20; Isa. 10:1; Va Rom. 8:31)
Omanu va Suku koloneke vilo va setukula ndati ongangu ya Daniele yatiamẽla koku pokola “kolombiali”? (Dan. 6:5, 10; Va Rom. 13:1; Ovil. 5:29)
Tu setukula ndati ongangu ya Daniele yoku vumba Yehova ‘otembo yosi’? (Dan. 6:16, 20; Va Fil. 3:16; Esit. 7:15)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Esapulo 108: Vonjila Yoko Damasko
WA KŨLĨHA ulume u wa kupukila ndeti posi? Onduko yaye Saulu. Ivaluka okuti Saulu, umalẽhe una wa kala loku lava ovikutu vialume vana va ponda Stefano. Tala ocinyi eci! Nye ci kasi loku pita?
Noke yolofa via Stefano, Saulu wa kala loku lambalala kuenda oku kangisa olondonge via Yesu. Eye wa enda oku iñila volonjo oku va kuata oco va kapiwe vokayike. Olondonge vialua via tilila kolofeka vikuavo oku kunda “olondaka viwa.” Lopo Saulu wa enda kolofeka viaco oku sandiliya olondonge via Yesu. Eci a kala loku enda ko Damasko, kua pita ocina cimue ci komõhisa.
Vocipikipiki kilu kua tunda ociliakulo ca wila Saulu. Eye wa kupukila posi, ndomo ocilete palo. Kuenje wa yeva ondaka yimue ya popia hati: ‘A Saulu, A Saulu! Nye o ñangisila? Alume va kala kumue laye va mola ocinyi kuenda va yeva ondaka, pole ovo ka va kuatele elomboloko lieci ca kala loku vanguiwa.
Saulu wa pula hati: ‘A Ñala, ove elie?’
Wa yeva ondaka ya tambulula hati: ‘Ame Yesu, u o kasi loku kangisa.’ Yesu wa popia olondaka evi, momo eci Saulu a kangisa olondonge viaye, ca kala ndu okuti eye wa kala oku kangisiwa.
Saulu wo pula hati: ‘A Ñala, nye ndi kuete oku linga?’
Yesu wa popia laye hati: ‘Votoka kuende ko Damasko. Oko vaka ku sapuila eci okuete oku linga.’ Saulu eci a vatoka ka tẽlele oku mola lacimue, momo wa linga omeke. Alume va kala loku enda laye vo kuata peka kuenje vo songuila ko Damasko.
Yesu wa vangula londonge yimue hati: ‘Ananiya katuka. Kuende koluwa lua tukuiwa Luasuñama. Ka vanje umue o tukuiwa hati, Saulu u Yuda. Momo ndo nõla oco a linge ukuenje wange wa velapo.’
Ananiya wa pokola. Eci eye a sanga Saulu, wo kapa ovaka aye, kuenda wa popia laye hati: ‘Ñala wa ku tukulukila kuenje o yuka espiritu sandu.’ Vonjanja yaco vovaso a Saulu mua tunda ocina cimue ca soka ndolombande, yu wa patuluka.
Saulu wa kundila omanu valua va kualofeka. Eye weya oku kũlĩhĩwa ndupostolo Paulu una tuka lilongisa vali catiamẽla kokuaye. Catete, tu kũlĩhĩsi eci Suku a tuma Petulu oku linga.
Ovilinga 8:1-4; 9:1-20; 22:6-16; 26:8-20.
Apulilo
- Nye Saulu a linga noke yoku pondiwa kua Stefano?
- Ocina cipi ci komohisa ca lipita la Saulu eci a kala vonjila yoko Damasko?
- Nye Yesu a tuma Saulu oku linga?
- Olonumbi vipi Yesu a eca ku Ananiya? Kuenda ndamupi Saulu a tẽla oku letuluka?
- Saulu weya oku kũlĩhĩwa londuko yipi? Kuenda nye eya oku linga?
Apulilo akuavo
- Tanga Ovilinga 8:1-4.
Elambalalo lieya oku iya kekongelo Liakristão lia kuatisa ndati koku kunda olondaka viwa viatiamẽla kekolelo lia Kristão? Kuenda ocina cipi ca lisetahãla ca siata oku pitavo koloneke vilo? (Ovil. 8:4; Isa. 54:17)
- Tanga Ovilinga 9:1-20.
Ovikele vipi vitatu Yesu a eca ku Saulu? (Ovil. 9:15; 13:5; 26:1; 27:24; Va Rom. 11:13)
- Tanga Ovilinga 22:6-16.
Tu kuama ndati ongangu ya Ananiya? Kuenda momo lie ci kuetele esilivilo? (Ovil. 22:12; 1 Tim. 3:7; 1 Pet. 1:14-16; 2:12)
- Tanga Ovilinga 26:8-20.
Epongoloko lia Saulu li eca ekoliso lie ku vana va kuete olohueli koloneke vilo okuti hakristãoko? (Ovil. 26:11; 1 Tim. 1:14-16; 2 Tim. 4:2; 1 Pet. 3:1-3)


text:
Esapulo 25: Epata Lia Yakoba Lia Ilukila Kegito
YOSEFE ka tẽlele vali oku kandangiya utima waye kuenje wa sapuila akuenje vaye oco vo tunde. Osimbu a kala lika la vamanjaye wa fetika oku lila calua. Eci a kala loku lila, vamanjaye va yokoka momo ka va kũlĩhile esunga liaco. Noke wa va sapuila hati: ‘Ame Yosefe. Tate yange o kasi lomuenyo?’
Eci Yosefe a lisitulula, vamanjaye va saluka kuenje lomue pokati kavo wa kuata utõi woku vangula cimue. Kuenje eye wa popia hati: ‘Kokeli ocipepi.’ Noke wa va sapuila hati: ‘Ame manjene Yosefe, una wa landisili Kegito.’
Yosefe wamisako loku popia hati: ‘Ko ka litemẽli ño omo wa ndandisili kulo; momo Suku wa numa oku livanga kovaso yene oku popela ovimuenyo. Fareo wa ndi kapa komangu ya velapo vofeka yilo. Cilo tiukili ku tate ko sapuili ovina evi viosi. U sapuili oco eye a kale kulo.’
Noke Yosefe wa sipula vamanjaye vosi loku lila. Eci Fareo a yeva okuti vamanji va Yosefe veya, wa popia la Yosefe hati: ‘Sapuila vamanjove hati, Tuiki ovimbulu viene, katuki, kuendi kopilili isiene lapata ene, enjui kulo. Ndu wihi eci ca velapo covofeka Yegito.’
Ovo va pokola kondaka yaco. Kũlĩhisa ndomo Yosefe a kasi oku lama isiaye eci a pitila vofeka Yegito lepata liaye liosi.
Epata lia Yokoba lia kala linene calua. Eci va ilukila Kegito, vosi yavo va kala eci ci soka akũi epanduvali komanu oku kongelamo Yokoba lomãla vaye kuenda olonekulu viaye. Akãi kuenda apika ka va tendiwile. Ovo veya oku tukuiwa hati va Isareli momo Suku wa pongoluile onduko ya Yakoba. Va Isareli va kala omanu vamue va likasi kovaso a Yehova. Tu konomuisi ulandu waco.
Efetikilo 45:1-28; 46:1-27.
Apulilo
- Nye ca pita eci Yosefe a li situlula ku vamanjaye?
- Nye Yosefe a sapuila vamanjaye lohenda?
- Nye Fareo a sapuila Yosefe eci a yeva okuti vamanjaye veya?
- Eci epata lia Yakoba lia ilukila Kegito lia luile?
- Epata lia Yakoba lieya oku tukuiwa hati ndati? Kuenda momo lie?
Apulilo akuavo
- Tanga Efetikilo 45:1-28.
Ulandu wa Yosefe u lekisa ndati okuti Yehova o tẽla oku pongolola ekalo lĩvi vekalo liwa kuava vo fendela? (Efet. 45:5-8; Isa. 8:10; Va Fil. 1:12-14)
- Tanga Efetikilo 46:1-27.
Ekoliso lie Yehova a ecele ku Yakoba vungende waye woku enda Kegito? (Efet. 46:1-4)


text:
Esapulo 61: Daviti wa Linga Osoma
SAULU wamamako oku sandiliya Daviti. Eye wa pongiya eci ci soka olohulukãi vitatu kasualãli vaye oco va sande Daviti. Eci Daviti a ci limbuka, vuteke waco wa tuma olondavululi oco va kũlĩhise oku ku kasi Saulu lalume vaye. Noke Daviti wa pula vamue pokati kalume vaye vavali hati: ‘Helie oyongola oku enda lame kocilombo ca Saulu?’
Avisiai wa kumbulula hati: ‘Ame ngenda love.’ Avisiai wa kala omõla a Ceruya manji a Daviti. Osimbu Saulu lalume vaye va kala loku pekela, Daviti la Avisiai va iñila uyombeki vocilombo cavo. Va ambata osipata ya Saulu kuenda esanga liaye liovava lia kala kovitue viaye. Lomue wa va mola ale oku va yeva, momo va kala lotulo tua piãla.
Kaliye kũlĩhisa Daviti la Avisiai. Ovo va puluka kuenje va talama kilu liomunda. Daviti wa vilikiya Avinere kesongo kolohoka via va Isareli hati: ‘A Avinere, momo lie kua tatelele cime cove soma? Kũlĩhisa, pi pa kasi onjelia lesanga liaye liovava?’
Saulu wa pasuka. Eye wa limbuka ondaka ya Daviti kuenje wa pula hati: ‘Amõlange a Daviti, anga eyi ondaka yove?’ Kũlĩhisa ndomo Saulu la Avinere va kasi.
Daviti wa kumbulula Saulu hati: ‘Ame a cime cange.’ Noke Daviti wo pula hati: ‘Nye o sandela omuenyo wange? Ũvi we nda ku linga? Cilo a soma, osipata yove yeyi. Tuma alume vove oco veye vope osipata.’
Saulu wa popia hati: ‘Nda lueya. Nda linga uveke.’ Noke Daviti wa enda lonjila yaye kuenje Saulu wa tiukila konjo yaye. Pole Daviti wa popia lutima waye hati: ‘Eteke limue ndi laika muẽle oku fila peka lia Saulu. Kokuange ca velapo oku tilila kofeka ya va Filisiti.’ Eci oco muẽle Daviti a linga. Daviti wa kuata uloño woku kemba va Filisiti. Va Filisiti veya oku sima okuti kaliye Daviti o pondola oku tiamẽla kolohoka viavo.
Vokuenda kuotembo, va Filisiti veya vali oku liyaka la va Isareli. Saulu lomõlaye Yonatão, va pondiwila kuyaki waco. Kuenje, Daviti weya oku sumua calua. Eye wa soneha ocisungo cimue hati: ‘Ndi ku kuetele upongo, a manjange, a Yonatão. Ocisola cove lame ca piãlele enene!’
Noke Daviti wa tiukila ko Isareli vofeka yo Hevirone. Kua kala omanu vamue va yonguile okuti Isivosiete omõla a Saulu eye o kala osoma. Vakuavo va nõlele Daviti okuti eye o kala osoma. Omo liaco, pokati kalume vaco, peya oku kala uyaki. Pole alume va Daviti va yula. Eci eye a fetika oku viala, wa kala leci ci soka akũi atatu kanyamo. Vofeka yo Hevirone wa vialamo eci ci soka anyamo epanduvali kolosãi epandu. Eye wa kuatele omãla vamue valume va citiwila vofeka yaco. Olonduko viavo vievi: Aminone, Avisalome kuenda Adoniya.
Vokuenda kuotembo Daviti lalume vaye, veya oku tambula olupale luo Yerusalãi. O Yerusalãi ya kala olupale lumue lua posoka. Yohava omõla a Ceruya mukãi wa Daviti, eye wa kala kesongo kovoyaki. Daviti weya oku sumũlũisa Yohava kue-nje wa linga kesongo kolohoka viaye. Kaliye Daviti wa fetika oku viala vo Yerusalãi.
1 Samuele 26:1-25; 27:1-7; 31:1-6; 2 Samuele 1:26; 3:1-21; 5:1-10; 1 Asapulo 11:1-9.
Apulilo
- Nye Daviti la Avisiai va linga osimbu Saulu a kala loku pekela vocilombo?
- Nye Daviti a pulisa ku Saulu?
- Eci Daviti a tunda vocilombo ca Saulu pi eye a enda?
- Nye ca sumuisile Daviti okuti co vetiya oku soneha ocisungo cimue ca fina?
- Eci Daviti a linga osoma yo Hevirone wa kuata anyamo añami? Kuenda vipi via kala olonduko viomãla vamue va Daviti?
- Pi vali Daviti eya oku viala ndosoma?
Apulilo akuavo
- Tanga 1 Samuele 26:1-25.
Olondaka via Daviti vi sangiwa kelivulu lia 1 Samuele 26:11 vi lekisa ocituwa cipi catiamẽla koku pokola kolonumbi via Suku? (Osa. 37:7; Va Rom. 13:2)
Eci tu likolisilako oku lekisa ocisola komanu ka va kuete olopandu, olondaka via Daviti vi sangiwa kelivulu lia 1 Samuele 26:23 vi tu kuatisa ndati oku kuata ovisimĩlo via sunguluka? (1 Olo. 8:32; Osa. 18:20)
- Tanga 2 Samuele 1:26.
Akristão koloneke vilo va pondola ndati oku “lisola pokati” nda Daviti la Yonatão? (1 Pet. 4:8; Va Kol. 3:14; 1 Yoa. 4:12)
- Tanga 2 Samuele 5:1-10.
Daviti wa viala vokuenda kuanyamo añami? Kuenda otembo yaco ya tepiwile ndati? (2 Sam. 5:4, 5)
Unene upi Daviti a kuata? Kuenda eci ci tu ivaluisa nye koloneke vilo? (2 Sam. 5:10; 1 Sam. 16:13; 1 Va Kor. 1:31; Va Fil. 4:13)


text:
Apulilo Embimbiliya a Tambuluiwa
Momo lie tu sukilila oku ivaluka olofa via Yesu?
Olofa via Yesu via linga ocipito
Suku wa lekisa ocisola ca piãla poku tuma omõlaye palo posi oco a tu file. (1 Yoano 4:9, 10) Yesu wa sapuila olondonge viaye oco va ivaluke olofa viaye, poku linga ocipito cimue mua kongela ombolo lovinyu. Poku ci linga unyamo lunyamo, tu lekisa olopandu kocisola Suku la Yesu va lekisa kokuetu.
Helie o kuete omoko yoku lia kombolo loku nyua kovinyu?
Eci Yesu a sapuila olondonge viaye oco va ivaluke olofa viaye, eye wa popia eci catiamẽla kocisila cimue. (Mateo 26:26-28) Eci ca yulula onjila kokuavo kuenda ketendelo litito likuavo oco va linge olosoma kuenda ovitunda kumosi laye kilu. Ndaño okuti omanu valua va linga ocipito conjivaluko yolofa via Yesu, pole vana va kuete onepa kocisila caco, ovo lika va lia kombolo loku nyua kovinyu.
Ci panda 2.000 kanyamo, Yehova wa siata oku nõla vana va ka linga olosoma. (Luka 12:32) Etendelo liavo litito kuenda ka li sokisiwa la vana va ka kala palo posi otembo ka yi pui.


text:
OSAPI YOKONDYE | OUTUMINI WEHENA OUNKHEMBI
Ounkhembi Wovatumini Wanyona Ovanthu
Ovanthu vapopia okuti ounkhembi wovatumini ulingisisa ovanthu okuhamono tyavo. Ovanthu okutumina ngotyo tyahimbikale kohale. Mongeleka, Mombimbiliya muna otyitumino tyiilika okulipumapo ine okupatekeswa pokupopisa onomphela. Otyo tyilekesa okuti ovanthu venale otyituwa otyo tunde kohale. (Êxodo 23:8) Tyotyili, ounkhembi hakulipumwapo vala. Ovatumini ononkhembi, pamwe vaovola okulilamo ovipuka viheviavo, alo umwe okuvakelamo. Tupu mokonda veli komutwe wa vakuavo vapondola okuamena onombunga mbavo nomapanga avo naapa vapengesa.
Namphila omaongano aeho ovanthu akemba, mahi ounkhembi wovatumini wevilapo vali. Omukanda walingwa neongano litiwa Transparência Internacional, wapopia okuti ovanthu vakemba vali, ovatumini, nomakakunye, nomafualali, no vokulinga ovitumino, novateti vonomphela. Tala ovitateka vikahi nokumoneka movilongo vimwe.
MO ÁFRICA: Mo 2013, ovatumini vehungi po 22.000 ko África do Sul, vapopiwa okuti velipumwapo.
MO AMÉRICA: Mo 2012, ko Brasil ovanthu 25 vapakelwe mo kaleya mokonda vakuatesuako novatumini okuvaka onombongo mbotyilongo. Umwe puovo vokuahindilwa, ankho omukuatesiko womutumini wo motyilongo.
MO ASIA: Mo Seul, ko Coréia do Sul, ovanthu vena 502 vankhilile movenda imwe onene mo 1995. Vokuapula-pula vanoñgonoka okuti, ondyuo oyo yatoka tupu omokonda vokutala inkha yapama umwe, velipuminwepo opo vahatale vali nawa inkha yapama umwe.
MO EUROPA: Omutumini umwe utiwa o Cecilia Malmström, wati: “[Ounkhembi mo Europa] weliyandyana unene iya ovanthu ovanyingi vetyihambukilwa.” Tupu wati: “Ovatumini kavekahi nokutyivila okuyekapo ounkhembi.”
Ounkhembi wovatumini ukahi nokuvilapo. Omulongesi Susan Rose-Ackerman, wahoneka okuti opo ovatumini vaviukise ovipuka vimwe vesukisa “okulinga omapiluluko omanene monkhalelo yavo yokutumina.” Namphila ovanthu vasoka okuti ounkhembi wovatumini kaupu vali, mahi Ombimbiliya ilekesa okuti ovipuka mavipiluluka unene, iya otyo matyilingwa umwe.


text:
Esapulo 12: Omanu va Tunga Osapalalo ya Lepa
ECI papita anyamo alua, omãla va Noha va fetika oku kuata omãla valua. Eci omãla vaco va kula, va fetikavo oku kuata omãla vavo. Kuenje vokuenda kuotembo kilu lieve kua fetika oku kala omanu valua.
Umue pokati komanu vaco, Nimuroti oneka ya Noha. Nimuroti wa kala ondingaĩvi haeye enyanga liovinyama. Nimuroti wa enda oku pondavo omanu. Eye wa kalavo ombiali yomanu. Suku ka sanjukilile ovilinga via Nimuroti.
Omanu vosi kilu lieve va kala lupopi umuamue. Pole, Nimuroti wa yonguile okuti omanu va kongeliwa pamosi oco eye a kale ombiali yavo. Nye eye a linga? Eye wa sapuila omanu oco va tunge osapalalo yimue ya lepa. Kũlĩhisa vociluvialuvia cilo ndomo omanu va kasi loku panga olondopi.
Yehova Suku ka sanjukilile elinga liaco momo eye wa yonguile okuti omanu va tungila kolonepa viosi violuali. Pole omanu va popia hati: ‘Enjui, tu litungili imbo; tu tungivo osapalalo, utue wayo u pitile kilu; oco tu kemãlise onduko yetu.’ Ovo va yonguile oku sanda ekemãlo liavo muẽle okuti Suku hayeko.
Omo liaco, Suku wa tatamisa upange wavo. Ndamupi? Eye wa ci linga poku pongolola elimi liavo okuti ka va liyevi pokati. Kuenje va liwekapo oku tunga osapalalo yaco. Eli olio esunga lieci va tukuila osapalalo yaco hati, Bavele ale Bavulono. Onduko yaco yi lomboloka ‘Ombuanja.’
Noke omanu va fetika oku li tepa tepa. Ava va vangula elimi limuamue, va enda oku va yongola oku tunga kilu lieve.
Efetikilo 10:1, 8-10; 11:1-9.
Apulilo
- Nimuroti wa kala elie? Kuenda Suku wo tendele ndati?
- Ndomo ci letiwe vociluvialuvia, momo lie omanu va sukuila olondopi?
- Momo lie Yehova ka sanjukilile upange wavo woku tunga osapalalo?
- Suku wa tateka ndati oku tungiwa kuo sapalalo?
- Imbo liaco lia tukuiwile ndati? Kuenda onduko yaco yi lomboloka nye?
- Nye ceya oku pita lomanu eci Suku a pongolola elimi liavo?
Apulilo akuavo
- Tanga Efetikilo 10:1, 8-10.
Ovituwa vipi Nimuroti a lekisa? Kuenda elungulo lie tupako? (Olosap. 3:31)
- Tanga Efetikilo 11:1-9.
Lipi lia kala esunga lioku tunga osapalalo? Kuenda momo lie oku tunga kuaco kua tatekiwila? (Efet. 11:4; Olosap. 16:18; Yoa. 5:44)


text:
Ehokololo 38: Eendadi 12
TALA koiimati oyo ya humbatwa kovalumenhu ovo ve li mefano. Ova humbata eshila lomandjebele la paka nawa. Eshila olo ola humbatwa koshiti kovalumenhu vavali, molwaashi olidjuu neenghono. Koshiti oko oku na yo eenghwiyu noiimati ikwao i lili. Mbela oiimati oyo iwa oya dja peni? Oya kufwa medu laKanaan. Dimbuluka kutya Kanaan osho oshilongo omo mwa li hamu di Abraham, Isak naJakob. Ndele Jakob noukwaneumbo waye ova ka tembukila kuEgipti omolwondjala. Konima yomido 216 lwaapo okudja eshi Jakob va tembukila kuEgipti, Moses okwa li ta wilike Ovaisrael va alukile kedu laKanaan. Pefimbo opo, Ovaisrael ova li va onga onhanda mombuwa ponhele hai ifanwa Kades, ngaashi sha ulikwa mefano.
Ovanhu vomuKanaan ova li hava longo oukolokoshi. Onghee hano, Moses okwa li a tuma ko eendadi 12 di ka lave oshilongo osho, ndele ta ti kudo: ‘Indeni mu ka tale kutya oshilongo osho oshi na ovanhu ve fike peni nove na eenghono di fike peni. Taleni ngeenge edu lamo oliwa nokukuna oimeno. Eteleleni yo oiimati yomoshilongo osho eshi tamu aluka.’
Eshi eendadi odo da alukila kuKades, oda lombwela Moses tadi ti: ‘Oshilongo shaKanaan oshiwa neenghono.’ Ova ulikila Moses oiimati imwe oyo va etelela opo va koleke osho va li tava popi. Ndelenee eendadi 10 oda weda ko tadi ti: ‘Ovanhu vomuKanaan ove na omalutu manene, vo ovale nove na eenghono. Otave ke tu dipaa, ngeenge otwa hetekele oku ka nyeka ko oshilongo osho.’
Ovaisrael ova li va tila neenghono eshi va uda eendjovo odo. Ova ti: ‘Oshixwepo ngeno otwa file muEgipti ile mombuwa, shi dulife eshi hatu ka dipaelwa molwoodi, vo ovakulukadi vetu nounona tava kwatwa po. Natu hoololeni omuwiliki mupe a pingene po Moses, ye e tu kwatele komesho tu shune kuEgipti.’
Ashike eendadi mbali, Josua naKaleb, oda li de lineekela muJehova noda li tadi kendabala okungungumaneka ovanhu. Ova ladipika Ovaisrael va ti: ‘Inamu tila. Jehova oku li pamwe nafye. Oshilongo osho ohatu ke shi nyeka ko noupu.’ Ndelenee ovanhu kava li va hala okupwilikina kuJosua naKaleb. Ova li nokuli va hala oku va dipaa.
Osho osha li sha handukifa Jehova neenghono, nomolwaasho okwa lombwela Moses a ti: ‘Kape na nande oumwe womovanhu ava ve na omido 20 okuyuka pombada ta ka ya mo medu laKanaan. Ova mona oikumwifilonga aishe oyo nda longa medu laEgipti nomombuwa, ndele fiyo opaife inave lineekela nge. Onghee hano, otava ka kala tava elaela mombuwa fiyo osheshi epupi olo la fya po. Josua naKaleb ovo aveke tava ka ya medu laKanaan.’
Numeri 13:1-33; 14:1-38.
Omapulo
- Oshike wa didilika shi na sha neshila lomandjebele olo u wete mefano omo, nola dja peni?
- Omolwashike Moses a li a tuma eendadi 12 di ye di ka lave edu laKanaan?
- Eendadi omulongo oda li da etela Moses onghundana ya tya ngahelipi?
- Ongahelipi eendadi mbali da li da ulika kutya ode lineekela muJehova, nomadina ado oo oolyelye?
- Omolwashike Jehova a li a handuka, nokwa li a lombwela Moses shike?
Omapulo a wedwa po
- Lesha Numeri 13:1-33.
Oolyelye va li va hoololwa va ka lave edu laKanaan, nova li ve na oufembanghenda munene ulipi? (Num. 13:2, 3, 18-20)
Omolwashike Josua naKaleb va li ve na etaleko la yooloka ko kwaalo leendadi dikwao, naasho otashi tu hongo shike? (Num. 13:28-30; Mat. 17:20; 2 Kor. 5:7)
- Lesha Numeri 14:1-38.
Otu na okudulika kelondwelo lilipi li na sha nokungongotela ovakalelipo vaJehova vokombada yedu? (Num. 14:2, 3, 27; Mat. 25:40, 45; 1 Kor. 10:10)
Ongahelipi Numeri 14:24 ta ulike kutya Jehova oku na ko nasha novapiya vaye aveshe pauhandimwe? (1 Eeh. 19:18; Omayel. 15:3)


text:
Ehipululo 86: Ovalume Vahongolelwa Nonthungululu
ULUETE onthungululu oyo yaliaima omulume oo ekahi nokuyulika? Onthungululu oyo, yamoneka etyi vatunda mo Jelusalei. Ovalume ava vatunda Koutundilo, iya velilongesa ononthungululu. Ankho vetyii okuti onthungululu oyo omphe maivehongolela komunthu umue wakolela.
Etyi ovalume ovo vehika mo Jelusalei vapula: ‘Opi pekahi omona makala ohamba yova Judeu?’ “Ova Judeu” enyina ekuavo liova Isilayeli. Ovalume vapopia okuti: ‘Tuamona tete onthungululu yomona kuna Koutundilo, iya pahe tueya okumufenda.’
Etyi Herode ohamba yomo Jelusalei eiva onondaka ombo, anumana. Mokonda ankho kahande ohamba onkhuavo iye imupole omphangu yae. Moluotyo, waihana ono saserdote apulu okuti: ‘Opi makutyitilwa ohamba yokualawa? Ovo avakumbulula okuti: ‘Ombimbiliya yapopia okuti maityitilwa mo Mbelei.’
Ngotyo, Herode waihana ovalume vokuatunda Koutundilo, evepopila okuti: ‘Endei mukaovole omona. Putyina muemuvasa, amuiya okumphopila. Mokonda naame nahanda okuenda okukemufenda.’ Mahi tyotyili, Herode ankho wahandele okuvasa omona opo emuipae.
Iya onthungululu aihongolela ovalume ovo alo ko Mbelei, iya aitalama pomphangu ankho pekahi omona. Etyi ovalume vanyingila mondyuo, vavasa Maliya nomona wae Yesu. Vaeta oviawa iya aveviavela Yesu. Mahi, Yehova walondola ovalume ovo mondyoi opo vahakondoke ku Herode. Moluotyo, vakondoka kotyilongo tyavo nondyila onkhuavo.
Etyi Herode eiva okuti ovalume Vokoutundilo vakondokale keumbo, anumana unene. Iya atumu okuipaa ovana aveho mo Mbelei ankho vokuna omanima evali. Mahi Yehova walondola Jose mondyoi, opo Jose nombunga yae vaye ko Egitu. Konyima, etyi Jose eiva okuti Herode wankhia, wapola Maliya na Yesu avakondoka keumbo ko Nazare. Oko Yesu ekulila.
Mahi, olie walinga onthungululu ina omphe iliaime? Hinangela okuti ovalume ovo vaya vala ko Jelusalei etyi vamona onthungululu. Satanasi Eliapu wahandele okuipaa Omona wa Huku, iya ankho utyii okuti Ohamba Herode yo Jelusalei maovola okuipaa omona oo. Ngotyo, Satanasi oe walinga onthungululu iliaime.
Mateus 2:1-23; Miquéias 5:2.
Omapulo
- Ovalie ovalume ava vekahi polutalatu apa? Iya omokonda yatyi omulume ou ekahi nokuyulika onthungululu ina ikahi nokuliaima?
- Omokonda yatyi Ohamba Herode anumanena? Iya oityi alinga?
- Opi onthungululu yokualiaima yahongolela ovalume ava? Mahi omokonda yatyi vaendela ondyila onkhuavo etyi vakondoka kotyilongo tyavo?
- Otyitumino patyi Herode aava? Iya omokonda yatyi?
- Oityi Yehova atolela Jose okulinga?
- Olie walinga onthungululu ei omphe iliaime? Iya omokonda yatyi?
Epulo ekuavo
- Tanga Mateus 2:1-23.
Yesu ankho una omanima eñgapi? Iya opi ankho ekahi etyi ovalume vokulilongesa ononthungululu vekemutalelapo? (Mat. 2:1, 11, 16)


text:
Ehipululo 98: Yesu Ukahi Komphunda Yo Mindyambi
OU o Yesu Komphunda yo Mindyambi. Ovalume ava vekuana vekahi nae, ono apostolu mbae. O Andre na Petulu pomukulu nondenge, tupu na Tiagu na João pomukulu nondenge. Ondyuo oyo imoneka ngotyo ondyuo ya Huku mo Jelusalei.
Papitale ononthiki onombali tunde apa Yesu anyingila mo Jelusalei nokuavelama kotyimbulu. Ankho omuvali. Komuhuka wonthiki oyo, Yesu ankho waile kondyuo ya Huku. Omo, ono saserdote ambuhande okukuata Yesu opo vemuipae. Mahi, avakala nouoma mokonda ovanthu ankho vehole Yesu.
Yesu aihana ononkhalamutue ombo mbo nongeleya okuti: ‘Ononyoka novana vononyoka.’ Iya Yesu apopi okuti Huku mevehitisa mokonda yovipuka aviho ovivi valinga. Konyima yotyo, Yesu walonda Komphunda yo Mindyambi, iya ono apostolu ombu ononkhuana ambuhimbika okumulinga omapulo. Utyii oityi vapula Yesu?
Ono apostolu vapula kombinga yovipuka vikeya komutue wandyila. Ankho vetyii okuti Yesu makamanako ovivi aviho kombanda yoohi. Mahi, pahe vahandele okunoñgonoka onalupi otyo matyikapita. Onalupi Yesu meya vali opo atumine ngo Hamba?
Yesu ankho utyii okuti ovalanduli vae pano pohi kamavapondola okumumona putyina akondoka. Mokonda makala keulu, iya kamavapondola okumumona. Moluotyo, Yesu watolela ono apostolu mbae ovipuka vimue mavikapita pano pohi putyina amahimbika okutumina ngo Hamba keulu. Ovipuka patyi apopia?
Yesu wapopia okuti makukakala ovita ovinene, nomauvela, nondyala, noungangala, no vinimawe ovinene. Tupu Yesu wapopia okuti onondaka onongwa kombinga Youhamba wa Huku mambukaivisilwa kononthele ambuho mboohi. Ovipuka ovio havioko vikahi nokupita mononthiki mbetu? Ega! Ngotyo, tupondola okukala nonthumbi yokuti Yesu ukahi pahe nokutumina keulu. Apa katutu makamanako ovivi aviho pano pohi.
Mateus 21:46; 23:1-39; 24:1-14; Marcos 13:3-10.
Omapulo
- Polutalatu apa, opi Yesu ekahi? Iya ava vekahi nae ovalie?
- Oityi ono saserdote ankho mbuovola okulinga Yesu mondyuo ya Huku? Iya oityi Yesu evetolela?
- Oityi ono apostolu mbapula Yesu?
- Omokonda yatyi Yesu atolela ono apostolu mbae ovipuka mavikapita pano pohi, putyina akatumina ngo Hamba keulu?
- Yesu wati oityi matyikapita, putyina nkhele ehenemaneko ovipuka aviho ovivi pano pohi?
Omapulo omakuavo
- Tanga Mateus 23:1-39.
Ovihonekwa vilekesa okuti katyapengele ovanthu vomouye okuundapesa omanyina enkhimano. Mahi onondaka mba Yesu mu Mateus 23:8-11 oityi mbulekesa kombinga yokuundapesa omanyina enkhimano mewaneno liova Kristau? (Atos 26:25; Rom. 13:7; 1 Ped. 2:13, 14)
Oityi ankho ono Fariseu valinga opo vatyilike ovanthu okukala ova Kristau? Oñgeni hono ononkhalamutue mbo nongeleya mbukahi nokulandula onkhalelo yova Fariseu? (Mat. 23:13; Luc. 11:52; João 9:22; 12:42; 1 Tes. 2:16)
- Tanga Mateus 24:1-14.
Omokonda yatyi ekoleleyo liapopiwa mu Mateus 24:13 liakolela unene?
Ondaka yokuati “onthyulilo” mu Mateus 24:13 ihangununa tyi? (Mat. 16:27; Rom. 14:10-12; 2 Cor. 5:10)
- Tanga Marcos 13:3-10.
Ondaka patyi ivasiwa mu Marcos 13:10 ilekesa okuti okupopia onondaka onongwa Mbouhamba tyalumbanesa? Iya oñgeni tupondola okuundapesa onondaka mba Yesu? (Rom. 13:11, 12; 1 Cor. 7:29-31; 2 Tim. 4:2)


text:
Esapulo 19: Epata Lia Yakoba
KŨLĨHISA epata eli linene ndeti. Epata eli omãla ekũi la vavali va Yakoba. Yakoba wa kuatavo omãla vakãi. Ove hẽ wa kũlĩha onduko ya umue pokati kavo? Tu konomuisi ulandu wavo.
Lea wa cita Ruvene, Simeone, Lewi kuenda Yuda. Eci Rahele a limbuka okuti ka kasi oku cita omãla, wa sumuile calua. Kuenje wa eca ufeko waye Biliha ku Yakoba kuenje Biliha wa citila Yakoba omãla vavali valume. Omãla vaco, Dani kuenda Nafitali. Noke Lea wa ecavo ufeko waye Silipa ku Yakoba kuenje Silipa wa citila Yakoba omãla vavali valume okuti Gadi kuenda Asiere. Eci papita otembo yalua Lea wa cita vali omãla vavali valume okuti Yisakare kuenda Sevulono.
Noke Rahele weya oku cita omõla ulume kuenje wo luka Yosefe. Noke tu ka konomuisa vali ovina vialua viatiamẽla ku Yosefe. Momo Yosefe weya oku linga omunu umue wa velapo. Ava ovo omãla ekũi la mosi Yakoba a cita eci a kala ku Lavane isia ya Rahele.
Yakoba wa kuatelevo omãla vakãi, pole Embimbiliya lia tukula lika onduko yomõla umosi pokati kavo. Onduko yaye eye Dina.
Eci Yakoba a tunda konjo ya Lavane oku tiukila ko Kanana, wongolola epata liaye liosi. Wongololavo oviunda viaye violomeme levi violongombe kuenje wa katuka oku linga ungende.
Osimbu va kala vungende woku enda ko Kanana, Rahele wa cita omõla ukuavo ulume. Poku cita omõla waco, Rahele wa tala ohali yalua kuenje wa fa. Pole omõla waco ka file kuenje Yakoba woluka onduko ya Benjamini.
Etu tu sukila oku ivaluka olonduko viomãla va Yakoba momo kepata liaco oko kua tunda ofeka ya Isareli. Apata ekũi la vavali a Isareli a tukuiwa eci Yakoba a cita omãla ekũi kuenda omãla vavali va Yosefe. Noke lioku citiwa kuomãla vaco, Isake wa kala vali lomuenyo anyamo alua kuenje wa kuata esanju lioku mola olonekulu viaye. Pole tu konomuisi eci ca pita lonekulu yaye yukãi Dina.
Efetikilo 29:32-35; 30:1-26; 35:16-19; 37:35.
Apulilo
- Velie va kala omãla epandu Yakoba a cita lukãi waye watete Lea?
- Velie va kala omãla vavali Silipa ufeko wa Lea a citila Yakoba?
- Vipi via kala olonduko viomãla vavali Biliha ufeko wa Rahele a citila Yakoba?
- Velie va kala omãla vavali Rahele a cita? Kuenda nye ca pita eci omõla wavali a citiwa?
- Ndomo ci letiwe vociluvialuvia, Yakoba wa kuata omãla vañami? Kuenda nye ceya oku pita lavo?
Apulilo akuavo
- Tanga Efetikilo 29:32-35 kuenda 30:1-26.
Ndomo tua lilongisa catiamẽla kekũi la vavali komãla va Yakoba, omãla valume kosimbu va enda oku lukiwa ndati?
- Tanga Efetikilo 35:16-19 kuenda 37:35.
Ndaño okuti Dina eye lika wa tukuiwa Vembimbiliya, tua kũlĩha ndati okuti Yakoba wa kuata vali omãla vakuavo vakãi? (Efet. 37:34, 35)


text:
Esapulo 65: Uviali wa Tepiwa
OVE hẽ wa kũlĩha esunga lieci ulume u a kasilili ndeti oku tola uwalo waye? Yehova eye wa tuma oku ci linga. Ulume u onduko yaye Ahiya kuenda wa kala uprofeto wa Suku. Anga hẽ ove wa kũlĩha eci ci lomboloka uprofeto? Uprofeto omunu umue Suku a sapuila ovina vika lingiwa kovaso yoloneke.
Ahiya o kasi oku vangula la Yerevoama. Yerevoama wa kala ulume umue Salomone a kapele ndamitavaso yovopange oku tunga olonjo viaye. Eci Ahiya a lisanga la Yerevoama vonjila, wa linga ocina cimue ci komohĩsa. Eye wa tola uwalo waye wokaliye vovitetele vi soka ekũi la vivali. Noke wa sapuila Yerevoama hati: ‘Tambula ovitetele ekũi, vi linge viove.’ Ove hẽ wa kũlĩha esunga lieci Ahiya a ecela ku Yerovoama ovitetele viaco?
Ahiya wa lombolola okuti Yehova upa uviali ku Salomone okuti ka kala vali osoma. Wa lombololavo okuti uviali waco weciwa kapata ekũi a Yerevoama. Eci ci lomboloka okuti Rehovama omõla a Salomone o siala lika lapata avali. Apata aco ovo lika eye a pondola oku viala.
Eci Salomone a yeva olondaka Ahiya a sapuila Yerevoama, weya oku tema calua. Eye wa seteka oku ponda Yerevoama. Pole Yerevoama wa tilila Kegito. Eci papita otembo yimue, Salomone wa fa. Eye wa viala eci ci soka akũi a kuãla kanyamo. Noke omõlaye Rehovama wa piñala komangu yaye. Eci Yerevoama a yeva okuti Salomone wa fa, wa tiukila vali ko Isareli.
Rehovama ka kaile osoma yiwa. Eye wa kangisa calua omanu okuti isiaye Salomone ci sule. Noke Yerevoama kuenda alume vakuavo va kemãla vofeka, veya ku Rehovama. Ovo vo pinga oco a tate ciwa omanu. Rehovama ka yevele kondaka yavo. Handi vali, wa vokiyako ungangala waye okuti wa tete u sule. Noke omanu va vialeka Yerevoama komangu yusoma wapata ekũi. Pole apata avali a Benjamini la Yuda, va kala handi kuviali wa Rehovama.
Yerevoama ka yonguile okuti omanu vaye va enda konembele ko Yerusalãi oku ka fendela Yehova. Omo liaco, wa tunga olonãle vivali viulu. Eye wa vetiya omanu vatiamẽla kusoma wapata ekũi oco va fendele ociñumañuma caco. Noke vofeka mueya oku yuka ungangala levĩho lialua.
Kuviali wapata avali kua kalavo ovitangi. Osimbu handi Rehovama ka tẽlisile anyamo atãlo kuviali waye, soma yo Egito wa katukila o Yerusalãi. Eye wambata ovikuata vialua vionembele ya Yehova. Vokuenda kuotembo yimue, onembele yeya oku siala nda cina ya tungiwa.
1 Olosoma 11:26-43; 12:1-33; 14:21-31.
Apulilo
- Alume ava vavali va mõleha ndeti vociluvialuvia olonduko viavo velie? Kuenda ovo va kala nye?
- Nye Ahiya a kasi oku linga luwalo waye? Kuenda eci ca lombolokele nye?
- Salomone wa yonguile oku linga nye Yerevoama?
- Momo lie omanu va nõlela Yerevoama oco a viale kapata ekũi?
- Momo lie Yerevoama a tungila oviñumañuma vivali viulu? Kuenda nye noke ceya oku pita vofeka?
- Nye ceya oku pita luviali wapata ekũi kuenda lonembele ya Yehova ko Yerusalãi?
Apulilo akuavo
- Tanga 1 Olosoma 11:26-43.
Yerevoama wa tuwile ndati? Kuenda Yehova wo likuminyile okuti nda wa pokola kolonumbi Viaye u wiha nye? (1 Olos. 11:28, 38)
- Tanga 1 Olosoma 12:1-33.
Ocituwa cipi cĩvi ca Rehovama olonjali lakulu vekongelo va sukila oku yuvula poku tẽlisa ovikele viavo? (1 Olos. 12:13; Uku. 7:7; 1 Pet. 5:2, 3)
Amalẽhe va kuete oku kolela kulie poku nõla cimue vomuenyo wavo? (1 Olos. 12:6, 7; Olosap. 1:8, 9; 2 Tim. 3:16, 17; Va Hev. 13:7)
Nye ca vetiya Yerevoama oku tunga oviñumañuma vivali vioku fendela? Kuenda eci ca lekisa ndati ekambo liekolelo ku Yehova? (1 Olos. 11:37; 12:26-28)
Helie wa kokela apata ekũi oku siapo efendelo liocili? (1 Olos. 12:32, 33)


text:
Esapulo 41: Onyoha Yosipi
ONYOHA ya limuñila ndeti kuti, anga hẽ yocili muẽle? Sio, ha yociliko. Onyoha yaco ya tungiwa losipi. Yehova wa sapuilile Mose oco a tulike onyoha yaco kuti. Eye wa ci linga oco okuti va Isareli poku vanja konyoha yaco, va pondola oku kala lomuenyo. Pole, olonyoha vikuavo o lete ndeti posi, viocili muẽle. Olonyoha viaco via lumana omanu kuenje va fetika oku vela. Ove hẽ wa kũlĩha esunga liaco?
Va Isareli va vanguile ovina vĩvi vioku tomba Yehova kuenda Mose. Ovo va lisiõsiõla hati: ‘Nye wa tu upila vofeka Yegito oco tu file mulo vekalasoko? Mulo [vekalosoko] ka muli okulia ndaño ovava. Ka tu sole okulia kuaco omana.’
Pole omana ya kala okulia kumue kuwa. Yehova wa va ĩhile okulia kuaco locikomo. Wa va ĩhilevo ovava. Pole omanu ka va lekisile olopandu ku Suku. Omo liaco, Yehova wa tuma olonyoha via tema oco a yambule va Isareli. Olonyoha viaco via va lumana kuenje valua va fa.
Noke omanu veya ku Mose loku popia hati: ‘Tua linga ekandu momo tua lisiõsũila Yehova kuenda ove. Omo liaco, likutilila ku Yehova okuti o tu upa olonyõha.’
Mose wa likutilila ku Suku. Kuenje Yehova wa sapuila Mose oco a pange onyoha eyi yosipi. Eye wo sapuila oco a yi tulike kuti. Yehova wa ci lingila oco okuti vosi va lumaniwa va pondola oku sakuiwa poku vanja kuti waco. Mose wa linga ovina viosi Suku o sapuila. Omanu vana va lumaniwa eci va vanja konyoha yaco yosipi, veya oku sakuiwa.
Kulandu owu tu pondola oku lilongisako calua. Etu tu kasi nda va Isareli vana va lumaniwa lolonyoha. Vosi tu kuete elavoko lioku fa. Tua siata oku vela kuenda tu kuka. Ovitangi viaco vieyilila omo liolonjali vietu via tete Adama la Heva vana va lueya ocihandeleko ca Yehova. Vosi yetu tu mãla vavo. Pole Yehova wa pongiya onjila yi tuala komuenyo ko pui.
Yehova wa tumĩle Omõlaye, Yesu Kristu mulo voluali. Omanu valua omo lioku sima okuti Yesu wa kala ondigaĩvi vo valela kuti. Pole Yehova wa tumĩle Yesu oco a tu yovole. Nda tua pokola kokuaye loku kuama ongangu yaye tu pondola oku kuata omuenyo ko pui. Noke tu ka lilongisa vali ovina vikuavo viatiamẽla kokuaye.
Atendelo 21:4-9; Yoano 3:14, 15.
Apulilo
- Nye ca limuña ndeti kuti vociluvialuvia? Kuenda momo lie Yehova a tumila Mose oku yi tulika kuti?
- Momo lie omanu ka va lekisilile olopandu kovina viosi Suku a va lingila?
- Eci Yehova a tuma olonyoha via tema oco a yambule omanu nye ovo va pinga ku Mose?
- Momo lie Yehova a tumila Mose oku tunga onyoha yosipi?
- Nye tu lilongisila kulandu owu?
Apulilo akuavo
- Tanga Atendelo 21:4-9.
Elungulo lie tu upa ku va Isareli eci va lisiõsuĩla okulia ku Yehova? (Atend. 21:5, 6; Va Rom. 2:4)
Vanyamo eya oku kuamamo nye va Isareli va enda oku linga lonyoha yosipi? Kuenda nye Soma Hesekiya a enda oku linga? (Atend. 21:9; 2 Olos. 18:1-4)
- Tanga Yoano 3:14, 15.
Onyoha yosipi ya kala ndati ocindekaise coku tulikiwa kua Yesu Kristu kuti? (Va Gal. 3:13; 1 Pet. 2:24)


text:
PE TESALLONAIKA
Pollone TESALLONAIKA Yamboma Pepá PE Topa Sirimu Bokumu
I pepámonga ungu pulu mare inie yakondo gomo 1026 molemo, akuna kanoko piliéni.
1
1 Pollo kinie Saillasi kinie Timoti kinie olione
ene Kirasinge yambo talape* kolea aili Tesallonaika molemelema
i pepámo topo sikimulu. Pulu Yemo olio kinie ene kinie olionga pea Lapamo kinie, Aili Yesusi Kirasi** kinie, pea tapu toko molemele yamboma, pepá topo sikimulu.
2 Lapa Pulu Yemo kinie Aili Yesusi Kirasitolone ene we kondo kolkolo, ‘Ene konopu pe nipili taka lelko molangi.’ niengili.
3 Angokeme, alieli ene nimbu pilipu konopu lipu mundupulie Pulu Yemo kinie “Ange.” nimulú mele mundupu kelemulu liemo keri. Ene ⸤Kirasi kinie yunge ungumu ‘Sike.’ ningu⸥ tondolo munduku pilimele mele olandopa olandopa tondolo munduku pilku, ene eneno anju yando konopu monjilimele mele olandopa pulimo akumunge alieli Pulu Yemo kinie “Ange.” nilimolo mele alieli aku sipu nimbu molomolo kinie papu. 4 Enene aku siku telemelemonga Pulu Yemonga yambo talape kolea lupe lupe molemelemanga andopo, ene kapi nimbu imbi ambolopo ola linjipu, yambomane ene umbuni silimele kinie ene mindili nolemele nakolo tondolo munduku molko Kirasinge ungumu ‘Sike.’ ningu tondolo munduku piliringi mele siye naa kolko, kinié kepe ‘Akumu sike.’ ningu tondolo munduku pilku molemele mele konopu sipu temane topo silimolo.*
5 Ene teko molemele mele kanopolie, ‘Pulu Yemone yamboma sumbi sipe apurulimo apurumbe.’ nimbu kanolemolo. ⸤Ene ulu aku sipema wendo olemo⸥ akumunge Pulu Yemone ene pilipe apurupe konjipelie Pulu Yemo ye nomi kingi molopa nokolemo koleana* manda “Kamu sukundu wangi.” nimbé mele lipe ora silimo. Kinié Pulu Yemo ye nomi kingi molopa nokolemo talapena molemelemonga mindili nolemele kanumu. 6 Pulu Yemone yamboma sumbi sipe apurulimo, akumunge ene mindili silimele yamboma yuni ‘Mindili nangi.’ nimbe, 7 ene mindili nolemele yamboma kinie olio kinie pea ‘konopu wayongo siku molangi.’ nimbé. Aili Yesusi yunge angello enge nilime kinie mulu koleamo mundupe kelepa tepe aili tepa nomba pembana omba mona angilimbe kinie i ulumu wendo ombá. 8 ⸤Yu aku sipe ombalie⸥ Pulu Yemo naa pilku tapu toko naa molko, Aili Yesusinge temane peangamo pilku liku tenge panjiku naa telemele yamboma ⸤aku telemelemonga⸥ pundu tombando “Mindili nangi.” nimbé.* 9 Teko kenjilimelemonga pundu tomba mindili nonge mele i sipe: Pulu Yemone “Ailimu molombana puku naa molko, yunge tondolo paa olandopamonga pa tondolo tepa teline ongo naa molko, paa anju pangi.” nimbe makoropa, ene kamu topa manie mundumbe, molko kenjiku mindi pungí. 10 ‘Yunge yambo kake telimene yu kapi ningu, ‘yu sike’ ningu tondolo munduku pilimele* yambomane yunge imbi ambolko ola linjengi.’ nimbe ombá walemonga kanu uluma wendo ombá. Olione ene ungu nimbu sirimuluma ‘Sike’ ningu tondolo munduku piliringimunge ⸤yu ombá kinie⸥ enene kepe pea yu kapi ningu imbi ambolko ola linjingíla.
11 Akumunge ‘Pulu Yemone “Ene nanga yamboma molangi wai.” nirimuna moloringi mele kinié ene kanopa peanga kanopa ‘ “Wai.” nirindu mele manie naa pupili.’ nipili.’.* nimbu olione alieli Pulu Yemo kinie enenga nimbu mawa tenjilimolo. ‘Yunge tondolomone ene ‘ulu peangama teamili.’ nilimele uluma ‘Sike teangi.’ nimbe lipe taponjipe, ene ‘Yu sike.’ ningu tondolo munduku pilkulie kongono telemele kongonoma ‘Peanga lepili. Teko konjengi.’ nipili.’ nimbu yu mawa tenjilimolo. 12 ‘Aku tengemonga ⸤yambomane⸥ olionga Aili Yesusinge imbi ambolko ola linjingí kepe, yu ene kinie molombamonga enenga imbi ola molombala.’ nimbulie aku sipu enenga nimbu Pulu Yemo mawa tenjilimolo. Olionga Pulu Yemo kinie Aili Yesusi Kirasitolonga we kondo kololi ulumuni aku uluma paa sike wendo opili.


text:
Kuakala ukuenje umue okuti, omo kasolele upange wokulima, wavanja upange vocakati kolupale waye. Vokuenda kuoloneke yu wainda lokulilongisa elimi lio'putu. Lo ame layo vo yafetika okuvokiya.
Eteke limwe vokuenda okuñualañuala wasokolola okulia osanji lovakamba vaye ko'nanya. Okuiya wosika ndona yaye hati:
- Ó mulher, vou trazer meus migos. Tráta lá aquilo (eye kalongisa oputu yaco ku'ndona)
Vokutiuka weya apa lesanju lesolo kumosi. Puãi hati ndivanjiliya pevindi, osanji alopo yeyi ivanja, kayapondelwe, kayatelekelwe.
- Mas, ó mulher, osanji kwayitelekele?
- Sio! - Ukai watambulula
- Mas eu não disse trata lá aquilo?
- Oco mwele ndapanga. Omo okuti walinga heti tala tala kilu, ndasima siti ukuetu mbi wasakalala lombela. Oko mwele ndalaña loku tala tala kilu... ndamuna wacinuma.
(Wasapuila ko kota lyange Rosa Ngueve Gociante Patissa)
sábado, 19 de janeiro de 2008
Tuyoli po kamwe (Tala tala kilu)
Kuakala ukuenje umue okuti, omo kasolele upange wokulima, wavanja upange vocakati kolupale waye. Vokuenda kuoloneke yu wainda lokulilongisa elimi lio'putu. Lo ame layo vo yafetika okuvokiya.
Lilongisa po kamue Umbundu
http://www.mujimbo.com/ovimbundo/orididacticas.htm
Ukuetu wu ndeti evindi liaye waliluka heti Ombala yovimbundu. Handi kulengelela mo ño...!
Ombembwa Yiviale.
GP
sábado, 12 de janeiro de 2008
Ovimbundu esila ly'olonganji
Ovimbundu esila lyowiñi lyocitumbuylukila co Bantu (vocifuka co Africa), vasoka ndonepa yakwala ketendelo lyolonunge vyofeka. Ovimbundu olonyitiwe vyocakati kwenda ombwelo yofeka, kwaluhumba vo Huambo, Oviye, Ombaka, Kuanza sul, Oluvango, o Musambe, kwenda Okunene. Puãi okucipopia mwele ocili, Umbundu kawasile ofeka, vamue vati momo lyuyaki wakoka okuti omanu kavakuata ocitumalo cimwamer lika, kuli andi vana vasima okuti kotembo y’upika apata valisandola. Onepa yatatu yavana vasima okuti kakuli ale owiñi kahulisangi, nde ci catuwa olomunda okuti kavilisangi.
Catyamela koviholo, olonoño vyalua vyolonyitiwe vimbundu, ndeci asonehi Manuel Rui Monteiro, Ndunduma Wa Lepi, Pepetela Gabriela Antunes (Una wafa ale), Aires de Almeida Santos (laye vo wafa), Alda Lara (laye vo wafa). Konepa yolonjimbi, tukwete handi ndeci Tchissica Artz, Sabino Henda, Bela Tchicola, Justino Handanga, Katchiungo, Flay, Bessa Teixeira, Matias Damásio, Joaquim Viola, César Kangwe (ava ndeti olonganji vo vonjo yingungo vyio Rádio Nacional de Angola).
Konepa yolondambi vyafeko, ndaño kavacitela okuvangula elimi ly’Umbundu, kulala wo Miss Angola, vitatu olonduko vyatela okuvyala, ndeci Geovana Pinto Leite (U’mbaka), Hidianete Cussema (wo k’Oviye) kwenda andi umalehe Zenilde Josias. Cisukila puãi okulombolola okuti ulala Wo Miss Angola amanu vosi ko vahusole ale vahusumba, omo okuti afeko wakisikiwa okuwenda vocila luwalo wokosi lika, kwenda olonjanja vimwe asongwi vamwe (apika voloñeyi) vainda lokuvayonjayonja lolombongo kwenda ukema oco vapekele lavo.
Kolonganji vyokuhambatisa asapulo, vyapiala ovimbundu okuti apa vyapita viasia onduko, cikale kolonjo vingungu, ko yoviluvialuvya, cikale onjo yovikanda vyesapulo. Tusokololi ndeci Analtina Dias, Mário Vaz, Luís Domingos, Bela Malaquias, Patrícia Pacheco, Luísa Fançony, Cristina Miranda, Mateus Gonçalves ale William Tonet.
Ombembwa yiviale!
GP
Olusapo watete: Ukuenje wakwelisiwa lo'hosi
Kuakala ukwenje umue wamuile eñanya mekonda lyokusola afeko vavali. Cakala osimbu, otembo yina okuti akwenje vasiatele okwenda komonda, vamwe ovingu yitola ocikalasãu. Eye vo elitoko liaño ko, lilinga usumba.
Ukwenje wu ndeti weya okulinga okuti, eye apa nda walula ufeko asole, puãi ocitangi ceci okuti ufeko anola kosongo yavo kupala caloa. Kokufetika wakolaila, noke kokwama kwoloneke wasanga esokiyo limwe.
Eye watala okuti ufeko waco asole, nda okukaupopa oloneke viosi cilinga ndokutalisa ohali. Olongenda vilinga vyaloa. Konepa yamukwavo, olonjali vo iya vitema okuvanjiliya okuti olonjanja vyosi ukuenje eya okusuñinya omola wavo ufeko ocilwa kokupekela. Andi apa ndamuna akulu vacipopaile ale okuti “omuine ukuete epute owo uloña v’ewe, laye vo wavanjiliya okuti osikeleta yaye kayipitila ño ciwa”. “Omo lyaco, linga ndisande po vali ufeko umwe ño okuti nda su sole, puãi pala ño okutepulula koloñehi”, ovio olondunge apa okuenje waco atela okusokolola.
Ulonõ apa nda wainda ciwa, kakele ño okuti ukwenje wu ndeti mbi wayonga ko enene, ufeko ndopo yaci wamina. Ceya okulinga okuti una velisungwe eye weya okusiata vali kovina viokohondo. Untende apa oco alikapele wowu okuti, una ndisole oco sikokavise, ndivanja po ño umwe ño wokupuyukila.
Kapapitile osimbu yalwa, olonjali viufeko wavali viaciyeva. Okuiya apa kavyiuvilikiya…! Una ukwenje hati “Ene uvela, lalimwe eteke ndasokiyile okuti wu okasi ndeti latimba avali eye ndikala laye. Kwenda oco ombinda yange…”
Olonjali yu vyopula vati “ombinda yanye, nda cinena omola kilu lyeve ove wacikuliha?”. Opo lyolyo hó. Olonjali vyukwenje lavyo le ufeko omisi ndeti kavosanjukilile, puãi ceci ño okuti “ove olinga ukwenje ove mwele wacinyola”. Eye watwatwako lokusilula. Weya petosi lyokupula okuti “ene ulinga omanu vimbo, omunu opilikiwa okulya lamela v’ocitina osimbu okuti ositu ayeva vusenge yivolela vonjo?”. Olondaka vyamamako, puãi isia yufeko wamina ovanja ño. Ondaka atambulula yeyi okuti kakuli cituva otembo; oloneke eci vyamako olondunge vikatyuka.
Osande yukwenje, ndomo eye mwele acisima, yakala pokuti osongo yufeko asole yakala ocipala. Kwenda londaka yokuti ukuenje walueyisa handi kayapitilile. Oñolosi oyo oñolosi ukuenje mba olimba vonjila okukasanda ndambi yaye. Wapopia walinga hale hati “osanda ondambi kakavi”. Ungende wosi utima undundula omo lyongeva kwenda ocisola. Vutima waye mupita ño ocisimilo cokupita p’uvelo w’ocindumba peteke lyokukwela.
Walinga mwele lupuke, lupuke, toke ocipepi lokimbo oku atundilila. Okwuiya ohosi yatakata. Wamola ño okuti cimwe alopo coco kovaso. Vokuvanjiliya ciwa, wayilimbuka ohosi. Eye iya oñualapo lokulupuka kumwe kakusetekiwa. Oko alale lolupesi. Olinga ño eci apitila kesinya ocipepi lonjo yaye, ohosi yeyi kovaso. Puãi mbi ndityuka kimbo lyandambi yaye oku atundilila, ohosi alopo yeyi. Pana akuti mwele wasoya, oco ño ocinyama cakatakata. Lapa cainda vali kamwile po, eci amola ciwa mwele eñanya apita lalyo. Utanya vali kacinjile okutwa ati ame ndikwela. Weya okucilimbuka akuti ondiangu yatunda pimo lina alikala.
Ondaka youkpatekela: volusapo wetu watete, ondaka tunola po yeyi okuti, okusanga omunu ukwacisola ctu kacalelulukile, puãi okuvanja umwe wokulipuisila oloñeyi uloño ko. Tu ivaluki okuti ca siata okuvanja itangi.
Olosapo viovofeka yetu. Ombembwa yiviale!
Gociante Patissa
quarta-feira, 2 de janeiro de 2008
Eteke lyatete
Tufetika cilo ulima wokaliye, puãi twasima tuti yapityila otembo yo'kwambatisa evindi lyasapulo lovisimilo kelimi lya vakukululu vetu.
Kacalelukile, capiala okuti katusangi ovitumalo vyelongiso ly'Umbundu, puãi wapopia walinga heti "Ukwene kakulongisa uveke, oco wakusaña lawo ale".
Tukwati kumosi ocikele co avela evindi kelimi lyetu, cikale lasapulo, cikale lóvisimilo.
Ombembwa yiviale!
Gociante Patissa


text:
Esapulo 7: Ulume Umue Ukuotõi
ECI omanu va fetika oku lua kilu lieve, valua pokati kavo va fetika oku kuama elinga lĩvi ndeli lia Kaini. Pole kua kaile omunu umue okuti kovilinga wa litepele la vakuavo. Ulume waco, Enoke. Enoke wa kala ulume umue ukuotõi. Kotembo yaco ndaño okuti omanu vosi va kala olondingaĩvi, pole eye wamamako oku vumba Suku.
Ove hẽ wa kũlĩha esunga lieci omanu vaco va kalela olondingaĩvi? Kaliye sokolola: Suku wa handelekele Adama la Heva okuti, ka ci tava oku lia kepako liuti u kasi vokati kocumbo. Helie wa va vetiya oku lueya ocihandeleko ca Suku? Ungelo umue eye wa va vetiya oku lueya. Embimbiliya li tukula ungelo waco hati, Satana. Eye wa siata oku vetiya omanu oku linga eci cĩvi.
Eteke limue, Yehova wa popia la Enoke oco a sapuile omanu ocina cimue. Ovo ka va solele oku yeva ondaka yaco. Enoke wa va sapuila hati, ‘Suku wa likuminya oku nyõla olondingaĩvi viosi.’ Omanu poku yeva ondaka yaco, va tema calua kuenje va seteka oku ponda Enoke. Ocili okuti, poku sapula ondaka ya Suku komanu vaco, Enoke wa sukilile oku kuata utõi wocili.
Omo liolondingaĩvi viaco, Suku ka ecelelele okuti Enoke o kala lomuenyo otembo yalua. Omo liaco, Enoke wa kala lika lomuenyo eci ci soka 365 kanyamo. Momo lie tu popela okuti wa kala lika leci ci soka 365 kanyamo? Momo omanu vokotembo yaco va kuatele olohõlo vialua. Kuenda va enda loku kala otembo yalua komuenyo. Omõla a Enoke Metusele, wa kala lomuenyo eci ci soka 969 kanyamo.
Noke lioku fa kua Enoke, evĩho lia fetika oku livokiya. Embimbiliya li popia okuti ‘ovisimĩlo viomanu vieya oku vĩha oloneke viosi kuenje oluali lueyuka ungangala.’
Kotembo yaco voluali mua kala ovitangi vialua. Ove hẽ wa kũlĩha esunga liaco? Satana wa kala lonjila yokaliye yoku vetiya omanu oco va linge eci cĩvi. Ondaka eyi tu ka yi lilongisa vovipama vi kuãimo.
Efetikilo 5:21-24, 27; 6:5; Va Heveru 11:5; Yuda 14, 15.
Apulilo
- Enoke wa kala ndati omunu umue wa litepa?
- Momo lie omanu koloneke via Enoke va lingalaile ovina vialua vĩvi?
- Ovina vipi vĩvi omanu va enda oku linga? (Tala ociluvialuvia.)
- Momo lie ca sukililile okuti Enoke o kala ukuotõi?
- Kosimbu omanu va enda oku kala komuenyo anyamo añami? Pole Enoke wa kala lika komuenyo anyamo añami?
- Nye ceya oku pita noke yolofa via Enoke?
Apulilo akuavo
- Tanga Efetikilo 5:21-24, 27.
Ukamba upi wa kala pokati ka Yehova la Enoke? (Efet. 5:24)
Ndomo ca lekisiwa Vembimbiliya, ulume upi wa kala vali komuenyo otembo yalua? Kuenda eye wa fa lanyamo añami? (Efet. 5:27)
- Tanga Efetikilo 6:5.
Ekalo lipi lĩvi lia kala kilu lieve eci Enoke a fa? Kuenda ekalo liaco li sokisiwa ndati leli lio koloneke vilo? (2 Tim. 3:13)
- Tanga Va Heveru 11:5.
Ocituwa cipi ca Enoke ca lekisa okuti eye wa ‘sungulukile ku Suku’? Kuenda onima yipi eye a tambula? (Efet. 5:22)
- Tanga Yuda 14, 15.
Akristão koloneke vilo va setukula ndati utõi wa Enoke poku eca uvangi komanu watiamẽla kuyaki wo Harmagedo? (2 Tim. 4:2; Va Hev. 13:6)


text:
UTALA WONDAVULULI KUPUPU 2015
O Yongola hẽ Oku Lilongisa Embimbiliya?
Omanu valua voluali va kasi oku kuatisiwa lesokiyo Liolombangi Via Yehova, lioku longisa Embimbiliya ocali. Kũlĩhisa ndomo o pondola oku kuatisiwa lesokiyo lioku li longisa Embimbiliya.
Momo Lie o Lilongisila Embimbiliya?
Eteke limue wa popele ale okuti, ‘si kuete otembo,’ ale ‘Ñuete ovina vialua vioku linga’?
Esokiyo Lioku Longisa Embimbiliya Komanu
Sanga atambululo a pulilo ecelãla a lingiwa atiamẽla kupange woku longisa Embimbiliya.
Apulilo Atatu a Pongolola Omuenyo Wange
Doris Eldred wa sanga atambululo atiamẽla komuenyo eci a sapela la ndonge yaye.
Oku Yovola Peyala Ocina Cimue Cosimbu ci Kuete Esilivilo
Onepa ya sangiwa vo Rylands, Yevangeliu lia Yoano, yimue pokati kolonepa viosimbu Viembimbiliya Yovisonehua vio Helasi ya sangiwa.
Momo Lie ku Lingiwila Ocipito Colofa Via Yesu?
Omanu valua va ivaluka oku citiwa kua Yesu po Natale kuenda epinduko liaye po Paskoa. Momo lie Olombangi Via Yesu va ivalukila olofa via Yesu?
Wa ci Kũlĩha?
Kesongo kasualali o ko Roma wa kuatele ocikele cipi? Alumuilo o kosimbu a litepa ndati lalumuilo o koloneke vilo?
Apulilo Embimbiliya a Tambuluiwa
Anga hẽ ku keya otembo okuti omanu va ka li sola pokati?
Tanga vali ovina via Velapo
Embimbiliya Lia Tunda ku Suku?
Asonehi valua Vembimbiliya va eca esivayo ku Suku kovina va soneha. Momo lie?


text:
Esapulo 5: Efetikilo Liomuenyo Umue wa Tĩla
ECI Adama la Heva va tundisiwa vocumbo Cedene, va fetika oku liyaka lovitangi vialua. Ovo va fetika oku talavaya calua oco va sange eteku. Vovapia avo ka mua kaile vali oviti viapako awa pole mua fetika oku tundila olosongo locambanda. Eci oco ca pita la Adama kuenda Heva eci va lueya ocihandeleko ca Suku. Ovo ka va kaile vali akamba Vaye.
Handi vali, eci Adama la Heva va lueyela Suku, va fetika oku kuata elavoko lioku fa. Suku wa va sapuilile okuti eteke valia kepako liaco, haico va fa. Ocili okuti, eteke ovo valia kepako liaco, haico muẽle va fetika oku fa. Poku tomba ocihandeleko ca Suku va linga uveke wocili!
Adama la Heva va fetika oku cita omãla eci Suku a va tundisa vocumbo. Omo liaco, omãla vavo va kula lelavoko lioku kuka kuenda oku fa.
Adama la Heva nda va pokuile ku Yehova, omuenyo wavo lowu womãla vavo nda wa amamako lesanju. Ovo nda va kala voluali lesanju otembo ka yi pui. Nda ka kuli oku kuka, loku vela ndaño oku fa.
Suku o yongola okuti omanu va kuata vali esanju otembo ka yi pui. Eye wa likuminya oku cilinga. Oluali lu ka pongoloka ofeka yelau kuenje omanu va ka kuatavo uhayele wa lipua. Omanu va ka likuatela ukamba uwa pokati kumosi la Suku.
Heva ka kuatele ukamba uwa la Suku otembo ya lua. Eci eye a fetika oku cita omãla, ka ca lelukile kokuaye. Eye wa kuata olongembia vialua. Omo lioku lueya ocihandeleko ca Yehova, ocili okuti wa liyaka lovitangi vialua. Ove hẽ, ku tava kondaka eyi?
Adama la Heva va kuata omãla valume kuenda omãla vakãi. Eci va cita omõla wavo watete ulume, voluka Kaini. Omõla wavo wavali voluka Havele. Ove hẽ wa kũlĩha eci ca pita lomãla vaco?
Efetikilo 3:16-23; 4:1, 2; Esituluilo 21:3, 4.
Apulilo
- Omuenyo wa Adama la Heva weya oku kala ndati eci va tundisiwa vocumbo Cedene?
- Adama la Heva veya oku pita lovitangi vipi? Kuenda momo lie?
- Momo lie Adama la Heva lomãla vavo veya oku kukila kuenda oku fa?
- Nda Adama la Heva va pokuile ku Yehova, omuenyo wavo lowu womãla vavo nda weya oku kala ndati?
- Heva oku sina kuaye kuo kokela ohali yipi?
- Vipi via kala olonduko viomãla vavali va Adama la Heva?
- Omãla vapi vakuavo va Adama la Heva ove o letele vociluvialuvia?
Apulilo akuavo
- Tanga Efetikilo 3:16-23 kuenda 4:1, 2.
Eci osi ya siñaliwa ca nena ovitangi vipi ku Adama? (Efet. 3:17-19; Va Rom. 8:20, 22)
Momo lie onduko ya Heva yi lombolokela ina ya vosi va “Kasi Lomuenyo” yo sesamelele? (Efet. 3:20)
Yehova wa lekisa ndati ohenda ku Adama la Heva eci va linga ekandu? (Efet. 3:7, 21)
- Tanga Esituluilo 21:3, 4.
‘Ovina vipi viatete’ okuti ka vika kalako vali’?


text:
Oñgeni Utala Ovipuka Komutwe Wandyila?
Ouye uno . . .
mautualako ngetyi ukahi?
mauvilipo?
maukala vali nawa?
OITYI OMBIMBILIYA IPOPIA
“Huku makasekuna ononkhuka momaiho avo, ononkhia, nokulila, no nongembia kamavikakalako vali. Mokonda ovipuka ovio aviho mavikalamba.”
OÑGENI OKUTAVELA KUOTYO TYIKUETELA OUWA
• Makukala ovilinga oviwa vihambukiswa.
• Nawike vali makavela ine okumona ononkhumbi.
• Onombunga, nomapanga mavakakala nehambu, nomuenyo wahapu.
OKUTI TUPONDOLA UMWE OKUTAVELA KUETYI OMBIMBILIYA IPOPIA?
Eenga, mokonda yomahunga aa evali:
Huku una ounongo wokufuisapo etyi alaa. Mombimbiliya, o Jeova Huku vala wiihanua okuti “Wepondolo Aliho,” mokonda una epondolo liahapu. (Revelação 15:3) Moluotyo, una ounongo auho wokufuisapo omulao wae wokupilulula ouye opo ukale vali nawa. Ombimbiliya yati, “ku Huku ovipuka aviho vivilwa.”
—Mateus 19:26.
Huku uhanda okufuisapo etyi alaa. Mongeleka, Jeova una “ehando” liokututilisa vokuankhia.
—Jó 14:14, 15.
Tupu, Ombimbiliya ilekesa okuti Jesus, Omona wa Huku wahakulile ovavei. Omokonda yatyi etyilingilile? Mokonda ankho wetyihanda. (Marcos 1:40, 41) Nga Tate yae, Jesus ankho uhanda okukuatesako vana vesukisa.
Moluotyo, tupondola okukala nonthumbi yokuti Jeova na Jesus vahanda okutukuatesako opo tukakale nehambu komutwe wandyila!
SOKA KUETYI
Oñgeni Huku makapilulula ouye opo ukale vali nawa?
Ombimbiliya ikumbulula epulo olio mu MATEUS 6:9, 10 nomu DANIEL 2:44.
OPO ULILONGESE VALI TYAHAFETE
Tanga elongeso 7 mombrochula Good News From God!
□ Mbambavo nthumikisei ombrochula ei.
(Popia omelaka patyi uhanda.)
Tomphola konthele Yombimbiliya no Nombangi mba Jeova.
□ Mbambavo tumei omunthu eye okunthalelapo.
Tupu upondola okuita uye okutaleluapo ine okupola ombrochula ei mo www.jw.org.


text:
Omapulo Ombimbiliya Akumbululwa
Oityi tyikuatesako he ine o ina okutekula nawa ovana vae?
Tyina ovo he vena oluembia, nonthilo kese umwe na mukuavo, ovana vavo vekulila mombunga ikahi nawa. (Colossenses 3:14, 19) Ovo he vekahi nawa, vena oluembia novana vavo, vevepanda ngetyi Jeova Huku apandele Omona wae.
Tate yetu keulu, utehelela ovaumbili vae, nokutala nawa oñgeni velitehelela. Ovo he, valinga nawa putyina velilongesila ku Jeova, mokutehelela nawa etyi ovana vavo vapopia. (Tiago 1:19) Vesukisa okunoñgonoka oñgeni ovana vavo velitehelela, alo umwe, onondaka mbahaviukile pamwe vapopia.
Oñgeni molongo ovana vove avekulu nonondunge?
Mokonda una ovana, ove una okuveavela ovitumino. (Efésios 6:1) Lilongesila kongeleka ya Huku. Huku ulekesa okuti una oluembia novana vae, mokuvepa ovitumino, nokuvepopila ovitateka vituka kokuhaendela-mo. (Gênesis 3:3) Huku kakuluminya ovanthu okumutavela, mahi, uvelongesa oñgeni mavapolo ouwa kokulinga etyi tyaviuka.
Kala nomphango yokukuatesako ovana vove, opo vakale nohole na Huku. Inkha ulinga ngotyo, mavalingi ovipuka nonondunge, alo umwe tyina uhepo. Huku utulongesa mokutuavela ongeleka. Moluotyo, nove kala nohole na Huku, opo ovana vove vatalele-ko.