text:
OCIPAMA CECELÃLA
Usoma wa Suku Nye?
Embimbiliya li tu sapuila nye catiamẽla Kusoma wa Suku?
Usoma wa Suku uka linga nye?
Otembo yipi Usoma uka tẽlisa ocipango ca Suku palo posi?
1. Ohutililo yipi ya kũlĩhĩwa calua tuka konomuisa?
OMANU valua voluali va kũlĩha Ohutililo ya Isietu. Vamue va yi tukula hati, Ohutililo ya Ñala. Ohutililo yaco yina Yesu Kristu a longisile kolondonge viaye. Olondaka vi sangiwa vohutililo yaco, vi kuete esilivilo liocili. Oku konomuisa ovina vitatu via tukuiwa tete vohutililo eyi, cika ku kuatisa oku kũlĩha ciwa eci Embimbiliya li longisa.
2. Ovina vipi vitatu Yesu a vetiya olondonge viaye oku vi pinga vohutililo?
2 Kefetikilo liohutililo eyi, Yesu wa longisa olondonge viaye hati: “Likutilili ndeci, hoti, A Isietu o kasi kilu. Onduko yove yi sumbiwe. Usoma wove wiye. Ocipango cove ci lingiwe posi ndeci ci lingiwa kilu.” (Mateo 6:9-13) Apingilo atatu a tukuiwa ndeti vohutililo eyi, a lomboloka nye?
3. Nye tu sukila oku kũlĩha catiamẽla Kusoma wa Suku?
3 Etu tua lilongisa ale calua catiamẽla konduko ya Suku, Yehova. Kuenda tua lilongisavo vimue via tiamẽla kocipango ca Suku. Leci a lingila omanu kuenda eci handi aka linga kovaso. Oco hẽ nye Yesu a yonguile oku popia eci a tu vetiya oku likutilila hati: “Usoma wove wiye”? Usoma wa Suku nye? Kuenda uka yelisa ndati onduko ya Suku oco yi sumbiwe? Oku iya Kusoma waco kua litokeka ndati loku tẽlisiwa kuocipango ca Suku?
CECI USOMA WA SUKU U LOMBOLOKA
4. Usoma wa Suku nye? Kuenda helie Soma yaco?
4 Usoma wa Suku uviali wa tumbikiwa la Yehova. Usoma waco u kuete Osoma ya nõliwa. Helie Osoma yaco? Yesu Kristu. Yesu, Osoma yimue ya velapo olosoma viosi via kulo kilu lieve. Eye o tukuiwa hati “Soma yolosoma haeye Ñala yoloñala.” (1 Timoteo 6:15) Eye okuete unene woku linga ovina vialua viwa okuti layimue ombiali yi tẽla oku ci linga.
5. Ombala Yusoma wa Suku yi kasi pi? Kuenda owo uka viala velie?
5 Ombala Yusoma wa Suku yi kasi pi? Yesu hẽ o kasi pi? Ove handi ivaluka okuti eye wa fila palo posi eci vovalela kuti. Noke wa pinduiwa, kuenje wa londa kilu. (Ovilinga 2:33) Omo liaco, ombala Yusoma wa Suku, yi kasi muẽle kilu. Eli olio esunga lieci Embimbiliya li tukuila Usoma waco hati, ‘usoma wokilu.’ (2 Timoteo 4:18) Pole, ndaño Usoma wa Suku u kasi kilu, owo uka viala omanu palo posi.
6, 7. Nye ci lekisa okuti Yesu Osoma yimue ka yi sokisiwa?
6 Nye tu popela okuti Yesu Osoma yimue ka yi sokisiwa? Tu ci popela omo okuti eye lalimue eteke aka fa. Poku sokisa Yesu lolosoma via kulo kilu lieve, Embimbiliya li popia hati, “eye lika o kasi lomuenyo ko pui, haeye o kala kala vocinyi cina ka ci tava oku amelako.” (1 Timoteo 6:16) Eci ci lomboloka okuti ovina viosi viwa Yesu aka linga, vika kala otembo ka yi pui. Eye oka linga ovina vialua viwa.
7 Catiamẽla ku Yesu, Embimbiliya li popia hati: “Espiritu lia Yehova lia kala laye, espiritu liolondunge luloño, espiritu lielungulo lunene, espiritu liukũlĩhĩso lusumba wa Yehova. Esanju liaye li kala koku sumbila Yehova; Ka tetulula ndeci ci lete ovaso aye, pamue oku teta onimbu ndeci ci yeva ovatũi aye, puãi o tetuluila olosuke lesunga, kuenje o tetela omanu vaño voluali olonimbu via sunguluka. O veta oluali lohunya yomẽla waye, kuenje ipa vakuevĩho lofela yovomẽla waye.” (Isaya 11:2-4) Olondaka evi vi lekisa okuti Yesu oka viala omanu lesunga kuenda oka va kuatela ohenda. Oyongola hẽ oku vialiwa losoma ya soka ndeyi?
8. Velie vaka viala la Yesu?
8 Cimue cikuavo catiamẽla Kusoma wa Suku, ceci okuti, Yesu kaka viala lika liaye. Kuli vakuavo vaka viala laye. Upostolo Paulu wa sapuila Timoteo hati: “Nda tu pandikisa tu vialela kumue laye.” (2 Timoteo 2:12) Paulu la Timoteo, kuenda vakuavo va nõliwa la Suku, vaka viala kumue la Yesu Vusoma wokilu. Oco hẽ omanu vañami vaka kuata epuluvi liaco?
9. Vañami vaka viala la Yesu? Kuenda otembo yipi Suku a fetika oku va nõla?
9 Ndomo ca lekisiwa Vocipama 7 celivulu lilo, upostolo Yoano wa tambuile ocinjonde cimue. Vocinjonde caco, eye wa mola “Kameme [Yesu Kristu] o tãi Komunda Siono [kilu] leci ci soka 144.000 va kuete onduko yaye londuko ya Isiaye via sonehiwa kovipolo viavo va tãi kumue laye.” Ava va tukuiwa ndeti va soka 144.000 velie? Yoano o tu sapuila hati: “Ovo . . . vakuakukuama Kameme kuosi a endaenda. Va yovuiwa komanu kuenje va linga apako atete a eciwa ku Suku la Kameme.” (Esituluilo 14:1, 4) Ovo vana va nõliwila oku viala kumue la Yesu Kristu kilu. Eci va pinduiwila komuenyo wokilu, ‘ovo vaka kala olosoma, kuenje vaka viala ilu lieve’ kumosi la Yesu. (Esituluilo 5:10) Tunde kotembo yovapostolo, Suku wa fetika oku nõla Akristão vakuekolelo oco va tẽlise etendelo 144.000 komanu.
10. Momo lie tu popela okuti esokiyo lia lingiwa lioku nõla Yesu kumue lava va soka 144.000 oco va viale omanu, eliangiliyo limue liwa?
10 Esokiyo lia lingiwa lioku nõla Yesu kumue lava va soka 144.000 oco va viale omanu, eliangiliyo limue liwa. Momo Yesu wa kũlĩha eci ci lomboloka oku kala omunu loku tala ohali. Upostolo Paulu wa popia hati, “ka tu kuete ocitunda cinene okuti okuleñela kuetu ka ku u yevala, puãi tu kuete ocitunda ca yonjaiwa kovina viosi ndetu, haimo ka ca la linga ekandu.” (Va Heveru 4:15; 5:8) Ava vaka viala laye, eci va kala palo posi va talavo ohali kuenda va pandikisa kovina viñi viñi. Ovo va liyakavo lakandu kuenda ovovei añi añi. Kuenje ovitangi viomanu vika va lomboloka ciwa.
USOMA WA SUKU UKA LINGA NYE?
11. Nye Yesu a vetiyila Akristão oco va pinge okuti ocipango ca Suku ci lingiwa kilu?
11 Eci Yesu a popia hati likutilili oku pinga Usoma wa Suku oco wiye palo posi, eye wa popiavo hati, likutilili oku pinga oco ocipango ca Suku “ci lingiwe posi ndeci ci lingiwa kilu.” Suku o kasi kilu. Kuenda ocipango caye otembo yosi ca lingaiwa lovangelo vakuacili. Pole, Vocipama 3 celivulu lilo, tua lilongisa okuti kuli ungelo umue ũvi wa liwekapo oku linga ocipango ca Suku. Kuenje wa lueyisa Adama la Heva. Vocipama 10, tuka kũlĩhĩsa eci Embimbiliya li longisa catiamẽla kungelo waco. Ungelo waco wa kũlĩhĩwa hati Satana Eliapu. Satana kumue lovangelo vana va tukuiwa hati olondele, va kala handi kilu otembo yimue. Omo liaco, kotembo yaco, havosiko kilu va kala loku linga ocipango ca Suku. Pole, eci Usoma wa Suku wa fetika oku viala, ovina kilu via pongoloka. Yesu Kristu eci a vialekiwa, wa yaka la Satana, kuenje wo yula.
12. Ovina vipi vivali via tukuiwa kelivulu Liesituluilo 12:10?
12 Olondaka vi sangiwa vocitumasuku cikuãimo vi lekisa eci ca pitako. Ovio vi tu sapuila hati: “Nda yeva ondaka yinene kilu, ya linga yiti, Cilo kua tukuluka epopelo lunene luviali wa Suku yetu lomoko ya Kristu waye. Momo omindiki ya vamanjetu ya tundisiwa, una o va lundaila ño-o ku Suku yetu lutanya luteke.” (Esituluilo 12:10) Wa limbuka ovina vivali via tukuiwa vocinimbu eci? Catete, Usoma wa Suku povaka a Yesu Kristu, wa fetika oku viala. Cavali, Satana wa tundisiwa kilu, kuenje wa imbiwa ocipepi la palo posi.
13. Eci Satana a tundisiwa, kilu kueya oku kala ndati?
13 Oco hẽ nye ceyililako? Embimbiliya li tu sapuila eci ca pita kilu noke yovina evi vivali. Olio li popia hati: “Yoleli, ailu lene wa tungimo!” (Esituluilo 12:12) Kilu ovangelo vakuacili va yolela omo Satana lolondele viaye va tundisiwa. Kaliye vosi va sialeleko vana lika va pokola ku Yehova Suku. Kilu kueya ombembua yocili loku kolapo. Kuenje ocipango ca Suku ca fetika oku lingiwa kilu.
14. Nye ceya oku pita eci Satana a takumuiwila palo posi?
14 Oco hẽ palo posi peya oku kala ndati? Embimbiliya li tu sapuila hati: “Ove a ngongo, love a kalunga, ngongo yene! Momo eliapu lia lokila kokuene lonyeño ya lua, omo lia limbuka okuti oloneke vialio vitito.” (Esituluilo 12:12) Satana co temisa calua omo a tundisiwa kilu. Eye wa kũlĩhavo okuti otembo yaye yitito. Omo lionyeño yaco, eye okasi oku kokela omanu ‘ohali’ palo posi. Vocipama cikuãimo, tuka lilongisa vali catiamẽla ‘kongongo’ yaco. Pole, ci tava okuti tu pula ndoco: Usoma uka tẽlisa ndati ocipango ca Suku palo posi?
15. Cipi ocipango ca Suku catiamẽla palo posi?
15 Ove handi ivaluka ocipango ca Suku catiamẽla palo posi? Ove wa ci lilongisa ale Kocipama 3. Eci Suku a pongiya ocumbo Cedene, onjongole yaye ya kala okuti oluali luosi lu posoka. Kuenda luyukisiwa lomanu vakuesunga okuti va kala otembo ka yi pui. Satana wa lueyisa Adama la Heva. Kuenje eci ca tateka oku tẽlisiwa kuocipango ca Suku palo posi. Pole, ocipango caco cika tẽlisiwa muẽle. Yehova handi o yongola okuti “olondingesunga vi piñala ofeka, vi tungamo oloneke ka vi pui.” (Osamo 37:29) Usoma wa Suku uka tẽlisa onjongole yaco. Uka ci linga hẽ ndati?
16, 17. Elivulu lia Daniele 2:44 li tu sapuila nye catiamẽla Kusoma wa Suku?
16 Kũlĩhisa ocitumasuku ci sangiwa kelivulu lia Daniele 2:44. Kelivulu eli tu tangako hati: “Koloneke violosoma viaco, Suku yokilu o katula usoma, kuenje ka u nyolẽha, ka u tambuiwa lomanu vofeka yiñi; puãi owo u nyõla loku lia ovosoma aco osi, haiwo u kala muẽle hũ oloneke ka vi pui.” Olondaka evi vi tu sapuila nye catiamẽla Kusoma wa Suku?
17 Catete, olondaka evi vi tu sapuila okuti Usoma wa Suku wa tumbikiwa “koloneke violosoma viaco.” Ale kotembo okuti handi olosoma vikuavo vikasiko. Cavali, vi tu sapuila okuti Usoma waco uka kala otembo ka yi pui. Lalimue eteke uka yuliwa ale oku piñanyiwa lusoma ukuavo. Catatu, tua limbuka okuti kuka kala uyaki pokati Kusoma wa Suku lovosoma oluali. Usoma wa Suku uka yula. Oku sulako, owo lika uka viala omanu vosi. Kuenje omanu vaka vialiwa luviali umue uwa okuti ka wa lamuiwa.
18. Uyaki uka pita pokati Kusoma wa Suku lovosoma oluali u tukuiwa hati ndati?
18 Embimbiliya li tu sapuila vali cikuavo catiamẽla kesulilo liuyaki uka pita pokati Kusoma wa Suku lovosoma oluali. Olio li tu sapuila okuti, aspiritu ãvi, eci va limbuka okuti esulilo li kasi ocipepi, va enda oku kemba ‘olosoma violuali luosi.’ Oco hẽ nye aspiritu aco a ci lingila? Va ci lingila oku ‘vi ongoluila kovita vieteke linene lia Suku Tõlo.’ Olosoma violuali vi kongoluiwila kocitumãlo ci “tukuiwa hati, Harmagedo velimi lia Heveru.” (Esituluilo 16:14, 16) Omo lieci ca lomboluiwa ndeti vovinimbu evi vivali, uyaki uka pita pokati Kusoma wa Suku lovosoma oluali, u tukuiwa hati uyaki wo Harmagedo.
19, 20. Nye ci kasi oku tateka oku lingiwa kuocipango ca Suku palo posi?
19 Usoma wa Suku uka tẽlisa nye luyaki wo Harmagedo? Handi ivaluka eci catiamẽla kocipango ca Suku palo posi? Ocipango ca Yehova Suku ceci okuti mulo voluali mu kala lika omanu vakuesunga, haivo va lipua okuti vo vumba lika eye. Nye ci kasi oku tateka okuti eci handi ka ca tẽlisiwile? Catete, etu tuakuakandu. Kuenje tua siata oku vela kuenda oku fa. Pole, vocipama 5, tua lilongisa okuti Yesu wa tu fila oco tu kuate omuenyo ko pui. Ove pamue handi ivaluka olondaka via sonehiwa Kevanjeliu lia Yoano, via popia hati: “Omo Suku a sola ndoco oluali, oco a ecela Omõlaye wongunga okuti wosi u kolela ka fi, puãi o mola omuenyo ko pui.”
20 Ocitangi cikuavo ceci okuti, omanu valua va siata oku linga eci cĩvi. Ovo va kemba, va nyana, kuenda va linga ukahonga. Ovo ka va yongola oku linga ocipango ca Suku. Olondingaĩvi vika nyõliwa vuyaki wa Suku wo Harmagedo. (Tanga Osamo 37:10.) Ocipango ca Suku ka ci kasi oku lingiwavo palo posi, omo okuti olombiali ka vi vetiya omanu oku ci linga. Olombiali vialua via siata oku ecelela ungangala kuenda evĩho. Catiamẽla kekalo liaco, Embimbiliya li popia hati: “Omunu poku kangisa ukuavo o lilinga eye muẽle cĩvi.”
21. Usoma uka tẽlisa ndati ocipango ca Suku palo posi?
21 Noke yo Harmagedo, omanu vaka vialiwa lika Lusoma wa Suku. Usoma waco uka tẽlisa ocipango ca Suku. Kuenda uka nena asumũlũho alua komanu. Owo uka nyõla Satana lolondele viaye. (Tanga Esituluilo 20:1-3) Unene wocilumba cocisembi ca Yesu uka kuatisa omanu vosi vakuesunga. Kuenje lomue oka vela vali ndaño oku fa. Vusoma wa Suku, omanu vaka kuata epuluvi lioku kala otembo ka yi pui. (Tanga Esituluilo 22:1-3.) Noke oluali luosi luka kala ocumbo ceposo. Kuenje Usoma uka tẽlisa ocipango ca Suku palo posi. Kuenda uka yelisa onduko ya Suku oco yi sumbiwe. Eci hẽ ci lomboloka nye? Eci ci lomboloka okuti, Vusoma wa Suku vosi vaka kalamo, vaka sumbila onduko ya Suku, Yehova.
OTEMBO YIPI USOMA WA SUKU U KEYA?
22. Tua kũlĩha ndati okuti Usoma wa Suku ka weyile eci Yesu a kala palo posi? Kuenda tua kũlĩhavo ndati okuti ka weyile eci Yesu a pinduiwa?
22 Yesu wa vetiya olondonge viaye oco vi likutilile hati, “Usoma wove wiye.” Eci ci lekisa okuti Usoma ka wa tumbikiwile kotembo yaco. Anga hẽ Usoma weya eci Yesu a londa kilu? Sio. Momo Petulu la Paulu va sapula okuti, eci Yesu a pinduiwa olondaka via sonehiwa Kosamo 110:1, via tẽlisiwa vokuaye. Kosamo yaco tu tangako hati: “Yehova wa popia la cime cange, hati, Tumãla kondio yange toke hu lingila ovanyali vove ociliatelo cove.” (Ovilinga 2:32-34; Va Heveru 10:12, 13) Eci ci lekisa okuti, Yesu handi wa talamẽla otembo yimue.
Vusoma, ocipango ca Suku cika lingiwa posi ndeci ci kasi oku lingiwa kilu
23. (a) Otembo yipi Usoma wa Suku wa fetika oku viala? (b) Nye tuka lilongisa vocipama cikuãimo?
23 Yesu wa talamẽla toke otembo yipi? Vokuenda kuanyamo 1.900 toke 2000, ava va kala oku lilongisa Embimbiliya, va pitĩla kelomboloko liokuti otembo yoku talamẽla kua Yesu yika sulila kunyamo wo 1914. (Catiamẽla kotembo eyi, tala Alomboluilo a Vokiyiwako kemẽla 215-218.) Ovina via pita voluali oku pisa kunyamo wo 1914, via lekisa okuti olokonda via lingiwa lomanu vaco, via sokelepo muẽle. Oku tẽlisiwa kuovitumasuku ku lekisa okuti vunyamo wo 1914, Kristu wa linga Osoma. Kuenje Usoma wa Suku wa fetika oku viala kilu. Omo liaco, etu tu kasi ‘koloneke vitito’ via kambelako Satana. (Esituluilo 12:12; Osamo 110:2) Cilo, tu tẽla oku popia lekolelo okuti, Usoma wa Suku ndopo uka tẽlisa ocipango ca Suku palo posi. Olondaka evi hẽ wa vi sanjukila? O tava okuti vika tẽlisiwa muẽle? Ocipama cikuãimo cika tu kuatisa oku limbuka eci Embimbiliya li longisa catiamẽla kovina evi.
LILONGISA OVINA VIKUAVO
Elilongiso Liembimbiliya li Lingiwa Ocali
Momo lie ndi Lilongisila Embimbiliya?
Embimbiliya li kasi oku kuatisa owiñi wakahandagalala voluali luosi oku sanga atambululo kapulilo a velapo komuenyo. O yongola hẽ oku kala pokati kowiñi waco?


c: text/html

text:
OCIPAMA 5
Cipi Ocipango ca Suku Catiamẽla Kongongo?
1. Cipi ocipango ca Suku catiamẽla kongongo?
Yehova wa eca ongongo kulume kuenda kukãi. Ongongo oyo ocitumãlo cetu. Ocili okuti, olohueli viatete okuti Adama la Heva, ka via lulikiwile oco vi yukise ilu, momo otembo yaco Suku wa lulika ale ovangelo oco va kale kilu. (Yovi 38:4, 7) Omo liaco, Suku wa kapa omunu watete vocumbo ceposo ca tukuiwa hati, ocumbo Cedene. (Efetikilo 2:15-17) Yehova wa eca kokuaye kuenda kocitumbulukila caye elavoko lioku kala otembo ka yi pui palo posi.
Kefetikilo ocumbo Cedene oco lika ca kala ocitumãlo ceposo. Olohueli viatete via sukilile oku yukisa oluali locitumbulukila cavo. Vokuenda kuotembo nda va viala oluali luosi kuenda oku lu lingisa ofeka yelau. (Efetikilo 1:28) Ongongo lalimue eteke yi ka kunduiwa. Oyo yi ka amamako oku kala ocitumãlo comanu.
2. Momo lie cilo ongongo ka yi kasilili ocitumãlo ceposo?
Adama la Heva va lueyela Yehova Suku, kuenje va tundisiwa vocumbo ceposo. Ocumbo Ceposo ca nyõleha, kuenda lomue o tẽla oku ci tumbulula. Embimbiliya li popia hati: “Oluali lua eciwa peka lia vakuevĩho.”
Anga hẽ Yehova wa ivalako ocipango caye catete catiamẽla komanu? Sio! Eye ukuonene wosi. Kuenda o ka ci tẽlisa. (Isaya 45:18) Yehova o ka tumbulula epata liomanu ndeci a yonguile kefetikilo.
3. Ofeka Yeposo yi ka tumbuluiwa ndati?
Ofeka Yeposo yi ka tumbuluiwa palo posi eci Yesu a ka viala ndombiali Yusoma wa Suku. Vokuenda kuyaki u tukuiwa hati, Harmagedo, Yesu o ka songuila ovangelo va Suku loku kundula ovanyali Vaye. Noke o ka kapa Satana vokayike kuenje o kalamo ci soka 1.000 kanyamo. Pole, afendeli va Suku va ka puluka kenyõleho liaco, momo Yesu o ka va songuila loku va teyuila. Ovo va ka kuata omuenyo ko pui Voluali Luokaliye palo posi.
4. Otembo yipi ohali yi ka pua?
Otembo yipi Suku a ka malako evĩho palo posi? Yesu wa eca “ondimbukiso” yoku lekisa otembo yoku iya kuesulilo. Ovitangi vi kasi voluali koloneke vilo, vi kapa kohele omuenyo womanu, kuenda vi lekisa okuti, “tu kasi koloneke via sulako violuali lulo.”
Vokuenda kuohulukãi yanyamo, Yesu o ka viala oluali luosi oku upisa kilu kuenje o ka malako ohali yosi. (Isaya 9:6, 7; 11:9) Yesu ka ka kala lika Osoma, pole o ka kalavo Ocitunda Cinene kuenje o ka tuvika akandu omanu vosi va sole Suku. Noke vonduko ya Yesu, Suku o ka malako ovovei, oku kuka, kuenda oku fa.
5. Helie o ka kala vofeka yeposo palo posi?
Omanu vana va pokola ku Suku va ka kala vofeka yeposo. (1 Yoano 2:17) Yesu wa tuma olondonge viaye oku sandiliya ambombe kuenda oku va longisa ndomo va pondola oku taviwa la Suku. Koluali luosi Yehova o kasi oku pongiya olohuluwa viomanu oco vi kale voluali luokaliye palo posi. (Sofoniya 2:3) Volonjango Viusoma Violombangi Via Yehova, omanu va kasi oku lilongisa ndomo va pondola oku kala olohueli viwa kuenda olonjali viwa. Handi vali, omãla kuenda olonjali va kasi oku fendela kumosi loku lilongisa ndomo va kuatisiwa lolondaka viwa.
LILONGISA OVINA VIKUAVO
Embimbiliya Li Longisa Nye?
Cipi Ocipango ca Suku Catiamẽla Koluali?
Anga hẽ ocipango ca Suku catiamẽla kongongo ci ka tẽlisiwa? Otembo yipi ci ka telisiwa?

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
OCIPAMA 12
O Pondola Oku Kuata Ndati Ukamba la Suku?
1. Anga hẽ Suku o yevelela olohutililo viosi?
Suku o laleka omanu vo kolofeka viosi oco vamẽle kokuaye vohutililo. (Osamo 65:2) Pole, eye ka yevelela ale oku tambulula olohutililo viosi. Olohutililo viulume una o tata lãvi ukãi waye, Suku ka vi yevelela. (1 Petulu 3:7) Va Isareli eci va enda oku linga ovina vĩvi, Suku ka tavele oku yevelela olohutililo viavo. Ocili okuti, ohutililo esumũlũho liocili. Omo liaco, Suku o tava olohutililo viomanu, ndaño muẽle via vana va lingaile akandu anene okuti va likekembela.—Tanga Isaya 1:15; 55:7.
2. Tu likutilila ndati?
Omo okuti ohutililo yatiamẽlavo kefendelo lietu, tu sukila lika oku likutilila ku Yehova, Ululiki wetu. (Mateo 4:10; 6:9) Handi vali, omo okuti ka tua lipuile tu sukila oku likutilila vonduko ya Yesu, momo wa fila akandu etu. (Yoano 14:6) Yehova ka yongola okuti tu patekela olondaka violohutililo vietu ale tu vi soneha vopapelo. Pole, o yongola okuti tu likutilila lutima wetu wosi.
Yehova o pondolavo oku yevelela olohutililo vi lingiwila ño vutima. (1 Samuele 1:12, 13) Eye o tu laleka oco tu likutilile kokuaye apuluvi osi ndeci, komẽle, kekumbi, kowola yokulia, kuenda eci tu liyaka lovitangi.
3. Momo lie Akristão va sukilila oku liongolola?
Oku kuata ukamba la Suku ka ca lelukile, momo tu kasi pokati komanu ka va kolelele Suku haivo va sepula ohuminyo yaye yoku nena ombembua palo posi. (2 Timoteo 3:1, 4; 2 Petulu 3:3, 13) Omo liaco, tu sukila ongongela ya vamanji kuenda ovo va sukilavo ekuatiso lietu.
Oku kala kumosi la vana va sole Suku, ci tu kuatisa oku kuata ukamba uwa la Suku. Olohongele Violombangi Via Yehova, vi eca epuluvi lioku kolisiwa lekolelo lia vakuetu.
4. O pondola oku kuata ndati ukamba la Suku?
O pondola oku kuata ukamba la Yehova poku sokolola ovina o lilongisa Vondaka Yaye. Kũlĩhĩsa ovilinga viaye, lolonumbi, kuenda olohuminyo viaye. Oku likutilila kuenda oku sokolola lutate, ci tu kuatisa oku kuata elomboloko liocisola ca Suku kuenda olondunge viaye.
Ove o pondola oku kuata ukamba la Suku nda wo kolela lutima wosi. Pole, ekolelo li sokisiwa locina cimue ci kasi lomuenyo okuti ci sukila oku ci tekula. Ekolelo liove o sukila oku li pamisa olonjanja viosi poku sokolola kesunga lieci o tavela kovina wa siata oku lilongisa.
5. Oku kuata ukamba la Suku ci ku kuatisa ndati?
Yehova o tata vana va lekisa ocisola kokuaye. Eye o va teyuila kovina vi pondola oku nyõla ekolelo liavo, kuenda elavoko liavo liomuenyo ko pui. (Osamo 91:1, 2, 7-10) Eye o tu lungula kovina vi kapa kohele uhayele wetu kuenda esanju lietu. Yehova o tu longisa ndomo tu kuata omuenyo uwa.
LILONGISA OVINA VIKUAVO
Elilongiso Liembimbiliya li Lingiwa Ocali
Momo lie ndi Lilongisila Embimbiliya?
Embimbiliya li kasi oku kuatisa owiñi wakahandagalala voluali luosi oku sanga atambululo kapulilo a velapo komuenyo. O yongola hẽ oku kala pokati kowiñi waco?
Embimbiliya Li Longisa Nye?
Kuata Ocituwa Coku Likutilila
Anga hẽ suku o yeva olohutililo viove? Oco o tambulule epulilo eli osukila oku kuata elomboloko lieci embimbiliya li longisa catiamela ko hutililo.


text:
Nye Embimbiliya li Popia?
Anga hẽ Suku o kuete onduko?
OMANU VAMUE VA POPIA tuti ka kuete onduko, vakuavo va popia hati Suku ale Ñala, handi vali vakuavo vati o kuete olonduko vialua. Ci pi ocisimĩlo cove?
CECI EMBIMBILIYA LI POPIA
“Ove, onduko yove Yehova, ove, lika wove, Tõlo koluali luosi.”—Osamo 83:18.
NYE TU LILONGISA VALI VEMBIMBILIYA?
Ndaño okuti Suku o kuete olonduko vialua viesumbilo, pole wa tu sapuila lika onduko yimosi. —Etundilo 3:15.
Suku omunu, kuenda o yongola okuti tu u kũlĩha.—Ovilinga 17:27.
Oku kũlĩha onduko ya Suku oyo onjila yatete yoku linga ekamba liaye.—Tiago 4:8.
Anga hẽ ka ca sungulukile oku tukula onduko ya Suku?
NYE O PONDOLA OKU POPIA?
Ca sunguluka
Ka ca sungulukile
Pamue ca sunguluka
CECI EMBIMBILIYA LI POPIA
“Ku ka tukule onduko ya Yehova Suku yove lesanda.” (Etundilo 20:7) Ka ca sungulukile lika oku tukula onduko ya Suku nda tua ci linga lonjila yimue ka yi lekisa esumbilo.—Yeremiya 29:9.
NYE TU PONDOLAVO OKU LILONGISA VEMBIMBILIYA?
Yesu wa kũlĩhĩle onduko ya Suku kuenda wa enda oku yi tukula.—Yoano 17:25, 26.
Suku o yongola okuti tu u vilikiya londuko yaye.—Osamo 105:1.
Ovanyali va Suku va siata oku vetiya omanu oco va ivaleko onduko yaye.—Yeremiya 23:27.
LILONGISA OVINA VIKUAVO
OLONDAKA VIWA VI TUNDA KU SUKU!
Anga Suku o Kuete Onduko?
Suku o kuete olonduko vialua viesumbilo, oku kongelamo Tõlo, Ululiki, kuenda Ñala. Pole, onduko ya Suku Vembimbiliya ya tukuiwa eci ci pitahãla 7. 000 kolonjanja.
Embimbiliya Li Longisa Nye?
Nye Embimbiliya li Longisa Catiamẽla ku Suku?
O sima hẽ okuti Suku wa ku kapako muẽle? Lilongisa eci catiamẽla kovituwa viaye kuenda ndomo o pondola oku kuata ukamba laye.


text:
OKAPITULU 8
Ouhamba wa Huku Oityi?
Oityi Ombimbiliya itupopila konthele Youhamba wa Huku?
Oityi Ouhamba wa Huku maukalinga?
Onalupi Ouhamba oo maukafuisapo ehando lia Huku pano pohi?
OVANTHU ovanyingi vei nawa elikuambelo lina vati o Tate Yetu, ine Elikuambelo lia Tatekulu. Onondaka ombo mbupopia konthele Yelikuambelo Jesus Kristu alongesile ovalongwa vae. Onondaka mbukahi melikuambelo olio, mbakolela unene. Okulilongesa ovipuka vitatu viaitwa tete melikuambelo olio, matyikukuatesako okunoñgonoka vali nawa oityi Ombimbiliya tyili ilongesa.
2 Konthyimbi yelikuambelo olio, Jesus walongesa ovateheleli vae okuti: “Likuambelei okuti: ‘Tate yetu ukahi keulu, enyina liove lihivilikwe. Ouhamba wove uye. Ehando liove lilingwe pano pohi, ngetyi likahi nokulingwa keulu. (Mateus 6:9-13) Ovipuka ovio vitatu viaitwa melikuambelo eli, vilekesa tyi?
3 Tuelilongesale unene konthele yenyina lia Huku, Jeova. Tupu tuelilongesa konthele yehando lia Huku. Tuapopiale etyi alinga kohale, netyi makalinga komutue pala ovanthu. Iya oityi Jesus ankho mahande okupopia, etyi ati likuambelei okuti, “Ouhamba wove uye”? Ouhamba wa Huku oityi? Oñgeni ouhamba oo, maukasukukisa enyina lia Huku? Oñgeni Ouhamba oo, mauya okufuisapo ehando lia Huku?
OUHAMBA WA HUKU OITYI?
4 Ouhamba wa Huku, outumini umue wapakuako na Jeova Huku, utuminwa no Hamba yaholovonwa na Huku. Olie Ohamba Youhamba wa Huku? O Jesus Kristu waholovonua na Huku. Jesus Ohamba yavilapo vali konohamba ambuho mba pano pohi. Jesus wiihanua okuti ‘Ohamba yo nohamba, o Tatekulu yovo tatekulu vokukahi koutumini.’ (1 Timóteo 6:15) Jesus una epondolo liokulinga ovipuka oviwa unene tyipona kese mutumini.
5 Ombala Youhamba wa Huku opi ikahi? Iya Jesus ukahi pi? Hinangela okuti Jesus waipaelua momuti iya atutiliswa. Mononthiki mbehehi, alondo keulu. (Atos 2:33) Moluotyo, Ouhamba wa Huku ukahi keulu. Otyo, Ombimbiliya iihanena Ouhamba wa Huku, okuti ‘ouhamba wo keulu’. (2 Timóteo 4:18) Namphila Ouhamba wa Huku ukahi keulu, mahi maukatumina ovanthu pano pohi.—Revelação [Apocalipse] 11:15.
6 Oityi Jesus akalela Ohamba yavilapo vali? Ehunga limwe, omokonda Jesus kankhi vali. Okueleka Jesus novatumini vomouye, Ombimbiliya yati, ‘Jesus oe vala una omuenyo wahapu.’ Oe vala ukala potyitei tyehetavela okufuena.’ (1 Timóteo 6:16) Otyo, tyilekesa okuti ovipuka aviho oviwa Jesus makalinga, mavikakalako apeho. Jesus makalinga ovipuka oviwa unene.
7 Tala etyi Ombimbiliya ipopia konthele ya Jesus. Yati: ‘Makakala nospilitu ya Jeova, ospilitu yonondunge nounongo. Makakala nospilitu younene no yokulonga, nospilitu yenoñgonoko no yonthilo na Jeova. Makakala nehambu liokulekesa onthilo ku Jeova. Kamakakoyesa ovanthu okutala kovipuka eete, ine o kutyina eiva. Makakoyesa ovahepi nouviuki, nokuviyula nouviuki, pala ouwa wonondalaua.’ (Isaías 11:2-4) Onondaka ombo, mbulekesa okuti Jesus makakala Ohamba youviuki, yokuna okankhenda novanthu pano pohi. Ove kutyihole okutuminwa nomutumini ngoo?
8 Otyili otyikuavo konthele Youhamba wa Huku, o tyokuti Jesus kamakatumina aike. Kuna vakuavo mavakatumina nae. Apostolu Paulu wapopila Timoteo okuti: ‘Inkha tutualako nokukoleleya, nonthue matukaviala nae.’ (2 Timóteo 2:12) Paulu, na Timoteo no vakuavo vali vekolelo vaholovonwa na Huku opo vakaviale na Jesus Mouhamba wo keulu. Veñgapi mavakatumina na Jesus Mouhamba wa Huku?
9 Ngetyi Okapitulu 7 komukanda uno kalekesa, memonekelo limue, apostolu João wamuene ‘ondyona [Jesus Kristu] itai Komphunda yo Siau [keulu ekahi pahe]. Iya ankho ukahi novanthu 144.000, vahonekwa monombamba mbavo enyina liae no lia Tate yae.’ Ovanthu ovo 144.000, ovalie? João muene utupopila okuti: ‘Ovanthu ovo, ovavana vekahi nokulandula Ondyona kese oku yenda. Ovo vatetekela okulandwa pokati kovanthu pala Huku no Ndyona.’ (Revelação [Apocalipse] 14:1, 4) Enga, ovanthu ovo ovalanduli vekolelo va Jesus Kristu, vaholovonwa opo vakatumine nae keulu. Putyina vankhia vapinduluapo nomuenyo wo keulu, opo ‘vakatumine ovanthu pano pohi’ kumue na Jesus. (Revelação [Apocalipse] 5:10) Tunde kononthiki mbono apostolu kenima 33 P.K., Huku ukahi nokuholovona Ovakristau vekolelo, opo atuukise omuvalu oo wo 144.000.
10 Jeova walekesa oluembia olunene mokuaholovona Jesus no 144.000, opo vakatumine ovanthu aveho pano pohi. Tete, omokonda Jesus utyii oñgeni ovanthu vatuwa, no nonkhumbi vekahi nokumona. Paulu wati, Jesus ‘una okankhenda kononkhumbi mbetu, mokonda wamona ononkhumbi ononene mononkhalelo ambuho ngo onthue, mahi kalingile onkhali.’ (Hebreus 4:15; 5:8) Vana mavakatumina nae, tupu navo vamona ononkhumbi pano pohi, avakoleleya. Vakondya nokulwisa onkhali nomauvela aeho. Moluotyo, maveketyivila okukuatesako nawa ovanthu aveho konthele yovitateka aviho.
OITYI OUHAMBA WA HUKU MAUKALINGA?
11 Jesus wapopila ovalongwa vae okuti vesukisa okulikuambela opo Ouhamba wa Huku uye. Tupu, wati tuna okulikuambela opo ehando lia Huku lilingwe ‘keulu, na pano pohi.’ Huku ukala keulu, iya apeho onoandyu mbae mbekolelo mbukahi nokulinga ehando liae. Mahi, Mokapitulu 3 komukanda ou, tuelilongesa okuti oandyu imue yayekapo okulinga ehando lia Huku. Tupu, yahongiliya Andau na Eva okulinga onkhali. Mokapitulu 10, matukelilongesa vali oityi Ombimbiliya ilongesa konthele yoandyu oyo ondingavivi itiwa o Satanasi Eliapu. Satanasi novilulu viae onoandyu onondingavivi mbokuaholovona okukala konthele yae, ankho nkhele mbukala keulu. Moluotyo, onoandyu mbumue keulu ankho kambulingi ehando lia Huku. Mahi, etyi Ouhamba wa Huku wahimbika okutumina, keulu ovipuka aviho viapiluluka. Jesus Kristu Ohamba Youhamba oo, waluisa Satanasi.—Revelação [Apocalipse] 12:7-9.
12 Onondaka mbalandulako mbulekesa oñgeni ovilwa ovio viaenda. Onondaka ombo mbati: “Neiva ondaka yakaluluka keulu aiti: “ ‘Pahe eyovo, nounene, nouhamba vialinga via Huku yetu, iya outumini walinga wa Kristu yae. Mokonda [Satanasi] omutendeleyi wovakuatate vetu watahelua pohi, ankho uvetendeleya komutenya no kounthiki kolupala lua Huku yetu.’ ” (Revelação [Apocalipse] 12:10) Wamona ovipuka vivali viakolela unene viaenda keulu, viapopiwa moversikulu oyo yo Mbimbiliya? Tete, Ouhamba wa Huku, wahimbika okutumina. Vali, Satanasi watahelua pohi.
13 Ovipuka ovio vivali viaenda keulu oityi viaeta? Ombimbiliya itupopila etyi tyaenda keulu. Yati: ‘Moluotyo, ove eulu nonwe mukalako, hambukwei!’ Enga, onoandyu mbekolelo keulu mbahambukwa, mokonda Satanasi novilulu viae ine oandyu mbae onondingavivi, vatewa keulu. Keulu kuesala vala onoandyu mbokuna ekolelo mu Jeova Huku. Pahe keulu kuna ombembwa yotyotyili. Keulu pahe ehando lia Huku likahi nokulingwa.
14 Iya pano pohi apakala ñgeni? Ombimbiliya yati: ‘Anthi, elowei onue vokuli kombanda yoohi nomelunga, mokonda Eliapu lialaukila kuonue nonyengo onene, mokonda lityii okuti okamuvo kalio kakehi.’ (Revelação [Apocalipse] 12:12) Satanasi wanumana unene, mokonda wateua keulu iya pahe wesala vala no nonthiki mbehehi. Iya nonyengo onene ukahi nokuetela ovanthu ovitateka ovinyingi, ‘nononkhumbi’ pano pohi. Matukelilongesa vali konthele ‘yononkhumbi’ ombo, mokapitulu makalandulako. Mahi, pahe okusoka kononkhumbi ombo, tupondola okulipula okuti: Iya oñgeni Ouhamba oo maukafuisapo ehando lia Huku pano pohi?
15 Pahe nkhele hinangela! Huku uhanda pano pohi pakale ñgeni? Ove welilongesale Mokapitulu 3 konthele yotyo. Mo Endene, Huku walekesa okuti ankho uhanda o ohi ei ikale omphangu yombembwa, yeyula ovanthu ovaviuki vahankhi. Mahi, Satanasi wahindila Andau na Eva okulinga onkhali. Iya otyo, tyatyika ehando lia Huku, kaliafuisiluepo pano pohi. Mahi, ehando lia Huku kaliapilulukile. Jeova no hono nkhele mahande ‘ovanthu ovaviuki vapiñgane o ohi ino, opo vakalemo apeho.’ (Salmo 37:29) Ouhamba wa Huku maukafuisapo ehando liae olio. Ñgeni?
16 Tala eulo likahi mu Daniel 2:44. Momukanda oo tutangamo okuti: ‘Kononthiki mbovatumini vatyo ovo, Huku yo keulu makavialeka ouhamba umue kamaukahanyaunuako vali, iya maukakalako apeho. Ouhamba oo, kamaukapita pomaoko elongo ekuavo. Iya ouhamba oo, maukahanyaunako omautumini atyo aeho nokukenyimako. Iya ouhamba oo aukakalako apeho.’ Oityi onondaka ombo mbutulekesa konthele Youhamba wa Huku?
17 Tete, mbutulekesa okuti Ouhamba wa Huku maukavialekwa ‘kononthiki mbovatumini ovo’, ine opononthiki mbomauhamba maavasiwa koutumini. Vali, mbututolela okuti Ouhamba oo, maukakalako apeho. Kamaukafindwa, tupu kaukapinguako vali noutumini nawike. Tatu, mbulekesa okuti mapakaenda ovilwa pokati Kouhamba wa Huku nomautumini ouye uno. Mahi, Ouhamba wa Huku maukafinda. Okuhulako Ouhamba wa Huku, oo vala maukatumina ovanthu aveho. Iya ovanthu mavakatuminwa monkhalelo ongwa unene, vehenemone tunde kohale.
18 Ombimbiliya itupopila vali ovipuka ovikuavo, konthele yovita Viouhamba wa Huku nomautumini ouye uno. Ombimbiliya ilongesa okuti, putyina onthyulilo yamehiki popepi, ovilulu ine onoandyu onondingavivi, mambuyandyaneka ounkhembi kovatumini aveho kombanda yoohi.’ Pala tyi? Mambukalinga ngotyo, ‘opo mbuongiye [ovatumini] ovo, pala ovita vionthiki onene ya Huku Omukulami.’ Ovatumini aveho kombanda yo ohi, mavakaongiyua ‘pomphangu imue itiwa Armangedom’ melaka lio Hebreu. (Revelação [Apocalipse] 16:14, 16) Onoversikulu ombo, mbulekesa okuti Armagendom enyina liovita viahulililako Viouhamba wa Huku nomautumini ovanthu pano pohi.
19 Oityi Ouhamba wa Huku maukafuisapo povita vio Armagendom? Nkhele hinangela ehando lia Huku konthele yo ohi. Jeova Huku uhanda pano pohi pakale ovanthu ovaviuki vehena onkhali, mavekemuumbila Mouye Omupe. Iya omokonda yatyi ehando olio liehenefuisuepo alo hono? Tete, omokonda nkhele onthue tuvakuankhali, tuvela nokunkhia. Mahi, ngetyi tuelilongesa Mokapitulu 5, Jesus wankhia opo etuyovole, opo tukamone omuenyo wahapu. Tupu, hinangela onondaka mo Evandyeliu ya João mbokuati: ‘Mokonda Huku una oluembia olunene novanthu, waava omona wae wongunga, opo kese omunthu ukolela mue ahakahanyaunueko, mahi akamone omuenyo wahapu’.—João 3:16.
20 Otyitateka otyikuavo, omokonda ovanthu ovanyingi valinga ovipuka ovivi. Vakemba, valinga omaumbalihi. Kavahande okulinga ehando lia Huku. Ovanthu vokulinga ovivi, mavakanyimuako mo Armagendom ovita via Huku. (Salmo 37:10) Tupu, ehando lia Huku kalikahi nokulingwa pano pohi, mokonda ovatumini kavakuatesako ovanthu okulinga ehando lia Huku. Ovatumini vamue ovakalavi, ine vahanyauna vala. Ombimbiliya ipopia nawa-nawa okuti: ‘Omunthu utumina omunthu mukuavo pala okulinyona’.—Eclesiastes 8:9.
21 Konyima yovita vio Armagendom, ovanthu aveho mavakatuminwa vala Nouhamba wa Huku. Ouhamba watyo oo, maukaeta omuenyo omuwa. Maukahanyaunako Satanasi novilulu viae ine onoandyu onondingavivi. (Revelação [Apocalipse] 20:1-3) Mokonda yotyilikutila tya Jesus ovanthu kavakavela, kavakankhia vali. Anthi, Mouhamba wa Huku ovanthu mavakakala nomuenyo wahapu. (Revelação [Apocalipse] 22:1-3) O ohi maikapilululwa opo ikale omphangu yombembwa. Ngotyo, Ouhamba oo, maukafuisapo ehando lia Huku malikalingwa pano pohi. Iya enyina lia Huku malikasukukiswa. Otyo tyilekesa tyi? Tyilekesa okuti ovanthu aveho mavakakala Mouhamba wa Huku, mavakakala nonthilo nenyina lia Jeova.
ONALUPI OUHAMBA MAUYA OKUFUISAPO EHANDO LIA HUKU PANO POHI?
22 Jesus wapopila ovalanduli vae velikuambele okuti, ‘Ouhamba wove uye’. Otyo tyilekesa okuti pomuvo watyo oo, Ouhamba wa Huku ankho kauneye. Okuti Ouhamba oo, weya pomuvo Jesus alonda keulu? Au. Mokonda Petulu na Paulu vati, etyi Jesus atutiliswa wafuisapo eulo likahi mo Salmo 110:1, liokuati: “Jeova wapopila Tatekulu yange okuti: ‘Pumphama kokulio kuange, alo ndyipaka onondyale mbove mombuelo yonomphai mbove.’ ” (Atos 2:32-34; Hebreus 10:12, 13) Otyo, tyilekesa okuti Jesus nkhele wakala omuvo umue nokukevelela.
23 Ngotyo, Jesus wakevelela omuvo ulifuepi? Konthyulilo yomanima 1.800, ovanthu ankho vokulilongesa tyotyili Ombimbiliya, vanoñgonoka okuti omuvo wa Jesus wokukevelela maupu mo 1914. (Konthele yomuvo oo, tala o Apendise pomafo 215-18.) Ovipuka viapita mouye tunde menima lio 1914, vilekesa okuti omuvo wa Jesus tyili wapua menima olio. Omaulo Ombimbiliya okukahi nokufuisuapo, alekesa okuti Kristu walinga Ohamba mo 1914. Iya Ouhamba wa Huku wahimbika okutumina keulu menima olio. Moluotyo, onthue tukahi ‘mokamuvo kehehi’ kesalako pala Satanasi. (Revelação [Apocalipse] 12:12; Salmo 110:2) Tupu, tupondola okupopia okuti kuakamba katutu, Ouhamba wa Huku maufuisapo ehando lia Huku pano pohi. Onondaka ombu hanongwako unene? Ove kutavela okuti otyo otyili? Okapitulu makalandulako makekukuatesako okutala okuti tyotyili Ombimbiliya ilongesa ovipuka ovio.
OTYETYI OMBIMBILIYA ILONGESA
- Ouhamba wa Huku, outumini wo keulu. Ohamba youtumini oo, o Jesus Kristu. Makaundapa novanthu 144.000 vaholovonwa pano pohi.—Revelação [Apocalipse] 14:1, 4.
- Ouhamba wa Huku wahimbika okutumina mo 1914. Satanasi wateua keulu, atahelwa pano pohi.—Revelação [Apocalipse] 12:9.
- Ouhamba wa Huku, apa katutu maukanyimako omautumini aeho ovanthu. Iya aukapilulula o ohi ino opo ikale omphangu yombembwa.—Revelação [Apocalipse] 16:14, 16.
Omapuko Elongeso
1. Elikuambelo patyi liankhimana malikelilongeswa pahetyino?
2. Ovipuka patyi vitatu Jesus alongesa ovalongwa vae vaite melikuambelo olio?
3. Oityi tuesukisa okunoñgonoka konthele Youhamba wa Huku?
4. Ouhamba wa Huku oityi? Iya olie Ohamba Youhamba oo?
5. Ombala Youhamba wa Huku ikahi pi? Iya ouhamba oo maukatumina valie?
6, 7. Oityi tyilekesa okuti Jesus makakala Ohamba ongwa unene?
8. Ovalie mavakatumina na Jesus?
9. Veñgapi mavatumina na Jesus? Iya, onalupi Huku ahimbika okuholovona ovanthu ovo?
10. Okuholovona Jesus no 144.000 opo vatumine ovanthu aveho, tyilekesa okuti Jeova una oluembia mokonda yatyi?
11. Omokonda yatyi Jesus atumina Ovakristau velikuambele okuita ehando lia Huku lilingwe keulu?
12. Ovipuka patyi vivali viaenda keulu viakolela, viapopiwa mu Revelação [Apocalipse] 12:10?
13. Etyi Satanasi atewa keulu tyaeta tyi?
14. Etyi Satanasi atewa keulu, pano pohi apakala ñgeni?
15. Huku uhanda pano pohi pakale ñgeni?
16, 17. Oityi omukanda wa Daniel 2:44, utulekesa konthele Youhamba wa Huku?
18. Ovita viahulililako Viouhamba wa Huku nomautumini ouye, viihanwa ñgeni?
19, 20. Omokonda yatyi hono ehando lia Huku kalikahi nokulingwa pano pohi?
21. Oñgeni Ouhamba wa Huku, maukafuisapo ehando lia Huku pano pohi?
22. Okuti Ouhamba wa Huku weya puetyi Jesus ankho ekahi pano pohi? Ine weya etyi atutiliswa?
23. (a) Onalupi Ouhamba wa Huku wahimbika okutumina? (b) Okapitulu makalandulako makakapopia konthele yatyi?
LILONGESA VALI
Ita Opo Ulongeswe Ombimbiliya Otyali
Oityi Wesukisila Okulilongesa Ombimbiliya?
Ombimbiliya yakumbulula omapulo akolela momuenyo, ovanthu ovanyingi valinga mouye auho?


text:
AMÃLEHE VA PULA
Anga hẽ eye omunu wa ndi sungulukila?
Wa kũlĩha omunu umue o pondola oku kala ohueli yimue yiwa? Nda wa kũlĩha, o limbuka ndati nda eye omunu wa ku sungulukila?
Ci kuete esilivilo oku kũlĩhisa ovituwa viomunu waco okuti ku vanji lika veposo lioketimba. Olonjanja vimue, ufeko wa fina citava okuti ka koleliwile, ale ukuenje una okuti wa lianja lomanu vosi, citava okuti ka kuete ovituwa viwa. Ocili okuti, ko yongola omunu umue okuti o lianja laye, omunu umue okuti o kuete ovituwa kuenda ovimãho ndevi viove.—Efetikilo 2:18; Mateo 19:4-6.
Kũlĩha ciwa omunu waco
Tenda omunu o yongola oku kuela lonjila yimue ya sunguluka. Pole, kuata utate! Citava okuti o kasi lika oku tiamisila utima kovina o yongola oku mola. Omo liaco, ku ka kuate onjanga. Seteka oku kũlĩha ekalo liomunu waco.
Omanu valua okuti va namulala, ka va kũlĩha ciwa omunu waco. Pole, va tiamisila lika utima kovina kavali kavo va sole, ndeci: ‘Tu sole ovisikilo vimuamue.’ ‘Tu sole oku linga ovina vimuamue.’ ‘Tu li tava tava kovina viosi!’ Pole, ove ku sukila lika oku vanja kovina o lete. O sukila oku kũlĩha ‘eposo liovutima.’ (1 Petulu 3:4; Va Efeso 3:16) Ku ka tiamisile lika utima kovina u li tava tava, pole ci kuete esilivilo oku kũlĩhisa ndomo u kala eci u kuete ovisimĩlo via li tepa.
Kũlĩhisa ulandu u kuaimo:
Omu ukuavo o kala ndati eci tu kuata ovisimĩlo via litepa? Eye o kisika okuti ovina vi lingiwa ndomo eye a yongola okuti o kala ‘lonyeño’ ale oku vangulla ‘olondaka vi linga osõi’? (Va Galatia 5:19, 20; Va Kolosai 3:8) Ale omunu umue o lekisa esunguluko okuti o kuata onjongole yoku amamako lombembua eci a limbuka okuti eye lika o sole ocina caco?—Tiago 3:17.
Omunu waco ukuakukisika vakuavo oco a tambule eci a yongola, ale ukuesepa? Eye o yongola oku kũlĩha ovina viosi o linga? Nicole, wa popia hati: “Nda yevele ale omanu va namulala okuti va li hoya omo okuti mue pokati kavo ka telefonala olonjanja viosi oco a popie apa a kasi. Ndi sima okuti ocituwa caco ka ca sungulukile.”—1 Va Korindo 13:4.
Omanu vakuavo vo tenda ndati? Citava okuti o sapela lomanu vana vo kũlĩha osimbu, ndeci vamanji va pama kekolelo okuti va kasi vekongelo. Nda wa ci linga o ka kũlĩha nda va eca ‘uvangi uwa’ watiamẽla komunu waco.—Ovilinga 16:1, 2.


text:
OCIPAMA CEPANDU
Pi tu Enda Eci tu fa?
1-3. Apulilo api omanu va siata oku linga atiamẽla kolofa, kuenda atavo amue a siata oku a tambulula ndati?
EMBIMBILIYA li tu likuminya okuti, eteke limue “oku fa ka ku [ka] kalako vali.” (Esituluilo 21:4) Vocipama 5 tua lilongisa okuti, lekuatiso liocisembi tu pondola oku kuata omuenyo ko pui. Pole, toke cilo omanu va siata oku fa. (Ukundi 9:5) Omo liaco, tu pondola oku lipula ndoco: Nye ci pita letu eci tu fa?
2 Etambululo liepulilo eli li kuete esilivilo lia velapo, ca piãla enene eci umue ukuepata lietu a fa. Pamue tu lipula ndoco: ‘Pi eye a enda? Anga hẽ o tu lete? O pondola hẽ oku tu kuatisa? Anga hẽ eteke limue tu ko mola vali?’
3 Atavo a siata oku eca atambululo a litepa kapulilo a lingiwa ndeti. Atavo amue a siata oku longisa okuti, nda ove umunu umue uwa, eci o fa enda kilu. Pole, nda wa siata oku linga ovina vĩvi, o lavoka oku timihĩwa vondalu yifelu. Atavo akuavo a siatavo oku longisa okuti, eci o fa o tambula etimba liespiritu, kuenje o kala kumue la vakuepata liove va fa osimbu. Handi vali, atavo akuavo a siata oku longisa okuti, noke yoku fa kuove loku sombisiwa, o citiwa onjanja yavali, ale o kuata etimba lia litepa okuti pamue o kala omunu ukuavo, ale o linga ocinyama.
4. Ocisimĩlo cipi atavo alua a siata oku longisa catiamẽla kolofa?
4 Atavo a molẽha ndu okuti a siata oku longisa ovina via litepa. Pole, atavo alua a longisa ocisimĩlo cimuamue. Atavo a siata oku longisa okuti, eci omunu umue a fa, ocilelembia caye camamako lomuenyo. Anga hẽ elongiso liaco liocili?
PI TU ENDA ECI TU FA?
5, 6. Nye ci pita letu eci tu fa?
5 Yehova wa kũlĩha eci ci pita letu eci tu fa, kuenda wa siata oku tu sapuila okuti, eci omunu umue a fa, omuenyo waye u sulila. Oku fa, ku lomboloka okuti omunu ka kuete vali omuenyo. Omo liaco, eci omunu a fa, ovisimĩlo viaye ka vi amamako lomuenyo kocitumãlo cikuavo. * Eci tu fa, ka tu lete vali, ka tu yevi cimue, kuenda ka tu pondola oku sokolola vali.
6 Soma Salomone wa soneha ndoco: “Ava va fa lacimue va kũlĩha.” Omunu wa fa ka pondola oku lekisa ocisola, ale oku suvuka, momo “vonjembo . . . wenda ka muli upange, ndaño ovikuata, ndaño ukũlĩhĩso, ndaño olondunge.” (Tanga Ukundi 9:5, 6, 10.) Embimbiliya kelivulu Liosamo 146:4 li tu sapuila hati, eci omunu umue a fa, “[ovisimĩlo] viaye” vi favo.
CECI YESU A POPIA CATIAMẼLA KOLOFA
7. Nye Yesu a popia catiamẽla kolofa?
7 Eci Lasaru ekamba lia Yesu a fa, wa sapuila kolondonge viaye hati: “Lasaru ekamba lietu wa pekela.” Olondaka Yesu a popia ka via lombolokele okuti Lasaru wa kala oku puyuka. Pole, Yesu wa popia hati: “Lasaru wa fa.” (Yoano 11:11-14) Omo liaco, Yesu wa sokisa oku fa loku pekela otulo. Eye ka popele hati Lasaru wa enda kilu ale o kasi la vakuepata liaye va fa osimbu. Yesu ka popelevo hati, Lasaru wa kala oku tala ohali vondalu yifelu, ale wa citiwa letimba likuavo, ale wa linga ocinyama. Pole, Lasaru wa kala ndomunu wa pekela. Ovinimbu vikuavo Viembimbiliya vi sokisavo olofa lotulo. Embimbiliya li lekisa okuti eci Stefano a pondiwa, “wa pekela kolofa.” (Ovilinga 7:60) Upostolo Paulu wa sonehavo okuti, Akristão vamue va “pekela ale kolofa.”—1 Va Korindo 15:6.
8. Tua kũlĩha ndati okuti Suku ka lulikile omanu oco va fe?
8 Anga hẽ Yehova Suku wa lulika Adama la Heva oco noke va fe? Sio! Yehova wa va lulika oco va kale komuenyo lesanju okuti va kuata uhayele wa lipua otembo ka yi pui. Eci Yehova a lulika omanu wa eca kokuavo onjongole yoku kala otembo ka yi pui. (Ukundi 3:11) Ndeci olonjali ka vi yongola okuti omãla vavo va kuka kuenda va fa, Yehova o kuetevo ovisimĩlo vimuamue viatiamẽla kokuetu. Pole, nda eye wa tu lulika oco tu kale komuenyo otembo ka yi pui, momo lie tu fila?
MOMO LIE TU FILA?
9. Momo lie tu popela okuti ocihandeleko Yehova a ecele ku Adama la Heva ca sungulukile?
9 Vocumbo Cedene Yehova wa sapuilile Adama hati: “Ci tava oku lialia koviti viosi viocumbo; te lika uti woku kũlĩhĩsa eci ciwa leci cĩvi, owo ka ci tava oku liako, momo eteke o liako haico o fa.” (Efetikilo 2:9, 16, 17) Ca lelukile oku pokola kocihandeleko caco, momo Yehova wa kuatele omoko yoku sapuila ku Adama la Heva catiamẽla kueci ciwa leci cĩvi. Nda va pokuile ku Yehova, nda va lekisa okuti va sumbila omoko yaye yoku viala. Nda va lekisavo okuti va sanjukila ovina viosi a ecele kokuavo.
10, 11. (a) Satana wa yapuisa ndati Adama la Heva? (b) Momo lie Adama la Heva ka va sesamẽlele ongecelo omo liovina va linga?
10 Adama la Heva va nõlapo oku tomba olonumbi via Yehova. Satana wa sapuila Heva hati: “Ocili [hẽ] Suku wa popia hati, ko ka li koviti viosi viovocumbo?” Heva wa tambulula hati: “Tuakuakulia kapako oviti viovocumbo; te epako liuti owo u kasi vokati kocumbo, owo Suku a linga hati: ‘Ko ka liko, ndaño oku lambako, sanga vu fa.’”—Efetikilo 3:1-3.
11 Noke Satana wa popia hati: “Okufa ka vu fi; momo Suku wa kũlĩha okuti eteke vu liako, ovaso ene haico a letuluka kuenje vu linga nda Suku, vu kũlĩha eci ciwa leci cĩvi.” (Efetikilo 3:4-6) Satana wa yonguile okuti Heva o kuata ovisimĩlo vioku li nõlela oku linga eci ciwa kuenda eci cĩvi. Kuenje, wo kemba eci catiamẽla kovina via laikele oku pita laye noke yoku liwekapo oku pokola. Satana wa popia hati, Heva ka laikele oku fa. Omo liaco, wa lia kepako, kuenje wa ecavo limue kulume waye. Adama la Heva va kũlĩhĩle okuti, Yehova wa va lunguile oco ka va ka lie kepako. Eci va lia kepako liaco va lekisa okuti, va nõlapo oku tomba ocihandeleko ca sunguluka. Handi vali, va lekisavo okuti, ka va sumbilile Isiavo wo kilu ukuacisola. Omo liaco, ka va sesamẽlele ongecelo omo liovina va linga!
12. Momo lie ci nenela esumuo omo lia Adama la Heva va lekisa esino ku Yehova?
12 Ekambo liesumbilo olonjali vietu via tete via lekisa, lia sumuisa calua Ululiki wavo! Nye o pondola oku yeva vutima nda wa likolisilako oku tekula omõla wove, pole o lekisa esino eci u tuma oku linga upange umue? Ku yevi hẽ evalo vutima?
13. Nye Yehova a yonguile oku popia lolondaka viokuti, “ove ukueve, keve haiko o tiukila”?
13 Adama la Heva eci va liwekapo oku lekisa epokolo, va pumba epuluvi lioku kala komuenyo otembo ka yi pui. Yehova wa sapuilile Adama hati: “Ove ukueve, keve haiko o tiukila.” (Tanga Efetikilo 3:19.) Olondaka evi vi lomboloka okuti, Adama wa tiukila koneketela kuna a tundile ndu okuti ka lulikiwile. (Efetikilo 2:7) Eci Adama a lueya weya oku fa, kuenje ka kalele vali komuenyo.
14. Momo lie tu fila?
14 Nda Adama la Heva va pokuile ku Suku, nda va kasi komuenyo toke cilo. Pole, eci va liwekapo oku pokola kokuaye va linga ekandu, noke va fa. Ekandu li sokisiwa luvei umue u sambuka tua piñala kolonjali vietu via tete. Omo okuti tua citiwa lekandu, vosi yetu tu fa. (Va Roma 5:12) Pole, hacoko ca kala ocipango ca Suku catiamẽla komanu. Suku ka yonguile okuti omanu va fa, kuenda Embimbiliya li tukula olofa hati, “unyãli.”—1 Va Korindo 15:26.
OCILI CI TU YOVOLA
15. Oku kũlĩha ocili catiamẽla kolofa ci tu yovola ndati?
15 Ocili catiamẽla kolofa ci tu yovola kalongiso osi esanda. Embimbiliya li tu longisa okuti, omunu wa fa ka yevi evalo ale esumuo. Ka tu pondola oku sapela lomanu va fa, kuenda ovo ka va pondolavo oku sapela letu. Ka tu pondola oku va kuatisa, kuenda ovo ka va pondolavo oku tu kuatisa. Omanu va fa, ka va tẽla oku tu linga cimue cĩvi, kuenda ka tu sukila oku va kuatela usumba. Pole, atavo alua a siata oku longisa okuti, omanu va fa va kasi kocitumãlo cimue, kuenda tu pondola oku va kuatisa nda tua feta olombongo kasongui vatavo, ale komanu vana va siata oku tendiwa ndu okuti va kola. Pole, nda tua kũlĩha ocili catiamẽla kolofa, ka tu yapuisiwa vali lovohembi aco.
16. Ovina vipi viuhembi atavo alua a siata oku longisa viatiamẽla kolofa?
16 Satana wa siata oku kemba omanu lekuatiso liatavo esanda, kuenda oku va vetiya oco va kuate ovisimĩlo viokuti, omanu va fa va kasi handi komuenyo. Atavo amue a siata oku longisa okuti, eci tu fa, onepa yimue yetimba lietu, yamamako lomuenyo kocitumãlo cimue. Anga hẽ vetavo liove va ku longisavo ovina viaco, ale va ku longisa eci Embimbiliya li popia catiamẽla komanu va fa? Satana wa siata oku kemba omanu oco ka va ka kuate ukamba la Yehova.
17. Momo lie elongiso lioku timĩha omanu vondalu yifelu li sumuisila Yehova?
17 Atavo alua a siata oku longisa ovina ka via sungulukile. Amue pokati katavo aco a longisa okuti, omanu vana va siata oku linga ovina vĩvi va ka timihiwa vondalu yifelu otembo ka yi pui. Ovohembi aco a sumuisa Yehova. Eye ka ecelela okuti omanu va talisiwa ohali yaco! (Tanga 1 Yoano 4:8.) Nye o yeva vutima nda omunu umue poku kangisa omõla o kapa ovaka aye vondalu? O kuata ovisimĩlo viokuti omunu waco ongangala. Kuenje ku kuata onjongole yoku u kũlĩha. Eci oco Satana a yongola okuti omanu va kuata ovisimĩlo viaco viatiamẽla ku Yehova!
18. Momo lie ka tu sukilila oku kuatela usumba omanu va fa?
18 Atavo amue a siata oku longisa okuti eci omanu va fa va kuata atimba espiritu. Atavo aco a longisavo okuti, tu sukila oku sumbila omanu vaco va kuete atimba espiritu, kuenda oku va kuatela usumba. Momo, va pondola oku linga akamba vetu ale ovanyãli. Omanu valua va tava kuhembi waco. Omo okuti va kuetele usumba omanu va fa, va siata oku va fendela okuti Yehova hayeko. Ivaluka okuti omanu va fa ka va pondola oku yeva ale oku limbuka cimue. Omo liaco, tu sukila oku yuvula oku va kuatela usumba. Yehova eye Ululiki wetu. Omo okuti eye Suku yocili, eye lika tu sukila oku fendela.—Esituluilo 4:11.
19. Oku kũlĩha ocili catiamẽla kolofa ci tu kuatisa ndati?
19 Nda tua kũlĩha ocili catiamẽla kolofa, tu yovuiwa kovohembi atavo esanda. Ocili caco ci tu kuatisa oku kuata elomboloko liohuminyo yi komõhisa Yehova a linga yatiamẽla komuenyo wetu kuenda kovina tu lavoka kovaso yoloneke.
20. Nye tu ka lilongisa vocipama ci kuaĩmo?
20 Kosimbu, ufendeli umue wa Suku o tukuiwa hati Yovi wa pulile ndoco: “Omunu nda o fa o kala vali lomuenyo?” (Yovi 14:14) Citava hẽ okuti omunu wa fa o kuata vali omuenyo? Etambululo lia Suku li sangiwa Vembimbiliya, li tu nenela esanju lialua. Vocipama ci kuãimo tu ka konomuisa ovina viaco.
^ tini. 5 Omanu vamue va tava kelongiso liokuti, eci omunu a fa, ocilelembia caye ale espiritu viamamako lomuenyo. Oco o kuate elomboloko lia suapo, tala Etosi 17 kuenda 18 kesulilo lielivulu lilo.


text:
Omolwashike Eendombwedi daJehova ihadi dimine okutulwa ohonde?
Eudeko la puka olo li li apeshe
Eudeko la puka: Eendombwedi inadi itavela mouhaku wopaunamiti.
Oshili: Ohatu kongo ouhaku wopaunamiti oo muwa, wetu vene nosho yo womaukwaneumbo etu. Ngeenge hatu yahama, ohatu i keendokotola odo di na owino wokuhakula nowokutanda nopehe na okulongifa ohonde. Ohatu pandula yo exumokomesho olo tali ningwa moinima yopaunamiti. Ouhaku oo inau kwatela mo okutulwa ohonde oo wa li wa nuninwa ovanaudu vEendombwedi paife ohau kwafele nokuli naavo vehe fi Eendombwedi. Moilongo ihapu, omunaudu keshe ota dulu okutokola okuhatulwa ohonde opo a henuke oilanduliko oyo hai etifwa kokutulwa ohonde, ngaashi omikifi odo hadi tandavele okupitila mohonde, okukondja kwovakwaita volutu nosho yo omapuko oo haa dulu okuningwa po.
Eudeko la puka: Eendombwedi daJehova oda itavela kutya eitavelo olo tali velula omunaudu.
Oshili: Ihatu hongo ovanhu kutya eitavelo olo tali va velula.
Eudeko la puka: Ouhaku oo inau kwatela mo etulwohonde ou na unene ondilo.
Oshili: Ouhaku oo inau kwatela mo etulwohonde ou na ombilixa. *
Oipupulu: Eendombwedi dihapu, mwa kwatelwa ounona, ohadi fi omudo keshe omolwokwaanya okutulwa ohonde.
Oshili: Epopyo olo kali li li nandenande paushili. Ovatandi luhapu ohava dulu okutanda omatando a kitakana nopehe na etolwohonde, ngaashi etando lomutima, etando olo la kwatela mo omakipa nosho yo okutulwa oshilyo shimwe sholutu lemakipa. * Luhapu Ovanaudu, mwa kwatelwa ounona, ovo ihava tulwa ohonde navo ohava veluka nawa ile shi dulika nokuli ovo va tulwa ohonde. * Kakele kaasho, kape na oo ta dulu okupopya noushili kutya omunaudu ota fi ngeenge okwa anye okutulwa ohonde ile kutya shimha a tulwa ohonde ota kala nomwenyo.
Omolwashike Eendombwedi daJehova ihadi dimine okutulwa ohonde?
Osho oshinima shi na sha nelongelokalunga ndele kashi na sha nounamiti. Etestamenti Likulu nosho yo Lipe okwe tu londwela tu lidilike ohonde. (Genesis 9:4; Leviticus 17:10; Deuteronomion 12:23; Oilonga 15:28, 29) Shimwe vali, Kalunga ohonde okwe i tala ko kutya oi lile po omwenyo. (Leviticus 17:14) Onghee hano, ihatu henuka ashike okutulwa ohonde omolwokudulika kuKalunga ndele omolwaashi otwe mu fimaneka yo e li Omuyandjimwenyo.
Okulundulula omataleko
Pomhito imwe, ovayakuli vopounamiti ova li va tala ko omikalo odo tadi dulu okulongifa opo ku henukwe etulwohonde, odo hadi ifanwa yo ouhaku inau kwatela mo etulwohonde, di li oshinima sha nyika oshiponga, tadi etifa nokuli efyo, ashike va li va lundulula omataleko avo omido opo da di ko. Pashihopaenenwa, mo 2004, oshitukulwa shimwe osho sha li sha nyanyangidwa moshifo shehongo lopaunamiti osha ti kutya, “omikalo dimwe odo hadi longifwa nelalakano lokukwafela ovanaudu vEendombwedi daJehova odo unene tadi ka longifa meedula dokomesho.” * Mo 2010, oshitukulwa shimwe osho shi li moshifo shedina Heart, Lung and Circulation osha ti kutya “Eendombwedi daJehova hado adike di na okukala tadi ‘tandwa nopehe na okutulwa ohonde’ ndele nashi kale oshinima hashi ningwa alushe ngeenge pe na oo ta tandwa.”
Eendokotola omayovi paife ohadi longifa omilandu dopaunamiti dokukwafela omunaudu aha kanife ohonde ngeenge tadi tande omatando a kitakana nopehe na okutula omunaudu ohonde. Omilandu da tya ngaho ohadi longifwa nokuli nomoilongo oyo opo tai putuka nodi holike kovanaudu vahapu ovo vehe fi Eendombwedi daJehova.
^ okat. 8 Tala o-The Journal of Thoracic and Cardiovascular Surgery, Embo 134, Onomola 2, ep. 287-288; Texas Heart Institute Journal, Embo 38, Onomola 5, ep. 563; Basics of Blood Management, ep. 2; nosho yo Continuing Education in Anaesthesia, Critical Care & Pain, Embo 4, Onomola 2, ep. 39.
^ okat. 10 Tala o-The Journal of Thoracic and Cardiovascular Surgery, Embo 89, Onomola 6, ep. 918; nosho yo Heart, Lung and Circulation, Embo 19, ep. 658.
^ okat. 10 Tala o-Transfusion and Apheresis Science, Embo 33, Onomola 3, ep. 349.
^ okat. 14 Continuing Education in Anaesthesia, Critical Care & Pain, Embo 4, Onomola 2, epandja 39.


text:
OMALONGESO 1
Onondaka Onongwa Ombupi?
1. Ombupi Onondaka Onongwa mba Huku?
Huku uhanda ovanthu vakale nomuenyo omuwa kombanda yoohi. Oe watunga oohi novipuka aviho vikahiko, mokonda uhole ovanthu. Apa katutu, makaavela ovanthu omuenyo omuwa kombanda yoohi aiho. Makayovola ovanthu movipuka aviho viveetela ononkhumbi.
Kutupu outumini nawike wetyivila okumanako oungangala, nomauvela, no nonkhia. Mahi kuna onondaka onongwa. Apa katutu, Huku makahanyako omautumini aeho ovanthu, apingiyako ouhamba wae. Iya ovanthu vae mouhamba oo, mavakakala nombembwa nekongoko.
2. Omokonda yatyi onondaka onongwa mbalumbanesila?
Ononkhumbi mambukapwa vala tyina Huku amahanyeko onondingavivi kombanda yoohi. (Sofonias 2:3) Otyo meketyilinga nalupi? Ondaka ya Huku yapopia kohale ononkhumbi ovanthu vekahi nokumona hono. Ovipuka ovivi vikahi nokumoneka hono, vilekesa okuti omuvo wa Huku wokuvimanako, ukahi popepi.
3. Oityi tuesukisa okulinga?
Tuesukisa okulilongesa konthele ya Huku, Mondaka yae Ombimbiliya. Ikahi ngo mukanda watunda ku tate wokuna oluembia. Itupopila oñgeni tupondola okukala nomuenyo omuwa pahetyino, nomuenyo uhapu komutwe kombanda yoohi. Tyotyili, vamwe tyipondola kavahande ove ukuatesueko okunoñgonoka Ombimbiliya. Mahi, omuenyo ukahi komutwe omuwa unene, tuhayekei nawike etupumbiswe okukeumona.
LILONGESA VALI
Ita Opo Ulongeswe Ombimbiliya Otyali
Oityi Wesukisila Okulilongesa Ombimbiliya?
Ombimbiliya yakumbulula omapulo akolela momuenyo, ovanthu ovanyingi valinga mouye auho?


text:
domingo, 18 de dezembro de 2016
Para falantes de Umbundu | CONTO PARA EXERCÍCIO DE TRADUÇÃO (vale um dos meus livros ou um mosquiteiro ou uma garrafa de amarula)
UMWE WAYONGWILE UKEMA (*)
Kwakala ukwenje umwe wainda lesakalalo, cokuti lotulo ka kwatele. Wainda lokulipulapula ukwenje wu ndeti. "Cilingila nye okuti, ame ndicimumba cocimatamata, letosi lyukema si kwete?! Cilingila nye okuti layumwe ño, vimbo, ofetika ombangulo yokuti nditukwiwa ame?”
Ukwenje wiya ocisokolola swim… okwiya wakwata ocisiminlõ cimwe “culoño”. Wavanjiliya okuti, catete, kuyuna omunu oyongola ukema, okukulihã pi pakasi omwenyo womanu vimbo. Etambululo lyeli okuti: povava! Omo okuti, ndaño mwenle cina oholwa, alopo yinywã ovava.
Cina mwenle okuti ka kwacile ciwa handi, ukwenje mba olimba vonjila yokocisimo (ale onjombo). Eci apitinlã vali, ka suminle: ofetika okuniã. Eyumbu lyocili, halyo lihenlã syõ, pomenlã wonjombo yovava vokunywã. Noke eye wasyapo oluhaku waye. Olondona eci vyakapitinlã lomenle, oco vitape ovava, vyasaña okuti, hayo!, elundu lyeniñã lyekongo. Vokasimbusimbu, olwiya wowo kowiñi. Eci tumõla nye?!
Ukwenje kefetikilo wasanjukile, ndayu ocipango caye catelinsiwa. Pwãi, oku ceya okupitinlã, ema lyolyo ho. La Sekulu yimbo, Soma haye tiyu yayi, wovanjela ovitangi. Oco Nda hem tulinga tuti Soma ocilyangu, yu wanyõlã ocimumba caye? Cilingila nye okuti ukulu wendamba okulonga ovimumba ka citenla, vakwê?!
Osapi yondaka tunõlãpo yeyi okuti: onjila yokusanda ukema ciyongola okuyenda ciwa, momo ukema kuli vo una ka waposokele.
___
(*) Olusapo woponjango kimbo lyetu.
Sem comentários:
Subscrever: Enviar comentários (Atom)


text:
EHOKOLOLO 9
Noa ta tungu ongulu yomomeva
NOA okwa li e na omukulukadi novanamati vatatu. Ovanamati vaye ova li Sem, Ham naJafet. Ovanamati vaye navo ova li ve na ovakulukadi vavo. Onghee hano, oukwaneumbo waNoa aushe kumwe owa li u na ovanhu vahetatu.
Kalunga okwa li a lombwela Noa a ninge oshinima osho inashi monika nande onale. Okwe mu lombwela kutya na tunge ongulu inene yomomeva. Ongulu oyo oya li inene i fike poshikepa. Ndele oya li tai monika ya fa oshipakete shinene, sho oshile. Kalunga okwa lombwela Noa a ti: ‘Tungila mo omitala nhatu de lilonda noku i tukula meenduda dihapu.’ Eenduda dimwe oda li tadi ka kala Noa noukwaneumbo waye. Dimwe oda li tadi ka kala oinamwenyo, ofimbo dimwe oda li tadi ka kala dokutuvikila oikulya oyo va li tava ka lya ngeenge eyelu le uya.
Kalunga okwa li yo a lombwela Noa a file nawa ongulu yomomeva neka opo iha ka ye omeva meni. Okwa li yo e mu lombwela a ti: ‘Ohandi ka eta eyelu linene olo tali ka hanauna po ounyuni aushe. Keshe ou ina ya mongulu yomomeva ota ka fya.’
Noa novanamati vaye ova li va dulika kuJehova ndele tava hovele okutunga ongulu yomomeva. Ashike ovanhu vamwe ova li tave va yolo. Ovanhu ovo vai ova twikila ashike nokulonga owii. Kapa li nande oumwe a li a itavela kutya Kalunga ota ka eta shili eyelu ngaashi Noa e va lombwela.
Osha li sha kwata efimbo lile opo Noa a mane okutunga ongulu yomomeva, molwaashi ongulu oyo oya li inene. Hauxuuninwa oya ka pwa okutungwa konima eshi pa pita omido dihapu. Opo nee Kalunga okwa lombwela Noa a twale oinamwenyo mongulu yomomeva. Kalunga okwa li e mu lombwela a twale mo oinamwenyo yomaludi amwe kooivali, oshindume noshikadi. Okwa li yo e mu lombwela a twale mo oinamwenyo yomaludi amwe kooiheyali. Okwa li yo e mu lombwela a twale mo oudila vomaludi aeshe. Noa okwa li a ninga naanaa ngaashi Kalunga e mu lombwela.
Konima yaasho, Noa noukwaneumbo waye navo ova ka ya mongulu yomomeva, opo nee Kalunga okwa idila omuvelo. Noa noukwaneumbo waye ova kala mongulu yomomeva va teelela eyelu li uye. Diladila nee ngeno mu li pamwe navo mongulu yomomeva mwa teelela eyelu li uye. Mbela eyelu ole uyile ngoo shili ngaashi Kalunga a tile?


text:
Omakumbululo Omapulo 10 Alingwa Novakuendye
Muno onondonga onongwa mbukuatesako okukala nomuenyo omuwa.
EPULO 1
Ame, Ame Lie?
Noñgonoka ove muene, no nonkhono mbove, netyi uhevili okulinga opo ulinge omatokolo ove tyina ulolwa.
EPULO 2
Omokonda Yatyi Ndyisukalalela Nolupe Luange?
Okuti uhole okunumana tyina ulitalela motyilivandyelo? Pola pokati, omapiluluko patyi upondola okulinga?
EPULO 3
Oñgeni Mandyikala Noupanga Omuwa no Votate?
Ovipuka evi vipondola okukukuatesako okutomphola no tate yove.
EPULO 4
Oityi Ndyina Okulinga Tyina Namalingi Otyiponyo?
Konyima tupondola okulamba oviponyo vietu—ovanthu aveho vapondola okutyilinga. Mahi oityi vapondola okulinga?
EPULO 5
Oityi Molingi Inkha Ulewa na Vakuenyi Kosikola?
Ove kuatopele. Ove upondola okulityilika okulewa ohesukisa okulwa.
EPULO 6
Oñgeni Mandyilingi Tyina Ndyihongilinyua na Vakuetu?
Tyipondola okupuiya okukakatela muetyi wii okuti tyaviuka.
EPULO 7
Oityi Mandyilingi Inkha Vanthyongilinya Okulinga Otyinepo Tyopoula?
Tala ovipuka vimwe viatundilila komatokolo amwe oukuendye mokonda yokukala omuvo omunyingi nou vehelinepele nae.
EPULO 8
Oityi Ndyina Okunoñgonoka Konthele Yokukuatwa Kononkhono?
Otyo tyihole okumonekela haunene ovakuendye novahikuena. Oñgeni upondola okuliyakulila?
EPULO 9
Ndyitavela Okuti Ovipuka Vieyako Vala Avike?
Olipi ehangununo likahi vali nawa?
EPULU 10
Oñgeni Ombimbiliya Ipondola Okunkhuatesako?
Ovanthu ovanyingi vapopia okuti Ombimbiliya yeyula onoñgano, mbokohale, ine ipuilisa okuinoñgonoka. Mutupu otyili tupondola okuvasamo.


text:
Esapulo 104: Yesu wa Tiukila Kilu
VOKUENDA kuoloneke, Yesu wa li molehĩsa olonjanja vialua kolondonge viaye. Eteke limue olondonge 500 vio mola. Eci Yesu a molẽha kokuavo, wa kũlĩha eci eye a popia lavo? Wa popia lavo catiamẽla Kusoma wa Suku. Yehova wa tumĩle Yesu palo posi oco a longise eci catiamẽla Kusoma. Eci a pinduka wamamako oku ci linga.
Ove hẽ ivaluka eci ci lomboloka Usoma wa Suku? Usoma uviali wa Suku u kasi kilu. Yesu Eye wa nõliwa la Suku oco a kale osoma yuviali waye. Ndomo tua ci lilongisa ale, eci Yesu a kala palo posi wa lekisa okuti eye oka kala osoma yimue yiwa. Eye wa ci linga poku tekula omanu, poku sakula olombei kuenda poku pindula ava va fa!
Omo liaco, eci Yesu aka viala ndosoma vokuenda kuohũlũkãi yanyamo kilu, ongongo yika kala hẽ ndati? Ongongo yika kala ofeka yelau. Kaku ka kala vali uyaki, ungangala, oku vela, ale oku fa. Tua kũlĩha okuti eci cika kala muẽle ocili. Momo Suku wa lulika ongongo oco yikale ofeka yeposo kuenda oco omanu va tungemo lesanju. Eli olio esunga lieci kefetikilo Yehova a lulikilile ocumbo Cedene. Kuenda Yesu oka tẽlisa ocipango ca Suku.
Otembo ya Yesu yoku tiukila kilu ya pitĩlapo. Yesu wa li molehĩsa kolondonge viaye vokuenda kuakũi akuãla koloneke. Kuenje eci ca va ĩha ekolelo liokuti Yesu wa pinduka muẽle. Pole, eci handi Yesu ka tiukilile kilu wa popia lolondonge viaye hati: ‘Ko ka tundi vo Yerusalãi, oco vu tambuli espiritu sandu.’ Espiritu sandu ongusu yapama ya Suku. Olio li kasi ndofela. Espiritu liaco lia kuatisa olondonge oku linga ocipango ca Suku. Oku sulako Yesu wa popia lavo hati: ‘Kundi eci catiamẽla kokuange toke kasulilo okilu lieve.’
Eci Yesu a popia olondaka evi kua pita ocina cimue ci komõhisa. Yesu wa fetika oku londa kilu, ndomo o cilete ndeti. Noke alende ositika, yu olondonge ka vio muile vali. Yesu wa enda kilu, kuenje wa fetika oku viala olondonge viaye via kala palo posi.
1 Va Korindo 15:3-8; Esituluilo 21:3, 4; Ovilinga 1:1-11.
Apulilo
- Olondonge viñami via mola Yesu vonjanja yimosi? Kuenda nye a va sapuila?
- Usoma wa Suku nye? Kuenda omuenyo uka kala ndati eci Yesu aka viala Ndosoma vokuenda kuohulukãi yanyamo?
- Oloneke viñami Yesu a moleha kolondonge viaye? Pole cilo otembo yaye yoku linga nye?
- Eci handi Yesu ka silepo olondonge viaye wa va tuma oku linga nye?
- Nye ci kasi oku pita vociluvialuvia eci? Kuenda nye ca sitika Yesu?
Apulilo akuavo
- Tanga 1 Va Korindo 15:3-8.
Upostolo Paulu wa vangula ndati lekolelo catimẽla kepinduko lia Yesu? Kuenda ovina vipi Akristão va kuetevo oku vangula lekolelo? (1 Va Kor. 15:4, 7, 8; Isa. 2:2, 3; Mat. 24:14; 2 Tim. 3:1-5)
- Tanga Ovilinga 1:1-11.
Upange woku kunda u kasi oku lingiwa ndati ndomo ca sonehiwa kelivulu Liovilinga 1:8? (Ovil. 6:7; 9:31; 11:19-21; Va Kol. 1:23)


text:
Iya ua tumbikile vulombelo vua Vakaleho va Yehova?
Lukungulukilo lua Vakaleho va Yehova lua ku matangua ano lua putukile ku ku hua ca sekulu 19. Ku ntsimbu ize, cimo civunga ca cindende ca vakua ku liongesa Mbimbiliya va kele ku hiehi na Pittsburgh, Pennsylvania ku Estados Unidos (United States), va putukile ku hilula Mbimbiliya. Va kele na ku setekesa vilongesa via malombelo na vi ya longesa Mbimbiliya. Va putukile ku tuhula vi va kele na ku lilongesa mu mavulu, viJornal, kaha na mukanda u ve ku sana lelo Vutala vua Kaniungi—Vue ku Ambulula Vuangana vua Yehova.
Ha kati ka cize civunga ca vakua ku lilongesa Mbimbiliya ha kele yala ua lizina Charles Taze Russell. Vutuhu Russell ua kele na ku tuamenena cipanga ca ku longesa via Mbimbiliya ku ntsimbu ize, kaha ikeye ua ku livanga ku tuhula Vutala vua Kaniungi, kati ikeye ua tumbikile vulombelo vua vuha. Vutumbe vua Russell na vakuavo vakua ku lilongesa Mbimbiliya vua puile ku longesa via Yesu na ku kava vilinga via vakua Kilistu va ku cikungulukilo ca ku sekulu ya ku livanga, ngue mu va va tantekeyele ku ntsimbu ize. Mu ku linga Yesu ikeye ua Tumbikile Cikungulukilo ca Vakua Kilistu, tue ku mu mona ku pua ikeye ua tumbikile lukungulukilo luetu.—Kolose 1:18-20.


text:
OSHILESHWA 5
Elalakano laKalunga olashike li na sha nedu?
1. Omolwashike Kalunga a shitila edu?
Edu ola shitwa li ninge onhele yokukalwa kovanhu. Onghee hano, Kalunga ina shita ovalihomboli votete, Adam naEva, nelalakano loku ka kala meulu, molwaashi meulu okwa shitila mo nale ovaengeli. (Job 38:4, 7) Ponhele yaasho, Kalunga okwa li a tula omunhu wotete moparadisa iwaiwa hai ifanwa oshikunino shaEden. (Genesis 2:15-17) Okwa li yo e mu udanekela kutya ota ka kala nomwenyo fiyo alushe kombada yedu pamwe noludalo laye lomonakwiiwa. — Lesha Epsalme 37:29; 115:16.
Oshikunino shaEden osha li ashike sha kwata okatukulwa kanini kedu. Ovalihomboli votete, Adam naEva, ova li ve na okuyadifa edu noludalo lavo. Mokweendela ko kwefimbo, ova li ve na okufila oshisho edu alishe noku li longa ndele tali ningi oparadisa. (Genesis 1:28) Edu kali na fiku li ka hanaunwe po. Ovanhu oko tava kala fiyo alushe. — Lesha Epsalme 104:5.
2. Omolwashike edu lihe fi oparadisa kunena?
Adam naEva kava li va dulika kuKalunga nomolwaasho a li e va taataa mo moshikunino shaEden. Okudja opo, oparadisa oya kana nokape na vali omunhu a dula okuninga edu oparadisa. Ombibeli oya ti: “Edu ola yandjwa mepangelonghono lovakolokoshi.” — Job 9:24.— Lesha Genesis 3:23, 24.
Ndele mbela Jehova okwa dimbwa elalakano laye lopehovelo li na sha novanhu? Hasho nandenande! Jehova omunaenghono adishe nokape na nande osha tashi dulu oku mu imba a wanife po elalakano olo. (Jesaja 45:18) Ota ka alulila ovanhu monghalo oyo a li e va halela pehovelo. — Lesha Epsalme 37:11, 34.
3. Oparadisa otai ka etululwa ngahelipi?
Oparadisa otai ka etululwa kombada yedu pefimbo opo Jesus ta ka pangela eli Ohamba yOuhamba waKalunga. Pefimbo loita yaHarmagedon, Jesus ota ka kwatela komesho ovaengeli notava ka hanauna po ovapataneki vaKalunga aveshe. Opo nee, ota ka pandeka Satana oule womido 1 000. Oshiwana shaKalunga otashi ka xupa pefimbo olo lehanauno molwaashi Jesus ote ke shi wilika noku shi amena. Otashi ka kala yo nomwenyo fiyo alushe mOparadisa kombada yedu. — Lesha Ehololo 20:1-3; 21:3, 4.
4. Okumona oixuna otaku ka xula po naini?
Kalunga ota ka xulifa po naini owii kombada yedu? Jesus okwa li a yandja ‘edidiliko’ olo la li tali ka ulika kutya exulilo oli li popepi. Eenghalo domounyuni kunena oda tula okukalamwenyo kwovanhu moshiponga notadi ulike kutya otu li ‘pefimbo lexulilo longhalelo yoinima, NW.’ — Lesha Mateus 24:3, 7-14, 21, 22.
Momukokomoko womido 1 000, Jesus ota ka pangela edu okudja meulu nota ka xulifa po okumona oixuna akushe. (Jesaja 9:5, 6; 11:9) Kakele kaasho, oku li Omupristeri Omukulunhu nota ka dima po omatimba ovanhu ovo ve hole Kalunga. Kungaho, Kalunga ota ka xulifa po omikifi, oukulupe nosho yo efyo, te shi ningi okupitila muJesus. — Lesha Jesaja 25:8; 33:24.
5. Oolyelye tava ka kala mOparadisa monakwiiwa?
Ovanhu ovo hava dulika kuKalunga ovo tava ka kala mOparadisa. (1 Johannes 2:17) Jesus okwa li a tuma ovashikuli vaye va ka konge ovalininipiki noku va honga osho ve na okuninga opo va kale va hokiwa kuKalunga. Jehova ota longekida ovanhu omamiliyona mounyuni aushe kunena opo va dule oku ka kala nomwenyo mOparadisa kombada yedu. (Sefanja 2:3) Ovanhu kunena ohava hongwa mOmalupale Ouhamba Eendombwedi daJehova shi na sha nanghee tava dulu okukala ovashamane, ovakulukadi novadali ve li xwepo. Ounona novadali ohava longele Kalunga pamwe nohave lihongo kutya ongahelipi onghundana iwa tai dulu oku va etela ouwa. — Lesha Mika 4:1-4.


text:
CILONGESA 5
Vika Njambi ua Tangelele Mavu?
1. Omo lia Vika Njambi ua tangele Mavu?
Yehova ua hele mavu ku Vantu. Ano mavu a pua limbo lietu. Andama na Eva kava va tangelele ku sulisa melu—muomu muilu Njambi ua tangelelemo laza tungelo. (Yombi 38:4, 7) Njambi ua hakele yala ua katete mu lihia, liva lukile nguavo citungu ca Endene. (Njenisisi 2:15-17) Yehova ua kulahesele Andama na mbuto yeni yose, muono ka ue ku hua ha mavu.—Tandenu Visamo 37:29; 115:16.
Ha katete, lihia lia Endene lika lia puile citungu. Va Andama na Eva nga vakevo ve ku sulisile mavu na vana vavo. Kaha nga va sikile mavu ose na ku a puisa citungu. (Njenisisi 1:28) Mavu kava ka a nongesa. Kasi a ka tualelelaho ku-pua limbo lia vantu.—Tandenu Visamo 104:5.
2. Omo lia vika Mavu ku a puile Citungu?
Andama na Eva va muesele lisino kuli Yehova ngeci ua va sekuile mu Citungu. Citungu ca pihile, na umo uahi ua hasele ku ci tungulula. Mbimbiliya ya handeka nguayo: “mavu va na hie ku livoko lia vakua vipi.”—Yombi 9:24.—Tandenu Njenisisi 3:23, 24.
Vuno Yehova ua likela ku puisamo vutumbe vueni ku vantu? Houe! Muomu Njambi mukua ngolo yose ka hasa ku honoua. (Isaya 45:18) Aka hiluisila vantu ku yoya ca ntsimbu yose ngue ku cizango ceni ca laza.—Tandenu Visamo 37:11, 34.
3. Vati Citungu vaka ci tungulula?
Citungu vaka ci tungulula ha mavu omo Yesu aka pua Muangana ua vuangana vua Njambi. Mu ndzita ya Alemangendo, Yesu a keza na tungelo mu ku nongesa vose vaze vali na ku viana ku-ononoka kuli Njambi. Kaha Yesu aka kuata Satana na ku mu kuta miaka 1.000. Vangamba va Njambi va kovoka ku ku nonga muomu Yesu aka va tuamenena na ku va niunga. Vaka viukilila muafua vaka tambula muono ka ue ku hua mu citungu ca ciha ha mavu.—Tandenu Kusolola 20:1-3; 21:3, 4.
4. Vuno tangua lika tuyando tu ka hua?
Tangua lika Njambi aka manusula vupi ha mavu? Yesu ua lekele va ndongesi veni “citantekeyeso” cika muesa ngecize ku-kotoka cili mu hiehi. Viuma vili na ku soloka lelo lino, vili na ku neha vuoma ku vantu, eci cimuesa ngecize tu li na ku yoyela ku matangua aku kotokela.—Tandenu Mateu 24:3, 7-14, 21, 22.
Yesu aka fumisa tuyando tuose ha mavu mu likulukazi lia miaka ya ku sika ceni muilu. (Isaya 9:6, 7; 11:9) Mu kupua Muangana na Sasendote ua kama Yesu aka fumisa vupi vua vose vaze va lema Njambi. Ku hitila muli Yesu Njambi aka fumisa mavezi, ku kulupa na ku-tsa.—Tandenu Isaya 25:8; 33:24.
5. Iya aka yoya mu Citungu ca ciha?
Vantu vose ve ku-ononoka kuli Njambi va ka yoya mu Citungu. (1 Yoano 2:17) Yesu ua tumine vandongesi veni linga vaka tonde vakua ku konkama. Linga va va longese vati va hasa ku uana kavumbi ku meso a Njambi. Lelo lino, Njambi ali na ku-viukisa makulukazi a vantu linga va ka yoyele ha mavu ku lutue. (Zefania 2:3) Ku vindzivo via vuangana via Vakaleho va Yehova, vantu ve ku lilongesa vati mua ku-puila vamala na vampuevo va cili. Vanike na visemi veku lemesa hamo na kuli longesa mua ku uanena nganio mu muzimbu uno ua cili.—Tandenu Mika 4:1-4.


text:
CILONGESA 18
Vati Tue ku Linga nga Vamuanetu va Kovela mu Visoti?
Vakaleho va Yehova ve ku tuma vuasi-vuasi vukuasi kuli vamuanaye, nga va kovela mu visoti. Ngozi ya cifua eci ye ku muesa vukama vua cilemo ci va kala naco kuli umo na mukuavo. (Yoano 13:34, 35; 1 Yoano 3:17, 18) Vati tue ku hana vukuasi vuaco?
Tue ku tuma zimbongo. Ku Yundeya omo kua hitile ndzala ya kama, Vakua Kilistu va tumine zimbongo mu ku kuasa vamuanaye mu lutsilielo. (Vilinga 11:27-30) Netu naua mu tue ku tambula mizimbu i lekesa ngecize vamuanetu ku cihela cimo va na kovela mu vukalu, tue ku va tuma vukuasi ku hitila mu cikungulukilo cetu linga va ka likuase navuo.—2 Kolintu 8:13-15.
Tue ku tuma vukuasi vua ku muvila. Vakuluntu va mu vikungulukilo va ku cihela ku na soloka vukalu ve ku tonda vamuanetu vose valiko na ku tala nga vali mua cili. Kue ku kala civunga ca vakua ku kuasa ce ku vuahesa na ku tepela via-ku-lia, mema a ku nua, vuzalo, vindzivo via ku va haka na vihemba. Vakaleho va Yehova vaze va kala na vumesene vua ku liseza-seza ve ku lihana kaha na ku fueta mangendzi avo mu ku ka kuasa vantu na ku tungulula Vindzivo via Vuangana na vindzivo via vamuanetu vize vi na puzuka. Ku lipandakana ci tua kala naco mu ku pua cikungulukilo na vutongue vu tua uana mu ku panga hamo vie ku tu kuasa ku vuahesa na ku tuma vukuasi ku vamuanetu vose va kovela mu visoti. Vutuhu tue ku kuasa “vaze va na pandama ku vusoko vua ku tsiliela,” nga tu puisamo tue kuasa vantu veka, cipue nga va ku vulombelo vueka.—Ngalata 6:10.
Tue ku lembezieka vantu ku hitila mu Mbimbiliya. Vaze ve ku vetua ni ku hutuua omo lia mandunduma va tonda ku va lembezieka. Ha vintsimbu viaco tue ku vundila ngolo kuli Yehova, “Njambi ua ku-lembezieka cose.” (2 Kolintu 1:3, 4) Tue ku ambulula na ndzolela vikulaheso via mu Mbimbiliya kuli vaze kavesi na lulavelelo, na ku va muesa vusunga nguetu vuovuno Vuangana vua Njambi vu ka manusulako vi mponde viose muomu vie ku neha ku vavala na tuyando.—Ku-Solola 21:4.
Vika Vakaleho va Yehova ve ku hasela ku kuasa vuasi-vuasi nga ku na soloka mandunduma?
Ku-lembezieka cika ca mu lutsilielo va tonda vaze ve ku ovoka ku mandunduma?


text:
EHOKOLOLO 3
Ovanhu votete
OSHIKE u wete mefano eli osho shihe li mefano olo la tetekela? Ovanhu ovo va shitwa tete, omulumenhu nomukainhu. Ova shitwa kulyelye? Ova shitwa kuKalunga. Mbela ou shii kutya edina laKalunga olyelye? Edina laKalunga oJehova. Edina lomulumenhu oo e li mefano oAdam. Edina lomukainhu oEva.
Kalunga okwa shita Adam okudja peni? Kalunga okwa kufa ondwi yedu ndele te i me i ninge olutu lomunhu la wanenena. Opo nee okwa fudila momayulu aAdam omufudo, ndele ta ningi omunamwenyo.
Jehova Kalunga okwa li a pa Adam oilonga e i longe. Okwa lombwela Adam a luke oinamwenyo aishe omadina. Otashi dulika Adam a kala ta tale oinamwenyo efimbo lile opo e i pe omadina oo taa wapalele. Pefimbo olo Adam a li ta luku oinamwenyo omadina, ope na oshinima shimwe osho a li a didilika. Mbela ou shi shii kutya oshike osho a li a didilika?
Oinamwenyo aishe oya li oivali, oshindume noshikadi. Opa li eendjaba deendume nodeenghadi. Opa li yo eenghoshi deendume nodeenghadi. Ndele Adam okwa li oye aeke. Ka li e na omukulukadi. Onghee hano, Jehova okwa kofeka Adam eemhofi didjuu ndele ta kufa mo olupati limwe molutu laAdam. Opo nee okwa shitila Adam omukainhu okudja molupati laye.
Adam ka li tuu a hafa! Eva naye ka li tuu a hafa eshi a tulwa moshikunino osho sha li shiwashiwa. Kungaho, Adam naEva ova li tava dulu okudala ounona nokuhafela onghalamwenyo pamwe navo.
Jehova okwa li a hala Adam naEva va kale nomwenyo fiyo alushe. Okwa li a hala va wapeke edu alishe li kale ngaashi oshikunino shaEden. Adam naEva kava li tuu va hafa eshi va li va pewa oshilonga osho! Ngeno opo wa li, mbela ngeno ito kala wa hafa okulonga oilonga yokuwapeka edu li kale ngaashi oshikunino shaEden? Ashike Adam naEva inava ka kala vali tava hafele onghalamwenyo. Natu taleni kutya omolwashike.
Exodus 15:2, 3, OB-1954; Genesis 1:26-31; 2:7-25.


text:
OSHILESHWA 1
Onghundana iwa oshike?
1. Onghundana iwa oyo ya dja kuKalunga oshike?
Kalunga okwa hala ovanhu va kale tava hafele onghalamwenyo iwa kombada yedu. Molwaashi oku hole ovanhu, okwe va shitila edu nokwa shitila ko yo oinima i lili noku lili. Mafiku, Jehova ota ka katuka onghatu opo ovanhu va dule okuhafela onghalamwenyo kombada yedu alishe. Ota ka xulifa po yo okumona oixuna akushe. — Lesha Jeremia 29:11.
Kape na nande epangelo limwe la dula okuxulifa po elongifo leenghono, omikifi ile efyo. Ndele onghundana iwa oyo ei kutya, mafiku Kalunga ota ka pingena po omapangelo aeshe opanhu nepangelo laye mwene. Ovapangelwa valo otava ka hafela ombili nosho yo oukolele muwa. — Lesha Jesaja 25:8; 33:24; Daniel 2:44.
2. Omolwashike onghundana iwa ya endelela?
Okumona oixuna otaku ka xula po ashike ngeenge Kalunga okwa hanauna po ovakolokoshi. (Sefanja 2:3) Osho otashi ka ningwa naini? Eendjovo daKalunga oda kala nale da xunganeka eenghalo didjuu omo ovanhu ve li paife. Oiningwanima oyo tai ningwa kunena otai ulike kutya Kalunga oku li pokukatuka onghatu mafiku. — Lesha 2 Timoteus 3:1-5.
3. Fyeni oshike tu na okuninga po?
Otu na okulihonga kombinga yaKalunga okudja mEendjovo daye, Ombibeli. Ombibeli oya fa onhumwafo oyo ya dja kutate yetu omunahole. Otai tu lombwele shi na sha nanghee hatu dulu okukala nonghedi yokukalamwenyo iwa paife noku ka hafela omwenyo waalushe kombada yedu monakwiiwa. Otashi dulika vamwe itava ka kala va hala u kwafelwe opo u ude ko Ombibeli, ndele ino efa nande oumwe e ku imbe oku ka kala nonghalamwenyo iwa monakwiiwa. — Lesha Omayeletumbulo 29:25; Ehololo 14:6, 7.
Lihonga shihapu
Ino hala ekonakonombibeli loshali?
Omolwashike u na okukonakona Ombibeli?
Ombibeli otai kwafele ovanhu omamiliyona mounyuni aushe va mone omanyamukulo omapulo oo a fimanenena monghalamwenyo. mbela ino hala okukala umwe womuvo?


text:
Onthele ya 6: Tunde Pokutyitwa kua Yesu alo Pononkhia Mbae
Oandyu Gabriel yatumwa komuhikuena umue ondalawa ankho utiwa o Maliya. Oandyu yatolela Maliya okuti makala nomona makatumina apeho ngo hamba. Omona Yesu, watyitilua motyunda, omu ovanthita vekemutalelapo. Onthungululu imue yahongolela ovalume Vokoutundilo alo komona oo. Matulilongesa olie wamonekesa onthungululu oyo kovalume ovo, no ñgeni Yesu ayovolwa kononkhia.
Okulandulisako, matuvasi Yesu puetyi ankho ena omanima 12, ukahi nokuhipulula novalongesi mondyuo ya Yehova. Etyi papita omanima ekwi netyinana, Yesu wambatisalua. Iya ahimbika ovilinga Huku emutuma okulinga pano pohi, viokuivisa no kulongesa kombinga Youhamba. Yesu aholovona ovalume 12 iya evelingi ono apostolu mbae, opo vemukuateseko kovilinga ovio.
Tupu Yesu walinga omahuviso omanyingi. Yesu waavela okulia ovanthu ovanyingi no nohi mbehehi no nombolo mbehehi. Tupu wavelula ovavei no kututilisa vokuankhia. Okuhulako, matukelilongesa kombinga yovipuka ovinyingi viapita na Yesu mokuenda kuonthiki yahulako yomuenyo wae, no ñgeni aipawa. Yesu waivisa omanima 33 nomeya, ngotyo, ONTHELE ye 6 ina ehipululo liomanima 34.


text:
OKAPITULU 12
Oñgeni Ove Upondola Okukala Epanga Lia Huku?
1, 2. Ovalie pu vamwe vali omapanga a Jeova?
OLIE OVE uhanda akale epanga liove? Omunthu ove uhole. Onwe vevali mulivila. Omunthu una onkhalelo novituwa ove uhole.
2 Jeova Huku waholovona ovanthu vamwe opo vakale omapanga ae. Mongeleka, Abraiau wali umwe po mapanga a Jeova. (Isaías 41:8; Tiago 2:23) Jeova tupu ankho uhole David. Wapopia okuti David ‘omulume napanda momutima wange.’ (Atos 13:22) Tupu omuuli Daniele wali omunthu umwe Jeova “ehole unene.”—Daniel 9:23.
3. Omokonda yatyi Abraiau na David na Daniele vakalele omapanga a Jeova?
3 Oñgeni Abraiau na David na Daniele vakalele omapanga a Jeova? Omokonda yatyi Jeova apopilile okuti Abraiau na David na Daniele omapanga ae? Jeova wapopilile Abraiau okuti: ‘Ove wetavela ondaka yange.’ (Gênesis 22:18) Jeova ukala omapanga a vana vemutavela nomutima auho. Ovanthu vomalongo aeho vapondola okukala omapanga ae. Jeova wapopilile elongo lio Isilayeli okuti: “Tavelei ondaka yange, opo ame ndyikale Huku yenyi, iya onwe amukala ovanthu vange.” (Jeremias 7:23) Ongotyo nove wesukisa okutavela ku Jeova, inkha tyili-tyili uhanda okukala epanga liae.
JEOVA UYAKULILA OMAPANGA AE
4, 5. Oñgeni Jeova ayakulila omapanga ae?
4 Ombimbiliya ipopia okuti Jeova ukahi nokuovola omuvo opo “alekese ononkhono mbae ku vana vemuumbila nomutima auho.” (2 Crônicas 16:9) Mo Salmo 32: 8, Jeova ulaa okuti: “Ame mandyikulongo onondunge, mandyikulekesa ondyila una yokuendela. Mandyikuavela onondonga neiho liange litala kuove.”
5 Onondyale mbuhanda okututyilika okulinga oupanga na Huku. Mahi Jeova uhanda okutuyakulila. (Tanga Salmo 55:22.) Mokonda tumapanga a Jeova, onthue tumuumbila nomutima wetu auho. Onthue tuvakuatyili kwe alo umwe tyina tukahi movitateka. Iya tuna onthumbi ngei omuhoneki wono Salmo ankho ena. Wahoneka konthele ya Jeova okuti: “Mokonda ukahi kokulio kuange, natyike matyinthengaisa.” (Salmo 16:8; 63: 8) Oñgeni Satanasi aovola okututyilika opo tuhakale omapanga a Huku?
OKUTENDELEYUA NA SATANASI
6. Oityi Satanasi apopia konthele yovanthu?
6 Mokapitulu 11 tuelilongesamo okuti Satanasi wapatana outumini wa Jeova no kumutendeleya okuti omukalavi nonkhembi, kayekele Andau na Eva veliholovonene otyiwa notyivi. Omukanda wa Job utupopila okuti Satanasi tupu watendeleya ovanthu vahanda okukala omapanga a Huku. Satanasi wapopia okuti vaumbila vala Huku mokonda yovipuka vapewa na Huku, ha mokonda vemuhole. Tupu Satanasi wapopia okuti mayapula ovanthu aveho ku Huku. Tutalei oityi tupondola okulilongesila ku Job no ñgeni Jeova emuyakulila.
7, 8. (a) Oñgeni Jeova elitehelela konthele ya Job? (b) Oityi Satanasi apopia konthele ya Job?
7 Job ankho olie? Ankho omunthu umwe omuwa, apa akalako palamba omanima 3.600. Jeova wapopia pomuvo wa Job okuti pano pohi ankho petupu omunthu ukahi ngae. Job ankho una onthilo onene na Huku, tupu ankho uyele ovivi. (Jó 1:8) Tyotyili, Job ankho epanga liotyotyili lia Jeova.
8 Satanasi wati Job uumbila vala Huku mokonda yolumono ena. Satanasi wapopila Jeova okuti: “Haveko ukahi nokumuamena kononthele ambuho, neumbo liae, novipuka aviho ena? Wakanena nawa ovilinga viae, novipako viae vikahi nokuliyawisa motyilongo. Mahi, pahe nkhele mupola vala ovipuka aviho ena, nautale inkha kamekuyale.”— Jó 1:10, 11.
9. Oityi Jeova ayeka Satanasi alinge?
9 Satanasi watendeleya Job okuti uumbila vala Jeova mokonda yovipuka apewa Nae. Satanasi tupu wapopia okuti matalameka Job okuumbila Jeova. Jeova ketavelele etyi Satanasi apopia, mahi ayeke Satanasi alole Job opo Satanasi atale inkha Job uumbila Jeova mokonda umuhole.
SATANASI ULOLA JOB
10. Oñgeni Satanasi alola Job iya oityi Job alinga?
10 Tete, Satanasi waipaa ovipako aviho via Job. Konyima aipaa ovaumbili aveho va Job. Job esala tyehena natyike. Okuhulililako, Satanasi aipaa ovana ekwi va Job. Mahi Job atualako nekolelo mu Jeova. “Movipuka ovio aviho Job kalingile onkhali, tupu kavelele Huku onombei.”— Jó 1:12-19, 22.
11. (a) Oityi Satanasi alinga Job? (b) Job alingi ñgeni?
11 Satanasi hatyoko vala alingile. Wapatana Huku etyi ati: “Muyama komankhipa no kohitu, otale inkha kamekuyale kotyipala tyove.” Pahe Satanasi alolo Job nouvela umwe omunene. (Jó 2:5, 7) Tupu motyikando etyi, Job akala omukuatyili ku Jeova. Apopi okuti: “Alo ndyinkhia himayekepo ekolelo liange!”— Jó 27:5.
12. Oñgeni Job alekesa okuti Satanasi onkhembi?
12 Job ankho ketyii okuti ukahi nokumoneswa ononkhumbi na Satanasi. Ankho usoka okuti Jeova oe ukahi nokumuetela ovitateka. (Jó 6:4; 16:11-14) Namphila ankho ekahi movitateka ovio, Job watuaileko nokukolela mu Jeova. Pahe atyimoneka nawa okuti Job kaumbila Huku mokonda yolumono. Ankho epanga lia Huku mokonda umuhole. Ovipuka aviho Satanasi apopia ankho omatutu!
13. Oukuatyili wa Job waeta ouwa patyi?
13 Namphila Job ankho ehetyii etyi tyikahi nokueenda keulu, watuaileko noukuatyili ku Huku iya alekesa okuti Satanasi kapopile otyili. Jeova ayambe Job mokonda youkuatyili wae.— Jó 42:12-17.
OÑGENI SATANASI EKUHUNGA
14, 15. Oñgeni Satanasi atendeleya ovanthu aveho ovalume novakai?
14 Upondola okulilongesa ovipuka viakolela kuetyi tyaendele na Job. Hono, Satanasi ututendeleya okuti tuumbila vala Jeova mokonda yovipuka etuavela. Mu Jó 2:4, Satanasi wati: “Ovipuka aviho omunthu ena, meviave mokonda yomuenyo wae.” No nondaka ombo Satanasi watendeleya ovanthu aveho ovalume novakai okukutikinyamo Job. Palambale omanima omanyingi tunde apa Job ankhia, mahi Satanasi nkhele ukuela Jeova nokutendeleya ovaumbili vae. Mongeleka, mu Provérbios 27:11, tutangamo okuti: “Kala nonondunge mona wange, hambukiswa omutima wange, opo ndyikembulele una undinga omukuele.”
15 Ove upondola okuholovona okutavela Jeova nokukala omukuatyili kwe, okulinga ngotyo molekesa okuti Satanasi onkhembi. Namphila mosukisa okulinga omapiluluko omanyingi opo ukala epanga lia Huku, otyo otyipuka tyavilapo upondola okulinga! Olio etokolo liakolela. Satanasi wapopia okuti ove kumatualako okukala nekolelo mu Huku, tyina wamavasiwa novitateka. Wovola okutuyondya opo tuhakale ovakuatyili ku Huku. Oñgeni etyilinga?
16. (a) Omaliva patyi Satanasi aundapesa opo ayapule ovanthu ku Huku? (b) Oñgeni Eliapu likuyondya opo uyekepo okuumbila Jeova?
16 Satanasi uundapesa omaliva omanyingi opo etutyilike okulinga oupanga na Huku. Ukahi “ngonkhulika ikoma yovola ou maili.” (1 Pedro 5:8) Wahahuve inkha omapanga ove, nombunga yove ine ovanthu ovakuavo, vekutyilika okulilongesa Ombimbiliya nokulinga etyi tyaviuka. Ove upondola okulitehelela okuti ukahi nokumoneswa ononkhumbi. * (João 15:19, 20) Tupu, Satanasi utualako okulilekesa “ngo andyu yotyitei.” Ngotyo, wovola okutuhindila okuhetavela ku Jeova. (2 Coríntios 11:14) Onkhalelo onkhuavo Satanasi aundapesa opo etuhongiliye okuyekapo okufenda Jeova, okutupaka olusoke luokuti tyina tuumbila Huku tukahi nokupeseka.—Provérbios 24:10.
TAVELA OVITUMINO VIA JEOVA
17. Omokonda yatyi tutavelela ku Jeova?
17 Tyina tutavela ku Jeova, tulekesa okuti Satanasi onkhembi. Oityi matyitukuatesako okutavela? Ombimbiliya yati: “Una yokukala nohole na Jeova Huku yove, nomutima wove auho, nomuenyo wove auho no nonkhono mbove ambuho.” (Deuteronômio 6:5) Onthue tutavela ku Jeova mokonda tumuhole. Tyina ohole yetu na Jeova yemeliyawisa, matulingi ovipuka aviho etuita okulinga. Apostolu João wahoneka okuti: “ohole na Huku ihangununa okutavela ovitumino viae. Iya ovitumino viae kavialemene.”—1 João 5:3.
18, 19. (a) Ovipi ovipuka vimwe Jeova apopia okuti viapenga? (b) Oñgeni tutyii okuti Huku ketuiti tulinge ovipuka tuhevili okulinga?
18 Mahi ovipuka patyi vimwe Jeova etupopila okuti viapenga? Tala onongeleka mbumwe mbukahi pokakasa kati, “ Yala Ovipuka Jeova Eyele.” Ponthyimbi, ove upondola okusoka okuti ovipuka vimwe ngoti haviviko. Mahi, tyina utanga ono vesikulu mbumwe mbo Mbimbiliya moimbuka okuti okutavela ovitumino via Jeova ounandunge. Tupu moimbuka okuti wesukisa okulinga omapiluluko amwe momuenyo wove. Namphila okulinga ngotyo ovikando vimwe katyapepukile, mahi inkha ulinga omapiluluko oo, mokala nombembwa nehambu litunda kokukala epanga liotyotyili lia Huku. (Isaías 48: 17, 18) Oñgeni tutyii okuti tyitavela okulinga omapiluluko oo momuenyo wetu?
19 Jeova ketuiti tulinge otyipuka tuhevili okulinga. (Deuteronômio 30:11-14) Mokonda epanga lietu liotyotyili, wii ovipuka vituetela ouwa tyipona onthue muene. Jeova wii nawa etyi tuvila netyi tuehevili okulinga. (Salmo 103:14) Apostolu Paulu utupameka okuti: “Huku omukuatyili, iya oe kamayeke muyondyue alo muhevili vali okukoleleya. Mahi, tyina muyondyua memupe omphitilo, opo mutyivile okukoleleya.” (1 Coríntios 10:13) Tupondola okuyumba onthumbi yokuti Jeova apeho metuavela ononkhono opo tutyivile okulinga etyi tyaviuka. Mekuavela “ononkhono mbavilapo” opo ekukuateseko okukoleleya mononkhumbi. (2 Coríntios 4:7) Etyi Paulu akuata momivo viovitateka aimbuka okuti Jeova wemukuatesako, apopi okuti: “Ame ndyina ononkhono movipuka aviho, mokonda ya una umpha epameko.”—Filipenses 4:13.
LILONGESA OKUPANDA OVIPUKA JEOVA EHOLE
20. Ovituwa patyi tuna okuhetekela iya omokonda yatyi?
20 Inkha tuhanda okukala epanga lia Jeova, tuesukisa okuyekapo okulinga ovipuka Jeova apopia okuti viapenga, mahi tuesukisa okulinga vali tyipona vala okuviyekapo. (Romanos 12:9) Omapanga a Huku vehole etyi Huku ehole. Vapopiwa mo Salmo 15:1-5. (Tanga.) Omapanga a Jeova ahetekela ovituwa viae iya vena “ohole, nehambu, nombembwa, noumphua-lundo, nokankhenda, noundalawa, nekolelo, nokuahiliya, nokulikondola omutima.” —Gálatas 5:22, 23.
21. Oñgeni molilongesa okulekesa ovituwa Huku ehole?
21 Oñgeni upondola okulilongesa okulekesa ovituwa ovio oviwa? Wesukisa okulilongesa okuti Jeova una oluembia putyina utanga nokulilongesa Ombimbiliya ononthiki ambuho. (Isaías 30:20, 21) Inkha ulinga ngotyo, ohole yove na Jeova mailiyawisa, iya tyina yameliyawisa, molingi atyiho opo umutavele.
22. Ouwa patyi tyieta inkha utavela ku Jeova?
22 Omapiluluko wesukisa okulinga momuenyo wove tyipondola okuelekwa nokulula ovikutu viakulupa ovale ovipe. Ombimbiliya ipopia okuti wesukisa “okulula omunthu wokohale,” iya olivaleka “omunthu omupe.” (Colossenses 3:9, 10) Namphila katyapepukile, mahi tyina tulinga omapiluluko oo iya atutavela ku Jeova, Jeova utulaa okutuavela “ondyambi onene.” (Salmo 19: 11) Enga, holovona okutavela ku Jeova, iya lekesa okuti Satanasi onkhembi. Umbila Jeova hamokonda yondyambi mokatambula komutwe wandyila, mahi omokonda umuhole. Ngotyo mokala epanga liotyotyili lia Huku!
^ palag. 16 Otyo katyilekesa okuti Satanasi oe ukahi nokutuma ovanthu opo vekuhongiliye okuyekapo okulilongesa Ombimbiliya. Mahi, Satanasi o “huku youye uno” iya “ouye auho ukahi pomaoko [ae]”. Ngotyo wahahuve tyina omunthu umwe ekutyilika okufenda Jeova. —2 Coríntios 4:4; 1 João 5:19.


text:
CILONGESA 12
Vati tue Kulinga Cipanga Cetu ca Kuambulula mu Mavu Ose?
Yesu mua kele ku hiehi na ku tsa ua handekele ngueni: “Zimpande ezi vene zia cili zia vuangana va ka zia ambulula ku vifuti viose, zi ka pua vukaleho vua va kua vifuti viose; amba vuose ku kotoka ca mavu ci keza.” (Mateo 24:14) Vati cipanga eci ca ku ambulula ci ka heta ku mavu ose? Noho mu ku kavangeya lungano lua tu sila Yesu mua kele hano ha mavu.—Luka 8:1.
Tue ku endela vantu ku vindzivo viavo. Yesu ua longesele vandongesi veni ku ambulula ku ndzivo na ndzivo. (Mateo 10:11-13; Vilinga 5:42; 20:20) Vakua Kilistu va ku livanga va li tepelele membo, mu va kele na ku ambuluila. (Mateo 10:5, 6; 2 Kolintu 10:13) Na lelo lino cipanga cetu ca ku ambulula va ci tumbika mua cili, vikungulukilo viose vie ku tambula membo a ku ambuluila. Eci ce ku tu kuasa ku puisamo lisiko lia Yesu lia “ku ambulula ku vantu na ku zimbula vukaleho.”—Vilinga 10:42.
Tua lihakela kapandi ka ku ambulula ku vantu vose. Yesu ua tu sila lungano, ua kele na ku ambuluila kuose kua kele vantu vavengi, ku mukulo ua visali na mu membo. (Mako 4:1; Yoano 4:5-15) Netu tue ku handeka na vantu kuose ku tue ku va uana—mu vitapalo, ku vitanda via mingoso, na ku hitila mu vitelefone. Tue ku ambuluila naua kuli vaze va tua tunga navo. Tue ku lilongesa navo ku visikola na vaze mu tua pangela hamo na ku vavusoko vuetu. Ku hitila mu vinjila via ku liseza-seza via ku ambulula, makulukazi a vantu va nevu “vimpande via cili via vuovole”.—Visamo 96:2, NW.
Ku u tondo ku ambuluilako vakueni vimpande via cili via Vuangana vua Njambi linga navo va kovoke ni? Kati u li tulikile ino mizimbu, lekako vakueni!
Vika via pua “vimpande via cili” vi tua pande ku ambulula?
Vati Vakaleho va Yehova ve ku suama lungano lua Yesu mu ku ambulula cavo?


text:
Vuno Vakaleho va Yehova va Pua Vakua Kilistu ni?
Eyo. Tua pua Vakua Kilistu omo lia vuno vusunga vu na hatako:
Tue ku seteka ku kava vilongesa na vilinga via Yesu Kilistu.—1 Petulu 2:21.
Tua tsiliela ngecize Yesu ikeye njila ya ku ovoka, muomu “
muintsi lia lilu ka muesi lizina lieka, lia ku hana ha kati ka vantu, li tua pande ku ovoka nalio.”—Vilinga 4:12.
Vantu mu ve ku pua vakaleho va Yehova, ve ku va mbatiza mu lizina lia Yesu.—Mateo 28:18, 19.
Tue ku vundila ku hitila mu lizina lia Yesu.—Yoano 15:16.
Tua tsileila ngecize Yesu ikeye ua pua Mutue ni nguetu ikeye ua kala na mpoko hali yala uose.—1 Kolintu 11:3.
Tua liseza na vivunga via malombelo vie ku litumbula Vakua Kilistu mu vinjila via vingi. Ca ku muenako, tua tsiliela ngecize Mbimbiliya ye ku longesa nguayo Yesu ua pua Muana Njambi, ka puile mutamba ua mu citatu mu umo lika. (Mako 12:29) Cikuavo naua, tua tsiliela ngecize muono ue ku-tsa, kaha Mbimbiliya ka ya handekele ngecize Njambi ue ku yandesa vantu mu tuhia tua miaka yose, ni vaze ve ku tuamenena vipanga via vulombelo va pandele ku kala na mazina a vukama ku hiana vakuavo.—Ekelesiaste 9:5; Ezekiele 18:4; Mateo 23:8-10.


text:
OCIPAMA 8
Momo Lie Suku a Kasilili Oku Ecelela Evĩho Lohali?
1. Evĩho lia fetika ndati?
Evĩho voluali lia fetika eci Satana a vangula uhembi watete. Satana kefetikilo wa kala ungelo umue wa lipua pole, noke wa siapo ‘oku sumbila ocili.’ (Yoano 8:44) Eye wa yonguile oku tambula efendelo li sesamẽla lika oku eciwa ku Suku. Satana wa kemba Heva, ukãi watete, kuenda wo vetiya oku pokola kokuaye okuti ku Suku hakoko. Adama wa likongela ku Heva koku sinila Suku. Onjila Adama a nõlapo ya nena ohali kuenda olofa.
Eci Satana a vetiya Heva oku tomba ocihandeleko ca Suku, wa fetika esino lioku likala omoko ya Suku yoku viala. Tunde opo, omanu valua va siata oku likongela ku Satana poku likala Suku Ndombiali yavo. Omo liaco, Satana wa linga “ombiali yoluali lulo.”
2. Anga hẽ oviluvo via Suku ka via lipuile?
Ovilinga viosi via Suku via lipua. Omanu kuenda ovangelo, Suku wa va lulika lepondolo lioku pokola Kokuaye lonjila yimue ya li pua. (Esinumuĩlo 32:4, 5) Suku wa tu lulika lelianjo lioku nõla oku linga eci ciwa ale ceci cĩvi. Elianjo liaco li tu ĩha epuluvi lioku lekisa ocisola cetu ku Suku.
3. Momo lie Suku a kasilili oku ecelela ohali toke cilo?
Vokuenda kuanyamo alua, Yehova wa siata oku ecelela okuti omanu va sinila uviali waye. Momo lie? Oco a lekise okuti, uviali wosi ka u pokola kokuaye ka u pondola oku kuatisa omanu. (Ukundi 7:29; 8:9) Noke yoku pita ci soka 6.000 kanyamo, kua limbukiwa uvangi waco. Olombiali violuali ka via siatele oku malako uyaki, ungangala, ekambo liesunga, kuenda ovovei.
Pole, ca litepa lolombiali violuali lulo ceci okuti, uviali wa Suku u kuatisa vana va pokola kokuawo. (Isaya 48:17, 18) Ndopo Yehova o ka nyõla ovoviali osi oluali. Vana va nõlapo oku vialiwa la Suku, ovo lika va ka kala olonungi violuali.
4. Epandi lia Suku li tu ĩha epuluvi lioku linga nye?
Satana wa popia okuti, omanu va vumba lika Yehova omo liocipululu. Ove hẽ, o yongola oku kembulula uhembi waco? O pondola oku ci linga! Epandi lia Suku li tu ecelela oku lekisa nda tu yongola oku vialiwa La ye ale luviali womunu. Ovituwa vietu ovio vi eca uvangi waco.
5. Ndamupi tu nõla Suku oco a kale Ombiali yetu?
Tu pondola oku nõla Suku oco a kale Ombiali yetu poku lilongisa efendelo liaye liocili kuenda oku tiamẽla kefendelo liaco ndomo lia lekisiwa Vondaka Yaye Embimbiliya. (Yoano 4:23) Tu pondolavo oku likala uviali wa Satana poku yuvula oku litenga vopulitika kuenda vovoyaki oluali ndeci Yesu a linga.
Satana wa siata oku talavaya lunene waye oco a vetiye omanu oku linga ovina vĩvi. Eci tu yuvula oku linga ovina viaco vamue pokati kakamba vetu kuenda vakuepata, va tu yola epembe ale va tu suvuka. (1 Petulu 4:3, 4) Omo liaco, tu sukila oku nõla onjila tu kuama. Anga hẽ tu ka kuata ukamba lomanu va sole Suku? Tu ka pokola hẽ kovihandeleko viaye viocisola? Nda tua ci linga, tu lekisa okuti, Satana ohembi eci a popia okuti lomue omunu o pondola oku pokola ku Suku, nda wa lambalaliwa.
Ocisola Suku a kuetele omanu ceca elavoko liokuti evĩho kuenda ohali ka vi ka kalako vali. Vana va lekisa okuti va nõlapo uviali wa Suku, va ka kuata omuenyo ko pui palo posi.—Tanga Yoano 3:16.
LILONGISA OVINA VIKUAVO
Embimbiliya Li Longisa Nye?
Momo Lie Suku A Ecelela Okuti Omanu Vawa Vatala Ohali?
Omanu valua va siata oku sima okuti Suku eye wa siata oku kokela ohali komanu. Nye ove o sima? Lilongisa eci Suku a popia catiamẽla kesunga lieci ku kasilili ohali.


text:
OSHILESHWA 8
Omolwashike Kalunga a efa oukolokoshi nokumona oixuna ku kale po?
1. Oukolokoshi owa hovela naini?
Oukolokoshi owa hovela kombada yedu okudja eshi Satana a li a popya oipupulu yotetetete. Satana okwa li omweengeli a wanenena, ndele mupya munene, “ina kala moshili.” (Johannes 8:44) Okwa li a hala okukala oye ta longelwa kovanhu ponhele yokulongela Kalunga. Satana okwa li a heka omukainhu wotete, Eva, opo a kale ta dulika kuye ponhele yokukala ta dulika kuKalunga. Ngaashi Eva, Adam naye ka li a dulika kuKalunga, netokolo olo a li a ninga ola etifa okumona oixuna nosho yo efyo. — Lesha Genesis 3:1-6, 17-19.
Satana okwa tukulila ounamapangelo waKalunga oshibofa ile ondodo yaKalunga yokukala Omukombadambada eshi a heka Eva aha dulike kuKalunga. Lwanima, ovanhu vahapu navo ova li va hovela okuyambidida ounashibofa waSatana, va ekelashi Kalunga e li Omupangeli wavo. Kungaho, Satana okwa ninga “omupangeli wounyuni.” — Lesha Johannes 14:30; 1 Johannes 5:19.
2. Mbela eshito laKalunga kala li la wanenena?
Oilonga yaKalunga aishe oya li ya wanenena. Ovanhu nosho yo ovaengeli ovo Kalunga a shita ova li tava dulu okudulika koiteelelwa yaye monghedi ya wanenena. (Deuteronomion 32:4, 5) Kalunga okwe tu shita tu na emanguluko lokuhoolola okulonga ouwa ile owii. Emanguluko la tya ngaho ole tu pa omhito yokuulika kutya otu hole Kalunga ile hasho. — Lesha Jakob 1:13-15; 1 Johannes 5:3.
3. Omolwashike Kalunga a efa okumona oixuna ku kale po?
Jehova okwa kala te lididimikile ovanhu ovo va tukululila ounamapangelo waye oshibofa. Omolwashike mbela? Okwe shi ninga opo a kwafele ovanhu va mone kutya itava dulu okulipangela vo vene nopehe na ekwafo laye. (Omuudifi 7:29; 8:9) Oushili oo kutya ovanhu itava dulu okulipangela kuvo vene ou liwetikile mokutala komido 6 000 odo ovanhu va kala tava pangele. Ovapangeli vopanhu ova nyengwa okuxulifa po oinima ngaashi oita, ominyonena, okuhenouyuki ile omikifi. — Lesha Jeremia 10:23; Ovaroma 9:17.
Ndele mepingafano naasho, ovo tava yambidida ounamapangelo waKalunga ohava mono ouwa. (Jesaja 48:17, 18) Mafiku Jehova ota ka xulifa po omapangelo aeshe opanhu, nokombada yedu otaku ka kala ashike ovo tava yambidida ounamapangelo waye. — Jesaja 11:9. — Lesha Daniel 2:44.
4. Elididimiko laKalunga ole tu pa omhito yokuninga shike?
Satana okwa ti kutya kape na omunhu ta ka longela Jehova nomalinyengotomheno a yuka. Mbela ito dulu okunyaneka pomutenya oipupulu ya tya ngaho? Nopehe na omalimbililo, oto dulu. Elididimiko laKalunga ola pa keshe umwe omhito a ulike kutya ota yambidida ounamapangelo waYe ile ovapangeli vopanhu. Onghedi yetu yokukalamwenyo oyo tai ufa kutya otwa ama kombinga yalyelye. — Lesha Job 1:8-12; Omayeletumbulo 27:11.
5. Ongahelipi hatu dulu okuulika kutya otwa hala Kalunga oye a kale omupangeli wetu?
Ohatu dulu okuulika kutya otwa hala Jehova oye a kale Omupangeli wetu mokukala tu li melongelokalunga lashili nokuninga oinima metwokumwe naasho sha popiwa mEendjovo daye, Ombibeli. (Johannes 4:23) Ngaashi Jesus, nafye otu na okuhenuka okukufa ombinga moinima yopapolitika nosho yo moita. — Lesha Johannes 17:14.
Satana oha longifa eenghono daye opo a xumife komesho oluhaelo nosho yo eenghedi dikwao da nyata. Ookaume ketu nosho yo ovapambele vetu vamwe otashi dulika va kale tave tu kembaula ile tave tu pataneke ngeenge otwa kala ihatu kufa vali ombinga moinima ya tya ngaho. (1 Petrus 4:3, 4) Onghee hano, otu na okukala twa tokola kutya oshike hatu ka ninga po. Mbela ohatu ka endafana ngoo novanhu ovo ve hole Kalunga? Ohatu ka dulika ngoo keemhango daye dopahole nodi li pandjele? Ngeenge osho twa ningi ngaho, ohatu ka ulika kutya Satana okwa li a popya oipupulu eshi a ti kutya kape na omunhu ta ka kala omudiinini kuKalunga ngeenge e li meenghalo didjuu. — Lesha 1 Ovakorinto 6:9, 10; 15:33.
Otu na oushili kutya Kalunga ota ka xulifa po oukolokoshi nosho yo okumona oixuna molwaashi omunahole. Ovo ve na eitavelo mwaasho, otava ka kala nomwenyo kombada yedu fiyo alushe. — Lesha Johannes 3:16.
Lihonga shihapu
Ombibeli otai hongo lela shike?
Omolwashike Kalunga a efa okumona oixuna ku kale po?
Ovanhu vahapu ohava ti Kalunga oye a etifa okumona oixuna akushe oko ku li mounyuni. Ove oto diladila ngahelipi? Lihonga kutya Kalunga okwa ti shike shi na sha naasho sha etifa okumona oixuna.