text:
Anga hẽ Ohali yi ka Pua?
O pondola hẽ oku popia hati . . .
yi ka pua?
ka yi ka pua?
pamue yi ka pua?
CECI EMBIMBILIYA LI POPIA
“Suku . . . o ka puenya asuelẽla osi vovaso omanu. Oku fa ka ku ka kalako vali, ndaño oku lila loku liyula lupongo laviovo ka vi ka kalako vali. Momo ovina viatete vi ka pita.”—Esituluilo 21:3, 4, NW.
CECI OHUMINYO EYI YI LOMBOLOKA KOKUOVE
Ivaluka okuti, Suku hayeko wa siata oku tu kokela ovitangi.—Tiago 1:13.
Tu sanjuka calua poku limbuka okuti, Suku wa kũlĩha evalo lietu eci tu liyaka lovitangi.—Sakariya 2:8.
Ivaluka okuti, ohali yosi yi ka puako.—Osamo 37:9-11.
TU TAVA HẼ KOVINA EMBIMBILIYA LI POPIA?
Tu tava omo liasunga avali a kuãimo ndeci:
Suku o nyãle ungangala. Kũlĩhĩsa esumuo Yehova Suku a kuata, eci afendeli vaye kosimbu va talisiwa ohali. Embimbiliya li popia hati, Yehova wa sumuile calua omo liafendeli vaye ‘va talisiwa ohali.’—Olonganji 2:18.
Koloneke vilo, Yehova Suku wa siatavo oku sumua omo lia vana va siata oku talisa ohali vakuavo. Embimbiliya li popia hati, Yehova o ‘nyãle vana va pesela osonde yomanu ka va kuete eko.’—Olosapo 6:16, 17.
Suku wa kapako omanu vosi. Omunu hayeko lika wa ‘kũlĩha ovitangi a liyaka lavio kuenda evalo liaye,’ pole, Yehova o vi lete!—2 Asapulo 6:29, 30.
Yehova lekuatiso liusoma waye, o ka malako ovitangi omanu va siata oku liyaka lavio. (Mateo 6:9, 10) Ndopo Yehova o ka lembeleka omanu vana vo kolela.—Ovilinga 17:27; 2 Va Korindo 1:3, 4.
SOKOLOLA EPULILO ELI
Momo lie Suku a kasilili oku ecelela ohali?
Embimbiliya li tambulula epulilo eli kelivulu lia VA ROMA 5:12, kuenda 2 PETULU 3:9.


c: text/html

text:
Oku Kapako Olonumbi Vembimbiliya
Omuenyo Wange wa Kala Oku Nyõleha
Stephen McDowell wa kala umalẽhe umue ongangala, pole ocina cimue cĩvi ka lingile ca pongolola omuenyo waye.
Nda Pitisile Lika Kovaso Olonjongole Viange
Christof Bauer wa tanga Embimbiliya vungende a linga poku yoka okalunga ko Atlantiku lowato umue utito. Nye a lilongisa?
Nda li Longisa Okuti Yehova Ukuahenda Haiye Ukuakuecela
Ku Normand Pelletier, oku kemba omanu ca kala ndoku fenya olodroga. Pole, wa lila eci a tanga ocinimbu cimue Cembimbiliya.
“Ohuminyo Yoluali Luokaliye ya Pongolola Omuenyo Wange”
Ivars Vigulis wa kuatele ekemãlo, esivayo kuenda esanju kolomapalo vioku endisa olomoto komuenyo waye. Ovina a lilongisa Vembimbiliya vio kuatisa ndati komuenyo waye?
Ovo va Tambulula Apulilo Loku Kuama Embimbiliya!
Isolina Lamela wa kala omandele yetavo lio Katolika, wa tiamẽlele kocisoko ci teyuila ekalo limuamue liomanu vofeka, pole wa siapo ovina viaco. Noke wa lisanga Lolombangi via Yehova, vio kuatisa Lembimbiliya oku sanga ocimãho comuenyo.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Ehipululo 72: Huku Ukuatesako Ohamba Ezekia
UTYII omokonda yatyi omulume ou ekahi nokulikuambela ku Yehova? Omokonda yatyi apakela omikanda evi komutue wo altar ya Yehova? Omulume ou o Ezekia. Ezekia ankho ohamba yomihoko vivali vio Isilayeli. Ankho ukahi movitateka ovinene. Omokonda yatyi?
Omokonda omafualali oko Asiria ankho ahanyaunale omihoko 10 vio Isilayeli. Yehova wayeka vaha-nyaunuepo mokonda ovanthu ovo ankho onondingavivi unene. Iya pahe ankho omafualali o Asiria ekahi nokuiya okuluisa ouhamba womihoko vivali.
Ohamba yo Asiria yatumikisa omikanda ko hamba Ezekia. Omikanda ovio, ovievi Ezekia apaka komutue wo altar ya Huku. Omikanda evi vilinga omukuele Yehova. Tupu vipopila Ezekia ayekepo okukolela mu Yehova. Otyo Ezekia ekahi nokulikuambelela ku Yehova okuti: ‘Mbambavo Yehova, tuyovole pomaoko ohamba yo Asiria. Opo ovanthu aveho vetyinoñgonoke okuti ove vala Huku.’ Okuti Yehova matehelela umue Ezekia?
Ezekia ankho ohamba imue ongwa. Ankho kekahi ngo nohamba onondingavivi mbomihoko 10 vio Isilayeli. Tupu ankho kekahi nga tate yae ohamba Akas. Ezekia ankho utavela nawa ovitumino aviho via Yehova. Moluotyo, etyi Ezekia amana okulikuambela, omuuli Isaia watuma okumupopila onondaka mbatunda ku Yehova okuti: ‘Ohamba, yo Asiria kamainyingila mo Jelusalei. Nawike pomafualali ae mehiki popepi no Jelusalei. Kamavayumbu omuhongo nawike mepundaumbo.’
Tala olutalatu olu peefo eli. Ove utyii oapi omafualali aa ankhia? Omafualali o Asiria. Yehova watuma oandyu yae, aiipaa 185.000 yomafualali, motyinthiki tyike vala. Ngotyo, ohamba yo Asiria yafindwa, iya aikondoka keumbo.
Ngotyo, Ouhamba womihoko vivali wayovolwa. Iya ovanthu avakala nombembwa. Etyi Ezekia ankhia, omona wae Manases alingi ohamba. Mahi, Manases nomona wae Amom, ankho ono hamba onondingavivi unene. Moluotyo, otyilongo ankho tyeyula vali oungangala. Ohamba Amom waipaua novaundapi vae. Iya omona wae Josia akala ohamba youhamba oo womihoko vivali.
2 Reis 18:1-36; 19:1-37; 21:1-25.
Omapulo
- Olie omulume ou polutalatu apa? Iya omokonda yatyi akalela novitateka ovinyingi?
- Oityi tyahonekwa momikanda evi Ezekia ekahi nokupaka kolupala lwa Huku? Iya oityi Ezekia ekahi nokuita melikuambelo?
- Ezekia ohamba patyi? Iya onondaka patyi Yehova atuma Isaia opo akapopile Ezekia?
- Ngetyi tyalekeswa polutalatu olu, oityi oandyu ya Yehova yalinga omafualali oko Asiria?
- Namphila ouhamba womihoko vivali ankho una ombembwa momuvo wehehi, etyi Ezekia ankhia oityi tyapitapo?
Omapulo omakuavo
- Tanga 2 Reis 18:1-36.
Oñgeni Rabezake onkhuanangolo yo hamba yo Asiria aovolele okutepulula ekolelo liova Isilayeli? (2 Reis 18:19, 21; Ex. 5:2; Sal. 64:3)
Putyina Onombangi mba Yehova vakondyeswa no nondyale mbavo, oñgeni vesukisa okulandula nawa ongeleka ya Ezekia? (2 Reis 18:36; Sal. 39:1; Pro. 26:4; 2 Tim. 2:24)
- Tanga 2 Reis 19:1-37.
Oñgeni ovanthu va Yehova hono vahetekela Ezekia pomivo vio nonkhumbi? (2 Reis 19:1, 2; Pro. 3:5, 6; Heb. 10:24, 25; Tia. 5:14, 15)
Oñgeni ohamba Senakeribe afindilwe? Iya olie meya okufindwa nga Senakeribe? (2 Reis 19:32, 35, 37; Rev. 20:2, 3)
- Tanga 2 Reis 21:1-6, 16.
Omokonda yatyi tupopila okuti ohamba Manases walingile ovipuka ovivi unene, tyipona ono hamba ononkhuavo mbatumina mo Jelusalei? (2 Crô. 33:4-6, 9)


text:
Ehokololo 87: Omunyasha Jesus e li motembeli
TALA kokamati oko kanini taka popi novakulunhu. Ovalumenhu ovo ovahongindjovo vomotembeli yaKalunga muJerusalem. Okamati oko oJesus. Pefimbo olo, Jesus okwa kula, molwaashi okwa li e na omido 12.
Ovahongindjovo ovo ova li va kumwa, molwaashi Jesus okwa li e shii shihapu kombinga yaKalunga nokwa li e shii Ombibeli. Ndele mbela omolwashike Josef naMaria vehe po opo? Mbela ove li peni? Natu ka taleni kutya ova li peni.
Pefimbo olo, Josef okwa li a twala oukwaneumbo waye kuJerusalem ngaashi ha ningi shito. Okwa li hava i omudo keshe kuJerusalem, hava ka dana oshivilo she likalekelwa hashi ifanwa Opaasa. Ova li hava ende oshinano shile tava di kuNasaret tava i kuJerusalem. Efimbo olo ovanhu kava li ve na eehauto ile omashina okolutenda. Ovanhu vahapu okwa li hava ende kolupadi. Onghee hano, olweendo lavo ola li hali kwata oule womafiku atatu lwaapo okuya kuJerusalem.
Pefimbo opo, oukwaneumbo waJosef owa li wa kula. Onghee hano, Josef okwa li ha pashukile eendenge daJesus, ovamati noukadona. Pomhito oyo Josef naMaria ova li molweendo lile tava shuna nounona vavo keumbo kuNasaret. Ova li tava diladila kutya kashiimba Jesus oku li ngoo mosheendo omo. Ndele eshi va fika ponhele yonhumba komatango, ova li va didilika kutya Jesus ke po puvo. Opo nee, ova li va hovela oku mu konga, tava pula ovapambele nosho yo ookaume kavo, ndele inave mu mona. Onghee hano, ova shuna kuJerusalem ve ke mu konge.
Eshi va fika muJerusalem, ova hanga Jesus e li mokati kovahongindjovo, ta pwilikine kuvo, ye te va pula omapulo. Ovanhu aveshe ova li va kuminwa ounongo waJesus. Opo nee Maria okwa pula Jesus a ti: ‘Omumwange, omolwashike we tu ningila ngaha? Otwa kala hatu ku kongo naxo notwa kala hatu lipula kutya ou li peni.’
Jesus okwe mu nyamukula a ti: ‘Omolwashike tamu kongele nge? Kamu shi shii nokutya ame ondi na okukala mongulu yaTate?’
Doshili, Jesus okwa li e hole neenghono okukala ponhele opo te lihongo shihapu kombinga yaKalunga. Mbela nafye hasho twa pumbwa okukala tu li ngaho? Eshi va li muNasaret, Jesus okwa li ha i kokwoongala oshivike keshe oku ka longela Kalunga. Okwa li e lihonga oinima ihapu okudja mOmbibeli, molwaashi okwa li ha pwilikine nawa alushe. Atusheni natu shikuleni oshihopaenenwa osho Jesus e tu tulila po.
Lukas 2:41-52; Mateus 13:53-56.
Omapulo
- Jesus oo tu wete mefano omo oku na omido ngapi pefimbo opo, noku li peni ngaho?
- Josef noukwaneumbo waye ova li hava ningi shike omudo keshe?
- Konima yolweendo lefiku limwe fimbo va li mondjila tava shuna keumbo, omolwashike Josef naMaria va li va shuna kuJerusalem?
- Josef naMaria ova li va hanga Jesus peni, novanhu ovo va li konhele oko va hanga Jesus ova li va kumwa kushike?
- Jesus okwa li a lombwela ina, Maria, shike?
- Ongahelipi hatu dulu okulihonga kombinga yaKalunga ngaashi Jesus?
Omapulo a wedwa po
- Lesha Lukas 2:41-52.
Nonande ovalumenhu ovo ashike va li va pitikwa okukala poivilo yokomudo paMhango yaMoses, Josef naMaria ova tulila po ovadali vokunena oshihopaenenwa shiwa shilipi? (Luk. 2:41; Deut. 16:16; 31:12; Omayel. 22:6)
Ongahelipi Jesus a tulila po ovanyasha vokunena oshihopaenenwa shiwa shi na sha nokudulika kovadali vavo? (Luk. 2:51; Deut. 5:16; Omayel. 23:22; Kol. 3:20)
- Lesha Mateus 13:53-56.
Ovamwainamati vaJesus vane vopambelela velipi va tumbulwa mOmbibeli, navavali vomuvo lwanima ova li va dana onghandangala ilipi meongalo lopaKriste? (Mat. 13:55; Oil. 12:17; 15:6, 13; 21:18; Gal. 1:19; Jak. 1:1; Jud. 1)


text:
2
1 Akumunga, na nanu konopumuni pilipuli nimbu pilierindu mele i-sipa: ‘Na ono molongena kelepo ombo wale talo-sipu umbuna simbú kinia manda naa sembá.’ konopu lepole naa orundu. 2 Nane ono molongena ombo umbuna se silka kinia konopu kiri panjiku molemolánje pe yombo nawene na konopu simbú unguma sendelkaye? Na ombómonga ono konopu umbuna pepili molemolánje pe na konopu simbú uluma nambi seko liku tapondolemoláye? ⸤Nane ono umbuna simbú kinia ono konopu umbuna pepili molkole aku siku konopu simbú ungu se manda naa selemolá.⸥ 3 Aku sipu pilipuli ‘Ono u konopu topele toko molangi. Pe na ombó kinia olio konopu sipu konopu seluna pupili molamili.’ nimbu nane ‘umbuna simbúma u piliangi.’ nimbu pepá se u topo sirindu kanumu. Na pilkiru, ‘Na konopu siliu kinia ono kepe konopu silimili. Konopu naa siliu kinia ono konopu naala silimili.’ konopu lekero. 4 Sika nane ono pepá se topo sirindu kinia ⸤ono u seko moloringi mele pilipuli⸥ pepá tombondo na kameléna paa mindili sepa konopu umbuna sepili kola sepo molopole pepámo topo ono sirindu. ‘Mindili siembo.’ nimbu naa sirindu. ‘ ‘Nane ono konopu paa lakopa mondolemo.’ ningu piliangi.’ nimbu topo sirindu.
2:5-11
‘Yombo Sene Ono Sepa Kinjimba Kinia ‘Mania Pupili.’ Ningu Siye Kolangi.’ Nirimu Ungu Se
5 Aku-sipa na-kolo ⸤andi Korini ye sene sepa kinjerimu kanu⸥ yemone umbuna se sirimu aku umbunamo na naa sirimu. Aku ulu umbunamo ono sirimu, ononga yombo marene aku umbunamonga mindili noringi. Nane tondolo mundupu naa nimbúndu ⸤ “Ono pali mindili noringi.” naa nikiru.⸥ “Mare mindili noringi.” nikiru. 6 Yombo awisilini kanu yemo sepa kinjerimumunga ⸤mane siku⸥ mindili siringi kanumu manda mele. 7 Manda kene pe kiniá yu mindili siringi kanumu ‘yu umbuna paa awili sene yu paa topa mania mundumba.’ ningu, kiniá ‘Undupa kanopili.’ ningu mindili siringi mele munduku kelko yuni ulu-pulu-kiri serimumu ‘Mania pupili.’ ningu siye kolko yu kondo kolko, konopu peanga liepili ungu mare sengi liemu papu. 8 Akumunga, ‘Yu paa sika konopu mondolemele mele piliepili paa ningu siengi.’ nimbu tondolo mundupu mawa sekero.
9 U nane ono pepá topo sirindumunga pulumu i-sipa: ‘Nane ono manda manjipu, “Saa.” niliu mele onone pilkuli alieli pilku liku selemele molo mólonje, piliambo.’ nimbu kanu pepámo topo sirindu. 10 Kanu yemone sepa kinjerimu ungumu onone ‘Mania pupili.’ ningu siye kolkomele mele nane kepe ‘Mania pupili.’ nimbu siye kolkorola. Kanu yemone siye kolombo ulu se sika sepa kinjerimu liemu koronga ‘Mania pupili.’ nimbu siye kolondu. Ono kondo kolopo lipu tapondopo Karasi kanopa molopili siye kololio. 11 ‘⸤Kurumanga nokoli⸥ Setenenga tondolomone olio topa mania naa mundopili. ⸤Karasi kinia tondolo mundupu molamili.⸥’ nimbu aku sipu olio seko kinjilimili yombomane seko kinjilimili unguma ‘Mania pupili.’ nimbu siye kolamili. Setenene olio ⸤Karasinga yomboma molemolomonga⸥ kondi topa ‘Topo mania mundambo.’ nimba ungu selemoma pali pilielemolo kanumu.
2:12-13
Pollo Toroas Taonondo Pumbale Taitasi Naa Kanorumumunga Konopuna Umbuna Serimu Ungumu (7:5-7 kinia pea)
12 U na Karasinga semane peangamo topo simbundu Toroas taonondo purundu kinia Ye-Awilimuni na akuna kongono manda sembó aulkamo lipa sumbi sinderimu mele mona lierimu kanorundu. 13 Aku-na-kolo nanga genu Taitasi akuna naa ⸤omba⸥ molorumu koropo kelepole nanga konopumu peanga naa lierimu-kulu Toroas yombomando “Molaa.” nimbu mundupu kelepo Masedonia poropinji purundu.
2:14-17
Karasinga Kongono Senderingi Yema Yunga Tondolomone Enge Ningu Moloringi Ungu Se
14 ⸤Sika na konopu peanga naa lierimu⸥-na-kolo Pulu Yemone alieli olio ⸤Yesusini ‘Yunga kongonomo sende-paa.’ nimba lipa mundorumu yema⸥ lipa tapondolemo, olio umbuna se wendo olemo kinia Karasinga tondolomone enge nimbu molopo, Pulu Yemo yunga talape yomboma konopu sipu molemolo, akumunga nane yundu “Ange.” nikiru. Pulu Yemone olio lipa tapondolemomonga Karasi yu molemo mele ungu sembama pali semane topo silipu andolemolo. I ungumu muna tolemo, koleamanga pali pilku manda sendelemele. 15 Karasinga muna peangamo tolemo-na Pulu Yemone olio aku sipa mele muna peangamo tolemo pilielemo. Aku muna peanga tolemomo yombomanga pali, mindili nolemolá aulkana wendo ongo molko kondonge aulkana pulimili yombomanga kepe mindili nongo molko kinjingí aulkana pulimili yombomanga kepe, suku-singina muna tolemo. 16 Aku-sipa na-kolo aku munamone ungu talo nilimú. Mindili nonge aulkana pulimili yombomane ⸤Karasinga semane peangamonga⸥ munamo pilielemele kinia lupendi tolemo. Kanu munamo ono ⸤mini pali⸥ kolonge ulu-pulumu pelemomonga aku sipa lupendi tolemo. Molko kondonge aulkana pulimili yombomane ⸤semane peangamonga⸥ munamo pilkuli, ono konde molko kondoko mindi pungí ulu-pulumu pelemo munamo pilielemele. Pe yu-mele-mele pilingí. ⸤Karasinga semane peangamone yombo mare molko kondonge ulu-pulumu papu silimú-na-kolo yombo mare molko kinjingí ulu-pulumu silimú⸥ akumunga ⸤Karasinga semane peangamo andopa topa simba⸥ kongonomo nawene manda sembaye? ⸤Oliolio manda mólo.⸥ 17 Ye awisilini selemele mele olio aku sipu naa selemolo kanumu. Pulu Yemonga ungumu mimi siku naa ningu kolo toko bisinisi mele seko kou-mone awisili limili mele olio aku sipu naa selemolo. Pulu Yemone olio i kongonomo silimúmunga Karasi kinia pea sere lepo molopo olionga konopu sumbi sipa pepili Pulu Yemone kanopa molopili yunga unguma yomboma nimbu silimulu.


text:
APULILO A SIATA OKU LINGIWA
Momo Lie wa Siateli Oku Enda Konjo Lanjo?
Kũlĩha eci Yesu a tuma olondonge viaye viatete oku linga.
UPANGE WOKU KUNDA
Oku Kundila Kocikanjo ci Kasi Ocipãla—Ko Australia
Kũlĩha ulandu watiamẽla kungende epata limue li linga oco li ka sandeke esapulo Liusoma kovikanjo vi kasi ocipãla ko Australia.
UPANGE WOKU PANGA ALIVULU ETU.
Ovideo: Utala Wondavululi — ya sandekiwa tunde kunyamo wo 1879
Tala ndomo oñoño yorevista yina ya ndundapo vali enene voluali yanda oku pongoluiwa vokuenda kuotembo.
OLOHONGELE
Olohongele Violombangi Via Yehova
Sandiliya ocitumãlo Olombangi Via Yehova via siata oku liongoluila kuenda ndomo va lingainga efendelo liavo.
Ovolandu Awa—Koluali Luosi
239—Kolofeka kuli Olombangi Via Yehova
7.965.954—Kolombangi Via Yehova
9.254.963—Komanu va lilongisa Embimbiliya ocali
19.241.252—Komanu va kala kocipito Conjivaluko Violofa via Kristu
113.823—Kakongelo


text:
OSAPI YO KOÑOÑO | UVIALI UMUE KA WECELELA OVITUKIKO
Ovitukiko vi Nyõla Uviali
Uviali wovitukiko u lomboloka oku endisa lãvi unene woku viala oco va punde olombongo viomanu. Ocituwa caco ca tunda kosimbu. Vembimbiliya mu sangiwa ocihandeleko ci pisa oku tambula ovitukiko vekanga. Eci ci lekisa okuti ocituwa caco ca kũlĩhiwile ale kosimbu ci pitahãla 3.500 kanyamo. (Etundilo 23:8) Voku tambula ovitukiko ka mua kongelele lika oku tambula olombongo. Olonalavayi viombiali vana okuti vakuavitukiko, olonjanja vimue va siata oku punda ovokuasi omanu, loku linga ovopange amue a va ecelela oku tambula olombongo komanu ndaño ka va kuete omoko yaco, ale va nyana olombongo viombiali. Vakuavo omo lioku kala polomangu vinene, va kuatisa lika akamba kuenda vakuepata liavo.
Ndaño okuti ocituwa coku tambula ovitukiko ci sangiwa kovisoko viosi viomanu, pole, ocituwa caco ci sangiwa vali enene kolombiali. Kunyamo wo 2013 ukanda umue wasapulo u tukuiwa hati, Global Corruption Barometer, wa sandekiwa lo Transparência Internacional, wa lombolola okuti omanu valua voluali va limbuka okuti, kuli ovisoko vitãlo via piãla koku tambula ovitukiko ndeci: Ovisoko viopulitika, akuenje velombe, olonalavayi viombiali, a palanga olombiali kuenda olonganji. Kũlĩhisa ovolandu amue a lekisa uvangi wocitangi caco.
AFRIKA: Kunyamo wo 2013, kofeka yo Afrika do Sul ci soka 22.000 kolonalavayi viombiali, va lundiliwa okuti va linga upange wavo loku tambula ovitukiko.
AMERIKA: Kunyamo wo 2012, kofeka yo Brasil, ci soka 25 komanu va kapiwa vokayike omo lioku nyana olombongo viombiali locimãho coku sanda ekuatiso kovisoko viopulitika. Pokati komanu va kapiwa vokayike, pa kala mitavaso yoseketa yombiali yimue ya vialele ofeka, okuti eye wa kala omunu wavali wa velapo vofeka.
ASIA: Ko Seoul, kunyamo wo 1995 kofeka yo Korea do Sul, ci soka 502 komanu va fila vovenda yimue ya kupuka. Oloñonomuisi viocitangi caco, via limbuka okuti, asongui vovolupale va tambula ovitukiko oco va ecelele okuti, vana va tunga ovenda yaco va talavaya losimendu ka yi silivila kuenda ka va kuamele ovihandeleko viatiamẽla koku tunga lonjila yimue ya kolapo.
EUROPA: Cecilia Malmström Usongui Wocisoko ci Konomũisa Ovina vi Sukiliwa Vofeka ko Europa, wa popia hati: “Ocitangi coku tambula ovitukiko ca livokiya calua ko Europa.” Eye wa vokiyako hati, “onjongole yolombiali yoku malako ovitukiko, yi mõleha okuti yitito.”
Ocili okuti, ka ca lelukile oku kuata ombiali yimue ka yi kuete ovitukiko. Ulongisi Susan Rose-Ackerman, una wa kũlĩha ciwa olonumbi vioku mãlako ovitukiko, wa soneha okuti oco ku maliwe ocituwa coku tambula ovitukiko, olombiali vi sukila oku linga apongoloko kolonjila viavo vioku linga olomĩlu.” Ndaño komanu ci mõleha ndu okuti ka kuli elavoko lioku malako ovitukiko, pole Embimbiliya li lekisa okuti, ku ka kala apongoloko kuenda ci ka tẽlisiwa.


text:
OSAPI YO KOÑOÑO | YESU O POPELA
Esunga Lieci tu Sukilila Oku Popeliwa
“Omunu wa citiwa lukãi ukualoneke viñamiñami, haiye we yuka lohali. O tẽlẽha kuenje uvuka. O tila ndulembo, ka tumãla.”
Tunde kosimbu omanu va siata oku sokolola ndomo omuenyo nda wa kala nda tua amaileko oku kala amalẽhe loku kuata uhayele otembo ka yi pui. Pole, ka ci tẽliwa momo tu fa. Olondaka vi sangiwa kefetikilo liocipama vina via popiwa la Yovi, okuti tunde eci via sonehiwa pa pita ale olohulukãi vitatu kanyamo, vi kasi oku tẽlisiwa toke cilo.
Kolonepa viosi violuali, omanu va kuete onjongole ya piãla yoku kala otembo ka yi pui. Embimbiliya li tu sapuila okuti Suku wa kapa vovitima vietu onjongole yoku kala otembo ka yi pui kuenda oku kuata elomboloko liaco. (Ukundi 3:11) Ove hẽ o sima okuti ca sunguluka ku Suku umue ukuacisola oku kapa vutima wetu onjongole yimue okuti ka yi tẽlisiwa? Nda wa tambulula hati sio, etambululo liove lia sunguluka. Ondaka ya Suku yi tukula olofa okuti unyãli kuenda ya likuminya okuti unyali waco “o ka imuha.”
Ocili okuti, olofa unyali. Lomue ukualondunge o sanjukila olofa. Nda tu kasi kohele yimue, tu lisalamisa ale tu tila. Eci tu vela, tu sanda olonjila vioku sakuiwa oco tu kuate uhayele. Tua siata oku yuvula ovina viosi vi pondola oku koka olofa.
Anga hẽ kuli esunga lioku tava okuti unyali waco wosiahũlu eteke lime o ka imũha? Kuli. Yehova Suku, Ululiki, ka lulikile omanu oco va kaile ño okatembo kamue kuenje va fa. Olofa ka via tiamelele kocipango catete ca Suku. Eye wa yonguile okuti omanu va kala voluali otembo ka yi pui, kuenda o ka tẽlisa ocipango caye.
Olofa vi ka sulila ndati? Vokuenda kuanyamo omanu va siata oku sanda olonjila viñi viñi vioku malako olofa, pole ka va kasi oku ci tela. Toke cilo, alikolisilo aco a kasi oku amamako. Olonoño via siata oku panga olovasina kuenda ovihemba vi sakula ovovei amue. Ovo va siata oku kũlĩhĩsa ndomo atimba oviendalomuenyo alulikiwa. Omo liaco, kovitumalo vimue omanu va siata oku kala otembo yalua komuneyo okuti kanyamo apita ci sule. Pole, olofa handi vi kasi ocipãla loku yuliwa. Ndomo Embimbiliya lia popia, “vosi va tiukila koneketela.”
Esapulo liwa lieli okuti, ka tu sukila oku kolela kalikolisilo omanu oku malako ocitangi colofa cina ci kasi tunde kosimbu. Yehova Suku wa linga ale eliangiliyo lioku tu yovola kolofa. Veliangiliyo liaco Yesu Kristu, eye omunu watete.


text:
Oshileshwa 7
Okwoongala kwetu ohaku ningwa ngahelipi?
Ovakriste vonale ova li hava imbi omaimbilo, hava ilikana nova li hava lesha nokukundafana Omishangwa nopehe na okulandula nandenande eenghulunghedi dopalongelokalunga. (1 Ovakorinto 14:26) Okwoongala kwetu ohaku ningwa monghedi hanga ya faafana naayo yOvakriste vonale.
Ehongo letu ole likolelela kOmbibeli notali tu kwafele monghalamwenyo yakeshe efiku. Exuliloshivike keshe, meongalo keshe ohamu yandjwa Oshipopiwa shopaMbibeli shominute 30, tashi yelifa nghee Omishangwa tadi dulu oku tu kwafela monghalamwenyo yetu nosho yo kombinga yefimbo olo tu li mulo. Ovapwilikini aveshe ohava ladipikwa opo va landule mEembibeli davo. Oshipopiwa osho ohashi landulwa kEkonakono lOshungonangelo, sha hala okutya eenghundafana dopaMbibeli doule wovili imwe, omo oilyo yeongalo hai kala ya manguluka okukufa ombinga. Eenghundafana odo ohadi kala de likolelela kushimwe shomoitukulwa yokukonakonwa oyo hai kala moshifo shokukonakonwa shOshungonangelo nohadi tu kwafele tu tule moilonga omayele Ombibeli monghalamwenyo yetu. Omaongalo etu aeshe mounyuni e dulife po 100 000 ohaa kundafana ouyelele wa faafana.
Ohatu deulwa opo tu xwepopaleke ounghulungu wetu wokuhonga. Ohatu kala yo tu na okwoongala kwopatatu mokati koshivike konguloshi. Okwoongala oko ohaku hovele nEkonakonombibeli lEongalo, olo hali kwata oule wominute 30. Ohali ningwa momukalo weenghundafana domapulo nomanyamukulo odo hadi tu kwafele tu kale tu na eudeko lomoule lomafinamhango opamishangwa nosho yo omaxunganeko Ombibeli. Konima yEkonakonombibeli lEongalo, ohaku landula Ofikola yOkudeula Ovaudifi, oyo hai kwata oule wominute 30. Ofikola oyo ohai hovele neenghundafana de likolelela komatukulwa onhumba Ombibeli oo eongalo la lesha komesho yefimbo. Opo nee taku yandjwa oipopiwa i li pauxupi kwaavo ve lishangifa mofikola. Omukwatelikomesho wofikola oha kala ta tale nghee ovanafikola tave shi endifa opo a dule oku ke va pa omayele va xwepopaleke ounghulungu wavo wokulesha nokupopya. (1 Timoteus 4:13) Konima yofikola oyo, ohaku landula Okwoongala kwoPailonga, oko haku kwata oule wominute 30. Okwoongala oko ohaku kala kwa kwatela mo oipopiwa, omauliko nosho yo omapulapulo, oyo ya nuninwa oku tu kwafela tu dule okuhonga vamwe Ombibeli.
Nopehe na omalimbililo, ngeenge owe uya kokwoongala kwetu, oto ka kala wa kuminwa ehongo lOmbibeli li na ongushu olo hatu mono. — Jesaja 54:13.
Oshike to ka uda pokwoongala kwEendombwedi daJehova?
Okwoongala kwetu kwokoshivike kulipi wa hala oku ka kala puko oshikando tashi landula?


text:
Ehokololo 92: Jesus ta nyumuna ovafi
OKAKADONA oko u wete mefano olo ke kwetiwe meke kuJesus oke na omido 12. Ovo ve li ofika puko oxe naina. Mbela ou shi shii kutya omolwashike tava monika va hafa? Natu ka taleni kutya omolwashike.
Xe yokakadona oko okwa li omulumenhu a fimana wedina Jairus. Efiku limwe okamonakadona kaJairus oka li taka vele nova li ve ka nangeka kombete. Ndele kakwa li ka xwepopala, onghalo yako oya li ashike tai naipala neenghono. Jairus nomukulukadi waye ova li va tila neenghono, molwaashi ova li ve wete kutya okamonakadona kavo oka li pokufya. Okamonakadona kavo oko oka li ewifa. Onghee hano, Jairus okwa li a ya a ka konge Jesus, molwaashi okwa li a uda kombinga yoikumwifilonga oyo Jesus a li a longa.
Eshi Jairus a fika kuJesus, okwa hanga Jesus a dingililwa kongudu inene yovanhu. Ashike Jairus okwa li a pita mokati kongudu yovanhu, ndele ta tu eengolo peemhadi daJesus. Okwa ti: ‘Okamonakadona kange otaka vele nai, ke li pokufya.’ Nokwe mu indila a ti: ‘Alikana ila u ke ka velule.’ Jesus okwe mu lombwela kutya ota i naye.
Ndele fimbo tava i, ongudu yovanhu oya li ye va landula. Ohaluka, Jesus okwa kala ofika. Okwa pula ta ti: ‘Olyelye a kuma nge?’ Jesus okwa li e shi shii kutya ope na omunhu wonhumba e mu kuma, molwaashi okwa uda muye mwa dja eenghono. Ndele mbela olyelye a li e mu kuma? Okwa li a kumwa komukainhu oo a kala ta vele neenghono oule womido 12. Omukainhu oo okwa li a kuma koshikutu shaJesus, ndele ta veluka.
Osho osha li sha udifa nawa Jairus, molwaashi okwa li a mona kutya Jesus ota dulu okuvelula omunhu noupu. Ndele ope ke uya omulumenhu umwe a tumwa kuJairus. Okwa lombwela Jairus a ti: ‘Ino piyaaneka vali Jesus, molwaashi okamonakadona koye oka fya.’ Ashike Jesus okwa li a uda ko eshi Jairus ta lombwelwa etumwalaka olo. Onghee hano, okwa lombwela Jairus a ti: ‘Ino tila, omona woye ota veluka.’
Eshi va ya keumbo laJairus, ova hanga ovanhu tava kwena nova nyika oluhodi neenghono. Jesus okwa ti: ‘Ina mu lila. Okaana inaka fya, ndele oka kofa.’ Ovanhu ova hovela okuyola Jesus noku mu sheka, molwaashi ova li ve shi shii kutya okaana oka fya.
Jesus okwa ya naxe naina yokaana nosho yo novayapostoli vaye vatatu monduda omo mwa li mwa nangekwa okaana. Opo nee Jesus okwe ka kwata meke, ndele ta ti: ‘Penduka!’ Okudja opo okaana oka nyumuka, ngaashi ashike u ka wete mefano omo. Okaana oka penduka po noka li taka ende. Nomolwaasho u wete ina naxe va hafa neenghono adishe.
Osho hasho oshikando shotete Jesus ta nyumuna ovanhu koufi. Omunhu oo a tumbulwa mOmbibeli a nyumunwa tete kuJesus okwa li omonamati womufiyekadi womoshilando shaNain. Lwanima, Jesus okwa li yo a nyumuna Lasarus, omumwaina waMarta naMaria. Eshi Jesus ta ka pangela e li ohamba ya nangekwa po kuKalunga, ota ka nyumuna ovanhu vahapu neenghono. Mbela osho kashi na oku tu etela ehafo?
Lukas 8:40-56; 7:11-17; Johannes 11:17-44.
Omapulo
- Edina laxe yokakadona oko tu wete mefano omo olyelye, nomolwashike omushamane oo nomukulukadi waye va li va tila neenghono efiku limwe?
- Jairus okwa li a ninga po shike eshi a fika kuJesus?
- Oshike sha li sha ningwa po fimbo Jesus va li tava i keumbo laJairus, netumwalaka lilipi Jairus a li a etelwa fimbo va li mondjila?
- Omolwashike ovanhu ovo va li meumbo laJairus va li tava yolo Jesus?
- Jesus okwa li a ninga po shike konima eshi va li va ya monduda novayapostoli vaye vatatu nosho yo xe naina yokakadona?
- Ovanhu vamwe vali velipi va li va nyumunwa kuJesus koufi, naasho otashi ulike shike?
Omapulo a wedwa po
- Lesha Lukas 8:40-56.
Ongahelipi Jesus a li a ulikila omukainhu umwe olukeno, oo a li e na oupyakadi wetiko lohonde, noshike osho ovakulunhuongalo Ovakriste tava dulu okulihonga moshinima osho? (Luk. 8:43, 44, 47, 48; Lev. 15:25-27; Mat. 9:12, 13; Kol. 3:12-14)
- Lesha Lukas 7:11-17.
Omolwashike aveshe ovo va filwa ovaholike vavo tava dulu okumona ehekeleko linene meendjovo daJesus eshi a li ta ungaunga nomufiyekadi womoshilando shedina Nain? (Luk. 7:13; 2 Kor. 1:3, 4; Heb. 4:15)
- Lesha Johannes 11:17-44.
Ongahelipi Jesus a li a ulika kutya oshi li paushitwe okukala twa nyika oluhodi ngeenge twa filwa omuholike wetu? (Joh. 11:33-36, 38; 2 Sam. 18:33; 19:1-4)


text:
Esapulo 70: Yona Kuenda Ocimuandu
TALA ulume u o kasi ndeti vovava. Eye o kasi lovitangi viocili. Ombisi eyi yi yongola oku wina! Ove hẽ wa kũlĩha ulume waco? Onduko yaye Yona. Tu konomuisi esunga lieci eye a kuatela ovitangi.
Yona wa kala uprofeto wa Yehova, noke lioku fa kuprofeto Elisia. Kuenje Yehova wa sapuila Yona hati: ‘Kuende kimbo linene lia Ninivei. Evĩho liomanu vaco lialua enene. Ka va sapuile evĩho liavo.’
Yona ka pokuile ku Yehova kuenje wa enda lonjila yikuavo. Yehova weya oku tema calua la Yona. Omo liaco, wa nena ehunguhungu liofela yalua vokalunga. Kuenje onaviyu ya fetika oku enda lovitangi. Noke vakuanaviyu va fetika oku kuata usumba kuenje va fetika oku pinga ekuatiso kolosuku viavo.
Yona wa va sapuila hati: ‘Ame nda siata oku fendela Yehova, Suku una wa lulika ilu losi. Sia lingile ovina Yehova a ndi sapuila.’ Vakuanaviyu vo pula hati: ‘Nye tu linga love oco okalunga ka tulumũhe?’
Yona wa kumbulula hati: ‘Njeluli. Njimbi vokalunga oco okalunga ka tulumũha.’ Vakuanaviyu ka va tavele oku ci linga. Pole eci ehungungu lia livokiya, va kuata Yona kuenje vo wimba vokalunga. Noke ehunguhungu lia imũha kuenje okalunga ka tulumũha.
Eci Yona a vomba kosi yovava, ombisi yimue yinene yeya kuenje yo wina. Pole eye ka file. Yona wa kala vimo liombisi yaco ci soka ovotanya atatu lovoteke atatu. Eye wa livela calua momo ka pokuile ku Yehova oco a ende ko Ninivei. Nye ceya oku pita laye?
Yona wa likutilila ku Yehova oku pinga ekuatiso. Kuenje, Yehova wa lingisa okuti ombisi yaco yu sanjela kongongo. Eci a tunda vimo liombisi, Yona haico a enda ko Ninivei. Ulandu owu u tu longisa okuti tu sukila oku linga ovina viosi Yehova a tu sapuila.
Vembimbiliya kelivulu lia Yona.
Apulilo
- Helie wa kala Yona? Kuenda nye Yehova o tumile oku linga?
- Omo okuti Yona ka yonguile oku enda oku Yehova o tumile nye eye a linga?
- Nye Yona a tumile vakuanaviyu oku linga oco ehunguhungu li tulumũhe?
- Ndomo o cilete vociluvialuvia, nye ca pita la Yona eci a imbiwa vovava?
- Yona wa kala vimo liombisi oloneke viñami? Kuenda nye eye a linga otembo a kalamo?
- Pi Yona a enda eci a tunda vimo liombisi? Kuenda eci ci tu longisa nye?
Apulilo akuavo
- Tanga Yona 1:1-17.
Yona wa li yeva ndati eci a tambula ocikele coku ka kundila va Ninivei? (Yona 1:2, 3; Olosap. 3:7; Uku. 8:12)
- Tanga Yona 2:1, 2, 10.
Ulandu wa Yona wu tu ĩha ekolelo lie okuti Yehova oka tambulula olohutililo vietu? (Osa. 22:24; 34:6; 1 Yoa. 5:14)
- Tanga Yona 3:1-10.
Oku kũlĩha okuti Yehova wamamako oku eca ovikele ku Yona ndaño okuti kefetikilo wa tilile ci tu kolisa ndati? (Osa. 103:14; 1 Pet. 5:10)
Nye tu lilongisila kulandu wa Yona kueci catiamẽla koku sepula ale oku kuata ovisimĩlo ka via sungulukile lomanu vocikanjo cetu? (Yona 3:6-9; Uku. 11:6; Ovil. 13:48)


text:
OKAPITULU 8
Ouhamba wa Huku Oityi?
Oityi Ombimbiliya itupopila konthele Youhamba wa Huku?
Oityi Ouhamba wa Huku maukalinga?
Onalupi Ouhamba oo maukafuisapo ehando lia Huku pano pohi?
OVANTHU ovanyingi vei nawa elikuambelo lina vati o Tate Yetu, ine Elikuambelo lia Tatekulu. Onondaka ombo mbupopia konthele Yelikuambelo Jesus Kristu alongesile ovalongwa vae. Onondaka mbukahi melikuambelo olio, mbakolela unene. Okulilongesa ovipuka vitatu viaitwa tete melikuambelo olio, matyikukuatesako okunoñgonoka vali nawa oityi Ombimbiliya tyili ilongesa.
2 Konthyimbi yelikuambelo olio, Jesus walongesa ovateheleli vae okuti: “Likuambelei okuti: ‘Tate yetu ukahi keulu, enyina liove lihivilikwe. Ouhamba wove uye. Ehando liove lilingwe pano pohi, ngetyi likahi nokulingwa keulu. (Mateus 6:9-13) Ovipuka ovio vitatu viaitwa melikuambelo eli, vilekesa tyi?
3 Tuelilongesale unene konthele yenyina lia Huku, Jeova. Tupu tuelilongesa konthele yehando lia Huku. Tuapopiale etyi alinga kohale, netyi makalinga komutue pala ovanthu. Iya oityi Jesus ankho mahande okupopia, etyi ati likuambelei okuti, “Ouhamba wove uye”? Ouhamba wa Huku oityi? Oñgeni ouhamba oo, maukasukukisa enyina lia Huku? Oñgeni Ouhamba oo, mauya okufuisapo ehando lia Huku?
OUHAMBA WA HUKU OITYI?
4 Ouhamba wa Huku, outumini umue wapakuako na Jeova Huku, utuminwa no Hamba yaholovonwa na Huku. Olie Ohamba Youhamba wa Huku? O Jesus Kristu waholovonua na Huku. Jesus Ohamba yavilapo vali konohamba ambuho mba pano pohi. Jesus wiihanua okuti ‘Ohamba yo nohamba, o Tatekulu yovo tatekulu vokukahi koutumini.’ (1 Timóteo 6:15) Jesus una epondolo liokulinga ovipuka oviwa unene tyipona kese mutumini.
5 Ombala Youhamba wa Huku opi ikahi? Iya Jesus ukahi pi? Hinangela okuti Jesus waipaelua momuti iya atutiliswa. Mononthiki mbehehi, alondo keulu. (Atos 2:33) Moluotyo, Ouhamba wa Huku ukahi keulu. Otyo, Ombimbiliya iihanena Ouhamba wa Huku, okuti ‘ouhamba wo keulu’. (2 Timóteo 4:18) Namphila Ouhamba wa Huku ukahi keulu, mahi maukatumina ovanthu pano pohi.—Revelação [Apocalipse] 11:15.
6 Oityi Jesus akalela Ohamba yavilapo vali? Ehunga limwe, omokonda Jesus kankhi vali. Okueleka Jesus novatumini vomouye, Ombimbiliya yati, ‘Jesus oe vala una omuenyo wahapu.’ Oe vala ukala potyitei tyehetavela okufuena.’ (1 Timóteo 6:16) Otyo, tyilekesa okuti ovipuka aviho oviwa Jesus makalinga, mavikakalako apeho. Jesus makalinga ovipuka oviwa unene.
7 Tala etyi Ombimbiliya ipopia konthele ya Jesus. Yati: ‘Makakala nospilitu ya Jeova, ospilitu yonondunge nounongo. Makakala nospilitu younene no yokulonga, nospilitu yenoñgonoko no yonthilo na Jeova. Makakala nehambu liokulekesa onthilo ku Jeova. Kamakakoyesa ovanthu okutala kovipuka eete, ine o kutyina eiva. Makakoyesa ovahepi nouviuki, nokuviyula nouviuki, pala ouwa wonondalaua.’ (Isaías 11:2-4) Onondaka ombo, mbulekesa okuti Jesus makakala Ohamba youviuki, yokuna okankhenda novanthu pano pohi. Ove kutyihole okutuminwa nomutumini ngoo?
8 Otyili otyikuavo konthele Youhamba wa Huku, o tyokuti Jesus kamakatumina aike. Kuna vakuavo mavakatumina nae. Apostolu Paulu wapopila Timoteo okuti: ‘Inkha tutualako nokukoleleya, nonthue matukaviala nae.’ (2 Timóteo 2:12) Paulu, na Timoteo no vakuavo vali vekolelo vaholovonwa na Huku opo vakaviale na Jesus Mouhamba wo keulu. Veñgapi mavakatumina na Jesus Mouhamba wa Huku?
9 Ngetyi Okapitulu 7 komukanda uno kalekesa, memonekelo limue, apostolu João wamuene ‘ondyona [Jesus Kristu] itai Komphunda yo Siau [keulu ekahi pahe]. Iya ankho ukahi novanthu 144.000, vahonekwa monombamba mbavo enyina liae no lia Tate yae.’ Ovanthu ovo 144.000, ovalie? João muene utupopila okuti: ‘Ovanthu ovo, ovavana vekahi nokulandula Ondyona kese oku yenda. Ovo vatetekela okulandwa pokati kovanthu pala Huku no Ndyona.’ (Revelação [Apocalipse] 14:1, 4) Enga, ovanthu ovo ovalanduli vekolelo va Jesus Kristu, vaholovonwa opo vakatumine nae keulu. Putyina vankhia vapinduluapo nomuenyo wo keulu, opo ‘vakatumine ovanthu pano pohi’ kumue na Jesus. (Revelação [Apocalipse] 5:10) Tunde kononthiki mbono apostolu kenima 33 P.K., Huku ukahi nokuholovona Ovakristau vekolelo, opo atuukise omuvalu oo wo 144.000.
10 Jeova walekesa oluembia olunene mokuaholovona Jesus no 144.000, opo vakatumine ovanthu aveho pano pohi. Tete, omokonda Jesus utyii oñgeni ovanthu vatuwa, no nonkhumbi vekahi nokumona. Paulu wati, Jesus ‘una okankhenda kononkhumbi mbetu, mokonda wamona ononkhumbi ononene mononkhalelo ambuho ngo onthue, mahi kalingile onkhali.’ (Hebreus 4:15; 5:8) Vana mavakatumina nae, tupu navo vamona ononkhumbi pano pohi, avakoleleya. Vakondya nokulwisa onkhali nomauvela aeho. Moluotyo, maveketyivila okukuatesako nawa ovanthu aveho konthele yovitateka aviho.
OITYI OUHAMBA WA HUKU MAUKALINGA?
11 Jesus wapopila ovalongwa vae okuti vesukisa okulikuambela opo Ouhamba wa Huku uye. Tupu, wati tuna okulikuambela opo ehando lia Huku lilingwe ‘keulu, na pano pohi.’ Huku ukala keulu, iya apeho onoandyu mbae mbekolelo mbukahi nokulinga ehando liae. Mahi, Mokapitulu 3 komukanda ou, tuelilongesa okuti oandyu imue yayekapo okulinga ehando lia Huku. Tupu, yahongiliya Andau na Eva okulinga onkhali. Mokapitulu 10, matukelilongesa vali oityi Ombimbiliya ilongesa konthele yoandyu oyo ondingavivi itiwa o Satanasi Eliapu. Satanasi novilulu viae onoandyu onondingavivi mbokuaholovona okukala konthele yae, ankho nkhele mbukala keulu. Moluotyo, onoandyu mbumue keulu ankho kambulingi ehando lia Huku. Mahi, etyi Ouhamba wa Huku wahimbika okutumina, keulu ovipuka aviho viapiluluka. Jesus Kristu Ohamba Youhamba oo, waluisa Satanasi.—Revelação [Apocalipse] 12:7-9.
12 Onondaka mbalandulako mbulekesa oñgeni ovilwa ovio viaenda. Onondaka ombo mbati: “Neiva ondaka yakaluluka keulu aiti: “ ‘Pahe eyovo, nounene, nouhamba vialinga via Huku yetu, iya outumini walinga wa Kristu yae. Mokonda [Satanasi] omutendeleyi wovakuatate vetu watahelua pohi, ankho uvetendeleya komutenya no kounthiki kolupala lua Huku yetu.’ ” (Revelação [Apocalipse] 12:10) Wamona ovipuka vivali viakolela unene viaenda keulu, viapopiwa moversikulu oyo yo Mbimbiliya? Tete, Ouhamba wa Huku, wahimbika okutumina. Vali, Satanasi watahelua pohi.
13 Ovipuka ovio vivali viaenda keulu oityi viaeta? Ombimbiliya itupopila etyi tyaenda keulu. Yati: ‘Moluotyo, ove eulu nonwe mukalako, hambukwei!’ Enga, onoandyu mbekolelo keulu mbahambukwa, mokonda Satanasi novilulu viae ine oandyu mbae onondingavivi, vatewa keulu. Keulu kuesala vala onoandyu mbokuna ekolelo mu Jeova Huku. Pahe keulu kuna ombembwa yotyotyili. Keulu pahe ehando lia Huku likahi nokulingwa.
14 Iya pano pohi apakala ñgeni? Ombimbiliya yati: ‘Anthi, elowei onue vokuli kombanda yoohi nomelunga, mokonda Eliapu lialaukila kuonue nonyengo onene, mokonda lityii okuti okamuvo kalio kakehi.’ (Revelação [Apocalipse] 12:12) Satanasi wanumana unene, mokonda wateua keulu iya pahe wesala vala no nonthiki mbehehi. Iya nonyengo onene ukahi nokuetela ovanthu ovitateka ovinyingi, ‘nononkhumbi’ pano pohi. Matukelilongesa vali konthele ‘yononkhumbi’ ombo, mokapitulu makalandulako. Mahi, pahe okusoka kononkhumbi ombo, tupondola okulipula okuti: Iya oñgeni Ouhamba oo maukafuisapo ehando lia Huku pano pohi?
15 Pahe nkhele hinangela! Huku uhanda pano pohi pakale ñgeni? Ove welilongesale Mokapitulu 3 konthele yotyo. Mo Endene, Huku walekesa okuti ankho uhanda o ohi ei ikale omphangu yombembwa, yeyula ovanthu ovaviuki vahankhi. Mahi, Satanasi wahindila Andau na Eva okulinga onkhali. Iya otyo, tyatyika ehando lia Huku, kaliafuisiluepo pano pohi. Mahi, ehando lia Huku kaliapilulukile. Jeova no hono nkhele mahande ‘ovanthu ovaviuki vapiñgane o ohi ino, opo vakalemo apeho.’ (Salmo 37:29) Ouhamba wa Huku maukafuisapo ehando liae olio. Ñgeni?
16 Tala eulo likahi mu Daniel 2:44. Momukanda oo tutangamo okuti: ‘Kononthiki mbovatumini vatyo ovo, Huku yo keulu makavialeka ouhamba umue kamaukahanyaunuako vali, iya maukakalako apeho. Ouhamba oo, kamaukapita pomaoko elongo ekuavo. Iya ouhamba oo, maukahanyaunako omautumini atyo aeho nokukenyimako. Iya ouhamba oo aukakalako apeho.’ Oityi onondaka ombo mbutulekesa konthele Youhamba wa Huku?
17 Tete, mbutulekesa okuti Ouhamba wa Huku maukavialekwa ‘kononthiki mbovatumini ovo’, ine opononthiki mbomauhamba maavasiwa koutumini. Vali, mbututolela okuti Ouhamba oo, maukakalako apeho. Kamaukafindwa, tupu kaukapinguako vali noutumini nawike. Tatu, mbulekesa okuti mapakaenda ovilwa pokati Kouhamba wa Huku nomautumini ouye uno. Mahi, Ouhamba wa Huku maukafinda. Okuhulako Ouhamba wa Huku, oo vala maukatumina ovanthu aveho. Iya ovanthu mavakatuminwa monkhalelo ongwa unene, vehenemone tunde kohale.
18 Ombimbiliya itupopila vali ovipuka ovikuavo, konthele yovita Viouhamba wa Huku nomautumini ouye uno. Ombimbiliya ilongesa okuti, putyina onthyulilo yamehiki popepi, ovilulu ine onoandyu onondingavivi, mambuyandyaneka ounkhembi kovatumini aveho kombanda yoohi.’ Pala tyi? Mambukalinga ngotyo, ‘opo mbuongiye [ovatumini] ovo, pala ovita vionthiki onene ya Huku Omukulami.’ Ovatumini aveho kombanda yo ohi, mavakaongiyua ‘pomphangu imue itiwa Armangedom’ melaka lio Hebreu. (Revelação [Apocalipse] 16:14, 16) Onoversikulu ombo, mbulekesa okuti Armagendom enyina liovita viahulililako Viouhamba wa Huku nomautumini ovanthu pano pohi.
19 Oityi Ouhamba wa Huku maukafuisapo povita vio Armagendom? Nkhele hinangela ehando lia Huku konthele yo ohi. Jeova Huku uhanda pano pohi pakale ovanthu ovaviuki vehena onkhali, mavekemuumbila Mouye Omupe. Iya omokonda yatyi ehando olio liehenefuisuepo alo hono? Tete, omokonda nkhele onthue tuvakuankhali, tuvela nokunkhia. Mahi, ngetyi tuelilongesa Mokapitulu 5, Jesus wankhia opo etuyovole, opo tukamone omuenyo wahapu. Tupu, hinangela onondaka mo Evandyeliu ya João mbokuati: ‘Mokonda Huku una oluembia olunene novanthu, waava omona wae wongunga, opo kese omunthu ukolela mue ahakahanyaunueko, mahi akamone omuenyo wahapu’.—João 3:16.
20 Otyitateka otyikuavo, omokonda ovanthu ovanyingi valinga ovipuka ovivi. Vakemba, valinga omaumbalihi. Kavahande okulinga ehando lia Huku. Ovanthu vokulinga ovivi, mavakanyimuako mo Armagendom ovita via Huku. (Salmo 37:10) Tupu, ehando lia Huku kalikahi nokulingwa pano pohi, mokonda ovatumini kavakuatesako ovanthu okulinga ehando lia Huku. Ovatumini vamue ovakalavi, ine vahanyauna vala. Ombimbiliya ipopia nawa-nawa okuti: ‘Omunthu utumina omunthu mukuavo pala okulinyona’.—Eclesiastes 8:9.
21 Konyima yovita vio Armagendom, ovanthu aveho mavakatuminwa vala Nouhamba wa Huku. Ouhamba watyo oo, maukaeta omuenyo omuwa. Maukahanyaunako Satanasi novilulu viae ine onoandyu onondingavivi. (Revelação [Apocalipse] 20:1-3) Mokonda yotyilikutila tya Jesus ovanthu kavakavela, kavakankhia vali. Anthi, Mouhamba wa Huku ovanthu mavakakala nomuenyo wahapu. (Revelação [Apocalipse] 22:1-3) O ohi maikapilululwa opo ikale omphangu yombembwa. Ngotyo, Ouhamba oo, maukafuisapo ehando lia Huku malikalingwa pano pohi. Iya enyina lia Huku malikasukukiswa. Otyo tyilekesa tyi? Tyilekesa okuti ovanthu aveho mavakakala Mouhamba wa Huku, mavakakala nonthilo nenyina lia Jeova.
ONALUPI OUHAMBA MAUYA OKUFUISAPO EHANDO LIA HUKU PANO POHI?
22 Jesus wapopila ovalanduli vae velikuambele okuti, ‘Ouhamba wove uye’. Otyo tyilekesa okuti pomuvo watyo oo, Ouhamba wa Huku ankho kauneye. Okuti Ouhamba oo, weya pomuvo Jesus alonda keulu? Au. Mokonda Petulu na Paulu vati, etyi Jesus atutiliswa wafuisapo eulo likahi mo Salmo 110:1, liokuati: “Jeova wapopila Tatekulu yange okuti: ‘Pumphama kokulio kuange, alo ndyipaka onondyale mbove mombuelo yonomphai mbove.’ ” (Atos 2:32-34; Hebreus 10:12, 13) Otyo, tyilekesa okuti Jesus nkhele wakala omuvo umue nokukevelela.
23 Ngotyo, Jesus wakevelela omuvo ulifuepi? Konthyulilo yomanima 1.800, ovanthu ankho vokulilongesa tyotyili Ombimbiliya, vanoñgonoka okuti omuvo wa Jesus wokukevelela maupu mo 1914. (Konthele yomuvo oo, tala o Apendise pomafo 215-18.) Ovipuka viapita mouye tunde menima lio 1914, vilekesa okuti omuvo wa Jesus tyili wapua menima olio. Omaulo Ombimbiliya okukahi nokufuisuapo, alekesa okuti Kristu walinga Ohamba mo 1914. Iya Ouhamba wa Huku wahimbika okutumina keulu menima olio. Moluotyo, onthue tukahi ‘mokamuvo kehehi’ kesalako pala Satanasi. (Revelação [Apocalipse] 12:12; Salmo 110:2) Tupu, tupondola okupopia okuti kuakamba katutu, Ouhamba wa Huku maufuisapo ehando lia Huku pano pohi. Onondaka ombu hanongwako unene? Ove kutavela okuti otyo otyili? Okapitulu makalandulako makekukuatesako okutala okuti tyotyili Ombimbiliya ilongesa ovipuka ovio.
OTYETYI OMBIMBILIYA ILONGESA
- Ouhamba wa Huku, outumini wo keulu. Ohamba youtumini oo, o Jesus Kristu. Makaundapa novanthu 144.000 vaholovonwa pano pohi.—Revelação [Apocalipse] 14:1, 4.
- Ouhamba wa Huku wahimbika okutumina mo 1914. Satanasi wateua keulu, atahelwa pano pohi.—Revelação [Apocalipse] 12:9.
- Ouhamba wa Huku, apa katutu maukanyimako omautumini aeho ovanthu. Iya aukapilulula o ohi ino opo ikale omphangu yombembwa.—Revelação [Apocalipse] 16:14, 16.
Omapuko Elongeso
1. Elikuambelo patyi liankhimana malikelilongeswa pahetyino?
2. Ovipuka patyi vitatu Jesus alongesa ovalongwa vae vaite melikuambelo olio?
3. Oityi tuesukisa okunoñgonoka konthele Youhamba wa Huku?
4. Ouhamba wa Huku oityi? Iya olie Ohamba Youhamba oo?
5. Ombala Youhamba wa Huku ikahi pi? Iya ouhamba oo maukatumina valie?
6, 7. Oityi tyilekesa okuti Jesus makakala Ohamba ongwa unene?
8. Ovalie mavakatumina na Jesus?
9. Veñgapi mavatumina na Jesus? Iya, onalupi Huku ahimbika okuholovona ovanthu ovo?
10. Okuholovona Jesus no 144.000 opo vatumine ovanthu aveho, tyilekesa okuti Jeova una oluembia mokonda yatyi?
11. Omokonda yatyi Jesus atumina Ovakristau velikuambele okuita ehando lia Huku lilingwe keulu?
12. Ovipuka patyi vivali viaenda keulu viakolela, viapopiwa mu Revelação [Apocalipse] 12:10?
13. Etyi Satanasi atewa keulu tyaeta tyi?
14. Etyi Satanasi atewa keulu, pano pohi apakala ñgeni?
15. Huku uhanda pano pohi pakale ñgeni?
16, 17. Oityi omukanda wa Daniel 2:44, utulekesa konthele Youhamba wa Huku?
18. Ovita viahulililako Viouhamba wa Huku nomautumini ouye, viihanwa ñgeni?
19, 20. Omokonda yatyi hono ehando lia Huku kalikahi nokulingwa pano pohi?
21. Oñgeni Ouhamba wa Huku, maukafuisapo ehando lia Huku pano pohi?
22. Okuti Ouhamba wa Huku weya puetyi Jesus ankho ekahi pano pohi? Ine weya etyi atutiliswa?
23. (a) Onalupi Ouhamba wa Huku wahimbika okutumina? (b) Okapitulu makalandulako makakapopia konthele yatyi?


text:
Embo lange lomahokololo Ombibeli
OMAHOKOLOLO oo e li membo eli oku li paushili. Okwa kufwa membo olo linenenene mounyuni, Ombibeli. Omahokololo oo otaa popi ondjokonona younyuni okudja eshi Kalunga a hovela okushita oinima fiyo opefimbo letu. Otaa popi yo kombinga yaasho Kalunga a udaneka oku ka ninga monakwiiwa.
Embo eli otali ku kwafele u mone kutya Ombibeli otai hongo shike. Otali hokolola kombinga yovanhu vopefimbo lOmbibeli nosho yo oinima oyo va li va ninga. Otali hokolola yo kombinga yeteelelo likumwifi olo Kalunga a udanekela ovanhu, eteelelo loku ka kala nomwenyo waalushe moparadisa kombada yedu.
Membo eli omu na omahokololo 116. Omahokololo oo okwa tukulwa moitukulwa ihetatu. Pehovelo loshitukulwa keshe ope na epandja olo tali yandje ouyelele pauxupi kombinga yaasho sha kundafanwa momahokololo oo e li moshitukulwa osho. Omahokololo okwa hokololwa palandulafano ngaashi oiningwanima yao ya li ya ningwa mondjokonona. Osho otashi ku kwafele u shiive kutya onaini oiningwanima ya li ya ningwa, mokuyelekanifa noinima ikwao oyo ya ningwa mondjokonona.
Omahokololo oo okwa hokololwa melaka li li paunafangwa. Ounona, vahapu vomunye otamu ka dula oku a lesha nye vene. Ovadali, otamu ka didilika kutya ounona veni ava vanini otava ka kala va hafa ngeenge tamu va leshele omahokololo oo lwoikando. Otamu ka mona yo kutya embo eli oli na oinima ihapu ihokwifa kounona ndele nokovakulunhu.
Omishangwa oko kwe likolelela omahokololo oda shangwa pexulilo lehokokolo keshe. Oto ladipikwa u leshe oitukulwa yOmbibeli oko kwe likolelela omahokololo. Ngeenge owa mane okulesha ehokololo lonhumba, tala yo omapulo okukonakona ehokololo olo, oo e li konima yehokololo 116 ndele to kendabala u a kongele omanyamukulo.
Omatofwemo Ombibeli aa e li membo eli inaa tofwa oshitya noshitya. Okwa tulwa melaka lopaunafangwa opo ounona va dule oku a uda ko. Omishangwa odo da tulwa pexulilo lehokololo keshe otadi ulike kutya ehokololo ola kufwa peni mOmbibeli.


text:
Esapulo 11: Olukongolo Luatete
NOHA lepata liaye eci va tunda vocimbaluku va linga ocina cimue. Ove hẽ wa kũlĩha ocina catete ovo va linga? Noha wa tunga utala woku lumbila Suku ocilumba. Tala vociluvialuvia cilo pombuelo oco o kũlĩhĩse ndomo eye a kasi oku ci linga. Noha wa eca ocilumba covinyama ku Yehova. Ocilumba caco ca kala coku lekisa olopandu ku Yehova omo lioku popeliwa ketande kumosi lomãla vaye.
Ove hẽ o sima okuti Yehova wa sanjukilile ocilumba caco? Ocili okuti Yehova wa sanjukilile ocilumba caco. Yehova wa likuminyile ku Noha okuti lalimue eteke a ka nyõla vali oluali letande.
Eci ovava eya oku takata kilu lieve, Noha lepata liaye va fetika omuenyo wokaliye. Suku wa va sumũlũisa kuenje wa va sapuila hati: “Liciti, siati, yukisi oluali.”
Pole, vokuenda kuotembo omanu eci nda va yeva ulandu watiamẽla ketande, citava okuti ovo nda va kuata usumba wokuti eteke limue pamue etande li keya vali. Omo liaco, Suku wa eca ocina cimue komanu oco ci kale ndohuminyo. Ohuminyo yaco ya kala yoku ivaluisa omanu okuti Eye lalimue eteke a ka nyõla vali oluali letande. Ove hẽ wa kũlĩha ocina caco a eca komanu? Ocina caco, Olukongolo.
Nda ombela yaca okuti utanya wa tua, kilu kua siata okuiya olukongolo. Olukongolo lu kuete avala alua a fina. Ove hẽ wa muĩle ale evala limue liolukongolo? Vociluvialuvia cilo o letemo evala limue?
Suku wa popia hati: ‘Ndi lisila ocisila ci kola, siti, lalimue eteke omanu kuenda ovinyama va nyõleha vali letande. Ñapa olukongolo luange kalende. Eci olukongolo lu molẽhela kalende njivaluka ocisila cange.’
Eci ove omõla olukongolo lu ku ivaluisa nye? Suku wa likuminya okuti lalimue eteke a ka nyõla vali oluali letande.
Efetikilo 8:18-22; 9:9-17.
Apulilo
- Ndomo ca lekisiwa vociluvialuvia, nye Noha a linga tete eci a tunda vocimbaluku?
- Eci Etande lia pita Suku wa tuma Noha lepata liaye oku linga nye?
- Ohuminyo yipi Suku a lisililile?
- Eci tu mola olukongolo ci tu ivaluisa nye?
Apulilo akuavo
- Tanga Efetikilo 8:18-22.
Koloneke vilo, tu eca ndati ‘ovilumba’ vi sanjuisa Yehova? (Efet. 8:21; Va Hev. 13:15, 16)
Nye Yehova a vangula catiamẽla kekalo liutima womunu? Kuenda utate upi tu sukila oku kuata? (Efet. 8:21; Mat. 15:18, 19)
- Tanga Efetikilo 9:9-17.
Ocisila ci pi Yehova a lisila loviendalomuenyo viosi a lulika kilu lieve? (Efet. 9:10, 11)
Ocisila colukongolo cika amamako toke otembo yipi? (Efet. 9:16)


text:
Ehipululo 96: Yesu Uvelula Ovavei
YESU waendaenda otyilongo atyiho, wavelula ovavei. Ovanthu avahimbika okupopia kombinga yomahuviso oo, mo mapundaumbo aeho. Moluotyo, ovanthu vaetela Yesu ovilema, novamphoki, no nompholo, novanthu ovakuavo vali vavela. Iya Yesu evevelula aveho.
Ankho pahe papita omanima etatu tunde apa João ambatisala Yesu. Iya Yesu atolela ono apostolu mbae okuti apa katutu maende ko Jelusalei, oko makaipaelwa konyima atutiliswa. Mahi, mokamuvo oko kehehi Yesu watualako nokuvelula ovavei.
Onthiki imue, Yesu ankho ukahi nokulongesa mo tyasapalo. Pala ova Judeu, otyasapalo ankho onthiki imue yokupululukuapo. Omukai ou uluete apa, ankho uvela unene. Omanima 18 omukai oo, ankho wenda vala tyapetama, ankho ketyivili okutalama. Moluotyo, Yesu wapaka omaoko ae komukai oo, iya omukai akala nawa.
Otyo tyanumanesa unene ononkhalamutue mbo nongeleya. Umue puvo wakalulukila ovanthu okuti: ‘Tuna ononthiki epandu pala okuundapa. Ombo ononthiki pala okuiya okuhakulwa, hamo tyasapaloko.’
Mahi Yesu wakumbulula okuti: ‘Onue munondingavivi. Kese umue puonue ukutulula otyimbulu tyae eketyinuisa monthiki yo tyasapalo. Pahe omukai ou epongo wavela omanima 18, kapondola okuvelulwa mo tyasapalo?’ Ekumbululo lia Yesu liakundisa ovalume ovo onondingavivi.
Konyima, Yesu nono apostolu mbae vaya noko Jelusalei. Etyi vehika mepundaumbo lio Jeriko, ovamphoki vamue vevali ankho vaita osimola veiva okuti Yesu ukahi nokupita. Moluotyo, vapopila peulu okuti: ‘Yesu, tukuateseko.’
Yesu aihana ovalume ovo ovamphoki, evepulu okuti: ‘Onue muahanda ndyimulinge ñgeni?’ Ovo, avati: ‘Tatekulu, patulula omaiho etu.’ Yesu akuate komaiho avo, iya avahimbika okutala. Utyii omokonda yatyi Yesu alingila omahuviso oo aeho? Omokonda Yesu ankho uhole ovanthu. Ankho uhanda ovanthu vakale nekolelo mue. Ngotyo, tupondola okukala nonthumbi yokuti puetyi makatumina oohi ino ngo Hamba, nawike vali makavela.
Mateus 15:30, 31; Lucas 13:10-17; Mateus 20:29-34.
Omapulo
- Oityi Yesu alinga puetyi ankho aendaenda kononthele ambuho mbo tyilongo?
- Konyima yomanima etatu ombatisimu ya Yesu, oityi oe atolela ono apostolu mbae?
- Ovalie ovanthu ava vekahi polutalatu apa? Iya oityi Yesu alinga omukai ou?
- Omokonda yatyi ekumbululo Yesu aavela ononkhalamutwe mbo nongeleya ankho lievekundisa?
- Etyi Yesu nono apostolu mbae ankho vekahi popepi no Jerikoo, oityi Yesu alinga ovamphoki vevali ankho vaita osimola?
- Omokonda yatyi Yesu alingila omahuviso?
Omapulo omakuavo
- Tanga Mateus 15:30, 31.
Epondolo patyi enene Yehova alekesila mu Yesu? Oñgeni otyo tyitukuatesako okunoñgonoka etyi Yehova alaa okulinga mouye omupe? (Sal. 37:29; Isa. 33:24)
- Tanga Lucas 13:10-17.
Yesu walingile omahuviso mo Tyasapalo. Otyo tyilekesa okuti maeta ekuateso patyi kovanthu, mokuenda Kuoutumini wae Wovityita Ekwi? (Luc. 13:10-13; Sal. 46:9; Mat. 12:8; Col. 2:16, 17; Rev. 21:1-4)
- Tanga Mateus 20:29-34.
Oñgeni onondaka ombu mbulekesa okuti ovilinga ovinyingi kaviatyilikile Yesu okukuatesako ovanthu? Iya oityi onthue tupondola okulilongesilako? (Deut. 15:7; Tia. 2:15, 16; 1 João 3:17)


text:
Esapulo 9: Noha wa Tunga Ocimbaluku
NOHA wa kuata ukãi kuenda omãla vatatu valume. Olonduko viomãla vaye vievi: Semi, Hama kuenda Yafete. Omãla vaco va kuatavo akãi vavo. Omo liaco, epata lia Noha lia kala leci ci soka omanu ecelãla.
Suku wa sapuila Noha oco a tunge ocimbaluku cinene. Pole, kotembo yaco omanu ka va kũlĩhĩle ocimbaluku. Ocimbaluku caco ca kala ndocikasia cimue ca lepa haico cinene. Suku wa sapuila Noha hati, ‘ocimbaluku caco ci kale lolo-sapalalo vitatu kuenda vokati kaco tepamo olohondo.’ Olohondo viaco via kala via Noha lepata liaye kuenda ovinyama. Vikuavo via kala vioku kapa okulia kuavo.
Suku wa sapuila Noha oco a kũlĩhĩse ocimbaluku okuti vokati kaco ka mu iñila ovava. Eye wa popia hati: ‘Ndokisa kilu lieve etande liovava kuenje ndi nyõla oviendalomuenyo viosi vi kasi voluali. Ovina viosi ka vi kasi vocimbaluku ndi vi nyõla.’
Noha lomãla vaye valume va pokola ku Yehova kuenje va fetika oku tunga ocimbaluku. Pole omanu vakuavo va fetika oku va yola epembe kuenda oku amamako oku linga eci cĩvi. Eci Noha a va sapuila ovina Suku a laikele oku linga, ovo ka va tavele kondaka yaco.
Omo okuti ocimbaluku caco ca kala cinene, poku ci tunga cambatele anyamo alua. Eci Noha a mãla oku tunga ocimbaluku, Suku wo sapuila oco a kape vocimbaluku caco apata amue ovinyama. Ovinyama viaco vi nõliwa vivali vivali ndokuti ulume lomange. Pole apata ovinyama vimue, Suku wa sapuila Noha oco a nõleko epanduvali. Suku wa sapuilavo Noha oco a nõle apata osi olonjila vi pãlala. Kuenje Noha wa linga ovina viosi Suku o sapuila.
Noke Noha lepata liaye, va iñilavo vocimbaluku kuenje Suku wa yika epito liaco. Ovo va fetika oku talamẽla. Kaliye sokolola ndu okuti ove o kasivo vocimbaluku oku talamẽla kumosi lavo! Vepuluvi liaco o pondola oku sokolola ndoco: Suku wa popele okuti ndi nena etande. Hanga hẽ etande liaco liya muẽle ocili?
Efetikilo 6:9-22; 7:1-9.
Apulilo
- Vakuepata lia Noha va kala vañami? Kuenda omãla vaye vatatu olonduko viavo velie?
- Upange upi okuti ka wa lelukile Suku a tumile ku Noha oku linga? Kuenda momo lie?
- Omanu va tambuluiya ndati eci Noha a va sapuila eci catiamẽla koku tunga ocimbaluku?
- Nye Suku a tuma ku Noha oku linga lovinyama?
- Eci Suku a yika epito liocimbaluku, nye Noha lepata liaye va sukilile oku linga?
Apulilo akuavo
- Tanga Efetikilo 6:9-22.
Nye Noha a linga ci lekisa okuti wa kala ufendeli wocili wa Suku? (Efet. 6:9, 22)
Yehova o tenda ndati ungangala? Kuenje ci tu vetiya oku nõla ndati ovitalukilo vietu? (Efet. 6:11, 12; Osa. 11:5)
Tu setukula ndati ongangu ya Noha eci tu tambula olonumbi vocisoko ca Yehova? (Efet. 6:22; 1 Yoa. 5:3)
- Tanga Efetikilo 7:1-9.
Yehova poku tenda Noha ukuakandu ndukuesunga ci tu kolisa ndati koloneke vilo? (Efet. 7:1; Olosap. 10:16; Isa. 26:7)


text:
Ehokololo 78: Eshangelo lokekuma
MBELA ovanhu ovo u wete mefano omo otava ningi shike? Ovanhu ovo ova li ve na oshivilo shinene. Ohamba yaBabilon oya li ya shiva koshivilo ovaenda eyovi va fimana. Ova li tava nwine omaviinyu momaholo oshingoldo nooshisilveri nova li tava lile moiyasha oyo ya kufilwe motembeli yaJehova kuJerusalem. Ohaluka, ova li va mona eke lomunhu momhepo, ndele tali hovele okushanga kekuma. Ovanhu aveshe ova li tava kakama koumbada.
Belsassar, omutekulu waNebukadnesar, oye a li omupangeli pefimbo opo. Eshi ohamba Belsassar ya mona eke olo tali shange kekuma, oya ingida mokule opo ovanongo vayo va ka talwe. Ohamba oya lombwela ovanongo vayo ya ti: ‘Keshe ou ta dulu okulesha eshangelo eli ndele te li fatululile nge, ohandi ke mu pa eeshali dihapu nota ka ninga omupangeli omutitatu mouhamba.’ Ndele mupya munene, kapa li nande oumwe womovanongo vaye a li a dula okulesha eshangelo olo ile okufatulula kutya otali ti ngahelipi.
Ina yohamba okwa li a uda eweelelo, ndele te uya konduda oyo ya kula yovaenda. Opo nee okwa lombwela ohamba a ti: ‘Akutu ohamba, ino tila! Mouhamba woye omu na omulumenhu umwe oo e shii ookalunga vayapuki. Eshi xokulu Nebukadnesar a li ohamba, okwa li e mu ninga elenga la kula lovanongo vaye aveshe. Edina laye oDaniel. Tuma ovapiya voye va ka tale Daniel, molwaashi oye ta dulu oku ku fatululila eshangelo eli.’
Daniel okwa ka etwa divadiva. Belsassar okwa li a udanekela Daniel eeshali ngeenge okwa fatulula eshangelo olo. Ashike Daniel okwa anya okutambula ko eeshali dohamba, ndele ta hepaulula kutya omolwashike Jehova a li a kufa xekulu yaBelsassar, Nebukadnesar, ouhamba. Daniel okwa ti: ‘Xokulu okwa li omulinenepeki, nomolwaasho a li a handukilwa kuJehova.’
Okwa lombwela Belsassar, a ti: ‘Ove ou shii oinima aishe oyo ya li ya ningilwa xokulu Nebukadnesar, ndele naave ou na ashike ounhwa ngaashi ye. Owa kufa omaholo oo a kufilwe kotembeli yaJehova u nwine mo nosho yo oiyasha opo u lile mo. Owa li to fimaneke oikalunga ya longwa moiti nomomamanya, ndele ino fimaneka nande Omushiti wetu Munenenene. Omolwomatomheno oo, Kalunga okwa tuma eke olo li shange eendjovo odo.’
Opo nee Daniel okwa twikila ko ta ti: ‘Eshangelo eli la shangwa kekuma otali lesha ngaha: MENE, MENE, TEKEL na UFARSIN.’
‘MENE otashi ti kutya Kalunga okwa vala omafiku ouhamba woye nokwe u xulifa po. TEKEL otashi ti kutya ove owa yelekwa noshiyelekifo, ndele owa monika kutya ino wana. UFARSIN otashi ti kutya ouhamba woye owa yandjwa po kOvamedia nokOvapersia.’
Ndele fimbo Daniel ina mana okupopya, Ovamedia nOvapersia ova hovela nale nokuli okuponokela Babilon. Ova li va kwata ko oshilando osho, ndele tava dipaa Belsassar. Eshangelo olo lokekuma ola li la wanifwa moufiku oo tuu oo. Ndele mbela Ovaisrael ovo va li moukwatwa waBabilon ova ka ningilwa shike? Ohatu ke shi mona komesho. Paife natu ka taleni kutya Daniel okwa ka ningilwa shike.
Daniel 5:1-31; 6:1.
Omapulo
- Oshike sha li sha ningwa po fimbo ohamba yaBabilon ya li ya ninga oshivilo shinene omo ya li tai longifa omaholo noiyasha oyo ya kufilwe motembeli yaJehova kuJerusalem?
- Belsassar okwa li a lombwela ovanongo vaye shike, ndele ovanongo ova li va nyengwa okuninga shike?
- Ina yohamba okwa li a lombwela omona a ninge shike?
- Daniel okwa li a hepaululila ohamba shike, nomolwashike Kalunga a tuma eke li shange kekuma?
- Ongahelipi Daniel a li a fatulula eshangelo lokekuma?
- Oshike sha li sha ningwa po fimbo Daniel a li ta popi?
Omapulo a wedwa po
- Lesha Daniel 5:1-31.
Yandja eyooloko olo li li pokati koutile oo wa li wa kwata Belsassar eshi a mona eshangelo lokekuma netilokalunga. (Dan. 5:6, 7; Eps. 19:10; Rom. 8:35-39)
Ongahelipi Daniel a li a ulika ouladi munene eshi a li ta popi naBalsassar novanenenhu vaye? (Dan. 5:17, 18, 22, 26-28; Oil. 4:29)
Omonghedi ilipi Daniel etukulwa 5 a divilika ounamapangelo waJehova weshito alishe? (Dan. 4:17, 25; 5:21)


text:
OSAPI YO KONDYE | JESUS UTUYOVOLA
Oityi Tuesukisila Okuyovolwa
“Omunthu watyitua nomukai, ononthiki mbae kambuhi, iya mbeyula ononkhumbi. Ngonthemo, omunthu utyitwa iya atetuako, katualako nomuenyo, wenda nkholo ngokahi.”
Tunde kohale, ovanthu vasoka kouwa utuka kokukalako apeho tyihakulupa, nekongoko likahi nawa. Mahi tyotyili, onthue tunkhia. Onondaka mba Jobe mbukahi pombanda, mbapopiuale kohale, mahi nkhele mbakolela unene hono.
Ehando liokukala-ko apeho enene, iya lili movanthu aveho. Ombimbiliya itupopila okuti Huku wapaka momitima vietu ehando liokukala-ko apeho, nokunoñgonoka omokonda yatyi. (Eclessiastes 3:11) Pahe soka, okuti tyaviuka Huku woluembia okupaka momitima vietu ehando liokukalako apeho, ngwe katupondola okukalako apeho? Inkha wakumbulula okuti au, wakumbulula nawa. Ondaka ya Huku ipopia okuti ononkhia ondyale, iya ilaa okuti “mambukanyimuako.”
Tyotyili, ononkhia ondyale. Petupu omunthu uhole ononkhia. Tyina apa tuli pomoneka otyipuka tyipondola okutuipaa, tuhondovoka-po liwa, tukaholama ine okuenda nkholo. Tyina tuavela, tuovola okuhakulwa opo tuveluke. Tulinga atyiho tuvila opo tulityilike ovipuka vipondola okutuipaa.
Okuti pena etyi tyitutavelesa okuti ondyale oyo onkhulu maiya okuhanyuako? Enga, pena. Jeova Huku, Omutungi, katungile ovanthu opo vakaleko vala omanima ehehi avankhi. Huku kahande ononkhia tunde ponthyimbi. Ankho uhanda ovanthu vakaleko apeho kombanda yohi, iya etyi ahanda apeho utyifuisapo.
Ngotyo, oñgeni ononkhia mambukanyimuako? Mokueenda kuomanima, ovanthu vehole okulinga ononkhono opo vatetulule otyitateka tyononkhia, mahi kavetyivilile. Alo hono nkhele vatualako. Ovanongo vouye vekahi nokulinga ovihemba vio nombasina, novikuavo ovinyingi pala okutepulula omauvela amwe. Vaovola okunoñgonoka oñgeni ovipuka vina omuenyo viatungwa. Movilongo ovinyingi hono, ovanthu vakalako vali omuvo omunyingi tyipona motyita tyokualamba. Ovanthu kavetyivili okumanako ononkhia. Ombimbiliya yati, ovanthu “aveho vakondoka konthata.”
Kuna onondaka onongwa mbokuti, katupondola okuyumba onthumbi movanthu vehena epondolo liokutetulula otyitateka otyo otyikulu. Jeova Huku waovolale onkhalelo yokutuyovola kononkhia, iya omunthu wakolela meonganeko olio Jeova alinga, o Jesus Kristu.


text:
Oshileshwa 4
Jesus Kristus oye lyelye?
1. Jesus okwa dile peni?
Mepingafano novanhu vakwao, Jesus okwa kala meulu e li omunhu wopamhepo ofimbo ina dalwa e li omunhu wokombada yedu. (Johannes 8:23) Jesus oye a shitwa tete kuKalunga nokwa kwafela yo mokushita oinima ikwao aishe. Jesus oye aeke a shitwa kuJehova odikilila nomolwaasho ha ifanwa Omona waKalunga ‘Ewifa.’ (Johannes 1:14) Okwa kala yo ta longo e li Omupopikalelipo waKalunga nomolwaasho ha ifanwa ‘ondjovo.’ — Lesha Omayeletumbulo 8:22, 23, 30; Ovakolossi 1:15, 16.
2. Omolwashike Jesus e uyile kombada yedu?
Kalunga okwa li a tuma Omona waye kombada yedu okudja meulu eshi a lundululila omwenyo waye moshidalelo shokakadona Okajuda kedina Maria. Onghee hano, Jesus ka li e na xe wopanhu. (Lukas 1:30-35) Jesus okwa li e uya kombada yedu opo (1) a honge ovanhu oshili kombinga yaKalunga, (2) e va tulile po oshihopaenenwa shi na sha nanghee ve na okulonga ehalo laKalunga nokuli nongeenge va taalela omaupyakadi nosho yo (3) okuyandja omwenyo waye wa wanenena u ninge “oikulila.” — Lesha Mateus 20:28.
3. Omolwashike twa li twa pumbwa ekulilo?
Ekulilo olo ofuto oyo hai yandjwa okumangulula omunhu meemhango defyo. (Exodus 21:29, 30) Kalunga ka li a lalakanena ovanhu va kale hava fi nohava kulupa. Osho otu shi shii ngahelipi? Kalunga okwa li a lombwela omunhu wotete, Adam, a ti kutya ngeenge okwa nyono, ota ka fya. Ashike ngeno Adam ka nyonene, ngeno ina fya nandenande. (Genesis 2:16, 17; 5:5) Ombibeli oya ti kutya efyo “ole uya” movanhu aveshe omolwokunyona kwaAdam. Oludalo laAdam alishe ola fyuulula oulunde, nondjabi youlunde oyo efyo. Onghee hano, otwa pumbwa ekulilo opo tuha mone ondjabi youlunde oo twa fyuulula kuAdam. — Lesha Ovaroma 5:12; 6:23.
Olyelye a li ta dulu oku tu kulila mefyo? Ngeenge omunhu a fi, oha futile po ashike omatimba aye mwene. Kape na nande omunhu ina wanenena ta dulu okukulila ovanhu vakwao. — Lesha Epsalme 49:8-10.
4. Omolwashike Jesus a li a fya?
Mepingafano nafye, Jesus okwa li omunhu a wanenena. Nomolwaasho Jesus okwa li a fya omolwomatimba ovanhu, ndele hamolwomatimba aye mwene shaashi ye ina nyona sha. Eshi Kalunga a li a tuma Omona waye e tu file osha li euliko lohole yaYe inenenene yokuhola ovanhu. Jesus naye okwa li a ulika kutya oku tu hole eshi a dulika kuXe nokwa yandja omwenyo waye omolwomatimba etu. — Lesha Johannes 3:16; Ovaroma 5:18, 19.
5. Jesus ota ningi shike paife?
Eshi Jesus a li kombada yedu, okwa li a velula ovanaudu, a nyumuna ovafi nokwa xupifa ovanhu moiponga. Kungaho, okwa li a ulika osho ta ka ningila ovanhu aveshe ovaduliki monakwiiwa. (Mateus 15:30, 31; Johannes 5:28) Konima eshi Jesus a fya, Kalunga okwa li e mu nyumuna e li omunhu wopamhepo. (1 Petrus 3:18) Opo nee, Jesus okwa ka kala omutumba kolulyo laKalunga a teelela a pewe eenghonopangelo dokupangela edu alishe e li Ohamba. (Ovaheberi 10:12, 13) Paife Jesus ota pangele meulu e li Ohamba novashikuli vaye kombada yedu otava udifa onghundana iwa mounyuni aushe. — Lesha Daniel 7:13, 14; Mateus 24:14.
Mafiku, Jesus ota ka longifa eenghonopangelo daye e li Ohamba opo a xulife po okumona oixuna akushe nosho yo ovo have ku etifa. Ovanhu aveshe ovo ve na eitavelo tali longo muJesus nohava dulika kuye otava ka kala nomwenyo moparadisa kombada yedu. — Lesha Epsalme 37:9-11.


text:
OSAPI YO KONDYE | OKUTI SATANASI OMUNTHU UMWE?
Okuti Satanasi Okuekahi?
“Ame nekulila ko El Salvador. Tyina ankho nehetavela, me umphopila okuti, ‘Eliapu maliya okukupola!’ Iya ame andyikumbulula okuti, ‘Liye limphole!’ Ame ndyitavela okuti kuna Huku, mahi hitavela okuti kuna Satanasi.”
—ROGELIO.
Okuti noove usoka nga Rogelio? Kuove onondaka mbukahi pombuelo ombupi usoka okuti mbaviuka?
Satanasi hamunthu wotyotyili; otyilekeso vala tyovivi.
Satanasi okuekahi, mahi kesukile unene novanthu.
Satanasi oandyu ina epondolo ihongiliya ovanthu.
Kese mbumwe ponondaka ombo, kuna ovanthu vembutavela, hamwe ovanyingi. Mahi tyilityili ombupi puombo, mbaviuka? Ongetyi, inkha Satanasi keko, vana vetavela kwe vayondyua. Inkha Satanasi okuekahi, mahi kesukile novanthu, muaina ovanyingi vena vala owoma tyehena ehunga. Mahi, inkha Satanasi omuyondyi opo omukalavi tyipona etyi ovanthu vasoka.
Tutalei oñgeni Ovihonekwa Vikola vikumbulula omapulo aa: Oityi ine olie Satanasi


text:
Ehipululo 38: Ovalavi 12
TALA vala ovinyango viatyindwa novalume ava. Tala vala ono uva ombu ononene. Tyesukisa ovalume vevali okuvityinda kotyimuti. Tala omakuyu noma romã. Ovinyango evi oviwa viatundapi? Viatunda kotyilongo tyo Kanaa. Hinangela okuti ko Kanaa oko ankho kukala Abraiau, na Isake, na Jako. Anthi mokonda yondyala, Jako nombunga yae availukila ko Egitu. Papita 216 omanima, iya Moisesi pahe ukahi nokukondola ova Isilayeli ko Kanaa. Vehika pomphangu imue mehoko itiwa Kades.
Ovanthu ankho vakala motyilongo tyo Kanaa onondingavivi. Moluotyo, Moisesi watuma ovalavi 12, iya evetolela okuti: ‘Talei ovanthu patyi vakala motyilongo, nokutala ankho vapama. Talei inkha ohika ikahi nawa pala ovikuna. Tupu amuetelelako ovinyango vimue.’
Etyi ovalavi vakondoka ko Kades, vatolela Moisesi okuti: ‘Tyotyili otyilongo otyo otyiwa.’ Opo valekese okuti otyilongo tyili otyiwa, vemulekesa ovinyango vaeta. Anthi ovalavi 10 avati: ‘Ovanthu vokukalamo ovanene nokuapama. Matukaipawa inkha tuendako okukevepola otyilongo.’
Etyi Ovaisilayeli veiva onondaka ombo avakala nouoma. Avati: ‘Inkha tuankhilile vala mo Egitu ine omehoko lino, ñgeno hahe. Pahe, matukankhila movita, iya ovakai vetu novana vetu avakatyinduapo. Tukoyei onkhalamutue onkhuavo apinge pu Moisesi, opo tukondoke ko Egitu.’
Anthi ovalavi vevali ankho vayumba onthumbi mu Yehova, iya avaovola okuhiliyisa ovanthu. Omanyina avo o Josue na Kalebe. Ovo avati: ‘Muhakalei nouoma. Yehova ukahi nonthue. Matyipepuka okuvepola otyilongo.’ Anthi ovanthu kavetavelele. Avahande okuipaa Josue na Kalebe.
Otyo tyanumanesa unene Yehova, iya atolela Moisesi okuti: ‘Nawike omunthu okupolelela po vomanima 20 manyingila motyilongo tyo Kanaa. Mokonda vamona omahuviso nalinga mo Egitu no mehoko, anthi nongotyo kavayumbile onthumbi muame. Moluotyo, mavakala nokuendaenda mehoko omanima 40 alo vankhia. Josue na Kalebe ovo vala mavanyingila mo Kanaa.
Números 13:1-33; 14:1-38.
Omapulo
- Tyina utala ono uva ombu polutalatu apa mbukahi ñgeni? Iya opi vekembupolele?
- Mokonda yatyi Moisesi ankho atumina ovalavi 12 kotyilongo tyo Kanaa?
- Oityi ovalavi ekwi vapopila Moisesi etyi vakondoka?
- Oñgeni ovalavi vevali ankho valekesa okuti vena onthumbi mu Yehova? Omanyina avo ankho ovalie?
- Omokonda yatyi Yehova anumanena? Iya oityi Yehova apopila Moisesi?
Omapulo omakuavo
- Tanga Números 13:1-33.
Ovalie vaholovonenwe opo vakalave otyilongo? Ankho vali nomphitilo onene yokulinga tyi? (Núm. 13:2, 3, 18-20)
Omokonda yatyi olusoke lwa Josue na Kalebe ankho luelikalela no luovalavi ovakuavo? Otyo tyitulongesa tyi? (Núm. 13:28-30; Mat. 17:20; 2 Cor. 5:7)
- Tanga Números 14:1-38.
Elondolo patyi tuna yokutehelela nawa, kombinga yokutomba vana vaholovonwa na Yehova? (Núm. 14:2, 3, 27; Mat. 25:40, 45; 1 Cor. 10:10)
Oñgeni Números 14:24 ilekesa okuti Yehova una esuko na kese umue povaumbili vae? (1 Reis 19:18; Pro. 15:3)


text:
Esapulo 4: Esunga Lieci va Pumbila Ocitumãlo Cavo
KALIYE kũlĩhĩsa eci ci kasi oku pita la Adama kuenda Heva. Ovo va tundisiwa vocumbo ce Edene. Ove hẽ wa kũlĩha esunga liaco?
Adama la Heva, va linga ocina cimue cĩvi. Omo liaco, Yehova wa va yambula. Nye va linga?
Ovo va linga ocina cimue Suku a va sapuilile okuti ka ci tava oku ci linga. Suku wa va handelekele okuti ci tava okulia kapako oviti viosi vi kasi vocumbo. Pole vokati kocumbo mua kala uti umue Suku a va sapuilile okuti ka ci tava oku lia kepako liaco, momo eteke vu liako haico vu fa. Uti waco wa kala wa Yehova. Etu tua kũlĩha okuti ka ca sungulukile okupa ocina cimue camãle. Ove hẽ ku tava okuti ocili? Nye ceya oku pita?
Eteke limue eci Heva a kala lika liaye vocumbo, onyõha yeya kokuaye. Sokolola ño handi! Onyõha ya sapuila Heva oco a lie kuti una Suku ava handelekele okuti ka ci tava oku liako. Pole, Suku eci a lulika olonyõha, ka vi lulikile luloño woku vangula lomanu. Omo liaco, onyõha ka ya kaile oku vangula luloño wayo muẽle. Omunu umue eye wa vanguila vokati konyõha. Helie omunu waco?
Omunu waco, ka kaile Adama. Citava okuti, omunu waco wa kala umue pokati komanu Suku a lulika tete osimbu handi ka lulikile oluali. Omanu vaco, ovangelo, pole etu ka tu pondola oku va mola. Umue pokati kovangelo vaco, weya oku linga ukuepela. Wa fetika oku sokolola okuti eye o sesamẽlavo efendelo ndeli lia Suku. Eye wa yonguile okuti omanu va pokola kokuaye okuti ku Yehova hakoko. Ungelo waco, eye wa vanguila vokati konyõha.
Ungelo waco wa kuata uloño woku yapuisa Heva. Wa sapuila Heva okuti nda walia kepako liuti waco o pondola oku kala nda Suku. Kuenje Heva wa tava kokuaye. Wa yunga kepako liaco, wa lia kuenje Adama wa liakovo. Omo lioku lia kepako liaco, Adama la Heva va lueya ocihandeleko ca Suku. Eli olio esunga lieci ovo va pumbila ocitumãlo cavo ceposo.
Suku wa likuminya okuti oluali luka kala vali ofeka yokaliye ndeci ca kala ocumbo Cedene. Vokuenda kuelilongiso lietu tuka konomuisa ndomo ove oka kuatisa kupange waco. Pole cilo, tu konomuisi handi eci ca pita la Adama kuenda Heva.
Efetikilo 2:16, 17; 3:1-13, 24; Esituluilo 12:9.
Apulilo
- Ndomo o ci lete vociluvialuvia cilo nye ci kasi oku pita la Adama kuenda Heva?
- Momo lie Yehova a va tundisila vocumbo?
- Nye onyõha ya sapuila Heva?
- Helie wa kala konyima yonyõha oku vangula la Heva?
- Momo lie Adama la Heva va pumbila ocitumãlo cavo ceposo?
Apulilo akuavo
- Tanga Efetikilo 2:16, 17 kuenda 3:1-13, 24.
Uhembi upi onyõha ya sapuila Heva watiamẽla ku Yehova? (Efet. 3:1-5; 1 Yoa. 5:3)
Nye tu lilongisila ku Heva? (Va Fil. 4:8; Tia. 1:14, 15; 1 Yoa. 2:16)
Adama la Heva va tambulula ndati eci va pulisiwa akandu avo? (Efet. 3:12, 13)
Momo lie va keruvi va kapiwile kutundilo wocumbo Cedene oku teyuila uviali wa Yehova? (Efet. 3:24)
- Tanga Esituluilo 12:9.
Satana wa siata oku litunda ndati koku tindula omanu kuviali wa Suku? (1 Yoa. 5:19)


text:
2
1 Angokeme, ene moloringine ombo kongono terimulu kanumu we manie naa purumu ene pilimele. 2 Enenga koleana ou naa ombo kolea aili Pillipai molorumulu kinie olionga kangikundu mindili siku olio ungu taka tonjiringi mele ene pilimele.* Nakolo pe Tesallonaika orumulu kinie ‘Kongono naa teangi.’ ningu kongono temolo aulkemo pipi singí teringi kinie** olionga Pulu Yemone olio lipe taponjirimu kinie pipili naa kolopo tondolo mundupu yunge temane peangamo ene topo sirimulu. 3 Olione enendo tondolo mundupu “Yesusi Kirasi piliengi!” nimulundu olione ungu mare lawa tepo pilipu naa nimbu, ‘Kalaro mololi uluma pea teamili.’ nimbu konopu talo pepili unguma naa nimbu, ‘Ene aulke tenga lupe pangi kene kondi tamili.’ nimbu kolo naa torumulu. Aku paa naa terimulu. 4 Pulu Yemone olio apurupe kanopalie ‘Nanga temane peangamo manda sumbi siku toko singí.’ nimbe kanopalie “Ningu sinjengi.” nirimu, akumunge ‘I siku i siku ningu siei.’ nilimo mele mindi alieli nilimolo. ‘Yambomane olio kanoko peanga kanoko kapi niengi.’ nimbu unguma andopo naa nimbu silimolo. ‘Olionga konopuma kanopa apurulimo Pulu Yemone kanopa peanga kanopili.’ nimbu kongono telemolo. 5 ⸤Olio sumbi sipu terimulu mele⸥ ene pilimele. Pulu Yemo walsilimelkanje yuni ‘Sike.’ nilkela. ‘Olio kinie ulu te teko konjengi kene ene kapi nimbu imbi ambolopo ola linjemili.’ nimbu unguma naa la nirimulu. ‘Enenga melema olio siengi.’ nimbu unguma naa la nirimulu. Kolo naa tokomolo ene pilimele; Pulu Yemone pilimola. 6 ‘Enene kepe ma kolea lupemanga yambomane kepe olio kapi niengi.’ nimbu Pulu Yemonga ungumu andopo naa nirimulu.
Sike olio Kirasini ‘Kongono tenjipai.’ nimbe lipe mundurumu yema* molorumulumunge ene lipu taponjipulie umbuni lipu sipu ⸤“Enene melema siku olio nokai.”⸥ nimbu tondolo mundupu nilimolkanje papu.** 7 Nakolo ⸤aku sipu naa nirimulu.⸥ Ene kinie molopolie ambomane enenga ambolangoma* taka liku nokoko ⸤ame siku⸥ molemele mele ene aku sipu nokorumulu. 8 Olio ene paa konopu monjipu kondo kolopolie ‘Pulu Yemonga temane peangamo topo siemili.’ nimbu mindi naa terimulu; ‘Ene lipu taponjimulundu olio umbuni mare membo mindili nomulu liemo uluri molo.’ nimbu konopu sipu terimulula.
9 Angokeme, ‘Olio ene kinie molopolie kongono temolondo mindili sipu kongono terimulu mele ene pilkimili.’ konopu lekero. ‘Olione ene Pulu Yemonga temane peangamo topo sipu molomolo kinie ‘Enene olio nokoko langi siengi.’ naa nimulú.’.* nimbu ipulueli kepe tangoli kepe kongono terimulu.** ⸤Aku kongonomo kou limulundu kongono tepo, ene lipu taponjipu kongono tepo, peatolo lipu tere lepo terimulu.⸥
10 Ene Kirasi ‘Sike.’ ningu tondolo munduku pilimele* yamboma pea tapu topo molorumulu kinie Pulu Yemone kanopa ‘ulu kake telime’ nimbe kanolemo uluma kinie, yambomane ‘ulu sumbi nilime’ ningu kanolemele uluma kinie tepo, ulu te tepo naa kenjirimulu akumu ene pilimele; Pulu Yemo pilimola. Olio “ulu te teko kenjiringi.” manda naa ningí. 11 Yemane enenga ambolangoma nokoko teko konjilimele mele olione ene aku sipu terimulu akumu ene pilimele. 12 ‘Ene konopu tondolo pupe konopu wayongo nipili molangi.’ nimbu, “ ‘Ye nomi kingi molopo kolea paa peanga, tondolo pa teli koleana molopo nokolio koleana* ene pea molamili wai.’ nimbe ene walsilimo Pulu Yemone kanopa peanga kanolemo mele mindi alieli teko molangi.” nimbu** paa tondolo mundupu mane sirimulu.
13 Alieli Pulu Yemo kinie “Ange.” nilimolo* akumunge ulu te pea pelemo. ⸤Akumu i sipe:⸥ Olio ene moloringine ombo Pulu Yemone olio ungu umbu tonjirimumu pilipulie nimbu sirimulu kinie mana yambo tene ungu te nimbe silimo kinie pilku limele mele mindi naa pilku liringi. Pilkulie ‘Akumu Pulu Yemonga ungumu ningu sikimili.’ ningulie pilku liringi. ⸤Akumu papu teringi.⸥ Aku ungumu paa sike Pulu Yemonga ungumu. Kanu ungumuni ene ⸤Kirasi⸥ ‘Sike.’ ningu tondolo munduku pilimele yambomanga konopumanga kongono telemo.
14 Angokeme, ene kinie ulu wendo orumu mele kolea Judia disiriki Pulu Yemonga yambo talape* moloringime kinie ou aku sipe wendo orumula. Ene Tesallonaika yamboma enenga pulu lemo yambomane ‘Mindili nangi.’ ningu teko kenjiringi mele, Judia koleana Kirasi Yesusi pea tapu toko molemele yambomanga pulu lemo Juda yambomane ou aku siku kepe ‘Mindili nangi.’ ningu teko kenjiringi.** Akumunge pilipulie ‘Ene ungu nimbu sirimulumu sike enene ‘Pulu Yemonga ungumu’ ningu, pilku liringi.’ nimbu pilimolo. 15 Juda yambomane ou Pulu Yemone ungu umbu tonjirimuma pilku yamboma ningu siringi yema* toko konjiku, pe Aili** Yesusi toko konjiringi yambomane pe olio kepe mindili liku siku toko makororingi. Pulu Yemone kanopa keri kanolemo uluma teko, yamboma kinie pali opa tou molemele. 16 ‘Olio Pulu Yemone Juda yambo naa molemele yamboma* lipe taponjipe, mindili nolemelka aulkena wendo lipe, yu kinie molko konjingí aulkena lipe monjimbe mele** naa niemili.’ ningu, olio andopo kanu yambo lupema ungu nimbu simulú aulkemo pipi singí telemele. Aku telemelemonga ene ulu pulu keri telemele mele alieli olandopa olandopa paa pea pali telemele, akumunge ulu pulu keri aisili ene kinie kamu pemba. Pe kinié Pulu Yemonga mumindili kolomba walemo ene molemelena koronga kamu kamu omba lemo.
17 Nakolo angokeme, ⸤Juda yambomane⸥ olio toko makororingi kinie olio ene mundupu kelepo tenga purumulu kinie* sike olio ene kinie tapu topo naa molemolo nakolo olionga konopumane ‘ene kinie tapu topo molemolo.’ konopu lemolo. ⸤Lapalini ambolangoma munduku kelko kolea suluna puku molko enenga ambolangoma konopu liku munduku pilku molemele mele⸥ olione aku sipu ene mundupu kelepo pupu laye kolo mindi molopolie, ene konopuni pilipu molopo ‘Ene paa kanamiliya.’ nimbu omolondo aulke te kororumulu. 18 ‘Olio ene molemelena omolo.’ nimbu terimulu. Na ⸤Pollo⸥ nanu kepe wale aisili kelepo ombó terindula, nakolo ⸤kurumanga nomi⸥ Setenene* ‘Molo.’ nimbe olio pipi sirimu. 19 Olionga Aili Yesusi Kirasi kelepa ombá kinie mele nambolkarene olio ‘Konopu tondolo pupili molangi.’ nimbé kinie yunge kumbikerena konopu sipu angilimoloye? Olione kongono tondolo mundupu tepo konjirimulu mele nambolka meltene ‘lipe ora sipili.’ nimbu membo pumulúye? Ene lipu taponjirimulu yamboma mindi kapi nimbu lipu ora simulú. Akumunge kepe ‘Ene molemelena wamili.’ nimbu terimulu. 20 Sike, ⸤olione ene lipu taponjirimulu kinie ene Kirasinge yamboma molko uluma telemelemonga⸥ ene mindi kanopo olio konopu peanga pepili molopo, ene kinie konopu silimolo.


text:
Esapulo 24: Yosefe wa Seteka Vamanjaye
YOSEFE wa yonguile oku kũlĩha nda vamanjaye ekũi va pongoloka kovilinga viavo vĩvi. Omo liaco, wa popia lavo hati: ‘Ene vulondavululi. Weyilili oku vanja usuke wofeka yetu.’
Ovo vo kumbulula vati: ‘Sio hacoko. Etu tuakuacili. Vosi yetu tu vamanji. Tua kala ekũi la vavali. Kuasula wa siala la tate, pole ukuavo keko.’
Yosefe wa lilekisa kokuavo ndu okuti ka va kolelele kuenje wa kuata Simeone wo kapa vokayike. Vakuavo wa va tiuwiya oco va ka tuale okulia kimbo liavo. Wa va sapuila hati: ‘Eci vu tiuka neneli manjene kuasula.’
Eci va tiukila ko Kanana va sapuila isiavo Yakoba ovina viosi va pita lavio. Yakoba weya oku sumua calua kuenje wa fetika oku lila loku popia hati: ‘Yosefe keko, Simione layevo wa siala. Omõlange Benjamini ka endi lene.’ Pole eci okulia kuavo kuapua, Yakoba wa tava okuti Benjamini enda lavo Kegito oku kopa okulia.
Eci va pitila Kegito Yosefe wa mola vamanjaye va kala loku iya. Eye wa sanjuka calua poku mola Benjamini. Pole pokati kavo lomue wa limbuka Yosefe momo eye wa kala omunu wa velapo vofeka. Noke Yosefe wa seteka vamanjaye ekũi.
Yosefe wa sapuila ukuenje waye oco a yukise okulia volonjeke via vamanjaye. Pole ovo ka va kũlĩhile okuti vonjeke yamanjavo Benjamini va kapamo okopo yopalata ya Yosefe. Eci va tunda vofeka Yosefe wa tuma akuanje vaye oco va va landule. Eci akuenje va va sanga va pula hati: ‘Nye wa nyaneli okopo yopalata ya cime cetu?’
Ovo va kumbulula hati: ‘Etu ka tua nyanele okopo. Nda umue pokati ketu wa sangiwa lokopo yaco a fe.’
Noke akuenje va fetika oku sandiliya volonjeke viavo kuenje okopo yaco va yi sanga vonjeke ya Benjamini. Akuenje va popia lavo hati: ‘Vosi yene ci tava oku enda pole Benjamini enda letu.’ Nye ovo va linga?
Vosi yavo va tiukila ku Yosefe Kegito la Benjamini. Yosefe wa sapuila vamanjaye hati: ‘Ene tiukili kimbo pole Benjamini o siala lame kuenje o linga upika wange.’
Yuda wa fetika oku popia hati: ‘Ame nda ndi tiukila ku tate pole manjange o siala, isia yange oka fa momo eye u sole calua. Citava okuti ame ndi kala upika wove kuenje manjange o tiukila kimbo.’
Yosefe wa limbuka okuti vamanjaye va pongoloka kovituwa viavo vĩvi. Kaliye tu konomuisi eci Yosefe a linga.
Efetikilo 42:9-38; 43:1-34; 44:1-34.
Apulilo
- Momo lie Yosefe a lundilila vamanjaye hati vakuakukũlĩhĩsa ofeka?
- Momo lie Yakoba a ecelelela okuti omõlaye kuasula Benjamini enda Kegito?
- Okopo ya Yosefe yopalata yeya ndati vonjeke ya Benjamini?
- Momo lie Yuda a liecela oco Benjamini a yovuiwe?
- Nye ca lekisa okuti vahuva a Yosefe va pongolokele?
Apulilo akuavo
- Tanga Efetikilo 42:9-38.
Olondaka via Yosefe kelivulu Liefetikilo 42:18 vieca elungulo lipi kuava va kuete ovikele vocisoko ca Yehova koloneke vilo? (Neh. 5:15; 2 Va Kor. 7:1, 2)
- Tanga Efetikilo 43:1-34.
Ndaño okuti Ruvene eye wa kala nuñulu, nye ci lekisa okuti Yuda eye wa kala kapitiya poku vangula la Yosefe? (Efet. 43:3, 8, 9; 44:14, 18; 1 Asa. 5:2)
Yosefe wa seteka ndati vamanjaye? Kuenda momo lie? (Efet. 43:33, 34)
- Tanga Efetikilo 44:1-34.
Enyango lipi Yosefe a linga oco vamanjaye ka va ko limbuke? (Efet. 44:5, 15; Ovis. 19:26)
Vahuva a Yosefe va lekisa ndati okuti ka va kuatele vali ukuse lamanjavo? (Efet. 44:13, 33, 34)


text:
Elivulu Liasapulo Embimbiliya
Elivulu eli li lombolola asapulo ocili. Asapulo aco vopiwa velivulu lia velapo okuti Embimbiliya. Olio li lombolola ovolandu atiamẽla koluali tunde eci Suku a fetika oku lulika ovina viosi toke koloneke vilo. Asapulo aco a tu sapuilavo eci Suku aka linga koloneke vi keya kovaso.
Elivulu eli li lombolola ocili Cembimbiliya. Olio li tu sapuila eci catiamẽla komanu vana va lomboluiwa Vembimbiliya kuenda eci ovo va lingaile. Handi vali, li lombololavo eci catiamẽla kelavoko Suku a eca komanu lioku kala otembo ka yi pui voluali luokaliye.
Velivulu eli, mu sangiwa eci ci soka 116 kasapulo. Asapulo aco a sokiyiwa volonepa ecelãla. Kefetikilo lionepa lonepa, ku sangiwa ocipama cimue ci lombolola loku teta onimbu ovolandu atiamẽla kasapulo a kuãimo. Asapulo aco, a lekisa ciwa ndomo ovolandu aco a pita. Ovo a kuatisa oku tepisa ciwa otembo kua pita ovolandu amue kuenda ovina vikuavo via lingiwa vokuenda kuotembo.
Asapulo aco, a lomboluiwa lonjila yimue ya leluka. Kokuene wamalẽhe, cika leluka calua oku litangela ene muẽle ovolandu aco. Ene vu lonjali, uka limbukavo okuti omãla vene vaka kuata esanju lialua poku va tangela ovolandu aco kuenda oku pitololamo. Uka limbuka okuti, elivulu eli ka li kuatisa lika omãla pole li kuatisavo akulu.
Ovipama Viembimbiliya, vi sangiwa lika kesulilo liocipama locipama. Omo liaco, poku tanga ocipama cimue cesapulo, tangavo ovinimbu viaco Viembimbiliya via tukuiwa.
Velivulu lilo, ovinimbu viaco Viembimbiliya, via sonehiwa. Ovio via sonehiwa lonjila yimue okuti omãla va kuata elomboloko liwa. Ovinimbu Viembimbiliya via tukuiwa, vi sangiwa kesulilo liocipama locipama.


text:
Esapulo 1: Suku o Fetika Oku Lulika Ovina
OVINA viosi viwa tu kuete, via tunda ku Suku. Eye wa lulika ekumbi oco li tu ĩhe ocinyi kutanya, kuenda osãi lolombungululu oco tu kale locinyi kuteke. Suku wa lulika ongongo oco tu tungemo.
Pole ekumbi, osãi, olombungululu, kuenda ongongo, havioko ovina viatete Suku a lulika. Ove hẽ, wa kũlĩha ocina catete Suku a lulika? Suku tete wa lulika omanu vamue va lisetahãla laye. Ndeci ka tu pondola oku mola Suku, haico ka tu pondolavo oku mola omanu vaco. Vembimbiliya omanu vaco, va tukuiwa hati ovangelo. Suku wa lulika ovangelo oco va kale kumue laye kilu.
Ungelo watete Suku a lulika, wa kala ungelo umue o likasi. Eye wa kala omõla watete wa Suku kuenda wa talavaya kumue la Isiaye. Ungelo waco wa kuatisa Suku koku lulika ovina vikuavo ndeci: Ekumbi, osãi, olombungululu, kuenda ongongo.
Ongongo hẽ ya kala ndati? Kefetikilo, vongongo ka mua kaile oviendalomuenyo. Oyo ya kala ño upolokoso okuti ya ñualiwile lovava alua. Pole Suku wa yonguile okuti vongongo mu kala omanu. Omo liaco, Eye wa fetika oku lulika ovina vialua. Nye Eye a linga?
Catete, vongongo mua sukilile ocinyi. Kuenje Suku wa lulika ocinyi cutanya oco ci tuile vongongo. Eye wa cilinga lonjila yimue okuti ku kala epuluvi liutanya kuenda liuteke. Noke Suku wa kongela pamosi ovava a kala vepuluvi lilu kuenje kueya ongongo yakukuta.
Voluali ka mua kaile lacimue. Oluali lua kala ndeci lu molẽha vociluvialuvia cilo. Ka mua kaile olonelẽho ndaño oviti ale ovinyama. Vokalunga ka mua kailevo oviendalomuenyo. Suku handi wa kuata upange walua woku finisa ongongo okuti mu tunga omanu kuenda ovinyama.
Yeremiya 10:12; Va Kolosai 1:15-17; Efetikilo 1:1-10.
Apulilo
- Ovina viosi viwa via tunda pi? Ci tava hẽ okuti o tukulako vimue?
- Nye Suku a lulika tete?
- Momo lie ungelo watete a tukuiwila okuti umue olikasi?
- Lombolola ndomo ilu lieve lia kala kefetikilo. (Tala ociluvialuvia.)
- Suku wa fetika ndati oku pongiya ilu lieve oco mu kale ovinyama kuenda omanu?
Apulilo akuavo
- Tanga Yeremiya 10:12.
Ovituwa vipi via Suku vi limbukiwila kovina a lulika? (Isa. 40:26; Va Rom. 11:33)
- Tanga Va Kolosai 1:15-17.
Onepa yipi Yesu a kuata koku lulika ovina? Kuenda eci ci tu vetiya oku u tenda ndati? (Va Kol. 1:15-17)
- Tanga Efetikilo 1:1-10.
Helie wa lulika ongongo? (Efet. 1:1)
Nye ca lulikiwa keteke liatete? (Efet. 1:3-5)
Tukula eci ca lulikiwa keteke liavali. (Efet. 1:7, 8)


text:
Ehipululo 20: Dina Welipaka Movitateka
ULUETE ovalie Dina akatalelapo? Ukatalelapo ovahikuena vamue vomo Kanaa. Okuti tate yae Jako wahambukilue? Opo utyivile okukumbulula epulo olio, nkhele hinangela oityi Abraiau na Isake ankho vasoka kombinga yovakai vomo Kanaa.
Okuti Abraiau wahandele omona wae Isake anepe omuhikuena womo Kanaa? Au, kahandele. Okuti Isake na Rebeka ankho vahandele omona wavo Jako anepe omuhikuena womo Kanaa? Au, kavahandele. Utyii omokonda yatyi?
Omokonda ovanthu vomo Kanaa, ankho vafenda ono huku mbomatutu. Ankho havanthuko ovawa vetavela okulinepa navo. Tupu, ankho havanthuko ovawa vetavela okukala omapanga. Moluotyo tupondola okukala nonthumbi yokuti Jako ankho kahambukilwe omona wae okulinga oupanga novahikuena vomo Kanaa.
Dina welipakele movitateka ovinene. Uluete omukuendye ou womo Kanaa polutalatu apa, ukahi nokutala Dina? Enyina liae o Sikem. Onthiki imue puetyi ankho Dina akatalelapo vakuavo, Sikem wemukuata kononkhono iya alangalapo nae. Otyo ankho tyapenga, mokonda vokuelinepa, ovo vala vapondola okulala pamue. Moluotyo, otyipuka otyo otyivi Sikem alinga Dina, tyaetele ovitateka ovinene.
Etyi onomphange mba Dina vetyiiva avanumana unene. Simiau na Levi vanumanene unene, iya avapolo omitunga, okukalwisa ovalume vomepundaumbo olio. Ovo no nondenge mbavo, avaipaa Sikem novalume ovakuavo. Jako anumana unene, mokonda yotyipuka otyo otyivi tyalinga ovana vae.
Ovitateka ovio viahimbikile ñgeni? Omokonda ya Dina walingile oupanga novanthu vehetavela ovitumino via Huku. Onthue katuhande okulinga oupanga novanthu ngovo. Ine tuhanda?
Gênesis 34:1-31.
Omapulo
- Omokonda yatyi Abraiau na Isake ankho kavahande ovana vavo velinepe novanthu votyilongo tyo Kanaa?
- Okuti Jako wetavelele ovana vae ovahikuena valinge oupanga novahikuena vomo Kanaa?
- Omulume ou polutalatu apa ukahi nokutala Dina, olie? Otyipuka patyi otyivi omulume ou alinga Dina?
- Etyi Simiau na Levi veiva etyi tyapita nomphange yavo Dina, oityi valinga?
- Jako wahambukilwe netyi tyalinga ovo Simiau na Levi?
- Ovitateka ovio aviho mombunga viahimbikile ñgeni?
Omapulo omakuavo
- Tanga Gênesis 34:1-31.
Oupanga una Dina alingile novahikuena vomo Kanaa, ankho welihakelemo vala? Tyihangununa. (Gên. 34:1)
Dina wanyona oumphembela wae. Omokonda yatyi oe muene welipele onkhali oyo? (Gál. 6:7)
Oñgeni ovakuendye no vahikuena hono vapondola okulekesa okuti ongeleka ya Dina yeveavela elondolo? (Pro. 13:20; 1 Cor. 15:33; 1 João 5:19)


text:
1. Omo lia vika vimamuna via kala na seho kuli etu?
Yehova ua tu tuvakana ku mana. Ngue cisemi ua cilemo, Yehova ue ku tu lela. Cikuavo, te ka tondele tu li tuamenene etu vavene. (Yelemiya 10:23) Ngeci mua vanike va fuila ku tambula vimamuna ku visemi, tu va vose tua fuila ku tambula vimamuna kuli Njambi. (Isaya 48:17, 18) Vitume via mu Mbimbiliya vieku tu hana vimamuna vize via pua vuana vua Njambi.—Tanda 2 Timoteo 3:16.
Vitume na masiko a Yehova vieku tu longesa njila ya cili ya muono ua lelo kaha vieku lekesa naua vati tu hasa ku ka uana muono ka ue ku hua ku lutue. Mu ku linga Njambi ikeye ua tu tangele, ngeci ua tu hana masiko na vitume, omo liaco tua pande ku viukilila muku a niunga.—Tanda Visamo 19:7,11;Ku-Solola 4:11.
2. Vitume via Mbimbiliya via pua vika?
Vitume via Mbimbiliya via pua vusunga vua kuputukila. Kaha Masiko eku handeka mpundu ha cimo cimpande. (Ndeutelonomi 22:8) Tu na pande ku pangesa visinganieka linga tu ivuisise vati vimo vitume vieku panga ha vintsimbu vimo. (Visimo 2:10-12) Mbimbiliya ya longesa nguayo muono ua pua vuana vua tu hana Njambi. Vitume viaco vieku tu endesa nga tu li muku panga, ni ku ndzivo na mu vungendzi. Vieku tu kuasa ku litenga ku via ku pihia.—Tanda Vilinga 17:28.
3. Masiko aka avali ku livanga?
Yesu ua handekele masiko avali a seho ya kama. Lia kuli vanga lia solola vutumbe vua muono ua muntu—vua ku tantekeya Njambi, ku mu lema na ku mu pangela mu miono yetu. Eli lisiko lia ku livanga tu na pande ku lihaka mu vihangulo viose via mu muono. (Visimo 3:6) Vaze veku niunga eli lisiko veku likuata vusamba na Njambi, va ka kala na ndzolela ya vusunga na ku tambula muono ka ue ku hua.—Tanda Mateo 22:36-38.
Lisiko lia mu civali li hasa ku tu kuasa ku yoya mu ciyulo na vakuetu. (1 Kolintu 13:4-7) Nga tu niunga eli lisiko tu ka hasa ku kavangeya lungano lua Njambi na ku mona vantu ngue mue ku va muena ikeye.—Tanda Mateo 7:12;22:39, 40.
4. Vati vitume via Mbimbiliya vieku tu kuasa?
Vitume via Mbimbiliya vieku longesa vusoko kuli pandakana mu cilemo. Vitume via Mbimbiliya vieku longesa vusoko kuli pandakana mu cilemo (Kolose 3:12-14) Lizi lia Njambi lieku niunga naua vusoko mu ku longesa citume cikuavo— nguaco vulo kuvua pandele kutsa.—Tanda Njenisisi 2:24.
Ku kavangeya vilongesa via Mbimbiliya, vi hasa ku niunga vupite vuetu na vi singanieka vietu. Ku vipanga via vingi veku tonda vantu vakua vusunga na ku takama. (Visimo 10:4, 26; VaHevelu 13:18) Lizi lia Njambi lia tu longesa naua ngualio tua pande ku viukilila na vize vi tuli navio na ku haka seho ku vusamba vuetu na Njambi ku tuvakana vupite.—Tanda Mateo 6:24, 25,33;1 Timoteo 6:8-10.
Ku kava vitume via Mbimbiliya ceku niunga cihindu. (Visimo 14:30; 22:24, 25) Ku kava masiko a Njambi ku tuala ha ku penda ce ku tu niunga ku mavezi aku pihia na ku li vulumuna. (Visimo 23:20) Yehova ua tu tavesa ku nua vuala vunoni tu na pande ku puisamo. (Visamo 104:15; 1 Kolintu 6:10) Vitume via Njambi vieku tu kuasa ku niunga kati lika vilinga vunoni na visinganieka vietu. (Visamo 119:97-100) Vakua Kilistu va vusunga kave ku niunga lika masiko linga va uanemo vukuasi. Vunoni muomu va tonda ku singimika Yehova.—Tanda Mateo 5:14-16.


text:
Nye ci Kuatisa Epata Oku Kuata Esanju?
O sima hẽ okuti . . .
ocisola?
olombongo?
ovina vikuavo?
CECI EMBIMBLIYA LI POPIA
“Ava va yeva ondaka ya Suku kuenje va yi pokola, va sumũlũha!”
CECI OLONDAKA EVI VI LOMBOLOKA KOKUOVE
Sanga ocisola cocili.
Sanjukila esumbilo liocili.
Sanjukila oku kolapo kuocili.
TU TAVA HẼ KOVINA EMBIMBILIYA LI POPIA?
Tu tava omo liasunga avali a kuãimo ndeci:
Suku eye Usovoli wepata. Embimbiliya li popia hati, “apata osi a tukula . . . onduko ya Suku.” (Va Efeso 3:14, 15) Olondaka evi vi lekisa okuti Yehova eye wa lulika apata osi. Momo lie olondaka evi vi kuetele esilivilo?
kũlĩhĩsa ndoco: Nda wa lia okulia kumue ku pepa, kuenje o yongola oku kũlĩha ovina via kapiwa vokulia kuaco, helie o sukila oku pula? O pulisa omunu wa teleka okulia kuaco.
Cimuamue haico tu linga okuti, oco tu kũlĩhe ovina vi pondola oku kuatisa epata, tu sukila oku sanda olonumbi via Yehova Usovoli wepata.
—Efetikilo 2:18-24.
Suku o ku tata ciwa. Apata a sukila oku pokola kalungulo a Yehova a sangiwa Vondaka yaye. Momo lie? Momo ‘wa siata oku tu tata ciwa.’ (1 Petulu 5:6, 7) Yehova wa ku kapako
—kuenda alungulo aye a pondola oku ku kuatisa! —Olosapo 3:5, 6; Isaya 48:17, 18.
SOKOLOLA EPULILO ELI
O pondola ndati oku kala ulume uwa, ukãi, ale onjali yiwa?
Embimbiliya li tambulula epulilo eli kelivulu lia VA EFESO 5:1, 2, kuenda VA KOLOSAI 3:18-21.