text:
1Olio [ ‘Sika’ nimbu] kuru mondopo siye naa kololemolo yombomane konopu tondolo naa pulimú yomboma ‘Yesusi ambolko kondangi.’ nimbu ononga umbunama pea mendepo, olio oliolio konopu sipu molomolo uluma mindi naa samili. 2Olio yu-mele-mele ‘Karasinga yomboma ‘Karasi yu sika.’ ningu kuru mondolemele mele siye naa kolko yu tondolo munduku ambolangi.’ nimbu ono lipu tapondomolondo kanoko peanga pilielemele uluma samili. 3Olio pilielemolo, [Pulu Yemone mana lipa mundorumu ye nokoli] Karasi kepe yu yuyu ‘konopu sipu molombo uluma sambo.’ naa nirimu kanumu. Yuni pilipa serimu mele Pulu Yemonga bokuna molemo mele i-sipa: [Konane se torumu ye nokoli kingi Depitinga opa-toumane Depiti yu-kinia seringi mele Depitini Pulu Yemondo nirimu mele pe Karasi-kinia wendo ombá mele walu lipa sere lendepa nirimu. Depitini konane nimba Pulu Yemondo nimbale:] “Yombomane nu ungu-taka tondoko marake selemele akumu na pea selemelela.” [nirimu.] 4U [Pulu Yemonga] bokuna imbi toringi aku ungumane pali olio mane simbando molemo. ‘Olionga konopu tondolo pupili siye naa kolopo Karasi ambolopole ‘Pulu Yemone olio lipa tapondomba walemo sika ombá.’ nimbu kuru mondopo nokopo molamili.’ nimba Pulu Yemone ‘Aku unguma piliangi kene bokuna tangi.’ nirimu-na toringi molemo. 5‘Konopu tondolo pupili siye naa kolko Karasi ambolangi.’ nilimú Pulu Yemone ‘Ono Karasi Yesusi sepa molemo mele manda manjiku seko molemele yomboma anju yando konopu seluna pupili manda molangi.’ nipili. 6‘Ono pali konopu seluna pupili molkole olionga Ye-Awili Yesusi Karasinga Lapa Pulu Yemonga imbimu ambolko paka tondangi.’ nimba ‘aku siku molangi.’ nirimu. 7Pe kiniá ono Karasinga yomboma molemele kene ‘Pulu Yemonga imbimu ola molopili.’ ningu Karasini onondo “Pea kopu sepo molamili waa.” nirimu mele aku siku onone ononga yomboma anju yando “Pea kopu sepo molamili waa.” nieyo. 8Nane ono [Romo yomboma] nimbu sikiru: Karasini ‘Pulu Yemone ‘sika nilimú’ ningu piliangi.’ nimba, ‘Pulu Yemone anda-kolepalindu wendo ombá mele nimba panjerimu mele paa sika wendo okomo piliangi.’ nimba, ‘Juda yombo naa molemele yombomane Pulu Yemo kondo kolopa lipa tapondólimunga Pulu Yemo yunga imbimu ambolko paka tondangi.’ nimba, Karasi yu Juda yombomanga kendemande-yemo omba molorumu. Juda yombo molemele yombomando ungu se aku sipa mele Pulu Yemonga bokuna toringi molemo kanumu. Akumu i-sipa: ‘Isirele yombomanga talapena naa molemele yomboma molongena nane nu kape nimbu, konane nimbu nunga imbi ambolopo paka tondombo.’ nimba molemo kanumu. 10Ungu se lupa nimba molemóla. Akumu i-sipa: ‘Isirele yombomanga talapena naa molemele yomboma, ono Pulu Yemonga [Isirele] yomboma-kinia pea konopu siku molangi.’ nimba molemo. 11Ungu se lupa i-sipala: ‘Isirele yombo naa mololi yomboma, Ye-Awilimu kape niengi. Yombomane pali yu kape ningu konane nieyo.’ nimba molemo. 12Pulu Yemone ungu-umbu tondorumuma pilipa yomboma nimba sirimu ye Aisayane ungu se pea nimbale: “Jesini kalopa limba yemo ombá. Yu omba Isirele talapena naa molemele yombomanga ye nokoli kingimu molopa ono nokomba. Onone ‘Yu olio lipa tapondomba.’ ningu pilku nokoko molonge.” nirimu. 13Mini Kake Sélimunga tondolomone ono Pulu Yemo “Sembó.” nimba panjerimu mele ‘Sika aku sembá.’ ningu kuru mondolemele mele ‘Pe siye naa kolko ‘Sika.’ ningu kuru paa mondoko mololko mindi pangi.’ nimba, ono ‘Sika.’ ningu kuru mondolemelemonga pulumu Pulu Yemo yuni ono ‘Sika.’ ningu kuru mondolemele kanu ulumuni ‘Ono konopu awili seko siku konopu pe nipili molangi.’ nipili. 14Nanga ango-keme, ‘Ono sika ulu peangama mindi alieli seko molko, unguma pali sika pilku kondoko, anju yando manda mane singí tondolomo sika ono-kinia pelemo.’ nimbu tondolo mundupu kuru mondolio. 15Ungu mare ‘Ono kelko piliangi.’ nimbu na pipili naa kolopo tondolo mundupu pepá tondu. ‘Na kongono paa peanga se siembo.’ nimba Pulu Yemone 16na nimba taltopa ‘ ‘Karasi Yesusinga kongonomo sendambo.’ ningu Juda yombo naa molemele yomboma liku tapondani.’ nirimumunga aku sendu. ‘Yombo-lupamane Pulu Yemo popo toko kalko silimilima kanopa peanga pilielemo mélema mele molko, Mini Kake Sélimuni ‘Ono Pulu Yemonga yombo manjiku molko, yombo kake selima molangi.’ nipili.’ nimba Pulu Yemone na ‘Yombomanga popo tondoli yemo molko yomboma semane peangamo toko siliku andani.’ nimba na nimba taltorumumunga aku sipu ono ungu mare tondolo mundupu nimbu sipu pepá tondu. 17Akumunga, na Karasi Yesusi-kinia pea kopu sepo kongono selembolomonga Pulu Yemonga kongonomo sendeliomonga na ‘Papu selio.’ nimbu pilipu konopu siliu. 18Nane ungu se lupa paa naa nimbu simbú. Karasini na lipa tapondolemo-na nane ungumu nimbu sipu ulu-[tondolo] mare seliomonga yombo-lupama Pulu Yemonga unguma pilku liku selemele aulkamo akisindendu ulu akuma mindi nimbu simbú. 19Mini Kake Sélimuni na tondolo sirimumunga nane ulu-tondolo mare serindu-na kanokole yombo-lupama aku seringi. Aku kongonomo sembondo Karasinga semane peangamo pali kolea-awili Jerusalleme pulu polopo topo sipuli koleamanga pali topo silipu pumbu kolea Illirikame poropinji topo sipu pora sirindu. 20U kepe kiniá yandopa yandopa kepe, ‘Karasinga imbimu naa pilielemele koleamanga yunga semane peangamo ‘paa piliangi.’ nimbu andopo topo siembo.’ nimbu pilielio. ‘ ‘Ye sene ulka ponga u polorumuna ola ulka naa takambo.’ nimbu aku sipu sambo.’ nimbu pilielio. 21[Nane ‘Sambo.’ konopu lelio mele] bokuna ungu se molemo, akumu i-sipa: ‘Yombo u yunga semanemo naa toko siringi yombomane yu kanonge. Ungumu naa pilieringi yombomane aku ungumunga ungu-pulumu pilingí.’ nimba molemo. [Aku sipa mele nane ‘ungu naa pilieringi yomboma nimbu siembo.’ konopu lelio.] 22Aku nimbu pilipu aku kongonomo u ya sepo molio kongonomone ono Romo yomboma ombo kanombo aulkamo wale awisili pipi silimú. 23Aku-sipa na-kolo kiniá i koleamanga na kongono sembó mare naa lemó, nane kalia-ingi awisili ‘Ono ombo kanamboa!’ konopu lepo molorundu, akumunga 24‘na kolea Sipéne pumbúndu u ono ombo kanopole pumbú.’ konopu lekero. ‘Na ono-kinia konopu sipu pea kopu sepo molomolo kinia pe na liku tapondoko kolea Sipéne mundu-pangi.’ nimbuli ‘Aku sipu sembó.’ konopu lepo molio. 25Kiniá aku selka-na-kolo iseli-u Pulu Yemonga yombo Jerusalleme molemelema pumbu lipu tapondo-pukuru. 26[Karasinga yombo] kolea Masedonia kinia Akaya poropinjitolonga moloringi yombomane Pulu Yemonga yombo Jerusalleme moloringimanga yombo koropama liku tapondongendo kou-mone pilku liku popenge seko liku maku toringi [kou-monema simbú pukuru]. 27Onono pilkuli ‘Aku samili.’ ningu pilku liku popenge seko siringi-na-kolo pundu mele toringila. Yombomanga minima lipa tapondolemo mélema u Juda yomboma-kinia perimu aku Pulu Yemonga méle peangama yombo-lupama-kinia naa perimu akuma siringi akumunga yombo-lupamane pundu mele tongendo kangikundu lipa tapondomba mélema Juda yomboma sikimili akumu papu sekemele. 28Akumunga na i kongonomo sepo pora simbundu u Jerusalleme pumbu [kolea Akaya kinia Masedonia poropinjitolo yombomane liku maku toko na siringi] kou-monema yomboma sindi-pumbuli nimbúmuni, pe kolea Sipéne pumbúndu u kolea-awili Romo ombo ono kanombo. 29Na pilkiru, ombó kinia Karasini ono sepa kondomba ulu paa awisili na membo ombó. 30Ango-keme, nane onondo tondolo mundupu nimbuli: “Na ‘Lipu tapondamili.’ ningu na-kinia kála seko Pulu Yemo nanga ningu mawa sendeko molangi.” nikiru. ‘Ye-Awili Yesusi Karasi sika.’ nimbu kuru mondolemolomonga kepe, Mini Kake Sélimuni olio anju yando konopu mondolemolo ulumu silimúmunga kepe, akutolonga ‘aku sendangi.’ nimbu mawa sekero. 31Pulu Yemondo nanga ningu mawa sendekole, ‘Kolea Judia disiriki Karasinga semanemo naa pilku liltingi yombomane na seko kinjiku mindili naa siengi. Nane Pulu Yemonga yombo Jerusalleme molemelema lipu tapondombo kinia kanoko peanga piliangi.’ nieyo. 32‘Na Pulu Yemone ‘Manda, pu.’ nimu liemu ono molemelena na konopu silipu ombo ono-kinia pea wale mare kopu sepo molomolomonga kelepa konopu enge nipili.’ ningu aku siku Pulu Yemo mawa sendayo. 33‘Yomboma konopu pe nipili taka leko molangi.’ nilimú Pulu Yemo ono-kinia pali molopili. Sika aku sepili.
Copyright
Learn More


c: text/html

text:
Omapulo a dja kovaleshi
Omuyapostoli Paulus okwa ti kutya Jehova ‘ite tu efa tu yelekwe nomayeleko e dule eenghono detu.’ (1 Kor. 10:13) Mbela osho osha hala okutya Jehova oha tale komesho yefimbo kutya omayeleko elipi hatu dulu okulididimikila, ye ta hoolola kutya elipi ta ka efa tu pite muo?
Natu ka taleni ngeenge etaleko olo oli li ngoo pandunge. Omumwatate umwe, oo omonamati waye a li e lidipaa, okwa li a pula a ti: ‘Mbela Jehova okwa li a tala komesho yefimbo ngeenge ame nomukulukadi wange ohatu dulu okulididimikila efyo lomonamati wetu oo e lidipaa? Mbela okwa efa oshinima osho shi tu ningilwe molwaashi okwa li e shii kutya ohatu dulu oku shi lididimikila?’ Oshi li ngoo pandunge okudiladila kutya Jehova oha kala a nuna oiningwanima yonhumba yokondadalunde mokukalamwenyo kwetu?
Eshi twa konakona moule eendjovo daPaulus odo tadi hangwa mo 1 Ovakorinto 10:13, otwa fika pexulifodiladilo eli kutya: Kape na etomheno lopamishangwa lokwiitavela kutya Jehova oha tale komesho yefimbo kutya omayeleko elipi hatu dulu okulididimikila, ye ta hoolola kutya elipi ta ka efa tu pite muo. Natu ka taleni komatomheno ane kutya omolwashike hatu dulu okufika pexulifodiladilo olo.
Shotete, Jehova okwa pa ovanhu oshali yemanguluko lokuninga omatokolo. Okwe tu pa ehoololo tu hoolole onghedi yokukalamwenyo oyo twa hala. (Deut. 30:19, 20; Jos. 24:15) Ngeenge otwa hoolola ondjila ya yuka, ota ka wilika eenghatu detu. (Omayel. 16:9) Ashike ngeenge otwa hoolola ondjila ya puka, ohatu ka mona oilanduliko. (Gal. 6:7) Ngeno Jehova oku kale te tu hoololele omayeleko oo tu na okupita muo, kungaho otashi ka kala sha fa ine tu pa oshali yemanguluko lokuninga omatokolo.
Oshitivali, Jehova ihe tu amene koiningwanima oyo hai holoka po ‘efimbo nombadilila.’ (Omuud. 9:11, NW) Oiningwanima inyanyalifi noya nyika oushada ohai dulu okuholoka po molwaashi twa hangika tu li ponhele ya puka pefimbo la puka. Pashihopaenenwa, Jesus okwa li a popya shi na sha noshiningwanima osho sha li sha kwatela mo ovanhu 18 ovo va file eshi va wilwa koshungo, nokwa ulika kutya oinima ya tya ngaho ihai ningwa molwaashi kutya ehalo laKalunga. (Luk. 13:1-5) Onghee hano, kashi li pandunge okudiladila kutya Kalunga oha kala a nuna komesho yefimbo kutya olyelye ta ka xupa ile ta ka fya omolwoiningwanima oyo hai holoka po ombadilila.
Oshititatu, keshe umwe womufye okwa kwatelwa mo momhata yokukala omudiinini. Dimbuluka kutya Satana okwa li a shonga oudiinini wovapiya vaJehova, eshi a ti kutya itatu dulu okukala ovadiinini kuJehova ngeenge twa taalela omayeleko. (Job 1:9-11; 2:4; Eh. 12:10) Ngeenge Jehova okwe tu kelele tuha taalela omayeleko onhumba molwaashi e wete kutya itatu dulu oku e lididimikila, mbela osho itashi ka weda ko komhata yaSatana eshi a ti kutya ohatu longele ashike Jehova omolwomahalo okuliholamwene?
Oshitine, Jehova ina pumbwa okushiiva keshe shimwe osho hashi tu ningilwa. Ediladilo olo kutya Kalunga oha hoolola komesho yefimbo omayeleko oo hatu ka kala twa taalela, otali yandje ediladilo kutya Jehova oku shii keshe shimwe kombinga yonakwiiwa yetu. Ashike etaleko la tya ngaho ka li li pamishangwa. Oshoshili kutya Kalunga ota dulu okushiiva onakwiiwa. (Jes. 46:10) Ashike Ombiibeli oya ulika kutya oha hoolola noukeka ngeenge tashi uya pokushiiva kombinga yoiningwanima yomonakwiiwa. (Gen. 18:20, 21; 22:12) Jehova oha longifa eenghono daye pandjele dokushiiva onakwiiwa nohe shi ningi nefimaneko omolwemanguluko letu lokuninga omatokolo. Osho osho tu na okukala twa teelela kuKalunga ketu oo a lenga emanguluko letu, naalushe ohe tu pe oiteelelwa yaye te shi ningi pandjele. — Deut. 32:4; 2 Kor. 3:17.
Mbela eendjovo daPaulus odo tadi ti: “Kalunga ite mu efa mu yelekwe nomayeleko e dule eenghono deni” oda hala naanaa okutya shike? Paulus okwa popya osho Jehova ha ningi pefimbo opo hatu yelekwa. * Eendjovo domuyapostoli otadi tu shilipaleke kutya nande otu lihange momayeleko mokukalamwenyo kwetu, Jehova ote ke tu kalela noshisho ngeenge otwe mu lineekela. (Eps. 55:22) Eendjovo daPaulus odo tadi hekeleke oda kanghamena koitwa ivali ya fimanenena.
Shotete, ohatu kala twa taalela omayeleko ‘opanhu.’ Omayeleko oo hatu shakeneke okwa faafana naao ovanhu aveshe hava shakeneke. Omayeleko a tya ngaho ohatu dulu oku e lididimikila ngeenge otwe lineekela muKalunga. (1 Pet. 5:8, 9) Mo 1 Ovakorinto 10:13, Paulus okwa li ta ulike komayeleko oo Ovaisrael va li va taalela eshi va li mombuwa. (1 Kor. 10:6-11) Omayeleko aeshe oo okwa li haa shakenekwa kovanhu aveshe, nOvaisrael ovadiinini ova li tava dulu oku e lididimikila. Paulus okwa li a popya lwoikando ine kutya “vamwe vomuvo” inava dulika. Shi nyikifa oluhodi, Ovaisrael vamwe ova li ve liyandja komahalo a puka molwaashi kava li ve lineekela muKalunga.
Oshitivali, “Kalunga omudiinini.” Ondjokonona otai ulike kutya onghedi omo Kalunga a kala ta ungaunga noshiwana shaye otai holola kutya oha ulike ohole i na oudiinini “kwaava ve mu hole ndele tava diininine oipango yaye.” (Deut. 7:9) Ondjokonona oyo oya ulika yo kutya Kalunga oha wanifa po alushe omaudaneko aye. (Jos. 23:14) Okutala kondjokonona yovapiya vaye ovadiinini ovo ve mu hole nohava dulika kuye otava dulu okukala nelineekelo kutya Jehova ota ka wanifa po omaudaneko aye avali: (1) Ita ka pitika nande va ye momayeleko fiyo oposhitwa opo itava dulu oku e lididimikila, (2) “ota longele yo omhito yokupita mo” muo.
Ongahelipi Jehova ha longele omhito yokupita momayeleko kwaavo ve mu lineekela? Oshoshili kutya ngeenge oshi li ehalo laye, ota dulu okukufa po eyeleko. Dimbuluka eendjovo daPaulus: Jehova “ota longele yo omhito yokupita mo, opo mu dule oku li humbata.” Meenghalo dihapu, “oha longele omhito yokupita mo” moku tu pa osho twa pumbwa opo tu dule okulididimikila omayeleko nomupondo. Natu ka kundafaneni eenghedi dimwe omo Jehova ta dulu oku tu longela omhito yokupita mo momayeleko:
Ohe tu “hekeleke moudjuu wetu aushe.” (2 Kor. 1:3, 4) Jehova ota dulu okulotifa omadiladilo etu, omitima detu nomaliudo etu okupitila mEendjovo daye, momhepo iyapuki nomoikulya oyo hatu pewa okupitila momupiya omudiinini. — Mat. 24:45; Joh. 14:16; Rom. 15:4.
Ohe tu wilike nomhepo iyapuki. (Joh. 14:26) Ngeenge tu li momayeleko, omhepo iyapuki otai dulu oku tu kwafela tu dimbuluke omahokololo opaMbiibeli nomafinamhango, opo nee ohatu ka katuka pandunge.
Ota dulu okulongifa ovaengeli ponhele yetu. — Heb. 1:14.
Ota dulu oku tu kwafela okupitila meendjovo nomoilonga yovaitaveli vakwetu oyo tai dulu okukala i li ‘ehekeleko’ kufye. — Kol. 4:11.
Ohatu dulu okufika pexulifodiladilo lilipi li na sha neityo leendjovo daPaulus odo di li mo 1 Ovakorinto 10:13? Jehova ihe tu hoololele omayeleko oo hatu kala twa taalela. Ashike ngeenge otwa taalela omayeleko monghalamwenyo yetu, ohatu dulu okukala noushili oo kutya: Ngeenge otwe lineekela filufilu muJehova, itaka efa nande tu yelekwe komayeleko e dule eenghono detu; ote ke tu kwafela alushe tu dule oku e lididimikila. Odo kadi fi tuu eendjovo tadi hekeleke!
^ okat. 9 Oshitya shOshigreka osho sha tolokwa “omayeleko” otaku dulu yo okutiwa kutya “omahongaulo.”

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
EPULO 8
Oshike ndi na okushiiva kombinga yokukondjifilwa momilele?
MBELA OTO KA NINGA PO SHIKE?
Eshi okakadona kedina Annette ka li ka ponokelwa komumati, omumati oo okwa li e ka undulila pedu, nokaka li ke shii kutya oshike tashi ningwa po. Oka ti: “Onda li nda ninga ngaashi handi dulu ndi mu likanyune. Onda kendabala okukuwa mokule, ashike ondaka yange kaya li tai dulu okuya mokule. Onda li handi mu undula, handi mu lyata, handi mu denge neengonyo noku mu nyaya. Nokonima yaasho, onda li ndi udite oululume eshi nda tuwa nombele, nonda dja po handi shongola.”
Ngeno oove wa li monghalo ya fa oyo, ngeno owe linyenga ngahelipi?
KANGHAMA NDELE TO DILADILA!
Otashi dulika u kale wa lungama ngeenge to ende konguloshi ndele natango oinima ii otai dulu oku ku ningilwa. Ombiibeli oya ti: ‘Okutondoka shanamutete kaku li mepangelo laau e nonhapo, haohokwe mepangelo lovanongo, ndelenee efimbo [noiningwanima yombadilila, NW] otai pangele aishe.’ — Omuudifi 9:11.
Ovanyasha vamwe ngaashi Annette, ohava ponokelwa kovanhu ovo vehe shii. Vamwe ohava ponokelwa kovashiivikile ile nokuli nokovanhu vambulavo. Natalia eshi a li e na omido omulongo, okwa li a hepekwa pamilele komunyasha hadi poushiinda wavo. Natalia okwa ti: “Onda li nda tila unene nonda fya ohoni, nomolwaasho potete inandi lombwela nande omunhu umwe.”
INO LIPA OUSHIMA
Annette oha kala e udite e na ondjo eshi a li a hepekwa pamilele. Okwa ti: “Onguloshi oyo, onda kala ndi wete momadiladilo ange oshinima osho sha fa tashi ningwa natango. Okwa li handi diladila kutya ngeno onda ningile eenghendabala da mana mo ndi mu lwife ndele tai. Oshoshili kutya konima eshi a twa nge nombele, okwa li nda ngwangwana koumbada. Kanda li hadi dulu okuninga po sha vali, ashike onda li ndi wete ndi na okukondja.”
Natalia naye yo okwa li ta kondjo nomaliudo okukala e udite ondjo. Okwa ti: “Kanda li ndi na okukala ndi wete eenghalo momudingonoko da fa inadi nyika oshiponga. Ovadali vetu ova li ve tu tulila po omhango kutya ngeenge hatu danauka kondje yeumbo natu kale hatu i nomumwamemekadona, ashike kanda li nda dulika kuvo. Onda li ndi wete kutya aame nde litwala komushiinda opo a yahameke nge. Osho sha ningwa po osha yahameka oukwaneumbo wetu, nonda li ndi udite kutya aame nda etifa oluhodi la tya ngaho. Onda li handi kondjo neenghono nomaliudo okukala ndi udite ndi na ondjo.”
Ngeenge naave oho kala u udite ngaashi Annette naNatalia, kaleka momadiladilo kutya omunhu oo a kwatwa onghonga ine shi ningilwa kehalo laye. Ovanhu vamwe ohave shi tale ko sha fa inashi kwata moiti, nohave lipopile kutya oshi li paushitwe kovamati okuninga ngaho ile kutya, ovo va kwatwa onghonga ovo vene ve shi likongela. Ashike kape na omunhu a hala okukwatwa onghonga. Ngeenge naave oumwe womwaavo va longelwa oilonga yomunyonena ya tya ngaho, ito pewa ombedi.
Oshoshili kutya oshipu okulesha outumbulilo oo tau ti, “ito pewa ombedi,” ashike otashi dulika shi kale shidjuu neenghono oku shi itavela. Molwaashi vamwe ihava holola omaliudo avo e na sha naasho sha ningwa po, ohava kala ve udite ve na ondjo nohava hangwa komaliudo amwe vali mai. Ndele mbela olyelye ha mono ouwa mokukala a mwena, oove ile oyou e ku yahameka? Oshe likolelela kwoove mwene ngeenge owa hala okupopya ile okumwena.
POPYA OSHO WA NINGILWA
Ombiibeli otai tu lombwele kombinga yomulumenhu omudiinini Job, eshi a li moudjuu a ti: ‘Onda hala okupopya mouyahame wokomwenyo.’ (Job 10:1) Naave oto dulu okumona ouwa ngeenge owa ningi ngaho. Ngeenge owa lombwele umwe oo e shii okulineekelwa kombinga yaasho sha ningwa po, otashi ke ku kwafela u mone epepelelo lokukala ino wililwa po vali komaliudo.
Annette ota tu kumwe noushili oo. Okwa ti: “Onda li nda popya nakaume kange kopofingo, ndele ta lombwele nge ndi ke shi lombwele ovakulunhuongalo vonhumba meongalo letu. Onda li nda hafa unene eshi nda popya navo. Ovakulunhuongalo ova li va kundafana naame lwoikando, nova li va lombwela nge kondadalunde osho nda li nda pumbwa okuuda, kutya haame ndi na epuko mwaasho sha ningilwa nge. Kape na nande osho tashi pefa nge ombedi.”
Natalia okwa li a lombwela ovadali vaye e shi a kwatwa onghonga. Okwa ti: “Ovadali vange ova li va yambidida nge. Ova ladipika nge yo ndi va lombwele kombinga yasho, nova li va kwafela nge ndiha kale vali nda nyika oluhodi unene.”
Natalia okwa li yo a hekelekwa okupitila meilikano. Okwa ti: “Okupopya naKalunga okupitila meilikano osha kwafela nge” unene tuu pomafimbo oo nda li handi kala ndi wete kutya itandi dulu okulombwela ovanhu vakwetu. Ngeenge handi ilikana, ohandi popi nda manguluka, naasho ohashi pe nge ombili yashili yokomutima nohashi ngungumaneke nge.”
Naave oto dulu okumona kutya ope na ‘efimbo lokuvelula.’ (Omuudifi 3:3) Lifila oshisho palutu nosho yo pamaliudo. Kala ho fuda po sha wana. Naasho sha fimanenena, lineekela Kalunga kehekeleko alishe, Jehova. — 2 Ovakorinto 1:3, 4.
NGEENGE OWA KULA NOKWEENDELAFANA
Ngeenge ove okakadona noho fininikwa u kufe ombinga monghedi inai koshoka, oto dulu okupopya nouladi to ti, “Kwafele nge, ino shi ninga vali osho!” Ile u tye: “Ino kuma nge nandenande!” Ino kala wa tila kutya pamwe omumati woye ote ke ku efa. Ngeenge okwa xulifa po ekwatafano leni, ke ku hole shili. Owa pumbwa omumati oo e ku fimaneka nokwa fimaneka omafinamhango aJehova.
OMAPULO NOMANYAMUKULO E NA SHA NOKUKONDJIFILWA MOMILELE
Coretta okwa ti: “Eshi nda li kofikola, ovamati ova li hava nane konima okamanga kange nohava kala tava popi oinima ii neenghono, tava ti kutya ohandi ka kala ndi udite nawa ngeenge onda i navo momilele.”
Mbela oto diladila kutya ovamati ovo ova li tave
mu ningi omashendjo?
mu lihumbatele monghedi tai kokele momilele?
mu kondjifile momilele?
Kandeshi okwa ti: “Eshi tu li mobesa, omumati umwe okwa li a hovela okuula nge nai ndele ta kala e kwete nge. Onda li nda denga ko onyala yaye kwaame, ndele handi mu lombwele a ehene ko. Okwa li a tala nge nda fa omunhu ehe li nawa momutwe.”
Mbela oto diladila kutya omumati oo okwa li a hala okuningila shike Kandeshi?
oku mu ninga omashendjo?
oku mu lihumbatela monghedi tai kokele momilele?
oku mu kondjifila momilele?
Betany okwa ti: “Omudo wa dja ko, omumati umwe okwa kala ha lombwele nge kutya oku hole nge nokwa hala tu endelafane, nonande onde mu lombwela lwoikando kutya inandi hala. Omafimbo amwe, oha kala ta fefenga nge kokwooko. Onda li nde mu lombwela kutya ine shi ninga vali, ndele ota twikile ashike. Ndele fimbo kwa li handi mange onghaku yange, okwa denga nge komatako.”
Mbela oto diladila kutya omumati oo okwa li te:
mu ningi omashendjo?
mu lihumbatele monghedi tai kokelmu lihumbatele monghedi tai kokele
mu kondjifila momilele?
Enyamukulo li li mondjila komapulo aeshe o-C.
Eyooloko lilipi li li pokati kokukondjifila omunhu momilele, noku mu lihumbatela monghedi tai kokele momilele ile oku mu ninga omashendjo?
Okukondjifila omunhu momilele otashi ti okutwikila okuxwaxwameka keenghono omaliudo omunhu nonande ota ti ina hala.
Okukondjifila omunhu momilele okwa kwata moiti, notaku dulu okutwala fiyo omekwatonghonga.


text:
Otu na okukala ovayapuki mokukala kwetu akushe
‘Ningeni ovayapuki mokukala kweni akushe.’ — 1 PET. 1:15.
1, 2. (a) Oshiwana shaKalunga osha teelelwa shi ninge shike ngeenge tashi uya pelihumbato lasho? (b) Omapulo elipi taa ka nyamukulwa moshitukulwa eshi?
JEHOVA okwa li a nwefa mo omuyapostoli Petrus a ulike kutya ope na ekwatafano pokati kouyapuki oo wa popiwa membo laLeviticus nomhumbwe yokukala ovayapuki moinima aishe tu li Ovakriste. (Lesha 1 Petrus 1:14-16.) “Omuyapuki,” Jehova, okwa teelela ovavaekwa nosho yo “eedi” dimwe va kendabale ngaashi tava dulu okukala ovayapuki mokukala kwavo akushe, ndele hamoinima ashike imwe. — Joh. 10:16.
2 Eeshili dimwe vali di na ondilo odo di li muLeviticus otadi ke tu etela ouwa muhapu, nokutula moilonga osho twe lihonga otaku ke tu kwafela tu kale ovayapuki mokukala kwetu akushe. Ohatu ka kundafana omapulo ngaashi: Otu na okutala ko ngahelipi okuliyandja komafininiko? Embo laLeviticus otali tu hongo shike kombinga yokutumbalekifa ounamapangelo waJehova? Oshike hatu lihongo momayambo oo kwa li haa yambwa?
LUNGAMA UHE LIYANDJE
3, 4. (a) Omolwashike Ovakriste ve na okuhenuka okutauluka eemhango nomifikamhango dOmbibeli? (b) Omolwashike tuhe na okukwata onghone ile okukala twa fula onya?
3 Ngeenge otwa hala okuhafifa Jehova, otu na okudiinina eemhango nomafinamhango aye, nokatu na nande okukwatwa keamo loku a tauluka. Nokuli nonande katu li koshi yOmhango yaMoses, oiteelelwa yayo otai tu kwafele tu shiive kutya oshike sha hokiwa kuKalunga naasho inashi hokiwa. Pashihopaenenwa, Ovaisrael ova li va lombwelwa taku ti: “Ovanhu vomoshiwana shoye ino va kwatela onghone noino va tonda, ndelenee hola omukweni ngaashi u lihole mwene. Aame Omwene.” — Lev. 19:18.
4 Jehova okwa teelela tu henuke okukwatela vamwe onghone nokukala twa fula onya. (Rom. 12:19) Ngeenge otwe lipwililikile eemhango nomafinamhango aJehova, Ondiaboli otai ka kala ya hafa nohatu ka shekifa Jehova. Nokuli nonande omunhu okwe tu udifa nai owina, inatu kala twa kwata onghone. Kalunga okwe tu pa oufembanghenda wokukala ‘oitoo yedu’ omo mwa kwatelwa emona loukalele. (2 Kor. 4:1, 7) Moito yedu itamu dulu okukala onghone oyo ya fa oudiyo.
5. Oshike hatu lihongo mehokololo laAron nosho yo mefyo lovanamati vaye? (Tala efano pehovelo loshitukulwa.)
5 MuLeviticus 10:1-11 omu na oshimoniwa shinyikifa oluhodi shoukwaneumbo waAron. Oshi na okukala sha li shi udifa nai eshi omundilo wa dja meulu nokulungwinifa po ovanamati vaAron, Nadab naAbihu petwalihangano. Aron noukwaneumbo waye ova li va lombwelwa vaha lile ovapambele vavo ovo. Osho kasha li tuu eyeleko leitavelo kuvo! Oto ulike ngoo kutya ou li omuyapuki ngeenge tashi uya pokuhaendafana noilyo youkwaneumbo ile navamwe ovo va kondwa? — Lesha 1 Ovakorinto 5:11.
6, 7. (a) Ngeenge hatu tokola kutya ohatu ka kufa ombinga mohango oyo tai ka ningilwa mongeleka ile hasho, oinima ya kwata moiti ilipi tu na okukaleka momadiladilo? (Tala eshangelo lopedu.) (b) Ongahelipi hatu dulu okutomhafana novapambele ovo vehe fi Eendombwedi shi na sha nomufika wetu ngeenge tashi uya pokuya kongeleka omolwohango?
6 Otashi dulika fye itatu ka hangwa keyeleko linene ngaashi olo la li la hanga Aron noukwaneumbo waye. Ndele ongahelipi ngeenge otwa shivwa tu ka kale nokukufa ombinga mohango yomupambele oo ehe fi Ondombwedi oyo tai ka ningilwa mongeleka? MOmishangwa kamu na omhango yokondadalunde oyo tai tu kelele tuha ye ko, ndele mbela ope na omafinamhango Ombibeli oo tae tu kwafele moshinima osho? *
7 Etokolotoko letu lokukala ovayapuki pataleko laJehova meenghalo odo twa dja nokukundafana otashi dulika li kumwife ovapambele vetu ovo vehe fi Eendombwedi. (1 Pet. 4:3, 4) Oshoshili kutya ohatu ka kendabala tuhe va udife nai, ashike ohashi kala shiwa okupopya navo nonghenda ndele omonghedi ya yukilila. Osho oto dulu oku shi ninga komesho yefimbo ofimbo oshiningwanima inashi fika. Ohatu dulu oku va pandula noku va lombwela kutya otwa hafa eshi ve tu shiva tu ka kufe ombinga mohango. Opo nee ohatu dulu okutya, molwaashi oshinima eshi osha kwatela mo elongelokalunga, okukufa ombinga kwetu otaku dulu okwiimba efiku leni le likalekelwa li kale lihafifa notashi dulika shi ke mu fife ohoni nosho yo vamwe ovo tava ka kala po. Oyo oyo onghedi imwe omo hatu dulu okuhenuka okulidimbika omahongo neitavelo letu.
TUMBALEKIFA OUNAMAPANGELO WAJEHOVA
8. Ongahelipi embo laLeviticus la divilika ounamapangelo waJehova?
8 Embo laLeviticus ola divilika ounamapangelo waJehova. Membo laLeviticus omwa ulikwa lwoikando i dulife po 30 kutya eemhango odo di li mo odaJehova. Moses okwa li a dimina oshinima osho nokwa li a ninga ngaashi Jehova e mu lombwela. (Lev. 8:4, 5) Sha faafana, otu na okukala alushe hatu ningi osho Omupangeli wetu, Jehova, a hala tu ninge. Otu na ehangano laKalunga olo tali tu yambidida moshinima osho. Ashike eitavelo letu otashi dulika li yelekwe ngeenge tu li ofye atuke, ngaashi Jesus a li a yelekwa mombuwa. (Luk. 4:1-13) Ngeenge otwa kala hatu yandje elitulemo kounamapangelo waKalunga nokukala twe mu lineekela, kape na oo te ke tu ningifa tu liyandje nokukwatwa komwiyo woumbada. — Omayel. 29:25.
9. Omolwashike oshiwana shaKalunga shi tondike moiwana aishe?
9 Tu li ovashikuli vaKristus nEendombwedi daJehova, ohatu hepekwa moiwana i lili noku lili mounyuni aushe. Osho osho tu na okukala twa teelela molwaashi Jesus okwa lombwela ovahongwa vaye ta ti: “Tave mu yandje okuhepekwa, ndee tave mu dipaa, nde tamu tondelwa edina lange koiwana aishe.” (Mat. 24:9) Ndele nonande otu tondike, ohatu twikile noilonga yokuudifa Ouhamba nokukala ovayapuki koshipala shaJehova. Omolwashike tu tondike neenghono nonande otu li ovanashili, tu na onghedi yokukalamwenyo ya koshoka nohatu dulika keemhango doshilongo? (Rom. 13:1-7) Omolwaashi ohatu dulika kuJehova e li Omupangeli wetu. Ohatu mu longele oilonga iyapuki ‘oye aeke’ nokatu na fiku tu nyone eemhango nomifikamhango daye diyapuki. — Mat. 4:10.
10. Oshike sha li sha ningwa po pomhito imwe eshi omumwatate umwe a li ina diinina omufika waye wokuhenombinga?
10 Katu ‘fi vomounyuni,’ ile tu tye oshitukulwa shounyuni ou. Onghee hano, ihatu kufa ombinga moita nomeepolotika domounyuni. (Lesha Johannes 15:18-21; Jesaja 2:4.) Vamwe ovo ve liyapulila Jehova inava diinina omufika wavo wokuhenombinga. Vahapu vomwaavo ove livela ombedi nokukala vali ve na ekwatafano naTate yetu womeulu omunanghenda. (Eps. 51:19) Ashike vamwe inave livela ombedi. Pashihopaenenwa, pefimbo lOita Itivali yOunyuni, ovakwanepangelo ova ka talele ovamwatate 160 ovo ve li koshi yeedula 45, ovo va li va mangwa po shihe li pauyuki, keedolongo adishe domuHungary noku va ongaleka modoolopa imwe. Opo nee ova li ve va lombwela va ye moukwaita. Ovamwatate ovadiinini ova li ve shi anya, ashike omuwoi vomongudu oyo ova li va ana okuya moukwaita nova tambula omidjalo doukwaita. Omido 2 da ka landula ko, umwe oo a li e liyandja okwe ke lihanga e li mongudu yovakwaita ovo va li va tumwa va ka dipae Eendombwedi didiinini. Umwe womEendombwedi odo okwa li omumwainamati. Ashike edipao olo inali ka ningwa vali.
YANDJA KUJEHOVA OSHO SHA DENGA MBADA
11, 12. Ongahelipi onghedi omo Jehova a li a teelela omayambo a ungaungwe nao muIsrael shonale tai ti sha kOvakriste kunena?
11 PaMhango yaMoses, Ovaisrael ova li ve na okuyamba omayambo okondadalunde. (Lev. 9:1-4, 15-21) Omayambo okwa li e na okukala ehe noshipo molwaashi okwa li taa faneke eyambo laJesus la wanenena. Shimwe vali, ova li ve na okushikula omulandu wokondadalunde eshi tava yambe eyambo keshe. Pashihopaenenwa, diladila kwaasho omudalakadi oo opo a mono okaana a li e na okuninga. Leviticus 12:6 ota ti: “Nomafiku oumwali konima yokudala [okaana] okamati ile okakadona, ngenge a pwa, ye na ete odi yomudo umwe exwikiloyambo [nosho yo elyamono ile onghutyona i li etimbayambo, NW] komupristeri poshivelo shetwali leongalo.” Oiteelelwa yaKalunga oya li yokondadalunde, ashike ondjele yaye oi liwetikile yo mOmhango. Ngeenge omudalakadi ke na odi, okwa li a pitikwa a twale omalyamono avali ile eenghutyona mbali. (Lev. 12:8) Nonande omulongelikalunga okwa hepa, okwa li e holike noha pandulwa ngaashi ashike oo ta yambe oshinima shondilo. Oshike hatu lihongo moshinima osho?
12 Omuyapostoli Paulus okwa kumaida ovaitaveli vakwao va etele Kalunga “omahambeleloyambo.” (Heb. 13:15) Omilungu detu odi na okuhepaulula moipafi edina laJehova liyapuki. Ovamwatate novamwameme veembolo ohava longifa elaka lokuudika opo va pe Kalunga omahambeleloyambo. Ovakriste ovo ihava dulu vali okudja mo momaumbo ohave mu hambelele okupitila meenhumwafo, okuyandja oundombwedi okupitila mongodi nokuudifila ovo tave va yakula naavo have uya oku va talela po. Omahambeleloyambo etu oo hatu pe Jehova mokushiivifa edina laye nokuudifa onghundana iwa, oku na okuyandjwa she likolela koukolele nokokudula kwetu. Oku na okukala a denga mbada. — Rom. 12:1; 2 Tim. 2:15.
13. Omolwashike tu na okuyandja oraporta yaasho twa longa moukalele?
13 Omahambeleloyambo etu ohatu a yandje pauhandimwe nehalo liwa kuKalunga molwaashi tu mu hole. (Mat. 22:37, 38) Ashike ohatu pulwa tu yandje oraporta yaasho twa longa moukalele. Mbela otu na okutala ko ngahelipi oshinakuwanifwa osho? Oraporta oyo hatu yandje omwedi keshe oya pambafana neliyandjo letu lometilokalunga. (2 Pet. 1:7) Oshoshili kutya kape na umwe womufye e na okukala e udite a fininikwa a longe eevili dihapu moukalele nelalakano opo moraporta yaye mu kale mu na shihapu. Nomolwaasho nokuli nomuudifi wOuhamba oo e li meumbo lovakulupe ile e na omangabeko onhumba ota dulu okulopota ominute 15 odo a longa moukalele ndele hangeenge ashike a wanifa ovili. Jehova oha pandula ominute odo molwaashi omuudifi wOuhamba oo okwa yandja osho sha denga mbada nota ulike kutya oku hole Jehova nokwa lenga oufembanghenda wa denga mbada wokulonga e li Ondombwedi yaYe. Ngaashi ashike Ovaisrael ovo eenghalo davo da li itadi va pitike va yandje omayambo onhumba ondilo, ovapiya vaJehova ve na ondilo ovo ve na omangabeko onhumba navo otava dulu okuyandja eeraporta davo. Eeraporta detu pauhandimwe ohandi ningi oshitukulwa shomushangwahokololo womounyuni, oo hau kwafele ehangano li ninge eemhangela di na sha noilonga yokuudifa Ouhamba. Onghee hano, mbela oshi li ngoo shili omutengi okuyandja oraporta yaasho twa longa moilonga yokuudifa?
ONGHEDINDJIKILILE YOKUKONAKONA NOMAHAMBELELOYAMBO ETU
14. Yelifa kutya omolwashike tu na okutalulula onghedindjikille yetu yokukonakona.
14 Konima eshi twa konakona eeshili dinini di na ondilo odo di li muLeviticus, otashi dulika u diladile kutya, ‘Paife ondi udite ko nawa omatomheno kutya omolwashike embo olo li li oshitukulwa shEendjovo daKalunga da nwefwa mo.’ (2 Tim. 3:16) Otashi dulika paife wa tokola toko okukala omuyapuki, hamolwaashi ashike Jehova a teelela osho u ninge, ndele omolwaashi yo osha yeleka okuninga eenghendabala da mana mo u mu hafife. Otashi dulika osho we lihonga muLeviticus moitukulwa ei ivali she ku ningifa u kale wa halelela okukonakona moule Omishangwa. (Lesha Omayeletumbulo 2:1-5.) Talulula onghedindjikilile yoye yokukonakona pamwe neilikano. Nopehe nomalimbililo, ou nokukala wa hala omahambeleloyambo oye a tambulwe ko kuJehova. Ndele mbela owa didilika kutya oho efa eeprograma doko-TV, omaudano eevidio, omaudano amwe e lili ile oinima oyo u hole i ku piyaaneke noku ku imba u ninge exumokomesho lopamhepo? Ngeenge osho, oto ka mona kutya oshi na lela ouwa okudilonga keendjovo donhumba domuyapostoli Paulus odo di li membo lOvaheberi.
15, 16. Omolwashike Paulus ina lila okafima koluko Ovakriste Ovaheberi eshi e va shangela?
15 Paulus ka li a lila okafima koluko Ovakriste vakwao Ovaheberi eshi e va shangela. (Lesha Ovaheberi 5:7, 11-14.) Ka li nande e va mbebeleka! Okwe va lombwela kutya ova “fya ounye” okuuda. Omolwashike Paulus a li ta popi nondjungu monghedi ya yukilila? Okwa li ta ulike ohole yaJehova nokunakonasha kwaye nOvakriste ovo va li tava kendabala okulipalula nomashini opamhepo. Okushiiva omahovelohongo Oukriste osha fimanenena. Ashike “eendya da pama” oda pumbiwa opo omunhu a kule pamhepo noku ninge Omukriste a pyokoka.
16 Ponhele yokuninga exumokomesho fiyo oposhitwa shokuhonga vamwe, Ovaheberi ovo va li va pumbwa okuhongwa. Omolwashike mbela? Omolwaashi kava li hava li “eendya da pama.” Lipula kutya: ‘Ondi na ngoo etaleko la yuka li na sha neendja da pama dopamhepo? Ohandi lipalula ngoo nado?’ Ile ohandi dopa okwiilikana nokukonakona Ombibeli moule? Ngeenge osho, mbela onghedindjikilile yange yokukonakona oyo tai etifa oupyakadi?’ Katu na ashike okuudifila ovanhu, ndele otu na yo oku va honga noku va ninga ovahongwa. — Mat. 28:19, 20.
17, 18. (a) Omolwashike tu na okulipalula pandjikilile neendja da pama dopamhepo? (b) Ngeenge tashi uya pokwoongala kwopaKriste, otu na okutala ko ngahelipi okulongifa oikunwa yoalkoholi?
17 Vahapu vomufye otashi dulika hatu mono shidjuu okukonakona Ombibeli. Oshoshili kutya Jehova iha kendabala okulinyengifa ovapiya vaye va konakone opo ngeno e va ningife va kale ve udite etimba. Ndele kutya nee otwa kala ovapiya vaKalunga ve mu liyapulila oule womido dihapu ile opo twe mu liyapulile, otu na okutwikila okulipalula neendja da pama dopamhepo. Osha fimana okuninga ngaho ngeenge otwa hala okukala mondjila iyapuki.
18 Opo tu kale ovayapuki, otu na okukonakona Omishangwa noukeka nokuninga osho Kalunga ta pula tu ninge. Diladila kovanamati vaAron, Nadab naAbihu ovo va li va dipawa ‘omolwomundilo wa nyata’ oo va li va tema, tashi dulika molwaashi va li koshi yodungo. (Lev. 10:1, 2) Didilika osho Kalunga a li a lombwela Aron. (Lesha Leviticus 10:8-11.) Mbela ehokololo olo otali ulike kutya katu na okunwa sha shi na oalkoholi ofimbo inatu ya kokwoongala kwopaKriste? Diladila koitwa ei: Fye katu li koshi yOmhango. (Rom. 10:4) Moilongo imwe, ovaitaveli vakwetu ohava longifa oikunwa yoalkoholi pandjele pefimbo lokulya ofimbo inava ya kokwoongala. POpaasa opa li pa longifwa omaholo ane omaviinyu. Eshi Jesus a li ta diki po Edimbuluko, okwa li a lombwela ovayapostoli vaye va nwe omaviinyu oo taa faneke ohonde yaye. (Mat. 26:27) Ashike Ombibeli oya dilika okunwa sha pitilila noukolwe. (1 Kor. 6:10; 1 Tim. 3:8) Ovakriste vahapu eliudo lavo itali va pitike va longife nandenande oikunwa yoalkoholi ofimbo inava kufa ombinga moilonga iyapuki. Ashike, eenghalo oda yooloka moshilongo noshilongo, noshinima sha fimana kOvakriste osho ‘okutongola eshi shiyapuki naashi shihe fi shiyapuki’ opo va kale ovayapuki pataleko laKalunga.
19. (a) Oshike tu na okukaleka momadiladilo ngeenge tashi uya pelongelokalunga loukwaneumbo nekonakono lopaumwene? (b) Owa tokola toko okuninga shike ngeenge tashi uya pokukala omuyapuki?
19 Oto ka mona eeshili dihapu di na ondilo ngeenge owa konakona moule Eendjovo daKalunga. Longifa oilongifo yokukonga omauyelele oyo u na opo u xwepopaleke elongelokalunga loukwaneumbo weni nekonakono lopaumwene. Hapupalifa eshiivo loye lokushiiva Jehova nomalalakano aye. Ehena popepi elela naye. (Jak. 4:8) Ilikana kuKalunga ngaashi omupsalme oo a imba ta ti: “Pashukifa omesho ange, opo ndi mone oikumwifa, ei i li momhango yoye.” (Eps. 119:18) Kendabala okukala ho dulika keemhango nokomafinamhango Ombibeli. Kala ho dulika nehalo liwa koshipango sha fimana ‘shOmuyapuki,’ Jehova, nokukufa ombinga nouladi ‘moilonga iyapuki yevangeli laKalunga.’ (1 Pet. 1:15; Rom. 15:16) Kala omuyapuki momafiku aa axuuninwa a piyaana. Atusheni natu kaleni ovayapuki mokukala kwetu, nokungaho ohatu ka tumbalekifa ounamapangelo waKalunga ketu omuyapuki, Jehova.
^ okat. 6 Tala “Omapulo a dja kovaleshi” mOshungonangelo 1 Juni 2002.


text:
Onhumwafo ya dja kOlutuwiliki
Komwiitaveli omuholike:
Ombiibeli oi yadi omahokololo e na sha novanhu. Vahapu ova li ovalumenhu novakainhu ovadiinini, nova shakeneka omashongo a faafana naao etu. Ova li ‘ovanhu ngaashi fye’ ile tu tye ve na omaliudo a fa etu. (Jakob 5:17) Vamwe ova li va wililwa po komaupyakadi nosho yo koisho. Vamwe ova li va udifwa nai kuvambulavo ile kovaitaveli vakwao. Vo vamwe ova kala ve udite ondjo omolwomapuko avo vene.
Mbela ovanhu ovo ova li va efa po okulongela Jehova filufilu? Ahowe. Vahapu ova li ve udite ngaashi omupsalme oo a ilikana a ti: “Ame onda puka, ngaashi odi ei ya kana, opo nee Ove konga omupiya woye, ame, osheshi oipango yoye itandi i dimbwa.” (Epsalme 119:176) Mbela naave ou li monghalo ya faafana naayo?
Jehova iha dimbwa nandenande ovapiya vaye ovo va dja mo moshiunda shaye. Mepingafano naasho, ohe va kongo, ta longifa ovaitaveli vakwao. Pashihopaenenwa, tala nghee Jehova a kwafela omupiya waye, Job, eshi a li meenghalo didjuu ngaashi okukanifa oiniwe yaye, okufilwa ovaholike vaye nosho yo okuhena oukolele. Okwa li yo e lididimikila omalaka mai oo a ulwa kovanhu ovo va li ngeno ve na oku mu yambidida. Job ina pilamena nande Jehova, nonande okwa li ta diladila kutya oye e mu etela omaupyakadi pefimbo opo. (Job 1:22; 2:10) Jehova okwa li a kwafela ngahelipi Job opo a kale e na etaleko la yuka?
Onghedi imwe omo Jehova e shi ninga, okwa li a longifa omwiitaveli mukwao, Elihu. Eshi Job a hokolola osho a li te lipula nasho, Elihu okwa li a pwilikina noukeka, nosha li she mu linyengifa a tye sha. Mbela Elihu okwa li a popya shike? Mbela okwa li ta sheke Job ile ta kendabala oku mu tomha kutya oku na epuko noku mu fifa ohoni? Mbela okwa li e liwete omuyuki e dule Job? Hasho nandenande. Elihu okwa li e linyengifwa komhepo yaKalunga a popye ta ti: “Ame ndi li ngaashi ove koshipala shaKalunga. Naame yo okapambu kelova.” Opo nee okwa shilipaleka Job ta ti: “Ito pumbwa okutila nge, nomutengi wange itau ke ku djuupalela.” (Job 33:6, 7) Ka li a weda ko komutengi waJob, ndele ponhele yaasho okwa li e mu kwafela pahole eshi e mu pa omayele oo a li a pumbwa noku mu twa omukumo.
Okambo aka oka longekidwa nelalakano la faafana. Tete, otwa pwilikina noukeka omaupyakadi nomaliudo ovanhu vahapu ovo va fiya po ehangano laJehova. (Omayeletumbulo 18:13) Opo nee otwa konakona Omishangwa nokwiilikana eshi hatu tale komahokololo anghee Jehova a kwafela ovapiya vaye vonale ovo va li va shakeneka omaupyakadi a faafana. Xuuninwa, otwa yelekanifa omahokololo opamishangwa noimoniwa yokunena opo tu nyanyangide okambo aka. Ohatu ku indile nefimaneko linene opo u ka konakone. Alikana shilipalekwa yo kutya otu ku hole unene.
Olutuwiliki lEendombwedi daJehova


text:
OSHIWEDELWAKO
Oshovafi oshike?
MOMALAKA omo Ombibeli ya li ya shangwa pehovelo, oya longifa oshitya shOshiheberi sheʼohl′ nosho yo shOshigreka hai′des oikando i dule po 70. Oitya oyo oya pambafana nefyo. Omatoloko amwe Ombibeli otae i toloka “ombila” ile “oheli.” Ndele momalaka mahapu kamu na oitya oyo tai yandje eityo lolelalela loitya oyo yOshiheberi nOshigreka. Ombibeli yOshikwanyama oya longifa outumbulilo “oshovafi.” Oshitya osho otashi ti shike lela? Natu didilike nghee sha longifwa momishangwa di lili noku lili dOmbibeli.
Omuudifi 9:10 ota ti: “Moshovafi [sheʼohl′] oku to i, kamu na nande oshilonga, ediladilo neshiivo ile ounongo.” Mbela oshovafi otashi ulike komaendo onhumba okondadalunde oohandimwe, omo tashi dulika twa paka ovaholike vetu? Hasho. Ngeenge Ombibeli tai popi omaendo ile ombila yokondadalunde, ohai longifa oitya imwe i lili yOshiheberi nOshigreka, ndele ihai longifa sheʼohl′ ile hai′des. (Genesis 23:7-9; Mateus 28:1) Natango, Ombibeli ihai longifa oshitya “Sheol” okuulika kombila omo mwa pakwa ovanhu vahapu, ngaashi ngeno pashihopaenenwa ombila youkwaneumbo ile ombila omo mwa pakwa ongudu yovanhu ovo va fila pamwe. — Genesis 49:30, 31.
Hano “oshovafi” otashi ulike kushike? Eendjovo daKalunga otadi ulike kutya “Sheol” ile “Hades,” oyo ya tolokwa oshovafi, otai ulike koshinima shinenenene shi dule nokuli ombila inene omo mwa pakwa ongudu yovanhu ovo va fila pamwe. Pashihopaenenwa, Jesaja 5:14 ota popi kutya oshovafi “otai mbwalangadjifa omunino ndee tai makula okanya kayo ka mbwalangadja unene.” Nonande oshovafi oya pona nale ovafi itava dulu okuvalulwa, oku shi popya pafaneko, oya fya alushe ondjala. (Omayeletumbulo 30:15, 16) Mepingafano nomaendo, omo hamu dulu ashike okupakwa omuvalu woonakufya wa ngabekwa, ‘oshovafi [sheʼohl′] ihai kuta.’ (Omayeletumbulo 27:20) Oshovafi ihashi yada nandenande. Kashi na ongaba. Hano osha yela kutya oshovafi kai fi onhele yo venevene i li poima ponhumba. Ponhele yaasho, oyo onhele yopafaneko omo hamu i ovafi, omo ovafi vahapu va kofa mefyo.
Ehongo lOmbibeli li na sha nenyumuko otali tu kwafele tu mone eshiivo lihapu shi na sha neityo loshitya “oshovafi.” Eendjovo daKalunga otadi kwatakanifa oshovafi nefyo olo ovanhu tava ka nyumuka. * (Job 14:13; Oilonga 2:31; Ehololo 20:13) Eendjovo daKalunga otadi ulike yo kutya moshovafi omu na ovo va longela Jehova nosho yo ovanhu vahapu ovo inave mu longela. (Genesis 37:35; Epsalme 55:16) Onghee hano, Ombibeli otai hongo kutya otapa ka kala “enyumuko lovayuki nolovalunde.” — Oilonga 24:15.
^ okat. 4 Mepingafano naasho, oonakufya ovo itava ka nyumunwa otava popiwa ve li muGehenna, [osho sha tolokwa oheli mOmbibeli yOshikwanyama]. (Mateus 5:30; 10:28; 23:33) Ngaashi oshovafi, Gehenna nasho kashi fi onhele yolelalela, ndele oyopafaneko.


text:
Lefèvre d’Étaples okwa li a hala ovanhu vongaho va shiive Eendjovo daKalunga
MOSOONDAXA imwe ongula, pehovelo lo 1520 nasha, ovakalimo vomuMeaux, okadoolopa kanini ke li popepi naParis, ova li va kumwa kwaasho va uda mongeleka. Ova li va uda Omavangeli taa leshwa melaka lavo loshidalelwamo, Oshifransa, ponhele yOshilatina.
Jacques Lefèvre d’Étaples (mOshilatina, Jacobus Faber Stapulensis), omutoloki wOmbiibeli oo a li a toloka etoloko olo, lwanima okwa ka shangela kaume kaye kopofingo a ti: “Oshikumwifa okumona nghee Kalunga te linyengifa omadiladilo [ovanhu] vongaho meenhele dimwe opo va tambule ko Eendjovo daye.”
Pefimbo opo, Ongeleka yaKatolika nosho yo ovahongi vouteologi muParis ova li omhinge nokulongifwa kwomatoloko Ombiibeli oo e li momalaka oshidalelwamo. Mbela oshike sha li she linyengifa Lefèvre a toloke Ombiibeli mOshifransa? Ongahelipi a li a dula okukwafela ovanhu vongaho va ude ko Eendjovo daKalunga?
OKWA LI A KONGA EITYO LI LI MONDJILA LOMISHANGWA
Fimbo Lefèvre a li ina ninga omutoloki wOmbiibeli, okwa li a hala okukonenena omambo oufilosofi nouteologi nokufatulula eityo lao nawanawa. Okwa li a didilika kutya omashangelo onale okwa nyonaunwa moule womafelemido eshi kwa kala taku tolokwa oipupulu nomapuko. Eshi a kala ta kongo eityo loshili lomashangelo onale, okwa li a hovela okukonakona noukeka Ombiibeli yOngeleka yaKatolika, o-Vulgate i li mOshilatina.
Okukonakona kwaye Omishangwa nelitulemo okwe mu ningifa a fike pexulifodiladilo kutya “okukonakona oshili ya dja kuKalunga otaku eta . . . ehafo linene.” Okudja opo, Lefèvre okwa efa po okulihonga oufilosofi ndele ta longifa eenghono daye adishe mokutoloka Ombiibeli.
Mo 1509, Lefèvre okwa li a nyanyangida omambo atano Omapsalme mOshilatina a yoolokafana okuyelekanifa eevelishe, * mwa kwatelwa omapukululo aye o-Vulgate. Mepingafano novahongi vouteologi vopefimbo laye, Lefèvre okwa li a kendabala okulongifa oitya i li paushitwe yomishangwa dOmbiibeli. Onghedi yaye yokutoloka Omishangwa oya nwefa mo ovahongwanhu vamwe vOmbiibeli nosho yo ovo va li va hala okweetifa omalunduluko. — Tala oshimhungu “ Nghee Martin Luther a li a nwefwa mo kuLefèvre.”
Molwaashi Lefèvre okwa kulila mongeleka yaKatolika, okwa li a tomhwa kutya ongeleka otai dulu ashike okulundululwa ngeenge ovanhu vongaho ova hongwa Omishangwa monghedi ya yuka. Ndele mbela ongahelipi ovanhu ovo va li tava dulu okumona ouwa mOmishangwa pefimbo opo ngeenge omishangwa diyapuki oda li ashike unene mOshilatina?
ETOLOKO LOMBIIBELI OLO TALI DULU OKUMONIKA KWAAVESHE
Ohole yomoule yaLefèvre yokuhola Eendjovo daKalunga oya li ye mu linyengifa a tokole okutoloka Ombiibeli opo i dule okumonika kovanhu vahapu. Opo a hange elalakano olo, muJuni 1523, okwa li a nyanyangida oumbiibeli vavali vanini vOmavangeli mOshifransa. Molwaashi oumbiibeli ovo vanini ova li ve na ombilixa ve dule Ombiibeli oyo ya kula, osha li shipu kovanhu ovo ve na oyuuyemo inini okulimonena Ombiibeli.
Ovanhu vongaho ova li va tunhukwa nove i tambula ko diva. Ovalumenhu novakainhu ova li va halelela okulesha eendjovo daJesus melaka lavo loshidalelwamo, nomolwaasho eembiibeli 1 200 odo da li da pilindwa oda li da pwa po moule weemwedi dinini.
OKWA KONDJELA OMBIIBELI NOULADI
Lefèvre okwa yelifa metwalemo lOmavangeli kutya okwe a toloka mOshifransa opo “oilyo yongaho” yongeleka i “dule okushiiva oshili yevangeli ngaashi ovo ve i na mOshilatina.” Ndele mbela omolwashike Lefèvre a li a halelela okukwafela ovanhu vongaho va shiive osho Ombiibeli tai hongo?
Lefèvre okwa li e shii nawa kutya omahongo noufilosofi wovanhu oya nyateka Ongeleka yaKatolika. (Markus 7:7; Ovakolossi 2:8) Okwa li yo a tomhwa kutya efimbo ola fika Evangeli li “udifilwe filufilu ounyuni aushe, opo ovanhu vaha pukifwe vali komahongo oipupulu ovanhu.”
Lefèvre okwa li yo vali a kendabala okunyaneka pomutenya omatomhafano a puka ovanhu ovo va li omhinge netoloko lOmbiibeli lOshifransa. Okwa li a tokola oihelele yavo, a ti: “Otava dulu ngahelipi okuhonga [ovanhu] va dulike koipango aishe oyo Jesus Kristus a honga, ngeenge inava hala ovanhu vongaho va mone nova leshe Evangeli laKalunga melaka lavo?” — Ovaroma 10:14.
Ovahongi vouteologi kOunivesiti yaParis, Sorbonne, ova li va endelela okuninga eenghendabala dokuya moshipala oilonga yaLefèvre. MuAuguste 1523, ova li va popya kutya inava hokwa omatoloko omalaka oshidalelwamo nosho yo omayelifo Ombiibeli, tava ti “okwa nyika oshiponga kOngeleka.” Ohamba yaFransa yedina Francis wOtete, oya li ya kwafela Lefèvre aha talwe ko e li omushunimonima.
OMUTOLOKI A LONGA OILONGA YAYE MELIMWENENENO
Lefèvre ka li a efa omapataneko e na sha noilonga yaye e mu imbe okutoloka Ombiibeli. Mo 1524, konima eshi a manifa okutoloka Omishangwa dOshigreka (odo da li hadi ifanwa Etestamenti Lipe), okwa li a nyanyangida etoloko lOshifransa lOmapsalme opo ovanhu ovo va itavela va dule okwiilikana “nelitulemo nonomutima aushe.”
Ovahongi vouteologi vokoSorbonne ova li va endelela okukonakona noukeka etoloko laLefèvre. Diva ova li va yandja elombwelo kutya etoloko olo lOmishangwa dOshigreka nali xwikwe po moipafi, nova li va popya shi na sha nomashangelo amwe vali kutya “okwa ama kombinga yaLuther.” Eshi ovateologi va li va pula Lefèvre a popye etaleko laye, okwa li a tokola okukala a mwena ndele tai onhapo kuStrasbourg. Fimbo a li oko, okwa li a twikila nelungi okutoloka Ombiibeli. Nonande vamwe ova li tava diladila kutya ke na ouladi, okwa li e wete kutya oyo oya li onghedi iwa yokuungaunga naavo vehe na olupandu li na sha “noilanda” yoshili yOmbiibeli. — Mateus 7:6.
Oule hanga wodula imwe okudja eshi a ya onhapo, ohamba Francis wOtete okwa li a hoolola Lefèvre a kale ta hongo okamonamati kaye komido nhee, Charles. Oshilonga osho osha li sha pa Lefèvre efimbo lihapu opo a mane oilonga yaye yokutoloka Ombiibeli. Mo 1530, etoloko laye lOmbiibeli ye lixwapo ola li la pilindwa kondje yaFransa, muAntwerp, mepitikilo lOmukesari Charles Omutitano. *
OKWA LI A HALA NGENO ONGELEKA I NINGE OMALUNDULUKO
Lefèvre okwa li e na eteelelo monghalamwenyo yaye aishe kutya ongeleka otai ka efa po omifyuululwakalo dayo nokwaalukila keshiivo lashili lOmishangwa. Okwa li a tomhwa kutya “Omukriste keshe oku na oufembanghenda filufilu wokulesha nokulihonga Ombiibeli pauhandimwe.” Nomolwaasho a li a longa noudiinini opo Ombiibeli i kale tai dulu okumonika kwaaveshe. Nonande elalakano laLefèvre li na sha nokumona ongeleka tai shi endifa nawa inali pondola, okwa pondola molwaashi okwa kwafela ovanhu vongaho va shiive Eendjovo daKalunga.
^ okat. 8 Etoloko ledina Fivefold Psalter oli na omatoloko atano Omapsalme e li moumhungu va yoolokafana noli na omusholondodo womadinafimaneko aKalunga, mwa kwatelwa o-Tetragrammaton, eendada nhee dOshiheberi odo di lile po edina laKalunga.
^ okat. 21 Mo 1535, konima yomido nhano, omutoloki Omufransa wedina Olivétan okwa li a pitifa etoloko lOmbiibeli ye likolelela komalaka opehovelo. Eshi a li ta toloka Omishangwa dOshigreka, okwa kwafelwa neenghono komatoloko aLefèvre.
Lihonga shihapu
Ongahelipi hatu dulu okukala noushili kutya Ombibeli oi li paushili?
Ngeenge Ombibeli oya shangwa kuKalunga, oi na okukala ya yooloka ko komambo makwao.


text:
“Inamu shiiva efiku notundi”
“Kaleni hano oupafi, osheshi inamu shiiva efiku notundi.” — MAT. 25:13.
1-3. (a) Omafaneko elipi a yukila komafaneko aJesus avali? (b) Ohatu ka kundafana omapulo elipi?
DILADILA nee ngeno wa pulwa komunenenhu wonhumba u mu twale nohauto koshiningwanima sha fimana. Eshi ngoo ku na ominute donhumba fimbo ino ya u ke mu pitule, owa mona kutya mohauto kamu na omahooli a wana. Opo nee, owa endelela u ka nwefe. Ofimbo wa ka nwefa, omunenenhu oo okwe uya mu ye, ndele a li ku ku talaatala, ke ku wete. Molwaashi ka li ta dulu okuteelela efimbo lile, okwa pula omunhu umwe e lili e mu twale. Eshi wa aluka ngeno u mu pitule, owa hanga a ya nale. Mbela oto ka kala u udite ngahelipi?
2 Paife natu tye nee ngeno ou li omunenenhu nowa fiila ovalumenhu vatatu ovanekeka va longe po oilonga yonhumba ya fimana. Owe va yelifila nawa kutya oshike lela ve na okulonga, nova tambula ko oilonga oyo nehalo liwa. Ndele eshi wa aluka u tale nghee va longa, vavali ovo ashike va wanifa po oilonga yavo. Oo ina longa sha okwa kala ashike ta ningi omalipopilo. Mbela oto ka kala u uditile ngahelipi omulumenhu oo ina ninga nande eenghendabala dasha a wanife po oilonga yaye?
3 Jesus okwa li a longifa omafaneko a yukila oko, efaneko loukadona omulongo noloitalenti, opo a yelife kutya omolwashike pefimbo lexulilo Ovakriste vamwe ovavaekwa tava ka kala ovadiinini novanaendunge, ofimbo vamwe hasho tava ka kala. * (Mat. 25:1-30) Okwa divilika oshilihongomwa momafaneko oo, a ti: “Kaleni hano oupafi, osheshi inamu shiiva efiku notundi,” sha hala okutya, efimbo olo ta ka tumwa kuKalunga a tokole ounyuni waSatana. (Mat. 25:13) Kunena nafye otwa pumbwa okutula moilonga omayele oo. Ohatu ka mona ouwa ulipi ngeenge otwa dulika komayele oo? Oolyelye ve li oupafi kunena? Oshike tu na okuninga opo tu kale oupafi?
OUWA OO HATU KA MONA NGEENGE OTWA KALA OUPAFI
4. Omolwashike ‘okukala oupafi’ itashi ti kutya okukala hatu lipula nefimbo?
4 Ope na oinima imwe oyo omunhu u na oku i ninga pefimbo lokondadalunde, ngaashi okuya koilonga, okuya kundokotola, ile oku ka londa obesa ile eshina. Ndelenee oinima imwe, ngaashi okudima omundilo ile okuxupifa ovanhu moshiponga, ohai pula okulongwa neendelelo, ngeenge hasho, ovanhu ove na oupu okufila moiponga ya tya ngaho. Peemhito da tya ngaho, ohashi kala sha fimanenena okulitula moilonga oyo to longo, ponhele yokukala to lipula shi na sha nefimbo. Sha faafana, molwaashi exulilo lounyuni oli li popepi, osha fimanenena okukwafela vamwe va shiive omafiloshisho aJehova e na sha nexupifo. Nomolwaasho, Ovakriste ovo ve li oupafi inava pumbwa okukala unene tave lipula nefimbo. Ope na omauwa opatano lwaapo okukala tuhe shii kutya exulilo otali uya mefiku nopotundi yokondadalunde ilipi.
5. Okukala tuhe shii kutya exulilo otali uya naini ohaku tu kwafele ngahelipi tu ulike kutya otu na lela oikala yomitima ya tya ngahelipi?
5 Shotete, okukala tuhe shii kutya exulilo otali uya naini otashi tu pe omhito yokuulika kutya otu na lela oikala yomitima ya tya ngahelipi. Osho otashi ulike yo kutya Jehova okwe tu fimaneka, molwaashi okwe tu pa omhito tu ulike oudiinini wetu. Nonande otwa teelela nodjuulufi oku ka xupa eshi exulilo tali ke uya, otwa hala okukala hatu longele Jehova omolwohole yetu yoku mu hola, ndele hamolwaashi ashike twa hala oku ka mona omwenyo waalushe. (Lesha Epsalme 37:4.) Ohatu kala twa hafa eshi hatu longo ehalo laye notu shi liwetele lela kutya ote tu hongo omolwouwa wetu vene. (Jes. 48:17) Ihatu kala tu wete oipango yaye idjuu. — 1 Joh. 5:3.
6. Kalunga oha kala e udite ngahelipi eshi hatu mu longele omolwohole yetu yoku mu hola, nomolwashike?
6 Oshitivali, okukala tuhe shii kutya exulilo otali uya naini otashi tu pe omhito tu hafife omutima waJehova. Ngeenge ohatu longele Jehova molwaashi tu mu hole, ndele hamolwaashi twa tila kutya exulilo oli li popepi, ile molwaashi twa hala ashike oku ka mona omwenyo waalushe, ohatu mu pe omhito a nyamukule omutondi waye, Satana, oo te mu twifa omhata. (Job 2:4, 5; lesha Omayeletumbulo 27:11.) Molwaashi otu wete okumona oixuna akushe oko Satana a etifa, itatu popile nandenande onghedi yaye yokupangela. Ponhele yaasho, ohatu yambidida nehafo ounamapangelo waJehova.
7. Oshi na ouwa washike okukala nonghalamwenyo yeliyambo?
7 Oshititatu, okukala tuhe shii kutya exulilo otali uya naini otashi tu ladipike tu kale nonghalamwenyo yeliyambo. Kunena, ovanhu vamwe, nonande kave shii Kalunga, ove wete kutya ounyuni ou fiku limwe onau ka xule po. Molwaashi ove na oumbada kutya ounyuni ou li pokuxula po, ove na oikala yokutya: “Tu lyeni hano, fye tu nweni, osheshi mongula ohatu fi.” (1 Kor. 15:32) Ndele fye ihatu kala tu na outile wa tya ngaho. Nomolwaasho ihatu lalakanene okuwanifa po omahalo etu vene. (Omayel. 18:1) Ponhele yaasho, ohatu lixupula fye vene, hatu longifa nehalo liwa efimbo, eenghono noiniwe yetu opo tu udifile vamwe onghundana iwa yOuhamba waKalunga. (Lesha Mateus 16:24.) Ohatu kala twa hafa eshi hatu longele Kalunga, unene tuu eshi hatu kwafele vamwe ve mu shiive.
8. Oshihopaenenwa shopaMbibeli shilipi tashi tu hongo kutya otwa pumbwa okukala twe lineekela filufilu muJehova nomEendjovo daye?
8 Oshitine, okukala tuhe shii kutya exulilo otali uya naini otashi tu kwafele tu kale twe lineekela filufilu muJehova notu kale hatu tula moilonga Eendjovo daye. Molwaashi inatu wanenena, otu na eamo lokukala twe lineekela mufye vene. Ndele Paulus okwa londwela Ovakriste aveshe a ti: “Ou e lishii e li ofika, na lungame a ha wile po.” Pomhito oyo, okwa li a popya kombinga yOvaisrael 23 000, ovo va li inava dulika kuJehova noshe va imba okuya mEdu lEudaneko. Opo nee, Paulus okwa ti: “Ei aishe oya . . . shangwa oku tu kumaida, ofye ava twa hangika komaxulilo omafimbo ounyuni.” — 1 Kor. 10:8, 11, 12.
9. Omayeleko ohae tu kwafele ngahelipi tu kale tu na eitavelo la pama notu ehene popepi elela naJehova?
9 Oshititano, okukala tuhe shii kutya exulilo otali uya naini otashi tu pe omhito tu pameke eitavelo letu eshi hatu piti momayeleko. (Lesha Epsalme 119:71.) Omafiku aa axuuninwa onghalelo ei yoinima oku li “omafimbo madjuu” shili okukaliwa muo. (2 Tim. 3:1-5) Molwaashi ounyuni waSatana ou tu tonde, omafimbo amwe ohatu hepekelwa eitavelo letu. (Joh. 15:19; 16:2) Ngeenge otwa kala hatu pula nelininipiko ekwafo kuKalunga eshi hatu shakeneke omayeleko, ohatu ka kala tu na elididimiko, neitavelo letu otali ka kala la pama. Kakele kaasho, ohatu ka ehena popepi elela naJehova. — Jak. 1:2-4; 4:8.
10. Oshike hashi ningifa efimbo li kale la fa tali endelele?
10 Fimbo limwe, efimbo otashi dulika li kale tali monika la fa tali endelele ile tali ende kanini. Ngeenge otwa kala twe lipyakidila neenghono, efimbo otali ka tuka po ngolungu. Sha faafana, ngeenge otwa kala twe lipaka moilonga tai shambula oyo Jehova e tu lineekelela, itatu ka mona exulilo la kala ko. Ovavaekwa vahapu ova kala ve lipyakidila moilonga yaJehova, nokungaho ove tu tulila po oshihopaenenwa shiwa. Natu ka taleni pauxupi kwaasho sha li sha ningwa po konima eshi Jesus a nangekwa po e li Ohamba mo 1914 nanghee ovavaekwa vamwe va li va ulika kutya ova li ve lilongekidila okuuya kwaJesus, ofimbo vamwe va hangwa inave shi lilongekidila.
OVAVAEKWA OVA HANGWA VE LILONGEKIDA
11. Konima yo 1914 omolwashike ovavaekwa vamwe va li tava diladila kutya Omwene wavo ite uya diva?
11 Dimbuluka efaneko laJesus loukadona omulongo noloitalenti. Ngeno oukadona omulongo novapiya vomefaneko loitalenti ova li ve shii efiku omuhomboli ile omwene wavo te uya, ngeno kava li va pumbwa okukala oupafi. Ashike kava li ve shii efiku Omwene wavo te uya, onghee ova li va pumbwa okukala oupafi. Oule womido dihapu, ovavaekwa ova li ve shii kutya 1914 owa li tau ka kala omudo udidilikwedi, ashike kava li ve shii lela kutya oshike sha li tashi ka ningwa po momudo oo. Eshi oinima inai enda ngaashi va li va teelela, vamwe ova li tava diladila kutya Omuhomboli ite uya diva. Lwanima, omumwatate umwe okwa ka hokolola a ti: “Vanini vomufye otwa li hatu diladila lela kutya ohatu ka ya meulu moshivike shotete shaOktoba [1914].”
12. Ovavaekwa ova li va ulika ngahelipi kutya ove li ovadiinini novanaendunge?
12 Ovamwatate ovo kava li tuu va nyemata eshi exulilo inali uya ngaashi va li va teelela! Kakele kaasho, ova li yo tava patanekwa pefimbo lOita yOtete yOunyuni. Ova li nokuli hanga va efe po filufilu oilonga yokuudifa. Ndele mo 1919, ova li va papuduka meemhofi dopamhepo. Pefimbo opo, Jesus okwa li a uya kotembeli yaJehova yopamhepo opo a konakone aveshe ovo tave liti Ovakriste. Ovavaekwa vamwe kava li oupafi, nomolwaasho ova li va kanifa oufembanghenda wavo wokutwikila ‘okulandakanifa’ oinima yOmwene wavo, Jesus. (Mat. 25:16) Ovavaekwa va tya ngaho ova li va katuka naanaa ngaashi oukadona omalai, ovo va hangwa inava yadifa eelamba davo omahooli. Navali, ngaashi omupiya womefaneko loitalenti oo a li omundedenhu, kava li ve lilongekida okuninga omaliyambo omolwOuhamba. Ashike ovavaekwa vahapu ova kala ovadiinini filufilu nova li tava longele Omwene wavo nelitulemo nokuli nopefimbo olo lidjuu loita.
13. Ongudu yomupiya oya li i na oikala ya tya ngahelipi konima yo 1914, noina oikala ya tya ngahelipi kunena?
13 Konima yo 1914, Oshungonangelo yOshiingilisha oya li ya popya eendjovo edi dididilikwedi, ya ti: “Ovamwatate, ovo tu na etaleko liwa li na sha naKalunga inatu nyematekwa omolwomalongekido aye. Katu na okukala twa teelela ehalo letu li wanifwe; onghee hano, eshi twa mona kutya osho twa li twa teelela shi ningwe muOktoba 1914 inashi ningwa, otu na ashike okukala twa hafa eshi Omwene ina lundulula omhangela yaye e tu wapalele. Nokatu na okuteelela a ninge ngaho. Fye shetu okukendabala ashike okuuda ko eemhangela daye nomalalakano aye.” Ovavaekwa vokunena navo ove na oikala ya tya ngaho yelininipiko novadiinini kuKalunga. Hakutya ngeno vo ove udite kutya ova nwefwa mo komhepo iyapuki, ndele ova tokola ashike toko okulonga oilonga oyo Jesus e ve lineekelela. “Ongudu inene” ‘yeedi dimwe,’ sha hala okutya, Ovakriste ovo ve na eteelelo loku ka kala nomwenyo fiyo alushe kombada yedu, nayo oi li oupafi notai longo nouladi ngaashi ovavaekwa. — Eh. 7:9; Joh. 10:16, NW.
NATU KALE TWE LILONGEKIDA
14. Ouwa ulipi hatu ka mona ngeenge otwa kala twe lineekela omupiya omudiinini?
14 Ngaashi ashike Ovakriste ovavaekwa, oilyo yongudu inene oyo i li oupafi ohai kala ye lineekela omupiya omudiinini, oo ta longifwa kuKalunga opo e tu pe eendja pefimbo. Kungaho, ongudu inene nayo otai yadeke eelamba dayo omahooli opafaneko okudja mEendjovo daKalunga kekwafo lomhepo iyapuki. (Lesha Epsalme 119:130; Johannes 16:13.) Osho ohashi i kwafele i kale ya teelela okwaaluka kwaKristus, nokuli nonande oi shakeneke omayeleko a kwata moiti. Pashihopaenenwa, ovamwatate vamwe, ovo va li mokamba imwe yeenghwate muNdowishi pefimbo lepangelo longudu yoNazi, ova li ashike ve na Ombibeli imwe aike. Onghee hano, ova kala tava ilikana opo va mone eendja dopamhepo dihapu. Konima yokafimbo, ova li va kundana kutya omumwatate umwe woshilema oo opo e uya mokamba oyo okwa vakela mo Eeshungonangelo donhumba, e di endifila mokuulu kwaye kwoshipilangi. Omumwatate umwe womuvaekwa, Ernst Wauer, oo a xupa meekamba da tya ngaho, lwanima okwa li a popya a ti: “Jehova okwa li e tu kwafela monghedi ikumwifi opo tu koneke momutwe ouyelele tau pameke oo wa li wa kundafanwa moitukulwa oyo.” Okwa weda ko vali ta ti: “Kunena ohatu mono noupu eendja dopamhepo, ndele mbela ohatu kala ngoo alushe tu na olupandu? Ondi na elineekelo kutya Jehova ota ka nangeka noupuna ovo ve mu lineekela, ve li ovadiinini kuye nohava li koshililo shaye.”
15, 16. Ovakriste vamwe ovalihomboli ova li va nangekwa noupuna ngahelipi omolwouladi wavo, noshike hatu lihongo moimoniwa ya tya ngaho?
15 Eedi dimwe ohadi longo yo nelitulemo oilonga yokuudifa, tadi yambidida noudiinini ovamwaxe vaKristus. (Mat. 25:40) Mepingafano nomupiya mwii nomundedenhu womefaneko laJesus loitalenti, eedi dimwe ohadi ningi omaliyambo neenghendabala da mana mo opo di pitife komesho oinima yOuhamba. Pashihopaenenwa, eshi Jon naMasako va li va pulwa va ka udifile ovapopi vOshichina koKenya, potete ova li tava ongaonga okuninga etokolo. Ndele eshi ve shi ilikanena nokutalulula eenghalo davo, ova li va ninga etokolo va tembukile koKenya.
16 Jehova okwa li e va nangeka noupuna omolweliyambo la tya ngaho. Ova ti: “Ohatu hafele neenghono oukalele.” Ova hovela omakonakonombibeli aheyali notava hafele oimoniwa ihapu itunhula. Ova ti yo kutya: “Ohatu pandula Jehova efiku keshe eshi e tu pitika tu uye oku.” Ope na yo Ovakriste vahapu ovo va tokola okukala ve lipyakidila moilonga yaKalunga, kashi na nee mbudi kutya exulilo otali uya naini. Diladila kOvakriste omayovi ovo va pita mOfikola yaGilead notava longo ve li ovatumwa nosho yo ovo liyamba va ye koilongo imwe i lili opo va ka udife oko ku na omhumbwe yovaudifi. Oto dulu okulesha kombinga yavamwe ovo va ninga omaliyambo a tya ngaho moshitukulwa shOshungonangelo yo 15 Juli 2012 shi na oshipalanyole, “Vamwe ovo ve liyamba va ka longe kuEcuador.” Eshi to lesha kombinga yaasho ovamwatate ovo va pondola, diladila kunghee to dulu okutamununa mo oukalele woye. Kungaho, oto ka dula okufimanekifa Kalunga noto ka kala wa hafa neenghono.
NANYE YO KALENI OUPAFI
17. Okukala tuhe shii kutya exulilo otali uya naini oshi na ouwa ulipi?
17 Osha yela lela kutya oshi na ouwa okukala tuhe shii kutya exulilo otali uya mefiku nopotundi yokondadalunde ilipi. Ponhele yokukala twa nyemata eshi exulilo inali uya, otwa hafa eshi she tu pa omhito yokweehena popepi elala naJehova, Tate yetu omunahole, nokukala hatu mu longele noudiinini. Okukala tu kwete koshipululo, oku shi popya pafaneko, nokukala twa lungama opo tuha piyaanekwe koinima yomounyuni oshe tu kwafela tu kale hatu hafele oilonga yOmwene. — Luk. 9:62.
18. Omolwashike twa hala okulongela Kalunga noudiinini?
18 Exulilo lounyuni oli li popepi elela. Nomolwaasho, inatu hala nande okunyemateka Jehova naJesus. Ove tu pa oilonga i tya sha momafiku aa axuuninwa notwa hala oku i longa noudiinini. Inatu hafa tuu eshi ve tu lineekelela oilonga oyo! — Lesha 1 Timoteus 1:12.
19. Ongahelipi hatu dulu okukala twe lilongekida?
19 Kashi na nee mbudi kutya otu na eteelelo loku ka kala nomwenyo waalushe meulu ile omEduparadisa, otwa hala okuwanifa po noudiinini oshilonga osho Kalunga e tu pa shokuudifa nokuninga ovanhu ovahongwa. Inatu pumbwa okukala tu shii kutya efiku laJehova otali uya mefiku nopotundi yokondadalunde ilipi. Shetu okukala ashike twe lilongekida, notwa tokola okuninga ngaho. (Mat. 24:36, 44) Ngeenge otwa kala twe lineekela filufilu muJehova nokupitifa komesho Ouhamba waye, ohatu dulu okukala noushili kutya itatu ka nyematekwa. — Rom. 10:11.
^ okat. 3 Tala Oshungonangelo ye 1 Marsa 2004, epandja 27-31.


text:
Owa ninga ngoo omalunduluko?
“Shitukeni vape momadiladilo eni.” — ROM. 12:2.
1, 2. Ongahelipi onghedi omo twa tekulwa nosho yo omudingonoko omo tu li tai dulu oku tu nwefa mo?
ATUSHENI otwa nwefwa mo konghedi omo twa tekulwa nosho yo komudingonoko wetu. Ohatu djala monghedi yonhumba, otu hole oikulya yonhumba nohatu lihumbata monghedi yonhumba. Omolwashike mbela? Omolwaashi otwa nwefwa mo kovanhu ovo ve tu dingilila nosho yo keenghalo odo twa pita mudo.
2 Ashike ope na oinima imwe ya fimanenena i dulife onghedi yetu yokudjala nosho yo oikulya oyo tu hole. Pashihopaenenwa, eshi twa li ounona, otwa hongwa kutya oinima yonhumba oi li mondjila noya tambulwa ko ofimbo imwe ya puka noinai tambulwa ko. Ashike ovanhu ove na omataleko a yoolokafana e na sha naasho shi li mondjila naasho sha puka. Omahoololo oo hatu ningi otashi dulika a nwefwa mo keliudo letu. Ombibeli oya ti kutya luhapu ‘ovapaani ava vehe nomhango, ohava longo pashitwe eshi tashi pulwa komhango.’ (Rom. 2:14) Ndele mbela osho osha hala kutya ngeenge kape na omhango yokondadalunde ya dja kuKalunga, otu na ashike okushikula onghedi omo twa tekulwa nomifikamhango odo ovanhu va lenga moshitukulwa shetu?
3. Omolwomatomheno avali elipi Ovakriste vehe na ashike okushikula eenghedi nomifikamhango odo ovanhu va lenga?
3 Ope na omatomheno a fimana avali lwaapo kutya omolwashike Ovakriste vehe na ashike okushikula onghedi omo va tekulwa nomifikamhango odo ovanhu va lenga moitukulwa yavo. Lotete, Ombibeli oye tu dimbulukifa tai ti: “Ope nondjila tai talwa komunhu [ya] yuka; ndelenee exulilo layo eendjila defyo.” (Omayel. 16:25) Omolwokuhawanenena kwetu, itatu dulu lela okuyukifa eenghatu detu monghedi ya wanenena. (Omayel. 28:26; Jer. 10:23) Etivali, Ombibeli otai ulike kutya eenghedi nomifikamhango dounyuni oda nwefwa mo notadi wilikwa kuSatana oo eli ‘kalunga kefimbo lounyuni eli.’ (2 Kor. 4:4; 1 Joh. 5:19) Onghee hano, ngeenge otwa hala Jehova e tu nangeke noupuna noku kale e tu hokwa, otu na okudulika kekumaido olo li li mOvaroma 12:2. — Lesha.
4. Oshike hatu ka kundafana moshitukulwa eshi?
4 Ope na oitwa yonhumba ya fimana oyo i li mOvaroma 12:2 oyo twa pumbwa okuyandja elitulemo le likalekelwa kuyo. (1) Omolwashike twa pumbwa ‘okushituka vape,’ ile tu tye, okuninga omalunduluko? (2) Okuninga omalunduluko okwa kwatela mo shike? nosho yo (3) Ongahelipi hatu dulu okuninga omalunduluko? Natu ka kundafaneni omapulo oo moshitukulwa eshi.
OMOLWASHIKE TWA PUMBWA OKUNINGA OMALUNDULUKO?
5. Paulus okwa li a shangela oolyelye eendjovo odo di li mOvaroma 12:2?
5 Eshi omuyapostoli Paulus a shangela Ovaroma, ka li a shangela ovo vehe fi ovaitaveli ile ovanhu vakwalukeshe, ndele okwa li a shangela Ovakriste vakwao ovavaekwa. (Rom. 1:7) Okwa li e va ladipika va ninge omalunduluko novaha ‘faafane nounyuni ou.’ Mo 56 O.P. lwaapo, oinima oyo Ovakriste vomuRoma va li ve na okuhenuka oya kwatela mo omifikamhango, eenghedindjikilile, omikalo nosho yo eenghedi dokudjala dOvaroma. Eshi Paulus a longifa oshitya “inamu” otashi ulike kutya vamwe vomuvo ova li va nwefwa mo kounyuni. Ndele mbela ovamwatate novamwameme vopefimbo opo ova li va nwefwa mo ngahelipi?
6, 7. Omolwashike sha li shidjuu okukala Omukriste pefimbo laPaulus?
6 Kunena, ovanhu ovo hava ka talela po koRoma ohava mono oikulukuma yeetembeli, eembila, omadimbulukifofano, oupale, omalupale omaudano nosho tuu. Imwe yomoinima oyo oya tungilwe mefelemudo lotete. Oinima oyo yomonakudiwa otai tu pe ouyelele u na sha nonghedi yokukalamwenyo nelongelokalunga lOvaroma vopefimbo lonale. Momambo ondjokonona omwa popiwa omaudano okulidenga Ovaroma, omafiyafanepo omatemba, oinyandwa nosho yo eemusika di na oikundafanwa i lili noku lili, oyo imwe yomuyo inai koshoka. Roma osha li oshilando sha punapala, novanhu ova li ve na eemhito dokulikola oiniwe ihapu. — Rom. 6:21; 1 Pet. 4:3, 4.
7 Nonande Ovaroma ova li ve na eetembeli dihapu nohava longele oikalunga ihapu, kava li ve na ekwatafano lopofingo noikalunga yavo. Elongelokalunga lavo ola li la kwatela mo unene oivilo ngaashi omadalo, omahombolo nosho yo omapako, noya li hai ningwa efiku keshe. Diladila ashike kutya osho osha li eshongo li fike peni kOvakriste vomuRoma. Vamwe vomuvo ova dja meputuko olo, nosha yela kutya ova li va ninga po omalunduluko opo va dule okuninga Ovakriste vashili, naasho ova li ve na okutwikila oku shi ninga nokuli nokonima eshi va ninginifwa.
8. Omolwashike ounyuni u li onhele ya nyika oshiponga kOvakriste?
8 Ngaashi muRoma shonale, nokunena ounyuni ou li onhele ya nyika oshiponga kOvakriste ovo ve liyapulila Jehova. Omolwashike mbela? Omolwaashi omhepo younyuni ohai ulikwa meenghedi dihapu. (Lesha Ovaefeso 2:2, 3; 1 Johannes 2:16.) Ounyuni ou tu li muo otau dulu oku tu ningifa tu nwefwe mo komahalo, kokudiladila kwao, komifikamhango nosho yo keenghedi dao opo tu ninge oshitukulwa shao. Onghee hano, otu na omatomheno mahapu okudulika kekumaido la nwefwa mo olo kutya, ‘inamu faafana nounyuni ou, ndelenee shitukeni vape.’ Oshike tu na okuninga po opo tu shituke vape?
OMALUNDULUKO ELIPI TWA PUMBWA OKUNINGA?
9. Omalunduluko elipi vahapu va ninga fimbo inava ninginifwa?
9 Ngeenge omunhu okwa konakona Ombibeli ndele ta tula moilonga osho e lihonga mo, kungaho okwa hovela okweehena popepi naJehova. Omalunduluko oo ta ningi monghalamwenyo yaye omolwoinima oyo e lihonga otaa ulike kutya ota ningi exumokomesho. Oha efa po eenghedindjikilile domalongelokalunga oipupulu nosho yo onghedi ii yokukalamwenyo kwaye kwonale noha kulike omaukwatya a fa aKristus. (Ef. 4:22-24) Ohatu kala twa hafa okumona ovanhu omayovi omafele tava ningi exumokomesho la tya ngaho omudo keshe nohave liyapulile Jehova Kalunga nokuninginifwa. Osha yela kutya osho hashi hafifa omutima waJehova. (Omayel. 27:11) Ndele mbela omalunduluko oo oo ashike twa pumbwa okuninga?
10. Omolwashike okuninga omalunduluko kwa kwatela mo shihapu shihe fi oshike okuxwepopala?
10 Oshoshili kutya okuninga omalunduluko okwa kwatela mo shihapu shihe fi ashike okuninga exumokomesho. Emboitya limwe lOmbibeli ola ti kutya outumbulilo ‘shitukeni vape’ oo u li mOvaroma 12:2 otau ulike kokupepaleka ile okulundulula omadiladilo etu kekwafo lomhepo iyapuki. Onghee hano, eshi Omukriste ta ningi omalunduluko, ke na ashike okweefa po eenghedindjikilile daye dii, okupopya inaku koshoka ile elihumbato lii. Ovanhu vamwe ovo vehe shii osho Ombibeli otai hongo navo ohava kendabala okuhenuka oinima ii ya tya ngaho. Ndele mbela tu li Ovakriste oshike tu na okuninga po opo tu lundulule onghedi yetu yokudiladila nosho yo onghedi omo hatu kala tu uditile oinima?
11. Paulus okwa ulika kutya omunhu oku na okuninga omalunduluko monghedi ilipi?
11 Paulus okwa ti: “Shitukeni vape momadiladilo eni.” ‘Omadiladilo’ otaa ulike koukwatya wetu wokudula okudiladila. Ndele paMbibeli, omadiladilo okwa kwatela mo osho tu hole okudiladila kusho, oikala nosho yo okudula kwetu okutomhafana. Metukulwa lotete lOvaroma, Paulus okwa popya kombinga yovanhu ovo ve na ‘eendunge dii.’ Ovanhu va tya ngaho ova li ve hole ‘okuhenouyuki, oluhaelo, owii, olwisho, oumbudi, ve yadi efupandubo, edipao, omakoto’ nosho yo oinima ikwao ii. (Rom. 1:28-31) Onghee hano, oshi shii okuudiwa ko eshi Paulus a li a kumaida ovo va kulila momudingonoko wa tya ngaho nova ninga ovapiya vaKalunga va ‘shituke vape momadiladilo avo.’
12. Ovanhu vahapu mounyuni ove na oikala yopamadiladilo ya tya ngahelipi, nomolwashike ya nyika oshiponga kOvakriste?
12 Shinyikifa oluhodi, mounyuni omu otwa dingililwa kovanhu ovo ve na oikala yopamadiladilo ya fa oyo ya hokololwa kuPaulus. Otashi dulika hava diladila kutya okukala metwokumwe nomifikamhango nosho yo nomafinamhango oshinima shonghuluyonale ile kutya kape oo e na okukondjifa mukwao a dulike kuo. Ovahongi novadali vahapu ohava efa ounona va ninge ngaashi va hala. Ohave va hongo nokuli kutya keshe umwe oku na oufemba wokutokola kuye mwene osho shi li mondjila naasho sha puka. Ova itavela kutya ito dulu lela okushiiva osho shi li mondjila naasho sha puka. Nokuli novanhu vahapu ovo have liti kutya ohava longele Kalunga ohava kala ve udite kutya ove na emanguluko lokuninga osho sha yuka pataleko lavo, nopehe na okudulika kuKalunga nokoipango yaye. (Eps. 14:1) Oikala ya tya ngaho oya nyika oshiponga kOvakriste vashili. Ngeenge inatu lungama, otashi dulika nafye tu kulike etaleko la tya ngaho ngeenge tashi uya pomalongekido ehangano. Otashi dulika tuha kale twa hala okushikula omilandu deongalo ile nokuli tu kale hatu ngongota shi na sha nakeshe shimwe osho tuhe hole. Ile otashi dulika itatu tu kumwe nomayele Ombibeli e na sha nomalihafifo, okulongifa ointaneta nosho yo e na sha nehongo lopombada.
‘Onya keshe, ekeshuko nehandu, efulakato netukano nai kale kokule nanye.’ — Ef. 4:31
13. Omolwashike tu na okudiladila moule shi na sha nounhu wetu womeni?
13 Ngeenge inatu hala okufaafana nounyuni ile okuvyulwa kuo, otwa pumbwa okudiladila moule kombinga yoikala yetu yomomutima, omaliudo etu, omalalakano nosho yo oinima oyo twa lenga. Vamwe otashi dulika ve tu lombwele kutya ohatu shi endifa nawa molwaashi kave shii ounhu wetu womeni. Ndele ofye ashike vene tu shii lelalela kutya otwa efa osho twe lihonga mOmbibeli shi tu kwafele tu ninge omalunduluko nosho yo kutya ohatu twikile okuninga omalunduluko ile hasho. — Lesha Jakob 1:23-25.
NGHEE HATU DULU OKUNINGA OMALUNDULUKO
14. Oshike tashi dulu oku tu kwafela tu mone kutya omalunduluko elipi twa pumbwa okuninga?
14 Opo tu ninge omalunduluko, otwa pumbwa okulundulula osho shi li moule womitima detu, sha hala kutya, ounhu wetu womeni. Ndele mbela oshike tashi dulu oku tu kwafela tu ninge ngaho? Ngeenge otwe lihongo osho Jehova a hala tu ninge, osho shi li metwokumwe nelalakano laye olo li li mOmbibeli, onghedi omo hatu ke linyenga kwaasho twa lesha oyo tai ka holola osho shi li momitima detu nonokutya omalunduluko elipi twa pumbwa okuninga opo tu katuke metwokumwe ‘nehalo laKalunga.’ — Rom. 12:2; Heb. 4:12.
15. Omalunduluko elipi hatu ningi ngeenge otwa mewa kuJehova?
15 Lesha Jesaja 64:8. Efaneko olo omuprofeti Jesaja a longifa otali tu hongo oshilihongomwa sha fimana. Ongahelipi Jehova oo eli Omumi wetu he tu me ngaashi elova? Jehova iha lundulula eholokepo letu lokombada, ngaashi nande omoku tu ningifa tu kale hatu monika nawa ile tu na olupe lokombada lihokwifa. Iha yandje edeulo lopalutu ndele olopamhepo. Ngeenge otwe mu pitike e tu me, ohatu ka ninga omalunduluko meni letu, ile tu tye, opamhepo, naasho osho twa pumbwa opo tu dule okukondjifa enwefemo lounyuni. Ndele mbela ongahelipi Jehova he tu me?
16, 17. (a) Yelifa kutya omuhongi woiyuma oha ningi ngahelipi edu opo a honge oshiyuma shiwa. (b) Ongahelipi Eendjovo daKalunga hadi tu kwafele tu lunduluke notu kale tu na ongushu momesho aJehova?
16 Opo omumi a me oiyuma yongushu, oku na okulongifa edu olo liwa elela. Ashike ope na oinima ivali oyo a pumbwa okuninga. Tete oku na okuwapeka edu mokukufa mo oimbodi ndele te li tu tike. Opo nee, ta tile mo omeva oshiyeleke noku li lunga opo li dule okumewa.
17 Didilika kutya omumi oha tutike manga edu, noha tile mo vali omeva opo a dule oku li lunga, opo nee, ta me oshiyuma osho a hala, nokuli naashi shiwa elela. Ngaashi ashike omeva haa lundulula edu, eendjovo daKalunga nado otadi dulu okulundulula okukalamwenyo kwetu. Ohadi tu kwafele tu efe po onghedi yetu yokudiladila yonale fimbo inatu shiiva Kalunga nokuninga omalunduluko ndele hatu kala tu na ongushu momesho aye. (Ef. 5:26) Diladila ashike kutya olungapi twa kala hatu ladipikwa tu leshe Ombibeli efiku keshe nokukala hatu i alushe kokwoongala kwopaKriste oko haku kundafanwa alushe Eendjovo daKalunga. Omolwashike mbela hatu ladipikwa tu ninge oinima oyo? Omolwaashi ngeenge otwe shi ningi, ohatu pitike Jehova e tu me. — Eps. 1:2; Oil. 17:11; Heb. 10:24, 25.
18. (a) Omolwashike twa pumbwa okudilonga ngeenge otwa hala Eendjovo daKalunga di tu nwefe mo nodi tu lundulule? (b) Omapulo elipi taa dulu oku tu kwafela?
18 Opo Eendjovo daKalunga di tu lundulule, otwa pumbwa okuninga shihapu shihe fi ashike oku di lesha nokulihonga mo sha. Ovanhu vahapu ohava lesha Ombibeli lwoikando nohava kala ve shii osho tai ti. Otashi dulika wa shakeneka oohandimwe moukalele ovo hava ningi ngaho. Vamwe nokuli ove lihonga eevelishe donhumba momutwe. * Ndele otashi dulika inai lundulula lela onghedi yavo yokudiladila noyokukalamwenyo. Omolwashike mbela? Opo omunhu a nwefwe mo noku lundululwe kEendjovo daKalunga, oku na oku di pitika di ye moule womutima waye. Onghee hano, otu na okukala hatu kongo efimbo lokudilonga kwaasho twe lihonga. Oshiwa okulipula kutya: ‘Onda tomhwa ngoo kutya eendjovo edi oda kwatela mo shihapu shihe fi ashike ehongo lelongelokalunga? Onda mona ngoo oumbangi oo tau ulike kutya ei oyo oshili? Ongahelipi handi dulu okutula moilonga mokukalamwenyo kwange osho nde lihonga, ponhele yoku shi honga ashike vamwe? Onda itavela ngoo kutya osho handi lihongo osha dja kuJehova, a fa ta popi naame pauhandimwe?’ Okudiladila nokudilonga komapulo a tya ngaho otaku dulu oku tu kwafela tu ehene popepi elela naJehova. Ohole yetu yoku mu hola otai ka kala yomoule. Ngeenge osho twe lihonga osha kumu omitima detu monghedi ya tya ngaho, otashi ke tu linyengifa tu ninge omalunduluko oo taa hafifa Kalunga. — Omayel. 4:23; Luk. 6:45.
19, 20. Omayele opaMbibeli elipi taa dulu oku tu etela ouwa ngeenge otwe a tula moilonga?
19 Okulesha Eendjovo daKalunga pandjikilile nokudilonga kudo otashi ke tu linyengifa tu twikile ‘okulidula omunhu mukulu pamwe noilonga yaye, nokudjala omunhu mupe.’ (Kol. 3:9, 10) Ohatu ka pondola mokuninga ngaho ngeenge otwa udu ko nawa Eendjovo daKalunga nokutula moilonga osho twe lihonga. Ngeenge otwa djala omunhu mupe otashi ke tu amena keemwiyo daSatana.
20 Omuyapostoli Petrus okwe tu dimbulukifa ta ti: ‘Ngaashi ovana hava dulika, mokukala kweni inamu shikula vali omauhalu mwe a wanifa nale. Nye mu ninge yo ovayapuki mokukala kweni akushe.’ (1 Pet. 1:14, 15) Ngeenge otwa ningi keshe osho hatu dulu opo tu efe po okudiladila noikala yetu yonale nosho yo okuninga omalunduluko, otashi ke tu pefa omanangeko noupuna, ngaashi hatu ke shi mona moshitukulwa tashi shikula.
^ okat. 18 Tala oshihopaenenwa osho shi li mOshungonangelo ye 1 Februali 1994, epandja 9, okatendo 7.


text:
ETUKULWA 14
Ouhamba oo tau ka pangela kombada yedu alishe
Eshi to diladila Ouhamba oo hatu popi oulipi?— Ohatu popi kombinga yOuhamba waKalunga, oo tau ka ninga edu oparadisa. Mbela owa hala okulihonga shihapu kombinga yOuhamba oo?—
Ouhamba keshe ohau kala u na ohamba. Ohamba ohai pangele ovanhu ovo ve li moshitukulwa shayo. Mbela ou shii kutya Ohamba yOuhamba waKalunga olyelye?— OJesus Kristus, noku li meulu. Ndele mafiku ota ka ninga Ohamba yakeshe umwe kombada yedu. Eshi to diladila ohatu ka kala ngoo twa hafa ngeenge Jesus a hovele okupangela e li Ohamba yedu alishe?—
Oshike wa teelela oku ka hafela mOparadisa?
Ohatu ka kala twa hafa neenghono! MOparadisa ovanhu itava ka lwifafana, ile tu tye, itamu ka kala oita nandenande. Ovanhu aveshe otava ka kala ve holafane. Kape na ou ta ka vela ile ta ka fya. Ovapofi otava ka kala hava mono ko, eembolo otadi ka kala hadi udu ko, noilema otai ka kala tai dulu okweenda nokunuka. Ohatu ka kala tu na oikulya ya wana. Oinamwenyo otai ka kala i na ombili naikwao nosho yo novanhu. Ovanhu ovo va fya otava ka nyumuka, ndele tava kala vali ve na omwenyo. Ovanhu vahapu ovo twe lihonga kombinga yavo mokambo aka ngaashi Rebekka, Rahab, David naElia otava ka nyumuka yo. Mbela ino hala oku ke va mona eshi tava ka nyumuka?—
Jehova oku ku hole nokwa hala u kale wa hafa. Ngeenge owa twikile okulihonga kombinga yaye nokukala ho dulika kuye, oto ka kala nomwenyo fiyo alushe moparadisa oyo tai ka kala iwaiwa! Mbela ino hala oku ka kala mOparadisa?—
LESHA MOMBIBELI YOYE
Jesaja 2:4; 11:6-9; 25:8; 33:24; 35:5, 6
Johannes 5:28, 29; 17:3
Lihonga shihapu
Embo lange lomahokololo Ombibeli—Etwalemo
Omahokololo oshili a dja membo olo linenenene mounyuni, Ombibeli, oo taa popi ondjokonona younyuni okudja eshi Kalunga a hovela okushita oinima fiyo opefimbo letu.


text:
ETUKULWA 12
Onghedi yokukalamwenyo oyo tai hafifa Kalunga
Ongahelipi to dulu okuninga kaume kaKalunga?
Owa kwatelwa mo ngahelipi momhata oyo Satana a etifa po?
Elihumbato lilipi tali nyemateke Jehova?
Ongahelipi to dulu okukala nonghedi yokukalamwenyo oyo tai hafifa Kalunga?
1, 2. Yandja oihopaenenwa yonhumba i na sha novanhu ovo Jehova a li a tala ko ve li ookaume kaye kopofingo.
NATU tye nee ngeno oto hoolola omunhu a kale kaume koye, ngeno oto ka hoolola omunhu a tya ngahelipi a kale kaume koye? Osha yela kutya ngeno oto ka kala wa hala okukala nakaume oo e na etaleko la fa loye, e hole osho u hole noha kala pamifikamhango da fa doye. Otashi dulika yo to ka nanenwa kwaao e na omaukwatya mawa, ngaashi ouyuki nolune.
2 Momukokomoko wondjokonona yovanhu, Kalunga okwa kala ha hoolola ovanhu vonhumba va kale ookaume kaye kopofingo. Pashihopaenenwa, Jehova okwa ifana Abraham kaume kaye. (Jesaja 41:8; Jakob 2:23) Okwa popya shi na sha naDavid kutya “omulumenhu nde mu hokwa komutima wange,” molwaashi David okwa li e na omaukwatya oo Jehova e hole. (Oilonga 13:22) Jehova okwa li yo a tala ko omuprofeti Daniel e li omunhu “muwa unene.” — Daniel 9:23.
3. Omolwashike Jehova ha hoolola ovanhu vonhumba va kale ookaume kaye?
3 Omolwashike Jehova kwa li a tala ko Abraham, David nosho yo Daniel ve li ookaume kaye? Okwa li a lombwela Abraham a ti: “Ove wa uda ondaka yange.” (Genesis 22:18) Onghee hano, Jehova oha ehene popepi naavo hava longo nelininipiko osho ta pula va ninge. Okwa li a lombwela Ovaisrael a ti: “Dulikeni kondaka yange, opo nee handi ka kala Kalunga keni, ndele nye otamu ka ninga ovanhu vange.” (Jeremia 7:23) Ngeenge owa kala ho dulika kuJehova, naave oto dulu okuninga kaume kaye.
JEHOVA OHA PAMEKE OOKAUME KAYE
4, 5. Jehova oha longifa ngahelipi eenghono daye okupameka ovapiya vaye?
4 Diladila komauwa oo haa di mokukala kaume kaKalunga. Ombibeli otai ti kutya Jehova ota kongo eemhito “opo a kwafe neenghono ovo have liameke kuye nomutima aushe.” (2 Omafimbo 16:9) Ongahelipi Jehova ta dulu okulongifa eenghono daye oku ku pameka? Onghedi imwe oyo ta dulu oku shi ninga oya popiwa mEpsalme 32:8, omo hatu lesha taku ti: “[Ame Jehova] onda hala ndi ku longe, ndi ku udikile ondjila, ei u nokweenda nayo; onda hala ndi ku twe omayele; eisho lange tali ku pashukile.”
5 Eendjovo odo di na sha nefiloshisho laJehova itadi kumu tuu omutima! Ote ku pe ewiliko olo wa pumbwa noku ku pashukila eshi to litula moilonga. Kalunga okwa hala oku ku kwafela u lididimikile omayeleko nomupondo. (Epsalme 55:23) Onghee hano, ngeenge oto longele Jehova nomutima aushe, oto dulu okukala nelineekelo ngaashi omupsalme oo a ti: “Alushe ohandi kwatele Omwene koshipala shange; eshi Ye e li kolulyo lange, ihandi tengauka.” (Epsalme 16:8; 63:9) Heeno, Jehova ota dulu oku ku kwafela u kale nonghedi yokukalamwenyo oyo tai mu hafifa. Ndele ngaashi u shi shii, ope na omutondi waKalunga oo a hala oku ku kelela u he shi ninge.
OMHATA OYO YA ETIFWA PO KU-SATANA
6. Satana okwa twa omhata ilipi shi na sha novanhu?
6 Etukulwa eti-11 lembo eli otali yelifa nghee Satana Ondiaboli a li a shonga ounamapangelo waKalunga. Satana okwa lundila Kalunga kutya omunaipupulu nonokutya ka li omuyuki eshi ina efa Adam naEva va tokole kuvo vene osho shi li mondjila naasho sha puka. Konima eshi Adam naEva va nyona nedu la hovela okuyadifwa oludalo lavo, Satana okwa tula momalimbililo omalinyengotomheno ovanhu aveshe. Satana okwa li lelalela a hala okutya: “Ovanhu ihava longele Kalunga molwaashi ve mu hole. Ngeenge onda pewa omhito, ohandi dulu okwaamuna ko keshe umwe kuKalunga.” Ehokololo lomulumenhu wedina Job otali ulike kutya osho osho Satana a li a itavela. Job okwa li lyelye nokwa li a kwatelwa ngahelipi momhata oyo Satana a etifa po?
7, 8. (a) Oshike sha li sha ningifa Job a kale a tongomana mokati kovanhu vopefimbo laye? (b) Ongahelipi Satana a li a tula omalinyengotomheno aJob momalimbililo?
7 Job okwa li ko omido 3 600 da pita. Okwa li omulumenhu muwa, omolwaasho Jehova okwa popya shi na sha naye a ti: “Kombada yedu kaku na nande umwe ngaashi ye: omulumenhu e he noshipo, nomuyuki ndee ta tila Kalunga ndee ta kukuma owii.” (Job 1:8) Job okwa li a hokiwa kuKalunga.
8 Satana okwa li a tula momalimbililo omalinyengotomheno aJob e na sha nokulongela Kalunga. Ondiaboli oya ti kuJehova: “Ove mwene, ndi shii, [wa amena Job] keembinga adishe neumbo laye naaishe e i kwete. Ove wa nangeka noupuna oilonga yomake aye noimuna yaye ya hapupala neenghono moshilongo. Ndelenee nana eke loye u kume aishe e i kwete: ye ote ke ku liteeka shili moipafi yoye.” — Job 1:10, 11.
9. Jehova okwe linyenga ngahelipi komhata oyo Satana a etifa po nomolwashike?
9 Kungaha, Satana okwa twa omhata kutya Job okwa li ashike ta longele Kalunga omolwouwa oo Kalunga te mu ningile. Ondiaboli oya ti yo kutya ngeenge Job okwa yelekwa, ote ke liteeka po Kalunga. Jehova okwe linyenga ngahelipi komhata yaSatana? Molwaashi omhata oyo oya li ya kwatela mo omalinyengotomheno aJob, Jehova okwa efa Satana a yeleke Job. Kungaha, oushili kutya Job okwa li e hole Kalunga ile hasho owa li tau ka yela mo nawa.
JOB OKWA LI A YELEKWA
10. Omayeleko elipi a li a hanga Job, nokwe linyenga ngahelipi?
10 Konima yefimbo, Satana okwa ka yeleka Job meenghedi di lili noku lili. Oimuna imwe yaJob oya li ya vakwa po naimwe oya li ya dipawa. Ovapiya vaye vahapu ova li va dipawa. Osho osha li sha etifa oudjuu wopamaxupilo. Natango, opa li pa holoka oshiponga eshi ovana vaJob omulongo va li va fila moshikungulu. Ndele nonande opa li pa ningwa oiningwanima oyo inyanyalifa, “Job ina nyona sha ndele ina popya sha shokupa Kalunga oushima.” — Job 1:22.
11. (a) Satana okwa li a lundila Job olutivali a ti ngahelipi, na Jehova okwe linyenga ngahelipi? (b) Job okwa li e linyenga ngahelipi komukifi waye uyahama?
11 Satana ka li a sholola. Okwa li a diladila kutya nonande Job okwa li a dula okulididimikila okukanifa oiniwe yaye, okufilwa ovapiya vaye nosho yo ounona vaye, okwa li te ke liteeka Kalunga ngeenge okwa kwatwa komukifi. Jehova okwa efa Satana a etele Job omukifi unyanyalifi nouyahameka. Ndele naasho kasha li sha kanififa Job eitavelo muKalunga. Ponhele yaasho, okwa popya a tokola toko a ti: “Fiyo handi ka fuda mo omufudo wange, itandi ekeleshi po ouyuki wange.” — Job 27:5.
12. Job okwa li e linyenga ngahelipi komhata oyo Ondiaboli ya etifa po?
12 Job ka li e shii kutya Satana oye a li a etifa omaudjuu aye. Molwaashi Job ka li e shii kutya opa li omhata oyo ya etifwa po kOndiaboli i na sha nounamapangelo waJehova, okwa li ta diladila kutya Kalunga oye a li a etifa omaupyakadi aye. (Job 6:4; 16:11-14) Ndele nande ongaho, okwa li a kanyatela oudiinini waye kuJehova. Epopyo laSatana kutya Job okwa li ta longele Kalunga omolwomatomheno okulihola mwene inali nyanekwa tuu pomutenya koudiinini waJob kutya kala li loshili!
13. Oshike sha ningwa po omolwoudiinini waJob kuKalunga?
13 Oudiinini waJob owa li wa pa Jehova omhito a yandje enyamukulo la yela li na sha nomhata oyo Satana a etifa po tai ulike odino. Job okwa li shili kaume kaJehova, na Jehova okwe mu pa ondjabi omolwoudiinini waye. — Job 42:12-17.
NGHEE WA KWATELWA MOMHATA OYO
14, 15. Omolwashike hatu dulu okutya kutya eshongo laSatana olo a shonga nalo Job ola kwatela mo ovanhu aveshe?
14 Omhata youdiinini kuKalunga oyo ya etifwa po kuSatana kaya li i na sha naJob aeke. Naave owa kwatelwa mo. Osho osha ulikwa nawa mOmayeletumbulo 27:11, omo Eendjovo daJehova tadi ti: “[Kala] u neendunge, omumwange, hafifa omutima wange, opo nee handi dulu okunyamukula [ou ta lundile nge, NW].” Eendjovo odo da shangwa pwa pita omido omafele konima yefyo laJob, otadi ulike kutya Satana ota lundile natango Kalunga nosho yo ovapiya vaYe. Ngeenge ohatu kala nonghedi yokukalamwenyo oyo tai hafifa Jehova, ohatu kwafele mokuyandja enyamukulo komalundilo aSatana, nomonghedi oyo ohatu hafifa omutima waJehova. Mbela ou udite ngahelipi shi na sha naasho? Mbela itashi ka kala shiwa neenghono okukala u na ombinga mokunyamukula omapopyo oipupulu Ondiaboli, nokuli nonande otashi pula okuninga omalunduluko onhumba monghalamwenyo yoye?
15 Didilika kutya Satana okwa ti: ‘Omunhu keshe osho e shi na, te shi yandjele omwenyo waye.’ (Job 2:4) Mokupopya shi na sha ‘nomunhu keshe,’ Satana okwe shi yelifa nawa kutya ka li ashike a shonga Job ndele ovanhu aveshe. Osho oshitwa sha fimanenena. Satana okwa tula momalimbililo oudiinini woye kuKalunga. Ondiaboli oya hala oku ku ningifa u kale ito dulika kuKalunga nou efe po onghedi yokukalamwenyo i li pauyuki ngeenge to hangwa komaudjuu. Satana otashi dulika a kendabale oku shi ninga monghedi ilipi?
16. (a) Omeenghedi dilipi Satana ta kendabala okwaamuna ko ovanhu kuKalunga? (b) Ongahelipi Ondiaboli tai dulu okulongifa eenghedi odo oku ku amuna ko kuKalunga?
16 Ngaashi sha kundafanwa mEtukulwa eti-10, Satana oha longifa eenghedi di lili noku lili okukendabala okwaamuna ko ovanhu kuKalunga. Peemhito dimwe, oha ponokele “ngaashi onghoshi hai kumbu, nota kongo ou te mu xwake po.” (1 Petrus 5:8) Kungaha, enwefemo laSatana otashi dulika li monike ngeenge ookaume koye, ovapambele voye ile vamwe ve lili tava pataneke eenghendabala doye dokukonakona Ombibeli nokutula moilonga osho to lihongo. * (Johannes 15:19, 20) Peemhito dimwe vali, Satana ohe “lifefa omwengeli wouyelele.” (2 Ovakorinto 11:14) Ondiaboli otai dulu okulongifa eenghedi domonanguwi opo i ku pukife noku ku koka mo monghedi yokukalamwenyo yopakalunga. Otai dulu yo okulongifa etekomukumo, tashi dulika i ku ningife u kale u udite kutya ito dulu okuhafifa Kalunga. (Omayeletumbulo 24:10) Kutya nee Satana ote lifefa ‘onghoshi tai kumbu’ ile ote lifefa “omwengeli wouyelele,” omhata yaye oyo ashike oyo kutya: Ngeenge owa shakeneke omayeleko, oto ka efa po okulongela Kalunga. Ongahelipi to dulu okunyamukula eshongo laye nokukala omudiinini kuKalunga ngaashi Job a ninga?
DULIKA KOIPANGO YAJEHOVA
17. Etomheno la fimanenena lokudulika koipango yaJehova olilipi?
17 Oto dulu okunyamukula eshongo laSatana mokukala nonghedi yokukalamwenyo oyo tai hafifa Kalunga. Osho osha kwatela mo shike? Ombibeli otai nyamukula tai ti: “Ove hola Omwene Kalunga koye nomutima woye aushe nomwenyo woye aushe neenghono doye adishe.” (Deuteronomion 6:5) Eshi ohole yoye yokuhola Kalunga tai ningi yomoule, oto ka kala wa halelela okuninga osho ta pula kwoove. Omuyapostoli Johannes okwa shanga a ti: “Ohole yokuhola Kalunga oyo tuu ei nokutya, tu diinine oipango yaye.” Ngeenge ou hole Jehova nomutima woye aushe, oto ka mona kutya ‘oipango yaye kai fi idjuu.’ — 1 Johannes 5:3.
18, 19. (a) Oipango yaJehova imwe oilipi po? (Tala oshimhungu pepandja 122.) (b) Otu shi shii ngahelipi kutya Kalunga ite tu pula shihapu?
18 Oipango yaJehova oilipi? Imwe yomuyo oya kwatela mo elihumbato olo tu na okuhenuka. Pashihopaenenwa, tala oshimhungu pepandja 122, shi na oshipalanyole “Henuka osho Jehova e tonde.” Oto ka mona mo omusholondodo woinima oyo ya kwatelwa melihumbato olo la tokolwa filufilu kOmbibeli. Potete, eenghedi dimwe odo di li momusholondodo oo otashi dulika di kale da fa di he fi dii unene. Ndele konima yokudilonga komishangwa odo da yandjwa, oto ka mona kutya eemhango daJehova odi li pandunge. Okuninga omalunduluko melihumbato loye otashi dulika ku kale eshongo linene olo ino shakeneka nande onale. Ndele okukala nonghedi yokukalamwenyo oyo tai hafifa Kalunga otaku eta embilipalelwo nehafo linene. (Jesaja 48:17, 18) Doshili, oto dulu okukala nonghalamwenyo ya tya ngaho. Otu shi shii ngahelipi?
19 Jehova ihe tu pula shihapu osho itatu dulu okuninga. (Deuteronomion 30:11-14) Oku shii okudula kwetu nosho yo omangabeko etu e tu dule. (Epsalme 103:14) Kakele kaasho, Jehova ota dulu oku tu pameka tu dulike kuye. Omuyapostoli Paulus okwa shanga a ti: “Kalunga Oye omudiinini, ite mu efa mu yelekwe nomayeleko e dule eenghono deni, ndele mumwe neyeleko ota longele yo omhito yokupita mo, opo mu dule oku li humbata.” (1 Ovakorinto 10:13) Opo Jehova e ku kwafele u lididimike, ota dulu nokuli oku ku pa “eenghono di dule odo dopaushitwe.” (2 Ovakorinto 4:7, NW) Konima yokulididimikila omayeleko mahapu, Paulus okwa li a dula okutya: “Aishe ohandi i dulu [omolwaau, NW] ta pameke nge.” — Ovafilippi 4:13.
KULIKA OMAUKWATYA OPAKALUNGA
20. Omaukwatya opakalunga elipi u na okukulika, nomolwashike a fimana?
20 Doshili, okuhafifa Jehova okwa kwatela mo shihapu shi he fi ashike okuhenuka okuninga oinima oyo e tonde. Owa pumbwa yo okukala u hole osho e hole. (Ovaroma 12:9) Mbela iho kala u udite wa nanenwa kwaavo ve na etaleko la fa loye, ve hole osho u hole nohava kala pamifikamhango da fa doye? Jehova osho yo ha kala e udite ngaho. Onghee hano, lihonga okukala u hole oinima oyo Jehova e hole. Imwe yomuyo oya hokololwa mEpsalme 15:1-5, omo hatu lesha shi na sha naavo Kalunga a tala ko ve li ookaume kaye. Ookaume kaJehova ohava ulike “oiimati yOmhepo” oyo tai popiwa kOmbibeli. Oya kwatela mo omaukwatya ngaashi “ohole, ehafo, ombili, onheni, oukaume, ouwa, oudiinini, engungumano, elididimiko.” — Ovagalati 5:22.
21. Oshike tashi ke ku kwafela u kulike omaukwatya opakalunga?
21 Okulesha nokukonakona Ombibeli ondjikilile otaku ke ku kwafela u kulike omaukwatya opakalunga. Okulihonga osho Kalunga ta pula otaku ke ku kwafela yo u twife kumwe omadiladilo oye nomadiladilo aye. (Jesaja 30:20, 21) Apa ngoo pe fike okupameka ohole yoye yokuhola Jehova, opo ngoo tapa kala pe fike okukala kwoye wa hala okukala nonghedi yokukalamwenyo oyo tai mu hafifa.
22. Oto ka pondola okuninga shike ngeenge owa kala nonghedi yokukalamwenyo oyo tai hafifa Kalunga?
22 Owa pumbwa okuninga eenghendabala opo u kale nonghedi yokukalamwenyo oyo tai hafifa Jehova. Ombibeli otai faafanifa okulundulula onghalamwenyo yoye nokulidula ounhu woye mukulu nokudjala ounhu mupe. (Ovakolossi 3:9, 10) Ndele shi na sha noipango yaJehova, omupsalme okwa shanga a ti: “Moku [i] diinina, otamu di ondjabi inene.” (Epsalme 19:12) Naave oto ka mona kutya okukala nonghedi yokukalamwenyo oyo tai hafifa Kalunga oshi na ondjabi inene. Mokuninga ngaho, oto ka nyamukula eshongo laSatana nokuhafifa omutima waJehova.
^ okat. 16 Osho inashi hala okutya kutya ovo tave ku pataneke otava wilikwa pauhandimwe kuSatana. Ndele Satana oye kalunga kounyuni ou, nounyuni aushe ou li mepangelo laye. (2 Ovakorinto 4:4, OB-1954; 1 Johannes 5:19) Onghee hano, ohatu dulu okuteelela kutya okukala nonghalamwenyo yopakalunga otaku ka kala onghedi inai tambulwa ko kuvahapu, navamwe otave ke ku pataneka.