text:
EHIPULULO LIOMUENYO
Tuamona Okankhenda Okanene ka Huku Mononkhalelo Ononyingi
MOKONDA ankho uhole Huku, tate yange Arthur ankho uhanda okukala onkhalamutwe yongeleya Metodista. Mahi apilulula olusoke lwae etyi atanga omikanda vio Valilongesi vo Mbimbiliya iya ahimbika okuliongiya navo. Tate yange wambatisalua mo 1914, etyi ena omanima 17. Mokueenda Kuovita Viotete Viouye Auho, apopilwa opo elipake moufualali, mahi ehetavela. Moluotyo, apakwa mokaleya ko Ontario , mo Canada onohanyi ekwi. Etyi ayovoka mokaleya, akala o omukokoli-ndyila.
Mo 1926, tate avelinepe na me utiwa Hazel Wilkinson. Me kulu wanoñgonoka otyili mo 1908. Ame natyitwa mu 24 ya Tyikukutu yo 1931, tuatyitwa vekuana iya ame ndyi wavali. Tate ankho uhole Ombimbiliya tupu ankho una onthilo nayo, iya etulongesa opo nonthwe tulinge ngotyo. Okufenda Jeova ankho otyipuka tyakolela unene momuenyo wetu. Ombunga yetu yenda apeho movilinga viokuivisa umbo na umbo.—Atos 20:20.
NALANDULA ONGELEKA YA TATE
Mo 1939, Ovilwa via Vali Viouye Auho avihimbika. Menima lia landulako, ovilinga vio Nombangi mba Jeova mo Canadá aviilikwa. Ovana kosikola ankho vakuluminyua okuimba oinu nokuhilivika epandela. Ovikando ovinyingi ame nomphange yange Dorothy ovalongesi ankho vetutaata kosikola. Mahi nthiki imwe, omulongesi wange apopi okuti ndyina owoma opo ankhundise pokati kavakuetu. Etyi tuamana okulongesiwa vakuetu tulongesiwa navo avehimbika okumbeta. Otyo atyindyavela vali ondundo “yokutavela ku Huku, tyipona kovanthu.”—Atos 5:29.
Mu Kakwenye yo 1942 etyi ndyina omanima 11 andyimbatisalwa. Apeho tyina ndyikahi ko nofelia ankho ndyikala omukokoli-ndyila wapola pokati. Menima limwe ame kumwe novakuatate vetatu atuende kokulio ko Ontario opo tukaivise.
Mu 1 ya Kapepo yo 1949 andyikala omukokoli-ndyila. Andyikongwa opo nkhakuateseko okutunga Ombetele yoko Canada, iya konyima andyikala ombunga yo mbetele. Otyilinga napewa ankho okulinga omikanda, omo nelilongesila okuundapa no nomakina mbokulinga omikanda. Ndyihinangela ono simanu ononyingi tuaundapa ovinthiki aviho opo tulinge otalatatu ipopia ononkhumbi ovanthu va Jeova vekahi nokumona mo Canada.
Konyima andyuundapa Moseketa Yovilinga. Andyipewa otyilinga tyokutomphola novakokoli-ndyila vatumwa ko Quebec oku ankho ovanthu va Huku ankho vekahi nokumoneswa ononkhumbi. Umwe ankho povakokolila-ndyila natomphola nae o Mary Zazula woko Edmonton, mo Alberta. Ovo tate yae ankho ovo Ngeleya yo Orthodox. Etyi Maliya nomphange yae vaanya okuyekapo okulilongesa Ombimbiliya ovo tate yavo avevetaata meumbo. Mary nomphange yae vambatisalwa mu Pepo Linene yo 1951, etyi palamba onohanyi epandu avehimbika ovilinga vioukokoli-ndyila. Etyi ndyikahi nokutomphola na Mary andyiimbuka okuti uhole unene Jeova. Ame ndyihinangela etyi nelipopila okuti ou omuhikuena ukahi nawa pala okunepa. Etyi palamba onohanyi etyive, atulinepe, mu 30 ya Kupupu yo 1954. Etyi tuelinepa palamba vala osimano ike, atukongwa opo tuundape movilinga viokutalelapo omawaneno. Mokueenda kuomanima evali, tuaundapa movilinga viokutalelapo omawaneno kokulio kuo Ontario.
Mokonda ovilinga viokuivisa vikahi nokuliyawisa atusukisa vali onomisionaliu. Ame na Mary atusoko okuti, mokonda tuetyivila okukala mo Canada muna outalala omunene nonome, tupu tupondola okuundapa kovilongo ovikuavo. Onthue tuaya Kosikola yo Gileade 27 atuimanuhula mu Kakwenye yo 1956. Mu Kuhuhu atutumwa ko—Brazil.
OVILINGA VIO UMISIONALIU MO BRAZIL
Etyi tuehika ko Brazil atuhimbika okulilongesa Oputu. Potete, tuelilongesa onondaka mbehehi mbokuhimbika etompho. Konyima atupake momutwe onondaka mbapepuka pala okuaava omikanda. Tyina tuenda movilinga viokuivisa, atuvasi omunthu wesuka ankho tumupopila oñgeni omuenyo maukala tyina Huku amatumina ouye. Monthiki yotete atuvasi omukai umwe wesuka notyili. Andyitange Apocalipse 21:3, 4 iya konyima andyiambuka ine andyikipo! Mokonda ankho hetyiliyile outokotwe. Outokotwe autualako okukala otyitateka.
Epundaumbo omu tuatumwa okuundapa litiwa Campos. Hono muna omawaneno 15! Mahi etyi tuehikamo ankho muna vala otyikundyi tyike, iya mondyuo ongwa yo nomisionaliu ankho mukala onomphange vekuana. Esther Tracy, na Ramona Bauer, na Luiza Schwarz na Lorraine Brookes (pehepano utiwa Wallen). Otyilinga tyange mondyuo yo nomisionaliu, okukoha ovikutu nokukatiava ononkhuii. Monthiki imwe mo Tyasikunda etyi tuamana okulilongesa Omutala Womulavi, Mary alangalapo kekandelau otyo tutomphola konthele yonthiki yetu. Iya motyinthiamino tyae amutundu onyoka. Onyoka oyo aitutumphulula, mahi andyiipaa.
Etyi palamba enima nokulilongesa Oputu, atukala ovatalelipo vomawaneno. Tutalelapo omawaneno ekahi potyilongo pehena olusi. Ankho tulala komavinda, tueendela ko nonkhambe no komakalosa. Monthiki imwe atuendela komboyo opo tukaivise potyilongo tyimwe tyikala ko nomphunda kuesukisa ovaivisi. Etyi tuehika atulukala ondyuo. Ombetele aitutumu omikanda 800 tuviundapese movilinga viokuivisa. Ankho tuna okulinga oungendi omule opo tukawane omikanda tuatumwa.
Mo 1962 Osikola Yovilinga Viouhamba ailingilwa ponomphangu mbelikalaila ko Brazil. Mokueenda kuonohanyi epandu, ankho ndyilinga oungendi andyike opo ndyende ko nosikola ombo. Na longesa mo nosikola mbalingilwa ko Manaus, no ko Belém, no ko Fortaleza, no ko Recife, no ko Salvador. Etyi ndyikahi ko Manaus, andyionganeka otyionge. Mokonda ombila ikahi nokuloka unene, ankho tutupu omaande asukuka opo tunwe, tupu ankho petupu omphangu ikahi nawa opo ovakuatate no nomphange valilepo mokueenda kuo tyionge. Andyikapopia ovitateka tuna komutumini womafualali. Noluembia olunene etuavela omaande pala ovanthu aveho vekahi motyionge. Tupu atumu omafualali etutungile omakaka evali ayambelwa omalona, limwe olio kulila ekuavo olio kutelekela.
Namphila ankho ndyikahi kokule, nongotyo Mary ankho ukahi nokuivisa pomphangu imwe pena ovanthu vehesukile notyili. Ovanthu vopotyilongo otyo vatunda Koputu avakaundapa ko Brazil. Mary anumana unene novanthu ovo, apopila omapanga ae okuti: “Otyilongo otyikuavo nthiki imwe nahanda okukala o Koputu.” Pakala vala katutu, atupewa omukanda. Ankho owokutukonga opo tukaundape ko Koputu oku ovilinga vietu viokuivisa viailikwa. Mary ahuvu! Mahi atutavela otyilinga iya atuilukila Koputu.
OVILINGA VIETU KOPUTU
Tuehika ko Lisboa, Koputu mu Kwenye Kunene yo 1964. Opulisa ankho ipaka motyitateka omuenyo wovakuatate vetu. Mokonda yotyo, atusoko okuti hahe nkhele tuahaovole Onombangi mba Jeova. Etyi tuehika atulukala ondyuo onthutu. Mahi etyi ovatumini vetuyeka tukale motyilongo, atulukala ondyuo onene. Etyi palamba onohanyi ononthano, atukaovola ovakuatate kombetele. Atuhambukua unene etyi tuakala nomphitilo yokuenda komaliongiyo!
Mokonda yovilinga vietu ankho viailikwa, Onondyuo Mbomaliongiyo ankho mbaikwa, iya omaliongiyo ankho tulingila mo nondyuo mbovakuatate. Monondyuo mbavo ankho apeho munyingila onopulisa. Ovakuatate vetu ovanyingi no nomphange avatyindua nopulisa opo vakapulwe. Opulisa aivemonesa ononkhumbi opo vapopie omanyina ovakuatate vekahi komutwe. Mokonda ovanthu Koputu vetyihole tyokuliihana enyina lio kuehulilila, ovakuatate avatokola okuliihana enyina lio kuatetekela opo vehelipake motyiponga.
Etyi ankho tuhanda unene okutuala omikanda kovakuatate opo vivekuateseko okukoleleya. Mokonda yotyo, Mary ehimbika okuhoneka ononthele mbokulilongesa mbo Mutala Womulavi nomikanda omikuavo. Konyima atuhimbika okuundapesa omakina yokulinga omikanda itiwa mimeógrafo.
OKUAMENA ONONDAKA ONONGWA MOMBONGE
Mo 1966 atutuala omphela yetu kombonge onene yo mo Lisboa. Ovakuatate aveho 49 vewaneno lio mo Feijó avahungwa okuti valinga omaliongiyo ailikwa novatumini. Opo tufuiike ovakuatate ame andyikala ngatyina ndyimukoyesi uvehunga. Mahi omphela ayahapopi ngetyi ankho tuhanda. Ovakuatate 49 no nomphange vamwe avanakelwa ohanyi mokaleya, vakuavo onohanyi 45 notyihupe. Mahi avaave oumbangi omunene. Mokueenda kuekoyeso, omuameni wetu apopi onondaka mba Gamaliyeli mbuli Mombimbiliya. (Atos 5:33-39) Konyima, omphela yetu aipopiwa monolaliu. Atuhambukwa unene etyi omuameni wetu ehimbika okulilongesa Ombimbiliya nokuenda komaliongiyo.
Mu Kayovo yo 1966, andyipewa otyilinga tyokuhongolela ombetele andyikala novilinga ovinyingi vio kupopia novatumini. Tualinga atyiho tuvila opo Onombangi mba Jeova vafende tyahailikwa novatumini. (Filipenses 1:7) Mu 18 ya Kayovo yo 1974, atutavelwa novatumini. Omukuatate Nathan Knorr na Frederick Franz avatundu kombala aveya okutupameka. Atulingi eliongiyo limwe liakolela ko Porto noko Lisboa apakala ovanthu vena 46.870.
Jeova etukuatesako atuhimbika okuivisa kovilongo ovikuavo vipopia Oputu, ko Açores, no ko Cabo Verde, no ko Madeira, iya no ko São Tomé e Príncipe. Mokonda Onombangi mba Jeova vekahi nokuliyawisa unene ko nomphangu ombo, pahe ankho tuesukisa ombetele onene. Ovilinga viokutunga Ombetele avimanuhuka mu 23 ya Tyikukutu yo 1988, iya Omukatate Milton Henschel alingi elongomona lio kuipakula. Apakala ovakuatate no nomphange 45.522, okukutikinyamo ovakuatate 20 vaundapele Koputu ngo nomisionaliu.
TUELILONGESILA KONONGELEKA MBEKOLELO
Mokueenda kuomanima oo aeho, ame na Mary tuelilongesila unene konongeleka mbo vakuatate vekolelo. Mongeleka, etyi naundapa omuvo omunyingi Nomukuatate Theodore Jaracz movilinga vio kutatelapo onombetele, andyililongesila kwe ovipuka ovinyingi. Ombetele imwe tuatalelapo motyilongo tyimwe, ankho muna otyitateka tyimwe otyinene, iya Ovakuatate vo Komisau ankho valingale atyiho vevila opo vetyitetulule. Avelitehela omapita mokonda kavetyivilile okutyitetulula. Pahe omukuatate Jaracz evepameka etyi evepopila okuti: “Pahe omuvo wokuyeka ospilitu sandu yundape.” Tupu nalumwe mandyilimbwi otyipuka tyimwe Omukuatate Franz apopia omanima omanyingi kohale etyi ame na Mary tuakapila ko Brooklyn. Ovanthu tunavo vemuita onondonga, iya apopi okuti: “Ame ndyimupopila okuti: Tualeiko okukala meongano lia Jeova alo umwe tyina muna ovitateka. Olio vala likahi nokulinga etyi Jesus atuma ovalongwa vae—okuivisa onondaka onongwa Mbouhamba wa Huku!”
Okulinga ngotyo tyetuavela ehambu ame na Mary. Tupu tuhinangela nehambu etyi ankho tutalelapo onombetele. Tutyihole tyokuliongiya novaumbili va Jeova vomati aeho, nokuvepopila okuti ovilinga viavo Jeova uvipanda unene. Apeho tuveavela ondundo yokutualako movilinga via Jeova.
Palambale omanima omanyingi, ame na Mary pahe tuna omanima 80. Mary una ovitateka ovinyingi viekongoko. (2 Coríntios 12:9) Onthue tuna ovitateka ovikuavo. Mahi ovitateka ovio vipameka ekolelo lietu tupu vituavela ondundo yokutualako okukolela mu Jeova. Tyina tutala ko nonkhano onongwa tuakala nambo momanima omanyingi tuaundapa movilinga via Jeova, onthue tuiimbuka okuti tuembupewa mokonda yokankhenda kae okanene, alekesa mononkhalelo ononyingi. *—Tala onondaka pokatoi
^ palag. 29 Puetyi tukahi nokulinga omukanda ou, omukuatate Douglas Guest wankhia nekolelo mu Jeova, mu 25 ya Kulindi yo 2015.


c: text/html

text:
ETUKULWA 39
Kalunga oha dimbuluka omona waye
JESUS okwa li a lila eshi kaume kaye Lasarus a li a fya. Mbela oto diladila kutya Jehova okwa li a nyemata eshi Jesus a li ta mono oixuna nokufya? — Ombibeli otai ti kutya Kalunga ota dulu ‘okunyika oluhodi’ nosho yo ‘okuhandukifwa’ koinima oyo hai ningwa. — Epsalme 78:40, 41, yelekanifa OB-1986; Johannes 11:35.
Mbela oto diladila kutya Jehova okwa li a nyemata shi fike peni eshi a li ta tale Omona waye omuholike ta fi? — Jesus okwa li e na elineekelo kutya Kalunga ite ke mu dimbwa. Nomolwaasho eshi a li ta fi, okwa li a popya eendjovo daye daxuuninwa a ti: ‘Tate, [omwenyo] wange ohandi u yandje momake oye.’ — Lukas 23:46.
Jesus okwa li e na oushili kutya ota ka nyumunwa, sha hala okutya, ka li ta ka efuwa a kale “moshovafi.” Konima eshi Jesus a li a nyumunwa, omuyapostoli Petrus okwa li a tofa mo osho sha shangwa mOmbibeli kombinga yaJesus a ti: “Omwenyo waye inau fiwa mo moshovafi, nombelela yaye inai mona eolelo.” (Oilonga 2:31; Epsalme 16:10) Osho otashi ulike kutya olutu laJesus kala li la olela mo mombila.
Eshi Jesus a li kombada yedu, okwa li nokuli a lombwela ovahongwa vaye kutya ita ka kala a fya oule wefimbo lile. Okwa li e va yelifila kutya ota ka ‘dipawa, ndele efiku etitatu oku na okunyumuka.’ (Lukas 9:22) Onghee hano, ovahongwa kava li ve na okukala va kumwa eshi Jesus a nyumuka. Ndele mbela ovahongwa vaJesus ova li va kumwa eshi a nyumuka? — Natu ka tale ngeenge ova li va kumwa ile hasho.
Omuhongi Munene okwa li a fila komuti womahepeko lwoponhatu yomutenya mEtitano. Omulumenhu umwe oshipuna wedina, Josef, oo a li oshilyo shOmhangu yopombada yOvajuda, ka li a shiivifila vamwe kutya okwa itavela Jesus. Eshi a li a mona kutya Jesus okwa fya, okwa li a ya kuPilatus, omupangeli waRoma, ndele ta pula epitikilo a kufe ko oshimhu shaJesus komuti opo e ke shi pake. Konima yaasho, Josef okwa li a twala oshimhu shaJesus koshikunino oko kwa li ombila, oko kwa li haku pakwa ovanhu ovo va fya.
Konima eshi oshimhu shaJesus sha pakwa mombila, poshivelo opa li pa idilwa nemanya. Paife osha li Osoondaxa, efiku etitatu okudja eshi Jesus a fya. Ovakwaita ova li natango va nangela ombila yaJesus, fimbo etango la li inali pita natango, nokwa li natango kwa laula. Ovapristeri ovo va li va tuma ovakwaita va ka nangele ombila yaJesus. Mbela ou shi shii kutya omolwashike va li ve shi ningila? —
Ovapristeri navo ova li va uda kutya Jesus okwa ti kutya ota ka nyumuka. Ovapristeri ova li va tula po ovakwaita pombila opo va kelele ovahongwa vaye vaha vake mo oshimhu shaye ndele tava ti kutya Jesus okwa nyumuka. Ombadilila, fimbo ovakwaita va li va nangela ombila, edu ola li la hovela okukakama. Opa li pa monika ouyelele womweengeli waJehova tau minikile momilaulu. Ovakwaita ova li va tila neenghono nomolwaasho kava li tava dulu okulinyenga. Omweengeli okwa li a ya pombila ndele ta undula ko emanya olo la li la idila po, na Jesus okwa li a nyumunwa.
Jesus okwa li a nyumuka shili, ngaashi omuyapostoli Petrus e ke shi popya konima yefimbo a ti: ‘Jesus Oye tuu ou Kalunga e mu nyumuna.’ (Oilonga 2:32) Kalunga okwa li a nyumuna Jesus nolutu la fa olo a li e na fimbo a li ine uya kombada yedu. Jesus okwa li a nyumunwa nolutu lopamhepo la fa lovaengeli. (1 Petrus 3:18) Onghee hano, opo ovanhu pefimbo opo va dule okumona Jesus, okwa li e na okulundululila olutu laye lopamhepo molutu lopambelela. Mbela osho a li a ninga ngaho? — Natu ka tale ngeenge osho a li a ninga ile hasho.
Eshi etango la li pokupita, ovakwaita ovo va li va nangela ombila yaJesus ova hangwa va dja po nale. Maria Magdalena nosho yo ovakainhu vakwao ovo va li ovahongwa vaJesus ova li tava i kombila. Ova li tave lipopile tava ti: ‘Olyelye te ke tu kufila ko emanya linya lidjuu?’ (Markus 16:3) Ndele eshi va li va fika pombila, emanya ova hanga nale la kufwa ko, na Jesus inave mu hanga mo mombila. Olutu laJesus lopambelela olo la li la fya kala li mo vali mombila. Diva, Maria Magdalena okwa li a ya ta endelele opo a ka konge ovayapostoli vaJesus vamwe.
Ovakainhu vakwao vamwe ova li va fyaala pombila. Ova li tave lipula kutya: ‘Mbela olutu laJesus oli li peni?’ Ombadilila, ova li va holokelwa kovalumenhu vavali va djala oikutu tai vilima. Ovalumenhu ovo ova li ovaengeli, nova li va pula ovakainhu ovo va ti: ‘Omolwashike tamu kongo Jesus apa? Jesus okwa nyumuka nale, ndele indeni diva mu ka lombwele ovahongwa vaye.’ Ovakainhu ovo kava li tuu tava endelele! Ndele fimbo va li mondjila, ova li va shakena nomulumenhu wonhumba. Mbela ou shi shii kutya omulumenhu oo okwa li lyelye? —
Omulumenhu oo okwa li Jesus, a li a lundulukila molutu lopambelela. Jesus naye okwa li a lombwela ovakainhu ovo a ti: ‘Indeni mu ka lombwele ovahongwa vange.’ Ovakainhu ovo ova li va hafa, naashi va li va mona ovahongwa, ova li ve va lombwela va ti: ‘Jesus oku na omwenyo! Fye otwe mu mona!’ Ashike Maria okwa hangwa nale a lombwela Petrus naJohannes kutya Jesus ke mo mombila. Petrus naJohannes ova li va ya kombila va ka tale, ngaashi u shi wete mefano olo. Ova li tava tale omalapi oo a li a tonyenwa Jesus, nova li va kumwa eshi inava hanga mo oshimhu shaye mombila. Ova li ve wete kutya Jesus okwa nyumuka, ndele osha li shidjuu okwiitavela.
MOsoondaxa komatango, Jesus okwa li e lihololela ovahongwa vaye vavali ovo va li tava i kuEmaus. Jesus okwa li a enda ta popi navo, ndele vo kava li ve mu dimbuluka molwaashi ka li e na olutu lopambelela la fa olo a li e na nale. Ovahongwa ova li ashike ve mu dimbuluka eshi va li tava li pamwe naye nosho yo eshi a li a ilikana. Ovahongwa ovo ova li va hafa neenghono ndele tava endelele va shune kuJerusalem osho sha li kokule. Otashi dulika Jesus a li e lihololela Petrus kutya okwa nyumuka konima yoshiningwanima osho.
Konguloshi mOsoondaxa osho tuu osho, ovahongwa vahapu vaJesus ova li va ongala monduda yonhumba, ashike ova li ve lipatela mo. Ombadilila, Jesus okwa li e li pamwe navo monduda omo. Paife ova li va mona kutya Omuhongi Munene oku na shili omwenyo. Kava li tuu va hafa! — Mateus 28:1-15; Lukas 24:1-49; Johannes 19:38–20:21.
Jesus okwa kala te lihololele ovahongwa vaye momalutu opambelela a yoolokafana, opo e va ulikile kutya okwa nyumuka. Nokonima yaasho okwa li a dja ko kombada yedu ndele ta shuna kuXe meulu. (Oilonga 1: 9-11) Diva, ovahongwa ova li tava lombwele ovanhu kutya Kalunga okwa nyumuna Jesus koufi. Nokuli naashi ovapristeri va li ve va denga ndele tava dipaifa vamwe vomuvo, ovahongwa ova li va twikila okuudifa. Ova li ve shi shii kutya ngeenge ova fi, Kalunga ote ke va dimbuluka ngaashi ashike a li a dimbuluka Omona waye.
Ovashikuli vaJesus vonale inava yooloka ko tuu kovanhu vahapu kunena! Ovanhu vahapu kunena ngeenge tava fiki lwopefimbo opo Jesus a li a nyumunwa, ohava kala ashike tava diladila kombinga yoinima oyo hai longifwa pefimbo loshivilo sho-Easter, ngaashi oundiba nosho yo omai omaluvala e lili noku lili. Ndele Ombibeli inai popya sha kombinga youndiba vo-Easter nosho yo omai. Oya popya ashike kutya ovanhu ove na okulongela Kalunga.
Fye ohatu dulu okuhopaenena ovahongwa vaJesus mokulombwela ovanhu kutya Kalunga okwa longa oshikumwifilonga eshi a nyumuna Omona waye. Inatu pumbwa okukala twa tila, nokuli nongeenge ovanhu ova ti kutya otave tu dipaa. Ngeenge otwa fi, Jehova ote ke tu dimbuluka ndele te tu nyumuna, ngaashi ashike a li a nyumuna Jesus.
Mbela inatu hafa eshi twa shiiva kutya Kalunga oha dimbuluka ovanhu ovo have mu longele nonokutya ote ke va nyumuna nokuli? — Okushiiva oinima ya tya ngaho oku na oku tu linyengifa tu kale twa hala okushiiva kutya ongahelipi hatu dulu okuhafifa Kalunga. Mbela ou shi shii ngoo kutya ohatu dulu okuhafifa Kalunga? — Natu ke shi kundafane metukulwa tali landula.
Okwiitavela kutya Jesus okwa nyumuka oku na oku tu kwafela tu kale tu na eteelelo la twa nosho yo eitavelo la pama. Lesha Oilonga 2:22-36; 4:18-20; nosho yo 1 Ovakorinto 15:3-8, 20-23.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
AMÃLEHE VA PULA
Anga hẽ eye omunu wa ndi sungulukila?
Wa kũlĩha omunu umue o pondola oku kala ohueli yimue yiwa? Nda wa kũlĩha, o limbuka ndati nda eye omunu wa ku sungulukila?
Ci kuete esilivilo oku kũlĩhisa ovituwa viomunu waco okuti ku vanji lika veposo lioketimba. Olonjanja vimue, ufeko wa fina citava okuti ka koleliwile, ale ukuenje una okuti wa lianja lomanu vosi, citava okuti ka kuete ovituwa viwa. Ocili okuti, ko yongola omunu umue okuti o lianja laye, omunu umue okuti o kuete ovituwa kuenda ovimãho ndevi viove.—Efetikilo 2:18; Mateo 19:4-6.
Kũlĩha ciwa omunu waco
Tenda omunu o yongola oku kuela lonjila yimue ya sunguluka. Pole, kuata utate! Citava okuti o kasi lika oku tiamisila utima kovina o yongola oku mola. Omo liaco, ku ka kuate onjanga. Seteka oku kũlĩha ekalo liomunu waco.
Omanu valua okuti va namulala, ka va kũlĩha ciwa omunu waco. Pole, va tiamisila lika utima kovina kavali kavo va sole, ndeci: ‘Tu sole ovisikilo vimuamue.’ ‘Tu sole oku linga ovina vimuamue.’ ‘Tu li tava tava kovina viosi!’ Pole, ove ku sukila lika oku vanja kovina o lete. O sukila oku kũlĩha ‘eposo liovutima.’ (1 Petulu 3:4; Va Efeso 3:16) Ku ka tiamisile lika utima kovina u li tava tava, pole ci kuete esilivilo oku kũlĩhisa ndomo u kala eci u kuete ovisimĩlo via li tepa.
Kũlĩhisa ulandu u kuaimo:
Omu ukuavo o kala ndati eci tu kuata ovisimĩlo via litepa? Eye o kisika okuti ovina vi lingiwa ndomo eye a yongola okuti o kala ‘lonyeño’ ale oku vangulla ‘olondaka vi linga osõi’? (Va Galatia 5:19, 20; Va Kolosai 3:8) Ale omunu umue o lekisa esunguluko okuti o kuata onjongole yoku amamako lombembua eci a limbuka okuti eye lika o sole ocina caco?—Tiago 3:17.
Omunu waco ukuakukisika vakuavo oco a tambule eci a yongola, ale ukuesepa? Eye o yongola oku kũlĩha ovina viosi o linga? Nicole, wa popia hati: “Nda yevele ale omanu va namulala okuti va li hoya omo okuti mue pokati kavo ka telefonala olonjanja viosi oco a popie apa a kasi. Ndi sima okuti ocituwa caco ka ca sungulukile.”—1 Va Korindo 13:4.
Omanu vakuavo vo tenda ndati? Citava okuti o sapela lomanu vana vo kũlĩha osimbu, ndeci vamanji va pama kekolelo okuti va kasi vekongelo. Nda wa ci linga o ka kũlĩha nda va eca ‘uvangi uwa’ watiamẽla komunu waco.—Ovilinga 16:1, 2.


text:
CILONGESA 7
Vika Vuangana vua Njambi?
1. Vika Vuangana vua Njambi?
Vuangana vua Njambi ya pua Nguvulu ya muilu. Vuka fumisako ma vuangana ose, na ku puisamo cizango ca Njambi va ci linge muilu na ha Mavu. Ku iza ca vuangana vua Njambi ua pua muzimbu ua cili. Vuovuno vuangana vua Njambi vu ka puisamo cizango ca vantu ca ku kala na vuangana vua cili. Vuangana vua Njambi vuka pandakana vantu vose linga va ka yoye mu ciyulo ha mavu.
Vuangana vuose vue ku kala na Muangana. Ngeci Yehova ua hangula muaneni Yesu kupua Muangana ua vuangana vua Njambi.
2. Omo lia vika Yesu na fuila ku-pua Muangana?
Muana Njambi na fuila ku-pua Muangana muomu ua ku konkama kaha ue ku imanena vucili. (Yoano 1:14) A li na ngolo ya ku kuasa vantu vose muomu aka sika ha mavu ku fuminina muilu. Mu nima ya ku sanguka ceni Yesu ua londele muilu na ku ka vandamena ku livoko lia cilio lia Yehova. (VaHevelu 10:12, 13) Noho Yehova ua mu hele mpoko ya ku sika.
3. Veya vaka sika hamo na Yesu?
Cimo civunga ci va sana nguavo “vakua ku lela” cika sika hamo na Yesu muilu. (Ndaniele 7:27) Va ku livanga va va hanguile ku ka yoya muilu va puile va ndongesi va Yesu. Yehova ntsimbu kasi a li na ku hangula vamala na vampuevo vakua lutsilielo lua vusunga na ku va puisa vaku lela. Ngeci mua Yesu ava vakua ku lela veku sanguka na muvila ua Sipilitu.
Vantu vangahi vaka ya muilu? Yesu ua va sanene ngueni “kavutanga.” (Luka 12:32) Vaku pua 144.000. Vaka sika ha mavu hamo na Yesu.
4. Vika via lingile Yesu mua putukile ku sika?
Vuangana vua Njambi vua putukile ku sika mu muaka ua 1914. * Cuma livangele panga Yesu mua tambuile vuangana ca puile ku sekula Satana na va vandemone veni ha mavu. Satana ua tenukile mua kama ngeci ua putukile ku kokela lamba vantu vose ha Mavu. (Ku-Solola 12:7-10, 12) Fume haze tuyando tua vantu tu na lana cikuma. Zindzita, Ndzala na mandunduma viose via pua vitantekeyeso vi muesa ngecize vuovuno vuangana vua Njambi vuka manusula visoti via vantu.
5. Vika vuka linga Vuangana vua Njambi?
Ku hitila mu cipanga ca kuambulula mezi a cili, vuangana vua Njambi vu li na ku pandakana vantu va ku vifuti viose. Yesu na pu Muangana ua makulukazi a vantu vaku konkama vali ha mavu. Vuangana vua Njambi vu kava niunga omo vuka nongesa vantu vose va vapi. Eci ci tu lekesa ngecize vose va tonda ku ka yoya mu vuangana vua Njambi va na pande kuli longesa ku-ononoka kuli Yesu mu tsimbu ino.
Mu likulukazi lia miaka, vuangana vua Njambi vuka puisamo vutumbe vua Yehova ku vantu. Mavu ose a ka pua citungu. Kaha Yesu aka hiluisila vuangana kuli Ise.(1 Kolintu 15:24-26) Kuli umo i ua tantekeya i u tonda ku ka lekako via vuangana vua Njambi ni?
^ cin. 6 Nga u tonda mizimbu ikuavo, tanda kapitulu 8 na 9 mu livulu O Que a Bíblia Realmente Ensina?


text:
OCIPAMA CAKUÃLA
Yesu Kristu Helie?
1, 2. (a) Nda wa kũlĩha onduko yomunu umue wa kemãla ci lomboloka hẽ okuti wo kũlĩha ciwa? Ci lombolola. (b) Nye omanu va tava catiamẽla ku Yesu?
VOLUALI muli omanu valua va kemãla. Citava okuti wa kũlĩha onduko yomunu umue wa kemãla. Ndaño okuti wa kũlĩha onduko yaye, pole, ka ci lomboloka okuti wa kũlĩha ciwa omunu waco. Ka ci lombolokavo okuti wa kũlĩha ciwa ovina viosi viatiamẽla komuenyo waye kuenda ovituwa viaye.
2 Citava okuti wa yevele ale ovina viatiamẽla ku Yesu Kristu, ndaño okuti tunde eci a kala palo posi pa pita ale 2.000 kanyamo. Pole, omanu valua ka va kũlĩhĩle ovina viatiamẽla ku Yesu. Vamue va siata oku popia vati, wa kala ulume umue uwa, vakuavo vati, wa kala uprofeto, kuenda vamue va tava okuti eye Suku. Ove nye o sima?—Tala Etosi 12 kesulilo lielivulu lilo.
3. Momo lie ci kuetele esilivilo kokuove oku kũlĩha Yehova Suku kuenda Yesu Kristu?
3 Oku kũlĩha ocili catiamẽla ku Yesu ci kuete esilivilo lia velapo. Momo lie? Embimbiliya li tu sapuila hati: “Omuenyo ko pui wowu, oku ku kũlĩha, ove lika vu Suku yocili, loku kũlĩhavo Yesu Kristu, u wa tuma.” (Yoano 17:3) Nda wa kũlĩha ocili catiamẽla ku Yehova kuenda ku Yesu, o pondola oku kala otembo ka yi pui voluali luokaliye palo posi. (Yoano 14:6) Nda wa kũlĩhavo ovina viatiamẽla ku Yesu, ci ku kuatisa, momo eye wa lekisa ongangu yiwa ndomo tu pondola oku kala ciwa lomanu vakuavo kuenda oku va tata ciwa. (Yoano 13:34, 35) Kocipama 1, tua lilongisa ocili catiamẽla ku Suku. Cilo, tu konomuisa eci Embimbiliya li longisa catiamẽla ku Yesu.
TUA SANGA MESIYA!
4. Olondaka viokuti “Mesiya” kuenda “Kristu” vi lomboloka nye?
4 Osimbu Yesu ka citiwile, Embimbiliya lia popele hati, Yehova wa laikele oku tuma Mesiya ale Kristu. Ondaka “Mesiya” ya tunda kelimi lio Heveru, kuenda ondaka “Kristu,” ya tunda kelimi lio Helasi. Olondaka viaco vivali vi lomboloka okuti Suku wa laikele oku nõla Mesiya wa likuminyiwa, kuenda oku eca kokuaye ocikele cimue cilikasi. Mesiya o ka tẽlisa olohuminyo viosi via Suku. Yesu o pondolavo oku ku kuatisa cilo. Pole, osimbu Yesu ka citiwile handi, omanu va enda oku lipula vati: ‘Helie o ka kala Mesiya?’
5. Anga hẽ olondonge via Yesu via tavele okuti eye Mesiya?
5 Olondonge via Yesu ka via kuatele atatahãi okuti, eye Mesiya una wa likuminyiwile. (Yoano 1:41) Simono Petulu, wa sapuilile Yesu hati: “Ove u Kristu.” (Mateo 16:16) Tu pondola oku tava ndati okuti Yesu eye Mesiya?
6. Yehova wa kuatisa ndati vakuavitima via sunguluka oku limbuka Mesiya?
6 Osimbu Yesu ka citiwile, ovaprofeto va Suku va soneha ovina vialua via laikele oku kuatisa omanu oco va limbuke Mesiya. Ovina viaco via kuatisa ndati? Sokolola ndeci okuti wa tumiwa oku kopilila omunu umue kua kũlĩhĩle pocitumãlo coku londela vokalela. Nda una wa ku tuma wa ku sapuila ovina viatiamẽla komunu waco, ci ku kuatisa oku u sanga. Cimuamue haico catiamẽla ku Yehova okuti, wa tuma ovaprofeto vaye oco va tu sapuile ovina Mesiya a laikele oku linga, kuenda eci ca laikele oku pita laye. Oku tẽlisiwa kuovitumasuku viaco, ku kuatisa omanu vakuavitima via sunguluka oku limbuka okuti Yesu eye Mesiya.
7. Ovitumasuku vipi vivali vi eca uvangi wokuti Yesu eye Mesiya?
7 Cilo tu konomuisa ovitumasuku vivali. Catete, eci kua kambele 700 kanyamo oco Yesu a citiwe, uprofeto Mika wa popele hati, Mesiya wa laikele oku citiwila vimbo limue litito lio Beteleme. (Mika 5:2) Kuenje Yesu weya oku citiwila vimbo liaco! (Mateo 2:1, 3-9) Cavali, uprofeto Daniele wa popele hati, Mesiya wa laikele oku molẽha kunyamo wa 29 K.K. (Daniele 9:25) Kuli ovitumasuku vialua, pole vivali via tukuiwa ndeti vi eca uvangi wokuti Yesu eye Mesiya wa likuminyiwile.—Tala Etosi 13 kesulilo lielivulu lilo.
8, 9. Ovina vipi via pita eci Yesu a papatisiwa via eca uvangi wokuti eye Mesiya?
8 Yehova wa situlula ovina vialua via eca uvangi wokuti, Yesu eye Mesiya. Eye wa likuminyile oku eca ku Yoano Upapatisi ondimbukiso yimue ya laikele oku u kuatisa oku limbuka Mesiya. Eci Yesu a endele ku Yoano oco a papatisiwe Volui Yordão kunyamo wa 29 K.K., Yoano wa mola ondimbukiso yaco. Embimbiliya li tu sapuila ulandu waco ndoco: “Noke yoku papatisiwa, Yesu wa tunda vovava; ilu lia yuluka yu wa mola espiritu sandu lia Suku lia loka ndopomba kuenje lio wila. Tala! Kilu kua tunda ondaka yiti: ‘U Omõlange wa soliwa, ndo sanjukila.’” (Mateo 3:16, 17) Eci Yoano a yeva ondaka loku mola ondimbukiso yaco, wa limbuka okuti Yesu eye Mesiya. (Yoano 1:32-34) Keteke liaco, Yehova wa waveka espiritu liaye ku Yesu, kuenje wa linga Mesiya. Omo liaco, Suku wa nõla Yesu oco a linge Usongui kuenda Osoma.—Isaya 55:4.
9 Ovitumasuku Viembimbiliya, olondaka via Yehova, kuenda ondimbukiso a ecele eci Yesu a papatisiwa, via eca uvangi wokuti, Yesu eye Mesiya. Pole, pi Yesu a tunda, kuenda wa kuata ovituwa vipi? Tu konomuisi eci Embimbiliya li popia.
PI YESU A TUNDA?
10. Nye Embimbiliya li tu longisa catiamẽla komuenyo wa Yesu osimbu keyile palo posi?
10 Embimbiliya li tu longisa okuti osimbu Yesu keyile palo posi wa kala kilu. Uprofeto Mika wa popele hati, Mesiya wa tunda “kosiãhũlu, koloneke viale.” (Mika 5:2) Yesu olonjanja vialua wa enda oku popia hati, wa kala kilu osimbu ka citiwile palo posi ndomunu ukuetimba liositu. (Tanga Yoano 3:13; 6:38, 62; 17:4, 5.) Osimbu Yesu keyile palo posi, wa kuatele ukamba umue ulikasi la Yehova.
11. Momo lie Yesu a soliwile la Yehova?
11 Yesu o soliwe calua la Yehova. Momo lie? Momo eye a lulika tete osimbu ka lulikile ovina viosi. Omo liaco, Yesu o tukuiwa hati, “uveli woviluvo viosi.” * (Va Kolosai 1:15) Yesu o soliwevo la Yehova, momo eye lika wa lulikiwa laye. Eli olio esunga lieci a tukuiwila hati, “Omõlaye wongunga.” (Yoano 3:16) Yesu eye lika Yehova a nõla oco o kuatise koku lulika ovina viosi. (Va Kolosai 1:16) Yesu eye lika o tukuiwa hati “Ndaka,” momo Yehova wa eca kokuaye ocikele coku eca esapulo, olonumbi kovangelo kuenda komanu.
12. Tua kũlĩha ndati okuti Yehova la Yesu omanu vamue va litepa?
12 Omanu vamue va tava kelongiso liokuti, Suku la Yesu vamuamue. Pole, Embimbiliya ka lilongisa ovina viaco. Omo okuti Embimbiliya li popia hati, Yesu wa lulikiwa, ci lekisa okuti wa kuata efetikilo. Pole, Yehova ululiki wovina viosi ka kuete efetikilo. (Osamo 90:2) Omo okuti Yesu Omõla wa Suku, lalimue eteke a setekele oku li sokisa la Suku. Embimbiliya lilongisa okuti, Isia wa velapo, pole, Omõla o sule. (Tanga Yoano 14:28; 1 Va Korindo 11:3.) Omo liaco, Yehova eye lika “Ukuonene wosi.” (Efetikilo 17:1) Yehova wa velapo, kuenda eye ukuonene voluali luosi.—Tala Etosi 14 kesulilo lielivulu lilo.
13. Momo lie Embimbiliya li popela okuti Yesu eye “esetahãlo lia Suku una ka muiwa lovaso”?
13 Yehova kumue Lomõlaye Yesu va lingila kumosi ovopange vokuenda kuanyamo alua osimbu ilu longongo ka via lulikiwile handi. Ovo va li kuatela ocisola pokati! (Yoano 3:35; 14:31) Omo okuti Yesu wa setukula ciwa ovituwa via Isiaye, Embimbiliya liu tukula hati: “Esetahãlo lia Suku una ka muiwa lovaso.”—Va Kolosai 1:15.
14. Omõla o soliwe wa Yehova wa citiwa ndati ndomunu ukuetimba liositu?
14 Omõla o soliwe wa Yehova wa lekisa onjongole yoku tunda kilu oco a citiwile palo posi ndomunu ukuetimba liositu. Ca lingiwa ndati? Yehova wa linga ocikomo coku sondolola omuenyo Womõlaye kilu, kuenje wa kapiwa vimo liufeko umue o tukuiwa hati Maria. Kuenje Yesu ka kuatele isia umue ukuetimba liositu. Omo liaco, Maria wa cita omõla umue wa lipua, kuenje wo luka onduko yokuti Yesu.—Luka 1:30-35.
YESU WA KUATA OVITUWA VIPI?
15. O pondola oku kũlĩha ndati ciwa Yehova?
15 O pondola oku lilongisa ovina vialua viatiamẽla ku Yesu, komuenyo waye, kuenda kovituwa viaye poku tanga Embimbiliya oku upisa kelivulu lia Mateo, lia Marko, lia Luka, kuenda lia Yoano. Alivulu aco a tukuiwa hati Avanjeliu. Omo okuti Yesu o kasi nda Isiaye, ovina o tanga vi ku kuatisavo oku kũlĩha ciwa Yehova. Eli olio esunga lieci Yesu a popela hati: “Wosi o mola ame, o molavo Isia.”
16. Nye Yesu a longisa? Ovina a longisa pi via tunda?
16 Omanu valua va siata oku tukula Yesu vati, “Ulongisi.” (Yoano 1:38; 13:13) Pokati kovina vimue vi kuete esilivilo lia velapo Yesu a longisa, “olondaka viwa Viusoma.” Usoma waco u lomboloka nye? U lomboloka uviali wa Suku u ka viala oluali luosi oku upisa kilu, kuenje u ka nenela asumũlũho komanu vana va pokola ku Suku. (Mateo 4:23) Ovina Yesu a longisa via tunda ku Yehova. Omo liaco, Yesu wa popia hati: “Eci ndi longisa hacangeko, puãi cu wa numa.” (Yoano 7:16) Yesu wa kũlĩhĩle okuti Yehova o yongola okuti, omanu vosi va yeva olondaka viwa viatiamẽla Kusoma Waye una u ka viala oluali luosi.
17. Pi Yesu a enda oku longisila? Momo lie a endela oku likolisilako calua oco a longise omanu?
17 Pi Yesu a enda oku longisila? Povitumãlo viosi a enda oku sanga omanu. Eye wa longisa vovaimbo, valupale, povitanda, povitumãlo viefendelo, kuenda volonjo. Yesu ka kuatele ocituwa coku kevelela okuti omanu veya kokuaye. Pole, wa enda oku va sandiliya. (Marko 6:56; Luka 19:5, 6) Yesu wa likolisilako oku pesila otembo yalua kupange woku longisa omanu. Momo lie? Momo, wa kũlĩhĩle okuti Suku o yongola okuti o linga upange waco, kuenda olonjanja viosi wa lekisa epokolo ku Isiaye. (Yoano 8:28, 29) Yesu wa kundilavo omanu omo liohenda a va kuatela. (Tanga Mateo 9:35, 36.) Eye wa limbukile okuti asongui vatavo esanda ka va longasaile ocili catiamẽla ku Suku, kuenda Kusoma waye. Omo liaco, wa yonguile oku kuatisa omanu valua oco va yeve olondaka viwa.
18. Ovituwa vipi via Yesu o sole calua?
18 Yesu wa kala ulume umue wa solele calua omanu kuenda wa enda oku va tata ciwa. Eye wa kala omunu umue wa sunguluka okuti ca lelukile oku sapela laye. Omãla va solelevo oku kala laye. (Marko 10:13-16) Yesu wa lekisile esunguluko komanu vosi. Eye ka solaile ovitukiko, kuenda ekambo liesunga. (Mateo 21:12, 13) Eci Yesu a kala palo posi, akãi ka va kuatele omoko yoku kuata ovikele vimue, kuenda ka va sumbiwile. Pole, eye wa enda oku va tata ciwa kuenda wa lekisa esumbilo kokuavo. (Yoano 4:9, 27) Yesu wa enda oku lekisavo umbombe. Eteke limue koñolosi wa sukula kolomãhi viovapostolo vaye okuti, upange waco wa enda oku lingiwa lika lapika.
19. Ovolandu api a lekisa okuti Yesu wa kũlĩhĩle ovina omanu va sukilile? Wa va kuatisa ndati?
19 Yesu wa kũlĩhĩle ovina omanu va sukilile kuenda wa yonguile oku va kuatisa. Ovina viaco via limbukiwa eci a kuatisiwa lunene wa Suku poku linga ovikomo vioku sakula omanu. (Mateo 14:14) Eteke limue ulume umue ukuavilundu wa endele ku Yesu kuenje wa popia hati: “Nda wa panga, ñayise.” Evalo ulume waco a kuata kuenda ohali a tala via vetiya Yesu oku u kuatisa. Kuenje, wa lekisa ohenda kokuaye, kuenda wa yonguile oku u kuatisa. Omo liaco, Yesu wolõla eka liaye, wo lamba, kuenje wo sapuila hati: “Nda panga! Kaya.” Noke ulume waco wa sakuiwa! (Marko 1:40-42) O pondola hẽ oku sokolola esanju ulume waco a kuata?
OLONJANJA VIOSI WA LEKISA EKOLELO KU ISIAYE
20, 21. Yesu wa lekisa ndati ongangu yiwa yoku pokola ku Suku?
20 Yesu wa lekisa ongangu yiwa yoku pokola ku Suku. Ndaño okuti wa liyaka lovitangi vialua, ale ovanyãli vaye vo linga ovina ka via sungulukile, pole wamamako oku lekisa ekolelo ku Isiaye. Yesu ka lueyele eci Satana a seteka oku u yapuisa. (Mateo 4:1-11) Omo okuti vamue pokati kepata lia Yesu ka va tavele okuti wa kala Mesiya, va enda oku popia vati “wa linga eyui,” pole Yesu wamamako oku linga upange wa Suku. (Marko 3:21) Eci ovanyãli va linga ku Yesu ovina ka via sungulukile, eye wamamako lekolelo ku Suku, kuenda lalimue eteke a setekele oku va linga cimue cĩvi.
21 Ndaño ceci Yesu a talisiwa ohali yalua toke kolofa, pole wamamako oku lekisa ekolelo ku Yehova. (Tanga Va Filipoi 2:8.) Sokolola epandi a lekisa keteke a fa. Yesu wa ambatiwa, olombangi viesanda vio lundila ovina ka lingile, wa pisiwa lolonganji vakuambambe, wa yoliwa epembe, wa tipuiwa lasualali, kuenda wa valeliwa kuti. Eci a kala oku fa wa kaluka hati: “Ca tẽlisiwa!” (Yoano 19:30) Eci pa pita oloneke vitatu tunde eci a fa, Yehova wo pindula, kuenje wo wĩha etimba liespiritu. (1 Petulu 3:18) Eci pa pita olosemana vimue Yesu wa tiukila kilu, kuenje “wa tumãla kondio ya Suku,” kuna a kevelela toke eci a vialekiwa komangu Yusoma.
22. Omo okuti Yesu wa lekisa ekolelo ku Isiaye, epuluvi lipi tu kuete cilo?
22 Omo okuti Yesu wamamako oku lekisa ekolelo ku Isiaye, tu kuetevo epuluvi lioku kuata omuenyo otembo ka yi pui voluali luokaliye palo posi, ndomo Yehova a ci likuminya. Vocipama ci kuãimo, tu ka konomuisa ndomo olofa via Yesu vi pondola oku tẽlisa ovina viaco oco tu kale komuenyo otembo ka yi pui.
^ tini. 11 Yehova o tukuiwa hati Isia, momo eye Ululiki. (Isaya 64:8) Yesu o tukuiwa hati, Omõla wa Yehova Suku momo wa lulikiwa laye. Ovangelo kumue la Adama va tukuiwavo vati, omãla va Suku.—Yovi 1:6; Luka 3:38.


text:
ETUKULWA 19
Kala popepi naJehova
1, 2. Openi hatu dulu okumona eameno kunena?
DILADILA nee ngeno to ende moshikungulu shomhepo ya kula. Keulu otaku ende taku laula, ove ou udite omingungumo nou wete oushelu tava shela. Opo u li po odula oya hovela okuloka, paife oto kongo nee apa to yaama. Ito ka kala tuu wa hafa ngeenge owa mono onhele iwa yokuyaama!
2 Kunena nafye otu li monghalo ya faafana. Eenghalo dounyuni otadi ende tadi naipala neenghono. Otashi dulika u lipule kutya: ‘Openi handi dulu okumona eameno?’ Omupsalme umwe okwa ti: “Eameno lange, nohotengulu yange, Kalunga kange, ou handi mu lineekele.” (Epsalme 91:2) Jehova ota dulu oku tu amena mounyuni ou u yadi omaupyakadi, nokwe tu pa yo eteelelo li na sha nonakwiiwa.
3. Ongahelipi Jehova ta dulu oku tu amena?
3 Ongahelipi Jehova ta dulu oku tu amena? Ota dulu oku tu kwafela tu lididimikile omaupyakadi oo tu na, noku na eenghono e dule keshe oo tashi dulika a kendabale oku tu etela oshiponga. Nonande otu ningilwe oinima ii paife, ohatu dulu okukala noushili kutya Jehova ota ka xulifa po oinima oyo monakwiiwa. Ombiibeli otai tu ladipike tu “likaleke mohole yaKalunga.” (Judas 21) Otwa pumbwa okukala popepi naJehova opo e tu amene momafimbo madjuu. Ndele mbela osho ohatu shi ningi ngahelipi?
PANDULA KALUNGA OMOLWOHOLE YAYE
4, 5. Ongahelipi Jehova e tu ulikila ohole?
4 Opo tu kale popepi naJehova, otwa pumbwa okudiladila kombinga yanghee e tu hole neenghono. Diladila yo koinima aishe oyo Jehova e tu ningila. Okwe tu pa edu liwa li yadi oinima iwa, ngaashi omiti noinamwenyo. Okwe tu pa yo oikulya iwa nomeva. Jehova okwe tu honga edina laye nosho yo omaukwatya aye mawa okupitila mOmbiibeli. Naashi sha denga mbada, okwe tu ulikila ohole yaye eshi a tuma Omona waye omuholike, Jesus, kombada yedu e tu yandjele omwenyo waye. (Johannes 3:16) Paife otu na eteelelo lonakwiiwa omolweyambo laJesus.
5 Jehova okwa dika po Ouhamba wopaMessias, epangelo lomeulu, olo mafiku tali ka xulifa po okumona oixuna akushe. Epangelo olo otali ka ninga edu oparadisa, omo keshe umwe ta ka kala nombili nokwa hafa fiyo alushe. (Epsalme 37:29) Omukalo umwe vali omo Jehova e tu ulikila ohole yaye omoku tu honga nghee hatu dulu okukala nonghalamwenyo iwa paife. Okwe tu shiva yo tu mu ilikane, nokwe lilongekida alushe okupwilikina komailikano etu. Okwa ulika filufilu kutya oku hole ovanhu aveshe.
6. Ohole yaJehova yoku ku hola oi na oku ku linyengifa u ninge shike?
6 Ohole yaJehova yoku ku hola oi na oku ku linyengifa u ninge shike? Mu ulikila kutya owa pandula omolwaasho e ku ningila. Shinyikifa oluhodi, ovanhu vahapu kunena kave na olupandu. Osho osha faafana nopefimbo laJesus. Pomhito imwe, Jesus okwa li a velula ovanashilundu omulongo, ndele umwe ashike a li e mu pandula. (Lukas 17:12-17) Nafye otwa hala okukala twa fa omulumenhu oo a pandula Jesus, mokukala hatu pandula Jehova alushe.
7. Otu na okukala tu hole Jehova shi fike peni?
7 Otwa pumbwa yo okuulikila Jehova kutya otu mu hole. Jesus okwa li a lombwela ovahongwa vaye kutya nava kale ve hole Jehova nomutima wavo, nomwenyo wavo nosho yo omadiladilo avo aeshe. (Lesha Mateus 22:37.) Osho osha hala kutya ngahelipi?
8, 9. Ongahelipi hatu ka ulika kutya otu hole Jehova?
8 Mbela osha wana ashike okutya otu hole Jehova? Ahowe. Ngeenge otu hole Jehova nomutima aushe, nomwenyo aushe nosho yo nomadiladilo etu aeshe, ohatu ka katuka eenghatu odo tadi ulike kutya otu mu hole. (Mateus 7:16-20) Ombiibeli otai hongo kutya ngeenge otu hole Kalunga, ohatu ka dulika koipango yaye. Ndele mbela osho oshidjuu? Hasho nandenande, molwaashi ‘oipango yaye kai fi idjuu.’ — Lesha 1 Johannes 5:3.
9 Ngeenge ohatu dulika kuJehova, ohatu ka kala twa hafa notwa wanenwa. (Jesaja 48:17, 18) Ndele mbela oshike tashi tu kwafele tu kale popepi naJehova? Natu ka taleni kutya oshike tashi tu kwafele.
TWIKILA OKWEEHENA POPEPI NAJEHOVA
10. Omolwashike wa pumbwa okutwikila okulihonga kombinga yaJehova?
10 Osha enda ngahelipi opo u ninge kaume kaJehova? Momukokomoko wekonakonombiibeli loye, owa dula okushiiva Jehova nawa nowa panga oukaume naye. Oukaume wa tya ngaho otau dulu okufanekwa nomundilo wa tema. Ngaashi ashike omundilo wa pumbwa oikuni opo u kale wa tema, naave owa pumbwa okutwikila okulihonga kombinga yaJehova opo u kaleke po oukaume weni naye. — Omayeletumbulo 2:1-5.
11. Omahongo Ombiibeli otaa dulu oku ku kuma ngahelipi?
11 Eshi to twikile okukonakona Ombiibeli, oto ke lihonga oinima oyo tai kumu omutima woye. Didilika nghee ovahongwa vaJesus vavali va li ve udite eshi Jesus a li te va yelifile omaxunganeko Ombiibeli. Ova ti: “Omitima detu inadi xwama tuu mufye, eshi a popya nafye mondjila ndele [okwe] tu fatululila omishangwa!” — Lukas 24:32.
12, 13. (a) Oshike tashi dulu okuningilwa ohole yetu yokuhola Jehova? (b) Ongahelipi hatu dulu okukaleka po ohole yetu yokuhola Jehova?
12 Ngaashi ashike omitima dovahongwa da li da kumwa eshi va uda ko Omishangwa, naave otashi dulika wa kumwa komutima eshi wa hovele okuuda ko Ombiibeli. Naasho oshe ku kwafela u kale u hole Jehova, noino hala ohole oyo i talale. — Mateus 24:12.
13 Ngeenge owa ningi kaume kaJehova, owa pumbwa okulonga noudiinini opo u kaleke po oukaume weni naye. Ou na okutwikila okulihonga kombinga yaye noyaJesus nokudilonga kwaasho to lihongo nonghee to dulu oku shi tula moilonga. (Johannes 17:3) Ngeenge to lesha ile to konakona Ombiibeli, lipula kutya: ‘Osho otashi hongo nge shike kombinga yaJehova? Omolwashike ndi na okukala ndi mu hole nomutima nosho yo nomwenyo wange aushe?’ — 1 Timoteus 4:15.
14. Ongahelipi eilikano tali dulu oku tu kwafela tu kale tu hole Jehova nohole yomoule?
14 Ngeenge ou na kaume kopofingo, oho popi naye pandjikilile, naasho ohashi pameke oukaume weni. Sha faafana, ngeenge ohatu popi naJehova pandjikilile meilikano, ohole yetu yoku mu hola ohai ningi yomoule. (Lesha 1 Ovatessaloniki 5:17.) Eilikano oli li oshali ya dja kuTate yetu womeulu. Onghee hano, otu na okukala hatu popi alushe naye tashi di komutima. (Epsalme 62:9) Katu na okweendulula omailikano sha fa okatevo, ashike otu na okupopya tashi di komutima. Ngeenge otwa twikile okukonakona Ombiibeli nokwiilikana tashi di komutima, ohatu ka kala tu hole Jehova nohole yomoule.
LOMBWELA OVANHU VAKWENI KOMBINGA YAJEHOVA
15, 16. Owa tala ko ngahelipi oilonga yokuudifa?
15 Ngeenge otwa hala okukala popepi naJehova, otwa pumbwa okulombwela ovanhu vakwetu kombinga yeitavelo letu. Okulombwela ovanhu kombinga yaJehova oshi li oufembanghenda munene. (Lukas 1:74) Oshi li yo oshinakuwanifwa osho Jesus a yandja kOvakriste aveshe vashili. Keshe umwe womufye oku na okuudifa onghundana iwa yOuhamba waKalunga. Mbela owa hovela nale okuudifa? — Mateus 24:14; 28:19, 20.
16 Omuyapostoli Paulus okwa li e udite kutya oilonga yokuudifa oiwa unene; nokwe i ifana “emona.” (2 Ovakorinto 4:7) Okulombwela ovanhu vakwetu kombinga yaJehova nosho yo elalakano laye oshi li oshilonga sha fimanenena osho hatu dulu okulonga. Ou li yo omukalo umwe omo to dulu okulongela Jehova, na Jehova okwa lenga oilonga yetu. (Ovaheberi 6:10) Okuudifa otaku dulu yo oku ku etela ouwa nosho yo ovo tave ku pwilikine, molwaashi oto kwafele ovanhu vakweni naave mwene mu ehene popepi naJehova noku ka mona omwenyo waalushe. (Lesha 1 Ovakorinto 15:58.) Ndele mbela ope na ngoo vali oilonga imwe oyo tai dulu oku ku etela ehafo la fa olo hali di mokuudifa?
17. Omolwashike oilonga yokuudifa ya endelela?
17 Oilonga yokuudifa oya endelela neenghono shi dulife nale. Otu na ‘okuudifa ondjovo mefimbo liwa nomefimbo lii.’ (2 Timoteus 4:2) Ovanhu ova pumbwa okuudifilwa kombinga yOuhamba waKalunga. Ombiibeli oya ti: “Efiku linene lOmwene oli li popepi! Heeno, popepi li li, ndee tali endelele okufika!” Exulilo “itali fyaala ko” ile itali kala ko. (Sefanja 1:14; Habakuk 2:3) Mafiku, Jehova ota ka hanauna po ounyuni waSatana woukolokoshi. Ndele fimbo osho inashi ningwa, ovanhu ove na okulondwelwa opo va hoolole okulongela Jehova.
18. Omolwashike tu na okulongela Jehova pamwe nOvakriste vakwetu vashili?
18 Jehova okwa hala tu mu longele pamwe nOvakriste vakwetu vashili. Ombiibeli oya ti: “Tu filafaneni oshisho fye tu twafane omukumo mohole nomoilonga iwa. Tu ha efe eongalo letu vene, ngaashi vamwe ve li po hava ningi, ndelenee tu kumaidafaneni, unene eshi tamu mono efiku olo tali ehene popepi.” (Ovaheberi 10:24, 25) Onghee hano, natu kendabaleni tu kale hatu ongala nopehe na okufaula. Okwoongala ohaku tu pe omhito yokutwaafana omukumo nokupamekafana.
19. Oshike tashi ke tu kwafela tu kale tu hole Ovakriste vakwetu?
19 Ngeenge owa kala ho ongala, oto ka mona ookaume vawa ovo tave ku kwafele u longele Jehova. Oto ka shakeneka ovamwatate novamwameme ve lili noku lili, ovo navo tava ningi ngaashi tava dulu opo va longele Jehova. Ngaashi ashike ove, navo inava wanenena nohava ningi omapuko. Nongeenge ova ningi omapuko, kala alushe we lilongekida oku va dimina po. (Lesha Ovakolossi 3:13.) Kala alushe ho yandje elitulemo komaukwatya mawa Ovakriste vakweni, molwaashi ngeenge owa ningi ngaho otashi ke ku kwafela u kale u va hole nou ehene popepi elela naJehova.
ONGHALAMWENYO YASHILI
20, 21. “Omwenyo waalushe” owa kwatela mo shike?
20 Jehova okwa hala ookaume kaye aveshe va hafele onghalamwenyo iwa kuhe na vali. Ombiibeli otai tu lombwele kutya onghalamwenyo yetu monakwiiwa otai ka kala ya yooloka ko filufilu kwaai yopaife.
21 Monakwiiwa i li popepi, ohatu ka kala fiyo alushe, ndele hamido ashike 70 ile 80. Ohatu ka hafela “omwenyo waalushe” tu na oukolele, ombili nehafo moparadisa ya wapala. Jehova okwa udaneka kutya ote ke tu pa omwenyo waalushe, ashike otu na okuninga keshe osho hatu dulu opo tu ke u “mone.” — 1 Timoteus 6:12, 19.
22. (a) Ongahelipi hatu dulu okudiinina eteelelo ‘lomwenyo waalushe’? (b) Omolwashike itatu dulu okulongela omwenyo waalushe?
22 Ongahelipi hatu dulu okudiinina eteelelo ‘lomwenyo waalushe’? Otu na ‘okulonga ouwa nokuninga oipuna yoilonga iwa.’ (1 Timoteus 6:18) Osho osha hala kutya otu na okutula moilonga osho hatu lihongo mOmbiibeli. Ashike oku ka mona omwenyo waalushe inaku likolelela keenghendabala detu. Itatu dulu okulongela omwenyo waalushe, molwaashi ou li oshali oyo twa pewa kuJehova tu li ovapiya vaye ovadiinini ‘omolwefilonghenda’ laye linene. (Ovaroma 5:15) Tate yetu womeulu okwa hala okupa ovapiya vaye ovadiinini oshali oyo.
23. Omolwashike wa pumbwa okuninga etokolo li li mondjila paife?
23 Lipula kutya: ‘Mbela ohandi longele ngoo Kalunga monghedi oyo a hokwa?’ Ngeenge owa didilike kutya owa pumbwa okuninga omalunduluko, shi ninga diva. Jehova ote ke tu amena ashike ngeenge otwe mu lineekela nohatu ningi ngaashi hatu dulu opo tu dulike kuye. Ota ka amena ovapiya vaye ovadiinini momafiku axuuninwa ounyuni waSatana woukolokoshi. Opo nee Jehova ota shilipaleke kutya ohatu ka kala mOparadisa fiyo alushe, ngaashi naanaa a udaneka. Nopehe na omalimbililo, oto dulu oku ka kala nomwenyo waalushe ngeenge owa ningi etokolo li li mondjila paife.


text:
Jehova ‘oha humbata ko komutengi wange efiku nefiku’
Nonande ondi na oupyakadi woukolele wa kwata moiti nohau kumu nge meenghedi di lili noku lili, ohandi kala ndi wete nghee Tate yetu womeulu ta yambidida nge pahole monghalamwenyo yange. Oule womido di dulife po 20 odo nda kala handi longele Jehova ndi li omukokolindjila, onda mona ehafo linene.
Onda dalwa mo 1956, nonda dalwa ndi na ounghundi wekipa lomwoongo inali shakena nawa. Osho osha etela nge ounghundi, noshe shi ningifa shidjuu kwaame okweenda nosha etela nge yo omaupyakadi makwao oukolele a kwata moiti.
Fimbo inandi dalwa, ovadali vange ova li va hovela okukonakona Ombibeli novatumwa vEendombwedi daJehova. Eshi nda li okaana, modoolopa yaUsakos, moNamibia, omo nda dalelwa, omwa li ashike ovaudifi vanini nokamwa li eongalo. Onghee hano, oukwaneumbo wetu owa li hau konakona oikundafanwa oyo i na okukundafanwa pokwoongala. Eshi nda li ndi na omido heyali, onda li nda tandwa opo ndi tuwe ombululu yokupitila omaxu. Eshi nda wanifa omido 14, onda li nda kwatwa koudu woshinhona. Molwaashi Ofikola yopombada oya li kokule, inandi dula okuya ko ndi ka mane ofikola molwaashi onda li nda pumbwa efiloshisho le likalekelwa lovadali vange.
Ndele nande ongaho, onda li nda tokola okupameka ekwatafano lange naJehova. Pefimbo opo, oishangomwa yetu ihapu yopaKriste kaya li ya tolokwa melaka lange, Oshiafrikaansa. Onghee hano, onda li nde lihonga okulesha Oshiingilisha opo ndi dule okulesha omambo etu mahapu. Onda li nda ninga omuudifi wOuhamba nonda ka ninginifwa ndi na omido 19. Ndele omido nhee da ka shikula ko, onda ka kala ndi na omaupyakadi oukolele noopamaliudo mahapu. Shikwao vali, molwaashi ovanhu vomodoolopa yetu ova li ve shaafane, oumbada wokutila ovanhu owa li wa imba nge ndi kufe ombinga nouladi moukalele.
Eshi opo nda wanifa omido 20 nasha, otwa li twa tembukila koSouth Africa, naako onda ka endafana neongalo oshikando shange shotete. Osho kasha li tuu shihafifa! Ashike onda ka tandwa vali opo olutu lange li dule okukala tali pitifa mo onyata.
Lwanima, omupashukilishikandjo okwa li a yandja oshipopiwa shi na sha nokukokola ondjila. Oitwa yaye oya li ya kuma nge komutima. Onda li ndi shii kutya nghi na oukolele notashi dulika shi ka kale shidjuu kwaame okukokola ondjila, ashike onda mona nghee Jehova a kala ta yambidida nge momaudjuu mahapu. Onghee hano, onda li nda ninga eindilo ndi ninge omukokolindjila wondjikilile. Ndele omolwounghundi wange, ovakulunhuongalo ova li tava ongaonga okudimina eindilo lange.
Ashike onda li nda tokola okulonga ngaashi handi dulu moilonga yokuudifa Ouhamba. Omolwekwafo lameme nosho yo vamwe, onda li nda dula okuwanifa eevili doukokolindjila oule weemwedi hamano. Osho osha li sha ulika kutya onda tokola toko okukokola ondjila nonokutya ohandi dulu ngoo okuninga sha nonande nghi na oukolele. Onda li nda ninga vali eindilo likwao, noshikando eshi ola li la diminwa. Mu 1 Septemba 1988 onda li nda ninga omukokolindjila wondjikilile.
Ndi li omukokolindjila, onda li nda mona nghee Jehova a kala nokuyambidida nge. Okukala handi hongo ovo vape oshili yOmbibeli ponhele yokuyandja elitulemo konghalo yange osha amena nge, osha twa nge omukumo nosha kwafela nge ndi pameke ekwatafano lange naJehova. Onda li nda mona ehafo itali yelekwa nasha eshi nda kala nokukwafela oohandimwe ve liyapulile Jehova nova ninginifwe.
Oukolele wange inau lunduluka. Ashike Jehova ‘oha humbata ko komutengi wange efiku nefiku.’ (Eps. 68:20) Iha kwafele nge ashike ndi lidiinikile onghalo yange, ndele okwa kwafela nge yo ndi kale nomwenyo.


text:
“Olyelye hano omupiya omudiinini nomunaendunge?”
“Olyelye hano omupiya omudiinini nomunaendunge, omwene waye e mu tula kombada yovapiya vaye?” — MAT. 24:45.
1, 2. Jesus ohe tu palula kunena ta longifa oupitilo ulipi, nomolwashike sha fimanenena oku u dimbulula mo?
OMUMWAMEME umwe okwa ulika olupandu laye momukanda oo a li a shangela keembelewa detu da kula eshi a ti: “Ovamwatate, itandi dulu okuvalula oikando aishe oyo mwa nyanyangida oitukulwa omo mu na ouyelele oo nda hangwa nde u pumbwa neenghono.” Mbela naave osho ho kala u udite ngaho? Vahapu vomufye otashi dulika osho hatu kala tu udite ngaho. Ndele mbela osho oshi na oku tu kumwifa? Hasho naanaa.
2 Eendja dopamhepo odo hatu pewa pefimbo lado odi li euliko kutya Jesus, oo e li Omutwe weongalo lopaKriste, ota wanifa po eudaneko laye loku tu palula. Ndele mbela osho ohe shi ningi okupitila moolyelye? Eshi Jesus a li ta popi shi na sha nedidiliko lokukala po kwaye, okwa ti kutya ota ka longifa “omupiya omudiinini nomunaendunge,” a pe ovapiya vaye ‘oikulya pefimbo layo.’ * (Lesha Mateus 24:45-47.) Omupiya oo omudiinini oye oupitilo oo Jesus ta longifa okupalula ovashikuli vaye vashili pefimbo eli lexulilo. Osha fimanenena okudimbulula mo omupiya omudiinini, molwaashi ekwatafano letu naKalunga ole likolelela kokupewa eendja dopamhepo okupitila momupiya oo. — Mat. 4:4; Joh. 17:3.
3. Oishangomwa yetu oya li ya popya shike kombinga yefaneko li na sha nomupiya omudiinini?
3 Otu udite ko ngahelipi efaneko laJesus li na sha nomupiya omudiinini? Monakudiwa, moishangomwa yetu omwa li mwa popiwa taku ti: POpentekoste 33 O.P., Jesus okwa nangeka po omupiya omudiinini a pashukile ovapiya vaye. Okwa tiwa yo kutya omupiya ota faneke Ovakriste ovavaekwa aveshe ve li ongudu ovo ve li kombada yedu pefimbo keshe, okudja momudo oo. Nonokutya ovapiya otava ulike kovavaekwa pauhandimwe. Mo 1919, okwa tiwa kutya Jesus okwa nangeka po omupiya omudiinini a kale “elenga loinima yaye aishe,” oinima aishe yOuhamba yokombada yedu. Ashike eshi twa konakona vali noukeka nokudilonga pamwe neilikano, otwa ka mona kutya eudeko letu li na sha neendjovo daJesus di na sha nomupiya omudiinini nomunaendunge ola pumbwa okupepalekwa. (Omayel. 4:18) Natu ka kundafane efaneko olo nosho yo nghee le tu kwatela mo, kutya nee otu na eteelelo lokuya meulu ile oloku ka kala kombada yedu.
EFANEKO OLA LI LA WANIFWA NAINI?
4-6. Omolwashike twa fika pexulifodiladilo kutya efaneko laJesus li na sha nomupiya omudiinini ola hovela ashike okuwanifwa konima 1914?
4 Oshikalimo shefaneko li na sha nomupiya omudiinini nomunaendunge otashi ulike kutya ola hovela okuwanifwa pefimbo eli lexulilo, ndele hapOpentekoste yomo 33 O.P. Natu ka taleni nghee Omishangwa tadi tu kwafele tu fike pexulifodiladilo la tya ngaho.
5 Efaneko li na sha nomupiya omudiinini oli li oshitukulwa shexunganeko laJesus li na sha ‘nedidiliko [lokukala po kwaye, NW] nolexulilo lefimbo lounyuni.’ (Mat. 24:3) Oshitukulwa shotete shexunganeko olo osho shi li muMateus 24:4-22, oshi na omawanifo opavali. Lotete, osha li sha wanifwa okudja 33 O.P. fiyo omo 70 O.P. netivali, otashi wanifwa pefimbo letu monghedi ya tongomana. Mbela osho osha hala kutya eendjovo daJesus di na sha nomupiya omudiinini nado odi na omawanifo opavali? Ahowe.
6 Jesus okwa li ta yandje unene elitulemo koiningwanima oyo tai ka ningwa pefimbo letu, a hovela neendjovo odo di li muMateus 24:29. (Lesha Mateus 24:30, 42, 44.) Eshi a li ta popi shi na sha naasho sha li tashi ka ningwa poudjuu munene, okwa ti kutya ovanhu otava ‘ka mona Omona wOmunhu te uya kombada yoilemo yeulu.’ Opo nee, okwa ladipika ovo tava ka kala kombada yedu momafiku axuuninwa va kale oupafi eshi a ti: ‘Kamu shi shii efiku lilipi po Omwene weni te uya’ nosho yo ‘Omona wOmunhu te uya efimbo tuu olo inamu mu teelela.’ * Pomhito oyo, eshi Jesus a li ta popi kombinga yoiningwanima oyo tai ka ningwa momafiku axuuninwa, okwa hokolola efaneko li na sha nomupiya omudiinini. Onghee hano, ohatu dulu okufika pexulifodiladilo kutya eendjovo daye di na sha nomupiya omudiinini oda ka hovela ashike okuwanifwa konima eshi omafiku axuuninwa a hovela mo 1914. Oshi li pandunge okufika pexulifodiladilo la tya ngaho. Omolwashike hatu tile ngaho?
7. Epulo la fimanenena lilipi la li la holoka po eshi efimbo leteyo la hovela, nomolwashike?
7 Diladila manga oule wokafimbo kombinga yepulo eli: ‘Olyelye hano omupiya omudiinini nomunaendunge?’ Mefelemudo lotete, kapa li lela etomheno lokupula epulo la tya ngaho. Ngaashi twe shi mona moshitukulwa sha tetekela, ovayapostoli ova li hava longo oikumwifilonga nova li nokuli hava pe vamwe eeshali dopashikumwifilonga, shi li euliko kutya otava wilikwa kuKalunga. (Oil. 5:12) Nomolwaasho, kapa li oo a pumbwa okupula kutya oolyelye va nangekwa po kuKristus va kwatele komesho. Ndele mo 1914, onghalo oya li ya yooloka ko neenghono kwaayo. Efimbo leteyo ola li la hovela momudo oo. Efimbo osho la ka fika opo eu li yoololwe mo moilya. (Mat. 13:36-43) Eshi efimbo leteyo la hovela, opa li pa holoka epulo la fimanenena olo kutya: Ongahelipi oilya, Ovakriste ovavaekwa, tava dulu okudidilikwa mo, ngeenge ope na vahapu ovo tave liti Ovakriste notava ti ove li ovashikuli vaJesus vashili? Efaneko li na sha nomupiya omudiinini otali yandje enyamukulo kepulo olo. Ovashikuli vaKristus ovavaekwa ova li tava ka kala va paluka nawa pamhepo.
OLYELYE OMUPIYA OMUDIININI NOMUNAENDUNGE?
8. Omolwashike sha yukila ko okufika pexulifodiladilo kutya omupiya omudiinini okwa fikama po mOvakriste ovavaekwa?
8 Omupiya omudiinini oku na okukala a fikama po mOvakriste ovavaekwa ovo ve li kombada yedu. Ovakriste va tya ngaho ohava ifanwa ‘ongudu youpristeri pauhamba’ nova pewa oshinakuwanifwa ‘shokuhepaulula oilonga ya fimana yaau e va ifana mo momulaulu, va ye mouyelele waye tau kumifa.’ (1 Pet. 2:9) Osha yukila ko okudiladila kutya oilyo ‘yongudu youpristeri pauhamba’ ohai kufa ombinga odikilila moilonga yokuhonga oshili ovaitaveli vakwao. — Mal. 2:7; Eh. 12:17.
9. Mbela omupiya omudiinini okwa fikama po mOvakriste aveshe ovavaekwa? Shi yelifa.
9 Mbela omupiya omudiinini okwa fikama po movavaekwa aveshe ovo ve li kombada yedu? Hasho nandenande! Oushili ou li apa kutya, havavaekwa aveshe hava kufa ombinga mokutukulila ovaitaveli vakwao mounyuni aushe oikulya yopamhepo. Mokati koilya oyo tai faneke ovavaekwa, omu na ovamwatate ovo ve li ovakulunhuongalo ile ovayakuliongalo tava yakula momaongalo omo ve li. Ohava udifa eumbo neumbo nosho yo momaongalo avo, nohava shikula noudiinini ewiliko olo hali di keembelewa detu da kula. Ashike ihava kufa ombinga mokutukulila ovamwaxe mounyuni aushe eendja dopamhepo. Movavaekwa omwa kwatelwa yo ovamwameme ovalininipiki ovo ihava kendabala nandenande okuhonga momaongalo. — 1 Kor. 11:3; 14:34.
10. Olyelye omupiya omudiinini nomunaendunge?
10 Hano mboli olyelye lela omupiya omudiinini nomunaendunge? Metwokumwe nonghedi oyo Jesus a li a longifa yokupalula ovanhu vahapu okupitila movanhu vanini, omupiya okwa fikama po mongudu inini yovamwatate ovavaekwa ovo hava kufa ombinga odikilila mokulongekida nokutukula eendja dopamhepo pefimbo lokukala po kwaKristus. Momukokomoko womafiku axuuninwa, ovamwatate ovavaekwa ovo ve li oilyo yomupiya omudiinini ova kala tava longo pamwe keembelewa detu da kula. Momido opo da piti, omupiya oo okwa li a didilikwa mo nawa kutya oye Olutuwiliki lEendombwedi daJehova. Ndele didilika kutya oshitya “omupiya” osho sha longifwa mefaneko laJesus osha popiwa paushimwe, shi li euliko kutya ongudu yomupiya. Onghee hano, omatokolo Olutuwiliki oku na okuningwa pamuhanga.
OVAPIYA OOLYELYE?
11, 12. (a) Oinakuwanifwa yopavali ilipi ya pewa omupiya omudiinini nomunaendunge? (b) Onaini Jesus a nangeka po omupiya omudiinini a pashukile ovapiya vaye, nokwa hoolola oolyelye?
11 Oshididilikwedi okushiiva kutya mefaneko laJesus, omupiya omudiinini nomunaendunge okwa nangekwa po a pashukile oinima yopavali. Shotete, oku na okupashukila ovapiya, noshitivali, okupashukila oinima aishe yomwene waye. Molwaashi efaneko olo ola hovela ashike okuwanifwa pefimbo eli lexulilo, oinakuwanifwa aishe oku na okukala e i pewa konima eshi Jesus a hovela okupangela e li Ohamba mo 1914.
12 Onaini Jesus a nangeka po omupiya omudiinini a pashukile ovapiya vaye? Opo tu mone enyamukulo, natu diladileni komudo 1914, omo efimbo leteyo la hovela. Ngaashi twe lihonga metetekelo, pefimbo opo eengudu dihapu oda li tadi liti kutya Ovakriste. Mbela Jesus okwa li ta ka hoolola nokunangeka po omupiya omudiinini okudja mongudu ilipi? Epulo olo ola ka nyamukulwa konima eshi Jesus naXe va li ve uya okukonakona otembeli yopamhepo okudja mo 1914 fiyo opehovelo lo 1919. * (Mal. 3:1) Ova li va hokwa ongudu inini yOvakonakoni vOmbibeli ovadiinini ovo va li va ulika kutya ove hole shili Jehova nosho yo Eendjovo daye. Oshoshili kutya Ovakonakoni ovo ova li va pumbwa okukosholwa, ashike ova li va tambula ko nelininipiko epukululo olo va pewa momukokomoko wefimbo lixupi leyeleko nolehengumuno. (Mal. 3:2-4) Ovakonakoni vOmbibeli ovo ovadiinini ovo va li Ovakriste vashili ovo tava fanekwa koilya. Mo 1919, Jesus okwa li a hoolola ovamwatate ovavaekwa va pyokoka okudja mOvakriste ovo, ovo va ninge omupiya omudiinini nomunaendunge nokwe va nangeka po va pashukile ovapiya vaye.
13. Ovapiya ova kwatela mo oolyelye, nomolwashike?
13 Ovapiya otava ulike koolyelye? Oku shi popya paunafangwa, ovovo hava palulwa komupiya. Pehovelo lomafiku axuuninwa, ovapiya aveshe ova li ovavaekwa. Lwanima, ovapiya ova ka kwatela mo ongudu inene yeedi dimwe. Paife eedi dimwe odo unene di yadi ‘moshiunda’ osho tashi wilikwa kuKristus. (Joh. 10:16) Eengudu adishe odo dopavali ohadi tyapula eendja dopamhepo odo hadi tukulwa pefimbo la wapala komupiya omudiinini. Ongahelipi shi na sha noilyo yOlutuwiliki oyo i li omupiya omudiinini nomunaendunge wokunena? Ovamwatate ovo navo ova pumbwa okupalulwa pamhepo. Onghee hano, ova dimina nelininipiko kutya keshe umwe womuvo pauhandimwe okwa kwatelwa movapiya ngaashi ashike ovashikuli vaKristus vashili vakwao.
14. (a) Omupiya omudiinini okwa pewa oshinakuwanifwa shilipi, naasho osha kwatela mo shike? (b) Elondwelo lilipi Jesus a yandja komupiya omudiinini nomunaendunge? (Tala okamhungu, “Omupiya ou ngenge omwii . . . “)
14 Jesus okwa pa omupiya omudiinini nomunaendunge oshinakuwanifwa sha kwata moiti. Pefimbo lOmbibeli, omupiya omulineekelwa oye kwa li ha kala omupashukili woinima aishe yomwene waye. (Luk. 12:42) Onghee hano, omupiya omudiinini nomunaendunge okwa pewa oshinakuwanifwa shokupashukila oinima yaKristus aishe yokombada yedu. Osho osha kwatela mo okupashukila oinima yopamaliko, oilonga yokuudifa, okuninga omalongekido e na sha noyoongalele nosho yo okunyanyangida oishangomwa yopaMbibeli yokulongifwa moukalele, yokukonakonwa paumwene nosho yo meongalo. Ongudu yomupiya oyo hai palula pamhepo ovapiya aveshe.
ONAINI A NANGEKWA PO A PASHUKILE OINIMA AISHE YOMWENE WAYE?
15, 16. Onaini Jesus a nangeka po omupiya omudiinini a pashukile oinima yaye aishe?
15 Onaini Jesus a nangeka po omupiya a ninge “elenga loinima yaye aishe”? Jesus okwa ti: “Omupiya ou e nelao, omwene waye nge ta aluka ngenge te mu hange a ninga ngaha. Oshili handi mu lombwele: Oye te mu ningi elenga loinima yaye aishe.” (Mat. 24:46, 47) Didilika kutya Jesus okwa pa omupiya oshinakuwanifwa osho konima eshi a aluka nokwa hanga omupiya a “ninga ngaha,” sha hala okutya, a hanga ta yandje eendja dopamhepo noudiinini. Onghee hano, ope na okupita efimbo okudja eshi a pewa oshinakuwanifwa shotete naashi ta ka pewa oshitivali. Opo tu ude ko kutya ngahelipi nonaini Jesus a nangeka po omupiya a pashukile oinima yaye aishe, otwa pumbwa okushiiva oinima ivali: onaini Jesus a aluka nonokutya oinima yaye oya kwatela mo shike.
16 Jesus okwa aluka naini? Enyamukulo ohatu li hange mwaasho a popya. Dimbulukwa kutya eshi meevelishe odo da tetekela odo da tofwa mokatendo ka tetekela mwa popiwa Jesus te “uya,” oshitya osho otashi ulike kefimbo olo te ke uya okuhanauna po ovakolokoshi pexulilo lounyuni. * (Mat. 24:30, 42, 44) Nomolwaasho, ‘okwaaluka’ kwaJesus oko kwa tongwa mefaneko li na sha nomupiya omudiinini otaku ka ningwa pefimbo loudjuu munene.
17. Oinima yaJesus oya kwatela mo shike?
17 ‘Oinima yaJesus aishe’ oya kwatela mo shike? Eshi Jesus a popya oinima “aishe,” osha yela kutya ita popi ashike oinima yokombada yedu. Jesus oku na eenghonopangelo dinene meulu. Okwa ti: “Ame onda pewa eenghono adishe meulu nokombada yedu.” (Mat. 28:18; Ef. 1:20-23) Oinima yaye paife oya kwatela mo Ouhamba wopaMessias, oo a pewa okudja mo 1914 nota ka pangela pamwe novashikuli vaye ovavaekwa. — Eh. 11:15.
18. Omolwashike Jesus ta ka nangeka po nehafo omupiya a pashukile oinima yaye aishe?
18 Mokutala kouyelele oo twa dja nokukundafana, otu na okufika pexulifodiladilo lilipi? Eshi Jesus te ke uya okuhanauna po ovakolokoshi pefimbo loudjuu munene, ota ka mona kutya omupiya omudiinini okwa kala ta yandje noudiinini eendja dopamhepo pefimbo la wapala kovapiya vaye. Opo nee, ote ke mu pa nehafo oshinakuwanifwa shokupashukila oinima yaye aishe. Ovo ve li oilyo yongudu yomupiya omudiinini otava ka pewa oshinakuwanifwa osho eshi tava ka mona ondjabi yavo meulu notava ka pangela pamwe naKristus.
19. Mbela omupiya omudiinini ota ka pewa ondjabi inene meulu i dule yovavaekwa vakwao? Shi yelifa.
19 Mbela omupiya omudiinini ota ka pewa ondjabi inene meulu i dule yovavaekwa vakwao? Ahowe. Peemhito dimwe, ondjabi oyo ya udanekelwa ongudu inini otashi dulika i ka pewe ovanhu ve dulife pwaavo. Pashihopaenenwa, diladila kwaasho Jesus a li a lombwela ovayapostoli vaye ovadiinini 11 moufiku oo wa tetekela efyo laye. (Lesha Lukas 22:28-30.) Okwa li a udanekela ongudu inini yovalumenhu ovo kutya otava ka pewa ondjabi iwa omolwoudiinini wavo. Ova li tava ka pangela pamwe naye ve li eehamba. Ndele momido da ka landula ko, okwa ka ulika kutya ovavaekwa aveshe 144 000 otava ka kala omutumba komalukalwapangelo notava ka pangela pamwe naye. (Eh. 1:1; 3:21) Sha faafana, ngaashi sha popiwa muMateus 24:47, Jesus okwa udaneka kutya ongudu inini yovalumenhu, ovamwatate ovavaekwa ovo ve li omupiya omudiinini, otai ka nangekwa po i pashukile oinima yaye aishe. Ndele paulelalela, ovavaekwa aveshe 144 000 otava ka kufa ombinga mepangelo laye linene lomeulu. — Eh. 20:4, 6.
20. Omolwashike Jesus a nangeka po omupiya omudiinini nomunaendunge, nowa tokola toko okuninga shike?
20 Okupitila momupiya omudiinini nomunaendunge, Jesus ota palula ovanhu vahapu ta longifa ovanhu vanini ngaashi a li e shi ninga mefelemudo lotete. Okwa nangeka po omupiya oo omudiinini opo a shilipaleke kutya ovashikuli vaye vashili, kutya nee ovavaekwa ile eedi dimwe, ohava pewa pandjikilile eendja dopamhepo pefimbo momukokomoko womafiku axuuninwa. Natu kaleni twa tokola toko okuulika olupandu letu mokukala hatu yambidida noudiinini ovamwatate ovavaekwa ava ve li omupiya omudiinini nomunaendunge. — Heb. 13:7, 17.
^ okat. 2 Okatendo 2: Pomhito imwe vali, Jesus okwa li a hokolola efaneko la faafana naalo, omo a popya “omukeleli weumbo” ta ulike ‘komupiya’ nokwa popya mo yo ‘ovapiya.’ — Luk. 12:42-44.
^ okat. 6 Okatendo 6: ‘Okuuya’ kwaKristus (moshigreka, er′kho·mai) okwa yooloka ko ‘kokukala po’ kwaye (pa·rou·si′a). Okukala po kwaye kuhe wetike okwa hovela fimbo ine uya okuhanauna po ovakolokoshi.
^ okat. 12 Okatendo 12: Tala oshitukulwa, ‘Tala, ame ondi li pamwe nanye omafiku aeshe,’ moshifo eshi, epandja 10-12, okatendo 5-8.
^ okat. 16 Okatendo 16: Tala oshitukulwa, ‘Tu lombwela: onaini hano eshi tashi ka ningwa?’ moshifo eshi, epandja 7-8, okatendo 14-18.


text:
AMÃLEHE VA PULA
Momo Lie Ndi Sukilila Oku Kuatisa Vakuetu?
Alumbu avali okuti omanu valua kava a kũlĩhile
Amãlehe va kapako vakuavo
Ndi pondola oku kuatisa ndati vakuetu?
Alumbu avali okuti omanu valua kava a kũlĩhile
Elumbu #1: Eci ove o kuatisa omunu umue, o pondolavo oku kuatisiwa! Omanu va limbuka okuti ove ukuacali. Citava okuti ovo va ka lekisavo ohenda kokuove. Embimbiliya lipopia hati:
“Ecaeci kuenje omanu vo wĩhivo ... Momo onjongo vu yonga layo haiyo vo yongelivo.”—Luka 6:38.
‘Onjila o kuama poku tata vakuene, haiyovo va ka ku tata layo.’—Luka 6:38, Contemporary English Version.
Elumbu #2: Eci ove o kuatisa va kuene, o li kuatisa ove muẽle!
Oku lingila vakuene ovina viwa, ci vokiya esanju liove. Embimbiliya lipopia ndoco:
“Esanju li tunda koku eca olio lia velapo, li tunda koku tambula li sule.”—Ovilinga 20:35.
“Eci o pongiya ocipito cimue laleka olohukũi, ovihata, ovilema kuenda olomeke; kuenje o sanjuka, omo ovo ka va kuete lacimue oco va ku tiuwile.”—Luka 14:13, 14.
Amãlehe va kapako vakuavo
Kuli amãlehe valua vakapako vakuavo. Tala vamue pokati kavo.
“Olonjanja vimue cosi njongola oku tumãla lika loku tala otelevisão. Pole ndi sokolola yina yange kuenda isiange va kasi oku talavaya kuenda va tiuka tupu konjo, va kava. Ame ñatuka, ndi sukula alonga, ndi komba vonjo kuenda ndi puenya onukuvila kovikuata. Ndi pongiyavo o kafé momo ovo va ka sole calua. Eci yina yange a pĩtila konjo, eye o popia hati: ‘Haka, ovina viosi via yela! Njevite elemba liwa! Nda pandula calua amõlange!’ Ame ndi kuata esanju eci ndi lingila ovina viwa olonjali viange.”—Casey
“Olonjanja viosi olonjali viange via ñuatisa calua loku nyiha ovina ndi sukila. Omo liaco ulima wa pita, eci ekãlu lia nyolẽha, nda tẽla oku feta ovina viosi lolombongo nda kuatele oco li semũluiwe. Ovo va seteka oku ndi tutuiya pole, ‘sia tavele’ kocisimĩlo caco. Momo olonjali viange vi sukila ekuatiso lia velapo. Nda sanjuka omo lioku va kuatisa lonjila ndeyi.”—Holly
Wa ci kũlĩha? Amãlehe valua okuti Olombangi Via Yehova va siata oku kuata esanju lioku kuatisa vakuavo poku va longisa Embimbiliya. Vamue va ilukila kolofeka vikuavo kuli etendelo litito liakundi.
“Nda tunda ko Estados Unidos kuenje da ilukila ko México oco ndi kuatise kupange woku longisa Embimbiliya. Olonjanja vialua si tẽla oku eca olombanjaile momo si kuete ovina vialua vioku eca. Pole nda limbuka okuti oku pesela otembo yange kuenda ongusu kupange woku kunda ci kuete vali esilivilo okuti oku kuatisa lolombongo ci sule.”—Evan.
Ndi pondola oku kuatisa ndati vakuetu?
Ove hẽ o yongola oku kuata esanju li tunda koku kuatisa vakuene? Kũlĩhisa olonumbi vi kuãimo.
Oku kuatisa epata liove:
Oku komba vonjo, oku sukula alonga, oku ongotiya ovina vohondo yove okuti lomue oku kisika oku ci linga.
Oku teleka
Oku soneha okokanda kamue koku eca olopandu kolonjali viove.
Oku kuatisa manji yove oku linga ovopange vo tuma kosikola.
Oku kuatisa omanu vakuavo
Oku tumisa ukanda umue komunu o vela
Oku komba posamua yomunu o lisungue love okuti wa kuka
Oku nyula omunu umue okuti ka citava oku tunda konjo
Oku landela ombanjaile omunu o kasi oku pita locitangi cimue
Onumbi: Sokolola ovina vimue o pondola oku linga. Noke seteka oku kuatisa omunu umue osemana yilo. Citava okuti o ka komõha esanju o ka kuata!
“Eci o kuatisa vakuene ove o yeva esanju. O kũlĩha okuti wa linga ocina cimue ci kuete esilivilo kuenda o limbuka okuti omanu va eca olopandu. Ci sanjuisa calua ndaño okuti kefetikolo ku ci limbuka. Ovina o lingila vakuene ka via luile momo ove o ka tambula eci ca velapo.”—Alana
LILONGISA OVINA VIKUAVO
CECI AMALẼHE VAKUAVO VA POPIA
Omuenyo Umue wa Velapo
O yongola hẽ oku kuata omuenyo umue wesanju? Yevelela eci manji Cameron a tu sapuila ndomo a kuata esanju komuenyo waye kocitumãlo cimue ka kũlĩhĩle.


text:
ESAPULO 5
Efetikilo Liomuenyo Umue wa Tĩla
ECI Adama la Heva va tundisiwa vocumbo Cedene, va fetika oku liyaka lovitangi vialua. Ovo va fetika oku talavaya calua oco va sange eteku. Vovapia avo ka mua kaile vali oviti viapako awa pole mua fetika oku tundila olosongo locambanda. Eci oco ca pita la Adama kuenda Heva eci va lueya ocihandeleko ca Suku. Ovo ka va kaile vali akamba Vaye.
Handi vali, eci Adama la Heva va lueyela Suku, va fetika oku kuata elavoko lioku fa. Suku wa va sapuilile okuti eteke valia kepako liaco, haico va fa. Ocili okuti, eteke ovo valia kepako liaco, haico muẽle va fetika oku fa. Poku tomba ocihandeleko ca Suku va linga uveke wocili!
Adama la Heva va fetika oku cita omãla eci Suku a va tundisa vocumbo. Omo liaco, omãla vavo va kula lelavoko lioku kuka kuenda oku fa.
Adama la Heva nda va pokuile ku Yehova, omuenyo wavo lowu womãla vavo nda wa amamako lesanju. Ovo nda va kala voluali lesanju otembo ka yi pui. Nda ka kuli oku kuka, loku vela ndaño oku fa.
Suku o yongola okuti omanu va kuata vali esanju otembo ka yi pui. Eye wa likuminya oku cilinga. Oluali lu ka pongoloka ofeka yelau kuenje omanu va ka kuatavo uhayele wa lipua. Omanu va ka likuatela ukamba uwa pokati kumosi la Suku.
Heva ka kuatele ukamba uwa la Suku otembo ya lua. Eci eye a fetika oku cita omãla, ka ca lelukile kokuaye. Eye wa kuata olongembia vialua. Omo lioku lueya ocihandeleko ca Yehova, ocili okuti wa liyaka lovitangi vialua. Ove hẽ, ku tava kondaka eyi?
Adama la Heva va kuata omãla valume kuenda omãla vakãi. Eci va cita omõla wavo watete ulume, voluka Kaini. Omõla wavo wavali voluka Havele. Ove hẽ wa kũlĩha eci ca pita lomãla vaco?
Efetikilo 3:


text:
APENDISE
Enyina lia Huku—Oñgeni Litumbulwa, Netyi Lihangununa
MOMBIMBILIYA yove, oñgeni o Salmo 83:18 yapitiyua? Mo Tradução do Novo Mundo das Escrituras Sagradas oversikulu ei yapitiyua ngetyi: “Opo ovanthu vanoñgonoke okuti, Ove utiwa Jeova, ove vala Omukulami ouye auho.” Ono Mbimbiliya ononkhuavo nambo otyo mbupopia ngotyo. Mahi, mono Mbimbiliya ononyingi enyina lia Huku Jeova velipolamo, avapingiyapo omanyina enkhimano, ‘Tatekulu’ ine ‘Huku’. Mahi, oityi ankho tyina yokuhonekwa poversikulu oyo? O Huku, o Tatekulu ine enyina Jeova?
Enyina lia Huku mono letela mbo Hebraika
Oversikulu oyo ipopia konthele yenyina. Melaka lio Hebreu omu muapolwa Onombimbiliya ononyingi, poversikulu opo ankho pahonekwa enyina liae muene. Ankho lihonekwa nono letela ombu, יהוה (YHWH). Melaka lio lunyaneka, enyina olio liihanwa okuti o ‘Jeova’. Okuti enyina liatyo olio limoneka vala mo versikulu ike yo Mbimbiliya? Au. Movihonekwa vio Hebreu, enyina olio livasiwamo ovikando 7.000.
Okuti enyina lia Huku liakolela umue unene? Tala elikuambelo Jesus Kristu alongesa. Elikuambelo olio lihimbika ngetyi: “Tate yetu ukahi keulu, enyina liove lihivilikwe”. (Mateus 6:9) Onthiki imue, Jesus welikuambela ku Huku okuti: “Tate, nkhimaneka enyina liove”. Huku akumbulula okuti: “Ame nankhimanekale enyina liange, iya mandyilinkhimaneka vali”. (João 12:28) Tyotyili, enyina lia Huku lina esilivilo enene. Mahi, omokonda yatyi ovahoneki vamue vapolela enyina olio mono Mbimbiliya mbavo iya avapingiyapo omanyina enkhimano?
Tyimoneka ngoti kuna omahunga evali. Tete, vamue vapopia okuti katyitavela okutumbula enyina lia Huku mokonda katutyii oñgeni ankho kohale litumbulua. Melaka lio Hebreu ankho lihonekwa tyihena ono letela ombu, a,e,i,o,u. Moluotyo, nawike hono upondola okupopia oñgeni ovanthu kohale ankho vatanga enyina eli YHWH. Okuti otyo tyitutyilika okutumbula enyina lia Huku? Kohale, enyina lia Jesus ngoti ankho litumbulwa okuti Yeshua ine Yehoshua, nawike utyii nawa. Mahi, ovanthu mouye auho vatumbula enyina lia Jesus mononkhalelo mbelikalaila. Kavayekepo okutumbula enyina lia Jesus mokonda vala kavetyii oñgeni ankho litumbulwa kohale. Tupu, inkha wenda kotyilongo otyikuavo, motale okuti enyina liove melaka liotyilongo otyo, veliihena tyityatyo. Otyo tyilekesa okuti namphila katutyii nawa oñgeni enyina lia Huku ankho litumbulwa kohale, katyitutyilika okulitumbula.
Vali, ovanthu vamue vapola enyina lia Huku mo Mbimbiliya, mokonda yoviso vio va Judeu kohale. Ova Judeu ovanyingi ankho vati enyina lia Huku kalipondola okutumbulwa. Ovanthu ovo vanoñgonoka omapita, otyitumino tyo Mbimbiliya tyokuati: ‘Wahatumbule enyina lia Jeova Huku yove tyehena onthilo. Mokonda Jeova mahitisa una utumbula enyina liae tyehena onthilo.’—Êxodo 20:7.
Okuti otyitumino otyo tyailika okutumbula enyina lia Huku nonthilo? Au. Ovahoneki vo Mbimbiliya mo Hebraika (O Testamendu Onkhulu), ankho aveho ovalume vekolelo, vokutavela Ovitumino Huku aavelele ova Isilayeli. Mahi, apeho ankho vatumbula enyina lia Huku. Ovahoneki ovo Vahoneka enyina lia Huku mono Salmu ononyingi ankho mbuimbwa novanthu mefendelo. Jeova alo umue walongesile ovafendeli vae vapopie enyina liae, iya vokuna ekolelo avetavela. (Joel 2:32; Atos 2:21) Moluotyo, ovakristau hono kavayekepo okutumbula enyina lia Huku nonthilo, ngetyi Jesus alingile.—João 17:26.
Ovapitiyi vo Mbimbiliya valinga otyipuka otyivi unene tyokupingiya penyina lia Huku, omanyina enkhimano. Mokonda yotyo valinga, pahe Huku ngoti hamunthu, ngoti ukahi kokule unene. Mahi, Ombimbiliya yavela ondudo ovanthu opo valinge ‘oupanga na Jeova’. (Salmo 25:14) Sokolola kepanga liove uhole unene. Okuti mamukala noupanga wotyotyili inkha ove enyina liae kulii? Tupu, inkha ovanthu kavei enyina lia Huku, Jeova, oñgeni vapondola okukala noupanga wotyotyili nae? Inkha ovanthu kavatumbula enyina lia Huku, tupu, kamavanoñgonoka etyi lihangununa. Enyina lia Huku lihangununa tyi?
Huku muene wapopilile omuumbili wae Moisesi oityi tyihangununa enyina liae. Etyi Moisesi apula enyina lia Huku, Jeova wemukumbulula okuti: ‘Ame Mandyikala etyi nahanda okukala.’ (Êxodo 3:14) Ombimbiliya ya Rotherham (mo inglês), poversikulu ei yapopia okuti: ‘Ame mandyikala etyi nahanda.’ Otyo tyilekesa okuti Jeova upondola okukala etyi ahanda, opo afuisepo ehando liae.
Sokolola ñgeno ove upondola okulinga atyiho uhanda. Oityi ove ñgeno walinga pala omapanga ove? Inkha umue pomapanga ove wavela unene, ove ñgeno wakala ondotolo iya omuhakula. Inkha omukuavo utupu onombongo, ove ñgeno wakala omuhona opo umukuateseko motyitateka otyo. Mahi, tyotyili, ove utupu epondolo liokukala atyiho uhanda. Atuho tutupu epondolo olio. Mahi, putyina utualako okulilongesa Ombimbiliya, mohuvu okutala oñgeni Jeova akala etyi ahanda opo afuisepo omilao viae. Huku tyimuhambukiswa unene okuundapesa epondolo liae pala okukuatesako vana vemuhole. (2 Crônicas 16:9) Vana vehei enyina liae, kavei ovituwa ovio oviwa via Jeova.
Tyotyili, enyina Jeova lilinga onthele yo Mbimbiliya. Okunoñgonoka oityi enyina olio lihangununa nokulitumbula mefendelo lietu, matyitukuatesako unene okukala noupanga wotyotyili na Tate yetu Keulu Jeova.*
* Opo unoñgonoke vali nawa enyina lia Huku, netyi lihangununa, no mokonda yatyi tuesukisila okulitumbula mefendelo, tala mo mbrochula O Nome Divino Que Durará Para Sempre, yalingwa no Nombangi mba Jeova.


text:
Esapulo 43: Yehosua wa Linga Usongui wa va Isareli
MOSE wa yonguile oku enda la va Isareli vofeka yo Kanana. Omo liaco, wa pinga ku Yehova hati: ‘Njokise Olui Yordão, oco mbanje ofeka yiwa.’ Pole Yehova wo sapuila hati: ‘Ci tẽla, liwekapo. Ku ka popie vali lame ondaka eyi.’ Momo lie Yehova a popela olondaka evi ku Mose?
Yehova wa popia olondaka evi omo liulandu wa pita eci Mose a veta vewe. Ivaluka okuti eye kuenda Arone ka va ecele esivayo ku Yehova. Ovo ka va sapuilile omanu okuti Yehova eye wa eca ovava va tunda vewe. Omo liaco, Yehova wa sapuila Mose okuti ka iñila vofeka yo Kanana kumue la va Isareli.
Noke liolosãi vimue tunde poku fa kua Arone, Yehova wa sapuila Mose hati: ‘Pañinya Yehosua, u nena loku u talamisa kovaso ocitunda Eleasa, lo kovaso omanu vosi. U kundika kovaso avo kuenda oku va sapuila okuti Yehosua wa linga usongui wokaliye.’ Mose wa linga ovina viosi Yehova o sapuila ndomo o cilete vociluvialuvia cilo.
Noke Yehova wa sapuila Yehosua hati: ‘Kuata utõi, ku ka yokoke. Ove o songuila va Isareli vofeka yo Kanana yina nda likuminya kokuavo. Ame ñasi love.’
Noke Yehova wa sapuila Mose oco a lamane Komunda yi tukuiwa hati, Nevo kofeka ya va Moavi. Eci a kala komunda yaco, wa mola onepa yikuavo Yolui Yordão kuenda ofeka yiwa yo Kanana. Yehova wa popia hati: ‘Eyi oyo ofeka nda likuminya oku eca kovitumbulukila via Avirahama la Isake kuenda Yakoba. Ndi ku lekisa ofeka yaco pole ku iñilamo.’
Komunda yaco Nevo, oko Mose a fila. Otembo yaco eye wa kuata eci ci soka 120 kanyamo. Pole wa kuatele olohõlo vialua kuenda ovaso aye ka va vuvalele. Va Isareli veya oku sumua calua omo lioku fa kua Mose. Pole noke veya oku sanjuka eci va mola Yehosua usongui wavo wokaliye.
Atendelo 27:12-23; Esinumuĩlo 3:23-29; 31:1-8, 14-23; 32:45-52; 34:1-12.
Apulilo
- Vociluvialuvia eci Alume ava vavali va talama ndeti kumue la Mose velie?
- Nye Yehova a sapuilile Yehosua?
- Momo lie Mose a londelele Komunda Nevo? Kuenda nye Yehova o sapuila?
- Eci Mose a fa wa kuatele anyamo añami?
- Momo lie omanu va sumuilile? Pole esunga lipi va kuata lioku sanjuka?
Apulilo akuavo
- Tanga Atendelo 27:12-23.
Ocikele cipi Yehosua a tambuile ku Yehova? Kuenda ndamupi Yehova a siata oku tata omanu Vaye koloneke vilo? (Atend. 27:15-19; Ovil. 20:28; Va Hev. 13:7)
- Tanga Esinumuĩlo 3:23-29.
Momo lie Yehova ka ecelelele okuti Mose la Arone va iñila vofeka yohuminyo? Kuenda nye tu lilongisilako? (Esin. 3:25-27; Atend. 20:12, 13)
- Tanga Esinumuĩlo 31:1-8, 14-23.
Olondaka via Mose via lekisa ndati okuti eye wa tavele epindiso lia tunda ku Yehova? (Esin. 31:6-8, 23)
- Tanga Esinumuĩlo 32:45-52.
Embimbiliya li pongolola ndati omuenyo wetu? (Esin. 32:47; Ovis. 18:5; Va Hev. 4:12)
- Tanga Esinumuĩlo 34:1-12.
Ndaño okuti Mose ka la mola Yehova elivulu Liesinumuĩlo 34:10 li lekisa ndati ukamba eye a kuata Laye? (Etu. 33:11, 20; Atend. 12:8)


text:
Tiuka ku Yehova
Yehova o sandiliya omeme yaye ya nyelela, kuenda o ku laleka oku tiuka kokuaye.
Ukanda Wosungu Yolombangi Via Yehova
Ukanda ulo Wosungu Yolombangi Via Yehova, epingilo limue kafendeli va Suku va tunda vocunda.
ONEPA 1
“Ya Nyelela Ndi yi Vanjiliya”
Anga Suku o tenda omeme ya nyelela okuti ka yi tiuka vali?
ONEPA 2
Asakalalo—“Tu Pita Lovitangi Viñi Viñi”
Nda wa sumua oku okuti ku pondola oku eca ku Yehova eci wa enda oku eca, o pondola oku kuatisiwa lunene waye.
ONEPA 3
Evalo Kutima—Ceci tu ‘Likuetele Ondaka la Umue’
Olonumbi vitatu Viembimbiliya vi pondola oku ku kuatisa eci manji umue a ku lueyela.
ONEPA 4
Oku Livetela Evelo—“Njelise Ekandu Liange”
O pondola oku sanga ndati elembeleko li tunda koku kuata utima wa yela?
ONEPA 5
Tiukili “Kungombo Wovitima Viene Haeye Ukuaku vi Lava”
Nda ndi yongola oku tiuka ku Yehova, pi ndi fetika? Ekongelo li ka ndi tambula ndati?
Oku malusula
Anga hẽ eteke limue wa ivaluka otembo wa enda oku kala lafendeli va Yehova?


text:
ETUKULWA 7
Mbela omafimbo amwe oho kala wa tila nou udite wa pumbwa ekwafo?
Tala okamati oko ke li mefano. Otaka monika ka tila noka pumbwa ekwafo, hasho mbela? Naave mbela osho ho kala u udite ngaho omafimbo amwe?— Atusheni osho hatu kala tu udite ngaho omafimbo amwe. Ombibeli oya popya kombinga yookaume kaJehova vamwe ovo va li ve udite ngaho. Pashihopaenenwa, oya popya kombinga yaElia. Natu tale eshi ye tu lombwela kombinga yaye.
Elia okwa li ko nale fimbo Jesus ina dalwa, nokwa li Omuisrael. Ahab, oo a li ohamba yaIsrael pefimbo opo, ka li ha longele Kalunga kashili, Jehova. Ahab nomukulukadi waye Isebel ova li hava longele kalunga woipupulu hai ifanwa Baal, ile tu tye, oshikalunga Baal. Onghee hano, ovanhu vahapu muIsrael ova li yo va hovela okulongela Baal. Ohambanghainhu Isebel oya li i na onyanya noya li ya hala okudipaa aveshe ovo va li tava longele Jehova, mwa kwatela Elia. Mbela ou shii kutya Elia okwa ninga po shike?—
Elia okwa faduka po! Okwa ya mombuwa ndele ta ka hondama mekololo londudu. Mbela oshike she mu ningifa a faduke po?— Okwa li a tila unene. Ndele ka li a pumbwa okukala a tila. Omolwashike hatu tile ngaho? Omolwaashi okwa li e shii kutya Jehova ota dulu oku mu kwafela. Jehova okwa li a ulikila nale Elia kutya oku na eenghono dinenenene. Pomhito imwe, Elia okwa li a ilikana kuJehova, na Jehova okwa li a nyamukula eilikano laye mokutuma omundilo okudja meulu. Hano, osha yela kutya Jehova okwa li natango ta dulu okukwafela Elia.
Ofimbo Elia e li mekololo, Jehova okwe mu pula ta ti: ‘Oto ningi shike apa?’ Elia okwa nyamukula a ti: ‘Aame andike nda xupa po handi ku longele. Paife onda tila kutya naame ohandi dipawa.’ Elia okwa li ta diladila kutya vakwao aveshe ovo hava longele Jehova ova dipawa. Ndele Jehova okwe mu lombwela ta ti: ‘Osho kashi fi shoshili. Ope na natango ovanhu omayovi aheyali ovo tava longele nge natango. Ino kala wa tila. Ope na oilonga ihapu natango oyo nda hala u longele nge.’ Mbela eshi to tale Elia okwa li ngoo a hafa eshi a lombwelwa ngaho?—
Oshike we lihonga mehokololo li na sha naElia?— Ino pumbwa okukala wa tila ile u udite kutya kape na ou ta dulu oku ku kwafela. Ou na ookaume ovo ve hole Jehova nove ku hole yo, ovo tava dulu oku ku kwafela. Dimbuluka yo kutya Jehova oku na eenghono dinenenene nota dulu oku ku kwafela efimbo keshe! Mbela ino hafa eshi wa shiiva kutya ope na alushe ovo tava dulu oku ku kwafela?—
LESHA MOMBIBELI YOYE
1 Eehamba 19:3-18
Epsalme 145:18
1 Petrus 5:9


text:
UTALA WONDAVULULI No. 5 2016 | Pi o Pondola Oku Sanga Elembeleko?
Vosi yetu tu sukila elembeleko lieciwa la Suku, ca piãla enene eci tu li yaka lovitangi. Utala owu Wondavululi u lombolola ndomo a eca elembeleko eci tu li yaka lovitangi kuenda a sakalalo.
OSAPI YO KOÑOÑO
Vosi Yetu tu Sukila Elembeleko
Pi o pondola oku sanga elembeleko eci o liyaka lovitangi viuhayele, volohuela ale kupange?
OSAPI YO KOÑOÑO
Ndomo Suku a Eca Elembeleko
Olonepa vikuãla vi kuatisa vana va sumua.
OSAPI YO KOÑOÑO
Elembeleko Eci tu Liyaka Lovitangi
Ndomo omanu va siata oku tambula ekuatiso eci va lisukila.
IMITATE THEIR FAITH
“Oku Liyaka Kuaco Kua Yehova”
Nye ca kuatisa Daviti oku yula Goliata? Nye tu pondola oku lilongisila kulandu wa Daviti?
Etepiso Lia Kala Pokati ka Daviti la Goliata—Ulandu Waco Wocili?
Omanu vamue vakuakutatãla ka va tava kulandu waco. Va kuete hẽ esunga lioku tatãla?
THE BIBLE CHANGES LIVES
Nda Kuata Esumuo Kuenda Nda Linga Ongangala
Nye ca vetiya ukuakuyaka volokololo kofeka yo Mesiku oku pongolola ovituwa viaye?
Usoma wa Suku u Lomboloka Nye?
O ka komõha poku kũlĩha etambululo.
Tanga vali ovina via Velapo
Momo Lie o Likutililila? Anga Suku o Ndi Yevelela?
Ci kale okuti Suku o ku yevelela ale sio, cosi ca tamba ño kokuove.


text:
O JW BROADCASTING
Tala Ovipama Vio Jw Broadcasting vo Roku
Onepa yokuti Em Exibição yi sangiwa vo JW Broadcasting ya li soka lo televisão, mu sangiwa olonepa vialua vi lekisa ovolandu a sokiyiwa ale. Nda o yongola oku tala ovideo (ale oku yi tala tunde kefetikilo, oku talama, oku tiukila konyima ale oku enda kovaso), kuende ponepa yokuti, Olovideo.
(Kũlĩhisa: Onumbi eyi yi lekisa oviluvialuvia locimãleho co Roku 3. Citava okuti o komando yo televisão yove ya litepa.)
Kuama lutate olonumbi vikuãimo oco vi ku kuatise oku tala ovipama vio JW Broadcasting vo Roku:
Oku tala onepa yimue
Oku pongolola onepa
Oku talavaya lonepa yoku sandiliya olonepa
Oku tala onepa yimue
Kemẽla liatete lio JW Broadcasting, nõla onepa Em Exibição oco o tale ulala wovipama.
Lekuatiso yolondimbukiso Kepĩli kuenda Kondio yo komando yove, sandiliya ovipama. Ocipama ci molẽha tete ci ka molẽha vokati ko televisão kuenda ci ka kuata ociluvialuvia cimue, osapi yimue kuenda olondaka vimue via teta onimbu. Tioka pondimbukiso OK oco o nõle ocipama ci molẽha.
Osimbu ovideo yaco yi fetika, mu ka molẽha onduko yo televisão, osapi yovideo yi lekisiwa kuenda olosapi violovideo vitatu vikuãimo.
Onumbi: Nda ovideo ya fetika oku lekisiwa kuenda o yongola oku seleka ulala wolonepa vio televisão, tioka pondimbikiso konẽle Yepĩli yo komando yove.
Oku pongolola onepa yo televisão
Kuli olonjila vivali vioku pongolola olonepa vio televisão osimbu o tala onepa yikuavo ndevi:
Oku tiukila kulala oco o nõla onepa yikuavo
Tioka polondimbukiso Kepĩli ale Kondio oco o tiukile kulala woku nõla olonepa vikuavo. Talavaha lolondimbukiso Kepĩli ale Kondio oco o sandiliye olonepa vikuavo vo televisão. Oco o nõle onepa yimue, tioka pondimbukiso OK.
Sandiliya ocipama cikuavo
Osimbu o kasi oku tala ocipama cimue co televisão, tioka polondimbukiso yokuti, Para cima ale Para baixo oco o pongolole onepa yaco. Osimbu ovideo yaco yi fetika, mu ka molẽha onduko yo televisão, kuenda osapi yovideo yi lekisiwa. Tioka pondimbukiso yokuti Para cima ale Para baixo, oco o pongolole onepa yaco ale kevelela toke ovideo yaco yi lekisiwa.
Oku Talavaya Lulala Wolonepa Votelevisão
Osimbu o kasi oku tala onepa yimue yotelevisão, tioka pondimbukiso yi kasi konẽle Yondio, oco o tale ulala wolonepa viotelevisão.
Ulala waco u lekisa onduko yonepa yaco, osapi yovideo yi kasi oku lekisiwa kuenda osapi yolovideo vitatu vikuãimo. Handi vali, ulala wolonepa viotelevisão vi talavaya volonjila vivali: Oku Lekisiwa tunde Kefetikilo kuenda Oku lekisiwa kumue Lolondaka. Nda o yongola oku yikula ale oku yika olonepa viaco, tioka polondimbukiso Para cima ale Para baixo kuenda tioka pondimbukiso OK.
Oku Lekisiwa tunde Kefetikilo: Talavaya lonepa yaco oco o tale ovideo yimuamue, pole vonepa yokuti Olovideo. Vonepa yaco o pondola oku tala ovideo tunde kefetikilo, oku talama, oku tiukila konyima loku enda kovaso.
Oku Lekisiwa Kumue Lolondaka: Talavaya lonepa yaco oco ku molẽhe olondaka vovideo o kasi oku tala kuenda oco olondaka viaco vi molẽhe (nda olovideo vi kuete) volovideo viosi volonepa viokuti, Em exibição kuenda Olovideo. Oco ka mu ka molẽhe vali olondaka, tiukila pondimbukiso yaco kuenda nõla onepa yokuti, Oku Lekisa Okuti Olondaka ka vi Molẽha. (Kũlĩhisa: Onepa eyi yi ka molẽha lika nda vovideo o kasi oku tala mu sangiwa olondaka.)
Oco o yike ulala wolonepa vio televisão, tioka polondimbukiso konele Yepĩli ale Kondio ale tioka ponepa oku Tiukila.