text:
PILLIPAI
Pollone PILLIPAI Yamboma Pepá Topa Sirimu Bokumu
Pollone I Pepá Topa Sirimumunge Ungu Pulu Mare
Pollo kinie yuni pepá topa sirimumanga ungu pulu mare inie yakondo gomo 714 molemo.
Pollo ka ulkena pepalie i pepámo topa sirimu (1:13-14). ‘Ka ulkena pepalie Epesasi, Pillipai, Kollosi yambomanga pepáma topa, ye Pillimononga pepámo topa sirimu.’ ningu pilimele. Ka ulke temunje, naa pilimolo nakolo yambo marene pilkulie ‘Romo molopalie pepáma torumu.’ ningu pilimele (Lipe Mundurumu Yema 28:14-31).
Pollo ou pulu pulu kolea aili Pillipai orumu temanemo Lipe Mundurumu Yema 16:8-15 molemo. Pepámo paa pe mele torumu. Pillipai akumu Masedonia poropinji lerimu kolea aili te. Kambani bisinete kongono akuna paa teringi. Romo yambo aisili akuna molko, Juda yambo paa koltalo moloringi.
Pillipai yamboma kinie umbuni te pepili Pollone i pepámo naa torumu. Ungu mare nirimu akuma i sipe:
Ungu Te: Kirasi pilili Pillipai yambomane kou mone mare ‘Pollone kongono telemomo lipu taponjemili.’ ningu, siku munduringimunge ene kinie “Ange.” nirimu (1:5, 4:10-19).
Ungu Te: ‘Kirasinge yamboma molemelemonga mindili nolemele akumu konopu tondolo pupili molko, kele toko mini wale naa munduku konopu siku molangi.’ nirimu (1:27-30, 4:4-7).
Ungu Te: ‘Imbi naa mololi yamboma mele molko, anju yando taka lelko yambomanga unguma pilku konopu teluna pupili molangi.’ nirimu (2:1-11, 4:2-5). (Pulu Yemone mako topa “Pui.” nimbe mana lipe mundurumu ye nomi Kirasi Yesusi akumunge ungu aili paa tondolo te 2:5-11 molemo, akumu paa kanoi.)
Ungu Te: ‘Timoti kinie Epapodaitasitolo ongele kinie konopu siku “Pea tapu topo molamili.” niengi.’ nirimu (2:19-30).
Ungu Te: ‘Ye mare ene kinie molko ungu mane mare kolo toko siringimenga unguma pilku naa liei.’ nirimu (kolomongo aili 3).
Ya ungu pulumu pora nikimu.
1
1 Olto Pollo Timotitolo,* Kirasi Yesusinge kongono tenjili kendemande yetolone
ene Pulu Yemonga yambo kake telime kolea aili Pillipai molemelema i pepámo topo sikimbulu. Ene ungu pilili yambo wema kinie, enenga tapu yema kinie, Kirasinge yambomanga kongono tenjili yema kinie, ene pali i pepámo topo sikimbulu.**
2 Olionga Lapa Pulu Yemo kinie Aili Yesusi Kirasitolone* ene we kondo kolkolo, ‘Ene konopu pe nipili taka lelko molangi.’ niengili.
3 Nane ene walse walse konopuni pilipulie nanga Pulu Yemo kinie “Ange” nilio. 4-5 Na temane peangamo pulu monjipu ene topo sirindu kinie kepe, yandopa yandopa kanu kongonomo telio kinie kepe, enene na liku taponjiringi liku taponjilimelemonga Pulu Yemo kinie ungu nimbu enenga mawa tenjimbundu konopu sipu mawa tenjilio. 6 Nane pilipulie, ‘Pulu Yemone enenga konopuna kongono pulu monjipe terimu kongono peangamo telipe pupe pupe, Kirasi Yesusi yando omba olio limbe walemonga kanu kongonomo tepa limbe.’ nimbu tondolo mundupu pilio.*
7 Na ene konopuni pilipu andopo moliona na enendo konopu lelio mele papu lelio. Na ka ulkena pelio kinie kepe, temane peangamo topo sipu “Yu paa sike temanemo yamboma paa pilku liengi.” nilipu andorundu kinie kepe, enene na liku taponjilimelena na kinie ene kinie olio Pulu Yemone we kondo kolopa lipe taponjilimo. 8 “Kirasi Yesusini ene kondo kolopa konopu monjilimo mele nane aku sipu ene kondo kolopo konopu monjipu waka kolopo molio.” nikiru akumu sike nikiru. Pulu Yemone ungu nilkenje nane “Sike nikimu.” nilkela.
9-10 Nane Pulu Yemo enenga mawa tenjilio mele i sipe: “ ‘Enene ulu keri peangama apuruku konjikulie ulu peangama mindi pilku liku teangi.’ nimbu ene Pulu Yemo kinie Kirasitolo pea eltenga yamboma pea konopu monjilimele mele paa olandopa olandopa monjiku mololiku puku, enenga pilipe konginjilime kinie ulu keri peangama apuruli ulu pulumu kinie enenga konopumanga pepa si nilipe pupili konopu monjiku molangi.” nimbu Pulu Yemo mawa tenjilio. ‘Aku siku molonge kinie Kirasi altopa ombá walemo wendo ombá kinie ene konopu kake tepili molko yu kanopa peanga kanolemo ulu puluma mindi enenga konopumanga pepili molko, 11 Yesusi Kirasini ene kinie tapu topa molopa lipe taponjilimomonga yu kanopa sumbi nili uluma nimbe kanolemo uluma mindi teko molonge. Ene aku siku teko molongemone Pulu Yemonga imbi ambolko ola linjiku yu kapi ningí.’ nimbu aku sipu Pulu Yemo enenga mawa tenjilio.*
12 Angokeme, na kinie ulu umbuni wendo omu akumuni temane peangamo pipi naa simu. Na ka siringi ka ulkena pelio ulumuni temane peangamo tepa tondolo mundunjilimo. 13 Akumunge Romo Gapomano Ye Paa Aili Kumbine Sisamonga ulkemo nokolemele ami yema kinie we yamboma pali ‘Na Kirasinge kongonomo tenjiliomonga ka siringi ka ulkena pelio.’ ningu kanolemele. 14 Na ka ulkena peliomonga nanga angenupili aisilini kanokolie ‘Ailimuni olio sike lipe taponjimbe.’ ningu pilku konopu tondolo pupili ⸤‘Yambomane olio mindili síngi liemo uluri molo.’ ningu⸥ Pulu Yemonga ungumu pipili naa kolko tondolo munduku ningu siliku andolemele.
15 Sike ye marene ⸤na kolea aisilinge andopo ungumu nimbu sirindumunge yambo aisili kanu ungumu pilku limele mele⸥ kanoko keri kanokolie ‘Pollonga imbimu manie pupili. Olionga imbime ola molopili.’ ningu Kirasinge temanemo toko silimele nakolo marene konopu peanga pepili ⸤‘Kirasinge imbimu ola molopili.’ ningu⸥ Kirasinge temanemo toko silimele. 16 Na ‘temane peangamo yu paa sike.’ nilipu andoliomonga ka ulkena pelio mele kanokolie na konopu monjilimelemonga Kirasinge temanemo toko silimele; 17 nakolo ye marene konopu sumbi sipe naa pepili enenga imbi ‘ola molopili.’ ningu Kirasinge temanemo toko silimele. ‘Na ka ulkena pelio kinie umbuni mare olandopa siemili.’ ningu aku telemele. 18-19 Nakolo ‘Na mindili nopili.’ ningu aku telemele mele uluri pelemoye? Ene konopu peanga pepili temanemo toko silimele molo konopu sumbi sipe naa pepili toko silimele akumu uluri molo. Enene pali Kirasinge temanemo yamboma toko silimelemonga na paa konopu sipu molio.
⸤Konopu sipu molombomonga ulu te pelemola.⸥ Na pilipulie, ‘na ka ulkena pepo mindili nolio kinie enene Pulu Yemo nanga ningu mawa tenjilimelemonga kepe, Yesusi Kirasinge Minimu* yu na kinie molopa na lipe taponjilimomonga kepe, i ulutolonga na kapola molombo.’.** nimbu pilipulie konopu sipu molio mele molombo. 20 ‘Nane teambo.’ konopu lekero mele i sipe: ‘Na telio mele kepe molio mele kepe akumunge pipili naa kolopo Kirasinge kumbikerena angilimbo kinie paa papu.’ nimbu yunge kongonomo tondolo mundupu telio. ‘Molombo kinie kepe molo kolombo kinie kepe nanga kangimuni Kirasinge imbi ambolopo ola linjirindu linjilio mele aku sipu linjembo.’ nimbu aku telio. 21 Na konde molio kinie Kirasi nanga konopuna molemo pea tapu topo molembolo akumu papula; kolopolie molombo mele paa olandopa. 22 Mana we molondu liemo nane nanga kongono peanga we lemomo manda tembo. Akumunge kolombomo kinie konde molombomo kinie kanu ulutolonga te tembo mele na pilipu sundupu lou lelio.
23 Na konopu talo pelemo. Ma koleamo mundupu kelepo Kirasi molemona pupu pea molombolondo na konopu sipu molio. Aku tendu liemo paa peanga. 24 Nakolo kolondu liemo nane ene nambe tepo manda lipu taponjimbuye? Pe ene nambe tengenje? Aku sipu nimbu pilipulie mana we molondu liemo paa papula. 25 ‘Nane ene lipu taponjimbu kinie ene Kirasinge yamboma molko konjiku ‘yu sike’ ningu tondolo munduku pilku konopu siku molonge.’ nimbu pilipulie ‘Na ene kinie pea ma koleana sike molomolo.’ nimbu tondolo mundupu pilkiru. 26 ‘Pe na ene molongena altopo yando ombo pea molomolo kinie enene Kirasi Yesusinge imbimu ambolko ola linjiku molonge.’ nimbu pilipu ‘Sike aku sipu ene kinie altopo molombo.’ konopu lekero.
27 Nakolo na ondu liemo kepe naa ondu liemo kepe uluri molo. ‘We yambomane olio kanokolie ‘Sike Kirasinge yamboma molemele.’ ningu piliengi!’ ningu Kirasini yu lombili andolime molonge mele nimbe sirimu mele ene aku siku molangi. Aku siku molonge ulumu olandopamo. Pe aku siku teko molangi ombo mongone kanondu liemo molo ene teko molemele mele temane te ka ulkena molopolie pilindu liemo ‘ene konopu teluna pupili tondolo munduku molko, ‘yamboma ⸤Pulu Yemone mako torumu ye nomi Kirasi Yesusini yambomanga nimbe tenjirimumunge molko konjingí mele⸥ ‘sike.’ ningu tondolo munduku piliengi!’.* ningu temane peangamo toko siku, 28 enenga opa tou yambomane ‘ene mini wale mundengi.’ ningu ulu mare telemele kinie ‘Uluri molo.’ ningu mini wale naa munduku we angilimele mele piliembo.’ nimbu molio. Enenga opa toumane ene mini wale naa munduku we angilimele kinie kanokolie ‘Ene opa touma mindili nongo molko kenjingí nakolo ene Kirasinge yamboma mindili nolemelka aulkena wendo ongo, molko konjingí aulkena pungí.’ ningu kanonge. Pulu Yemone ene lipe taponjipe opa touma topa manie mundumbemonga aku siku ningu kanonge. 29 Pulu Yemone ene tepa konjipelie ‘ ‘Kirasi yu sike.’ ningu tondolo munduku piliengi!’ nilimo. ‘Kirasinge imbi ola molopili kene mindili nangi.’ nilimola. ⸤Akumunge opa toumane aku siku ningu kanonge.⸥ 30 Ou na ⸤‘Yesusi Kirasi yu sike.’⸥ nimbu tondolo mundupu pilirindumunge opa toumane na toko manie mundungí teringi kinie tondolo mundupu molopo mindili norundu mele ene Kirasinge yambomane kanoringi, pe kinié aku sipu molio mele pilimelela. Kinié ene mindili nolemele mele telu sipela.


c: text/html

text:
Oshileshwa 5
Elalakano laKalunga olashike li na sha nedu?
1. Omolwashike Kalunga a shitila edu?
Edu ola shitwa li ninge onhele yokukalwa kovanhu. Onghee hano, Kalunga ina shita ovalihomboli votete, Adam naEva, nelalakano loku ka kala meulu, molwaashi meulu okwa shitila mo nale ovaengeli. (Job 38:4, 7) Ponhele yaasho, Kalunga okwa li a tula omunhu wotete moparadisa iwaiwa hai ifanwa oshikunino shaEden. (Genesis 2:15-17) Okwa li yo e mu udanekela kutya ota ka kala nomwenyo fiyo alushe kombada yedu pamwe noludalo laye lomonakwiiwa. — Lesha Epsalme 37:29; 115:16.
Oshikunino shaEden osha li ashike sha kwata okatukulwa kanini kedu. Ovalihomboli votete, Adam naEva, ova li ve na okuyadifa edu noludalo lavo. Mokweendela ko kwefimbo, ova li ve na okufila oshisho edu alishe noku li longa ndele tali ningi oparadisa. (Genesis 1:28) Edu kali na fiku li ka hanaunwe po. Ovanhu oko tava kala fiyo alushe. — Lesha Epsalme 104:5.
2. Omolwashike edu lihe fi oparadisa kunena?
Adam naEva kava li va dulika kuKalunga nomolwaasho a li e va taataa mo moshikunino shaEden. Okudja opo, oparadisa oya kana nokape na vali omunhu a dula okuninga edu oparadisa. Ombibeli oya ti: “Edu ola yandjwa mepangelonghono lovakolokoshi.” — Job 9:24.
Ndele mbela Jehova okwa dimbwa elalakano laye lopehovelo li na sha novanhu? Hasho nandenande! Jehova omunaenghono adishe nokape na nande osha tashi dulu oku mu imba a wanife po elalakano olo. (Jesaja 45:18) Ota ka alulila ovanhu monghalo oyo a li e va halela pehovelo. — Lesha Epsalme 37:11, 34.
3. Oparadisa otai ka etululwa ngahelipi?
Oparadisa otai ka etululwa kombada yedu pefimbo opo Jesus ta ka pangela eli Ohamba yOuhamba waKalunga. Pefimbo loita yaHarmagedon, Jesus ota ka kwatela komesho ovaengeli notava ka hanauna po ovapataneki vaKalunga aveshe. Opo nee, ota ka pandeka Satana oule womido 1 000. Oshiwana shaKalunga otashi ka xupa pefimbo olo lehanauno molwaashi Jesus ote ke shi wilika noku shi amena. Otashi ka kala yo nomwenyo fiyo alushe mOparadisa kombada yedu. — Lesha Ehololo 20:1-3; 21:3, 4.
4. Okumona oixuna otaku ka xula po naini?
Kalunga ota ka xulifa po naini owii kombada yedu? Jesus okwa li a yandja ‘edidiliko’ olo la li tali ka ulika kutya exulilo oli li popepi. Eenghalo domounyuni kunena oda tula okukalamwenyo kwovanhu moshiponga notadi ulike kutya otu li ‘pefimbo lexulilo longhalelo yoinima, NW.’ — Lesha Mateus 24:3, 7-14, 21, 22.
Momukokomoko womido 1 000, Jesus ota ka pangela edu okudja meulu nota ka xulifa po okumona oixuna akushe. (Jesaja 9:5, 6; 11:9) Kakele kaasho, oku li Omupristeri Omukulunhu nota ka dima po omatimba ovanhu ovo ve hole Kalunga. Kungaho, Kalunga ota ka xulifa po omikifi, oukulupe nosho yo efyo, te shi ningi okupitila muJesus. — Lesha Jesaja 25:8; 33:24.
5. Oolyelye tava ka kala mOparadisa monakwiiwa?
Ovanhu ovo hava dulika kuKalunga ovo tava ka kala mOparadisa. (1 Johannes 2:17) Jesus okwa li a tuma ovashikuli vaye va ka konge ovalininipiki noku va honga osho ve na okuninga opo va kale va hokiwa kuKalunga. Jehova ota longekida ovanhu omamiliyona mounyuni aushe kunena opo va dule oku ka kala nomwenyo mOparadisa kombada yedu. (Sefanja 2:3) Ovanhu kunena ohava hongwa mOmalupale Ouhamba Eendombwedi daJehova shi na sha nanghee tava dulu okukala ovashamane, ovakulukadi novadali ve li xwepo. Ounona novadali ohava longele Kalunga pamwe nohave lihongo kutya ongahelipi onghundana iwa tai dulu oku va etela ouwa. — Lesha Mika 4:1-4.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
O yongola oku tanga ocipama eci %%?
Oco
Sio
Tanga vo Internet, ale tapa atendelo okaliye olorevista Utala Wondavululi, lo Despertai! kuenda alivulu akuavo a sangiwa vombuelo.
OLOREVISTA
EVAMBI 2015 UTALA WONDAVULULI
EVAMBI 2015 UTALA WONDAVULULI (WELILONGISO)
ALIVULU AKUAVO
Sing to Jehovah—New Songs
Kuata Ukamba Wocili la Yehova
What Is the Kingdom of God?
A Study Guide for God's Word
An Introduction to God's Word
"These Words... Must Be on Your Heart"
Examining the Scriptures Daily—2015
Apongoloko a lingiwa valivulu, citava okuti ka a kapiwile handi valivulu a sandekiwa.


text:
OSAPI YOKONDYE | OMOKONDA YATYI OVANTHU OVAWA NAVO VAMONEKELWA NOVIVI?
Ovanthu Ovawa Navo Vamonekelwa Novivi
—Omokonda Yatyi?
Namphila Jeova Huku * oe Walinga ovipuka aviho nokuna epondolo, ovanthu ovanyingi vapondola okuhongiliyua nomahando avo okulinga ovipuka ovinyingi vikahi mouye, okukutikinyamo ovivi. Mahi tala etyi Ombimbiliya yapopia konthele ya Huku yotyotyili:
“Jeova omuviuki monondyila mbae ambuho.”
—Salmo 145:17.
“Onondyila mbae [Huku] ambuho ouviuki. Huku yotyotyili uhena natyike tyahaviukile. Oe omuviuki nomukuatyili.”
—Deuteronômio 32:4.
“Jeova o woluembia olunene nokankhenda.”
—Tiago 5:11.
Huku haeko weetako ovipuka ovivi. Okuti oe uhongiliya ovanthu okulinga ovipuka ovio? Au. Ovihonekwa vipopia okuti: “Putyina umwe amona ononkhumbi, ahapopie okuti: ‘Ndyikahi nokulolwa na Huku.’ Mokonda Huku kapondola okulolwa novipuka ovivi, tupu oe kalolo nawike.” (Tiago 1:13) Huku kalolo nawike mokumuhongiliya okulinga ovipuka ovivi. Tupu Huku haeko weetako ovipuka ovivi ine okuhindila ovanthu okuvilinga. Olie ine oityi tyivelwa onombei tyina pamoneka ovipuka ovivi?
OKUKALA POMPHANGU YAPENGA MOMUWO WAPENGA
Okulekesa ehunga limwe ovanthu vamonena ononkhumbi, Ombimbiliya yati: “Omuvo novitateka viuhulukila vala ovanthu aveho.” (Eclesiastes 9:11) Tyina ovipuka tuhakevela ine oviponga vimonekela omunthu vimuvasa pomphangu, pomuvo ankho ehei okuti maviendepo. Momanima 2.000 konyima, Jesus Kristu wapopile ovanthu 18 vaipaelwe notyimato. (Lucas 13:1-5) Ovanthu ovo kavankhile mokonda yonkhalelo ankho vatyinda omuenyo wavo, mahi omokonda ankho vekahi mombuelo yotyimato otyo etyi tyatoka. Mu Kupupu yo 2010 ko Haiti kuaendele otyinimawe tyaipaele ovanthu ovanyingi, ovatumini vati vehika po 300.000. Ovanthu ovo aveho vankhia, ha mokonda yetyi ankho valinga. Tupu omauvela apondola okutumbukila omunthu kese muvo.
Oityi Huku ahatyilikila ononkhumbi kovanthu ovawa?
Vamwe vapondola okupula okuti: ‘Huku kapondola okutyilika ovipuka ovivi? Okuti kapondola okuamena ovanthu onondalawa kovipuka ovivi?’ Opo atyilike ovipuka ovivi una okuvinoñgonoka tyina vihenemoneke. Mokonda utyivila okutala ovipuka komutwe, tupondola okulipula okuti: Okuti Huku uundapesa epondolo liae liokunoñgonoka ovipuka monkhalelo ngoyo?
Ovihonekwa vipopia okuti: “Huku yetu keulu, walinga atyiho tyimuhambukiswa.” (Salmo 115:3) Jeova ulinga etyi ahanda okulinga, ha atyiho evila utyilinga. Tupu utala komutwe etyi ahanda okutala. Mongeleka, konyima yovivi viamonekele momapundaumbo okohale o Sodoma no Gomorra, Huku wapopilile ohongoi Abraiau okuti: “Mandyilauka okukatala inkha vekahi umwe nokuliyava, ngetyi tyikahi nokuhika kuame. Iya inkha ha ngotyo, ame mandyityinoñgonoka.” (Gênesis 18:20, 21) Momuvo omunyingi, Jeova kaovolele okunoñgonoka ovivi vikahi momapundaumbo oo. Tyimoneka nawa okuti Jeova upondola okuholovona okuhatale ovipuka vikahi komutwe. (Gênesis 22:12) Otyo katyilekesa okuti omukuankhali ine ketyivili. Mahi “ovilinga viae viafuapo nawa,” Huku upola pokati mounongo wae wokutala komutwe nevangelo liae. Kakuluminya ovanthu okulandula onkhalelo imwe yomuenyo. * (Deuteronômio 32:4) Ngotyo oityi tuna okunoñgonoka? Okuti: Huku uundapesa enoñgonoko liae okuholovona etyi malingi netyi mahalingi.
OVANTHU VAVELWA ONOMBEI?
Ovivi vimwe haunene vilingwa novanthu. Tala oñgeni Ombimbiliya ipopia etyi tyipondola okutuala ovanthu kokulinga ovivi. “Kese munthu uyondyua mokonda yokuhongiliyua nokulundwa nehando liae muene. Tyina ehando liamalingi enene, lityita onkhali, iya tyina onkhali yamafuisuapo, ayeta ononkhia.” (Tiago 1:14, 15) Tyina omunthu ahinda okulinga ovivi mokonda yomahando ae omavi, oe muene ulietela ovitateka. (Romanos 7:21-23) Tunde ponthimbi, ovanthu vehole okulinga ovipuka vitilisa unene owoma nokuveetela ononkhumbi ononene. Anthi, ovanthu onomphuki vehole okuhongiliya vakuavo okukala ovakalavi, ovivi avitualako.
Ovanthu valinga ovipuka ovivi unene nokumonesa vakuavo ononkhumbi
Okuti Huku wesukisa okulipakapo nokutyilika ovanthu kokulinga ovipuka ovivi? Tala etyi ovanthu vatungwa. Ovihonekwa viati Huku watunga ovanthu otyifuika tyae, otyo tyilekesa okuti vekahi nga Huku. Ngotyo ovanthu vena epondolo liokulekesa ovituwa via Huku. (Gênesis 1:26) Ovanthu vapewa epondolo liokuholovona nokukoya okumuhumba nokukala ovakuatyili kwe mokulinga etyi tyaviuka komaiho ae. (Deuteronômio 30:19, 20) Inkha Huku ukuluminya ovanthu okulinga etyi ahanda, kamatyilekesa okuti wevepola epondolo liokuliholovonena? Ovanthu ñgeno natyike vevila, vakala vala ngomakina ilinga vala etyi yatungilwa! Otyo ñgeno tyalekesa okuti olusoke luokuti tuna onthiki tuanakelwa, itutuala kuetyi tulinga ine kovipuka vitumonekela luaviuka. Huku wetuhumba unene etyi etuavela epondolo liokuholovona etyi tuhanda okulinga! Mahi otyo katyilekesa okuti omaluihamo tumona atuka koviponyo viovanthu ine o kovivi vaholovona mavitualako okumonesa ovanthu ononkhumbi.
O KARMA INE OKUAPAMBULWA OTYO TYETA ONONKHUMBI?
Inkha upula omu Hindu ine omu Budista ahangunune epulo likahi kondye yomukanda ou, upondola okukumbulula okuti: “Ovipuka ovivi vimonekela ovanthu ovawa mokonda yotyitumino tyo Karma. Ovo vateya ovinyango vietyi valinga.” *
Konthele yelongeso lio Karma, etyi matyitukuatesako okutala etyi Ombimbiliya yapopia konthele yononkhia. Motyikunino tyo Endene, muna ovanthu vatuka, Omutungi wapopilile omulume wotete Andau, okuti: “Komiti aviho vio motyikunino upondola okulia ngetyi uhanda. Mahi, komuti wenoñgonoko liotyiwa notyivi, wahalieko, mokonda onthiki uliako, tyotyili monkhi.” (Gênesis 2:16, 17) Inkha Andau kaanyene Huku, ñgeno wakalako apeho. Ononkhia mbeya ngatyina ehitiso mokuanya otyitumino tya Huku. Anthi, etyi ovana vae vatyitwa, “ononkhia mbeliyandyana kovanthu aveho.” (Romanos 5:12) Ngotyo, tyipondola okupopiwa okuti, “ofeto yonkhali ononkhia,” (Romanos 6:23) Tupu Ombimbiliya ihangununa okuti: “Mokonda una wankhia ononkhali mbae mbanyimuapo.” (Romanos 6:7) Monondaka ononkhuavo, omunthu tyina amankhi kavakakoyeswa mokonda yononkhali alinga etyi ehenenkhie.
Ovanthu ovanyingi hono vapopia okuti ovitateka vietela ovanthu ononkhumbi viakutikinya o Karma ine okuapambulua. Vetavela ononkhumbi mbavo muene no mbavakuavo tyihasukalala natyo. Mahi otyo tyiveavela vala olusoke liokulikuatehila tyihena ekevelelo liokuti ovipuka ovivi mavipu. Etavelo olio, olio ovanthu vokuankhimana ine vana vatiwa vena enoñgonoko liavilapo vehole okupopila ovanthu vapita movinimawe opo veveungumanese. Tyotyili omalusoke oo, ekahi kokule netyi Ombimbiliya yapopia. *
OKU TETE KUATUKA ONONKHUMBI!
Anthi, etyi tyaeta tete ovivi, havanthu. Satanasi Eliapu, tete ankho oandyu yekolelo ya Huku, “katualeleko okukala motyili” iya aeta onkhali mouye. (João 8:44) Oe wahinda oumphuki motyikunino tyo Endene. (Gênesis 3:1-5) Jesus Kristu wemuihana okuti “ondingavivi,” “nomutumini wouye.” (Mateus 6:13; João 14:30) Ovanthu vekahi nokulandula Satanasi mokutavela etyi evepopila nokuanya onondyila onongwa mba Jeova. (1 João 2:15, 16) 1 João 5:19 yati: “Ouye auho ukahi pomaoko ondingavivi.” Kuna onoandyu ononkhuavo mbakala onondingavivi ambulipake kumwe na Satanasi. Ombimbiliya ilekesa okuti Satanasi novilulu viae “vekahi nokuyondya ovanthu aveho,” nokueta “ononkhumbi mouye.” (Revelação 12:9, 12) Ngotyo, una watokala okuvelwa onombei tete mokonda yovivi, o Satanasi Eliapu.
Tyimoneka nawa okuti Huku haeko wetela ovivi ovanthu tupu haeko uvemonesa ononkhumbi. Mahi, Huku walaa okunyimako ovivi ngetyi matyilekesa onthele mailandulako.
^ palag. 3 Jeova enyina lia Huku ngetyi tyipopia Ombimbiliya.
^ palag. 11 Opo unoñgonoke omokonda yatyi Huku ayekelako ovivi, tala okapitulu 11 komukanda Oityi Ombimbiliya Tyili Ilongesa? walingua no Nombangi mba Jeova.
^ palag. 16 Opo unoñgonoke onthuko yotyitumino tyo Karma, tala pefo 8-12 mo mbrochula Que Acontece Conosco Quando Morremos? yalingua no Nombangi mba Jeova.
^ palag. 18 Opo unoñgonoke etyi Ombimbiliya ilongesa konthele yonkhalelo ya vana vankhia nekevelo vena, tala o kapitulu 6 ne 7 komukanda Oityi Ombimbiliya Tyili Ilongesa?


text:
Ehokololo 48: Ovagibeon ovanaendunge
OILANDO ihapu yomuKanaan oya li ye lilongekida okukondjifa Ovaisrael. Ovanhu vomoilando oyo ova li tava diladila kutya otava dulu okufinda Ovaisrael. Ndele Ovagibeon ovo va li moshilando shopopepi hasho va li tava diladila ngaho. Ovagibeon ova li va itavela kutya Kalunga oku li pamwe nOvaisrael, nomolwaasho kava li va hala okukondjifa Kalunga. Mbela ou shi shii kutya Ovagibeon ova li va ninga po shike?
Ova li va konga ondunge ve limonikife va fa va dja koilongo yokokule. Onghee hano, ova tuma ovalumenhu vamwe va ye kuJosua va djala oikutu yoinyanyu neenghaku da kulupa. Ova kufa omakutu okuhumbatela oinima a kulupa nomingome dikulu da kukutikwa, ndele tava i va londeka omakutu oo keendongi davo. Opo nee ove uya kuJosua ndele tava ti kuye: ‘Otwa dja kokule twe uya kunye, molwaashi otwa uda kombinga yaKalunga keni munenenene, Jehova. Otwa uda oinima aishe oyo e mu ningila eshi mwa li muEgipti. Onghee hano, ovawiliki vetu ove tu lombwela tu kufe onghuta yomondjila tu uye kunye. Ova ti natu mu lombwele kutya: “Fye ovapiya veni. Tu udanekeleni kutya itamu ke tu lwifa.” Taleni ashike oikutu yetu nomingome detu nokutya oya kulupa, molwaashi otwa enda ondjila ile.’
Josua novakulunhu vomuIsrael ova li va itavela osho va lombwelwa kOvagibeon. Onghee hano, ova ninga eudafanotwokumwe kutya itava ka kondjifa nande Ovagibeon. Ndele konima ashike yomafiku atatu, Ovaisrael ova li va didilika kutya mboli Ovagibeon ohava di ashike popepi.
Josua okwe va pula a ti: ‘Omolwashike mwe tu lombwela kutya omwa dja koilongo yokokule?’
Ovagibeon ove mu nyamukula tava ti: ‘Otwe mu lombwela ngaho, molwaashi otwa uda kutya Jehova Kalunga keni okwa udaneka kutya ote ke mu pa edu alishe laKanaan. Omolwaasho otwa li twa tila kutya pamwe otamu ke tu dipaa.’ Ovaisrael ova li va diinina eudaneko olo va ninga nOvagibeon. Onghee hano, inava dipaa Ovagibeon, ndele ove va ninga ashike ovapika vavo.
Eshi ohamba yaJerusalem ya uda kutya Ovagibeon ova panga ombili nOvaisrael, oya li ya handuka neenghono. Nomolwaasho ohamba oyo oya ka ifana eehamba dikwao nhee domoilando yopoushiinda, ya ti: ‘Ileni mu kwafele nge tu ka lwife Ovagibeon.’ Eehamba odo nhano ode limanga kumwe di ka lwife Ovagibeon. Mbela Ovagibeon ova li va katuka pandunge eshi va panga ombili nOvaisrael? Natu ke shi taleni mehokololo tali landula.
Josua 9:1-27; 10:1-5.
Omapulo
- Ongahelipi Ovagibeon va li va yooloka ko kOvakanaan ovo va li hava di moilando yopoushiinda?
- Ngaashi sha ulikwa mefano omo, Ovagibeon ova li va ninga shike nomolwashike?
- Josua novakulunhu vomuIsrael ova li va udanekela Ovagibeon shike, ndele oshike osho va li va didilika mo konima yomafiku atatu?
- Oshike sha li sha ningwa po eshi eehamba domoilando yopoushiinda da uda kutya Ovagibeon ova li va panga ombili nOvaisrael?
Omapulo a wedwa po
- Lesha Josua 9:1-27.
Nonande Jehova okwa li a lombwela oshiwana shaIsrael kutya nashi ‘hanaune po oonakukala mo aveshe vomuKanaan,’ omaukwatya elipi Jehova a li a ulika eshi a xupifa Ovagibeon? (Jos. 9:22, 24; Mat. 9:13; Oil. 10:34, 35; 2 Pet. 3:9)
Ongahelipi Josua a tulila po Ovakriste vokunena oshihopaenenwa shiwa eshi a diinina ehangano olo a li a ninga nOvagibeon? (Jos. 9:18, 19; Mat. 5:37; Ef. 4:25)
- Lesha Josua 10:1-5.
Ongahelipi ongudu inene tai hopaenene Ovagibeon kunena, noya ninga oshishonekwa shashike? (Jos. 10:4; Sak. 8:23; Mat. 25:35-40; Eh. 12:17)


text:
Mbela Eendombwedi daJehova oda itavela kutya odi li melongelokalunga lashili?
Ovanhu ovo ve litula mo shili melongelokalunga ove na okudiladila kutya olo ve li mulo olo la hokiwa kuKalunga naJesus. Ngeenge hasho, omolwashike ve lile melongelokalunga olo?
Jesus Kristus ka li a tambula ko ediladilo olo kutya oku na omalongelokalunga mahapu, eendjila dihapu odo tadi twala kexupifo. Ponhele yaasho, okwa ti: “
Oshivelo oshinini nondjila oya finana ei tai twala momwenyo, novanini vongaho ovo tave i mono.” (Mateus 7:14) Eendombwedi daJehova oda itavela kutya otadi ende mondjila oyo. Ngeno okwa li hasho, ngeno odi na oku ka konga elongelokalunga limwe.


c: application/epub+zip

text:
Otyiimbo 32 Nelikuambelo
w12 1/4 p. 17 § 12 – p. 18 § 18 (30 min.)
Okutanga Ombimbiliya: Deuteronômio 19-22 (10 min.)
No. 1: Deuteronômio 22:20-30 (4 min. Ine mbahavasipo)
No. 2: Etyi Onkhali Ikalesa Oupanga Wetu na Huku.—rs p. 382 § 1–p. 383 § 1 (5 min.)
No. 3: Okuyumba Meanda—Jeova Wayumba Meanda Ovana Vopaspilitu Menyina lia Kristu Jesus.—it-1 p. 52 §11 p. 53 § 2 (5 min.)
Otyiimbo 12
10 min: Pula Omukulu wovilinga. Otyilinga tyove tyakutikinya tyi? Tyina ukatalelapo otyikundyi tyovilinga viokuivisa, oityi ulinga? Oñgeni otyikundyi tyipondola okupolapo ouwa tyina ukevetalelapo? Oñgeni ukuatesako ovaivisi vaita opo uvekuateseko konthele yovilinga viokuivisa?
20 min: “Okuyawisa Ounongo Wetu Wokuivisa—Okusuka novanthu.” Elongomona nokupula. Tyina onthele yamapu palingwe omalekeso evali. Tete, omuivisi kesuku nomunthu mahi emuavela omukanda tukahi nokuava mohanyi. Konyima, avalingi vali, pahe omuivisi alekesa okuti wesuka nomunthu.
Otyiimbo 84 Nelikuambelo
Tyakolela Mokonda Yatyi: Jesus ankho utala etyi munthu evila nokusuka nae. Mongeleka, nthiki imwe Jesus wakalele nokankhenda nomulume umwe ankho uheiviko, etyi ekahi nokumuhakula, emuihanena pokamphengi, kokule novanthu. (Mar. 7:31-35) Jesus walekesile okuti ankho wesuka novalongwa vae etyi aimbuka okuti kuna ovipuka vehevili, nokuhevepopila ovipuka ovinyingi-nyingi. (João 16:12) Alo umwe tyina ekahi keulu, Jesus utualako okusuka novanthu. (2 Tim. 4:17) Mokonda tuvalanduli va Kristu, nonthue tuhanda okumuhetekela. (1 Ped. 2:21; 1 João 3:16, 18) Ngotyo, matuendesa vali nawa ovilinga vietu viokuivisa inkha tusuka novanthu, mokuhoneka ovola muelilaa, netyi vesuka natyo, netyi vasukalala natyo. Omunthu matehelela vali nawa inkha utyimona okuti otyilinga tyetu hakuivisa vala ine okuava omikanda, omokonda tuesuka nae.
Mefendelo liombunga lilongesei etyi mamukalinga ine tyina mukahi movilinga viokuivisa omuivisi upondola okupilulula onondaka okutalela kuetyi omunthu apopia.
Tyina mulinga eliongiyo liovilinga viokuivisa, omukuatate ukahi nokuhongolela otyikundyi upondola okupopia ine okulekesa ononkhalelo tupondola okusuka novanthu.
Otyiimbo 52 Nelikuambelo
w12 1/4 p. 19 § 1 – p. 21 § 10 (30 min.)
Okutanga Ombimbiliya: Deuteronômio 23-27 (10 min.)
No. 1: Deuteronômio 25:17–26:10 (4 min. Ine mbahavasipo)
No. 2: Oityi Ombimbiliya Yapopia Konthele Yohande—rs p. 32 § 2–p. 33 § 3 (5 min.)
No. 3: Okuhiwisa—Oñgeni Okulihiwisa Tyapopiwa Movihonekwa—it-1 p. 56 §§ 1-4 (5 min.)
Otyiimbo 118
10 min: Olipi Epanga Liotyotyili? Elongomona nokupula, liapolwa mo vidiu imwe ihambukiswa yati O que é um Amigo de Verdade? (Enda mo jw.org, pana pati ENSINOS BÍBLICOS > ADOLESCENTES.) Pokuhimbika hikisa ovidiu ikahi moputu ovateheleli vatale. Konyima amutomphola konthele yomapulo aa: (1) Olipi epanga liotyotyili? (2) Oityi tuesukisa okuovola tyina tulinga oupanga? (3) Oñgeni upondola okuvasa epanga liotyotyili? (4) Oityi ove wesukisa okulinga opo oupanga utualako?
10 min: Ohole Ituimbukisa. (João 13:35) Elongomona nokupula, liapolwa mo Anualiu 2014, pefo 48, palagrafu 1, alo pefo 49, palagrafu 3; no pefo 69, palagrafu 1, alo pefo 70, palagrafu 2. Ita ovateheleli vapopie oityi velilongesilako.
10 min: “Onkhalelo Omphe Nokuhambukiswa Yokuivisa Mounyingi.” Omapulo nomakumbululo. Inkha potyilongo tyenyi pena apa pakuata ovanthu ovanyingi, pula omukulu wovilinga apopie etyi tyikahi nokulingwa opo ewaneno liivise mounyingi. Konyima oiti ovateheleli vapopie onongeleka vena.
Otyiimbo 92 Nelikuambelo
1. Omawaneno okuna pana pakuata ovanthu ovanyingi apewa ondundo yokulinga tyi?
1 Omawaneno okuna pana pakuata ovanthu ovanyingi, apewa ondundo opo aonganeke ovilinga viokuivisa mounyingi, okupaka omikanda ko mesa ine omitala. Inkha muivisa monkhalelo oyo, omuivisi wike una okukala popepi. Mahi, inkha mamupake omikanda komitala, pena okukala ovaivisi vevali ovalume. Vana vaholovonwa vena okukala onondyandyi, nokulinga oupanga, nokuyakula nawa ovanthu. Inkha omunthu ukahi nokutala komutala, omuivisi una okumutompholesa, iya upondola okuhimbika okuti, “Nthiki imwe welipuliliale etyi Ombimbiliya ipopia konthele yosapi ei?” Ovaivisi ovakuavo vapondola okuava oumbangi kovanthu ovakuavo.
2. Popia ongeleka ilekesa esilivilo liokuivisa mounyingi nomikanda komitala.
2 Onkhalelo oyo yokuava oumbangi ikuatesako ovanthu ovanyingi okuhimbika okulilongesa Ombimbiliya. Omuhikuena umwe ankho ulongeswa mosikola onene wahonekela ko Nombangi mba Jeova okuovola opi apondola okuvasa Ondyuo Yomaliongiyo, mahi ahavasi Ondyuo naike Yomaliongiyo. Mosimano yalandulako amono omesa yomikanda pana ovanthu vaombela, aendepo. Ahimbika okulongeswa Ombimbiliya, konyima akala omuivisi iya ambatisalwa, pahe nae uundapa monkhalelo oyo yokuivisa.
3. Oñgeni ovanthu ovanyingi vapopia konthele yokuivisa mounyingi?
3 Omphange umwe utyihole tyokuivisa mounyingi, wapopia okuti: “Ovanthu vamwe vatalama opo vapole-po Omutala Womulavi no Despertai! omipe. Ovakuavo kaveneive Onombangi mba Jeova. Ame ndyiete okuti notyilinga etyi, ovanthu ovanyingi vapondola okuvasiwa.” Omphange omukuavo wati, “Onkhalelo oyo omphe yokuivisa ihambukiswa unene, mokonda ovanthu veya kuove, alo umwe tyina vehesukile notyili, mahi tyiveeta olumbwe.”
4. Omokonda yatyi otyiwa okupaka omutala womikanda pomphangu ike, no noola mbuike, kese osimano?
4 Otyiwa okupaka omutala womikanda pomphangu ike, mononthiki mbuike, no noola mbuike, kese osimano. Okulinga ngotyo, ovanthu vetyiliya okutala omutala oo avahakala vali nohonyi yokufuena-po nokupula ine okupolapo omukanda vahanda. Okuti ewaneno lienyi liaonganeka ovilinga viokuivisa monkhalelo ngoyo? Inkha ongotyo, ove upondola okuundapa monkhalelo oyo ihambukiswa nokuava ovinyango, “okuivisa Ouhamba wa Huku.”—Luc. 9:60.
Otyiimbo 107 Nelikuambelo
w12 1/7 p. 12 § 1– p. 13 § 9, nokakasa pefo 22. (30 min.)
Okutanga Ombimbiliya: Deuteronômio 28-31 (10 min.)
No. 1: Deuteronômio 30:15–31:8 (4 min. Ine mbahavasipo)
No. 2: Ovinyama Onohande—rs p. 33 § 4–p. 34 § 3 (5 min.)
No. 3: Okuhiwisa—Onondonga Mbovakristau Pala Okuhiwisa—it-1 p. 56 §§ 5–6 (5 min.)
Otyiimbo 47
10 min: “Undapesa o Site Yetu Movilinga Viokuivisa”—‘Omapulo Ombimbiliya Akumbululwa.’” Elongomona nokupula. Popia omapulo amwe akumbululwa mo Site yetu. (Nyingila mo jw.org, ovola pana pati OMALONGESO OMBIMBILIYA > OMAPULO OMBIMBILIYA AKUMBULULWA.) Palingwe elekeso like lihasete okulandula etyi tyikahi monthele ei. Ita ovateheleli vapopie ononkhalelo ononkhuavo mbokuivisa no Site movilinga viokuivisa.
10 min: “Nalumwe Vali Nemuvasile Meumbo!” Elongomona nokupula. Popia omokonda yatyi tyesukisila okutualako okulinga ononkhono tyina tutalelapo omunthu otyo tuhemuvasi peumbo.—Mat. 28:19, 20; Mar. 4:14, 15; 1 Cor. 3:6.
10 min: “Otyiti Otyipe Pala Okuovolola.” Elongomona. Pitulula onondonga mbukahi konthyimbi “Yomukanda Wokuovolola” pana pati “Oñgeni Mohimbika Okuovolola.” Popia ononthele mbumwe mbotyiti otyo otyipe. Palingwe elekeso liomuivisi ulipopila ukahi nokuovolola otyo aundapesa Omukanda Wokuovolola.
Otyiimbo 69 Nelikuambelo.
Monthele “Omalongeso Ombimbiliya” mo jw.org tupu muna ina yati “Omapulo Ombimbiliya Akumbululwa.” Inkha tunoñgonoka nawa omapulo oo, tupondola okutyivila okulekesa ovanthu oñgeni vapondola okuvasa omakumbululo Ombimbiliya mo jw.org. Omapulo oo apondola okutukuatesako okuhimbika etompho tyina tuivisa. Tupondola okupolamo epulo malisuku novanthu potyilongo, atuiti omunthu apopie etyi asoka, pahe atumupopila etyi Ombimbiliya ipopia, tyikahi mo jw.org. Konyima tupondola okumulekesa opi apondola okuvasa onondaka ombo. Tupu tupondola okumulekesa epulo mo site yatyo. Omukai umwe womutalelipo womawaneno ankho utomphola nawa novanthu, okuti: “Ovanthu ovanyingi velipula okuti, ‘o Huku uvelwa onombei mokonda yononkhumbi mbetu?’ Uhanda okunoñgonoka ekumbululo pehepano mono segundu 51?” Ngwe pahe ahikisa ekumbululo apola mo jw.org likahi mo telefone yae. Pokumanuhula emupopila okapitulu 11 komukanda Ombimbiliya Ilongesa.
Wapopiliale onondaka ombo konthele yomunthu umwe walekesile esuko pahe kukahi nokumuvasa? Namphila wakondaukako ehimbwe okukatalelapo omunthu, mahi kukahi nokutyivila okutapelela ombuto yotyili wakunine. (1 Cor. 3:6) Pamwe, ovaivisi vamwe ovanongo vahonekela omikanda ovanthu vehekahi nokuvasa meumbo avevisi pepito. Ovaivisi vamwe mokonda yokusoka okuti hamwe omunthu kamavemuvasi peumbo, vemuita ombalulo yae yotelefone mokumupula okuti: “Ove uhole okuhoneka onomesase?” Tyina tuvehonekela omikanda ine omo kombutador, ine okumuihana no telefone tupondola okuvalula okuti tuemutalelapo. Alo umwe inkha omunthu katukahi nokumuvasa peumbo, tyitavela okupameka esuka liae.
Ovaivisi ovanyingi mouye vekahi nokuundapesa nawa omukanda Índice das Publicações da Torre de Vigia pala okuovolola. Mahi, mokonda yovipuka ovinyingi vikahimo, omukanda oo ukahi momalaka ehehi. Ngotyo, Omukanda Wokuovolola wo Nombangi mba Jeova ukahi nokulingwa momalaka 170. Omikanda vialingwa menima 2000 okuya na kuno, ovio viapopiwa momukanda Wokuovolola. Momalaka okuna o Indice wakutikinyua vala mo Watchtower Library (Biblioteca da Torre de Vigia) mo CD-ROM nomo Internete. Omukanda Wokuovolola maukukuatesako okuovolola omakumbululo omapulo Ombimbiliya, nokuovola etyi tyikusukalalesa, nokupongiya omaliongiyo nefendelo liombunga.
Otyiimbo 27 Nelikuambelo
w12 1/7 p. 13 § 10– p. 16 § 19 (30 min.)
Okutanga Ombimbiliya: Deuteronômio 32-34 (10 min)
No. 1: Deuteronômio 32:22-35 (4 min Ine mbahavasipo)
No. 2: Mononkhia, Tyilinge Ohande ine Ospilitu Kavitualako Nomuenyo—rs p. 34 § 4–p. 36 § 5 (5 min.)
No. 3: Oundalelapo—Okulinga Oundalelapo ku Huku Onkhali—it-1 p. 58 §§ 1–6 (5 min.)
Otyiimbo 128
10 min: Okuava Omutala Womulavi, no Despertai! mu Kayovo. Elongomona nokupula. Palingwe omalekeso etatu ehepuiya ekahi pefo apa. Konyima ya kese elekeso, pula ovateheleli vapopie omokonda yatyi ononthele ombo ovanthu mavesukila nambo.
10 min: Etyi tyesukisa mewaneno.
10 min: Oñgeni Tualinga? Elongomona nokupula. Ita ovaivisi vapopie ouwa vakala nao mokuaundapesa etyi valongeswa monthele yati: “Okuyawisa Ounongo Wetu Wokuivisa—Okusuka novanthu.” Veita vapopie onongeleka ongwa vena.
Otyiimbo 119 Nelikuambelo
▪Kuhuhu na Kayovo: Oityi Ombimbiliya Tyili Ilongesa? ine Ove Uhanda Okunoñgonoka Otyili? Kupupu na Hitandyila: Kese imwe po nombrochula ombu mbomafo 32: Onondaka Onongwa Mba Huku!, Tehelela Huku ine Tehelela Huku opo Ukale Nomuenyo Wahapu.
▪Omalongeso Ange Ombimbiliya: Tukahi nokuavela ondundo ovaivisi aveho haunene ovohe yovana vaite omukanda ou omupe momawaneno. Ukahi momalaka o Umbundu, no Kikongo, no Kimbundu no Nyaneka. Omikanda tunavio ominyingi, vipondola okuundapesua mombunga nomovilinga viokuivisa.
▪Okupakula Onondyuo Mbomaliongiyo: Monohanyi epandu mbahulililako kuapakulwa Onondyuo Mbouhamba mbo mawaneno: Benfica Tendas, Umbundu Kuito Bié Centro, Viana 9 Paraíso, no yewaneno lio Bom Jesus.
“Onthue tukahi nokutalelapo onombunga ambuho. Ovohe ovanyingi vahanda ovana vavo vahumbe Huku. Mokusoka kuove okuti ovohe vena okulongesa ovana ine ovana ovo muene velilongesa okuhumba Huku?” Yeka omunthu akumbulule. Lekesa onthele ikahi pefo liahulilila Momutala Womulavi 1 ya Kayovo nokulilongesa onondaka mbukahi pepulo liotete notestu ike pu mbuna mbukahipo. Ava Omutala Womulavi no Despertai! amulilae onalupi moya okulilongesa nae epulo ekuavo.
“Onthue tukahi nokutalelapo ovanthu opo tutomphole navo konthele ya Huku. Tutyii okuti kese munthu una olusoke luelikalela konthele ya Huku. Ove usoka okuti ovanthu ovanyingi Huku vemusoka ngatyina omphepo vala ihamonwa ine o ngatyina epanga limwe liesuka nove? [Yeka omunthu akumbulule.] Oversikulu ei Yombimbiliya itupopila oupanga Huku ahanda ukale pokati ketu nae. [Tanga Tiago 4:8a.] Omukanda ou upopia ovipuka vitatu tupondola okulinga opo tukale noupanga omuwa na Huku.”
“Onthue tukahi nokupopia novanthu konthele yotyitateka tyimwe tyekongoko. Ngetyi tyapopia Eongano Liekongoko Mouye, ovanthu vekahi nokuvela komutwe ine okuliunga unene, ouye auho povanthu vekuana wike wavelale komutwe. Okuti nove utyiete okuti ouvela oo ukahi vali nokuliyawisa? [Yeka omunthu akumbulule.] Ombimbiliya ituavela ekevelo, liokuti ovanthu kavakavela vali. [Tanga Revelação 21:3, 4.] Omukanda ou upopia ovipuka vimwe ovanthu vesukisa okunoñgonoka konthele yokuvela komutwe.”
Mohanyi ya Kapepo tuaundapa unene movilinga viokuivisa. Tuava onovola mbuna 2.527.466, nomikanda vina 834.702, tuatalelapo ovanthu vena 1.757.902, tualongesa ovanthu Ombimbiliya vena 463.825, iya ovaivisi 12.642 vaundapa movilinga vioukokoli-ndyila. Tutualeiko nokulinga ononkhono ombo mbunkhimaneka Jeova.


text:
OSAPI YO KOÑOÑO | O PONDOLA OKU KUATA UKAMBA LA SUKU
Ove hẽ o Kuete Ukamba la Suku?
“Oku kuata ukamba la Suku ci ku kuatisa oku kolapo. Momo o liyeva ndu okuti Suku o kasi oku sandiliya oku ku lingila eci ciwa.”
—CHRISTOPHER, UMALẼHE UMUE UKUENJE KOFEKA YO GANA.
“Suku o lete ovitangi viove, o lekisa ocisola kokuove kuenda wa ku kapako cocili.”
—HANNAH o kuete 13 kanyamo, ALASKA, Estados Unidos.
“Oku kũlĩha okuti o kuete ukamba la Suku ci kavuluisa utima kuenda ci sanjuisa!
—GINA, UKÃI UMUE KO JAMAIKA O KUETE CI PITAHÃLA 40 KANYAMO.
Christopher, Hannah, kuenda Gina havoko lika va kuete ovisimĩlo viaco. Omanu valua kolonepa viosi violuali va kolelavo okuti Suku wa va tenda ndakamba vaye. Nye ci popiwa kokuove? Ove hẽ o sima okuti o kuete ukamba la Suku? Ale o yongola oku kuata ukamba laye? Pamue citava okuti wa lipulile ale ndoco: ‘Anga hẽ omanu ka va lipuile va pondola muẽle oku kuata ukamba la Suku Ukuonene wosi? Nda citava, ndamupi?’
CITAVA OKU KUATA UKAMBA LA SUKU
Ndomo ca lekisiwa vulandu Wembimbiliya, citava oku kuata ukamba la Suku. Embimbiliya li lekisa okuti Suku wa tukula Avirahama, Huveru hati, ‘ekamba liange.’ (Isaya 41:8) Kũlĩhĩsavo elaleko li sangiwa kelivulu lia Tiago 4:8: li popia hati: “Amẽli ku Suku kuenje eye amẽla kokuene.” Olondaka evi vi lekisa
Oco epulilo eli li tambuluiwe, kũlĩhĩsa eci omanu va siata oku linga poku sandiliya oku kuata ukamba lavakuavo. Ocili okuti, ukamba womanu vavali wa siata oku fetikila poku likũlĩha kolonduko. Noke osimbu va amamako oku sapela olonjanja vialua poku li sapuilako ovisimĩlo viavo kuenda ovina va sole, ukamba wavo u livokiya. Kuenda eci omunu lomunu a likolisilako oku lingila ukuavo ovina viwa, ukamba wavo u pamisiwa. Cimuamue haico catiamẽla koku linga ukamba la Suku. Tu kũlĩhisi ndomo ci lingiwa.


text:
Ehipululo 75: Ovakuendye Vekuana Mombambilonia
OHAMBA Nambukondonosole ankho watyindile Ovaisilayeli aveho vokuatanga nawa, evetuala ko Mbambilonia. Iya ohamba aholovonapo ovakuendye vana ankho ovawa unene, novanongo. Ovakuendye vamue vekuana, ovava weete polutalatu apa. Umue utiwa o Daniele. Ovakuavo valukwa omanyina oko Mbambilonia Sadrake, na Mesake na Abedeneku.
Nambukodonosole ankho wasokele okulongesa ovakuendye ovo, opo vaundape mombala yae. Iya tyina papita omanima etatu, na aholovonepo vala ovanongo unene, opo vemukuateseko okutetulula ovitateka. Mokuenda kuelongeso ohamba ankho uhanda ovakuendye vakale nekongoko no kuapama. Moluotyo, watuma ovaundapi vae, vevepe aveho okulia kuna ohamba nombunga yae ankho valia, no vinyu.
Tala Daniele. Ove utyii oityi ekahi nokupopila Aspenas, onkhalamutue yovaundapi va Nambukondonosole? Daniele ukahi nokumutolela okuti, kahande okulia ovipuka oviwa vitunda komesa yo hamba. Mahi, Aspenas ankho wasukalala. Iya ati: ‘Ohamba watokola oityi onue muna yokulia nokunwa. Inkha kamukala nekongoko ngo vakuendye vakuenyi, ohamba ipondola okundyipaa.’
Daniele apopila omulume una watumua na Aspenas opo eveyunge, ati: ‘Mbambavo, hetekela vala ononthiki 10 okutuavela onombi, nomakovi, nomalupoyu atyiho tyomepia vala. Iya okunwa tuavele vala omeva. Konyima yononthiki ombo, otueleka novakuendye vana vekahi nokulia ovikulia viohamba. Otale ovalie vekahi vali nawa.’
Omulume oo etavela. Etyi papita ononthiki 10, Daniele nomapanga ae etatu, vakongoka vali tyipona ovakuendye ovakuavo. Moluotyo, omulume oo watualako nokuvepa onombi nomakovi, aviho viomepia. Eheveavela vali ovikulia viohamba.
Konyima yomanima etatu, ovakuendye aveho avevetuala ku Nambukondonosole. Etyi atomphola navo aveho, ohamba wamona okuti Daniele nomapanga ae etatu, ankho ovanongo vali. Moluotyo, ohamba evepe ovilinga vio kumukuatesako mombala. Tyina ohamba ankho apula Daniele, na Sadrake, na Mesake na Abedeneku, ine o putyina eveavela ovitateka viatena, ankho vetyivila vali unene, tyipona ono saserdote mbo hamba no vanongo vae.
Daniel 1:1-21.
Omapulo
- Ovalie ovakuendye ava vekuana polutalatu apa? Iya omokonda yatyi vekahi Mombambilonia?
- Olusoke patyi Nambukondonosole ankho ena kombinga yovakuendye ava vekuana? Iya oityi atuma ovaundapi vae?
- Oityi Daniele aita kombinga yokulia nokunwa kuae no mapanga ae etatu?
- Vakala ononthiki ekwi nokulia vala onombi, nomakovi, nomalupoyu. Konyima yononthiki ombo, Daniele nomapanga ae etatu ankho vekahi ñgeni etyi vaelekwa novakuendye ovakuavo?
- Oñgeni Daniele nomapanga ae etatu veya okukala mo mbala yo hamba? Iya omonkhalelo patyi ankho vavililepo vali tyipona ono saserdote novanongo vomo Mbambilonia?
Omapulo omakuavo
- Tanga Daniel 1:1-21.
Ononkhono patyi tuesukisa okulinga, inkha tuhanda okuluisa omahetaiko no kutualako tyapama? (Dan. 1:8; Gên. 39:7, 10; Gál. 6:9)
Oñgeni ovakuendye novahikuena vapondola okuhetaikwa ine okuyondyua nomahando elifwa nokulia kuo hamba ina? (Dan. 1:8; Pro. 20:1; 2 Cor. 6:17-7:1)
Etyi Ombimbiliya ipopia kombinga yovakuendye ovo vekuana ova Hebreu, tyitukuatesako okunoñgonoka tyi kombinga yokulilongesa mosikola yakaputu? (Dan. 1:20; Isa. 54:13; 1 Cor. 3:18-20)


text:
Anga hẽ Ovitunda Viene vi Fetiwa Olombongo?
Poku kuama ongangu Yakristão vo kocita catete, pokati Kolombangi Via Yehova, ka pali etepiso liovitunda loloñame. Vosi va papatisiwa, va kuete ocikele coku kala olonalavayi kupange woku kunda loku longisa. Olombangi Via Yehova via sokiyiwa okuti vekongele lekongelo mu kala eci ci soka 100 kakundi.
Alume vana va pama kekolelo va nõliwa oku kala “akulu” vekongelo. (Tito 1:5) Poku linga upange waco, ka va fetiwa olombongo.
Ovitunda Viene Via Siata hẽ Oku Fetiwa?MEPS:DescriptionAnga hẽ pokati ketu pali etepiso liovitunda loloñame? Helie wa nõliwa oku kala ondingupange? Omanu vaco va fetiwa olombongo?


text:
Ehipululo 58: O David na Goliya
OVA Filisteu ankho veya vali okulwisa ova Isilayeli. Ovakulu va David vetatu ankho omasualali a Saulu. Onthiki imue Jesse watolela David okuti: ‘Pola okulia no nombolo utuaile ovakulu vove. Otale oñgeni vekahi.’
Etyi David ehika pokapamendu komafualali, akahatekela komutete womasualali ankho elipongiya pala okulwa. Opo akaovole ovakulu vae. Goliya omu Filisteu umue omunene ankho weya okulinga omukuele ova Isilayeli. Omulume oo ankho ulinga ngotyo ononthiki ambuho, komuhuka no kekumbi. Wetyilinga ononthiki 40. Ankho upopia peulu okuti: ‘Holovonei omulume umue eye okulwa naame. Inkha amandyipaa, onthue matukala ovapika venyi. Mahi, inkha ame nemuipaa, onue mamulingi ovapika vetu. Ndyimuleva umue okuti holovonei omulume eye okulwa naame.’
David apulu kesualali limue okuti: ‘Omunthu maipaa omu Filisteu oo, nokuyovola ova Isilayeli molukundo olu, oityi mafetwa?’
Esualali aliti: Saulu memupe emona enyingi. Tupu memuavela omona wae omuhikuena opo alinge omukai wae.’
Mahi, ova Isilayeli aveho ankho vena ouoma na Goliya, mokonda ankho omunene unene. Tupu ankho omule unene. Ankho una onometulu o 3. Tupu ankho una efualali ekuavo limutyindilako otyiyakulilo tyae.
Omasualali amue aakapopila Ohamba Saulu, okuti David wahanda okukalwa na Goliya. Anthi, Saul atolela David ati: ‘Ove kupondola okulwisa omu Filisteu oo. Umona omututu. Omu Filisteu oo, efualali tunde kohale.’ David akumbulula okuti: ‘Ame naipaa ehunyu nonkheyama, ankho viahandele okulia onongi mba tate. Iya omu Filisteu oo, ndyikemuipaa vala ngetyi nai-paa omanyama oo. Yehova ma-nkhuatesako.’ Moluotyo, Saulu ati: ‘Enda, Yehova ekukuateseko.’
David walauka pokandongi kamue, akoyopo omamanya etano ekahi nawa, eepake mokasako kae. Apolo otyifuta tyae, aende okukelivasa nomulume oo omunene. Etyi Goliya emumona ahimbika okuyola. Ankho Goliya wasoka okuti katyipuiya okuipaa David.
Goliya ati: ‘Endyu vala kuno. Ohitu yove hono mandyiave koviila no kovinyama opo vilie.’ Anthi, David ati: ‘Ove ukahi nokuiya kuame nomutunga, neo-nga. Mahi, ame ndyikahi noku-iya kuove menyina lia Yehova. Onthiki yohono Yehova mekuave pomaoko ange, iya ame mandyi-kuipaa.’
Ngotyo, David akahateka noku Goliya. Apolo emanya mokasako kae, elipake motyifuta, iya eliyumbu no nonkhono mbae ambuho. Emanya olio alikaveta mombamba ya Goliya. Goliya atokela pohi, iya ankhi. Etyi ova Filisteu vamona okuti onkhalamutue yavo yankhia, aveho avahimbika okukahateka. Ova Isilayeli avahatekela monyima yavo, iya avafindi ovita.
1 Samuel 17:1-54.
Omapulo
- Onondaka patyi Goliya apopia pala okuleva omafualali ova Isilayeli?
- Goliya ankho omulume ulifuepi? Ondyambi patyi Ohamba Saulu alaa okuavela omulume una maipaa Goliya?
- Oityi David apopia etyi Saulu emutolela okuti kapondola okukaluisa Goliya mokonda David nkhele omona?
- Etyi David akumbulula Goliya, oñgeni alekesa okuti ankho una onthumbi mu Yehova?
- Ngetyi uluete polutalatu olu, oityi David aundapesa pala okuipaa Goliya? Iya konyima yotyo oityi tyapita nova Filisteu?
Omapulo omakuavo
- Tanga 1 Samuel 17:1-54.
Omokonda yatyi David akalela nomutima wakola? Iya oñgeni tupondola okumuhetekela? (1 Sam. 17:37, 45; Efé. 6:10, 11)
Omokonda yatyi ova Kristau vena okulityilikila otyituwa tyokulilola tyalekeswa na Goliya, putyina vekahi nokuyumba ine opovitalukilo? (1 Sam. 17:8; Gál. 5:26; 1 Tim. 4:8)
Oñgeni onondaka mba David mbalekesa okuti ankho una ekolelo mekuateso lia Huku? (1 Sam. 17:45-47; 2 Crô. 20:15)
Oñgeni etyi tyapita pokati ka Goliya na David, tyilekesa okuti ankho ovilwa ovio vikahi pokati kono huku mbomatutu na Huku yotyotyili Yehova? (1 Sam. 17:43, 46, 47)
Oñgeni otyihupe tyovanakwa tyikahi nokuhetekela ongeleka ya David yokuyumba onthumbi mu Yehova? (1 Sam. 17:37; Jer. 1:17-19; Rev. 12:17)


text:
Esapulo 30: Ocisapa ca Taima
MOSE wa enda toke komunda Horeve oku ka lisa olomeme. Eci a kala loku lisa olomeme, wa mola ocisapa ca kala loku taima pole ka ca kaile loku pia.
Mose wa popia hati: ‘Eci ndeti owima. Mambukilako oco ha ci tale.’ Eci a pitila ocipepi, vocisapa mua tunda ondaka ya popia hati: ‘Ku ka pitile kulo. Lula olohaku viove momo apa o kasi ndeti pa kola.’ Yehova eye wa kala oku vangula laye vonduko yungelo. Kuenje Mose wa tuvika ocipala caye posi.
Suku wo sapuila hati: ‘Nda mola ohali yomanu vange va kasi Kegito. Ngenda ndi ka va yovola. Oco linga hu tume oco o songuile omanu vange oku tunda Kegito.’ Yehova wa yonguile oku tuala omanu vaye vofeka yo Kanana.
Mose wa popia hati: ‘Ame si cimueko. Ndamupi ndi pondola oku linga ocina eci? Ci tava okuti ngenda. Pole nda va Isareli va ndi pula hati, Helie wa kutuma, nye ndi va sapuila?’
Suku wo kumbulula okuti ka popie ndoco: ‘YEHOVA, Suku ya Avirahama la Isake kuenda Yakoba, eye wa numa kokuene.’ Va sapuila okuti: ‘Eyi oyo yi linga onduko yange otembo ka yi pui.’
Mose wa pula vali hati: ‘Ci tava okuti pamue ka va tava kondaka yange.’
Suku wo pula hati, ‘nye ci kasi ndeti peka liove?’
Mose wa kumbulula hati: ‘Ombueti.’
Suku wo sapuila hati, ‘Yimba posi.’ Eci Mose a yimba posi ya pongoloka onyõha. Noke Yehova wa lekisa Mose ocikomo cikuavo. Eye wo sapuila hati: ‘Kapa eka liove vonete.’ Eci Mose a katula eka liaye lia linga ndocikokoto. Eka liaye lia kala lovilundu. Noke Yehova wa eca unene ku Mose woku linga ocikomo catatu. Kuenje Yehova wo sapuila hati: ‘Eci oka linga ovikomo evi, va Isareli va ka tava okuti ame nda ku tuma.’
Noke Mose wa tiukila konjo yaye kuenje wa popia la Yetiro hati: ‘Ngenda kepata liange kofeka Yegito oco ha kũlĩhise ndomo va kasi.’ Yetiro wa popia laye hati: Kuende lombembua. Kuenje Mose wa tiukila Kegito.
Etundilo 3:1-22; 4:1-20.
Apulilo
- Omunda ya lekisiwa ndeti vociluvialuvia yi tukuiwa ndati?
- Lombolola ocina ci komohisa Mose a mola eci a kala lolomeme ocipepi lomunda Horeve.
- Ondaka ya tunda vocisapa ya popia nye? Kuenda ondaka yaco ya kala yelie?
- Mose wa kumbulula ndati eci Suku a popia laye oco aka songuile omanu vaye oku tunda Kegito?
- Nye Suku a sapuilile Mose okuti oco aka tambulula eci vo pula okuti helie wo tuma?
- Mose wa lekisa ndati okuti Suku eye muẽle wo tumĩle?
Apulilo akuavo
- Tanga Etundilo 3:1-22.
Ulandu wa Mose u tu ĩha ekolelo lie liokuti ndaño ka tua loñolohele koku tẽlisa ocikele cimue vocisoko ca Yehova eye oka tu kuatisa? (Etu. 3:11, 13; 2 Va Kor. 3:5, 6)
- Tanga Etundilo 4:1-20.
Apongoloko api kovituwa Mose a lipita lao vokuenda kuakũi akuãla kanyamo eci a kala ko Midiane? Kuenda ongangu yipi vana va yongola oku kuata ovikele vekongelo va lilongisilako? (Etu. 2:11, 12; 4:10, 13; Mika 6:8; 1 Tim. 3:1, 6, 10)
Nda okuti tua tambula epindiso vocisoko ca Yehova, ulandu wa Mose u tu ĩha ekolelo lie? (Etu. 4:12-14; Osa. 103:14; Va Hev. 12:4-11)


text:
Oshileshwa 13
Oshike tashi ka ningilwa omalongelokalunga?
1. Mbela omalongelokalunga aeshe ooshili?
Momalongelokalunga aeshe omu na ovanamitimadiwa vonhumba. Onghundana iwa oyo ei kutya Kalunga oha didilike ovanhu va tya ngaho nohe va file oshisho. Ndele shinyikifa oluhodi, ovanhu vahapu ohava longo oukolokoshi tave shi ningi medina lomalongelokalunga. (2 Ovakorinto 4:3, 4; 11:13-15) Oikundaneki otai ulike nokuli kutya omalongelokalunga amwe ohaa kufa ombinga moinima ngaashi oukulo, omadipao opamihoko nosho yo okuhepeka ounona pamilele. Oinima ya tya ngaho ihai nyikifa tuu oluhodi ovanamitimadiwa ovo va itavela muKalunga! — Lesha Mateus 24:3-5, 11, 12.
Mepingafano nelongelokalunga lashili olo hali tumbalekifa Kalunga, omalongelokalunga oipupulu ohae mu nyemateke ashike. Omahongo ao inae likolelela kOmbibeli, ngaashi ehongo loipupulu li na sha naKalunga nosho yo olo li na sha nonghalo yoonakufya. Ashike Jehova okwa hala ovanhu ve lihonge oshili kombinga yaye. — Lesha Hesekiel 18:4; 1 Timoteus 2:3-5.
2. Oshike tashi ka ningilwa omalongelokalunga?
Shihokwifa, Kalunga ita dulu okukotokelwa komalongelokalunga oo hae liti kutya oku mu hole, ndele paulelalela oku hole ounyuni waSatana. (Jakob 4:4) Ombibeli otai ifana omalongelokalunga aeshe oipupulu e li “Babilon shinene.” Babilon edina loshilando shopefimbo lonale omo mwa hovela omalongelokalunga oipupulu konima yEyelu laNoa. Mafiku Kalunga ota ka xulifa po omalongelokalunga ombadilila oo haa pukifa nohaa hepeke ovanhu. — Lesha Ehololo 17:1, 2, 5, 16, 17; 18:8.
Ope na natango eenghundana dikwao diwa. Jehova ina dimbwa ovanamitimadiwa ovo ve lihanena momalongelokalunga oipupulu mounyuni aushe. Ote va hanganifa kunena melongelokalunga lashili moku va honga oshili. — Lesha Mika 4:2, 5.
3. Ovanamitimadiwa ovo ove na okuninga po shike?
Jehova oha file oshisho ovanhu ovo ve hole oshili nosho yo ouwa. Ashike ote va ladipike va dje mo momalongelokalunga oipupulu. Ovanhu ovo ve hole Kalunga ohava ningi omalunduluko nehalo liwa opo ve mu hafife. — Lesha Ehololo 18:4.
Ovanamitimadiwa vomefelemudo lotete ova li va tambula ko nehafo onghundana iwa oyo va li va udifilwa kovayapostoli. Ova li va hongwa kuJehova onghedi ipe yokukalamwenyo nova ka kala ve na onghalamwenyo ihafifa, i na elalakano nosho yo eteelelo. Ove tu tulila po oshihopaenenwa shiwa kunena, molwaashi ova li va tambula ko onghundana iwa nehafo nova pitifa Jehova komesho mokukalamwenyo kwavo. — Lesha 1 Ovatessaloniki 1:8, 9; 2:13.
Jehova ota tambula ko moukwaneumbo waye ovo tava fiye po omalongelokalunga oipupulu. Onghee hano, ngeenge owa tambula ko eshivo laJehova lopahole, oto ka ninga kaume kaye, to ka kala umwe womoukwaneumbo wovalongeli vaye ovaholike noto ka mona yo omwenyo waalushe. — Lesha Markus 10:29, 30; 2 Ovakorinto 6:17, 18.
4. Kalunga ota ka ninga po shike opo ovanhu kongonga yedu alishe va kale va hafa?
Etokolo olo mafiku tali ka hanga omalongelokalunga oipupulu oli li onghundana iwa. Ehanauno lomalongelokalunga oipupulu otali ka tya exulifepo lokumona oixuna. Kungaho, itaa ka pukifa vali nokutukaula ovanhu. Ovanhu aveshe ovo tava ka kala kombada yedu otava ka longela Kalunga aeke kashili va hangana. — Lesha Ehololo 18:20, 21; 21:3, 4.


text:
Esapulo 84: Ungelo Umue wa Pasuisa Maria
UFEKO u wa posoka ndeti Maria. Eye wa kala u Isareli vimbo lio Nasara. Suku wa kũlĩhĩle okuti eye omunu umue wa sunguluka. Eli olio esunga lieci a tumila ungelo waye Gabrieli oco a vangule laye. Ove hẽ wa kũlĩha eci Gabrieli eya oku vangula la Maria? Tu ci kũlĩhĩsi.
Ungelo wa popia hati: ‘Kalunga, okuesumũlũho. Yehova o kasi love.’ Maria ka la mola omunu waco. Kuenje wa yokokele, omo olondaka viaye ka vio lombolokele. Pole, ungelo wo tulisa utima.
Ungelo wa popia laye hati: ‘A Maria ku ka yokoke. Yehova wa ku sanjukila. Eye oka ku lingila ocina cimue ci komõhisa. Ove oka cita oñaña. Kuenje o yi tukula hati, Yesu.’
Ungelo Gabrieli wamisako hati: ‘Eye o linga unene, o tukuiwa Mõla a Suku Tõlo. Yehova u lingisa osoma, nda Daviti. Pole, Yesu oka kala osoma votembo ka yi pui, kuenda usoma waye ka u sulila.’
Maria wa pula hati: ‘Eci cika tẽlisiwa ndati,’ nda ame handi sia kuelele kuenda sia la kala lulume? Oco hẽ ndi cita ndati oñaña?’
Ungelo wa tambulula hati: ‘Unene wa Suku u ku wila. Kuenje omõlaco o tukuiwa hati Omõla a Suku.’ Noke ungelo wa sapuila Maria hati: ‘Ivaluka ngandiove Elisavete. Omanu va popaile okuti eye wa kuka calua oco a kuate omõla. Pole, eye ndopo o cita omõla. Ka kuli lacimue ka ci tẽliwa la Suku.’
Lonjanga yalua Maria wa popia hati: ‘Ndupika wa Yehova! Ndomo wa popia lame ci tẽlisiwe.’ Kuenje ungelo wa enda.
Maria wa enda lonjanga oku ka nyula Elisavete. Eci Elisavete a yeva ondaka ya Maria, oñaña ya kala vimo liaye ya yolela. Elisavete weyukisua Lespiritu Sandu kuenje wa popia la Maria hati: ‘Pokati kakãi ove wa sumũlũha.’ Maria wa kala la Elisavete ci soka olosãi vitatu, noke wa tiukila kimbo liaye ko Nasara.
Maria wa yonguiwile lulume umue o tukuiwa hati, Yosefe. Pole, eci Yosefe a limbuka okuti Maria oka cita omõla, ka yonguile vali oku u kuela. Ungelo wa Suku wo sapuila hati: ‘Ku ka kale lohele yoku kuela Maria. Momo Suku eye wo wiha omõla.’ Noke Yosefe la Maria va likuela, kuenje va kevelela oku citiwa kua Yesu.
Luka 1:26-56; Mateo 1:18-25.
Apulilo
- Ukãi o moleha ndeti vociluvialuvia helie?
- Nye Gabrieli a kasi oku sapuila Maria?
- Gabrieli wa sapuila ndati Maria okuti oka kuata omõla ndaño okuti ka kũlĩhĩle ulume?
- Nye ca pita eci Maria a endele oku nyula ngandiaye Elisavete?
- Nye Yosefe a simĩle eci a yeva okuti Maria oka kuata oñaña? Pole momo lie a pongolokela kocisimĩlo caye?
Apulilo akuavo
- Tanga Luka 1:26-56.
Elivulu lia Luka 1:35 li lekisa ndati okuti Yesu ka piñalele ekandu lia Adama? (Hag. 2:11-13; Yoa. 6:69; Va Hev. 7:26; 10:5)
Yesu wa tambula ndati esivayo osimbu handi ka citiwile? (Luka 1:41-43)
Ongangu yipi yiwa Maria a eca Kakristão vokoloneke vilo yatiamẽla koku tambula ovikele viupange vekongelo? (Luka 1:38, 46-49; 17:10; Olosap. 11:2)
- Tanga Mateo 1:18-25.
Ndaño okuti Yesu ka vo tukowaile Emanuele, ekalo liaye lia lekisa ndati elomboloko lionduko yaco? (Mat. 1:22, 23; Yoa. 14:8-10; Va Hev. 1:1-3)


text:
Esapulo 90: Yesu wa Vangula Lukãi Pocisimo
YESU wa talama pocisimo vo Samaria oco a puyukepo. Olondonge viaye via enda volupale oku landa okulia. Ukãi o kasi ndeti loku vangula la Yesu weya oku tapa ovava. Yesu wa popia laye hati: ‘Nyiheko ovava oku nyua.’
Ukãi wa komõha calua. Wa kũlĩha eci a komõhela? Momo Yesu wa kala u Yudea, ukãi wa kala u Samaria. Va Yudea ka va solaile va Samaria. Kuenda ka va li vangowaile. Pole, Yesu wa solele omanu vosi. Kuenje wa popia lukãi hati: ‘Nda wa kũlĩhile u okasi oku ku pinga ovava oku nyua, ove nda wo pinga ovava omuenyo kuenje eye nda wa ku ĩha.’
Ukãi wa popia laye hati: ‘A Ñala ku kuete ociyenjo, kuenda ocisimo ca longa. Upa pi ovava aco omuenyo?’
Yesu wa popia laye hati: ‘Nda ove wanyua ovava a, o yeva vali enyona.’ ‘Pole, ovava ndu ku ĩha a eca komunu omuenyo ko pui.’
Ukãi wa popia laye hati: ‘A Ñala, nyiheko ovava aco! Oco si ka yeve vali enyona. Kuenda oco si keyaiye vali kulo oku tapa ovava.’
Ukãi wa sima okuti Yesu wa kala loku vangula catiamẽla kovava año. Pole, eye wa kala loku vangula eci catiamẽla kocili ca Suku kuenda ku Soma waye. Ocili caco ca soka ndovava omuenyo. Kuenda ovava aco a pondola oku eca komunu omuenyo ko pui.
Yesu wa popia lukãi hati: ‘Kuende ka vilikiye veyove kuenje tiuki.’
Ukãi wo kumbulula hati: ‘Si kuete veyange.’
Yesu wa popia laye hati: ‘Wa popia ciwa.’ ‘Momo wa kuata alume vatãlo, kuenje u o kasi laye cilo haveyoveko.’
Ukãi wa li salukako momo eci eye a popia ocili. Yesu wa kũlĩhile ndati ovina evi? Yesu wa ci kũlĩhile momo eye wa tumiwa la Suku. Kuenje Suku eye wo sapuila ulandu waco. Eci olondonge via Yesu via tiuka, via komõha omo eye a kala loku vangula lukãi u Samaria.
Nye tu lilongisila kulandu owu? Ulandu owu u tu lekisa okuti, Yesu wa solele omanu vakuakova osi. Etu tu kuete oku kuama ongangu yaye. Tu kuete oku yuvula oku sima okuti omanu vamue vãvi omo va kuekova lia li tepa leli lietu. Yesu o yongola okuti omanu vosi va kũlĩha ocili ci tuala komuenyo ko pui. Omo liaco, tu sukila oku kuatavo onjongole yoku kuatisa omanu oco va lilongise ocili catiamẽla ku Suku.
Yoano 4:5-43; 17:3.
Apulilo
- Momo lie Yesu a talamẽla pocisimo vo Samaria? Kuenda nye a kasi oku vangula lukãi o kasipo?
- Nye ukãi a komohela eci Yesu a popia laye? Kuenda momo lie?
- Nye ukãi a sima catiamẽla kovava Yesu a tukula? Pole ovava aco a lombolokele nye?
- Momo lie ukãi a komohela eci Yesu a popia catiamẽla kokuaye? Kuenda Yesu wa kũlĩhĩle ndati ulandu waco?
- Nye tu lilongisila kulandu wukãi pocisimo?
Apulilo akuavo
- Tanga Yoano 4:5-43.
Loku kuama ongangu ya Yesu, tu kuete oku tenda ndati omanu vakuekova lia litepa leli lietu ale ekalo liavo? (Yoa. 4:9; 1 Va Kor. 9:22; 1 Tim. 2:3, 4; Tito 2:11)
Asumũlũho api eyilila koku linga ondonge ya Yesu? (Yoa. 4:14; Isa. 58:11; 2 Va Kor. 4:16)
Tu lekisa ndati olopandu ndukãi u Samaria una wa sapuila vakuavo eci a lilongisile? (Yoa. 4:7, 28; Mat. 6:33; Luka 10:40-42)


text:
ETUKULWA 8
Ouhamba waKalunga oshike?
Ombibeli otai tu lombwele shike shi na sha nOuhamba waKalunga?
Ouhamba waKalunga otau ka ninga shike?
Onaini Ouhamba tau ka ningifa ehalo laKalunga li wanifwe kombada yedu?
1. Eilikano la shiivika nawa lilipi hatu ka konakona paife?
OVANHU omamiliyona mounyuni aushe ove shii nawa eilikano olo vahapu have li ifana Tate yEtu ile Eindilo lOmwene. Omautumbulilo oo otaa ulike keilikano olo la shiivika nawa, la yandjwa li li oshihopaenenwa kuJesus Kristus mwene. Oli li eilikano tali ti sha neenghono, nokukonakona omaindilo alo atatu opehovelo otaku ke ku kwafela u lihonge shihapu shi na sha naasho Ombibeli tai hongo lela.
2. Oinima itatu ilipi Jesus a honga ovahongwa vaye va ilikane shi na sha nayo?
2 Pehovelo loshihopaenenwa sheilikano olo, Jesus okwa honga ovapwilikini vaye a ti: “Mu nokwiilikana ngaha: Tate yetu ou u li meulu! Edina loye nali yapulwe; ouhamba woye nau uye; ehalo loye nali wanifwe kombada yedu yo ngaashi meulu.” (Mateus 6:9-13) Oshike shikonekwedi shi na sha nomaindilo oo atatu?
3. Oshike twa pumbwa okushiiva shi na sha nOuhamba waKalunga?
3 Otwe lihonga nale shihapu shi na sha nedina laKalunga, Jehova. Notwa kundafana yo kanini shi na sha nehalo laKalunga — osho a ningila nale ovanhu nosho yo osho te ke va ningila natango. Ndele Jesus okwa li ta ulike kushike eshi e tu lombwela tu ilikane kutya: “Ouhamba woye nau uye”? Ouhamba waKalunga oshike? Okuuya kwao otaku ka yapulifa ngahelipi edina laKalunga ile oku li ninga liyapuki? Mbela okuuya kwOuhamba okwa pambafana ngahelipi nokuwanifwa kwehalo laKalunga?
OUHAMBA WAKALUNGA OSHIKE?
4. Ouhamba waKalunga oshike, nolyelye Ohamba yao?
4 Ouhamba waKalunga oo epangelo olo la dikwa po kuJehova Kalunga, olo li na Ohamba ya tulwa po kuYe. Olyelye Ohamba yOuhamba waKalunga? OJesus Kristus. Jesus e li Ohamba, oku dule ovapangeli aveshe vopanhu nota ifanwa “Ohamba yeehamba adishe nOmwene woovene.” (1 Timoteus 6:15) Oku na eenghono okulonga oilonga iwaelela i dule yomupangeli keshe wopanhu, nokuli nomupangeli oo muwaelela mokati kavo.
5. Ouhamba waKalunga otau ka pangela okudja peni, nokombada yashike?
5 Ouhamba waKalunga otau ka pangela okudja peni? Mbela Jesus oku li peni? Oto dimbuluka nawa eshi we lihonga kutya okwa li a dipaelwa komuti womahepeko, ndele konima yefimbo okwa nyumunwa. Okafimbo kaxupi konima yaasho, okwa londa a ya keulu. (Oilonga 2:33) Hano Ouhamba waKalunga ou li meulu. Omolwaasho Ombibeli tai u ifana ‘ouhamba womeulu.’ (2 Timoteus 4:18) Nonande Ouhamba waKalunga ou li meulu, otau ka pangela kombada yedu alishe. — Ehololo 11:15.
6, 7. Omolwashike Jesus e li Ohamba ya denga mbada?
6 Omolwashike Jesus e li Ohamba ya denga mbada? Etomheno limwe ololo kutya ita ka fya vali nandenande. Mokuyelekanifa Jesus neehamba dopanhu, Ombibeli otai mu popi kutya oye “ou aeke ita fi noha kala mouyelelelela omu itamu shiiva okwiiwa.” (1 Timoteus 6:16) Osho osha hala okutya oinima iwa aishe oyo Jesus ta ningi otai ka kalelela. Ota ka longa oinima ikumwifa noiwa.
7 Konakona exunganeko eli lOmbibeli li na sha naJesus tali ti: “[Omhepo] otai ka kala nokutulumukwa kombada yaye, Omhepo yeendunge noyounongo, Omhepo yomayele noyeenghono, Omhepo yeshiivo noyokutila Omwene. Ndele Oye oku nohokwe yokutila Omwene; ndele ita tokola ngaashi omesho taa tale noita yukifa ngaashi omatwi aye taa udu; ndelenee eehepele ote di tokola pauyuki, novananheni vomoshilongo ote va yukifile ouyuki.” (Jesaja 11:2-4) Eendjovo odo oda ulika kutya Jesus ota ka kala Ohamba iyuki noi na olukeno, eshi ta ka pangela ovanhu kombada yedu. Mbela owa hala okupangelwa komupangeli a tya ngaho?
8. Oolyelye tava ka pangela pamwe naJesus?
8 Oushili umwe u na sha nOuhamba waKalunga oyoo kutya: Jesus ita ka pangela oye aeke. Ota ka kala e na ovo ta ka pangela pamwe navo. Pashihopaenenwa, omuyapostoli Paulus okwa lombwela Timoteus a ti: “Ngenge hatu lididimike, ohatu ka kaleni nokupangela yo pamwe naye.” (2 Timoteus 2:12) Heeno, Paulus, Timoteus nosho yo ovadiinini vakwao ovo va hoololwa kuKalunga, otava ka pangela pamwe naJesus mOuhamba womeulu. Ovanhu vangapi tava ka kala ve na oufembanghenda oo?
9. Ovanhu vangapi tava ka pangela pamwe naJesus, nonaini Kalunga a hovela oku va hoolola?
9 Ngaashi sha tongwa mEtukulwa eti-7 lembo eli, omuyapostoli Johannes okwa li a pewa emoniko omo a mona “Odjona [Jesus Kristus] ya kala ofika komhunda yaSion [ondodo yaye yomeulu yopauhamba] pamwe nomayovi efele nomilongo nhe nanhe ava va shangelwa edina layo nedina laXe moipala yavo.” Oolyelye ve li 144 000? Johannes okwe tu lombwela a ti: “Ovo ava hava shikula Odjona keshe apa tai i. Ovo va kulilwa movanhu, va ninga votete vaKalunga novOdjona.” (Ehololo 14:1, 4) Heeno, ovo ovashikuli vaJesus Kristus ovadiinini va hoololwa nelalakano loku ka pangela meulu pamwe naye. Ngeenge va nyumuninwa omwenyo womeulu okudja mefyo, “[otava] ka kala nokupangela [ombada, NW] yedu” pamwe naJesus. (Ehololo 5:10) Okudja pefimbo lovayapostoli, Kalunga okwa kala ta hoolola Ovakriste ovadiinini opo va wanife po omuvalu 144 000.
10. Omolwashike shi li elongekido lopahole eshi Jesus nosho yo 144 000 tava ka pangela ovanhu?
10 Elongekido olo opo ovanhu va pangelwe kuJesus nosho yo ko 144 000 oli li oshinima shopahole. Shotete, Jesus oku shii kutya okukala omunhu kombada yedu nokumona oixuna okwa tya ngahelipi. Paulus okwa ti kutya Jesus “haye ou e he uditile oungone wetu olukeno, ndelenee oye ou a shindwa moinima aishe ngaashi fye, ndelenee ke netimba.” (Ovaheberi 4:15; 5:8) Ovapangeli pamwe naye navo ova mona oixuna nove lididimika ve li ovanhu kombada yedu. Kakele kaasho, ova kondja nokuhawanenena nove lididimikila omikifi domaludi aeshe. Doshili, otava ka kala ve udite ko omaudjuu oo haa shakenekwa kovanhu!
OUHAMBA WAKALUNGA OTAU KA NINGA SHIKE?
11. Omolwashike Jesus a popya kutya ovahongwa vaye ove na okwiilikana opo ehalo laKalunga li wanifwe meulu?
11 Eshi Jesus a popya kutya ovahongwa ove na okwiilikana Ouhamba waKalunga u uye, okwa ti yo kutya ove na okwiilikana opo ehalo laKalunga li wanifwe “kombada yedu yo ngaashi meulu.” Kalunga oku li meulu, nehalo laye ola kala alushe tali wanifwa meulu kovaengeli ovadiinini. Ndelenee mEtukulwa eti-3 lembo eli, otwe lihonga kutya omweengeli umwe omunawii okwa efa po okulonga ehalo laKalunga ndele ta ningifa Adam naEva va nyone. MEtukulwa eti-10, ohatu ke lihonga shihapu shi na sha naasho Ombibeli tai hongo kombinga yomweengeli oo mwii, oo ha ifanwa Satana Ondiaboli. Satana noishitwa ikwao yopamhepo oyo ya hoolola oku mu landula — hai ifanwa eendemoni — ova li va efuwa va kale meulu oule wokafimbo. Hano haaveshe va li tava longo ehalo laKalunga meulu. Osho osha li sha lunduluka eshi Ouhamba waKalunga wa hovela okupangela. Ohamba oyo ya nangekwa po, Jesus Kristus, oya li ya lwifa Satana. — Ehololo 12:7-9.
12. Oiningwanima ivali ya fimana ilipi ya hokololwa mEhololo 12:10?
12 Eendjovo dopaxunganeko edi tadi landula apa oda hokolola osho sha ningwa po, tadi ti: “Onda uda ondaka inene meulu ya tya: Paife exupifo neenghono nouhamba owa ninga waKalunga ketu, nepangelo olaKristus waye, osheshi omuhokololifi wovamwatate vetu [Satana] okwa ekelwashi, ou okwa li he va hokololifa koshipala shaKalunga omutenya noufiku.” (Ehololo 12:10) Mbela owa didilika oiningwanima ivali ya fimanenena oyo ya hokololwa movelishe oyo yOmbibeli? Shotete, Ouhamba waKalunga owa hovela okupangela u li meke laJesus Kristus. Oshitivali, Satana okwa umbwa mo meulu, a umbilwa kombada yedu.
13. Oshike sha li oshidjemo shookumbwa mo kwaSatana meulu?
13 Oshike sha li oidjemo yoiningwanima oyo ivali? Shi na sha naasho sha ningwa po meulu, ohatu lesha taku ti: “Onghee hano nyakukweni, onye omaulu, naava mwa kala muo!” (Ehololo 12:12) Heeno, ovaengeli ovadiinini meulu ova hafa molwaashi keshe umwe meulu omudiinini kuJehova Kalunga, molwaashi Satana neendemoni daye kave mo vali. Omu na ombili noukumwe filufilu. Ehalo laKalunga paife otali wanifwa meulu.
14. Oshike sha ningwa po eshi Satana a umbilwa kombada yedu?
14 Ndele ongahelipi shi na sha nedu? Ombibeli otai ti: “Woo, edu nefuta, osheshi ondiaboli ya kulukila kunye nehandu linene, osheshi i shi shii i nokafimbo kaxupi kongaho.” (Ehololo 12:12) Satana okwa handuka eshi a umbwa mo meulu nosho yo eshi e na ko ashike okafimbo kaxupi. Omolwehandu laye, ota etifa omaudjuu ile ‘eewoo’ kombada yedu. Ohatu ke lihonga shihapu shi na sha ‘neewoo’ odo metukulwa tali landula. Ndele tu na aishe oyo momadiladilo, ohatu dulu okupula kutya: Ongahelipi Ouhamba tau dulu okuningifa ehalo laKalunga li wanifwe kombada yedu?
15. Ehalo laKalunga li na sha nedu olilipi?
15 Dimbuluka ehalo laKalunga li na sha nedu. Owe shi lihonga mEtukulwa eti-3. MuEden, Kalunga okwa li a ulika kutya okwa li a hala edu eli li kale oparadisa iyadi ovanhu ovayuki ihava fi. Satana okwa ningifa Adam naEva va nyone, naasho osho sha imba ehalo laKalunga li na sha nedu li wanifwe diva, ndele inali shi lundulula. Jehova okwa lalakanena natango kutya “ovayuki, vo otava ka fyuulula [edu, OB-1986], ndee tava kala mo alushe.” (Epsalme 37:29) Ouhamba waKalunga otau ke shi wanifa. Omonghedi ilipi mbela?
16, 17. Daniel 2:44 ote tu lombwele shike shi na sha nOuhamba waKalunga?
16 Konakona exunganeko olo tali hangwa muDaniel 2:44. Otali lesha taku ti: “Pomafiku eehamba dinya Kalunga ou komeulu ota ka dika ouhamba itau ka teka po fiyo alushe, nepangelo lawo itali ka yandjwa koshiwana shimwe. Ndele owo otau ka nyanyaula notau ka teyaula omauhamba aeshe noku a xulifa po, ndelenee owo vene tau ka kala fiyo alushe.” Ovelishe oyo otai tu lombwele shike shi na sha nOuhamba waKalunga?
17 Shotete, otai tu lombwele kutya Ouhamba waKalunga owa li tau ka dikwa po meulu “pomafiku eehamba dinya” ile fimbo omauhamba amwe e li po natango. Oshitivali, otai tu lombwele kutya Ouhamba otau ka kala fiyo alushe. Itau ka findwa noitau ka pingenwa po kepangelo limwe li lili. Oshititatu, otu wete kutya otapa ka kala oita pokati kOuhamba waKalunga nomauhamba ounyuni ou. Ouhamba waKalunga otau ka findana. Hauxuuninwa, oo auke tau ka kala tau pangele ovanhu. Opo nee ovanhu otava ka hafela epangelo la denga mbada olo inava shiiva nande onale.
18. Oita yaxuuninwa oyo tai ka luwa pokati kOuhamba waKalunga nomapangelo ounyuni ou ohai ifanwa shike?
18 Ombibeli otai popi shihapu shi na sha noita oyo yaxuuninwa pokati kOuhamba waKalunga nomapangelo ounyuni ou. Pashihopaenenwa, otai hongo kutya eshi exulilo tali ehene popepi, eemhepo dowii otadi ka tandavelifa oipupulu opo di pukife ‘eehamba dounyuni aushe.’ Onelalakano lashike mbela? ‘Okushivila eehamba odo oita mefiku linene laKalunga omunamapangelo aeshe.’ Eehamba dounyuni otadi ka ongelwa “ponhele hai ifanwa mOshiheberi Harmagedon.” (Ehololo 16:14, 16) Osha yela okudja meevelishe odo mbali kutya, olwoodi laxuuninwa olo tali ka luwa pokati komapangelo opanhu nOuhamba waKalunga otali ifanwa oita yaHarmagedon.
19, 20. Oshike sha imba ehalo laKalunga li wanifwe kombada yedu paife?
19 Ouhamba waKalunga otau ka wanifa po shike okupitila moita yaHarmagedon? Diladila natango shi na sha nehalo laKalunga li na sha nedu. Jehova Kalunga okwa lalakanena opo edu li yadifwe ovanhu ovayuki nova wanenena tave mu longele mOparadisa. Oshike sha imba osho shi ningwe paife? Shotete, otu li ovalunde nohatu vele nokufya. Ndele otwe lihonga mEtukulwa eti-5 kutya Jesus okwa fya omolwetu opo tu dule okukala nomwenyo fiyo alushe. Otashi dulika to dimbuluka eendjovo odo da shangwa mEvangeli laJohannes, tadi ti: “Osho Kalunga a kala e hole ounyuni, Oye a yandja Omona waye Ewifa, opo keshe ou te mu itavele a ha kane, ndelenee a kale e nomwenyo waalushe.” — Johannes 3:16.
20 Oupyakadi umwe vali oyoo kutya ovanhu vahapu ohava longo oilonga ii. Ohava popi oipupulu, ohava kengelele nohava haele. Inava hala okulonga ehalo laKalunga. Ovanhu ovo hava longo oilonga ii otava ka hanaunwa po pefimbo loita yaKalunga yaHarmagedon. (Epsalme 37:10) Ndele etomheno limwe vali kutya omolwashike ehalo laKalunga itali wanifwa kombada yedu ololo kutya omapangelo ihaa ladipike ovanhu ve shi ninge. Omapangelo mahapu okwa kala a nghundipala, omakwanyanya noku na enyonauko. Ombibeli otai popi sha yukilila tai ti: “Omunhu ta pangelele omukwao omupya.” — Omuudifi 8:9.
21. Ouhamba otau ka ningifa ngahelipi ehalo laKalunga li wanifwe kombada yedu?
21 Konima yoita yaHarmagedon, ovanhu otava ka kala ashike koshi yepangelo limwe, Ouhamba waKalunga. Ouhamba oo otau ka wanifa po ehalo laKalunga notau ka etela ovanhu omanangeko noupuna makumwifi. Pashihopaenenwa, otau ka kufa po Satana neendemoni daye. (Ehololo 20:1-3) Eenghono deyambo laJesus otadi ka tulwa moilonga opo ovanhu ovadiinini va ha kale vali tava ehama nokufya. Ponhele yaasho, koshi yepangelo lOuhamba otava ka dula okukala fiyo alushe. (Ehololo 22:1-3) Edu otali ka ningwa oparadisa. Kungaha, Ouhamba otau ka ningifa ehalo laKalunga li wanifwe kombada yedu notau ka yapulifa edina laYe. Osho otashi ti shike? Otashi ti kutya xuuninwa, koshi yOuhamba waKalunga, keshe umwe oo ta ka kala nomwenyo ota ka fimaneka edina laYe.
OUHAMBA WAKALUNGA OTAU KA KATUKA ONGHATU NAINI?
22. Otu shi shii ngahelipi kutya Ouhamba waKalunga kawa li we uya eshi Jesus a li kombada yedu ile diva eshi a nyumunwa?
22 Eshi Jesus a li a lombwela ovashikuli vaye va ilikane kutya “ouhamba woye nau uye,” osha li sha yela kutya Ouhamba kawa li we uya pefimbo olo. Mbela owe ke uya eshi Jesus a londa keulu? Ahowe, molwaashi Petrus naPaulus ova popya kutya konima eshi Jesus a nyumunwa, exunganeko olo li li mEpsalme 110:1 ola li le mu wanifilwa, tali ti: “[Jehova, NW] okwa tya kOmwene wange, ta ti: Kala omutumba kolulyo lange, fiyo handi ningi ovatondi voye [oshilyatelo] shokeemhadi doye.” (Oilonga 2:32-35; Ovaheberi 10:12, 13) Opa li pe na okupita efimbo.
Koshi yepangelo lOuhamba, ehalo laKalunga otali ka wanifwa kombada yedu ngaashi meulu
23. (a) Ouhamba waKalunga owa hovela okupangela naini? (b) Oshike tashi ka kundafanwa metukulwa tali landula?
23 Opa li pe na okupita efimbo li fike peni? Mefelemudo eti-19, ovakonakoni vOmbibeli vashili ova li va valula kutya efimbo olo ola li tali ka xula po mo 1914. (Shi na sha nomudo oo, tala Oshiwedelwako pepandja 215-218.) Oiningwanima younyuni oyo ya hovela mo 1914 otai koleke kutya evalulo lovakonakoni vOmbibeli vashili olo oli li mondjila. Ewanifo lexunganeko lOmbibeli otali ulike kutya mo 1914, Kristus okwa ninga Ohamba, nOuhamba waKalunga womeulu owa hovela okupangela. Hano, otu li ‘mokafimbo kaxupi kongaho,’ oko ka xupa ko shi na sha naSatana. (Ehololo 12:12; Epsalme 110:2) Ohatu dulu yo okupopya noushili kutya mafiku Ouhamba waKalunga otau ka katuka onghatu okuningifa ehalo laYe li wanifwe kombada yedu. Mbela ito dimine kutya oyo oi li onghundana iwa? Mbela owa itavela kutya osho oshoshili? Etukulwa tali landula otali ke ku kwafela u mone kutya Ombibeli otai hongo lela oinima oyo.


text:
OSAPI YO KOÑOÑO | MOMO LIE OMANU VAWA VA LIYAKELA LOVINA VĨVI?
Ovina Vĩvi Via Livokiya!
Ukãi umue o kuete 35 kanyamo o tukuiwa hati Smita, * okuti wa kala volupale luo Dhaka, kofeka yo Bangladesh, wa kũlĩhiwile okuti ukuacisola haeye wa kapako omanu. Omanu vo kũlĩhĩle okuti ukãi umue ondingupange haeye o sanjukila oku kuatisa omanu oku kũlĩha ovina a lilongisa via tiamẽla ku Suku. Hesumuokuolio epata kuenda akamba vaye va kuata eci eye a kuatiwa luvei umue okuti ka telisile osemana kuenje wa fa!
Tiago lukãi waye, okuti va kuatele ci soka 30 kanyamo, va kũlĩhiwilevo lovituwa viwa ndevi via Smita. Eteke limue kotembo yonjovo, va endele oku ka nyula ekamba liavo Kocikanjo cimue ko Estados Unidos. Ovo ka va tiukilile vali konjo yavo ko Nova Yorke. Eci va kala vungende va pita locilunga cimue lekalu liavo ca va tuala kolofa, kuenje va sila evalo lialua epata kuenda akamba vavo.
Oco o mõle ndomo ovina vĩvi kuenda ohali yi kasi oku livokiya koloneke vilo, ka ci sukila oku enda kupãla. Ovoyaki a kasi oku ponda asualali kuenda vana okuti asualaliko. Evĩho kuenda ungangala vi kasi oku ponda omanu vana ka va kuete eko. Ovilunga kuenda ovoveyi a kasi oku ponda, omanu vakuavisoko viosi. Ovilemawe via siata oku nyõla ovitumãlo vialua viomanu. Olonepele kuenda ungangala via li sanduila kolonepa viosi. Ove citava okuti pamue wa pitilevo lovitangi viaco.
Omo liaco, ca sanguluka oku lipula ndoco:
Momo lie omanu vawa va liyakela lovina vĩvi?
Anga hẽ Suku eye o kuete eko omo liovina viaco?
Anga hẽ ovilunga via siata ño oku iya ocipikipiki, ale via siata oku kokiwa lomanu?
Anga hẽ ovina vĩvi omanu va lingile kosimbu ovio vi kasi oku nena ohali?
Nda kuli Suku umue ukuonenewosi, momo lie ka teyuilila omanu vawa kovina vĩvi?
Anga hẽ eteke limue uvĩ kuenda ohali vi kapuako?
Oco tu sange atambululo aco, tu sukila oku kũlĩha atambululo apulilo avali ndeci: Momo lie omanu vosi va liyakela lovina vĩvi, kuenda nye Suku a ka linga?
^ tini. 3 Olonduko via pongoluiwa.


text:
Esapulo 14: Suku wa Seteka Ekolelo Lia Avirahama
OVE hẽ o tẽla oku limbuka eci Avirahama ayongola oku linga? Eye o kuete omoko peka kuenje ci molẽha okuti, oyongola oku ponda omõlaye. Momo lie? Tete tu konomuisi ndomo eye lukãi waye va cita omõla waco.
Suku wa likuminyile okuti ovo va ka kuata omõla. Omo okuti, kotembo yaco Avirahama la Sara va kukile ale, ka ca lelukile oku tava kondaka yaco. Pole Avirahama wa kolelele okuti Suku oka tẽlisa ondaka yaco. Nye ceya oku pita?
Noke lioku tambula ohuminyo yaco ku Suku va pita vali anyamo alua. Eci Avirahama a kuata 100 kanyamo okuti otembo yaco Sarai o kuete 90 kanyamo, oco va cita omõlavo Isake. Suku wa tẽlisa ohuminyo yaye.
Eci Isake a kula, Yehova wa seteka ekolelo lia Avirahama. Yehova wo vilikiya kuenje Avirahama wa kumbulula hati: ‘Amilo.’ Noke Suku wo sapuila hati: ‘Kuende lomõla wove wongunga, Isake kilu liomunda yimue hu tukuila. Ka ponde omõlove okuti o linga ocilumba.’
Olondaka evi, via sumuisile calua Avirahama momo eye wa solele calua omõlaye. Handi vali, Yehova wa likuminyile Avirahama okuti omãla vaye va ka tunga vofeka yo Kanana. Oco hẽ, ndamupi ohuminyo yaco nda ya tẽlisiwa lokufa kua Isake? Ndaño okuti Avirahama ka kuatele elomboloko liaco, pole wa pokola kondaka ya Suku.
Eci Avirahama a pitila komunda yaco wa tunga utala. Noke wa kuta omõlaye Isake, wo langeka kutala kilu liolohui. Kuenje wa nyañula omoko oco a ipaye omõlaye. Vepuluvi liaco, omunga ya Suku kilu yo vilikiya yiti, ‘Avirahama, Avirahama.’ Eye wa kumbulula hati: ‘Amilo.’
Suku wo sapuila hati: ‘Ku koluĩle eka liove komõla. Ku ko linge vali cimue. Cilo nda limbuka okuti ove o kuete ekolelo momo kua nimĩlile omõlove wongunga.’
Avirahama wa kuatele ekolelo liocili ku Suku. Eye wa kũlĩhile okuti Yehova o pondola oku linga ovina viosi kuenda oku pindula omõlaye Isake ko kufa. Pole, Suku ka kuatele onjongole yoku ponda Isake. Suku wa linga ocikomo coku eca okameme ku Avirahama. Eci Avirahama a petula ovaso aye, wa mola ocitupi comeme pokati kovisapa. Noke wa ci kuata kuenje wa ci lumba ndocilumba coku piñanya pomangu yomõlaye.
Efetikilo 21:1-7; 22:1-18.
Apulilo
- Ohuminyo yipi Suku a lingile ku Avirahama? Kuenda ndamupi Suku a tẽlisa ohuminyo yaco?
- Ndomo ca lekisiwa vociluvialuvia, Suku wa seteka ndati ekolelo lia Avirahama?
- Ndaño okuti Avirahama ka kuatele elomboloko liwa lieci Suku o tuma, nye eye a linga?
- Nye ceya oku pita eci Avirahama a tikula omoko oco a ponde omõlaye?
- Ekolelo lipi Avirahama a lekisa ku Suku?
- Nye Suku a eca ku Avirahama oco a cece ndocilumba? Kuenda wa ci linga ndati?
Apulilo akuavo
- Tanga Efetikilo 21:1-7.
Momo lie Avirahama a tetela evamba omõlaye eci a tẽlisa oloneke ecelãla? (Efet. 17:10-12; 21:4)
- Tanga Efetikilo 22:1-18.
Isake wa lekisa ndati epokolo ku isiaye Avirahama? Kuenda eci ca kuata elomboloko lie kovina via laikele okuiya? (Efet. 22:7-9; 1 Va Kor. 5:7; Va Fil. 2:8, 9)


text:
Ehipululo 32: Omahingano 10
TALA omalutalatu aa. Kese lutalatu lulekesa ehingano Yehova aetele mo Egitu. Polutalatu luotete upondola okutala Arau uveta notyimuti tyae komeva Ondongi Nilu. Etyi avetako, omeva ondongi atyituka ohonde. Onohi ambuho ambunkhi, iya ondongi ainiki omapita.
Ehingano lia vali, Yehova wataha omamboto Mondongi Nilu, aeliyandyana motyilongo atyiho tyo Egitu. Aanyingila monofolono, no monombiya, aalondo ko-maula ovanthu. Etyi omamboto ankhia, ova Egitu aveongiya ononthumbo. Otyilongo atyiniki omapita unene mokonda yomamboto oo.
Okulandulisako, Arau avete pohi notyimuti tyae, iya eheke alityituka onome. Onome ounyama umue oututu unumata. Olio ankho ehingano liatatu mo Egitu.
Omahingano omakuavo avetele vala ova Egitu, kova Isilayeli kaehikileko. Ehingano liakuana ankho oliononyi mbu-mue ononene. Ambunyingila monondyuo ambuho mbova Egitu. Ehingano liatano ankho liavetele vala ovipako. Onongombe ononyingi, nonongi, novikombo viova Egitu, avinkhi.
Moisesi na Arau vapola etwe, aveliyumbu peulu. Etwe olio alietela ovanthu no vinyama ovinthimba. Olio ankho ehingano liapandu.
Ehingano liapanduvali, Moisesi wayelula okuoko kuae peulu. Iya Yehova atumikisa omititimo nongandavila. Ankho yali ongandavila imue onene iheneende mo Egitu.
Ehingano liatyinana, ankho olio-mamphunia omanene. Kakunekale vali omamphunia omanyingi ngaana. Alile atyiho tyahupile kongandavila.
Ehingano liatyive, ankho enthiki limue enene. Otyilongo tyo Egitu atyikala menthiki limue enene ononthiki ononthatu. Mahi, konthele yova Isilayeli ankho kuna otyitei.
Konyima yatyiho otyo, Huku apopila ovanthu vae vawaveke ohonde yo-tyikombuena ine oyongiona, kovikulilo vionombundi mbavo. Etyi oandyu ya Huku yapita mo Egitu, monondyuo ambuho yamona ohonde, kayaipaelemo nawike. Mahi, monondyuo ambuho ankho muhena ohonde povikulilo, oandyu ya Huku aiipamo ovana aveho voviveli, vovanthu no vovipako. Olio ankho ehingano lia tyekwi.
Konyima yehingano olio, Farao atumu okupopila ova Isilayeli vaye. Ovanthu va Huku ankho aveho velipongiyale pala okuenda. Iya mounthiki watyo oo, avahimbika oungendi wavo wokutunda mo Egitu.
Êxodo okapitulu 7 alo 12.
Omapulo
- Tala pomalutalatu alekeswa apa, iya ohangununa omahingano etatu otete Yehova aetele mo Egitu.
- Oñgeni omahingano etatu otete, elikalela nomakuavo aeho alandulileko?
- Ehingano lia kuana, no liatano, no liapandu ankho oatyi?
- Hangununa ehingano liapanduvali, no liatyinana, no liatyive.
- Konyima yehingano liatyive, Yehova atumu ova Isilayeli valinge tyi?
- Ehingano liatyekwi ankho oliatyi? Iya oityi tyapitileko konyima yehingano olio?
Omapulo omakuavo
- Tanga Êxodo 7:19- 8:23.
Ovimbanda viomo Egitu vietyivilile okuhetekela okulinga omahingano evali otete a Yehova. Mahi, konyima yehingano liatatu oityi ovimbanda ovio viaimbuka? (Ex. 8:18, 19; Mat. 12:24-28)
Oñgeni ehingano liakuana lialekesa okuti Yehova una epondolo liokuamena ovanthu vae? Iya otyo tyikuatesako ovanthu va Huku okulitehelela ñgeni, putyina vakevelela okupita “mononkhumbi ononene”? (Ex. 8:22, 23; Rev. 7:13, 14; 2 Crô. 16:9)
- Tanga Êxodo 8:24; 9:3, 6, 10, 11, 14, 16, 23-25 no 10:13-15, 21-23.
Ohamba yoko Egitu nono saserdote mbae vavetelwe nomahingano ekwi. Ovalie hono vaelekwa no hamba oyo nono saserdote ombo? (Ex. 8:10, 18, 19; 9:14)
Oñgeni Êxodo 9:16 itukuatesako okunoñgonoka omokonda yatyi Yehova ayekela Satanasi akaleko alo hono? (Rom. 9:21, 22)
- Tanga Êxodo 12:21-32.
Oñgeni o Pasikwa yaetelele eyovo ovanthu ovanyingi? Iya ankho o Pasikwa iyulika kulie? (Ex. 12:21-23; João 1:29; Rom. 5:18, 19, 21; 1 Cor. 5:7


text:
Ehipululo 64: Salomau Utunga Ondyuo ya Huku
ETYI nkhele David ehenenkhie, watolela Salomau oñgeni ondyuo ya Yehova ina yokutungwa. Menima liakuana lioutumini wae, Salomau ahimbika okutunga ondyuo ya Huku. Yatungwa omanima epanduvali nomeya, iya aipu. Yatungwa novanthu ovanyingi. Tupu yapesela onombongo ononyingi unene. Mokonda yatungwa no olu onyingi, no palata onyingi.
Ondyuo oyo ya Huku, ankho yatetwa onondyuo mokati. Ankho ina onondyuo onombali mbakolela, nga mbuna ankho mbukahi mekaka lia Huku (tabernáculo). Mahi, onondyuo ombu ankho ononene vali, tyipona mbuna mbekaka. Salomau watuma okupaka otyikasa tyomphango tya Huku, mondyuo yakolela vali. Iya ovipuka ovikuavo ankho vikala mekaka lia Huku, evipake mondyuo onkhuavo mokati kondyuo ya Huku.
Etyi ondyuo ya Huku yapwa okutungwa, kualingwa otyipito tyimue otyinene. Salomau watuika konongolo elikuambela ngetyi weete polutalatu apa. Salomau wapopila Yehova okuti: ‘Eulu heneneko opo ufuemo. Pahe mondyuo ei onthutu mofumo ñgeni? Mahi, Huku yange mbambavo tehelela ovanthu vove putyina velikuambela mondyuo ino.’
Etyi Salomau amana okulikuambela, peulu patunda otupia, atuyoko ovinyama viotyilikutila ankho viapongiywa. Ondyuo ya Huku, aiho aiyula otyitei tya Yehova. Otyo tyalekesa okuti Yehova ankho ukahi nokutehelela. Ankho wahambukua nondyuo oyo ikola, nelikuambelo lia Salomau. Ngotyo, ondyuo oyo ya Huku yalinga omphangu omu ovanthu ankho veya okufendela.
Salomau watumina nounongo omanima omanyingi. Moluotyo, ovanthu ankho vena ehambu enene. Anthi, Salomau wahimbika okunepa ovakai ovanyingi vovilongo ovikuavo, viahafende Yehova. Tala omukai umue ukahi nokufenda otyilolo polutalatu olu? Okuhulako ovakai va Salomau, vemuyapula, ahimbika oku-fenda ono huku ononkhuavo. Utyii oityi tyapitapo, etyi Salomau alinga ngotyo? Ankho katekula vali ovanthu noluembia. Walinga ondingavivi, iya ovanthu ankho vetupu vali ehambu.
Yehova anumana unene na Salomau, iya emupopila okuti: ‘Ame mandyikupolo ouhamba, andyiuavela omunthu omukuavo. Himetyilingi pononthiki mbove. Mandyityilingi mouhamba womona wove. Mahi, himapolo ovanthu aveho mouhamba womona wove.’ Tutalei oñgeni otyo tyaenda.
1 Crônicas 28:9-21; 29:1-9; 1 Reis 5:1-18; 2 Crônicas 6:12-42; 7:1-5; 1 Reis 11:9-13.
Omapulo
- Omanima eñgapi Salomau alinga pala okutunga ondyuo ya Yehova? Omokonda yatyi yamanena onombongo ononyingi?
- Ondyuo ya Huku ankho yatetwa onondyuo onoñgapi mokati? Iya oityi ankho tyapakwa mondyuo onene vali?
- Etyi ondyuo yapwa okutungwa, oityi Salomau apopia melikuambelo liae?
- Oñgeni Yehova alekesa okuti wetavela elikuambelo lia Salomau?
- Ovakai va Salomau vemuhindila okulinga tyi? Iya oityi tyeya okupita na Salomau?
- Omokonda yatyi Yehova anumanena na Salomau? Iya oityi Yehova emupopila?
Omapulo omakuavo
- Tanga 1 Crônicas 28:9, 10.
Ngetyi tyapopia David mu 1 Crônicas 28:9, 10, oityi tuna okulikuatehila okulinga momuenyo wetu kese nthiki? (Sal. 19:14; Fil. 4:8, 9)
- Tanga 2 Crônicas 6:12-21, 32-42.
Oñgeni Salomau alekesa okuti nawike omunthu upondola okutunga ondyuo pala Huku Omukulami? (2 Crô. 6:18; Atos 17:24, 25)
Onondaka mbuvahiwa mu 2 Crônicas 6:32, 33, mbulekesa tyi kombinga ya Yehova? (Atos 10:34, 35; Gál. 2:6)
- Tanga 2 Crônicas 7:1-5.
Ova Isilayeli vahivilika Yehova puetyi vamona enkhimano liae. Iya onthue hono oñgeni tukala putyina tuamamono oviwa Yehova aavela ovanthu vae? (2 Crô. 7:3; Sal. 22:22; 34:1; 96:2)
- Tanga 1 Reis 11:9-13.
Oñgeni onkhalelo yomuenyo wa Salomau, ilekesa esuko liokutualako nekolelo alo konthyulilo? (1 Reis 11:4, 9; Mat. 10:22; Rev. 2:10)


text:
Ndamupi o Pindisa Omãla Vove?
“Nda kala oku pua epandi lioku yevelela onjuela yakãlu osi a pita. Ya kala onjanja yatatu Jordan a pitĩla ekumbi lia enda okuti wa ndi sanga konjo. ‘Pi a kasi?’ Nda kala oku lipula ndoco, wa sangiwa hẽ locitangi cimue? Anga hẽ wa kapako esakalalo lietu?’ Eci a pitĩla, nda temẽle calua.”
—GEORGE.
“Omõlange ukãi wa kaluka calua kuenje ca ndi saluisa. Eci nda ñualapo oku u vanja, nda mõla okuti o likuete olukondo loku lila. Manjaye ukuanyamo akuãla, wo veta.”
—NICOLE.
“Omõletu ufeko Natalie, ukuanyamo epandu loku nungulamo ovaso wa popia hati, ‘sia nyanele onela. Nda yi nõla!’ Omo lioku tamãlala loku likala ca tu sumuisa calua kuenje tua fetika oku lila. Pole, tua kũlĩhile okuti o kasi oku kemba.”
—STEPHEN.
NDA ove unjali, wa siatavo oku liyaka lovitangi ndevi via tukuiwa ndeti kefetikilo? Eci o liyaka lovitangi ndevi
EPINDISO LI LOMBOLOKA NYE?
Vembimbiliya Ondaka “epindiso” ka yi lomboloka eyambulo. Ondaka epindiso yi tiamisiwila koku longisa, oku pokuisa kuenda oku lungula. Oyo ka yi tiamisiwila kungangala.
Epindiso liolonjali li sokisiwa loku tata ocumbo coloneleho. Ukuakutata ocumbo, tete o pongiya osi loku tapela noke o tuika ovikũla kuenje o vi teyuila oco ka vi ka kuatiwe lovipuka. Osimbu ocikulã ci kula, o sonja ocikulã caco oco ci kule ciwa. Ukuakutata ocumbo wa kũlĩha okuti oku kuama olonjila via litepa vioku tata ovikulã ci kuatisa okuti vi kula luhayele. Cimuamue haico olonjali vi sukila oku linga poku pindisa omãla vavo. Ovo va sukila oku kuama olonjila via litepa. Pole olonjanja vimue vi sukila oku eca epindiso li sokisiwa ndoku sonja ocikũla, oco va imũle ovituwa ka via sungulukile viomãla kefetikilo kuenda oku va kuatisa oku kula lolondunge. Oku sonja ocikũla ci sukila oku ci linga lutate momo nda haicoko ocikũla ci nyõleha. Cimuamue haico catiamẽla kolonjali okuti vi sukila oku eca epindiso locisola.
Yehova Suku una wa situluiwa Vembimbiliya, wa eca ongangu yiwa kolonjali yatiamẽla konepa eyi. Epindiso eye a eca kafendeli vaye vakuepokolo palo posi lia sunguluka kuenda liwa okuti, ovo va litenda ‘ndepindiso limue liocisola.’ (Olosapo 12:1) Ovo va ‘kuatelela kalungulo’ kuenda ‘ka va eci vali.’ (Olosapo 4:13) Ove o pondola oku kuatisa omõlove oku tava kelungulo poku setukula ovina vitatu viavelapo viatiamẽla kelungulo lia Suku: (1) ocisola, (2) esunguluko kuenda (3) epandi.
OKU PINDISA LOCISOLA
Ocisola oco ca siata oku vetiya Suku oku eca epindiso. Embimbiliya li popia ndoco: “Yehova o pokuisa u a sole, ndeci ci lingainga onjali lomõlaye a sanjukila.” (Olosapo 3:12) Handi vali, Yehova ‘ukuahenda, ukuacali, ukuakulivala konyeño.’ (Etundilo 34:6) Omo liaco, Yehova lalimue eteke a lekisa ungangala. Eye ka vangula olondaka via kãla, kuenda ka pisa olonjanja viosi ale oku popia cosi ci pondola oku valula “ndokutoma kuosipata.”
Pole, ka ci tẽliwa kolonjali oku kuama ongangu ya lipua ya Suku yoku lekisa epandi. Olonjanja vimue epandi liove li setekiwa pole, vapuluvi aco ivaluka okuti epindiso li tunda konyeño lieciwa lungangala, lukãlu, kuenda ka li kuatisa. Handi vali, ekangiso li vetiyiwa lonyeño ka li kuete esilivilo. Olio li lomboloka ekambo liepandi.
Handi vali, nda wa pindisa locisola kuenda epandi, o pondola oku kuata onima yiwa. Kũlĩhĩsa ulandu wa George kuenda Nicole, olonjali vivali via tukuiwa kefetikilo liocipama eci.
George wa popia hati: “Ame lukãi wange tua temele calua, eci Jordan a pitĩla, pole tua lekisa epandi lioku u yevelela. Omo okuti ca kala kuteke, tua nõlapo oku sapela keteke likuavo komele. Tua li kutilila kumosi kuenje tua pekelako. Keteke likuavo omo okuti tua tulumũha, tua tẽla oku sapela ciwa catiamẽla kocitangi caco kuenje tua kuatisa omõletu. Eye wa fetika oku pokola kovihandeleko vietu tua tumbika kuenda wa tava konima yovilinga viaye. Tua limbuka okuti, oku tambulula lonjanga nda wa tema ka ceci onima yiwa. Nda tete tua nõlapo oku yevelela ovitangi vi potoluiwa ciwa.”
Nicole wa popia hati: “Eci nda yeva omõlange ukuenje oku popia olondaka ka via sungulukile ku manjaye ukãi, ca ndi sumuisa calua. Vepuluvi liaco sia vanguile laye, pole, ndo tuma oco a ende vohondo yaye, momo nda temẽle calua kuenje nda sia nõlele onjila yiwa. Noke eci nda tulumũha, ndo sapuila okuti ungangala ka wa sungulukile kuenda ndo lomboluilavo ndomo manjaye ukãi a sumua calua. Onjila nda kuama ya kuata onima yiwa. Eye wa pinga ongecelo kumanjaye loku u kuata kapepe.”
Epindiso liwa li sukila oku vetiyiwa locisola, ndaño ceci mu kongela ekangiso.
EPINDISO LIAPITA POKATI
Epindiso lia Yehova li eciwa ‘ndomo ci sesamela.’ (Yeremiya 30:11; 46:28) Eye o kũlĩhĩsa ekalo liosi, oku kongelamo ovina ka vi letiwe. Olonjali vi kuama ndati ongangu yaye? Stephen wa tukuiwa kefetikilo liocipama, wa lombolola ndoco: “Ndaño okuti vepuluvi liaco tua temẽle calua kuenda ka tua kuatele elomboloko lieci Natalie a kalela oku likala catiamẽla konela, tua sokolola utunga waye kuenda olondunge a kuete.”
Robert ulume wa Nicole, wa seteka oku kũlĩhisa ovina viosi. Eci omãla va linga cimue cĩvi, eye o lipula ndoco: ‘Elinga liaco hẽ lieya ño ocipikipiki ale va siata ale oku ci linga? Omõla wa kava ale ka liyevite ciwa? Anga hẽ ocituwa caco ci kasi oku situlula ocitangi cikuavo?’
Olonjali vina via sunguluka vi ivalukavo okuti omãla ka va kuete olondunge ndevi viakulu. Upostolo Paulu wa limbuka ocili caco eci a soneha hati: “Eci nda kala omõla nda vangola ndomõla, nda yeva yeva ndomõla, nda soka soka ndomõla.” (1 Va Korindo 13:11) Robert wa popia ndoco: “Oku ivaluka ovina nda lingaile vutila, ci ndi kuatisa oku kuata ovisimĩlo via sunguluka kuenda oku yuvula oku tema lonjanga.”
Oku yuvula oku lavoka ovituwa via lipua komãla ci kuete esilivilo, pole, ku ka sepule ovilinga viavo vĩvi. Poku kapako olondunge viomõlove kuenda ovina vikuavo, o ka lekisa okuti epindiso liove lia sunguluka kuenda lia pita pokati.
EPINDISO LIWA
Elivulu lia Malakiya 3:6 li popia hati: “Ame ndi Yehova si pongoloka.” Afendeli va Suku va kolela kocili colondaka evi kuenda ku kũlĩhĩso waco. Omãla va sukilavo epindiso liwa li vakuatisa oku kolapo. Nda epindiso liove li pongoloka olonjanja viosi omo lionyeño ale liesanju, omõlove ka kuata elomboloko liwa liepindiso kuenje cu nenela olukonyo.
Kũlĩhisa eci Yesu a popia: “Oku popia kuene ku linge nda ‘oco,’ oco; ‘nda hacoko,’ hacoko.” Olondaka evi vi tiamisiwila ciwa kolonjali. (Mateo 5:37) Osimbu kua popele ondaka yimue ku yongola oku kuama, o sukila oku sokolola lutate. Nda wa sapuila omõlove okuti, nda wa linga cimue ka ca sungulukile o kangisiwa, ku ka ivaleko oku tẽlisa ondaka yove.
Ocituwa colonjali coku sapela ciwa lomãla ci kuetevo esilivilo koku eca epindiso. Robert wa lombolola hati: “Nda omãla vetu va ndi vetiya oku tava kocina cimue ukãi wange a va sapuilile okuti ka citava oku ci linga, pole ame nda tava kokuavo omo okuti sia kuatele elomboloko liaco, ndi pongolola ocisimĩlo cange.” Nda olonjali ka vi kuete ovisimĩlo vimuamue viatiamẽla kondaka yaco, ciwa okuti va sapela pokolika kuenda oku nõla onjila yi kuamiwa.
EPINDISO LIKUETE ESILIVILO
Nda wa setukula ocisola ca Yehova, esunguluko, lepindiso liaye liwa, koleli okuti alikolisilo ene a ka kuatisa omãla vene. Oku pindisa kuene locisola ku kuatisa omãla oku kula ciwa loku kuata olondunge kuenje va ka nõla onjila ya sunguluka. Embimbiliya li popia hati: “Pindisa omõla vonjila yo sesamẽla, eci a kula ka yapukamo vali.”


text:
Cilongesa 9
Vati u Hasa ku Yoya mu Ndzolela na Vakua Ndzivo Yove?
1. Omo lia vika ku liambata muaya masiko ca kala na seho mu Vulo?
Uno muzimbu ua cili u fuma kuli Yehova, Njambi ua ndzolela, uze a tonda ngueni vusoko vuose vu kale na ndzolela. (1 Timoteo 1:
Vati Njambi ue ku muenamo vulo? Yehova ua tonda vaze va liambata va yoye hamo miaka yose. Vakua Kilistu va na pande ku singimika masiko a ku sonekesa vulo vuavo ku Nguvulu. (Luka 2:
2. Vati Yala na mpuevo vana pande kuli niunga umo na mukuavo?
Yehova ua tangele yala na mpuevo linga va kale na muono ua mutuntu mu vulo. (Njenisisi 2:
1 Petulu 3:7.
3. Vuno citava u tsihe vulo nga muesi na kuli tavasiana ni?
Nga mua kovela visoti mu vulo, mu na pande kuli niunga umo na mukuavo na cilemo. (1 Kolintu 13:
4. Vanike, vika Njambi ua tonda kuli enu?
Yehova ua tonda mu kale na ndzolela. Ue ku mi hana vimamuna via seho linga mu pue vakuenze na vana va vampuevo va ku longua. Njambi a tonda mu uane mana na ku tantekeya muacili muono mu ku-ononoka visemi vienu. (Kolose 3:
5. Visemi Vati mu hasa ku yoya mua cili na vana venu?
Mu na pande ku fuitangana linga mu tondele vana veni via ku-lia, ndzivo na vuzalo. (1 Timoteo 5:8) Vunoni linga vana venu va kale na ndzolela, mu na pande ku valongesa ku lema Njambi na kuli longesa hali ikeye. (Efeso 6:4) Nga vanike va mona cilemo cenu visemi kuli Njambi cika pua ca casi ku vana venu ku lema Njambi. Nga u longesa vana vove via mu Mbimbiliya, va kendela mu njila ya vuoloke.
Vanike veku viukilila cikuma nga visemi va va lembezieka na ku va sangala. Vana va na pande ku va handekela na ku va sungamesa. Vilongesa evi vihasa ku va niunga ku vi njila via vuhenge. (Visimo 22:
Vakaleho va Yehova veku soneka mavulu a engi, amo a hasa ku kuasa visemi na vana. Vilongesa viaco viose via fuma mu Mbimbiliya.


text:
Ehokololo 39: Onhaili yaAron ya mena eengala
TALA konhaili oyo ya twiyuka eengala noya ima oiimati yomuti wamandel ya pya. Onhaili oyo oyaAron. Eengala noiimati oyo oya mena ashike moufiku umwe. Natu ka tale kutya osha enda ngahelipi opo onhaili oyo i twiyuke eengala noi ime oiimati oyo.
Pefimbo opo, Ovaisrael ova kala tava elaela mombuwa oule wefimbo. Ovaisrael vamwe ova li tava diladila kutya Moses ina wana okukala omuwiliki wavo nonokutya Aron ina wana okukala omupristeri omukulunhu. Vamwe vomwaavo va li tava diladila ngaho oKora, Datan, Abiram nosho yo ovawiliki voshiwana ve li 250. Aveshe ovo ova li ve uya kuMoses, ndele tava ti kuye: ‘Omolwashike we lininga omuwiliki wetu?’
Moses okwa lombwela Kora novashikuli vaye a ti: ‘Mongula ongula, kufeni oikwatelwa yomakala ndele tamu tula mo oitwimino yedimba liwa. I eteleleni ketwali laJehova, fye tu taleni kutya olyelye ta ka hoololwa kuJehova.’
Mefiku la landula ko, Kora novashikuli vaye 250 ove uya ketwali. Ova li ve uya pamwe novayambididi vavo vahapu. Jehova okwa li e va handukila neenghono. Onghee hano, okwa lombwela Moses a lombwele ovanhu ta ti: ‘Kaleni kokule neetenda dovanhu ovo vai. Inamu kuma nande osha shovalumenhu ovo.’ Ovanhu ova pwilikina kuJehova nova ka kala kokule neetenda dooKora, Datan naAbiram.
Opo nee Moses okwa popya a ti: ‘Otamu ka shiiva nokutya olyelye a hoololwa kuJehova eshi edu tali ka makuka ndele tali pona po ovalumenhu ovo vai.’
Diva, eshi Moses a mana okupopya, edu ola makuka, ndele tali pona po otenda yaKora noinima yaye nosho yo Datan, Abiram naavo va li va ama kombinga yavo. Eshi ovanhu va uda euyaano laavo tava ponwa po kedu, ova ingida tava ti: ‘Natu fadukei po; nafye ohatu ningi tu ponwe po kedu!’
Kora novashikuli vaye 250 ova li natango va fikama popepi netwali liyapuki. Ohaluka, Jehova okwa tuma omundilo okudja meulu, ndele tau xwike po ovalumenhu aveshe ovo noku va lungwinifa po. Opo nee Jehova okwa lombwela omonamati waAron, Eleasar, kutya na kufe oikwatelwa yomakala yovalumenhu ovo va fya ndele te i hambula opo i ninge oshipapa shokutuvika oaltari. Oshipapa osho osha li hashi dimbulukifa Ovaisrael kutya Jehova okwa hoolola ashike Aron novanamati vaye va kale tava longo ve li ovapristeri.
Ndele Jehova okwa li a hala natango oku shi ulika sha yela nawa kutya okwa hoolola Aron novanamati vaye ovo va ninge ovapristeri. Onghee hano, okwa lombwela Moses a ti: ‘Lombwela ovawiliki aveshe ovo ve lile po omapata 12 aIsrael va ete eenhaili davo. Mepata laLevi, Aron oye na ete onhaili yaye. Opo nee tula eenhaili odo metwali komesho yoshikefa shehangano. Onhaili yaao tai ka twiyuka eengala, oye nda hoolola a kale omupristeri.’
Eshi Moses a ya metwali ongula yefiku la landula ko, okwa hanga onhaili yaAron ya twiyuka eengala noya ima oiimati yomuti wamandel. Mbela paife ou shi shii kutya omolwashike onhaili yaAron ya li ya twiyuka eengala?
Numeri 16:1-49; 17:1-11; 26:10.
Omapulo
- Oolyelye va li va tukululila Moses naAron oshibofa omolweendodo davo, nova li va lombwela Moses shike?
- Moses okwa li a lombwela Kora novashikuli vaye 250 a ti ngahelipi?
- Moses okwa li a lombwela oshiwana shike, noshike sha li sha ningwa po diva konima eshi a mana okupopya?
- Oshike sha li sha ningilwa Kora novashikuli vaye 250?
- Omonamati waAron, Eleasar, okwa li a ninga po shike shi na sha noikwatelwa yomakala yovalumenhu ovo va li va dipawa, nomolwashike?
- Omolwashike Jehova a li a menifa eengala konhaili yaAron? (Tala kefano.)
Omapulo a wedwa po
- Lesha Numeri 16:1-49.
Kora novashikuli vaye ova li va ninga shike, nomolwashike sha yela kutya ova li lela va tukulila Jehova oshibofa? (Num. 16:9, 10, 18; Lev. 10:1, 2; Omayel. 11:2)
Etaleko la puka lilipi Kora ‘novakulunhu voshiongalele shoshiwana’ 250 va li ve na? (Num. 16:1-3; Omayel. 15:33; Jes. 49:7)
- Lesha Numeri 17:1-11; 26:10.
Eengala odo da li da mena konhaili yaAron oda li tadi ulike shike, nomolwashike Jehova a li a yandja elombwelo kutya onhaili oyo nai tuvikilwe moshikefa? (Num. 17:5, 8, 10)
Oshilihongomwa sha fimana shilipi hatu lihongo moshinima shi na sha nonhaili yaAron? (Num. 17:10; Oil. 20:28; Fil. 2:14; Heb. 13:17)