text:
© 1996 – 2009 The Office of the High Commissioner for Human Rights
This HTML version prepared by the UDHR in Unicode project, http://www.unicode.org/udhr.
OHONDO YOLOPAPELO VIU VANGI WOMANU
KUENDA YOKU SOKISA OVIHANDELEKO
Yataviwa kuenda ya tumbikiwa Lonjango Yinene kesokiyo lio ( 217 A III )
vita vivali kekui lepanduvali, kete liekui (10) kosayî ya Dezembro kulima wa 1948 - ohulukayî kovita ecea kakui akualã lecelãlã.
Unu womanu loku sumbila omuenyo wapata omanu vosi kilu lieve, olio esilã liovihandeleko li nena eyovo, esunga kuenda ombembua voluali
Ekambo liu kulihiso kuenda oku pembula ovihandeleko vitata omuenyo womanu ku tuala omanu ko kulinga uvî kuenje uvî waco wa nena onyeño vovitima viomanu vosi, yu va sanga ocisimilo calonga cokuti omunu lomunu okuete omoko lutoyi woku tava pamue okupatalã eci cosi ayongola pamue kayongola kuenda ka kuata usumba woku talisua ohali.
Okutata omuenyo womanu oco cavelapo , kuenje ciwa nda ocihandeleko caco ci kolisua luvangi oco okuti lomue kaka yonjiwe oku fetuluinya ukuavo uvi olingile.
Ca sesamela okuti pokati kolofeka viosi pa kala ocisola lukamba.
Ekolelõ liomanu vosi va tiamela ko Hongele Yolofeka ( Nações Unidas ) lia kapiwa kovihandeleko vikola vioku tata omuenyo womanu, yu vaci pitulula vali vukanda owu okuti, esumbilo kuenda unene womunu vi tunda koku kapa omanu vosi pomangu yimosi- okuti vosi vasoka kunene - nda ulume nda ukayî kuenda loku vahã cimosi civa kuatisa okuama kovaso loku kuata eyovo liocili.
Olofeka viosi vi tiamelã ko Hongele Yolofeka ( Nações Unidas ) kuenda ombonge yavo, vali kunda okuti esumbilo voluali kuenda esumbilo lomuenyo womanu te viamoleha kovilinga, oco eyovo liocili.
Kovisila evi vioku tata omuenyo womanu oko ku tunda eyovo liocili kuenda esanju lia suapo liomanu.
Onjango Yinene
Ohuminyo eyi yoku tata omuenyo womanu, voluali luosi oko kocimaho oluali lua sesamela oku loña, apata osi , olofeka viosi, oco okuti omanu vosi kuenda olombonge viosi violohongele viomanu vavi kapa vovitima viavo kuenje ohuminyo yaco yendelela kuvosi okuti okulisumbila pokati oco eyovo lienda kovaso, nda pokati komanu vakuafeka yimosi nda pokati kolofeka vioposamua vatiamela vo Hongele yolofeka va tava ovihandeleko evi.
Omanu vosi kilu lieve va citiwa lonjila yimosi leyovo limosi, lomoko yimosi kuenda unu umosi, kuenje momo vosi va kuete olondunge, va sesamela okulisumbila pokati ndavamanji.
Citava okuti omanu va toñomala oku tukola loku kisika ocihandeleko ca sonehiwa vo Huminyo eyi, nda ocindele nda otekava, nda ulume nda ukayî, nda ukuelimi liê nda liê, nda ukuetavo nda hukuetavoko, nda ukuosoma wê nda wê, nda ukuafeka ye nda ye, nda ohuasi nda ohukui pamue cimue cikuavo.
Kovaso yovihandeleko evi kakuli vali lacimue cikuavo, nda citumiwa lusoma wofeka nda lusoma wolonganji, nda wovofeka nda woposamua.
Omunu wosi okuete omoko yoku kuata omuenyo wahe, yoku lisanja vofeka kuenda yoku hindingila.
Lomue okala kupika, lomue okapa ukuavo kupika. Upika wa lemeliwa.
Lomue okangisua pamue oku yikiwa vokayike kohali olivova.
Apa posi omunu akasi wa sesamela oku kulihiwa lombonge.
Kovihandeleko omanu vosi valisoka kuenje vosi te vatatiwa lovihandeleko vimosi. Lomue ha katepise; nda umue otepisiwa a ivaluise ohuminyo eyi.
Omunu wa lueya lahevo okuete omoko yoku pinga ekkuatiso kolonganji vio feka vana va kuliha ovihandeleko vioku tata omuenyo womanu, nda vokuafeka, nda vakualofeka vio posamua.
Lomue okutiwa ño olivova, loku yikiwa pamue oku tundisiwa vofeka yahe.
Omunu wosi okuete omoko yoku sombisiwa lesunga lolonganji, okuti kapa kala olonepele kuenda osombisiwa kombonge yolonganji kavi tiamela kusoma laumue, kuenje va sisa ciwa eko liaco.
1. Omunu wosi va tukuila eko limue, kacitava oku ukapa eko liaco toke eci ku kala uvangi wokuti ocili wa lueya. Pole ndaño vosanga leko lopo okuete omoko yoku kuata onganji yukuatisa.
2. Lomue olinga ocikonde mekonda lieko lia lingiwa konyima yoloneke eci okuti eko liaco halia kolele ndeci ca sonehiwa vovihandaleko violonganji, nda vio feka nda violo feka vioposamua. Kuenje te okangisiwa ndeci casoka ca tumila ocihandeleko caco eci alinga eko liaco.
Lomue okangisiwa olivova mekonda liomuenyo wahe, pamue wepata konjo yahe. Lomue okuete omoko yuku yulula ukanda ukuavo oku vanjiliya evi vikasimo ha hakutisa osoyî ukuavo. Omunu wosi wa kuata ovitangi evi okuete omoko yoku ivaluisa olonganji ocihandeleko eci.
1. Omunu eye omunu okuete omoko yoku nolã apa a yongola oku kala vofeka.
2. Omunu eye omunu okuete omoko yoku tunda vofeka omo akasi, ndaño ofeka yahe, kuenda okuetevomoko yoku tiuka vofeka yahe.
1. Omunu wosi okuayiwi lolombiali okuete omoko yoku pinga kolombiali violofeka vikuavo oco vo okuatise okusalamamo.
2. Omoko yoku pinga kolofeka vikuavo oku salama, yi tava lika komanu ava vakuayiwi lolombaiali, havavako ovingumba, pamue olomondi pamue uvî ukuavo.
1. Omunu eye omunu okuete omoko yoku tiamela kofeka acitiwa.
2. Lomue omunu otela okupa ukuavo omoko yoku tiamela kofeka acitiwa pamue omoko yoku pongolokela kofeka yikuavo
1. Eci omunu atelisa anyamo oku kuata epata, nda ulume nda ukayî okuete omoko yoku kuata epata liahe, nda okuela u oyela nda yu otekava, nda ukuetavo lie nda lie, ka katatekiwe.
2. Uvala ulingiwe pokati komanu vavali valitava, okuti ulume lukayî.
3. Epata olio ocihandeleko cavelapo kuenda ocisila coluali, cisukiliwa pokati kolohongele viomanu, yu epata lia sesamela okutatiwa lolombiali viofeka.
1. Omunu eye omunu pamue ocisoko comanu va kuete omoko yoku kuata cahe muele pamue cavomuele.
2. Lomue okuete omoko yoku nyeha cimue cukuavo.
Omunu eye omunu walisanja oku sima eci apanga ndeci etavo; okuete omoko yoku kala ketavo ayongola kuenda omoko yaco yu wiha evelo lioku pongolokela ketavo likuavo pamue oku lekisa kuvakuavo etavo liahe, nda lika wahe nda ocisoko comanu, nda posamua nda pulika.
Omunu eye omunu okuete omoko yoku yo kueca ovisimilo viahe, lokuvi vangula kuenda lomue u usakalasa mekonda liaco, kuenda citava okusandula ovisimilo viahe vofeka pamue posamua, vovingungu viosi vioku popela.
1. Omunu eye omunu okuete omoko yoku likongela lava kuavo kuenda oku tunga ohongele cinene ño nda ohongele yaco yombembua.
2. Lomue kaka kisikiwe oku likongela kohongele eyi kayongola.
1. Omunu eye omunu okuete omoko yoku songola ovopange osi ofeka yahe.
2.
3. Omunu eye omunu okuete omoko yokuiñila pomangu yupange wofeka yahe , kapaka kala olonepele.
4. Onjongole yomanu oyo ongusu yusoma wofeka; kuenje casesamela okunola asongui locela cilingiwa lesunga kuenda ocilli. Ocela caco cikuame ocihandeleko coluali, okuti ha lolonepeleko kuenda omunu lomunu osoneha onduko asima pokañunuñunu.
Omunu eye omunu wa sesamela oku tatiwa lombonge yitukuiwa "Segurança Social" yofeka a tiamela, kuenda citava oku kisika ombonge yaco ekuatiso nda lio tupalata, nda elongiso kuenda tu panduila olombonge vio feka kuenda olombonge vioposamua ekuatiso vasole okueca.
1. Omunu wosi okeute omoko yoku kuata upange, yoku nolã upange u usanjuisa loku umuisa eci ayongola kuenda omunu wosi ovindikiyiwa kocitangi cekambo liupange.
2. Vosi omanu vakuete omoko yoku fetiwa cimosi nda va talavaya upange umosi.
3.
4. Wosi omunu otalavaya okuete omoko yoku fetiwa lesunga okuti cusanjuisa oco cu ukuatisa okutata epata liahe lunu, nda citito ombonge yi vokiyeko.
5. Omunu wosi okuete omoko yokusovola ombonge, kumosi lavakuavo, yoku vetatela olonjongole violondinga upange.
Omunu wosi okuete omoko yoku puyuka, kuenda oku talama elivala lio oneke pole otambula ofeto yahe ndu watalavaya.
1. Omunu wosi okuete omoko yoku kuata omuenyo luhiti, eye lepata liahe va kuata ekuatiso kuhayele, kokulia, kuwalo, kocitumalo, koku feta ocimbanda, pamue ekuatiso likuavo lisukiliwa kuenda osesamela oku vikuvindikiyiwa nda ka kuete upange, pamue nda koku vela, nda walinga ocilema, nda wa siala umbumba, pamue wa kuka pamue vimue vikuavo viu tateka okusanga epondolo.
2. Uyali kuenda utila womala visesamela ekuatiso liocili. Omalã vosi, nda omalã vondombua nda voposamua, vosi vakuete omoko yimosi yoku tambula ekuatiso kombonge ( Segurança Social ).
1. Omunu wosi osesamela elilongiso. Elilongiso te lio cali, ndaño haliosiko pole alima atete ocali ana alongisa omunu oku tanga loku soneha. Onepa yaco yelilongiso eli likisikiwe komanu vosi. Elilongiso lio vipinduko lilue. Elilongiso lio losikola Vinene vatukula Univesidade liyu luiwe komanu vosi valisukila, ndeci ca sesamela omunu lomunu okuti halolonepeleko.
2.
3. Elilongiso lia sesamela oku kuatisa omau oku waya unu womanu kuenda oku kolisa ovihandeleko vioku tata omuenyo womanu kuenda eyovo kuenda lia sesamela okueca elomboloko komanu liokuti epandi kuenda ocisola lolofeka viosi, lapata osi kuenda latavo osi kuenda okuamisako upange wosi wo Hongele Yofeka (Nações Unidas) oku kapa ombembua voluali.
4. Olonjali ovio tete via sesamela oku kuatisa omalã vavo oku nolã elongiso liocili.
1. Omunu wosi okuete omoko kuatisa kelongiso liovituwa vio feka pocitumalo akasi, okutata umesele kuenda oku kuatisa kukulihiso wosi unena okuamisako ofeka, kuenda okutambula kapako osi upange wavosi.
2. Omunu wosi okuete omoko yokuvetatela umesele wahe , nda ukulihiso nda ovisonehua, nda olomapalo eye muele asovola.
Omunu wosi okuete omoko yoku kisika okuti ovihandeleko via sonehiwa Vuvangi mulo vili vilingiwe nda vofeka yahe nda posamua oco eyovo liocili limolehe .
1. Omunu wosi okuete ovikele lovocisoko a atiamela, muna eye akulila, haimo opa unu wahe.
2. Ko kusuisapo ovihandeleko evi loku vitelisa oko kutunda eyovo liocili, kuenda lomue otakekiwa locihandeleko ciñi te lika evi vikuatisa okuamisa kovaso ovihandeleko vieyovo liavakuavo oco va suisepo uhiti lutate wofeka kuenda oco usoma utukuiwa "Democracia ".
3. Ovihandeleko evi vilingiwa lika oku kolisa ongusu yo Hongele Yolofeka ( Nações Unidas )
Lacimue ocihandeleko casonehiwa vu Vangi mulo cipengisiwa Lofeka kayitiamela ko Hongele pamue omunu oco anyole eyovo liomanu lia sonehiwa mulo.


c: text/html

text:
Anga hẽ Suku wa Lulika Eliapu Oco a tu Seteke?
Etambululo Liembimbiliya
Embimbiliya li tu sapuila okuti Suku hayeko wa lulika Eliapu. Pole, eye wa lulika omunu una weya oku linga Eliapu.
Catiamẽla ku Suku Embimbiliya li popia ndoco: “Upange waye wa lipua. Momo olonjila viaye viosi viesunguluko. Haeye Suku yocili, ka kuete etime. Ukuesunga, wa suñama cimue.” (Esinumuĩlo 32:
Kelivulu lia Yoano 8:
Handi vali, ndeci ci kasi oviluvo viosi via Yehova vi kuete olondunge, ungelo una weya oku linga Satana, wa kuata elianjo lioku nõla pokati keci ca sungulula leci cĩvi. Omo lioku nõla oku ñualelapo Suku loku vetiya olohueli viatete oku likongela kokuaye, wa lilingisa Satana ci lomboloka okuti, “Ukuesino.”

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Olohongele Vietu Viunyamo
Kũlĩha olohongele viofeka vi lingiwa vunyamo. Sandiliya ocitumãlo colohongele ocipepi lonjo yove.
Amamako Oku Sanda Tete Usoma wa Suku!
Tu kuete esanju lioku ku laleka oku enda kohongele yofeka yoloneke vitatu yi ka lingiwa Lolombangi Via Yehova.
ATOSI A KA LOMBOLUIWA
Ohundo yimue yelembeleko losapi hati: “Helie o Pondola Oku Kala Ombiali Yokaliye Yoluali?” yi ka lingiwa Calumingu komẽle.
Ku ka lekisiwa olondalama vivali okuti yimue yi ka lekisa ulandu umue wokosimbu, yikuavo yi ka lekisa ulandu umue wokoloneke vilo.
Kolohongele vialua viofeka ku ka kala olomisionaliu kuenda olonumiwa vio filiale voluali luosi.
HELIE WA LALEKIWA?
Omanu vosi. Ku sukila oku feta, kuenda ka ku konguiwa olombongo.
, kuenda yimue yi lombolola ovina viatiamẽla kolohongele vietu vitatu.
Tanga ulandu wohongele yaco wosi woloneke vitatu, kuenda tala ovideo yimue yi lombolola ovina viatiamẽla kolohongele vietu vitatu.


text:
OKAPITULU 19
Tualako Okuendela Mohole ya Huku
Oityi tyihangununa okukala nohole na Huku?
Oñgeni tupondola okutualako okuendela mohole ya Huku?
Oñgeni Jeova makayamba vana vatualako okuendela mohole yae?
SOKOLOLA ñgeno ukahi nokueenda mondyila, iya pahe akuya omphepo onene. Eulu lianthikovela, kumoneka omiliakulo nomitetanena ominene. Akuya ombila onene. Ove uhateka okuovola apa mokayuama. Tyina ukatala, ponthele yetapalo pena okandyuo kapama nawa. Kahaloko, muakukuta nawa nokuasukuka. Tyotyili ove ñgeno wahambukua unene okuvasa omphangu ngoyo!
2 Hono tukahi momuvo wovitateka ovinene. Ovivi mouye vikahi nokuliyawisa. Mahi pena omphangu imue yapama, omu tupondola okuholama opo tuyakulilwe kovivi. Omphangu yatyo oyo oipi? Tala etyi Ombimbiliya ilongesa: ‘Mandyipopila Jeova okuti: “Jeova ove etililo liange, nomuameni wange. Ove Huku yange, una nayumba onthumbi.’”—Salmo 91:2.
3 Sokolola vala! Jeova, Omupakeko watyiho Omutumini wouye, upondola okulinga etililo lietu. Huku upondola okutuamena, mokonda una epondolo enene tyipona kese munthu, ine kese tyimue tyihanda okutulinga omapita. Inkha tuvahiwa notyivi Jeova upondola okutukuatesako. Oñgeni matulingi Jeova etililo lietu? Tuesukisa okuyumba onthumbi mue. Tupu, Ondaka ya Huku itutolela okuti: Tualeiko okuendela mohole ya Huku. (Judas 21) Tuesukisa okuendela mohole ya Huku, okutualako okupameka oupanga wetu na Tate yetu keulu. Inkha tulinga ngotyo, matukala nonthumbi onene yokuti Jeova etililo lietu neameno lietu. Mahi, oñgeni tupondola okuhimbika oupanga oo?
IMBUKA NOKUTAVELA OLUEMBIA LUA HUKU
4 Opo tutualeko okuendela mohole iya Huku, tuesukisa okunoñgonoka apeho oluembia Jeova ena nonthue. Sokolola vala onondonga mbo Mbimbiliya ukahi nokulilongesa nombatelo yomukanda ou. Omupakeko watyiho Jeova, walinga o ohi opo ikale eumbo lietu ewa. Wetuavela okulia okunyingi nomaande, nomalumono omanyingi, novinyama, novipuka ovikuavo vali oviwa. Mokonda Huku oe omuhekulu wo Mbimbiliya, watuma okuhonekamo enyina liae novituwa viae. Tupu, Ondaka yae ilekesa okuti Huku watumine Omona wae ehole unene pano pohi, amono ononkhumbi nokuiipawa opo etuyovole. (João 3:16) Ouwa patyi otyali otyo tyetuetela? Tyetuavela ekevelelo liomuenyo omuwa komutue.
5 Tupu Huku walinga otyipuka otyikuavo opo tukakale nomuenyo omuwa komutue. Jeova waviaaleka outumini wo keulu, Ouhamba wa Mesiya. Ouhamba oo, apa katutu maukamanako ononkhumbi iya aukapilulula o ohi ino opo ikale omphangu yombembwa. Nkhele sokolola vala! Tupondola okukakala apeho momphangu oyo yombembwa ine opalaisu, nehambu nombembwa. (Salmo 37:29) Tyina nkhele tukevelela, Huku ukahi nokutuavela ehongolelo opo tutyivile okukala nomuenyo omuwa pahetyino. Tupu utuavela elao liokupopia nae melikuambelo. Ombu, ononkhalelo mbumue Jeova ekahi nokulekesa oluembia kovanthu aveho, no kuove.
6 Epulo liakolela ove wesukisa okulilinga olieli: Oñgeni mandyilekesa okuti napandula oluembia lua Jeova? Vamwe vapondola okukumbulula okuti ame ndyihole Jeova ngetyi oe enthyole. Okuti nove usoka ngotyo? Jesus wati, otyitumino tyavilapo vali kovikuavo otyetyi: ‘Kala nohole na Jeova, Huku yove, nomutima wove auho, nomuenyo wove auho, nonondunge mbove ambuho.’ (Mateus 22:37) Ove tyotyili una yokukala nohole na Jeova. Mahi, ove hamwe ulitehelela okuti unale ohole na Jeova. Okuti otyo tyilekesa okuti uhole umwe Jeova, nomutima wove auho, nomuenyo wove auho, nonondunge mbove ambuho?
7 Ngetyi Ombimbiliya ilongesa, okukala nohole na Huku, muakutikinya ovipuka ovinyingi. Mahi, namphila okulitehelela okuti uhole Jeova tyesukisa, otyo onthyimbi vala yohole yotyotyili una nae. Onthanga ike vala yepelu yeeta omuti womapelu. Mahi, inkha ove uhanda okulia epelu iya omunthu umue ekuavela onthanga ike yepelu mohambukwa? Au, kuhambukwa! Tupu, okulitehelela vala komutima okuti uhole Jeova katyituuka. Ombimbiliya ilongesa okuti: ‘Ohole na Huku, ihangununa okutavela ovitumino viae. Iya ovitumino viae kavileme.’ (1 João 5:3) Opo ohole yetu na Huku ikale yotyotyili ina yokuavela ovinyango oviwa. Ina yokulekesilwa kovipuka aviho tulinga.—Mateus 7:16-20.
8 Tulekesa okuti tuhole Huku tyina tutavela ovitumino viae, nokuviundapesa momuenyo wetu. Okulinga ngotyo katyipuilisa. Ovitumino via Huku kavileme. Mokonda vialingwa pala okutukuatesako okukala nomuenyo wombembua, nehambu. (Isaías 48:17, 18) Inkha tutavela omahongolelo a Jeova, matulekesa ku Tate yetu keulu okuti tuapandula ovipuka aviho ekahi nokulinga pala onthue. Mahi, hono ovanthu vokupandula ngotyo, kavehi. Tuhakalei ovanthu vahapandula, ngetyi tyalingile vamwe kononthiki mba Jesus. Onthiki imwe, Jesus ankho wavelulile ovanthu ekwi ankho vena ouvela wotyilundu. Mahi, wike vala wakondokele okukapandula Jesus. (Lucas 17:12-17) Tulingei ngauna wapandulile, tuahalingei ngovanthu vana etyive vahapandulile!
9 Mahi, ovitumino patyi via Jeova tuesukisa okutavela? Tuelilongesa ovinyingi momukanda ou, mahi matupitulula ovitumino vimwe. Okutavela ovitumino via Huku matyitukuatesako okuendela mohole ya Huku.
TUALAKO OKUPAMEKA OUPANGA WOVE NA JEOVA
10 Okulilongesa konthele ya Jeova tyesukisa opo tulinge oupanga omuwa nae. Okulilongesa konthele ya Jeova matyitualako apeho. Sokolola ñgeno ove ukahi mohika kounthiki kuatenda unene, iya ukahi nokuunguluka kotupia. Okuti moyeke otupia tunyime? Au, motualako okupakapo ononkhuii opo tuhanyime. Ngetyi ononkhuii mbesukisa opo otupia tutualeko okutema, tupu ‘enoñgonoko lia Huku’ liesukisa opo tutualeko okupameka ohole yetu na Jeova.—Provérbios 2:1-5.
11 Jesus ankho uhanda ovalanduli vae vatualeko okupameka ohole yavo na Jeova. Tupu, nokuyawisa ohole yavo motyili tyakolela tyondaka ya Huku. Konyima yetutilo liae, Jesus walongesile ovalongwa vae vevali konthele yomaulo Ombimbiliya afuiswapo momuenyo wae. Atyikalesa ñgeni ovalongwa ovo? Konyima ovalongwa ovo avati: Omitima vietu ankho kaviatokotele etyi ankho apopia nonthue metapalo, okutuhangununina nawa Ovihonekwa?—Lucas 24:32.
12 Puetyi ove wahimbika okulilongesa Ombimbiliya, omutima wove kawahimbikile okutokotelwa nehambu, nombili, nohole na Huku? Enga. Ovanthu ovanyingi otyo velitehelela ngotyo. Mahi, pahe etyi tyepuiya okutualako okupameka nokuyawisa ohole oyo. Katuhande okulandula ovituwa viouye. Jesus wapopile okuti: ‘Ohole yovanthu ovanyingi maikatenda.’ (Mateus 24:12) Oityi una yokulinga opo ohole yove na Jeova, nohole no Mbimbiliya yahatende?
13 Tualako okulilongesa konthele ya Jeova no ya Jesus Kristu. (João 17:3) Sokolola nawa kuetyi ukahi nokulilongesa Mondaka ya Huku, okulipula okuti: Etyi tyindongesa tyi konthele ya Jeova Huku? Oñgeni matyinkhuatesako opo ndyikale nohole na Jeova nomutima wange auho, nonondunge mbange ambuho, nomuenyo wange auho? (1 Timóteo 4:15) Okusokolola ngotyo, matyikukuatesako okupameka ohole yove na Jeova.
14 Otyipuka otyikuavo matyikukuatesako okupameka ohole yove na Jeova okulinga apeho omalikuambelo. (1 Tessalonicenses 5:17) Mokapitulu 17 komukanda ou, tuelilongesamo okuti elikuambelo otyali Huku etuavela. Opo oupanga wetu navakuetu upame tuesukisa okutomphola apeho. Tupu, opo oupanga wetu na Jeova upame, tuesukisa okutomphola nae apeho melikuambelo. Tyakolela okulityilika omalikuambelo ahatundu komutima, okuwanawana onondaka. Tuna yokupopia na Jeova ngatyina omona apopia na tate yae ehole. Tupu, tuesukisa okupopia nonthilo nomutima auho, nokupopia otyili. (Salmo 62:8) Okulinga apeho elilongeso lietu muene lio Mbimbiliya, nokulikuambela tyakolela unene mefendelo lietu. Tupu, matyitukuatesako okuendela mohole ya Huku.
HAMBUKILWA OKUFENDA HUKU
15 Elilongeso lietu muene lio Mbimbiliya, nokulikuambela, ovilinga vimue tupondola okulinga atuike mefendelo lietu. Pahe matutale ovilinga ovikuavo mefendelo lietu tuna yokulinga mounyingi. Ovilinga ovio, okupopila vakuetu etyi tuelilongesa mo Mbimbiliya. Ove wapopilale vakuenyi otyili ukahi nokulilongesa mo Mbimbiliya? Inkha ukahiale nokutyilinga, una elao enene. (Lucas 1:74) Putyina tupopila vakuetu konthele ya Jeova, tukahi nokufuisapo otyilinga tyakolela Ovakristau votyotyili vapewa. Otyilinga tyokuivisa nokulongesa onondaka onongwa Mbouhamba wa Huku.—Mateus 24:14; 28:19, 20.
16 Apostolu Paulu ankho utala ovilinga viokuivisa ngotyipuka tyakolela unene, eviihana okuti olumono. (2 Coríntios 4:7) Okupopila vakuetu konthele ya Jeova Huku, nehando liae, ovilinga vimue oviwa una yokulinga. Ovilinga ovio, tukahi nokuvilingila Omutumini umue omuwa. Tupu, matukapewa ondyambi onene. Okulipaka movilinga ovio, mokuatesako ovanthu opo valinge oupanga na Tate yetu keulu, nokuendela mondyila ivetuala komuenyo wahapu! Okuti kuna ovilinga ovikuavo vihambukiswa vali unene ngevi? Tupu, okuava oumbangi konthele ya Jeova no Yondaka yae, matyiyawisa ekolelo liove nokupameka ohole yove na Jeova. Iya Jeova upanda unene ononkhono ukahi nokulinga. (Hebreus 6:10) Okutualako okulinga ovilinga ovio nombili, matyikukuatesako okuendela mohole ya Huku.—1 Coríntios 15:58.
17 Otyiwa okuhinangela okuti okuivisa Ouhamba wa Huku, otyilinga tyimue tyalumbanesa. Ombimbiliya yati: ‘Ivisa ondaka, kuluminya okulinga ovilinga ovio.’ (2 Timóteo 4:2) Omokonda yatyi okulinga ovilinga ovio tyalumbanesa hono? Omokonda Ondaka ya Huku yati: ‘Onthiki onene ya Jeova ikahi popepi. Ikahi popepi, ikahi nokukanyauka unene.’ (Sofonias 1:14) Enga, onthiki Jeova makamanako ouye uno wovivi, ikahi popepi unene. Ovanthu vesukisa okulondolwa! Vesukisa okunoñgonoka okuti ou omuwo wokuholovona Jeova opo akale omutumini wavo. Onthyulilo maiya ‘kamaisete.’—Habacuque 2:3.
18 Jeova uhanda tumufende kumue no Vakristau votyotyili. Moluotyo, Ondaka yae Ombimbiliya yati: ‘Tutalei nawa oñgeni matulipameka pokati, nokukala nohole novilinga oviwa. Tuahayekeipo okuenda komaliongiyo, ngetyi vamue vetyiliya okulinga. Anthi, tuliavelei ondundo kese umue na mukuavo, haunene tyina mutala okuti onthiki ikahi popepi.’ (Hebreus 10:24, 25) Okuliongiya novakutate vetu Ovakristau, tyituavela omuwo wokuhivilika nokufenda Huku yetu woluembia. Tupu, tulipameka nokuliavela ondundo na vakuetu.
19 Okuliongiya no vafendeli va Jeova, tyipameka ohole noupanga wetu mewaneno. Tyakolela unene okutala kovituwa oviwa viavakuetu, ngetyi Jeova atala vala kovituwa vietu oviwa. Wahasoke okuti ovakristau vakuenyi kavalingi onkhali. Noñgonoka okuti atuho tukahi nokukula mopaspilitu, iya pamwe tulinga oviponyo. (Colossenses 3:13) Okupameka oupanga wove na vana vehole tyotyili Jeova, matyikukuatesako okukula mopaspilitu. Enga, okufenda Jeova kumue novakuatate vetu matyikukuatesako okuendela apeho mohole ya Huku. Oñgeni Jeova ayamba vana vemufenda nekolelo, nokutualako okuendela mohole yae?
OVOLA OKUVASA ‘OMUENYO WOTYOTYILI’
20 Jeova maavela ovaumbili vae vekolelo ondyambi yomuenyo. Mahi, omuenyo patyi meveavela? Okuti ove una omuenyo pahetyino? Ovanyingi hono, vakumbulula okuti yoo tuna omuenyo. Onthue tufima, tulia, no kunwa, mokonda tuna omuenyo. Iya pamue tyina tuamahambukwa tuti: Ou, oo omuenyo wotyotyili! Mahi, Ombimbiliya ilekesa okuti hono, nawike una omuenyo wotyotyili.
21 Ondaka ya Huku itulunda tukakatele momuenyo wotyotyili. (1 Timóteo 6:19) Onondaka ombo mbulekesa okuti omuenyo wotyotyili otyipuka tukevelela okukapewa komutue. Matukakala vala nomuenyo wotyotyili putyina tuamakala ovanthu vehena nkhali, ngetyi Huku etuhandelele ponthyimbi. Putyina o ohi yamakala opalaisu, ovanthu mavakakala nekongoko, nombembwa nehambu liotyotyili. Opo pahe ovanthu mavakakala nomuenyo wotyotyili, omuenyo wahapu. (1 Timóteo 6:12) Olio hekevelelo ewa unene?
22 Oñgeni tupondola okukakatela momuenyo wotyotyili? Apostolu Paulu wakuatesako ovakristau valinge oviwa, nokukala ovahona vovilinga oviwa. (1 Timóteo 6:18) Otyo, tyilekesa nawa okuti opo tukamone omuenyo wotyotyili, tuesukisa okuundapesa momuenyo wetu otyili tukahi nokulilongesa mo Mbimbiliya. Mahi, okuti Paulu wahandele okuti matukamona omuenyo wotyotyili mokonda yokulinga ovilinga oviwa? Au, mokonda matukapewa vala omuenyo oo, mokankhenda ka Huku. Jeova una ehambu enene liokuavela ondyambi vana vemuumbila nekolelo. Huku uhanda ove ukakale ‘nomuenyo wotyotyili’. (Romanos 5:15) Omuenyo watyo oo wehambu, nombembwa wapakelua vala vana vekahi nokuendela mohole ya Huku.
23 Kese umue puonthue wesukisa okulipula okuti: Ndyikahi umue nokufenda Huku ngetyi oe apopia mo Mbimbiliya? Inkha kese nthiki tufenda Huku ngetyi ahanda, tupondola okupopia okuti tukahi mondyila yaviuka. Tupondola okukala nonthumbi yokuti Jeova oe etililo lietu. Jeova makayovola ovanthu vae vekolelo mokueenda kuononthiki mbahulilila mbononkhumbi mbouye uno. Tupu, Jeova meketutuala mouye omupe uhuvisa ukahi pahe popepi. Monthiki oyo, matukahambukwa unene. Matyiketuhambukiswa, okunoñgonoka okuti tualinga eholovono limwe ewa! Inkha ulinga eholovono olio pahetyino, mokakala nomuenyo wotyotyili apeho, omuenyo wahapu Jeova ahandela ovanthu tunde kohale!
OTYETYI OMBIMBILIYA ILONGESA
- Matulekesa okuti tuna ohole yotyotyili na Huku inkha tutavela ovitumino viae nokuviundapesa momuenyo wetu.—1 João 5:3
- Okulilongesa Ondaka ya Huku, nokulinga omalikuambelo atunda komutima, nokulongesa vakuetu konthele ya Jeova, nokumufenda momaliongiyo, matyitukuatesako okutualako okuendela mohole ya Huku.—Mateus 24:14; 28:19, 20; João 17:3; 1 Tessalonicenses 5:17; Hebreus 10:24, 25.
- Vana vatualako okuendela mohole ya Huku, vakevelela okukakala nomuenyo wotyotyili.—1 Timóteo 6:12, 19; Judas 21
Omapuko Elongeso
1, 2. Opi tupondola okuvasa etililo liapama hono?
3. Oñgeni Jeova apondola okukala etililo lietu?
4, 5. Omononkhalelo patyi Jeova ehole okulekesa okuti una oluembia nonthue?
6. Oñgeni mopandula oluembia Jeova ena nove?
7. Okulitehelela vala okuti uhole Jeova tyatuuka? Tyihangununa.
8, 9. Oñgeni tupondola okulekesa ohole nolupandu ku Huku?
10. Hipulula omokonda yatyi tyakolela okutualako nokulilongesa konthele ya Jeova Huku.
11. Etyi Jesus ankho alongesa tyakalesile ñgeni ovalanduli vae?
12, 13. (a) Oñgeni ohole yovanthu hono ikahi konthele ya Huku no Mbimbiliya hono ikahi? (b) Oityi tuna yokulinga opo ohole yetu yahatende?
14. Oñgeni elikuambelo malitukuatesako okukala nohole yapama na Jeova?
15, 16. Omokonda yatyi tutalela otyilinga tyokuivisa Ouhamba wa Huku ngelao nolumono?
17. Omokonda yatyi ovilinga viokuivisa Ouhamba wa Huku vialumbanesa hono?
18. Omokonda yati tuesukisila okufenda Jeova Huku kumwe no Vakristau votyotyili?
19. Oñgeni matupameka ohole yetu no Vakristau mewaneno?
20, 21. Omuenyo wotyotyili oityi? Iya omokonda yatyi omuenyo wotyotyili ekevelelo ewa unene?
22. Oñgeni upondola okukakatelela ‘momuenyo wotyotyili’?
23. Omokonda yatyi tyakolela okuendela mohole ya Huku?


text:
Ono vidiu mo JW.ORG
Tala ono vidiu mbetu mo internete. Tala ine polamo ono vidiu mbetu mbapolwa Mombimbiliya mbalingwa pala okukuatesako onombunga, novakuendye, novana. Vasa ono vidiu mbupopia konthele Yonombangi mba Jeova.
Oityi Tyilingwa Mondyuo Yomaliongiyo?
Nyingilamo olitalelako.
Oñgeni Tyililongeswa Ombimbiliya?
Ouye auho Onombangi mba Jeova valongesa ovanthu Ombimbiliya nonkhalelo mbelikalaila. Tala etyi ovilinga ovio vilingwa.
Ono video
Ovakuatate Vetu Ouye Auho
Oñgeni Onombangi mba Jeova valekesa ohole novakuatate mouye uno muhena ohole?
Ono video
‘Onondaka Onongwa pala Ovanthu, Vovilongo Aviho, Nomihoko, Nomalaka’
Opo tulongese otyili Tyombimbiliya ovanthu ovanyingi, okupitiya nawa tyakolela unene. Oñgeni otyilinga otyo tyilingwa? Ovitateka patyi ovapitiyi vavasa?
Ono video
Onombangi mba Jeova—Vaonganekwa Opo Vaivise Onondaka Onongwa
Onombangi mba Jeova veiwe nawa ouye auho mokonda yovilinga viavo viokulongesa. Oñgeni ovilinga ovio viaonganekwa, vihongolelwa, iya opi kutunda onombongo?
Oityi Wesukisila Okulilongesa Ombimbiliya?
Ombimbiliya yakumbulula omapulo akolela momuenyo, ovanthu ovanyingi valinga mouye auho?
Ono Video
Kala Epanga Lia Jeova—Imba Nonthue
Ono Video


text:
© 1996 – 2009 The Office of the High Commissioner for Human Rights
This HTML version prepared by the UDHR in Unicode project, http://www.unicode.org/udhr.
Eteke cakala ekwi (10) ko sayi ya cemba kulima wohulukayi ovita eciya akwi akwala l’ecelala, Onjango yatatu yowingi wolofeka vyalikongela yasokiya, V’onjo yonguluvulu yo Chaillot ko Paris, ukanda wolwali womoko yomunu. Eteke lyakwamako lyekwi lamosi (11) osayi ya cemba yulima ohukayi ovita eciya akwi akwala l’ecelala, onjango yowingi yo UNESCO yatyamesa asulilo oku eyo akulihisa ekwatiso lyukanda wowingi wovopange osi esukiyo.
Okukolela ukulihiso ekalo lityamela kovimata mata vyepata lyomanu kwenda omoko yasoka kwavosi. Kwenda yesunga yilinga ombembwa yimwe yapana yesunga kwenda yombembwa v’olwali.
Okukolela eci kacakulihiwile kwenda esepwiso lyomoko yomunu, lyatwala kokuponda, okungwalisa olondunge vyowiñgi kwenda ekalu lyolwali lumwe muna vakwamwenyo vakaliyela okuvangula kwenda okulitava, vayovoka kusumba kwenda kusuka , yalombolwiwa ndeyi yavelapo hayo yalelapo vali keswimo liwa lyomunu.
Okukolela okuti cavelapo okweca ulongo kokwamako okulyeca kukamba wolofeka.
Olukolela okuti vukanda owiñgi wofokeka vyalikongela, wasapula onjanja yokaliye etavo lyawo komoko yavelapo yomunu, kekalo kwenda esilivilo lyomwenyo womunu, okulisoka komoko yalume kwenda yakayi kwenda yilombolola utoyi wokweca okwamako kwowingi kwenda okweca ekalo lyaposoka lyomwenyo v’eyovo limwe lyavelapo.
Okukolela okuti olofeka vyalityamela vyatyamela okukwata, okulikwatisako l’elisokiyo lyolofeka vilikwete omunga, esumbilo lyolwali kwenda owingi womoko yulume kwenda ayovo avelapo.
Okukolela okuti omunga yimwe yolomoko evi kwenda ayovo lyavelapo vali kesilivilo kokusumbila etyamêlo eli.
Onjango yowiñgi yalombolola ukanda ovu wolwali womoko yomunu l’esokolwilo lyavosi okulipitilisa kawiñgi osi kwenda olofeka vyosi, oco okuti omanu vosi kwenda okuti avimatamata vyosi vyowiñgi, okukwata ukanda owu olonjanja vyosi vesokolwilo, vakwata ongusu yaco, okupisa kelilongiso kwenda kepindiso, lyokwamisako esumbilo lyolomoko evi kwenda ombembwa, kwenda okukwata okupisa kovikele vyamako vyeci citumila ofeka kwenda colwali, okukulihisa kwenda okucilinga volwali kwenda ava vaci kasi, ndañgo kowiñgi wolofeka vyatyamêlako ndeci kwevi vyolofeka vikasi kovaso yavyo :
Omanu vosi vacitiwa valipwa kwenda valisoka kovina vyosikwenda komoko. Ovo vakwete esunga kwenda, kwenda olondunge kwenje ovo vatêla okuliteywila kuvamwe kwenda vakwavo vesokolwilo lyocisola.
Omunu eye omunu citava okukala lolomoko vyosi kwenda ayovo osi aciwa vukanda owu kawupiñganyiwa, ndeci citukwiwa kovivalo vyakova, kulume pamwe ukãyi, k’elimi, ketavo, kocisimilo culoñgo woku vyala ofeka ale esokolwilo lyosi likwavo lyefetikilo lyofeka ale lyowiñgi, lyukwasi, lyucitiwe wekalo limwe lyosi konepa yikwavo kakukala etepiso lalimwe lyupisiwa kesokiyo lyuloñgo wokuvyala ofeka, lyesunga ale lyolwali lyofeka a lyosi okuti omunu watunda, okuti ofeka eyi yiyovoke okuti yityamêla yikwavo ale yikala longave yimwe yokulitumila oyonwêle.
Lomwe okakala upika ndañgo oselevende; upika kwenda omwîlu yapika vyatatekiwa kolonjila vyayo vyosi.
Lomwe okapumiwa, ndañgo akangiso ohali yalwa, ungangala uvi.
Omunu eye omunu okwete omoko yokukuliha kolonepa vyosi vyofeka yahe yesunga.
Omanu vosi valisoka kocihandeleko. Kwenda vakwete omoko. Kayalitepele yalisoka kokutatiwa kwocihandeko.
OCIHASU CEPANDU VALI
OCIHASU CELELÃLA
OCIHASU CECIYA
OCIHASU CEKWE
1. Lomwe okayikiwa kovilinga ale ovovi vonjanja yaco eci akalingiwa, havakasi ndelinga limwe lyumunu okupisa komoko yofeka ale yolwali ndeci calisoka, hakukakala okayike lakamwe kakola aka kakapiwile vosimbu eyi ekandu lyumunu lyalingiwa.
2. OCIHASU CEKWI LA MOSI
OCIHASU CEKWI LAVALI
1. OCIHASU CEKWI LATATU
2. Omumu eye omunu okwete omoko yokwenda ndeci apanga okunõla oku akala nda vokati ke kalo lyowiñgi.
1. OCIHASU CEKWI LAKWÃLA
2. Kokukwamawa, omunu eye omunu okwete omoko yokuvanjiliya okutilila kofeka yikivavo kwenda okukwatisiwa ndukwafeka yiñgi volofeka vikwavo.
1. Omunu eye omunu okwete omoko yunyitiwe umwe wofeka.
2. Lomwe olikasilili olundiliwa unyitiwo wahe. Ndañgo omoko yokupongolola unyiliwe.
1. Okupisa kutunga wokulinga uvala, ulume kwenda ukãyi ndengo ohele layimwe yekova, yukwafeka ale etavo, vakwete ocipango cokulikwêla kwenda okutunga epata.Ovovakwete omokoyimosi osimbu yuvala kwenda kokulitepa kwavo.
2. Uvala citava okuti va umalusula locipapo kwenda esokolwilo lyasoka lyolokweli vyokovaso.
3. Epata ocimatamata casoka kwenda cakola cowingi kwenda cikwete omoko yokutatiwa kwowiñgi kwenda kwolombyali.
1. Omunu eye omunu, ndañgo oco ale kowiñgi, okwete omoko yeci mwêle.
2. Lomwe ofwangiliwa okuketikiwa kweci cahe.
Omunu eye omunu okwete omoko yeyovo lyokusokolola, olondunge kwenda etavo.
Omunu eye omunu okwete omoko yeyovo lyesokolwilo kwenda okuvangula.
1. Omunu eye omunu okwete omoko yeyovo lyonjango kwenda omunga yunu.
2. Lomwe osiliñginyiwa oku upa vomunga yimwe.
1. Omunu eye omunu okwete omoko yokukwatisa esongolo lyolondaka vyowiñgi wovofeka yahe, ndokwiñgilamo l’utwe ale v’onêle ndovindekase vyanoliwa.
2. Omunu eye omunu okwete omoko yokweca, vekalo lokulisoka kovopange owiñgi wovofeka yahe.
3. Onjongole yawiñgi osi yovihandeleko vyomoko yowiñgi; onjongole eyi yavangwiwile kocela calomboloka cocili, cikwate onepa volotembo kukulisiso wavyosi wasoka, kwenda kocela covutima, ale vali elinga limwe lisungweko lyeciwa kombembwa yocela.
Omunu eye omunu, eci okuti ocimatamata cowingi, okwete omoko yokutatiwa kwowingi, oko kutundilila koku kwata esanju olomoko vyokwasi, vyowingi kwenda ovituwa viyongwiwa kunu wavyo kwenda okwamako kulikasilili kwenkalo lyomunu, ohenda yongusu yofeka kwenda ukamba lolofeka vyolwali, okukwata ocikele celisokiyo kwenda ovokwasi ofeka oyo ofeka.
1. Omunu eye omunu, omoko.yupange, okunõla locipango cahe upange, ekalo lyaposoka kwenda lyesanju lyupange okutatiwa oco hakatundeko.
2. Vosi vakwete omoko, halokutepisako, ofeto yimosi kupange walisoka.
3. Wosi olinga upange okwete omoko yofeto yasoka kwenda yesanju, okukwata ndeci epata lyahe ekalo limwe lyunu womumu kwenda yamisako, ndaciyongola vali ovi kwata vyokutata owiñgi.
4. Omunu eye omunu okwete omoko yokutekula, lavakwavo olosindikatu okutyamêla kolosindikatu vikwavo oco vatetwiye olonjongole vyaso.
Omunu eye omunu okwete omoko yokupuyuka kwenda okupitisa otombo kwenda elyuviko lyasoka lyosimbu yupange kwenda epuyuko lyosimbu yifetiwa.
1. Omunu eye omunu okwete omoko yutunga womwenyo umwe wasoka oco akwate uhayele wahe, ekalo lyahe liwa kwenda lyepata lyahe haco lyokulya, okuwala, onjo ovikele vyuhayele, ndeci vo haco kovipange owiñgi aposokela; eye okwete omo yokutatiwa konjila yokukala okuti kakwete upange, kokuvela, eci ekuti kasilivilavali, kumbumba kokukukatoke kolonjila vikwavo vyokumyelisa ovikwata vyahe vyosi vyekwatiso kokwamako lovitangi vyulika wonjongole yahe.
2. Kokucitiwa kwenda kumõla okwete omoko yekwatiso limwe kwenda ekwatiso limwe lyavelapo. Omãla vosi vacitiwa kavivala ale kosamwa yavo, vakwata etetwiyo limosi lyowiñgi.
1. Omunu eye omunu okwete omoko yelilongiso. Elilongiso likale lyocali, ndeci cikala elilongiso lyokuyukiyako kwenda lyongusu. Elilongiso lyokuyukiyako te okulisiliñginya. Elilongiso lyuloñgo kwenda lyepindiso te lisandwiwa; okweca onjongole yelilongiso lyavelapo liyulwiwe kokulisoka kwavosi kupange wekolelo lyawo.
2. Elilongiso litave okuyuluka kukulihiso wosi womwenyo kwenda kongusu yocisumbilo komoko yomanu kwenda keyovo lyasoka. Oyo yece elomboloko, ongecelo kwenda ukamba p’okati kolofeka vyosi kwenda awiñgi osi olomepele vyakova ale vakwetavo, eci ndeci okwamako kwovopange olofeka vyalikongela kokukwatisa ombembwa.
3. Olofeka, kocipango, omoko yokunõla elilongiso lyosi vaca k’omãla vavo.
1. Omunu eye omunu okwete omoko yokukwatisa ndeci ayongola komwenyo wovituwa vyowiñgi : okukwata kovoloñgo kwenda okukwatisa kokwamako kuloñgo kwenda ovowa aca.
2. Omunu eye omunu okwete omoko yokutatiwa kolonfongole vyolondunge kwenda ovikwata vyalingiwa vyupange uloñgo walivulu ale ovipapo ale olomapalo evi okuti ovyo efetikilo.
Omunu eye omunu okwete omoko yeci avyala, kesokiyo lyowiñgi kwenda kesokiyo lyolwali, ocihandeleko cimwe ndeci omoko kwenda ombembwa yipopiwa vukanda owu mupita eci calingiwa.
1. Omunu okwete ovikele kowiñgi esi okuti olikasilili kesokiyo lyokwamako kunu wahe kwenda eci citava.
2. Vupange womoko yahe kwenda kekalo liwa lyombemwa yahe, omunu eye omunu eye umwe okapiwa kongave eyi alinga kocihandeleko culika oco akwate ukulihiso kwenda ocisumbilo colomoko kwenda eyovo lyovina vikwavo yokusanjwisa alinga awa okuvangula, ucihandeleko cowiñgi kwenda ekalo liwa lyacosi cuvyali wowiñgi.
3. Olomoko evi kwenda eyovo havikatava, vonjila layimwe, okulinga eci hacoko kasañgamêlo kwenda kafetikilo olofeka vyalitokeka.
Lalimwe ekalo lyukande owu litava okuti lilombolwiwa, okuti likatangisa uvyali, elyongolwilo limwe ale omunu umwe, omoko yimwe yañgo yokutyamêla kupange umwe ale okutelisa elinga limwe lyokunyõla olomoko kwenda eyovo, vyatumiwa ndeti mulo.


text:
Ene vu Tavi ku Yesu?
Oco.
Tu tava kolondaka via Yesu wa popia hati: “Ame ndinjila, haime ndicili, haime ndimuenyo. Lomue iya ku Isia, te lame.” (Yoano 14:6) Tua kolela okuti Yesu wa tundile kilu, kuenda wa eca omuenyo waye wa lipua ndocisembi. (Mateo 20:28) Olofa viaye lepinduko, via ecelela okuti, vosi va kolela kokuaye va kuata omuenyo ko pui. (Yoano 3:16) Tu tavavo okuti, Yesu wa linga ale Osoma Yusoma wa Suku kilu, kuenje ndopo o ka nena ombembua kolonepa viosi violuali. (Esituluilo 11:15)
Omo liaco, tua kapako olondaka via Yesu viokuti: “Isia wa mbelapo, ame ndi sule.” (Yoano 14:28) Omo liaco, ka tu fendela Yesu momo tua kũlĩha okuti, hayeko Suku Tõlo.


text:
Etukulwa 11
Omolwashike Kalunga a efa okumona oixuna ku kale po?
Mbela Kalunga oye a etifa okumona oixuna mounyuni?
Omhata yashike ya li ya holoka po moshikunino shaEden?
Kalunga ota ka kufa po ngahelipi oilanduliko yokumona oixuna kwovanhu?
1, 2. Okumona oixuna kulipi ovanhu tava mono kunena, nokwa ningifa vahapu va pule omapulo elipi?
KONIMA yoita inyanyalifa moshilongo shimwe sha dedelifwa koita, ovakwashiwana omayovi ovakainhu nounona ovo va li va dipawa ova li va pakwa mombila imwe inene oyo ya li ya dingililwa koumushiyakano. Okamushiyakano keshe oka li ke na eshangelo tali ti: “Omolwashike?” Omafimbo amwe, olo olo epulo olo hali kala liyahameka neenghono kuvahapu. Ovanhu ohava pula epulo olo va nyika oluhodi ngeenge oita, oiponga, omikifi ile ekaulonyanga tai dipaa ovaholike vavo ve he na etimba, tai hanauna po omaumbo avo ile tai etifa okumona oixuna kuhapu meenghedi donhumba ile dongadi. Ohava kala va hala okushiiva kutya omolwashike hava hangwa koiponga ya tya ngaho.
2 Omolwashike Kalunga a efa okumona oixuna ku kale po? Ngeenge Jehova Kalunga omunaenghono adishe, omunahole, omunongo nomuyuki, omolwashike ounyuni u yadi outondwe nokuhenouyuki? Mbela owe lipula nale shi na sha noinima oyo pauhandimwe?
3, 4. (a) Oshike tashi ulike kutya inashi puka okupula kutya omolwashike Kalunga a efela okumona oixuna ku kale po? (b) Jehova oku udite ngahelipi shi na sha noukolokoshi nokumona oixuna?
3 Mbela osha puka okupula kutya omolwashike Kalunga a efa okumona oixuna ku kale po? Ovanhu vamwe ohava kala va tila kutya okupula epulo la tya ngaho otashi ulike kutya kave na naanaa eitavelo ile kutya itava fimaneke Kalunga. Ndele ngeenge to lesha Ombibeli oto ka mona kutya ovanhu ovadiinini novatilikalunga ova li ve na omapulo a faafana. Pashihopaenenwa, omuprofeti Habakuk okwa li a pula Jehova a ti: “Oshike Ove ho talifa nge osho inashi yuka, ndele ndi nokutala eshunduko? Heeno, owii noukolokoshi u li koshipala shange. Ope nondubo neemhata.” — Habakuk 1:3.
4 Mbela Jehova okwa li a hanyena omuprofeti omudiinini Habakuk omolwokupula omapulo a tya ngaho? Hasho. Ponhele yaasho, Kalunga okwa kwatela momishangwa dOmbibeli da nwefwa mo eendjovo daHabakuk di li paushili. Kalunga okwa li yo e mu kwafela a kale neudeko la yela li na sha noinima noku kale neitavelo la kola. Jehova okwa hala yo oku ku ningila sha faafana. Dimbuluka, Ombibeli otai hongo kutya “Oye te mu file oshisho.” (1 Petrus 5:7) Kalunga oku tonde oukolokoshi nosho yo okumona oixuna oko hau etifa e dule omunhu keshe. (Jesaja 55:8, 9) Hano omolwashike nee pe na okumona oixuna kuhapu mounyuni?
OMOLWASHIKE PE NA OKUMONA OIXUNA KUHAPU NEENGHONO?
5. Omatomheno elipi omafimbo amwe haa yandjwa shi na sha nokumona oixuna kwovanhu, ndele Ombibeli otai hongo shike?
5 Ovanhu vomalongelokalunga e lili noku lili ohava i kovawiliki nokovahongi vavo vomalongelokalunga va ka pule kutya omolwashike pe na okumona oixuna kuhapu neenghono. Luhapu, ohava nyamukulwa kutya okumona oixuna oku li ehalo laKalunga nonokutya okwa nuna nalenale oinima aishe oyo tai ka ningwa, mwa kwatelwa oiningwanima inyikifa oluhodi. Vahapu ova lombwelwa kutya eenghatu daKalunga itadi dulu okuyelifwa ile kutya oye ha etifa efyo lovanhu — nolounona nokuli — opo a dule oku ka kala navo meulu. Ndele ngaashi we lihonga, Jehova Kalunga iha etifa owii nandenande. Ombibeli otai ti: “Kalunga oku li kokule nouhenakalunga, nOmunamapangelo aeshe [oku] li kokule nowii!” — Job 34:10.
6. Omolwashike ovanhu vahapu hava ningi epuko lokupa Kalunga oushima omolwokumona oixuna oko ku li mounyuni?
6 Mbela ou shii kutya omolwashike ovanhu hava ningi epuko lokupa Kalunga oushima shi na sha nokumona oixuna keshe oko ku li mounyuni? Peemhito dihapu, ohava pe Kalunga Omunaenghono adishe oushima molwaashi otava diladila kutya oye ta pangele lelalela ounyuni ou. Kave shii oshili ya yela noya fimana oyo tai hongwa kOmbibeli. Owe lihonga shi na sha noshili oyo mEtukulwa eti-3 lembo eli. Omupangeli wolela wounyuni ou oSatana Ondiaboli.
7, 8. (a) Ounyuni otau ulike ngahelipi oikala ya fa yomupangeli wao? (b) Okuhawanenena kwovanhu nosho yo “efimbo nombadilila” ohai etifa ngahelipi okumona oixuna?
7 Ombibeli oya yelifa nawa ya ti: ‘Ounyuni aushe ou li mepangelo lomunawii.’ (1 Johannes 5:19) Ngeenge to diladila shi na sha naasho, mbela kashi li pandunge okwiitavela kutya osho shi li ngaho? Ounyuni ou ou na oikala ya fa yoshishitwa shopamhepo ihashi monika osho tashi “hongaula ounyuni aushe.” (Ehololo 12:9) Satana oku li omutondadi, omukengeleledi nomukwanyanya. Onghee hano, ounyuni oo u li koshi yenwefemo laye, ou yadi outondwe, oukengeleledi nosho yo onyanya. Osho oshi li etomheno limwe eshi pe na okumona oixuna kuhapu.
8 Etomheno etivali molwaashi pe na okumona oixuna kuhapu ololo kutya, ovanhu inava wanenena nove li ovalunde okudja kounashibofa womoshikunino shaEden, ngaashi sha kundafanwa mEtukulwa eti-3. Ovanhu ovalunde ohava kala va hala okupangela ovanhu vakwao, naasho ohashi etifa oita, omafininiko nosho yo okumona oixuna. (Omuudifi 4:1; 8:9) Etomheno etitatu molwaashi pe na okumona oixuna ‘omolwefimbo nombadilila’ oyo hai hange aveshe. (Omuudifi 9:11, NW) Mounyuni ou u he na Jehova e li Omupangeli omwaameni, ovanhu otava dulu okumona oixuna molwaashi ohava kala ponhele ya puka pefimbo la puka.
9. Ongahelipi hatu dulu okukala noushili kutya Jehova oku na etomheno liwa eshi a efa okumona oixuna ku twikile?
9 Otashi tu hekeleke okushiiva kutya Kalunga haye ha etifa okumona oixuna. Haye ha etifa oita, ekaulonyanga, omafininiko ile nokuli oiponga yopaushitwe oyo hai ningifa ovanhu va mone oixuna. Ndele otwa pumbwa okushiiva kutya: Omolwashike Jehova a efela okumona oixuna kwoludi keshe ku kale po? Ngeenge oye Omunaenghono adishe, oku na eenghono oku ku kelela. Ndele omolwashike nee ine shi ninga? Kalunga omunahole oo tu shii oku na etomheno liwa eshi a efa okumona oixuna ku kale po. — 1 Johannes 4:8.
OMHATA INENENENE YA HOLOKA PO
10. Satana okwa tula shike momalimbililo, nokwe shi ninga ngahelipi?
10 Opo tu mone kutya omolwashike Kalunga a efela okumona oixuna ku kale po, otwa pumbwa okudimbuluka osho sha ningilwe po eshi okumona oixuna kwa hovela. Eshi Satana a ningifa Adam naEva va ha dulike kuJehova, opa li pa holoka omhata ya fimana. Satana ka li a shonga eenghono daJehova. Na Satana oku shi shii nokuli kutya eenghono daJehova inadi ngabekwa. Ponhele yaasho, Satana okwa tula momalimbililo oufemba wokupangela waJehova. Mokupopya kutya Kalunga omunaipupulu oo ta anyene ovapangelwa vaye ouwa, Satana okwe mu lundila kutya oku li omupangeli mwii. (Genesis 3:2-5) Satana okwa li a hala okutya kutya ovanhu otava ka kala ve li nawa nope he na epangelo laKalunga. Kungaha, okwa shonga ounamapangelo waJehova, oufemba waye wokupangela.
11. Omolwashike Jehova ina hanauna po meendelelo ovanashibofa muEden?
11 Adam naEva ova li va tukulila Jehova oshibofa. Doshili, ova li va hala okutya: “Inatu pumbwa Jehova a kale Omupangeli wetu. Ohatu dulu okutokola kufye vene osho shi li mondjila naasho sha puka.” Ongahelipi Jehova a li ta dulu okuxulifa po omhata oyo? Ongahelipi kwa li ta dulu okuhonga oishitwa aishe inaendunge kutya ovanashibofa ovo ova li va puka nonokutya onghedi yaye yokupangela oyo shili ya denga mbada? Omunhu otashi dulika a tye kutya Kalunga okwa li ashike e na okuhanauna po ovanashibofa ovo ndele ta shitulula vali ovanhu vamwe. Ndele Jehova okwa hangwa a popya nale elalakano laye li na sha nokuyadifa edu noludalo laAdam naEva, nokwa li a hala va kale meduparadisa. (Genesis 1:28) Jehova oha wanifa alushe omalalakano aye. (Jesaja 55:10, 11) Kakele kaasho, okutaataa mo ovanashibofa ovo muEden kasha li tashi ka kandula po omhata oyo ya holoka po i na sha noufemba waJehova wokupangela.
12, 13. Yelifa kutya omolwashike Jehova a efela Satana a ninge omupangeli wounyuni ou, nomolwashike a efela ovanhu ve lipangele vo vene.
12 Natu konakoneni efaneko tali landula. Natu tye nee ngeno omuhongifikola ota hongo ovanafikola nghee ve na okumona enyamukulo kepulo lonhumba lidjuu li na sha nomwaalu. Omunafikola omunaendunge ndele omunashibofa ota ti kutya onghedi yomuhongifikola yokukonga enyamukulo kepulo olo lidjuu oya puka. Opo a ulike kutya omuhongifikola ke shii sha, omunafikola omunashibofa ota ti kutya ye oku shii onghedi ixwepo i na sha nokumona enyamukulo lepulo olo lidjuu. Ovanafikola vamwe ova diladila kutya omunafikola oo omunashibofa oku li mondjila, ndele tava ningi yo ovanashibofa. Omuhongifikola oku na okuninga po shike mbela? Ngeenge okwa taataa mo omunashibofa mongulu, ovanafikola vakwao otave ke linyenga ngahelipi? Mbela itava ka itavela kutya omunafikola mukwao nosho yo ovo ve li kombinga yaye ove li mondjila? Ovanafikola aveshe vakwao mongulu oyo otashi dulika va kale ve he na vali efimaneko lokufimaneka omuhongifikola oo, tava diladila kutya okwa tila a monike kutya okwa puka. Ndele opo omhata i kandulwe po, omuhongifikola okwa efa omunafikola omunashibofa a ulikile ongudu nghee ta dulu okumona enyamukulo kepulo olo lidjuu.
13 Jehova okwa ninga sha faafana naasho omuhongifikola oo a ninga. Dimbuluka kutya ovanashibofa ovo vomuEden havo aveke va li va kwatelwa mo. Ovaengeli omamiliyona ova li ve wete osho sha li tashi ningwa po. (Job 38:7; Daniel 7:10) Onghedi omo Jehova kwa li ta ka ungaunga nounashibofa oo okwa li tai ka kuma neenghono ovaengeli aveshe ovo, nohauxuuninwa oishitwa aishe inaendunge. Jehova okwa ninga po shike shi na sha naasho? Okwa efa Satana a ulike nghee ta dulu okupangela ovanhu. Kalunga okwa efa yo ovanhu ve lipangele vo vene koshi yewiliko laSatana.
14. Omauwa elipi taa ka dja mokutokola kwaJehova okweefa ovanhu ve lipangele vo vene?
14 Omuhongifikola womefaneko letu okwa li e shi shii kutya omunafikola omunashibofa nosho yo ovo va ama kombinga yaye ova puka. Ndele okwa li yo e shi shii kutya oku va pa omhito va kendabale okushilipaleka epopyo lavo okwa li tashi ka etela ongudu aishe ouwa. Ngeenge ovanashibofa va nyengwa, ovanafikola aveshe ovanashili ova li tava ka mona kutya omuhongifikola oye aeke a wana okuwilika ongudu yovahongwa. Ova li tava ka uda ko kutya omolwashike omuhongifikola konima yefimbo a ka taataa mo omunafikola keshe omunashibofa mongulu. Sha faafana, Jehova oku shi shii kutya ovanhu novaengeli aveshe ovo ve na omitima da yuka ova li tava ka mona ouwa mokumona kutya Satana nosho yo ovanashibofa vakwao ova dopa okupangela nawa nonokutya ovanhu itava dulu okulipangela vo vene. Ova li tave ke lihonga oushili wa fimanenena, ngaashi Jeremia wonale a ti: “Akutu, Omwene, ondi shi shii nokutya, ondjila yomunhu ihai kala mepangelo laye mwene, ile mepangelo lomulumenhu, nhumbi ta ende, nhumbi ta yukifa eenghatu daye.” — Jeremia 10:23.
OMOLWASHIKE JEHOVA A EFELA OKUMONA OIXUNA KU KALE PO EFIMBO LILE?
15, 16. (a) Omolwashike Jehova a efela okumona oixuna ku twikile efimbo lile? (b) Omolwashike Jehova ina kelela oinima ngaashi ekaulonyanga linyanyalifi?
15 Ndele mbela omolwashike Jehova a efela okumona oixuna ku kale po efimbo lile? Nomolwashike ina kelela oinima ii iha ningwe? Diladila koinima ivali oyo omuhongifikola womefaneko letu a li ina ninga. Shotete, ina kelela omunafikola omunashibofa a yelife onghedi yaye yokunyamukula epulo. Oshitivali, omuhongifikola ina kwafela omunashibofa a shilipaleke epopyo laye. Sha faafana, diladila shi na sha noinima ivali oyo Jehova a tokola okuhaninga. Shotete, ina kelela Satana nosho yo ovo va ama kombinga yaye va kendabale okuulika kutya ove li mondjila. Nomolwaasho okwa li e na okweefa pa pite efimbo la wana. Momukokomoko womido omayovi dondjokonona yovanhu, ovanhu ova hetekela onghedi keshe yokulipangela, sha hala kutya, omaludi aeshe omapangelo opanhu. Ovanhu ova ninga omaxumokomesho onhumba mounongononi nosho yo moinima imwe, ndele okuhenouyuki, oluhepo, ekaulonyanga nosho yo oita oya kwata moiti neenghono. Onghee hano, okupangela kwopanhu oku liwetikile kutya itaku dulu okupondola.
16 Oshitivali, Jehova ina kwafela Satana mokupangela ounyuni ou. Pashihopaenenwa, ngeno Kalunga okwa kelelele ekaulonyanga linyanyalifa, mbela ngeno kungaho ita yambidida ovanashibofa? Mbela ngeno Kalunga ina diladilifa ovanhu kutya otashi dulika ovanhu tava dulu okulipangela nope he na oilanduliko ya nyika oshiponga? Ngeno Jehova okwa katukile monghedi ya tya ngaho, ngeno okwe li ninga omuyambididi woipupulu. Ndelenee ‘Kalunga iha dulu okufufya.’ — Ovaheberi 6:18.
17, 18. Jehova ota ka ninga po shike shi na sha nowii aushe oo wa etifwa kokupangela kwopanhu nosho yo kenwefemo laSatana?
17 Ndele ongahelipi shi na sha nowii aushe oo wa kala tau ningwa momukokomoko wefimbo alishe lounashibofa oo wa tukululilwa Kalunga? Otu na okudimbuluka kutya Jehova omunaenghono adishe. Onghee hano, ota dulu okuxulifa po oilanduliko yokumona oixuna kwovanhu nosho ta ka ninga. Ngaashi twe lihonga nale, okunyonwa kwopulaneta yetu otaku ka xulifwa po ndele tai ningi Oparadisa. Oidjemo youlunde otai ka kufwa po okupitila meitavelo lovanhu mekuliloyambo laJesus, naavo va fya otava ka alulilwa momwenyo okupitila menyumuko. Kalunga ota ka longifa Jesus “a hanaune po oilonga yaSatana.” (1 Johannes 3:8) Jehova ota ka ninga naanaa aishe oyo pefimbo la wapala. Otwa hafa eshi ina katuka meendelelo, omolwaashi onheni yaye oye tu pa omhito tu lihonge oshili noku mu longela. (2 Petrus 3:9, 10) Lwopokati opo, Kalunga okwa kala ta kongo neenghono ovo va hala shili oku mu longela noku va kwafela ve lididimikile okumona oixuna keshe oko taku dulu oku va hanga mounyuni ou u yadi omaupyakadi. — Johannes 4:23; 1 Ovakorinto 10:13.
18 Vamwe otashi dulika ve lipule kutya: Mbela ngeno okumona oixuna kwoludi keshe okwa kelelwa, ngeno Kalunga okwa shitile Adam naEva monghedi oyo ya li tai dulu oku va imba va ha tukule oshibofa? Opo u mone enyamukulo kepulo olo, owa pumbwa okudimbuluka oshali i na ondilo oyo Jehova e ku pa.
OTO KA LONGIFA NGAHELIPI OSHALI OYO WA PEWA KUKALUNGA?
19. Oshali i na ondilo ilipi Jehova e tu pa, nomolwashike tu na okukala twe i lenga?
19 Ngaashi twe shi mona mEtukulwa eti-5, ovanhu ova shitwa ve na emanguluko lokuninga omatokolo. Mbela owa dimina kutya oyo oshali i na ondilo? Kalunga okwa shita oinamwenyo ihapuhapu, noinamwenyo ya tya ngaho ohai ningi oinima she likolelela kounongo wopaushitwe. (Omayeletumbulo 30:24, NW) Ovanhu ova longa omashina oo haa longo she likolelela kokushitelwa kwao. Mbela ngeno otwa hafa ngoo, ngeno Kalunga okwe tu shitile tu li ngaho? Hasho, otwa hafa okukala tu na emanguluko lokuninga omatokolo kutya otwa hala okukala ovanhu va tya ngahelipi, okukala nonghedi yokukalamwenyo ya tya ngahelipi nosho yo kutya otwa hala okupanga oukaume novanhu va tya ngahelipi nosho tuu. Otwa hafa okukala nemanguluko lonhumba, na Kalunga okwa hala tu kale nemanguluko la tya ngaho.
20, 21. Ongahelipi hatu dulu okulongifa oshali yemanguluko lokuninga omatokolo monghedi ya denga mbada, nomolwashike tu na okukala twa hala okuninga ngaho?
20 Jehova ina hokwa oilonga oyo tai longwa kefininiko. (2 Ovakorinto 9:7) Oku shi faneka: Shilipi tashi ka hafifa unene omudali — okaana oko taka ti “ondi ku hole” molwaashi ka lombwelwa ke shi ninge ile ongeenge ta ke shi popi tashi di komutima? Hano epulo la fimana ololo kutya: Oto ka longifa ngahelipi emanguluko lokuninga omatokolo olo Jehova e ku pa? Satana nosho yo Adam naEva ova longifa nai filufilu emanguluko lokuninga omatokolo. Ova ekelashi Jehova Kalunga. Ove oto ka ninga po shike?
21 Ou na omhito okulongifa oshali ikumwifi yemanguluko lokuninga omatokolo monghedi ya denga mbada. Oto dulu okulimbwanga mumwe nomamiliyona ovanhu ovo va ama kombinga yaJehova. Ohave mu hafifa mokuulika kutya Satana omunaipupulu nonokutya ke fi omupangeli muwa nandenande. (Omayeletumbulo 27:11) Naave oto dulu oku shi ninga mokuhoolola onghedi yokukalamwenyo ya yuka. Osho otashi ka yelifwa metukulwa tali landula.


text:
OKAPITULU 18
Ombatisimu Noupanga Wove Na Huku
Ombatisimu yo Vakristau ilingwa ñgeni?
Oityi ove wesukisa okulinga opo umbatisalwe?
Oñgeni omunthu elipakula ku Huku?
Oityi tyihindila omunthu okumbatisalwa?
‘TALA, omeva oyaa, oityi tyinthyilika okumbatisalwa?’ Epulo olio, lialingilwe nomulume umue woko Etiopia kotyita tyotete. Omukristau umue ankho utiwa o Filipe wemuhangununina nawa okuti Jesus o Mesiya walaelue. Etyi omulume oo woko Etiopia anoñgonoka ovihonekwa, aiti opo ambatisalwe.—Atos 8:26-36.
2 Inkha nove welilongesa nawa ovikapitulu viotete viomukanda ou Nombangi ya Jeova, pahe upondola okulipula okuti: Oityi tyinthyilika okumbatisalwa? Ove wanoñgonokale omulao wa Huku womuenyo wahapu mouye omupe. (Lucas 23:43; Revelação [Apocalipse] 21:3, 4) Tupu wanoñgonoka otyili konthele yononkhia nekevelelo lietutilo. (Eclesiastes 9:5; João 5:28, 29) Pamue ukahiale nokuliongiya no Nombangi mba Jeova. Iya wetyimona okuti ongeleya yavo oyotyotyili. (João 13:35) Hamue wahimbikale okulinga oupanga omuwa na Jeova, otyo tyakolela unene.
3 Oñgeni molekesa okuti wahanda okukala omuumbili wa Jeova. Jesus wapopilile ovalanduli vae okuti: Endei…kalongesei ovanthu movilongo aviho opo vakale ovalongwa, amuvembatisala. (Mateus 28:19) Iya opo Jesus muene aave ongeleka, nae ambatisalwa momeva. Jesus kanyanyenwe omaande, tupu katililwe omaande pomutue. (Mateus 3:16) Ondaka okumbatisala yapolwa mondaka yo Gregu ihangununa okunyingilisa onthuitwi. Ngotyo, ombatisimu yo vakristau omunthu una yokunyingiliswa olutu aluho kohi yomeva.
4 Aveho vahanda okulinga oupanga omuwa na Jeova, vena yokumbatisalwa momaande. Ombatisimu ilekesa kounyingi okuti ove uhanda okulinga ehando lia Jeova. (Salmo 40:7, 8) Opo umbatisalue una etyi wesukisa okulinga.
WESUKISA OKUKALA NENOÑGONOKO NEKOLELO
5 Ove wahimbikale okulinga otyipuka tyotete tyesukisa. Oñgeni? Hamue ukahiale nokulilongesa Ombimbiliya apeho opo ukale nenoñgonoko konthele ya Jeova no ya Jesus Kristu. (João 17:3) Mahi, pena ovipuka ovinyingi wesukisa okunoñgonoka. Ovakristau vena yokunoñgonoka nawa ehando lia Huku. (Colossenses 1:9) Okuenda apeho komaliongiyo Onombangi mba Jeova, matyikukuatesako unene okukala nenoñgonoko olio. Tyakolela unene okuenda apeho komaliongiyo atyo oo. (Hebreus 10:24, 25) Otyo, matyikukuatesako okuyawisa enoñgonoko liove konthele ya Huku.
6 Mahi, ove kuesukisile okukevelela okunoñgonoka atyiho tyikahi mo Mbimbiliya opo umbatisalwe. Omulume una woko Etiopia ankho unale enoñgonoko. Mahi, ankho wesukisa okukuateswako okunoñgonoka vali nawa ononthele mbumue mbo Mbimbiliya. (Atos 8:30, 31) Tupu, kuna ovipuka ovinyingi noove nkhele wesukisa okunoñgonoka. Tyotyili kutupu onthiki momane okulilongesa konthele ya Huku. (Eclesiastes 3:11) Putyina nkhele uhenembatisalwe wesukisa okunoñgonoka nokutavela etyi Ombimbiliya ilongesa. (Hebreus 5:12) Wesukisa okunoñgonoka otyili konthele ya vana vokuankhia, nesilivilo liokuiwa enyina lia Huku, Nouhamba wae.
7 Okukala vala nenoñgonoko konthele ya Huku katyatuukile. Tyesukisa okukala nekolelo pala okuhambukiswa Huku. (Hebreus 11:6) Ombimbiliya yati, kohale etyi ovanthu vamue mepundaumbo lio Korintu veiva Ondaka ya Huku, vetavelele iya avambatisalwa. (Atos 18:8) Tupu, okulilongesa Ombimbiliya matyikukuatesako okukala nekolelo momilao via Huku, no motyilikutila tyeyovo tya Jesus.—Josué 23:14; Atos 4:12; 2 Timóteo 3:16, 17.
POPILA VAKUENYI OTYILI TYO MBIMBILIYA
8 Tyina ekolelo liove liameliyawisa, mopopila vakuenyi etyi wanoñgonoka. (Jeremias 20:9) Matyikuavela ondundo onene yokupopila vakuenyi konthele ya Huku nehando liae.—2 Coríntios 4:13.
9 Ove upondola okupopila, vakuenyi nounongo otyili tyo Mbimbiliya, okuhimbikila mombunga yove, nomapanga no omunthele, na vana muundapa navo ine mulongeswa navo. Mokueenda kuomuwo upondola okuhimbika okuivisa Ondaka ya Huku kumwe no Nombangi mba Jeova. Inkha wahanda okuhimbika okuivisa kumwe navo, popia Nombangi ya Jeova ukahi nokukulongesa Ombimbiliya. Inkha wafuapo pala okukaivisa no Nombangi mba Jeova, ovakulu vevali vewaneno mavatomphola nove kumwe nomulongesi wove.
10 Ngotyo, ove monoñgonoka nawa ovakulu vewaneno vekahi nokulisa otyunda tya Huku. (Atos 20:28; 1 Pedro 5:2, 3) Iya ovakulu ovo vewaneno mavatale inkha ove una enoñgonoko lio Mbimbiliya, iya wetavela etyi Ombimbiliya ilongesa. Tupu, mavatale inkha ukahi nokuendesila omuenyo wove movitumino via Huku, iya wahanda tyili okukala Ombangi ya Jeova. Inkha wafuapo, mavekutolela okuti molingi omuivisi wo Ndaka ya Huku wahambatisalelue.
11 Opo ukale omuivisi wondaka ya Huku wesukisa okupilulula omuenyo wove novituwa. Wesukisa okuyekapo ovipuka ovivi ulinga tyaholama. Ngotyo, putyina nkhele uheneite opo ukale omuivisi, wesukisa okuyekapo ovipuka ovio aviho, nomaundalelapo, nounkholwa, nokufenya ine okusipa omakaya no mapangwe.—1 Coríntios 6:9, 10; Galatas 5:19-21.
WESUKISA OKULIVELA NOKUYEKAPO OVIVI
12 Kuna vali ovipuka ovikuavo ove wesukisa okulinga opo ukale tyafuapo pala okumbatisalwa. Apostolu Petulu wati: ‘Livelei…iya amupilulula onkhalelo yomuenyo wenyi, opo ononkhali mbenyi mbunyimue.’ (Atos 3:19) Okulivela tyihangununa okuyala ovipuka ovivi walinga. Okulivela tyesukisa unene inkha omunthu ankho watyindile omuenyo wovivi unene. Mahi, tupu nomunthu wahatyindile omuenyo unene wovivi nae wesukisa okulivela. Omokonda yatyi? Omokonda ovanthu aveho ovakuankhali vesukisa okuevelwa na Huku. (Romanos 3:23; 5:12) Etyi nkhele wehenelilongese Ombimbiliya, ankho ehando lia Huku kulii. Ngotyo, ankho ove kutyivili okulinga atyiho Huku ahanda. Moluotyo, wesukisa okulivela.
13 Tyina wamelivele ononkhali mbove, pahe wesukisa okupilulula onkhalelo yomuenyo wove, okuyekapo ovivi. Ove wesukisa okulivela nomutima wove auho ovipuka ovivi walinga. Tupu, wesukisa okuyekapo ovituwa viove viokohale, nokutokola okulinga vala ovipuka oviwa. Una yokulivela nokuyekapo ovivi putyina nkhele uhenembatisalwe.
WESUKISA OKULIPAKULA KU HUKU
14 Pena vali etyi una yokulinga putyina nkhele uhenembatisalwe. Ove una yokulipakula ku Jeova Huku.
15 Putyina ulipakula ku Jeova Huku, ulinga elikuambelo nomutima wove auho, okumupopila okuti oe vala moumbila apeho. (Deuteronômio 6:15) Mahi, omokonda yatyi omunthu elipakulila ku Huku? Pahe soka ñgeno omulume umue uhimbika okuhanda omukai. Tyina amemuiwa nawa iya emutale okuti una ovituwa oviwa, umuhanda vali unene. Mokueenda kuononthiki, emuiti okuti tulinepe. Tyotyili okunepa otyilinga tyimue tyahapepukile. Mahi, mokonda uhole omukai oo, umunepa umue.
16 Putyina wamanoñgonoka nawa Jeova iya okala nohole nae, otyo matyikuavela ononkhono mbokumuumbila nokumufenda apeho. Una uhanda okulandula Omona wa Huku, Jesus Kristu ‘una yokulianya oe muene.’ (Marcos 8:34) Okulianya onthue muene tyilekesa okuhayeke ovilinga vietu nomahando etu etutyilike okutavela ku Huku movipuka aviho. Ngotyo, putyina nkhele uhenembatisalwe, okulinga ehando lia Jeova, tyikale otyipuka tyakolela vali momuenyo wove.—1 Pedro 4:2.
WAHAKALE NOWOMA WOKUTI MOLINGI ONKHALI
17 Vamwe kavahande okulipakula ku Jeova mokonda vena owoma. Vasoka okuti inkha ndyilipakula ku Huku pamwe mandyiya okukoyeswa na Jeova. Mokonda pamwe mandyilingi onkhali iya andyimunumanesa. Moluotyo, vati hahe nehelipakule.
18 Tyina ohole yove na Jeova itualako okuliyawisa, matyikuavela ondundo yokulipakula kue. Tupu, molingi ononkhono mbokuendesa omuenyo wove monkhalelo yelikuata nelipakulo walinga. (Eclesiastes 5:4) Tyina wamelipakula ku Huku, mokala nehando ‘liokutyinda omuenyo waviuka komaiho a Jeova, opo umuhambukiswe apeho.’ (Colossenses 1:10) Mokonda una ohole na Huku, kumasoko okuti okulinga ehando liae tyipuilisa unene. Tyotyili motavela onondaka mbo apostolu João wahoneka okuti: ‘Ohole na Huku ihangununa okutavela ovitumino viae. Iya ovitumino viae kavileme’.—1 João 5:3.
19 Opo ove ulipakule ku Huku kuesukisile okukala omunthu wehena ononkhali. Huku utyii okuti ove umukuankhali. Moluotyo, kamekuiti okulinga etyi wehevili. (Salmo 103:14) Jeova uhanda ove uundape nawa movilinga viae. Iya oe mekukuatesako. (Isaías 41:10) Noñgonoka okuti inkha uyumba onthumbi mu Jeova nomutima wove auho, oe ‘maviukisa onondyila mbove’.—Provérbios 3:5, 6.
LEKESA NOMBATISIMU OKUTI WELIPAKULA KU JEOVA
20 Okusokolola etyi tuelilongesa matyikukuatesako okulipakula ku Jeova melikuambelo. Omunthu una uhole tyilityili Huku, una yokulekesa kounyingi okuti welipakula ku Huku pala eyovo liae. (Romanos 10:10) Oñgeni upondola okulekesa kounyingi okuti welipakula?
21 Popila omukulu umwe weuaneno okuti wahanda okumbatisalwa. Iya oe mapopila ovakulu vakuavo vewaneno opo vatomphole nove konthele yomapulo amwe Ombimbiliya. Inkha ovakulu ovo vamona okuti wafuapo pala okumbatisalwa, mavekupopila tyo.* Monthiki yombatisimu makulingwa elongomona lipopia oityi tyihangununa ombatisimu. Konyima, omulongomoni maiti vokumbatisalwa vakumbulule omapulo evali, opo vaave ‘oumbangi’ wekolelo liavo kounyingi.
22 Ombatisimu mailekesa kovanthu aveho okuti ove welipakula ku Huku. Nokuti pahe walinga Ombangi ya Jeova. Vokumbatisalwa vanyingiliswa momeva olutu aluho, opo valekese kounyingi okuti velipakula ku Jeova.
OMBATISIMU YOVE IPUNGUHUNA TYI
23 Jesus wati ovalongwa vae vena yokumbatisalwa menyina lia He no lio Mona no liospilitu sandu. (Mateus 28:19) Otyo, tyilekesa okuti omunthu mambatisalwa utavela etumino lia Jeova Huku no lia Jesus Kristu. (Salmo 83:18; Mateus 28:18) Tupu, una yokunoñgonoka otyilinga tyospilitu sandu ine ononkhono ononene mba Huku, no ñgeni Huku eyundapesa.—Gálatas 5:22, 23; 2 Pedro 1:21.
24 Ombatisimu, hakunyingiliswa vala onthuitwi momaande ngatyina uyoa. Ombatisimu otyilekeso tyimwe tyakolela. Okunyingiliswa momeva tyilekesa okuti omunthu wankhia konthele yovituwa viae viokohale. Iya okuyaulwa momeva tyilekesa okuti pahe wapinduka pala okulinga ehando lia Huku. Hinangela okuti ove welipakula ku Jeova. Kuelipakulile kovilinga, ine okomunthu pano pohi, ine okeongano. Okulipakula nokumbatisalwa, vilekesa okuti ove ukahi nokuhimbika oupanga omunene na Huku.—Salmo 25:14.
25 Ombatisimu kailekesa okuti ngotyo omunthu wayovokale. Apostolu Paulu wahoneka okuti: ‘Tualeiko okulinga ovipuka vieta eyovo lienyi. Tualeiko okutyilinga nonthilo nonthekete na Huku.’ (Filipenses 2:12) Ombatisimu onthyimbi vala. Pahe tala epulo eli liakolela: Oñgeni motualako okuendela mohole ya Huku? Okapitulu kahulililako komukanda ou, makakakumbulula epulo olio.
OTYETYI OMBIMBILIYA ILONGESA
- Ombatisimu yo Vakristau, omunthu katilwa omaande pomutue, unyingiliswa kohi yomaande olutu aluho.—Mateus 3:16.
- Opo omunthu ambatisalwe tete una yokukala nenoñgonoko, nekolelo. Una yokulivela, nokuyekapo ovivi, nokulipakula ku Huku.—João 17:3; Atos 3:19; 18:8.
- Tyina ulipakula ku Jeova, ove wesukisa okulianya ove muene, ngetyi tyilinga aveho vekahi nokulandula Jesus.—Marcos 8:34.
- Ombatisimu ilekesa okuti omunthu wankhia konthele yovituwa viae viokohale, iya pahe wapinduka pala okulinga ehando lia Huku.—1 Pedro 4:2.
* Ombatisimu ilingilwa apeho mono sembeleya no mono kongelesu mbo Nombangi mba Jeova, kese nima.
Omapuko Elongeso
1. Omokonda yatyi omulume una woko Etiopia aitile opo ambatisalwe?
2. Omokonda yatyi ove wesukisila okusoka nawa kombatismu?
3. (a) Jesus watuma ovalanduli vae valinge tyi? (b) Ombatisimu momaade ilingwa ñgeni.
4. Okumbatisalwa momaande tyilekesa tyi?
5. (a) Tete oityi wesukisa okulinga opo umbatisalwe? (b) Omaliongiyo Ovakristau akolela mokonda yatyi?
6. Okuti una yokunoñgonoka Ombimbiliya aiho opo umbatisalwe?
7. Okulilongesa apeho Ombimbiliya matyikukuatesako okulinga tyi?
8. Oityi matyikuavela ondundo yokupopila vakuenyi otyili ukahi nokulilongesa?
9, 10. (a) Ovalie mohimbika okupopila Ondaka ya Huku? (b) Oityi una yokulinga inkha wahanda okuivisa Ondaka ya Huku, kumwe no Nombangi mba Jeova?
11.Ovipuka patyi wesukisa okuyekapo opo ukale omuivisi wondaka ya Huku?
12. Omokonda yatyi ove wesukisila okulivela?
13. Okupilulula onkhalelo yomuenyo oityi?
14. Oityi vali una yokulinga putyina nkhele uhenembatisalwe?
15, 16. Oityi tyipunguhuna okulipakula ku Huku? Oityi tyiavela omunthu ononkhono opo elipakule ku Huku?
17. Omokonda yatyi ovanthu vamwe kavahande okilipakula ku Huku?
18. Oityi matyikuavela ondundo yokulipakula ku Jeova?
19. Omokonda yatyi ove kuesukisile okukala nowoma wokulipakula ku Huku?
20. Omokonda yatyi tyina omunthu amelipakula ku Jeova una yokutyilekesa kounyingi?
21, 22. Oñgeni ove ‘moave oumbangi’ wekolelo liove?
23. Oityi tyilekesa okumbatisalwa menyina lia He, no lio Mona, no liospilitu sandu?
24, 25. (a) Oityi ombatisimu ilekesa? (b) Epulo patyi liesukisa okukumbululwa?


text:
ALOMBOLUILO A VOKIYIWAKO
Ceci ci Lomboloka o ‘Bavulono Yinene’
Velivulu Liesituluilo tu sangamo olondaka vimue okuti ka vi lomboloka ndomo via sonehiwa. (Esituluilo 1:1) Olio li tukula ukãi umue okuti pupolo waye pa sonehiwa onduko yiti ‘Bavulono Yinene.’ Ukãi waco vo tukulavo hati wa tumãla “kovava a lua.” Ovava aco a lomboloka “omanu lawiñi.” (Esituluilo 17:1, 5, 15) Omo okuti lomue ukãi o tẽla oku ci linga, eci ci lekisa okuti o Bavulono Yinene, hukãiko muẽle. Oco hẽ ocipuepue caco ci lomboloka nye?
Kelivulu Liesituluilo 17:18, ukãi waco o tukuiwa okuti “eye imbo linene li viala olosoma vio kilu lieve.” Ondaka imbo yi lomboloka ocimunga comanu. Omo okuti ‘imbo liaco linene’ kuenda li viala “olosoma vio kilu lieve,” eci ci lekisa okuti ukãi waco ocisoko cimue ci kuete unene, ci sangiwa voluali luosi. Ocisoko caco hẽ cipi? Ocisoko caco catavo. Tu konomuisi ndomo ovinimbu vimue velivulu Liesituluilo vi tu tuala kelomboloko eli.
Ocisoko ci tava okuti ci kala copulitika, colomĩlu, ale cetavo. Ukãi wa tukuiwa ndeti hati, Bavulono Yinene, hacisokoko copulitika. Momo Embimbiliya li tu sapuila hati “olosoma vio kilu lieve” ale vakuapulitika, ‘via pekela laye oku linga upuepue.’ Upuepue waco u lomboloka ukamba waye lolosoma vio kilu lieve. Eli olio esunga lieci ukãi waco a tukuiwila hati, ‘ocipuepue cinene.’—Esituluilo 17:1, 2; Tiago 4:4
O Bavulono Yinene, ka ci tavavo okuti yi kala ocisoko colomĩlu. Momo “vakuakufũla kilu lieve” okuti vakualomĩlu, vaka lila eci yika nyõliwa. Embimbiliya li popiavo okuti olosoma lavakualomĩlu vaka talamẽla “kupãla” oku vanja eyambulo lio Bavulono Yinene. (Esituluilo 18:3, 9, 10, 15-17) Omo liaco, o Bavulono Yinene, hacisokoko co pulitika ale colomĩlu. Pole, ocisoko catavo esanda.
Cimue ci tu lekisavo okuti o Bavulono Yinene ocisoko catavo esanda, ceci tu tanga Vembimbiliya ci lekisa okuti olofeka viosi vi kasi oku kembiwa “lumbanda” wayo. (Esituluilo 18:23) Omo okuti ovina viosi viatiamẽla kumbanda vi vetiyiwa lolondele, ca sunguluka okuti o Bavulono Yinene yi tukuiwa hati, ‘imbo liolondele.’ (Esituluilo 18:2; Esinumuĩlo 18:10-12) Ocisoko caco ka ci sole etavo liocili. Momo ca siata oku lambalala ‘ovaprofeto lolosandu.’ (Esituluilo 18:24) Ocili okuti o Bavulono Yinene, ya suvuka etavo liocili kuenda ya siata oku lambalala loku ponda ‘olombangi via Yesu.’ (Esituluilo 17:6) Cosi eci ci lekisa okuti ukãi o tukuiwa ndeti hati, Bavulono Yinene, eye muẽle ocisoko catavo osi esanda voluali. Atavo aco osi a suvuka Yehova Suku.


text:
Nghee tu na okukala hatu ulike omhepo yeliyambo
“Ngenge ku na ou a hala okushikula nge, oye ne lixupule ye mwene.” — MAT. 16:24.
1. Ongahelipi Jesus a li a tula po oshihopaenenwa sha wanenena sheliyambo?
ESHI Jesus a li kombada yedu, okwa li e tu tulila po oshihopaenenwa sha wanenena shokuninga omaliyambo. Opo a longe ehalo laKalunga, ka li ta yandje elitulemo komahalo aye noka li e na onyalo. (Joh. 5:30) Okukala kwaye omudiinini fiyo omefyo lokomuti womahepeko okwa ulika kutya omhepo yaye yeliyambo kai na ongaba. — Fil. 2:8.
2. Ongahelipi tu na okuulika omhepo yeliyambo, nomolwashike tu na okuninga ngaho?
2 Tu li ovashikuli vaJesus, nafye otu na okukala hatu ulike omhepo yeliyambo. Okukala nomhepo yeliyambo osha hala okutya ngahelipi? Oku shi popya paunafangwa, osha hala okutya omunhu okwa halelela okukwafela vamwe ponhele yokuyandja ashike elitulemo komahalo aye. Onghee hano, omhepo ya tya ngaho oya yooloka ko filufilu kokuliholamwene. (Lesha Mateus 16:24.) Omhepo yeliyambo otai dulu oku tu kwafela tu yandje elitulemo kuvamwe ponhele yokukala ashike hatu yandje elitulemo komaliudo etu nokwaasho tu hole unene. (Fil. 2:3, 4) Jesus okwa popya kutya omhepo yokuheliholamwene oyo i na okudana onghandangala melongelokalunga letu. Ngahelipi mbela? Ohole yopaKriste oyo nayo hai tu ladipike tu ninge omaliyambo, oyo hai didilikifa mo ovahongwa vaJesus vashili. (Joh. 13:34, 35) Diladila yo komanangeko noupuna oo hatu hafele molwaashi tu li oshitukulwa shoumwainafana womounyuni aushe oo hau ulike omhepo yeliyambo!
3. Oshike tashi dulika shi tu ningife tuha kale nomhepo yeliyambo?
3 Otwa palamena omutondi oo te tu ningifa tuha kale nomhepo yeliyambo. Nomutondi oo eamo letu lokuliholamwene. Diladila kunghee Adam naEva va li va ulika okuliholamwene. Eva okwa li a katuka metwokumwe nomahalo okuliholamwene okukala a hala a kale ngaashi Kalunga. Omushamane waye okwa li a ulika omhepo yokuliholamwene mokukala a hala okupandika komukulukadi waye. (Gen. 3:5, 6) Konima eshi Ondiaboli ya amuna ko Adam naEva kelongelokalunga lashili, oya li ya twikila okuyeleka ovanhu va kale ve lihole vo vene. Oya li nokuli ya longifa ondunge oyo eshi ya li tai yeleke Jesus. (Mat. 4:1-9) Kunena, Satana okwa pondola mokupukifa ovanhu vahapu, he ve linyengifa va ulike oikala yokuliholamwene meenghedi dihapu. Otu na okupashukila omhepo ya tya ngaho molwaashi oi li apeshe kunena notai dulu yo oku tu kwata noupu. — Ef. 2:2.
4. (a) Mbela ohatu dulu ngoo okukufa po eamo lokuliholamwene? Shi yelifa. (b) Omapulo elipi hatu ka kundafana moshitukulwa eshi?
4 Okuliholamwene otaku dulu okuyelekwa nolushu olo hali kwata oitenda. Ngeenge oshitenda osha kala pondje nokudengwa komhepo otashi dulika shi kwatwe kolushu. Ndele oupyakadi ohau kala ashike apa ngeenge olushu ola efelwa ko koshitenda fiyo sha nyonauka. Sha faafana, nonande itatu dulu okukufa po okuhawanenena kwetu neamo lokuliholamwene, otu na okukala twa lungamena oiponga oyo ya kwatelwa mo nokutwikila okukondjifa eamo la tya ngaho. (1 Kor. 9:26, 27) Ongahelipi hatu dulu okumona kutya otu na omadidiliko okuliholamwene? Ongahelipi hatu dulu okukulika omhepo yeliyambo monghedi ya tongomana?
LONGIFA OMBIBELI U TALE NGEENGE OU LIHOLE MWENE
5. (a) Omonghedi ilipi Ombibeli ya fa oshitengelelo? (Tala efano olo li li pehovelo loshitukulwa.) (b) Oshike tu na okuhenuka eshi hatu likonakona tu tale ngeenge otu lihole?
5 Ngaashi ashike hatu dulu okulitalela moshitengelelo opo tu tale eholokepo letu lokombada, ohatu dulu okulongifa Ombibeli opo tu tale ounhu wetu womeni nokuwapeka omapuko keshe oo tashi dulika tu na. (Lesha Jakob 1:22-25.) Ndele moshitengelelo ohatu ke limonena mo ashike ngeenge otwe shi longifa nawa. Pashihopaenenwa, ngeenge otwe litalele mo twa endelela, otashi dulika itatu ka mona oupuko ovo vanini ndele ova kwata moiti. Ile ngeenge ohatu litalele moshitengelelo inatu shi yukilila otashi dulika tu mone mo efano laumwe e lili? Sha faafana, ngeenge otwa longifa Ombibeli tu mone ngeenge otu na epuko ngaashi okuliholamwene, otu na okuninga shihapu shihe fi ashike okulesha ngahenya ile oku i longifa opo tu mone omapuko aumwe.
6. Ongahelipi hatu dulu ‘okukala’ momhango ya wana?
6 Otashi dulika hatu lesha Eendjovo daKalunga pandjikilile, ndele katu wete ngeenge otu na oikala yokuliholamwene oyo tashi dulika tai kulu mufye. Osho otashi shiiva ngahelipi? Diladila kwaashi: Inashi hala okutya omulumenhu oo a tumbulwa moshihopaenenwa shaJakob ine litala nawa. Jakob okwa shanga ta ti: ‘Ote litale.’ Jakob apa okwa longifa oshitya shOshigreka osho tashi ti okulikonakona nawanawa. Mbela oshike sha li sha puka nomulumenhu oo? Jakob okwa twikila ko ta ti: “Ndee ta di po, ndee te lidimbwa diva nhumbi ye a tya.” Okwa li a dja po poshitengelelo ina ninga po sha shi na sha naashi a mona. Mekondjifafano naasho, omulumenhu oo ha pondola iha ‘tale [ashike] nokukonakona momhango ei ya wana ndele oha kala mo yo.’ Ponhele yokupilamena omhango yomEendjovo daKalunga, ohe i diinine mokushikula osho tai hongo. Jesus okwa li a popya oshitwa sha faafana naasho, a ti: “Ngenge tamu kala meendjovo dange, onye ovalongwa vange shili.” — Joh. 8:31.
7. Ongahelipi hatu dulu okulongifa Ombibeli tu tale ngeenge otu na eamo lokuliholamwene?
7 Opo u pondole mokukondjifa eamo lokuliholamwene ou na okulesha tete Eendjovo daKalunga noukeka. Osho otashi ku kwafele u mone apa wa pumbwa okuyandja elitulemo. Ndele osho hasho ashike u na okuninga. Owa pumbwa okuninga omapekapeko omoule. Konima eshi wa lesha ehokololo lonhumba lOmbibeli noku li koneka, kala wa fa oove u li monghalo oyo mokulipula omapulo ngaashi: ‘Mbela ngeno onda ninga po shike moshinima eshi? Mbela ngeno onda katuka ngoo mondjila?’ Osho sha fimanenena oshosho kutya, konima eshi wa dilonga kwaasho wa lesha, kendabala u shi tule moilonga. (Mat. 7:24, 25) Natu ka taleni kunghee hatu dulu okulongifa ehokololo lOhamba Saul nolomuyapostoli Petrus moku tu kwafela tu kaleke po omhepo yetu yeliyambo.
LIHONGA KOSHIHOPAENENWA TASHI LONDWELE SHOHAMBA SAUL
8. Saul okwa li e na oikala ya tya ngahelipi eshi opo a ningi ohamba, nokwa li e i ulika ngahelipi?
8 Ohamba Saul yaIsrael oi li elondwelo kufye langhee okuliholamwene taku dulu oku tu ningifa tuha kale nomhepo yeliyambo. Saul okwa li omulininipiki eshi opo a ningi ohamba. (1 Sam. 9:21) Okwa li a anya okuhandukila Ovaisrael ovo va sheka ouhamba waye, nonande okwa li ta dulu okuulika kutya oku na oufemba wokupopila ondodo oyo a pewa kuKalunga. (1 Sam. 10:27) Ohamba Saul oya li ya efa i wilikwe komhepo iyapuki yaKalunga mokukwatela komesho Ovaisrael va ka lwife nokufinda Ovaammoni. Nokonima yaasho, okwa li a yandja efimano kuJehova nelininipiko omolwefindano olo. — 1 Sam. 11:6, 11-13.
9. Ongahelipi Saul a li a kulika omadiladilo okuliholamwene?
9 Lwanima Saul okwa ka efa omadiladilo okuliholamwene nounhwa u kule muye wa fa oshitenda sha kwatwa kolushu. Eshi a li a finda Ovaamalek molwoodi, okwe ke liyandja komahalo aye ponhele yokudulika kuJehova. Saul okwa li a kwatwa kolwisho nokukufa oixuulwa ponhele yoku i hanauna po ngaashi a lombwelwa kuKalunga. Opo nee, ounhwa owa li we mu ningifa e lidikile edimbulukifomanya. (1 Sam. 15:3, 9, 12) Eshi omuprofeti Samuel e mu lombwela kutya Jehova ina hafela osho a ninga, Saul okwa li ta kendabala okuyukifa eenghatu daye kutya okwa dulika koshipango shaJehova, nonande ka li a dulika keendjovo adishe odo a lombwelwa nokuyandja oushima kuvamwe omolwepuko laye. (1 Sam. 15:16-21) Shikwao vali, ounhwa owa li wa ningifa Saul a kale a hala okupandika kovanhu ponhele yokuhafifa Kalunga. (1 Sam. 15:30) Ongahelipi hatu dulu okulongifa oshihopaenenwa shaSaul ngaashi oshitengelelo osho tashi tu kwafele tuha kanife omhepo yetu yeliyambo?
10, 11. (a) Oshimoniwa shaSaul otashi tu hongo shike shi na sha nokukaleka po omhepo yetu yeliyambo? (b) Ongahelipi hatu dulu okuhenuka okuhopaenena eenghatu dii daSaul?
10 Shotete, oshimoniwa shaSaul otashi ulike kutya itatu dulu okukala tu udite kutya ngeenge otwa ningile omaliyambo pomhito yonhumba osha hala kutya ngeno ohatu ka twikila ashike oku a ninga nopehe na eenghendabala da sha. (1 Tim. 4:10) Dimbuluka kutya Saul okwa li ha dulika nokwa li ta hafele ekwatafano naKalunga oule wefimbo lonhumba, ashike okwa li a dopa okududa mo oikala yokuliholamwene oyo ya li muye. Xuuninwa Jehova ka li vali a hokwa Saul omolwokuhadulika kwaye.
11 Oshitivali, otu na okulungama tuha kale ashike hatu yandje elitulemo koinima oyo hatu shi endifa nawa, fye hatu dopa okutala kwaayo tu na okuxwepopala muyo. Osho osha fa ashike hatu litalele moshitengelelo molwaashi twa djala oikutu ipe fye itatu tale ngeenge otwa yela ngoo moshipala. Nonande inatu wanenwa komaliyambo oo twa ningile pomhito yonhumba ngaashi Saul a li a ninga, nopehe nomalimbililo otu na okulonga noudiinini opo tu henuke eamo keshe olo tali dulu okweetifa oikala ii ya tya ngaho. Ngeenge otwa pewa omayele, inatu hetekela nande okuyukifa eenghatu detu, tu ulike kutya osho hatu pelwa omayele inashi kwata moiti ile tu pe vamwe ombedi. Ponhele yokukala twa fa Saul, otwa pumbwa okukala hatu tambula ko omayele. — Lesha Epsalme 141:5.
12. Ongahelipi omhepo yeliyambo tai dulu oku tu kwafela ngeenge otwa nyona enyono la kwata moiti?
12 Ongahelipi mbela ngeenge otwa nyono sha kwata moiti? Saul ka li a hala okulinyonena ovanhu, naasho oshe mu imba a veluke pamhepo. Ndele mepingafano naasho, omhepo yeliyambo otai dulu oku tu kwafela tu finde ohoni nokumona ekwafo olo twa pumbwa. (Omayel. 28:13; Jak. 5:14-16) Pashihopaenenwa, omumwatate umwe okwa li a hovela okutala omafano oipala eshi e na omido 12, nokwa li a twikila okuninga ngaho meholeko oule womido omulongo. Okwa ti: “Onda kala nda nyengwa okulombwela omukulukadi wange novakulunhuongalo osho nda kala handi ningi. Ndele paife eshi nde va lombwela, onda fa nda kufwa omutengi mudjuu komapepe ange. Ookaume kange vamwe ova li va uda nai eshi nda kufwa ouyakuliongalo, nove udite nda fa nde va ekelashi. Ashike ondi shii kutya paife Jehova okwa hokwa oilonga yange shi dulife eshi nda li handi tale omafano oipala nonokutya etaleko laye olo la fimana.”
PETRUS OKWA LI A FINDA OKULIHOLAMWENE
13, 14. Ongahelipi Petrus a li a ulika oikala yokuliholamwene?
13 Omuyapostoli Petrus okwa li a ulika omhepo yeliyambo fimbo a li ta deulwa kuJesus. (Luk. 5:3-11) Ndele nande ongaho, okwa li e na okukondjifa eamo lokuliholamwene. Pashihopaenenwa, okwa li a uda nai eshi omuyapostoli Jakob naJohannes va li tava indile va ka pewe eendodo da tumbala pamwe naJesus mOuhamba waKalunga. Otashi dulika Petrus a li ta diladila kutya ondodo imwe oyaye molwaashi Jesus okwa hangwa a popya kutya Petrus ota ka dana onghandangala ye likalekelwa. (Mat. 16:18, 19) Ashike Jesus okwa londwela nale Jakob naJohannes nosho yo Petrus novayapostoli vakwao vaha kendabale nande ‘okupangela’ ovamwaxe. — Mark. 10:35-45.
14 Konima eshi Petrus a li a pukululwa kuJesus, okwa li natango a twikila nokukondja neamo lokuliholamwene. Eshi Jesus a li a lombwela ovayapostoli kutya otave ke mu lidimbika oule wokafimbo, Petrus okwa li a ulika kutya okwa dina vakwao eshi a popya kutya oye aeke ta ka ulika oudiinini. (Mat. 26:31-33) Eshilipaleko laye kala li la tya sha molwaashi oufiku oo tuu oo okwa li a dopa okuulika omhepo yeliyambo. Petrus okwa li a ninga eenghendabala ngaashi ta dulu opo e liamene mokulidimbika Jesus lwoikando itatu. — Mat. 26:69-75.
15. Omolwashike oshihopaenenwa shaPetrus tashi tu omukumo?
15 Nonande Petrus okwa kala ha ningi omapuko, onghalamwenyo yaye oi li oshihopaenenwa sha denga mbada. Mokuninga eenghendabala nokekwafo lomhepo iyapuki yaKalunga, Petrus okwa li a dula okufinda eamo la puka nokuulika elipangelo neliyambo lopahole. (Gal. 5:22, NW) Okwe lididimikila omayeleko oo tashi dulika a talike ko manene e dule omapuko oo a ninga monakudiwa. Okwa li a ulika elininipiko monghedi omo e linyenga eshi a hanyenwa moipafi yovanhu komuyapostoli Paulus. (Gal. 2:11-14) Nokonima eshi a hanyenwa, ina kala a handuka, e udite ngeno kutya Paulus okwa nyona po edina laye liwa. Petrus okwa li a twikila okuulika kutya oku hole Paulus. (2 Pet. 3:15) Oshihopaenenwa shaPetrus otashi dulu oku tu kwafela tu kulike omhepo yeliyambo.
16. Ongahelipi hatu dulu okuulika omhepo yeliyambo ngeenge tu li meenghalo didjuu?
16 Diladila kunghee ho linyenge ngeenge u li meenghalo didjuu. Eshi Petrus novayapostoli vakwao va li va tulwa modolongo ndele tava dengwa omolwokuudifa, ova li va “hafa eshi va talwa va wana okushekelwa edina laJesus.” (Oil. 5:41) Naave oto dulu okutala ko omahepeko e li omhito yokuhopaenena Petrus nokushikula oshikoti shaJesus mokuulika omhepo yeliyambo. (Lesha 1 Petrus 2:20, 21.) Etaleko la tya ngaho otali dulu oku ku kwafela ngeenge owa pewa outekuduliko oo wa pumbwa kovakulunhuongalo. Shikula oshihopaenenwa shaPetrus ponhele yokukala u udite wa udifwa nai. — Omuud. 7:9.
17, 18. (a) Oshike tu na okulipula shi na sha nomalalakano e tu opamhepo? (b) Oshike tu na okuninga ngeenge otwa didilike kutya otu na oikala yokuliholamwene momitima detu?
17 Oto dulu yo okumona ouwa moshihopaenenwa shaPetrus ngeenge tashi uya pomalalakano opamhepo. Oto dulu okulitulila po omalalakano opamhepo monghedi oyo tai ulike omhepo yeliyambo. Ashike lungama uhe litulile po omalalakano oo molwetumba. Lipula kutya, ‘Mbela ehalo lange lokuxwepopala ile lokulonga shihapu moilonga yaJehova ola nwefwa mo kokukala nda hala okulimonikila mo ile kokukala nda hala eenghonopangelo ngaashi Jakob naJohannes va li va hala okuninga?’
18 Ngeenge owa didilike oikala yokuliholamwene momutima woye, pula Jehova e ku kwafele u yukife omadiladilo nomaliudo oye, opo nee longa noudiinini u yandje elitulemo kefimano laye ponhele yefimano loye mwene. (Eps. 86:11) Oto dulu yo okulitulila po omalalakano oo itae ku ningifa u pewe elitulemo. Pashihopaenenwa, oto dulu okukulika pauyadi oiimati yomhepo oyo tashi dulika ho mono shidjuu oku i ulika. Ile ngeenge oho lilongekida nawa oitukulwa yokwoongala ashike ku na ohokwe mokuwapaleka Olupale lOuhamba, oto dulu okulitulila po elalakano lokutula moilonga omayele oo taa hangwa mOvaroma 12:16. — Lesha.
19. Oshike tu na okuninga opo tuha shololifwe kwaasho twa mona moshitengelelo shEendjovo daKalunga?
19 Ngeenge hatu litalele nawa moshitengelelo shEendjovo daKalunga ndele hatu limono sha sha puka, tashi dulika omadidiliko okuliholamwene, oshi na oupu tu teke omukumo. Ngeenge osho oshe ku ningilwa, dilonga komulumenhu womeyele laJakob oo a pondola. Jakob ina yandja elitulemo kunghee omulumenhu oo a li a wapeka meendelelo omapuko oo a mona ile pamwe kutya okwa li a dula okuwapeka okapuko keshe. Ponhele yaasho, Jakob okwa ti kutya omulumenhu oo okwa ‘kala momhango.’ (Jak. 1:25) Okwa li a dimbuluka osho a mona moshitengelelo nokwa twikila okuninga omalunduluko. Kala u na etaleko liwa li na sha naave mwene nosho yo ondjele ngeenge tashi uya pokuhawanenena kwoye. (Lesha Omuudifi 7:20.) Twikila okukonakona omhango nokulonga noudiinini u kaleke po omhepo yoye yeliyambo. Jehova okwa halelela oku ku kwafela ngaashi ashike a kwafela ovamwaxo vahapu ovo nonande inava wanenena otava dulu nove na ekwatafano naKalunga nohava mono omanangekonoupuna aye.


text:
Nghee hatu dulu okukala tu na etaleko liwa
“Omunhu nande a kale e nomwenyo omido dihapu, ye e nokuhafa muado adishe.” — OMUUD. 11:8.
1. Omanangeko noupuna elipi a dja kuJehova tae tu kwafele tu kale twa hafa?
JEHOVA okwa hala tu kale twa hafa, nokwe tu pa omanangeko noupuna mahapu oo tae tu etele ehafo. Amwe omomanangeko noupuna oo, omwenyo oo tu na. Onghee hano, ohatu dulu okulongifa okukalamwenyo kwetu mokutanga Kalunga, molwaashi okwe tu nanena kelongelokalunga lashili. (Eps. 144:15; Joh. 6:44) Jehova okwe tu shilipaleka kutya oku tu hole nohe tu kwafele tu lididimike eshi hatu mu longele. (Jer. 31:3; 2 Kor. 4:16) Ohatu hafele oparadisa yopamhepo, omo hatu mono eendja dopamhepo da henena nohole youmwainafana. Komesho yaaishe, otu na eteelelo la denga mbada lonakwiiwa.
2. Ovapiya vaKalunga vamwe ovadiinini otava kondjo nashike?
2 Nonande otu na omatomheno oo atatu okukala twa hafa, ovapiya vaKalunga vamwe ovadiinini otava kondjo nomaliudo mai e na sha navo vene. Otashi dulika tava diladila kutya oilonga yavo navo vene kave na lela ongushu koshipala shaJehova. Ovo ve na omaliudo taa twikile a tya ngaho, eendjovo odo kutya hafela “omido dihapu” otadi monika da fa omuhapo kuvo. Okukalamwenyo kuvo otaku monika kwafa omafiku omulaulu a shikulafana. — Omuud. 11:8.
3. Oshike tashi dulu okupendula omaliudo mai?
3 Omaliudo mai ovamwatate novamwameme ovo otashi dulika a pendulwe kokuudifwa nai, kouvela ile komangabeko oo haa etifwa koukulupe. (Eps. 71:9; Omayel. 13:12; Omuud. 7:7) Kakele kaasho, Omukriste keshe oku na okudimina oushili oo kutya omutima ou na omakoto notau dulu oku tu tokola nokuli nonande Kalunga otashi dulika e tu hokwa. (Jer. 17:9; 1 Joh. 3:20) Ondiaboli ohai lundile nonyanya ovapiya vaKalunga. Naavo ve na omadiladilo a fa aSatana otashi dulika va kendabale okufindila mufye etaleko la fa olo la li la ulikwa kuElifas oo a li ehe na eitavelo, olo kutya katu na ongushu koshipala shaKalunga. Oyo oipupulu ya li ya popiwa pefimbo laJob notai twikile nokunena. — Job 4:18, 19.
4. Ohatu ka kundafana shike moshitukulwa eshi?
4 Jehova okwa yelifa mOmishangwa kutya ota ka kala pamwe naavo tava “ende molufilu lomudidimbe wefyo.” (Eps. 23:4) Onghedi imwe omo e li pamwe nafye okupitila mEendjovo daye, Ombibeli. Ombibeli oya “pama koshipala shaKalunga okuhanauna po eenguluhote,” mwa kwatelwa eudeko nomadiladilo a puka. (2 Kor. 10:4, 5) Natu ka taleni kutya ongahelipi hatu dulu okulongifa Ombibeli i tu kwafele tu kulike nokukala tu na etaleko liwa. Oto dulu okumona ouwa paumwene moshitukulwa eshi noto ka mona eenghedi omo to dulu okuladipika vamwe.
LONGIFA OMBIBELI U KULIKE ETALEKO LIWA
5. Okuliyeleka kulipi taku tu kwafele tu kale tu na etaleko liwa?
5 Omuyapostoli Paulus okwa popya oinima imwe oyo tashi dulika i tu kwafele tu kulike etaleko liwa. Okwa li a ladipika eongalo lokuKorinto a ti: “Liyelekeni nye vene, ngenge mu li meitavelo.” (2 Kor. 13:5) Outumbulilo “meitavelo” otau ulike komahongo opaKriste oo e li mOmbibeli. Ngeenge eendjovo neenghatu detu odi li metwokumwe nomahongo oo, ohatu ulike kutya otu “li meitavelo.” Ndele otu na yo okushilipaleka kutya onghalamwenyo yetu oi li metwokumwe nomahongo aeshe opaKriste. Katu na ehoololo lokushikula po ashike amwe. — Jak. 2:10, 11.
6. Omolwashike tu na okuliyeleka opo tu tale ‘ngeenge otu li meitavelo’? (Tala efano pehovelo loshitukulwa.)
6 Otashi dulika u ongaonge okulitula koshiyelekifo sha tya ngaho, unene tuu ngeenge ou udite kutya otashi dulika ito ka pita ko. Ndele nande ongaho, etaleko laJehova li na sha nafye ola fimanenena li dule letu nomadiladilo aye oku dule etu kokule. (Jes. 55:8, 9) Jehova iha konakona ovalongeli vaye nelalakano loku va tokola, ndele okumona omaukwatya avo mawa noku va kwafela. Ngeenge oto longifa Eendjovo daKalunga u liyeleke u tale ‘ngeenge ou li meitavelo,’ oto ke litala ko ngaashi Kalunga e ku tala ko. Osho otashi ku kwafele u pingene po ediladilo keshe lokukala u udite uhe na ongushu koshipala shaKalunga neshilipaleko la kanghamena kOmbibeli eli kutya: Ou na ondilo momesho aJehova. Osho otashi faafanifwa nomunhu ta yeulula elapi lopekende opo monduda omo mwa laula mu uye eenhe detango.
7. Ongahelipi hatu dulu okumona ouwa moihopaenenwa yopaMbibeli youdiinini?
7 Onghedi tai pondola yokuliyeleka oyo okudilonga koihopaenenwa yovanhu ovadiinini ovo va tumbulwa mOmbibeli. Faafanifa eenghalo davo nomaliudo avo nooye nokutala nghee ngeno tashi dulika wa katuka monghalo yavo. Natu ka taleni koihopaenenwa itatu oyo tai ulike nghee to dulu okulongifa Ombibeli u shilipaleke kutya ou “li meitavelo,” nokungaho oto ka kulika etaleko liwa li na sha naave mwene.
OMUFIYEKADI OHEPELE
8, 9. (a) Omufiyekadi ohepele okwa li meenghalo dilipi? (b) Omaliudo mai elipi tashi dulika a li e na?
8 Jesus okwa li ta tale omufiyekadi ohepele motembeli muJerusalem. Oshihopaenenwa shomufiyekadi oo otashi tu kwafele tu kale tu na etaleko liwa nonande otu na omangabeko. (Lesha Lukas 21:1-4.) Diladila keenghalo domufiyekadi oo: Ka li ashike e na okulididimikila efyo lomushamane waye ndele nonghalo yoinima yopalongelokalunga oyo ya li tai pangelwa kovawiliki ovo va li “hava li omaumbo ovafiyekadi” ponhele yokukwafela ovanhu va tya ngaho. (Luk. 20:47) Okwa li ohepele neenghono nomolwaashi a li ta yandje omayambidido manini neenghono kotembeli e fike pondjabi oyo omunailonga tashi dulika a mone moule wominute dinini.
9 Kendabala okufaneka momadiladilo oye nghee omufiyekadi oo tashi dulika a li e udite eshi ta piti a ye moshihale shotembeli e na oupeni vavali. Mbela okwa li ta diladila kutya oumaliwa vaye ovanini neenghono okuyelekanifa naasho kwa li ha yandje nale eshi omushamane waye a li momwenyo? Mbela okwa li a fya ohoni eshi e wete ovo ve li komesho yaye tava yandje shihapu, tashi dulika a li te lipula ngeenge omayambidido aye otaa ti sha ngoo lela? Nokuli nonande okwa li e na omaliudo a tya ngaho, okwa li a ninga ngaashi ta dulu shi na sha nelongelokalunga lashili.
10. Jesus okwa li a ulika ngahelipi kutya omufiyekadi oo oku na ongushu koshipala shaKalunga?
10 Jesus okwa ulika kutya Jehova okwa lenga omufiyekadi oo nosho yo omayambidido aye. Jesus okwa ti kutya omufiyekadi okwa “tula mo shihapu shi dule shavenya [oipuna] aveshe.” Nonande omayambidido aye okwa li taa ka ya mumwe naao a li a yandjwa kuvamwe, Jesus okwa li a pandula omufiyekadi oo. Eshi ovavaluli vomayambidido lwanima va ka mona oupeni ovo vavali kava li ve wete lela kutya ove na ongushu i fike peni kuJehova nosho yo naku va yandja. Ndele nande ongaho, etaleko laKalunga olo la fimana, ashike hashosho ovanhu vamwe tava diladila ile nokuli nghee omufiyekadi a li e litala ko. Mbela ito dulu okulongifa ehokololo olo u liyeleke ngeenge ou li meitavelo?
11. Oshike to lihongo mehokololo lomufiyekadi oo?
11 Eenghalo doye otashi dulika da kuma odikilila osho to yandje kuJehova. Omolwoukulupe ile okuhe na oukolele, efimbo olo vamwe hava longifa mokuudifa onghundana iwa olinini neenghono. Mbela ove na okukala ve udite kutya oilonga yavo inai wana okulopotwa? Nokuli nonande ino ngabekwa lelalela, otashi dulika u kale u udite kutya eenghendabala doye oda weda ko ashike shinini keevili adishe odo oshiwana shaKalunga hashi longifa omudo keshe mokulongela Kalunga. Natango, otwe lihonga mehokololo lomufiyekadi ohepele kutya Jehova oha didilike nokwa lenga oshilonga keshe osho hatu mu longele, unene tuu ngeenge otwe shi longa twa taalela eenghalo didjuu. Diladila kwaasho wa longela Jehova momukokomoko womudo wa ya. Mbela eevili dimwe odo wa longa moilonga yaye oda pula u ninge omaliyambo e likalekelwa? Ngeenge osho, kala wa shilipalekwa kutya Jehova okwa lenga osho we mu longela moule weevili odo. Ngaashi omufiyekadi ohepele, naave ngeenge owa ningi ashishe osho to dulu moilonga yaJehova, ou na omatomheno a kola okwiitavela kutya ou “li meitavelo.”
‘KUFA MO OMWENYO WANGE’
12-14. (a) Ongahelipi Elia a li a kwatwa komaliudo mai? (b) Oshike tashi dulika sha ningifa Elia a kale e udite ngaashi sha hokololwa?
12 Omuprofeti Elia okwa li omudiinini kuJehova nokwa li e na eitavelo la pama. Ndele pomhito imwe okwa li a teka omukumo nokwa li a pula Jehova e mu dipae, a ti: ‘Sha wana. Omwene, kufa mo omwenyo wange.’ (1 Eeh. 19:4) Ovo inava enda nale monghalo ya tya ngaho otashi dulika va tye kutya Elia okwa popya ‘eendjovo da puka’ meilikano laye. (Job 6:3) Ndele Elia okwa li a holola omaliudo aye olela. Didilika kutya Jehova okwa li e mu kwafela ponhele yoku mu tangunina eshi a hala okufya.
13 Oshike sha ningifa Elia a kale e udite ngaho? Efimbo linini komesho yaasho, Elia okwa li a longa oshikumwifilonga osho sha li sha ulika kutya Jehova oye Kalunga kashili, naasho osha li sha ningifa opo ovaprofeti vaBaal 450 va dipawe. (1 Eeh. 18:37-40) Elia otashi dulika a li e lineekela kutya oshiwana shaKalunga pomhito oyo otashi ka alukila kelongelokalunga lashili, ashike kasha li sha aluka. Ohambakainhu ikolokoshi Isebel oya li ya tuma etumwalaka kuElia kutya otai ningi omalongekido opo a dipawe. Molwaashi Elia okwa li a tila okufya, okwa li a faduka po a finda kolukadi a tauluka oshishiindalongo Juda a yuka mombuwa. — 1 Eeh. 19:2-4.
14 Eshi Elia a li oye aeke, okwa li a diladila koilonga yaye youprofeti oyo a li e wete itai ti sha. Okwa li a lombwela Jehova ta ti: “Ame ndi he dule ootate.” Eendjovo daye otadi ulike kutya okwa li e udite ehe na oshilonga a fa ondwi nomakipa ooxekulululwa ovo va fya. Otashi ulike kutya okwa li te liyeleke she likolelela komifikamhango daye nokwa li e litala ko kutya ina pondola sha noke na ongushu kuJehova ile kuumwe vali.
15. Kalunga okwa li a shilipaleka ngahelipi Elia kutya natango okwe mu lenga?
15 Omunaenghono adishe ka li a tala ko Elia ngaashi Elia a li e litala ko ye mwene. Elia okwa li natango e na ongushu momesho aKalunga, na Kalunga okwa li a katuka eenghatu opo e mu shilipaleke mwaasho. Kalunga okwa li a tuma omweengeli opo a pameke Elia. Okwa li yo e mu pa oikulya nokunwa oko kwa ningifa Elia a kale nomwenyo momukokomoko wolweendo lomafiku 40 okudja kolukadi a finda komhunda Horeb. Kakele kaasho, Kalunga okwa li a pukulula pahole etaleko laElia la puka olo kutya kape na Ovaisrael ovo va li ovadiinini kuJehova. Shididilikwedi, Kalunga okwa li e mu pa oilonga ipe, na Elia okwa li e i tambula ko. Elia okwa li a mona ouwa mekwafo laJehova nokwa li a shuna moshilonga shaye shouprofeti e na eenghono da pepalekwa. — 1 Eeh. 19:5-8, 15-19.
16. Kalunga okwe ku palula meenghedi dimwe dilipi?
16 Oshimoniwa shaElia otashi ku kwafele u tale ngeenge ou li meitavelo notashi ku linyengifa u kale u na etaleko liwa. Shotete, diladila keenghedi omo Jehova e ku palula. Mbela otashi dulika umwe womovapiya vaye, omukulunhuongalo ile Omukriste umwe a pyokoka, a li e ku kwafela pomhito yonhumba eshi wa li wa pumbwa ekwafo? (Gal. 6:2) Mbela owa palulwa nale pamhepo kOmbibeli, koishangomwa yetu yopaKriste nokokwoongala kweongalo? Oshikando tashi landula to ka mona ouwa muimwe yomeenghedi odo, dimbuluka kutya olyelye Odjo yashili yekwafo la tya ngaho nokwiilikana u mu pandule. — Eps. 121:1, 2.
17. Oshike Jehova a lenga movapiya vaye?
17 Oshitivali, didilika kutya etaleko lii otali dulu oku ku pukifa. Etaleko laKalunga li na sha nafye olo la fimana. (Lesha Ovaroma 14:4.) Jehova okwa lenga eliyandjo letu kuye noudiinini wetu; ihe tu valula she likolelela kwaasho hatu wanifa po moilonga yaye. Ngaashi ashike shi na sha nonghalo yaElia, naave otashi dulika wa longela Jehova oilonga ihapu shi dulife pwaasho to diladila. Otashi dulika pe na vamwe meongalo ovo va nwefwa mo nawa koilonga yoye nosho yo ovo ve li moshitukulwa sheni va uda oshili omolweenghendabala doye.
18. Oilonga oyo wa pewa kuJehova otai ulike shike?
18 Xuuninwa, tala ko oshilonga keshe osho sha dja kuJehova shi li euliko kutya oku li pamwe naave. (Jer. 20:11) Ngaashi Elia, otashi dulika u teke omukumo molwaashi oilonga yoye tai monika itai imike oiimati ile molwaashi u wete wa fa ito dulu okuhanga omalalakano oye amwe opamhepo. Ndele nande ongaho, natango oho kufa ombinga moshilonga shinene, osho keshe umwe womufye ta dulu oku shi longa shokuudifa onghundana iwa nokuhumbata edina laKalunga. Onghee hano, kala omudiinini. Opo nee ngaashi Jesus a popya, oto ka dula okuya “mehafo lOmwene woye.” — Mat. 25:23.
“EINDILO LEPONGO”
19. Omushangi wEpsalme 102 okwa li a taalela onghalo ilipi?
19 Omushangi wEpsalme 102 okwa li a wililwa po neenghono. Okwa li a wililwa po neenghono palutu ile pamaliudo noka li e na eenghono dokuungaunga nomaupyakadi aye. (Eps. 102:1) Eendjovo daye otadi ulike kutya okwa li ta yandje unene elitulemo kouyahame, kouwike waye nokomaliudo aye. (Eps. 102:4, 5, 7, 12) Okwa li a tomhwa filufilu kutya Jehova okwa hala oku mu ekelashi. — Eps. 102:11.
20. Ongahelipi eilikano tali dulu okukwafela umwe a kondjife omadiladilo mai?
20 Nonande omupsalme oo okwa li monghalo ya tya ngaho, okwa li a longifa onghalamwenyo yaye okutanga Jehova. (Lesha Epsalme 102:20-22.) Ngaashi twa mona mEpsalme 102, nokuli naavo ve na eitavelo otava dulu okukala va nyemata nohava kondjo opo vaha kale ashike tava yandje elitulemo komaliudo avo. Omupsalme oo okwa li e udite “ngaashi okadila ke likalela konduda,” a kundukidwa alushe komaupyakadi aye. (Eps. 102:8) Ngeenge naave oho kala u udite ngaho, mbubulila Jehova omutima woye ngaashi omupsalme a li a ninga. Omailikano omapongo, sha hala kutya eilikano loye, otali dulu oku ku kwafela u kondjife omadiladilo mai. Jehova okwa udaneka kutya “ote liameke komaindilo ovaefiwa, ndee ita dini omakweno avo.” (Eps. 102:18) Kala we lineekela meudaneko olo.
21. Ongahelipi umwe oo ta kondjo nomaliudo mai ta dulu okukala e na etaleko liwa?
21 Epsalme 102 ola ulika yo nghee to dulu okukala u na etaleko liwa. Omupsalme okwa li a ninga ngaho eshi a li a yukifa elitulemo laye kekwatafano laye naJehova. (Eps. 102:13, 28) Okwa li a mona ehekeleko mokushiiva kutya Jehova okwe lilongekida alushe okukwafela ovapiya vaye va pite momayeleko. Ngeenge omaliudo mai opakafimbo ohae ku imbi u ninge ngaashi wa hala moilonga yaJehova, ilikana kombinga yaasho. Ngeenge to ilikana ino pula ashike Kalunga e ku kwafele u mone epepelelo omolwomaupyakadi oo wa taalela ndele ilikana yo opo ‘edina lOmwene li udifwe.’ — Eps. 102:21, 22.
22. Ongahelipi keshe umwe womufye ta dulu okuhafifa Jehova?
22 Ohatu dulu okulongifa Ombibeli opo tu mone kutya otu li meitavelo notu na ongushu koshipala shaJehova. Oshoshili kutya itatu dulu okuxulifa po omaliudo aeshe mai ile etekomukumo monghalelo ei yoinima. Ndele nande ongaho, keshe umwe womufye ota dulu okuhafifa Jehova noku ka xupifwa eshi e lididimika noudiinini moilonga yaYe. — Mat. 24:13.