text:
Jesus okwe tu tulila po oshihopaenenwa shelininipiko
“Ame nde mu pa oshihopaelelwa, nye mu ninge yo ngaashi Ame nde mu ningila.” — JOH. 13:15.
1, 2. Jesus okwa li a honga ovayapostoli vaye oshilihongomwa shilipi moufiku waxuuninwa wonghalamwenyo yaye yokombada yedu?
JESUS okwa li pamwe novayapostoli vaye monduda yopombada muJerusalem moufiku waxuuninwa wonghalamwenyo yaye yokombada yedu. Fimbo va li tava li ouvalelo, Jesus okwa fikama ndele ta dula mo oshikutu shaye shokombada nokulimanga noshihaduku moshiya. Opo nee okwa li a tula omeva moshiyasha nokwa hovela okukosha eemhadi dovahongwa noku di pushula noshihaduku. Eshi a mana, okwa djala oshikutu shaye shokombada. Mbela omolwashike a li a longa oshilonga shelininipiko sha tya ngaho? — Joh. 13:3-5.
2 Jesus okwa ti: ‘Omu udite ko tuu eshi nde shi mu ningila? Hano ame Omwene nomuhongi weni fimbo nda kosha eemhadi deni, nanye yo mu nokukoshafana eemhadi; osheshi ame nde mu pa oshihopaelelwa, nye mu ninge yo ngaashi ame nde mu ningila.’ (Joh. 13:12-15) Eshi Jesus a katuka onghatu oyo yelininipiko, okwa li a honga ovayapostoli vaye oshilihongomwa osho va li itava ka dimbwa nosha li tashi ke va twa omukumo opo va kale ovalininipiki.
3. (a) Jesus okwa li a divilika ngahelipi peemhito dopavali kutya elininipiko ola fimana? (b) Oshike hatu ka kundafana moshitukulwa eshi?
3 Pefimbo opo eshi Jesus a kosha eemhadi dovahongwa vaye, hasho sha li oshikando shotete te va hongo kutya elininipiko ola fimana. Pomhito imwe eshi ovayapostoli vamwe va li tava tanguna shi na sha nokutya olyelye omunene mokati kavo, Jesus okwa li a kufa okaana noku ka kaleka ponho yaye, ndele te va lombwele ta ti: ‘Ou ta tambula okaana aka medina lange, aame ta tambula, naau ta tambula nge, oye ta tambula ou a tuma nge, osheshi ou munini womunye amushe, oye omunene.’ (Luk. 9:46-48) Lwanima eshi a li ta popi nOvafarisai ovo va li tava diladila kutya ova fimana ve dule vakwao, okwa ti: “Keshe ou te linenepeke ota ninipikwa, naau te lininipike ota ka nenepekwa.” (Luk. 14:11) Nopehe na omalimbililo, okwa hala ovashikuli vaye va kale ovalininipiki, sha hala kutya, vaha kale ve na ounhwa, tava diladila kutya ova fimana ve dule vakwao. Ngeenge otwa konakoneni noukeka oshihopaenenwa shaye shelininipiko, ohatu ka dula oku mu hopaenena. Ohatu ka mona yo kutya oukwatya oo ohau etele ouwa oo te u ulike nosho yo vamwe.
“INANDI SHUNA MONIMA”
4. Jesus okwa li a ulika ngahelipi kutya omulininipiki fimbo a li ine uya kombada yedu?
4 Omona waKalunga ewifa okwa kala omulininipiki nokuli nofimbo a li ine uya kombada yedu. Okwa kala omido dihapu pamwe naXe womeulu fimbo a li ine uya kombada yedu. Embo laJesaja ola popya shi na sha nekwatafano olo Omona a li e na naXe, la ti: “Omwene okwa pa nge elaka la [hongwa], opo ndi kale ndi nounongo okuyakula nokutwa ouladi ava va loloka; Oye ta pendula nge keshe ongula, ta pendula okutwi kwange, opo ndi ude ko panghedi yovalongwa. Omwene Kalunga okwa fitulula okutwi kwange, ame inandi anya, inandi shuna monima.” (Jes. 50:4, 5) Omona waKalunga okwa li omulininipiki nokwa li ha yandje elitulemo filufilu kwaasho Jehova e mu honga. Okwa li a halelela okuhongwa kuKalunga kashili. Okwa li yo a mona nghee Jehova a li a ulika elininipiko mokufila onghenda ovanhu ovalunde.
5. Jesus okwa li a ulika ngahelipi kutya omulininipiki noku shii kutya okwa ngabekwa eshi a li ta ungaunga nOndiaboli?
5 Havaengeli aveshe va li ovalininipiki ngaashi Jesus. Omweengeli oo a ninga Satana Ondiaboli ka li a hala okuhongwa kuJehova. Okwa li a kwatwa kounhwa nokwa li a hovela okukala e udite a fimana e dule vamwe nokwa tukululila Jehova oshibofa. Mepingafano naasho, Jesus ka li a hala okukala neenghonopangelo dihapu meulu di dule daKalunga noka li a hala oku di longifa nai. E li omweengeli omukulunhu Mikael, Jesus ka li a hala okuninga osho ehe na oufemba wokuninga eshi a li e na “eemhata naSatana omolwoshimhu shaMoses.” Ndele ponhele yaasho, Omona waKalunga okwa li a ulika kutya omulininipiki noku shii kutya okwa ngabekwa. Okwa li a efela oinima nehafo momake aJehova, oo e li Omutokoli Munenenene meshito alishe, oye a ungaunge noinima monghedi yaye nopefimbo laye. — Lesha Judas 9.
6. Jesus okwa li a ulika ngahelipi kutya omulininipiki eshi a dimina a ninge Messias?
6 Oinima oyo Jesus a li e li honga eshi a li meulu nopehe na omalimbililo oya li ya kwatela mo omaxunganeko e na sha nonghalamwenyo yaye yokombada yedu e li Messias. Ashike nande ongaho, Jesus okwa li a dimina e uye kombada yedu noku fye eli Messias omuudanekwa. Omolwashike mbela? Omuyapostoli Paulus okwa popya kutya elininipiko olo la li la kwafela Jesus, a ti: ‘Nande oye olupe laKalunga, ina hakana a kale a fa Kalunga, ndelenee okwe lidula ye mwene nokwa djala olupe lomupika nokufaafana novanhu.’ — Fil. 2:6, 7.
JESUS OKWA LI E ‘LININIPIKA’ ESHI A LI KOMBADA YEDU
7, 8. Jesus okwa li a ulika ngahelipi kutya omulininipiki eshi a li okaana nosho yo eshi a li ta wanifa po oukalele waye?
7 Paulus okwa popya shi na sha naJesus a ti: ‘Okwa li e lininipika ye mwene nokwa dulika fiyo omefyo, heeno, fiyo omefyo [komuti womahepeko, NW].’ (Fil. 2:8) Jesus okwa tula po oshihopaenenwa shelininipiko okudja kounona waye. Nonande okwa li ta tekulwa kuJosef naMaria, ovadali inava wanenena, okwa li ha “dulika kuvo” nelininipiko. (Luk. 2:51) Osho kashi fi tuu oshihopaenenwa sha denga mbada kounona ovo tava ka nangekwa noupuna kuKalunga omolwokudulika kovadali vavo nehalo liwa!
8 Eshi Jesus a ninga omukulunhu, okwa li a ulika kutya omulininipiki mokupitifa komesho okulonga ehalo laJehova, ndele halaye mwene. (Joh. 4:34) Eshi a li ta wanifa po oukalele waye, okwa li a longifa edina laKalunga nokuhonga ovanamitimadiwa kombinga yomaukwatya nelalakano laKalunga li na sha novanhu. Okwa li yo ha kala metwokumwe naasho a honga ovanhu kombinga yaJehova. Pashihopaenenwa, eshi a li ta hongo ovahongwa vaye nghee ve na okwiilikana, okwa li a hovela a ti: ‘Tate yetu ou u li meulu! Edina loye nali yapulwe.’ (Mat. 6:9) Kungaho, okwa li a honga ovashikuli vaye kutya okuyapulifa edina laJehova oshinima sha fimanenena, ndele naye mwene osho a li a ninga. Lwopexulilo loukalele waye wokombada yedu, okwa li a lombwela Jehova meilikano a ti: “Ame nde va shiivifa edina loye, ndele ohandi ke li shiivifa natango.” (Joh. 17:26) Shikwao vali, okwa kala ha yandje olupandu kuJehova omolwaashishe osho a li a dula okuwanifa po eshi a li kombada yedu. — Joh. 5:19.
9. Sakaria okwa li a xunganeka shike shi na sha naMessias, na Jesus okwa li a wanifa po ngahelipi exunganeko olo?
9 Sakaria okwa li a xunganeka shi na sha naMessias, a ti: “Hafa unene, ove omona okakadona kaSion, nyakukwa pombada, omona okakadona kaJerusalem! Tala, ohamba yoye te uya kuove! Ye omuyuki nomufindani, Ye omulixupipiki, ndee ta londo okambulu, okambulwena kokambulu okakadi.” (Sak. 9:9) Osho osha li sha wanifwa eshi Jesus a li a ya kuJerusalem fimbo Opaasa yomo 33 O.P. inai fika. Eshi a li te uya muJerusalem, eemhunga dovanhu oda li da yala oikutu yado nosho yo oixwa mondjila. Ovanhu aveshe ova li va hafa eshi va uda kutya Jesus ote uya moshilando osho. Jesus okwa li e lininipika, nonande ovanhu ova li tave mu tange e li Ohamba yavo. — Mat. 21:4-11.
10. Jesus okwa li a ulika shike eshi a dulika fiyo omefyo?
10 Eshi Jesus Kristus a li kombada yedu, okwa li a ulika kutya omulininipiki nokwa li a dulika fiyo omefyo komuti womahepeko. Kungaho, okwa li a ulika kutya ovanhu otava dulu okukanyatela oudiinini wavo kuJehova nonande ova shakeneke omayeleko madjuu neenghono. Okwa li yo a nyaneka pomutenya oipupulu yaSatana oyo kutya ovanhu otava longele Jehova omolwomatomheno okuliholamwene. (Job 1:9-11; 2:4) Eshi Kristus a dulika filufilu kuXe, okwa ulika kutya Xe oku na oufemba wokukala omupangeli nonokutya onghedi yaYe yokupangela oya denga mbada. Nopehe na omalimbililo, Jehova okwa li a hafa eshi Omona waye omulininipiki a kanyatela oudiinini. — Lesha Omayeletumbulo 27:11.
11. Ekuliloyambo laJesus Kristus ole shi ninga tashi shiiva opo ovo ve mu itavela va kale ve na eteelelo lilipi?
11 Efyo laJesus ole shi ninga tashi shiiva opo ovanhu va kulilwe moulunde nefyo. (Mat. 20:28) Omolwekuliloyambo olo, Jehova ohe tu dimine po omatimba etu metwokumwe noiteelelwa yaye youyuki, nomolwalo otu na etimaumbwile loku ka kala nomwenyo fiyo alushe. Paulus okwa ti: “Oshilonga shouyuki shaumwe tashi etele ovanhu aveshe eyukipalifo lomwenyo.” (Rom. 5:18) Efyo laJesus ole shi ninga tashi shiiva opo Ovakriste ovavaekwa va kale ve na eteelelo lokuya meulu nopo “eedi” dimwe di ka kale nomwenyo fiyo alushe kombada yedu. — Joh. 10:16; Rom. 8:16, 17.
“MOMUTIMA ONDE LININIPIKA”
12. Jesus okwa li a ulika ngahelipi kutya omulininipiki noku na omwenyo muwa mokuungaunga novanhu inava wanenena?
12 Jesus okwa shiva aveshe ovo hava ‘longo nova lolokifwa’ ve uye kuye. Okwa ti: “Litwikeni ondjoko yange nye mu lilonge kuame, osheshi Aame omunambili momutima onde lininipika; ndee tamu limonene eemwenyo deni etulumuko.” (Mat. 11:28, 29) Oukwatya waJesus welininipiko nomwenyo muwa owe mu ningifa a kale ehe na onhondo noku kale ha kenukile ovanhu inava wanenena. Ka li ha teelele ovahongwa vaye va ninge shihapu shi dulife pwaasho tava dulu. Ndele okwa li he va pandula noku va twa omukumo. Ka li he va ningifa va kale ve udite va fa vehe na eendunge ile vehe na oshilonga, noka li omukwanyanya nandenande. Ponhele yaasho, okwa li e va shilipaleka kutya ngeenge ove lihongo kuye nokutula moilongo osho ve lihonga, otava ka tulumukifwa molwaashi ondjoko nomutengi waye omupu. Nomolwaasho, ovanhu aveshe kutya nee ovalumenhu, ovakainhu, ovanyasha ile ovanamido ova li hava kala va manguluka ngeenge ve li naye. — Mat. 11:30.
13. Oshike tashi ulike kutya Jesus okwa li ha kenukile ovanhu ovo tava mono oixuna?
13 Jesus okwa li ha kenukile ovanhu vongaho ovo va li tava mono oixuna nokwa li ha ningi keshe osho ta dulu opo e va kwafele. Pashihopaenenwa, okwa li a shakena novalumenhu vavali ovapofi popepi naJeriko ovo va li hava ehela, nedina laumwe ola li Bartimeus. Ovalumenhu ovo ova li tava pula Jesus e va kwafele, ndele ovanhu ovo va li po ova li ve va hanyena va mwene. Nonande osha li shipu kuJesus e lidimbike ovapofi ovo, ka li e shi ninga. Molwaashi okwa li e va kenukila, okwa pula va etwe kuye ndele te va twikulula. Jesus okwa li ha hopaenene Jehova mokuulika kutya omulininipiki noha kenukile ovanhu ovalunde. — Mat. 20:29-34; Mark. 10:46-52.
‘OU TE LININIPIKE, OTA NENEPEKWA’
14. Elininipiko laJesus ola etifa omauwa elipi?
14 Jehova okwa li ha kala a hafa eshi Omona waye ta dulika nelininipiko. Kakele kaasho, oikala yaJesus yelininipiko oya li hai ningifa ovanhu vahapu va kale ve udite ombili nova hafa. Ovahongwa ova li va tuwa omukumo nokuhekelekwa molwaashi Jesus okwa li ha ungaunga navo nelininipiko nonomwenyo muwa. Okwa li e va kwafela va ninge exumokomesho lopamhepo okupitila moshihopaenenwa shaye shiwa, moku va honga noku va pandula. Ovanhu vongaho ova li va mona ouwa melininipiko laJesus molwaashi okwa li e va kwafela, e va honga noku va twa omukumo. Aveshe ovo ve na eitavelo mekuliloyambo laJesus otava ka mona omauwa taa kalelele.
15. Ouwa ulipi Jesus a mona omolwelininipiko laye?
15 Mbela Jesus okwa li ngoo a mona ouwa washa mokukala e lininipika? Jesus naye okwa li a wanifilwa eendjovo odo a li a lombwela ovahongwa vaye a ti: ‘Ou te lininipike, ota nenepekwa.’ (Mat. 23:12) Ngahelipi mbela? Paulus okwe shi yelifa eshi a ti kutya Kalunga okwa “lenga [Jesus], nokwe mu luka edina li li kombada yomadina aeshe, opo aveshe ve nokutwa eengolo medina laJesus naava vomeulu novokombada yedu naava vokoshi yedu, nelaka keshe li nokufimaneka Kalunga Xe nokuhepaulula, kutya Jesus Kristus Oye Omwene.” Hano, osha yela kutya Jehova okwa li a nenepeka Omona waye eshi e mu pa eenghonopangelo meulu nokombada yedu omolwelininipiko noudiinini waye. — Fil. 2:9-11.
JESUS OTA KA “KONDJELA OSHILI NELININIPIKO”
16. Oshike tashi ulike kutya Omona waKalunga ota ka kala alushe omulininipiki?
16 Omona waKalunga ota ka twikila okuulika elininipiko fiyo alushe. Omupsalme umwe okwa xunganeka shi na sha naashi Jesus ta ka katukila onghatu ovatondi vaKalunga e li Ohamba meulu, a ti: “Kala omunelao mokufinda. Kondjela oshili nelininipiko nouyuki.” (Eps. 45:5) Eshi Jesus Kristus te ke uya okulwa oita yaHarmagedon, ota ka popila ovalininipiki, ovo ve hole oshili nouyuki. Oshike ta ka ninga po pexulilo lepangelo laye lomido eyovi, eshi ta ka kala “a hanauna po elelo alishe nepangelo neenghono adishe”? Mbela ota ka ulika ngoo elininipiko natango? Osho naanaa. Ota ka ulika elininipiko eshi ta ka ‘yandja ouhamba kuXe.’ — Lesha 1 Ovakorinto 15:24-28.
17, 18. (a) Omolwashike sha fimanenena okuhopaenena oukwatya waJesus welininipiko? (b) Oshike tashi ka kundafanwa moshitukulwa tashi landula?
17 Mbela nafye ohatu hopaenene ngoo Jesus mokukala ovalininipiki? Eshi Jesus Kristus te ke uya e li Ohamba poita yaHarmagedon, ota ka xupifa ashike ovo ve hole ouyuki nove li ovalininipiki. Onghee hano, otwa pumbwa okukala ovalininipiki filufilu ngeenge otwa hala oku ka xupa poita oyo. Kakele kaasho, ohatu dulu okumona ouwa muhapu nokukwafela yo vamwe va mone ouwa ngeenge otwa hopaenene oukwatya waJesus welininipiko.
18 Ndele oshike tashi dulu oku tu kwafela opo tu hopaenene oukwatya waJesus welininipiko? Oshike tashi ke tu kwafela tu kale ovalininipiki nonande peemhito dimwe ihashi kala shipu? Omapulo oo otaa ka nyamukulwa moshitukulwa tashi landula.


c: text/html

text:
“Omushima ta itavele ondjovo keshe”
“Omushima omunhu oo iha lesha nandenande oifokundaneki; nomushima kamana oyou ha itavele keshe osho a lesha molwaashi ashike shi li moshifokundaneki.” —Eendjovo odo oda popiwa komunandjokonona nomushangi umwe Omugerman wedina August von Schlözer oo a li ko (okudja 1735-1809).
OULE womido di dulife 200 da pita, ovanhu kava li have lineekele keshe shimwe sha shangwa moifokundaneki. Nafye kunena inatu pumbwa okwiitavela keshe shimwe osho hatu lesha ile tu wete shi li kointaneta. Kointaneta oku na omauyelele mahapu neenghono, noinima yopauteknologi oye shi ningifa shipu okumona omauyelele a tya ngaho. Ouyelele muhapu owoshili, tau longo noinau nyika oshiponga, ashike muhapu kau fi woshili, wongaho nowa nyika oshiponga. Nomolwaasho otu na okuhoolola pandunge osho hatu lesha. Ngeenge vamwe va hovele okulongifa ointaneta, ohava diladila kutya ouyelele keshe owoshili molwaashi ou li kointaneta ile molwaashi ove u tuminwa kukaume kavo mo-e-mail. Otashi dulika va itavele ehokololo nokuli nonande oli liwetikile lela kutya kali fi loshili. Ashike Ombibeli oye tu londwela ya ti: “Omushima ta itavele ondjovo keshe, ndelenee [omunamayele] ta diinine eenghatu daye.” — Omayeletumbulo 14:15.
Mepingafano nomushima ile elai olo hali itavele keshe osho tali udu, otu na okukala ovanaendunge. Ngeenge otu li ovanaendunge ohatu ka kala twa lungama nohatu ka itavela ashike osho tu na oushili kutya oshoshili. Itatu ka kengelelwa nokwiitavela omahokololo oipupulu oo hatu lesha kointaneta, kashi na nee mbudi kutya okwa tandavela shi fike peni. Oshike tashi dulu oku ku kwafela u kale omunaendunge? Tete, lipula kutya: ‘Mbela ehokololo olo ola dja konhele yokointaneta yopambelewa noi shii okulineekelwa? Ile ola dja konhele yokointaneta oko keshe umwe ta dulu okushanga ko omadiladilo aye ile nokuli la dja kodjo ihe shiivike? Mbela ope na onhele imwe yokointaneta i shii okulineekelwa ya popya shi na sha nehokololo olo kutya oloipupulu?’ * (Tala eshangelo lopedu.) Ngeenge osho, longifa ‘eendunge’ dokuyoolola. (Omayeletumbulo 7:7) Ngeenge eenghundana donhumba otadi monika da fa itadi dulu okwiitavelwa, otashi dulika osho shi li ngaho. Shikwao vali, ngeenge owa lesha eenghundana dii kombinga yavamwe, diladila kutya olyelye ta ka mona mo ouwa ngeenge ehokololo olo ola tandavele nomolwashike omunhu wonhumba tashi dulika a hala li tandavele.
MBELA OHO TAMBEKIDA ALUSHE OMATUMWALAKA OPA-EMAIL?
Ovanhu vamwe otashi dulika va tambekide eenghundana kukeshe oo tava dulu oku di tumina nopehe na okutala ngeenge ehokololo oloshili ile okudiladila kutya oshike tashi dulu okuningwa po ngeenge ove di tumu. Otashi dulika omolwaashi hava kala va hala okukala tava pewa elitulemo nova hala ovo va kundaneke tete. (2 Samuel 13:28-33) Ashike omunhu omunaendunge oha diladila kombinga youpyakadi oo tau dulu okuholoka po. Pashihopaenenwa, otashi dulu okunyona po edina liwa laumwe ile lehangano lonhumba.
Omunhu oo ta tumu eenghundana otashi dulika aha tale ngeenge odoshili ngoo molwaashi okuninga ngaho otaku mu pula efimbo lihapu neenghendabala. Oha diladila kutya ovo ta tumine ovo nava tale ngeenge eenghundana odo odoshili. Ashike navo efimbo lavo ola fimana. (Ovaefeso 5:15, 16) Onghee hano, ponhele yokutumina vamwe oinima oyo naave uhe na oushili muyo, oshixwepo okudiladila kutya, “Ngeenge osha limbililika nge, ondi na oku shi dima mo.”
Lipula kutya: ‘Mbela ohandi tambekida alushe omatumwalaka? Mbela ope na efiku limwe nda li nda yandja ombili kwaavo handi tumine molwaashi nde va tumina omauyelele a puka ile nokuli ehe fi oshili? Mbela onda lombwelelwe kuumwe ndihe mu tumine vali omatumwalaka a tya ngaho?’ Dimbuluka kutya, ngeenge ookaume koye navo ove na ee-e-mail, navo otava dulu okulongifa ointaneta, na haave to va kongele ko koinima oyo ve na ohokwe muyo. Inava pumbwa okuyakula onduba yee-e-mail odo da kwatela mo omahokololo oiyolifa, ouvidio ile omafano. Kashi li yo pandunge okutumina vamwe oinima oyo wa kwata ile omadidilikoshango oipopiwa yopaMbibeli. * (Tala eshangelo lopedu.) Dimbuluka yo kutya ngeenge omunhu okwa ningi omapekaapeko ye mwene, ta kongo eevelishe dOmbibeli ile te lilongekidile oku ka nyamukula pokwoongala, ota ka mona ouwa shi dulife ngeno owe mu tuminine ouyelele wa tya ngaho.
Oshike u na okuninga ngeenge owa mono ouyelele wonhumba kointaneta oo tau popi oipupulu inyanyalifa kombinga yehangano lEendombwedi daJehova? Henuka diva oipupulu ya tya ngaho, ino i itavela. Kashi li pandunge okulombwela vamwe kombinga yoipupulu oyo wa lesha ile u va pule omayele molwaashi okuninga ngaho otaku ka tandavelifa ashike ouyelele oo wa nyika oshiponga. Ngeenge owa mona sha kointaneta she ku limbililika, pula Jehova e ku pe ounongo nokupopya novamwatate ovo va pyokoka. (Jakob 1:5, 6; Judas 22, 23) Inatu kala twa kumwa ngeenge vamwe tava popi oipupulu kombinga yEendombwedi daJehova. Ovanhu ova li yo va popya oipupulu kombinga yaJesus, nokwa li a londwela ovahongwa vaye kutya ovatondi vavo otave ke va hepeka noku va ‘popila mowii aushe nokufufya’ omolwavo. (Mateus 5:11; 11:19; Johannes 10:19-21) Onghee hano, ngeenge owa lungama noho diladila pandunge, oto ka dula okudidilika mo kutya omunhu wonhumba ota popi oipupulu nota kendabala okupukifa vamwe. — Omayeletumbulo 2:10-16.
ULIKA KUTYA OWA FIMANEKA VAMWE
Otu na yo okukala twa lungama tuha tandavelife eenghundana kombinga yovamwatate ile oimoniwa oyo twa uda. Ope na omafimbo amwe hashi kala inashi yuka ile shihe li pahole okutandavelifa ouyelele nokuli nonande owoshili. (Mateus 7:12) Pashihopaenenwa, kashi li pahole notashi teya omukumo okutandavelifa omauyelele itaa tungu e na sha navamwe. (2 Ovatessaloniki 3:11; 1 Timoteus 5:13) Omauyelele amwe otashi dulika yo e li oiholekwa. Ovanhu otashi dulika va hala oku ka holola ouyelele wa tya ngaho lwanima ile monghedi yonhumba yokondadalunde. Onghee hano, otu na okukala twa fimaneka oufemba wavo wokutokola kutya onaini nongahelipi ouyelele oo tau ka hololwa. Kakele kaasho, ngeenge otwa tandavelifa ouyelele oo pefimbo olo halo wa li wa ufilwa, ohatu yahameke vamwe neenghono.
Kunena eenghundana ohadi tandavele diva neenghono, kutya nee odoshili ile odoipupulu, da fimana ile inadi fimana, diwa ile da nyika oshiponga. Nokuli nonande owa tumina ashike omunhu umwe etumwalaka, omunhu oo ota dulu oku li tumina kovanhu vahapu mounyuni meni ashike leesekonde dinini. Onghee hano, ino mona ashike ouyelele wonhumba ove divadiva owe u tumina ovo u shii. Nonande ohole ohai ‘itavele aishe’ noihai limbililwa omalinyengotomheno avamwe, katu na okukala ovashima nokwiitavela eenghundana nehokololo keshe tali monika litunhula. (1 Ovakorinto 13:7) Inatu itavela nandenande oipupulu kombinga yehangano laJehova nosho yo yovamwatate ovaholike. Dimbuluka kutya ovo hava hovele okutandavelifa oipupulu ya tya ngaho otava hafifa Satana Ondiaboli, ‘xe yoipupulu.’ (Johannes 8:44) Onghee hano, natu kaleni ovanaendunge nokudiladila alushe pandunge kombinga yanghee hatu longifa omauyelele mahapu oo hatu mono efiku keshe. Ombibeli oya ti kutya “ovashima tava fyuulula oulai, ndelenee eshiivo olo oshikoroni shovanamayele.” — Omayeletumbulo 14:18.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Wanifa po oshinakuwanifwa shoye u li omuudifi wevaengeli
“Longa oshilonga shomuudifi wevangeli, wanifa nawa oshilongayakulo shoye.” — 2 TIM. 4:5.
1. Omolwashike taku tiwa kutya Jehova oye Omuudifi wevaengeli wotetetete nokwa tongomana?
OMUUDIFI wevaengeli omunhu oo ha lombwele vamwe onghundana iwa. Jehova Kalunga oye Omuudifi wevaengeli wotetetete nokwa tongomana. Diva ashike konima younashibofa wovakulunhu vetu votete, Jehova okwa li a shiivifa onghundana iwa kutya eyoka, olo li li Satana Ondiaboli, otali ka hanaunwa po. (Gen. 3:15) Momukokomoko womido omafele da pita, Jehova okwa li a nwefa mo ovalumenhu ovadiinini va shange ouyelele u na sha nanghee ta ka yapulifa edina laye, nghee ta ka xulifa po omaupyakadi oo a etifwa kuSatana nosho yo nghee ovanhu tava ka mona eemhito odo da xutwifwa kuAdam naEva.
2. (a) Onghandangala ilipi ovaengeli ohava dana moshilonga shokuudifa evaengeli? (b) Oshihopaenenwa shilipi Jesus a tulila po ovaudifi vevaengeli?
2 Ovaengeli navo ove li ovaudifi vevaengeli. Ohava shiivifa onghundana iwa nohava kwafele vamwe ve i tandavelife. (Luk. 1:19; 2:10; Oil. 8:26, 27, 35; Eh. 14:6) Ndele mbela ongahelipi shi na sha nomweengeli omukulunhu Mikael? Eshi Jesus a li kombada yedu, okwa li a tulila po ovaudifi vevaengeli vopanhu oshihopaenenwa shanghee ve na okuudifa mokukala a pitifa komesho okutandaveleka onghundana iwa monghalamwenyo yaye. — Luk. 4:16-21.
3. (a) Onghundana iwa ilipi hatu tandaveleke? (b) Omapulo elipi tu na okulipula tu li ovaudifi vevaengeli?
3 Jesus okwa lombwela ovalongwa vaye va kale ovaudifi vevaengeli. (Mat. 28:19, 20; Oil. 1:8) Omuyapostoli Paulus okwa ladipika omulongi pamwe naye, Timoteus, a ti: “Longa oshilonga shomuudifi wevangeli, wanifa nawa oshilongayakulo shoye.” (2 Tim. 4:5) Onghundana iwa ilipi oyo hatu tandaveleke tu li ovashikuli vaJesus? Oya kwatela mo oumbangi oo tau tu shilipaleke kutya Tate yetu womeulu, Jehova, oku tu hole. (Joh. 3:16; 1 Pet. 5:7) Jehova ota ka ulika ohole yaye okupitila mOuhamba waye. Onghee hano, ohatu lombwele vamwe nehafo kutya, aveshe ovo hava dulika kepangelo lOuhamba waKalunga, hava dulika kuye nohava longo osho sha yuka otava dulu okukala ve na ekwatafano liwa naye notava ka kala ookaume kaye. (Eps. 15:1, 2) Jehova okwa lalakanena okuxulifa po okumona oixuna akushe nota ka xulifa po yo ouyahame oo hau etifwa kokudimbuluka okumona oixuna oko twa pita mu ko. Oyo kai fi tuu onghundana iwa! (Jes. 65:17) Molwaashi otu li ovaudifi vonghundana iwa, natu ka kundafaneni omanyamukulo omapulo aa avali a fimanenena: Omolwashike sha fimanenena opo ovanhu va ude onghundana iwa kunena? Nongahelipi hatu dulu okuwanifa po nomupondo oshilonga shetu tu li ovaudifi vevaengeli?
OMOLWASHIKE OVANHU VA PUMBWA OKUUDA ONGHUNDANA IWA?
4. Oinima ihe li paushili ilipi ovanhu omafimbo amwe hava popi shi na sha naKalunga?
4 Diladila nee ngeno wa lombwelwa kutya xo noukwaneumbo weni aushe ove ku ekelashi. Natu tye nee ovo tava ti kutya ove mu shii otava ti ke na ko nasha naave, omukwanyanya nohe ku ngungunine osho shiwa. Vamwe otashi dulika nokuli ve ku itavelife kutya itashi kwafa sha okukendabala okukala u na ekwatafano naxo molwaashi okwa fya. Sha faafana, vahapu ova lombwelwa oinima ya fa oyo shi na sha naKalunga. Ova lombwelwa kutya Kalunga itava dulu oku mu shiiva ile kutya omukwanyanya. Pashihopaenenwa, ovawiliki vamwe vomalongelokalunga ohava hongo ovanhu kutya Kalunga ota ka hepeka ovakolokoshi monhele yonhumba fiyo alushe. Vamwe ohava pe Kalunga oushima omolwokumona oixuna oko haku etifwa koiponga yopaushitwe. Nonande moiponga ya tya ngaho ohamu file ovanhu ovo hava longo ouwa nosho yo ovo hava longo owii, ohaku tiwa ashike oya etifwa kuKalunga.
5, 6. Ehongo loevolusi nosho yo omahongo makwao oipupulu okwa kuma ngahelipi ovanhu?
5 Vamwe ohava ti kutya Kalunga ke ko. Moshinima eshi, natu ka kundafaneni shi na sha nehongo loevolusi. Vahapu ovo va itavela mehongo olo ohava ti kutya kaku na Omushiti, oinima i na omwenyo oya holoka po ashike kuyo vene. Vamwe ohava ti nokuli kutya ovanhu navo oinamwenyo ashike yoludi limwe nomolwaasho kashi na oku tu limbililika ngeenge omunhu ta katuka monghedi ya fa yoshinamwenyo. Ohava ti yo kutya ovo hava fininike vakwao otava shikula ashike vati eemhango domeshito. Onghee hano, itashi kumwifa eshi ovanhu vahapu ova itavela kutya okuhenouyuki kaku na fiku naku ka xule po. Nomolwaasho ovo va itavela mehongo loevolusi kave na eteelelo la sha.
6 Nopehe na omalimbililo, ehongo loevolusi nosho yo omahongo oipupulu omalongelokalunga okwa kwatelwa moinima oyo hai nyikifa ovanhu oluhodi momafiku aa axuuninwa. (Rom. 1:28-31; 2 Tim. 3:1-5) Omahongo opanhu a tya ngaho itaa etele ovanhu onghundana iwa yashili notai kalelele. Ndele ponhele yaasho, ngaashi omuyapostoli Paulus a popya, ovanhu ova “laula meendunge davo ndele ve li kokule nomwenyo womuKalunga” omolwomahongo oipupulu. (Ef. 4:17-19) Shimwe vali, ehongo loevolusi nomahongo makwao oipupulu ohaa imbi ovanhu va tambule ko onghundana iwa oyo ya dja kuKalunga. — Lesha Ovaefeso 2:11-13.
7, 8. Ovanhu ove na okuninga shike ngeenge ova hala okuuda ko nawa onghundana iwa?
7 Opo ovanhu va dule okuhanganifwa vali naKalunga, ove na tete okukala va tomhwa kutya oko e li nonokutya ope na omatomheno mawa okweehena popepi naye. Nongeenge otwe va ladipike va konakone eshito laJehova otashi ke va kwafela va mone eshiivo la tya ngaho. Ngeenge ovanhu ova konakona eshito va manguluka, otave ke lihonga shi na sha nounongo waKalunga nosho yo eenghono daye. (Rom. 1:19, 20) Opo tu kwafele ovanhu va mone kutya Omushiti wetu Munenenene okwa pondola shi fike peni, ohatu dulu okulongifa oumbo ngaashi: Was Life Created? nosho yo The Origin of Life—Five Questions Worth Asking. Ndele nande ongaho, okukonakona eshito olo alike itaku ka nyamukula omapulo amwe oo a limbilika unene ovanhu ngaashi: Omolwashike Kalunga a efela okumona oixuna ku kale po? Elalakano laKalunga olashike li na ko na sha nedu? Mbela Kalunga oku na ko ngoo nasha naame pauhandimwe?
8 Okukonakona Ombibeli oko ashike taku dulu okukwafela ovanhu va ude ko nawa onghundana iwa i na sha naKalunga nosho yo omalalakano aye. Katu na tuu oufembanghenda munene wokukwafela ovanhu va mone omanyamukulo komapulo avo! Ndele opo tu hange omitima dovapwilikini, otwa pumbwa okuninga shihapu shihe fi ashike oku va pa ouyelele. Otu na oku va tomha va itavele. (2 Tim. 3:14) Ohatu ka dula okupondola mokuninga ngaho ngeenge otwa shikula oshihopaenenwa shaJesus. Omolwashike Jesus a li ha pondola neenghono? Etomheno limwe ololo kutya okwa li ha longifa omapulo noukeka. Ongahelipi hatu dulu oku mu hopaenena?
OVAUDIFI VEVAENGELI OVO HAVA PONDOLA OHAVA LONGIFA OMAPULO NOUKEKA
9. Oshike tu na okuninga ngeenge otwa hala okukwafela ovanhu pamhepo?
9 Ngaashi Jesus, omolwashike tu na okulongifa omapulo moilonga yetu yokuudifa evaengeli? Diladila shi na sha nonghalo ei: Otashi dulika ndokotola e ku lombwele kutya oku ku na onghundana iwa. Noudu woye otau ka veluka ngeenge okwe ku tande etando la kwata moiti. Otashi dulika u mu itavele. Ndele ongahelipi ngeenge okwa ningi eudaneko olo fimbo ine ku pula sha shi na sha noukolele woye? Otashi dulika uha ka kale we mu lineekela. Kashi na nee mbudi kutya ndokotola okwa pyokoka shi fike peni, oku na oku ku pula omapulo onhumba nokupwilikina komadidiliko oo to mu lombwele fimbo ine ku kwafela. Sha faafana, ngeenge otwa hala okukwafela ovanhu va tambule ko onghundana iwa yOuhamba, otu na okukulika ounghulungu wokupula omapulo. Ngeenge otwa shiiva kutya omunhu oku li monghalo yopamhepo ya tya ngahelipi opo ashike hatu ka dula oku mu kwafela.
Opo tu hange omitima dovapwilikini vetu, otu na oku va kwafela va tomhwe kwaasho hatu va hongo
10, 11. Oshike hatu ka pondola ngeenge otwa hopaenene onghedi yaJesus yokuhonga?
10 Jesus okwa li e shii kutya omapulo a hoololekeka ihaa kwafele ashike omuhongi e li honge kombinga yomuhongwa ndele oku mu kwafela yo naye a kufe ombinga meenghundafana. Pashihopaenenwa, eshi Jesus a li a hala okuhonga ovahongwa vaye oshilihongomwa shi na sha nelininipiko, okwa li e va pula tete epulo olo tali va kwafele va diladile. (Mark. 9:33) Opo Jesus a honge Petrus a dule okutomhafana she likolelela komafinamhango, okwa li e mu pula epulo olo tali mu ningifa a fike pexulifodiladilo li li mondjila. (Mat. 17:24-26) Pomhito imwe vali, Jesus okwa li a hala okushiiva osho shi li momitima dovahongwa vaye moku va pula omapulo onhumba opo a mone kutya ove na etaleko la tya ngahelipi. (Lesha Mateus 16:13-17.) Jesus okwa li a ninga shihapu shihe fi ashike okuyandja ouyelele mokulongifa omapulo nomatyekosha. Okwa li ha hange omitima dovanhu nohe va kwafele va katuke metwokumwe nonghundana iwa.
11 Ngeenge otwa hopaenene Jesus mokulongifa omapulo noukeka, ohatu ka pondola moinima yopatatu. Ohatu ka mona nghee hatu dulu okukwafela ovanhu monghedi ya denga mbada, okutwikila eenghundafana naavo hava kala va hala oku di kangheka nosho yo okuhonga ovalininipiki nghee tava dulu okumona ouwa. Ndele diladila shi na sha neenghalo dopatatu odo tadi ulike nghee hatu dulu okulongifa omapulo monghedi tai pondola.
12-14. Ongahelipi to dulu okukwafela okaana koye ka kale haka udifile vamwe onghundana iwa ka manguluka? Yandja oshihopaenenwa.
12 Onghalo yo-1: U li omudali oshike to ka ninga po ngeenge okaana koye kepupi lomido omulongo nasha oke ku hololele kutya oka hala oku ka popila eitavelo lako mokulombwela ovanafikola vakwao kutya oku na Omushiti, ndele oka tila? Nopehe na omalimbililo, oto ka kala wa hala oku ka kwafela ka kale ke na omukumo wokuudifa onghundana iwa. Ponhele yoku ka kembaula ile yoku ka pa omayele meendelelo, omolwashike ito hopaenene oshihopaenenwa shaJesus noku ka pula omapulo oo e na sha netaleko lako? Ndele mbela osho oto ke shi ninga ngahelipi?
13 Konima eshi mwa lesha oitukulwa yonhumba mokambo The Origin of Life—Five Questions Worth Asking, oto dulu oku ka pula kutya ouyelele ulipi ke wete tau pendula ohokwe oo ka hala oku ka tomhafana navo. Ka ladipika ka kale ke na omatomheno oo taa ulike kutya oshike she ka tomha ka kale ka itavela mOmushiti nomolwashike ka hala okulonga ehalo laKalunga. (Rom. 12:2) Ka yelifila yo kutya omatomheno ako inaa pumbwa okukala a fa oye filufilu.
14 Yelifila yo okamona koye kutya ota ka dulu okuhopaenena euliko olo mwa ninga nako eshi taka ka tomhafana novanafikola vakwao. Kungaho, omunyasha oo ota dulu okulesha pamwe novanafikola vakwao ouyelele wonhumba moshileshomwa shonhumba, opo nee te va pula omapulo e na sha netaleko lavo. Pashihopaenenwa, ota dulu okupula omunafikola mukwao a leshe oshimhungu osho shi li pepandja 21 lokambo Origin of Life. Opo nee omunyasha oo ota dulu okupula kutya, “Mbela oshoshili ngoo kutya o-DNA ohai dulu okutuvikila ouyelele muhapu i dule eekombiyuta adishe mounyuni?” Oshi na oupu omunafikola a tye, heeno. Omunyasha ota ka pula vali kutya, “Ngeenge osho shi li ngaho, mbela kashi li pandunge okwiitavela kutya ngaashi ashike pe na oo a longa okombiyuta ope na yo oo a shita o-DNA?” Opo u kwafele okamona koye ka kale haka kundafana navamwe shi na sha neitavelo lako ka manguluka, oto dulu okukala ho lideula po nako poitukulwa yonhumba. Ngeenge owa deula okaana koye ka kale haka longifa omapulo noukeka, otashi ke ka kwafela ka wanife po oshilonga shako ke li okaudifi kevaengeli.
15. Ongahelipi hatu dulu okulongifa omapulo opo tu kwafele omunhu oo ina itavela muKalunga?
15 Onghalo onhi-2: Moilonga yetu yokuyandja oundombwedi ohatu shakeneke mo ovanhu ovo vehe shii ngeenge Kalunga oko tuu e li shili. Pashihopaenenwa, otashi dulika omunhu e tu lombwele kutya ina itavela muKalunga. Ndele ponhele yokweefa osho shi xulife po eenghundafana deni, oto dulu oku mu pula nefimaneko kutya okwa kala ina itavela muKalunga oule wefimbo li fike peni noshike she mu ningifa aha itavele muKalunga. Konima eshi wa pwilikina kenyamukulo laye noku mu pandula eshi a diladila moule oshinima osho, oto dulu oku mu pula ngeenge otashi dulu okulesha ouyelele oo tau ulike kutya oku na Omushiti. Ngeenge oku na ehalo, ohatu dulu oku mu pa okambo Was Life Created? ile okambo The Origin of Life—Five Questions Worth Asking. Okupula omapulo nelungi nononghenda otashi dulu okuhemuna omutima womunhu a tambule ko onghundana iwa.
16. Omolwashike inashi wana komukonakoni okunyamukula ashike osho sha shangwa moshishangomwa osho tamu konakona?
16 Onghalo onhi-3: Ngeenge hatu konakona naumwe, oshipu oku mu efa a kale ashike ta yandje omanyamukulo ngaashi naanaa e li membo olo hatu konakona. Ndele ngeenge otwa ningi ngaho, ohatu ka imba omunhu a tya ngaho a kule pamhepo. Omolwashike hatu tile ngaho? Omolwaashi ngeenge omuhongwa oha nyamukula ashike nopehe na okudilonga komanyamukulo aye, oshi na oupu aha kale e udite ko oshili yopamhepo moule. Ngeenge okwa shakeneke omapataneko, ota dulu okusholola noupu a fa omuti oo tau nganye omolwoupyu. (Mat. 13:20, 21) Ndele opo tu henuke oshinima sha tya ngaho, otu na okukala hatu pula omuhongwa kutya oku uditile ngahelipi osho te lihongo. Kendabala u mone ngeenge ota tu ngoo kumwe noitwa oyo mwa kundafana. Osha fimana yo oku mu pula kutya omolwashike ta tu kumwe ile ita tu kumwe noshitwa shonhumba. Opo nee, mu kwafela a tomhafane ta longifa Omishangwa opo a dule okufika pexulifodiladilo li li mondjila ye mwene. (Heb. 5:14) Ngeenge ohatu longifa omapulo noukeka, ovo hatu konakona navo otava ka kala ve na eitavelo la pama notava ka dula okukondjifa ovo tava kendabala oku va pataneka noku va pukifa. (Kol. 2:6-8) Oshike vali hatu dulu okuninga po opo tu wanife po oshilonga shetu tu li ovaudifi vevaengeli?
OVAUDIFI VEVAENGELI OVO HAVA PONDOLA OHAVA KWAFELAFANA
17, 18. Ongahelipi hatu dulu okulonga moukumwe ngeenge hatu longo pamwe nOmukriste mukwetu moukalele?
17 Jesus okwa li ha tumu ovahongwa vaye va ka udife ve li oovavali. (Mark. 6:7; Luk. 10:1) Lwanima, omuyapostoli Paulus okwa ka popya shi sha ‘novayakuli vakwao ovo va kondjela evangeli pamwe naye.’ (Fil. 4:3) Metwokumwe noihopaenenwa oyo yopamishangwa, mo 1953, oshiwana shaKalunga osha li sha ninga po elongekido opo ovaudifi vOuhamba va kale hava kwafelafana mokulonga pamwe moukalele.
18 Ngeenge hatu longo pamwe nOmukriste mukwetu moukalele, natu kendabaleni okulonga moukumwe. (Lesha 1 Ovakorinto 3:6-9.) Eshi oo tamu longo naye ta longifa omishangwa, naave di konga mOmbibeli yoye. Kala to yandje elitulemo kwaao tamu longo naye eshi ta popi ile komuneumbo ngeenge naye ta popi. Kala to shikula nelitulemo eshi mukweni ta kundafana nomuneumbo molwaashi otashi dulika wa pumbwa oku mu kwafela ngeenge ota patanekwa. (Omuud. 4:12) Ndele lungama uha nyone po onghedi yokutomhafana oyo mukweni ta longifa oyo tai kwafele omuneumbo. Okuninga etyekosha pomhito itai wapalele otaku ka shololifa oo tamu longo naye notaku ngwangwanifa omuneumbo. Ndele peemhito dimwe, otashi dulika u mone kutya otashi wapalele okuninga etyekosha loye. Ngeenge owa hala okuweda po, ninga etyekosha limwe ile avali pauxupi. Opo nee, to efa ou ta kwatele eenghundafana komesho a twikile.
19. Oshike tu na okukala hatu dimbuluka, nomolwashike?
19 Ongahelipi ove naau tamu longo naye tamu dulu okukwafelafana eshi mwa yuka keumbo likwao? Omolwashike itamu longifa efimbo olo mu kundafane eenghedi omo tamu dulu okuxwepopaleka omatwalemo eni? Omatyekosha oo to ningi shi na sha novanhu vomoshitukulwa naa kale taa tu omukumo notaa tungu. Sha faafana, ino efa u yulwe komwiyo wokukembaula ovaudifi vevaengeli vakweni. (Omayel. 18:24) Oshiwa okudimbuluka kutya fye oiyuma yedu. Jehova okwe tu ulikila ouwanghenda waye itau yelekwa na sha eshi e tu lineekelela oshilonga sha fimanenena shokuudifa onghundana iwa. (Lesha 2 Ovakorinto 4:1, 7.) Onghee hano, atusheni otu na okukala hatu ulike olupandu omolwoshilonga osho mokuninga ngaashi hatu dulu tu wanife po onghandangala yetu tu li ovaudifi vevaengeli.


text:
Myapya la cimboto
A andorinha e o sapo
Conto Umbundu
Bokoyo, Província de BenguelaAngola
Contador
Filipe Faustino
Eteke limwe myapya la cimboto valivala ukamba. Vandele kumosi okukavanja ukãyi. Momo cakala esakalalo lyalwa.
Eci vasanga ukãyi waco vasanjuka calwa noke vavahã ukãyi hati uwambati. Pwãyi ndatembo yavo wavakisika vihama, noke wayikwata noke eteke likwavo vakayitwalele kuvala ndomo valikuminyile.
Ndatembo yavo wavapopisa hati:
— Oco mwele cilo ukãyi wene mwele, momo watelisi ohuminyo yene.
Eci vatundako okutyukila kimbo myapya wasanga okuti ise yahe ovelela okufa, pwãyi wakala ohwasi yalwa, wakwata olongombe, olomeme, lukwasi wakahandangalala.
Noke ise ya myapya wafa.
Myapya noke wavangwisa akamba lyahe cimboto hati:
Okwetu ame nda kupopelelevo kaliye lyapitila po epuluvi lyoku ndipopelavo momo, epata lyange likatambula uhwasi wosi watate. Comboto wakumbulula kamba lyahe myapya hati: – Tula utima, pi vakafela ombila?
Myapya hati: – vakafela muele oku kuna kulisungwe lovituta vyonjimbo.
Eteke lyokukenda lyapitilapo. Pepuluvi lyokukapa eve vombila vosi vakalapo vayeva ondaka yiti handi kwapwa, kavukavembiki vali ndiyongola okusika.
Noke vosi valisalukako vati u twakapa vombila wapinduka.
Vombila mwatunda vali ondaka yiti. Ene ukasi ndeti palo ulukwasi ndasya womãla vange.
— Ocika cene cina cokupiñgala kukacilingi, momo cosi cina ndasya comãla vange. Ava vosi vakalapo veti lokili vombila oco uvaje nda eye wapinduka, Vavanja okuti wafa mwele.
Myapya wapandwila calwa kamba lyahe cimboto, momo nda kacakale ove ukwasi wange nda watepasawa.
Cilomboloka okuti: Valwa apata vambata ocituwa caco. Nda voMbalombo, voMbaka, voLupito, lovivanja vikwavo vakwete ocituwa caco cokupiñgala, eci ngandyavo afa epata litambula ukwasi wosi. Momo ukwasi wosi vusya ukwakwenda ukwasi vomãla vahe.


text:
EHOKOLOLO 80
Oshiwana shaKalunga tashi di muBabilon
TALA kwaasho tashi ningwa po mefano olo! Ovaisrael otava di moukwatwa muBabilon. Osho osha ningwa konima yomido mbali lwaapo okudja eshi Babilon sha li sha kwatwa ko kOvamedia nokOvapersia. Mbela ova li va mangululwa ngahelipi? Olyelye a li e va mangulula?
Ova li va mangululwa kuKores, ohamba yOvapersia. Ndele ofimbo Kores ina dalwa, Jehova okwa hangwa a xunganeka nalenale shi na sha naye okupitila momuprofeti Jesaja, a ti: ‘Oto ka ningila nge osho nda hala. Omivelo doshilando oto ka hanga da fyaala da yeuluka opo u dule okukwata ko oshilando.’ Kores oye a li omuwiliki wetanga lovakwaita olo la kwata ko Babilon, ngaashi ashike Jehova a li a xunganeka. Ovamedia nOvapersia ova li ve uya moshilando oufiku va hanga omivelo da fyaala da yeuluka.
Omuprofeti Jesaja okwa li yo a xunganeka kutya Kores ota ka yandja elombwelo opo Jerusalem notembeli yasho i tungululwe. Mbela Kores okwa li ngoo a yandja elombwelo la tya ngaho? Heeno, osho a li a ninga. Okwa lombwela Ovaisrael a ti: ‘Indeni paife ngaha kuJerusalem mu ka tungulule otembeli yaJehova, Kalunga keni.’ Nomolwaasho, ou wete mefano omo eshi Ovaisrael tava shuna kedu lavo.
Kakele kaasho, Ovaisrael vamwe kava li tava dulu okuya molweendo olo lile lokushuna kuJerusalem. Olweendo olo ola li lile neenghono, tali pula okweenda eekilometa 800 lwaapo. Ovanhu vahapu ovakulupe, ofimbo vamwe ovanaudu, nomolwaasho itava dulu okulitwika molweendo olo lile. Natango, vamwe kava li tava dulu okushuna omolwomatomheno amwe e lili. Onghee hano, Kores okwa lombwela Ovaisrael ovo itava dulu okuya a ti: ‘Yandjeni oisilveri noshingoli kovanhu ovo tava i va ka tungulule Jerusalem notembeli yasho.’
Ovaisrael ovo va li tava shuna kuJerusalem ova li va pewa eeshali dihapu. Kores okwa li yo e va pa oiyasha nomaholo enya a kufilwe kuNebukadnesar motembeli yaJehova eshi a hanauna po Jerusalem. Kungaho, Ovaisrael ovo ova li ve na okutwaalela eendongelwa dihapu.
Ova kala molweendo olo oule weemwedi nhatu nova ka fika naanaa peufwafimbo. Osho osha hala kutya Ovaisrael ova ka alukila kuJerusalem konima yomido 70 okudja eshi Jerusalem sha li sha hanaunwa po. Jerusalem osha kala eputu oule womido adishe odo. Ovaisrael ovo va li va alukila kedu lavo ova li va shakeneka omaupyakadi mahapu ngaashi hatu ke shi mona komesho.


text:
Ovadali ovaNamibia longeni tete ounona ve ni momaumbo nokonima tamu va twala nawa keefikola va ka longwe ko valongishikola. Heeno oshili ame mwene ondi shishi nawa kutya, keshe omukulinhu okwa li okaana okudja kedalo laye ashike eshi tashi kutilifa mefimbo lopaife ounona vetu ava veli momaumbo ngomunhu oto hale vali kutya pamwe noifidi ei ili mepya leni pamwe xwepo vali nokuli.
Ounona vopaife oshili vakwetu ka ve wete vali ovakulunhu vavo vaholike,novakulunhu vamwe momaumbo mefimbo lopaife ovelimo tava li tava pi vo tava monifwa oixuna idule ounyuni ou, ngaashi odino omatukano oukolwe wa konghola tava wedako yo oinima yomoikumbafa oyo va fa va mona oteleininga yayo, oyo nokuli ye veetela noshilundu eshi sha fa shambishi talile eemhuku pongalo.
Oshili shili vaholike eshi kashishi ounona vakwetu, ndele vati oshiwana ngoo shokomongula ngeenge tamu popi ovadali onda hala oku mu dimbulukifa kutya nye oshili shi dimbulukweni nawa kutya okudja ngo kounona weni, ovakulunhu veni ova kala ve mu tekulila oilonga tamu longwa yo okutila ovakulunhu nokufimaneka edina laKalunga na vamwe omwa kala noku telwatelwa keefikola nonande inamu halako ashike eshi oshili osheke mu twala pomufika ngaashi naana omunhu ena omwenyo a teelelwa a kalepo ye okuna oshilonga shokomongula.
Kaana ve ei oingudu twa idilila momaumbo etu omu naashi itai shongola mbela hawina ashike oshili, owa pumbwa naanaa okupwilikina nawa ndele to patulula omatwi oye opo upwilikine koinima ei hainingwa kounona vetu ova Namibia.Ovakulunhu oha va kendambala alushe okutuma ounona vavo keefikola ngaashi shina okukala opo ve ke limonene elongo,noupyakadi wakula meemhito dihapu oto hange ovalongi shikola ovo tu ava, oshili veli moixuna ili pokati kavo nomaludalo etu noupyakadi ou uli ngaha ohau ningile ovalongi shikola shidjuu opo va longe nokukondolola ounona ovo tuu ava.
Oshili ame mwene onda itavela kutya omikalo dapuka mwa kwatelwa odino ihe na eembiliki ei oinima imwe ha i tamekele komaumbo etu nafiyo tai ke lidenga fiyo okeefikola, ounona vetu ava nonande out kale hatu va tumu keefikola oshili ava kavena eshi tave ke tweetelako molwaashi ohava ka kala tava tukafana novalongi vamwe vomuvo tava longifa yo oitya ya dilikwa ei ina i pumbwa okudja mokanya komunafikola nokuli.
Vamwe vomounona hatu tumu keefikola dopombada, ava ovo ne va tyopokela , oshili vakwetu okwa tya ngo eshi tai kofikola otai noimaliwa taidi meumbo ye mboli eshi eli kofikola okunanako omushamane ilo enako omukulukadi shayela kutya oimaliwa ei hatu yandje opo va ye koshikola ava ohava kalya ashike no va holike vavo omanga she twa fiwa momaumbo twa akama momakanya nefimbo limwe nokuli ihapakala pena eshi tashi liwa, vo eshi tavadi oko ota va eteleleko vali eedjapo doumesho noutwi paife kushi nee kutya ovana vavo otaveya okulya shike ava tavadala omanga oimaliwa ove I tutamo momaumbo, oshili ounona vadumee.
Oshili eshi osho naanaa tashi ulike kutya exumo komesho loshilongo shetu inali uka komesho ndele olafa lauka monima, molwaashi omaupyakadi amwe eli ngaashi aa otaa diilile komaumbo etu molwaashi outeku woshilongo shetu mefimbo lopaife owa nghundipala, ounona vopaife ina va hala vali okupangelwa ndele vo ova hala okupangela vamwe twe va longa yo eehena oku nande ka ke shi oikulya apa yadja ngeenge ne owe ka kumu nokolutu nokuli, aayee ove oto ka nangala kodolongo manga ko taka nangala meumbo kushi nee kutya ota ka nangala ta kali oikulya yalandwa kulye. Oufemba wounona vopaife otau londo ovakulunhu komapepe.
Nye ounona voshilongo shetu shi dimbulukeni kutya okambwa kakolwa ihaka kola kakwawo, oshili teeleleni mu longe nye tamu dala vakweni nawa opo veuye valye oikulya ei mwa longa kunyeevene inamu tondokela oku dala oko tamu ku hange ku li komesho oko kwe muteelela inamu ku lotokela osheshi kamuna eshi muna natango.
ounona voshilongo shetu ovo ngo tava tokelwa mee bar omaufiku tava nhu oikolwifa vo vati ovanashikola ngo natango ounona vetu otava kufa ombinga moku pashiyona omaufiku vo tava ka kwata ovanhu keenghono oixuna vakwetu, hano nau emu lombwela kutya oshinyenye nye ina mu kula natango olye omwe shilile nale peni oshili.
Ovakulunhu kendambaleni okutekula ounona veni moshili nomwelitulamo osheshi oshili eshi ngeenge otwa dopa oku shi ninga natu dimbulukeni yo nokutya omunhu efimbo limwe eshi wa kuna osho una okuteya,nda hala okutya hano efimbo limwe she ongo ovadali ihatu kala tweli tulamo mouteku wounonana vetu, nokonima ngeenge twamono vetweetela omaudjuu ilo oiponga ve i ninga, opo to hange twa manamo omesho tu heshi vali koushilo nook uninginino she tuli kwete ne peembuda twakumwa. eedi ndele ta ve di alulile komaumbo inaa pa lika nande oyo imwe ndele paife onye vali tamu ningi tashili ekunde sho omekunde shili aee she ihatu tumu ounona vetu keefikola mu uuye mu va tanaukilepo nande nande shifeleni okalambo, osheshi eshi oshapuka ne neenghono.Twikileni okulonga ounona voshikola nombili vaholike, osheshi ovahongi vamwe nanye omwalopotwa yo tamu ponokele ovanashikola no makambilaka vamwe nokuli otaku tiwa ounona ota mu va ula nayi nonande onye tamu va longo, hano eshi itashi ulike ongomulongi shikola ndele oshafa ashike omunhu eli petale tatele eeshi ei yaliko kondjolo nande oishona ye ta nipulile komutunda.
Vanamibia amushe mwa kwatelwa yo ounona ava kwali hatupopi apa nena, omushi ngoo kutya kaume kombudi naye ombudi ashike, ye kaume komote naye ona ka ninge ngoo omote, ye kaume kongholwe naye vati ohadenge ashike moikopi, hano mboli ngeenge owa ningi kaume komufita hano napamwe efikulimwe nge ta dipo one ke ku fiile ngo nande oipatululo yongeleka, ashike ongalo ita i ningi yoye otai etelele ngo omukulunhu aaluke.
Nda hala okutya hano li kongeleni ookaume vawa, nye tamu likaleke kokule nomahewa apuka oshanyika oshiponga. Vatekulu vange amushe ounona ovaNamibia omu dengelange tamu talelepo ngo xokulu yeni, ondi mu hole amushe kaleni ashike hamu tila ovakulunhu nye tamu va fimaneke lilongeni nombili.
John Ya TUYENI
Cell 0812988549
Mrtuyeni76@gmail.com


text:
Omido 100 dokupangela kwOuhamba—Ode ku kuma ngahelipi?
“Oilonga yoye oinene noikumifa Omwene Kalunga, . . . ohamba [yaalushe].” — EH. 15:3.
1, 2. Ouhamba waKalunga otau ka ninga shike, nomolwashike tu na elineekelo kutya otau ke uya?
POMHITO imwe, pefimbo loitemadula yokOushilo woPokati, mo 31 O.P., fimbo Jesus Kristus a li komhunda oyo ya li popepi naKapernaum, okwa li a honga ovashikuli vaye va kale hava ilikana kutya: “Ouhamba woye nau uye.” (Mat. 6:10) Vahapu kunena inava itavela kutya Ouhamba oo onau ke uye. Ndele fye otu na elineekelo kutya eilikano letu la tya ngaho, olo hatu ilikana nomutima aushe, otali ka nyamukulwa.
2 Jehova ota ka longifa Ouhamba opo a hanganife oilyo aishe youkwaneumbo waye, oyo i li meulu nokombada yedu. Elalakano olo itali kala inali wanifwa. (Jes. 55:10, 11) Jehova okwa ninga vali Ohamba pefimbo letu. Oushili oo otau kolekwa koiningwanima itunhula oyo ya kala nokuningwa omido 100 da ka lupuka. Okwa kala ta longo oilonga inene noikumwifi omolwovapangelwa ovadiinini omamiliyona vOuhamba waye. (Sak. 14:9; Eh. 15:3) Ashike okuninga kwaJehova Ohamba itaku ti shimwe nokuuya kwOuhamba waye oko Jesus a ti kutya natu ku ilikane. Eyooloko oli li peni pokati kokuninga kwaJehova Ohamba nokuuya kwOuhamba waye, naasho oshe tu kuma ngahelipi?
OHAMBA OYO YA NANGEKWA PO KUJEHOVA OYA HOVELA OKUKATUKA EENGHATU
3. (a) Jesus okwa nangekwa po e li Ohamba naini, nopeni? (b) Oumbangi ulipi tau ulike kutya Ouhamba owa dikwa po mo 1914? (Tala eshangelo lopedu.)
3 Lwopexulilo lefelemudo 19, exunganeko limwe laDaniel olo la xunganekwa pa pita omido 2 500 ola enda tali udiwa ko, olo tali ti: “Pomafiku eehamba dinya Kalunga ou komeulu ota ka dika ouhamba itau ka teka po fiyo alushe.” (Dan. 2:44) Ovakonakoni vOmbibeli ova kala oule womido omilongo tava popi kutya 1914 otau ka kala omudo udidilikwedi. Ovanhu vahapu pefimbo olo ova li ve na omukumo ngaashi omushangi oo a shanga a ti: “Ovanhu vomo 1914 ova li ve na eteelelo netimaumbwile.” Ndele lwanima momudo oo, pefimbo lOita Yotete yOunyuni, omaxunganeko Ombibeli okwa hovela okuwanifwa. Ondjala, omakakamo edu nomikifi ode ke uya. Oinima oyo nosho yo omaxunganeko amwe vali oo taa wanifwa otaa yandje oumbangi wa yela kutya Jesus Kristus okwa hovela okupangela meulu mo 1914 e li Ohamba yOuhamba waKalunga. * Onghee hano, Jehova okwa ninga Ohamba meityo olo kutya okwa nangeka po Omona waye e li Ohamba yopaMessias.
4. Onghatu yotete ilipi Jesus a li a katuka e li Ohamba, nolwanima okwa ka yandja elitulemo kushike?
4 Eshi Jesus a nangekwa po e li Ohamba, tetetete okwa li e na okulwifa Satana, oo e li omutondi munenenene waXe. Jesus novaengeli vaye ova ta mo Ondiaboli neendemoni dayo meulu. Osho osha li sha eta ehafo linene meulu, ndele pefimbo opo tuu opo osha etifa yo oupyakadi muhapu kombada yedu. (Lesha Ehololo 12:7-9, 12.) Konima yaasho, Jesus okwa li a hovela okuyandja elitulemo kovapangelwa vaye vokombada yedu moku va kwafela va kale va koshoka pamhepo, moku va honga noku va unganeka va longe ehalo laKalunga. Natu ka taleni nhumbi ovapangelwa ovo va li ve linyenga meembinga odo nhatu dokupangela kwOuhamba noshihopaenenwa osho ve tu tulila po kunena.
OHAMBA YOPAMESSIAS OYA KWAFELA OVAPANGELWA VAYO OVADIININI VA KALE VA KOSHOKA PAMHEPO
5. Ovashikuli vaJesus ova li va kosholwa ngahelipi pokati ko 1914 fiyo olwopeemwedi dopetameko mo 1919?
5 Konima eshi Ohamba oyo ipe ya ta mo Satana neendemoni meulu, Jehova okwa li e i tuma i ka konakone onghalonawa yopamhepo yovashikuli vayo noku va kwafela va kale va koshoka pamhepo. Omuprofeti Malakia okwa li a shanga kombinga yoshinima osho. (Mal. 3:1-3) Ondjokonona otai ulike kutya osho osha ningwa pokati ko 1914 fiyo olwopeemwedi dopetameko mo 1919. * Opo tu kale oshitukulwa shoukwaneumbo waJehova womeshito alishe, otwa pumbwa okukala twa koshoka ile tu va yapuki. (1 Pet. 1:15, 16) Otu na okulungama tuha nyatekwe komalongelokalunga oipupulu ile keepolotika dounyuni ou.
6. Ohatu pewa ngahelipi eendja dopamhepo, nomolwashike da fimana kufye?
6 Lwanima Jesus okwa li a longifa eenghono daye dopauhamba okunangeka po “omupiya omudiinini nomunaendunge.” Omupiya oo oku na oshinakuwanifwa shokuyandja pefimbo eendja dopamhepo tadi palula kwaavo ve li oshitukuluwa ‘shoshiunda shimwe’ osho shi li mefiloshisho laJesus. (Mat. 24:45-47; Joh. 10:16) Okudja mo 1919 opa kala okangudu kanini kovamwatate ovavaekwa ovo va kala tava longo noudiinini va wanife po oshinakuwanifwa osho shidjuu shokupalula ‘ovapiya.’ Eendja dihapu dopamhepo odo hatu pewa okupitila moupitilo oo ohadi tu kwafele tu kale neitavelo la kola. Ohadi tu pameke opo tu kale twa koshoka pamhepo, paenghedi, pamadiladilo nopalutu. Ohatu hongwa yo okupitila momafiloshisho opamhepo a tya ngaho nohae tu kwafele tu kufe ombinga pauyadi moilonga yokuudifa oyo ya fimanenena kombada yedu kunena. Mbela oho longifa ngoo nawa omafiloshisho oo?
OHAMBA OHAI HONGO OVAPANGELWA VAYO VA KALE TAVA UDIFA MOUNYUNI AUSHE
7. Oilonga ya fimanenena ilipi Jesus a li a hovela eshi a li kombada yedu, noya li tai ka twikila okulongwa fiyo onaini?
7 Eshi Jesus a li ta wanifa po oukalele waye kombada yedu, okwa tile: “Ondi na okuudifila oilando imwe yo evangeli louhamba waKalunga, osheshi olo tuu eli [nde] li tuminwa.” (Luk. 4:43) Jesus okwa kala ta longo noudiinini oule womido nhatu netata opo a wanife po oshilonga osho. Okwa li yo a lombwela ovahongwa vaye a ti: “Keshe apa tamu ende, va lombweleni mu tye: ouhamba weulu wa ehena popepi.” (Mat. 10:7) Konima eshi a nyumunwa, okwa li a lombwela ovashikuli vaye kutya nava udife ‘fiyo okominghulo dounyuni.’ (Oil. 1:8) Okwa li a udaneka kutya ota kala pamwe navo eshi tava longo oilonga oyo ya fimanenena fiyo okefimbo letu.
8. Ohamba oya li ye linyengifa ngahelipi ovapangelwa vayo va ka udife Ouhamba?
8 Okudja mo 1919, “evangeli eli louhamba” ola hovela okukala li na eityo la wedwa po. (Matt. 24:14) Ohamba oya li tai pangele meulu noya li ya ongela okangudu kovapangelwa vayo vokombada yedu ovo va koshoka pamhepo. Ovapangelwa ovo ova li va tambula ko nomutima aushe elombwelo laJesus la yela, olo kutya: Ka udifeni onghundana iwa mounyuni aushe kutya Ouhamba waKalunga owa dikwa! (Oil. 10:42) Pashihopaenenwa, ovayambididi vOuhamba 20 000 lwaapo ova li va ongala poshoongalele shopaiwana muCedar Point, Ohio, mOilongo ya Hangana yaAmerika, muSeptemba 1922. Kava li tuu va tunhukwa koshipopiwa shomumwatate Rutherford, osho sha li shi na oshipalanyole “Ouhamba,” omo a shiivifa a ti: “Tala, Ohamba otai pangele! Nye ovakalele vayo voku shi shiivifa. Hano udifeni, udifeni, udifeni Ohamba nouhamba wayo.” Pefimbo loshoongalele osho, ovanashiongi 2 000 ova li va kufa ombinga “mEfiku lOkuudifa” le likalekelwa, va li va enda tava talele po omaumbo oule woshinano sheekilometa 72 okudja ponhele opo pa li tapa danenwa oshoongalele. Omunashiongi umwe oo a li e linyengifwa keladipiko olo okwa ti: “Nghi na fiku ndi dimbwe eladipiko olo lokushiivifa Ouhamba nosho yo ouladi oo wa li u niwe keemhunga odo da li da ongala.” Vahapu osho va li yo ve udite ngaho.
9, 10. (a) Omalongekido elipi a ningwa po opo ovaudifi vOuhamba va kale va deulikika? (b) Ouwa ulipi wa mona momadeulo a tya ngaho?
9 Mo 1922, opa li ovaudifi vOuhamba ve dulife 17 000 ovo va li tava udifa moilongo 58 mounyuni aushe. Ndelenee ova li va pumbwa edeulo. Mefelemudo lotete, Jesus, e li Ohamba yokonahiya, okwa li a pa ovahongwa vaye omalombwelo a yela kutya oshike ve na okuudifa, openi ve na okuudifila nonghee ve na oku shi ninga. (Mat. 10:5-7; Luk. 9:1-6; 10:1-11) Ngaashi ashike a li a lombwela ovahongwa vaye vopetameko, nokunena oha shilipaleke kutya aveshe ovo hava kufa ombinga moilonga yokuudifa Ouhamba ova hongwa nove na oilongifo oyo tai va kwafele va udife nomupondo. (2 Tim. 3:17) Oha deulile ovapangelwa vaye oukalele okupitila meongalo lopaKriste, unene tuu okupitila mOfikola yOkudeula Ovaudifi, oyo hai ningwa momaongalo e dulife po 111,000 mounyuni aushe. Oshidjemo, ope na ovaudifi ve dule pomamiliyona aheyali ovo va pyokoka mokuudifa nokuhonga monghedi oyo tai hokwifa ovanhu vomaludi ‘aeshe.’
10 Kakele kOfikola yOkudeula Ovaudifi, ope na yo eefikola dikwao dopaMbibeli odo da nuninwa okudeula ovakulunhuongalo, ovakokolindjila, ovamwatate inava hombola, ovalihomboli Ovakriste, oilyo yEekomitiye dOitaimbelewa novakulukadi vayo, ovapashukili ovaendi novakulukadi vavo nosho yo ovatumwa. * Umwe oo a pita mOfikola yOmbibeli yOkudeula Ovalihomboli Ovakriste okwa popya nolupandu shi na sha nofikola oyo a ti: “Edeulo le likalekelwa olo twa mona ole tu kwafela tu kale tu hole Jehova neenghono shi dulife nale notu kale tu shii nawa nghee tu na okukwafela vamwe.”
11. Oshike sha kwafela ovaudifi vOuhamba va dule okulididimika nomupondo nonande ohava patanekwa?
11 Kape nomalimbilo kutya Satana oku wete eshi oilonga oyo yokuudifa nokuhonga vamwe kombinga yOuhamba tai xumu komesho. Onghee hano, oha kendabala okuya moshipala oilonga oyo ile okushololifa ovaudifi, kutya nee ote shi ningi meenghedi di liwetikile ile omonanguwi. Ashike ke na eshi ta pondola. Jehova okwa paka Omona waye “kombada yomapangelo aeshe nomauhamba meenghopangelo neenghono moumwenepangelo.” (Ef. 1:20-22) Onghee hano, Jesus, e li Ohamba, oha longifa eenghonopangelo daye okwaamena nokuwilika ovahongwa vaye opo va wanife po ehalo laXe. * Nomolwaasho, onghundana iwa otai udifwa, novanamitimadiwa omamiliyona ova hongwa eendjila daJehova. Kau fi tuu oufembanghenda okukufa ombinga moilonga oyo inene!
OHAMBA OYA UNGANEKA OVAPANGELWA VAYO VA DULE OKULONGA SHIHAPU
12. Omalunduluko amwe opahangano elipi a ningwa okudja eshi Ouhamba wa dikwa po?
12 Okudja eshi Ouhamba wa dikwa po mo 1914, Ohamba oya xwepopaleka onghedi omo ovapiya vaKalunga va unganekwa opo va dule okuwanifa po ehalo laXe. (Lesha Jesaja 60:17.) Mo 1919, opa li pa nangekwa omuwiliki woilonga meongalo keshe oo ha kwatele komesho oilonga yokuudifa. Mo 1927, omaongalo okwa li a unganekwa opo a kale haa kufa ombinga pandjikilile moilonga yokuudifa eumbo neumbo mOyoondaxa. Mo 1931, eshi ovayambididi vOuhamba va tambula ko edina lopamishangwa Eendombwedi daJehova, ova li va ladipikwa va kale tava longo shihapu. (Jes. 43:10-12) Mo 1938, onghedi yokuhoolola paudemokoli ovo tava kwatele komesho momaongalo oya li ya xulifwa po; okudja opo ova li hava nangekwa po pamishangwa. Okudja 1972, omaongalo kaa li vali haa pashukilwa komupashukili umwe, ndele ponhele yaasho ohaa pashukilwa kolutu lovakulunhuongalo. Ovalumenhu aveshe ovo va wana ova li tava ladipikwa va lalakanene oufembanghenda ‘wokulifa oufita waKalunga ve u pewa.’ (1 Pet. 5:2) Mo 1976, Olutuwiliki ola li la unganekwa meekomitiye hamano dokupashukila oilonga yOuhamba yomounyuni aushe. Osha yeleka eshi Ohamba oyo ya nangekwa po kuJehova ya enda tai unganeke ovapangelwa vOuhamba opo va kale tava ningi oinima pamishangwa, ngaashi naanaa Jehova a hala.
13. Osho epangelo lOuhamba la pondola moule womido 100 da pita oshe ku kuma ngahelipi?
13 Tala kutya Ohamba yopaMessias oya pondola shi fike peni momido 100 dotete dokupangela kwayo. Oya kwafela oshiwana shaJehova shi kale sha koshoka opo shi dule okuhumbata edina laJehova. Oya kala tai wilike oilonga yokuudifa onghundana iwa yOuhamba noyokuhonga ovanhu omamiliyona moilongo 239 kombinga yeendjila daJehova. Oya hanganifa ovapangelwa ovadiinini ve dulife pomamiliyona aheyali, ovo keshe umwe ta longo ehalo laXe nehalo liwa. (Eps. 110:3) Oshoshili kutya Jehova okwa longa oilonga inene noikumwifi okupitila mOuhamba wopaMessias. Ope na vali oiningwanima imwe itunhula neenghono oyo twa teelela monakwiiwa.
OMANANGEKO NOUPUNA OMONAKWIIWA OO TAA KA ETWA KOUHAMBA WOPAMESSIAS
14. (a) Ngeenge hatu ilikana hatu ti “ouhamba woye nau uye” oshike lela hatu indile Kalunga a ninge? (b) Omushangwa womudo 2014 otau ti ngahelipi, nomolwashike wa yeleka?
14 Oshoshili kutya Jehova okwa nangeka po Omona waye, Jesus Kristus, e li Ohamba yopaMessias mo 1914. Ndele osho itashi ti kutya eilikano “ouhamba woye nau uye” ola nyamukulwa pauyadi. (Mat. 6:10) Ombibeli oya xunganeka kutya Jesus okwa li ta ka “pangela mokati kovatondi” vaye. (Eps. 110:2) Omapangelo opanhu, oo e li meke laSatana, oku li omhinge nOuhamba waKalunga. Onghee hano, eshi hatu ilikana kutya Ouhamba waKalunga nau uye, ohatu indile Kalunga opo Ohamba yopaMessias novapangeli pamwe nayo va xulife po omapangelo opanhu novapataneki aveshe vOuhamba ovo ve li kombada yedu. Kungaho, Daniel 2:44 ota ka wanifwa, oo ta ti kutya Ouhamba waKalunga otau “ka teyaula omauhamba aeshe noku a xulifa po.” Ovatondi vopapolitika vOuhamba otava ka hanaunwa po filufilu. (Eh. 6:1, 2; 13:1-18; 19:11-21) Oshiningwanima osho oshi li popepi elela. Inashi yeleka tuu eshi omushangwa womudo 2014, omudo omuti-100 wokupangela kwOuhamba waKalunga womeulu, eshi wa kufwa muMateus 6:10, tau ti: “Ouhamba woye nau uye”!
Omushangwa womudo 2014 otau ti: “Ouhamba woye nau uye.”
15, 16. (a) Oiningwanima itunhula ilipi tai ka ningwa momukokomoko womido eyovi depangelo laKristus? (b) Onghatu yaxuuninwa ilipi Jesus ta ka katuka e li Ohamba yopaMessias, nelalakano laJehova li na sha noishitwa aishe otali ka hanga oshitwa shilipi?
15 Konima eshi Ohamba yopaMessias ya hanauna po ovatondi vaKalunga, otai ka umbila Satana neendemoni daye mombwili omo tava ka kala oule womido 1 000. (Eh. 20:1-3) Opo nee Ouhamba oo otau ka longifa ongushu yekuliloyambo laJesus nokukufa po oilanduliko aishe youlunde oo wa etifwa kuAdam. Ohamba otai ka nyumuna yo ovanhu omamiliyona mahapu ovo ve li meembila notai ka ninga omalongekido a kwata moiti opo ovanhu ovo va hongwe kombinga yaJehova. (Eh. 20:12, 13) Edu alishe otali ka ningwa oparadisa, tali fe naanaa oshikunino shaEden, novanhu aveshe ovadiinini otava ka ya mewaneneno.
16 Pexulilo lEpangelo laKristus lOmido Eyovi, Ouhamba wopaMessias otau ka kala wa wanifa po omalalakano ao. Opo nee Jesus ota ka yandja Ouhamba kuXe. (Lesha 1 Ovakorinto 15:24-28.) Itapa ka kala vali pa pumbwa omupokati pokati kaJehova novana vaye vokombada yedu. Ovana vaJehova aveshe vomeulu novokombada yedu otave ke mu longela e li Xe yavo womeulu, ve li oilyo youkwaneumbo waye womeshito alishe.
17. Oshike wa tokola toko okuninga shi na sha nOuhamba?
17 Oiningwanima itunhula oyo ya kala nokuningwa momido 100 dokupangela kwOuhamba otai tu shilipaleke kutya Jehova ota yukifa oinima e li Omunamapangelo aeshe nonokutya elalakano laye li na sha nedu otali ka wanifwa. Onghee hano, natu twikileni okukala ovapangelwa vaye ovadiinini nokukala hatu shiivifile vamwe kombinga yOhamba nOuhamba wayo. Otwa hala yo okuninga ngaho tu na elineekelo kutya mafiku Jehova ota ka nyamukula eilikano olo hatu ilikana nomutima aushe kutya, “Ouhamba woye nau uye”!
^ okat. 5 Tala Oshungonangelo yo 15 Juli 2013, epandja 22-23, okatendo 12.
^ okat. 10 Tala oshitukulwa shOshungonangelo yo 15 Septemba 2012, epandja 13-17, shi na oshipalanyole “Eefikola domehangano laJehova
^ okat. 11 Tala Oshungonangelo yo 15 Auguste 2012, epandja 17, opo u mone oihopaenenwa yomafindano opaveta oshiwana shaKalunga moilongo i lili noku lili.


text:
ONDJOKONONA YONGHALAMWENYO
Oiningwanima ya tongomana moilonga yange yOuhamba
Mo 1947, ovapristeri vaKatolika moSanta Ana, moEl Salvador, ova li tava kendabala okweetela Eendombwedi omaupyakadi. Efiku limwe fimbo ovamwatate vomeumbo lovatumwa va ongala tava ningi ekonakono lOshungonangelo, oumatyona vomoshitukulwa ova li ve va kupula nomamanya manene. Opo ve li po, okwa li kwa dja ongudu yovanhu i kwetelwe komesho kovapristeri. Vamwe vomongudu oyo ova li va humbata eetoshe, ofimbo vamwe va li va humbata oihongwafano. Ova kala oule weevili mbali tava kupula nomamanya ketungo nokulalekida tava ti: “Okakadonelela kala nomwenyo mule!” nosho yo, “Jehova nafye!” Osho ova li tave shi ningi nelalakano lokuningifa ovatumwa va kale va tila okukala modoolopa oyo. Ondi na oushili waasho, molwaashi naame oumwe womwaavo va li pokwoongala oko, oule womido 67 da pita. *
OMIDO 2 fimbo oshiningwanima osho sha tumbulwa metetekelo inashi ningwa, fye naEvelyn Trabert, oo twa li hatu longo pamwe naye tu li ovatumwa, otwa li twa pita ondodo 4 kOfikola yOmbibeli yoWatchtower yaGilead, efimbo olo ya li hai ningilwa popepi naIthaca, moNew York. Otwa li twa tumwa tu ka longe koSanta Ana. Ndele fimbo inandi twikila nehokololo lange pauxupi lokulonga omido 29 lwaapo ndi li omutunwa, nandi mu lombwele manga kutya oshike she linyengifa nge ndi tokole okuya moilonga ya tya ngaho.
EFYUULULO LANGE LOPAMHEPO
Ovadali vange John naEva Olson, ova li hava kala moSpokane, moWashington, U.S.A mo 1923, omudo omo nda dalwa. Efimbo olo ova li mongeleka yaLuteri, ashike kava li va tambula ko ehongo longeleka li na sha nomundilo woheli, molwaashi kala li tali tu kumwe neitavelo lavo kutya Kalunga ohole. (1 Joh. 4:8) Tate okwa li ha longo mombeka, nonguloshi imwe omunailonga pamwe naye umwe okwa li e mu yelifila kutya Ombibeli itai hongo kutya oheli onhele omo tamu ka xwikwa ovanhu. Okudja opo ovadali vange ova li va hovela okukonakona nEendombwedi daJehova nova li ve lihonga kutya Ombibeli otai hongo lela shike shi na sha naasho hashi ningwa po konima yefyo.
Pefimbo opo onda li ashike ndi na omido 9, ashike ohandi dimbuluka eshi nda li handi pwilikine kovadali vange nghee tava popi nexwamo kombinga yoshili yOmbibeli oyo va mona. Exwamo lavo ola enda tali kulu eshi ve lihonga kombinga yedina laKalunga kashili, Jehova, nova li va manguluka ko kehongo lOukwatatu olo tali lyalyakanifa. Onda li nda hovela okutambula ko omahongo oo opamishangwa, nokulihonga ‘oshili oyo tai tu mangulula.’ (Joh. 8:32) Nghi na fiku nda mwene ekonakonombibeli lififa oudja, ndele alushe onda li handi hafele okukonakona Eendjovo daKalunga. Nonande onda li ndi na eehoni, onda li handi i pamwe novadali vange moilonga yokuudifa. Ova li va ninginifwa mo 1934, nomo 1939, eshi nda li ndi na omido 16, naame onda li nda ninginifwa ndi li omupiya waJehova.
MuJuli 1940, ovadali vange ova li va landifa po eumbo lavo, naatushe vatatu otwa li twa ya moilonga yefimbo li yadi tu li ovakokolindjila moCoeur d’Alene, moIdaho. Otwa li hatu hiila okafuleta ka londafana nongalashe. Meumbo letu omwa li yo hamu ningilwa okwoongala. Pefimbo opo, omaongalo ashike manini a li e na Omalupale Ouhamba, onghee hano, ovanhu ova li hava ongalele momaumbo ile meenhele da hiilwa.
Mo 1941, ame novadali vange otwa li twa ya koshoongalele koSt. Louis, moMissouri. Osoondaxa osha li efiku lounona, naavo va li pomido 5 no-18 ova li ve li omutumba komesho yomutune. Pexulilo loshipopiwa, omumwatate Joseph F. Rutherford okwa ka popya kombinga yetu ovanyasha, a ti: “Ounona . . . amushe . . . ovo mwa dimina okudulika kuKalunga nokOhamba yaye, fikameni!” Atushe otwa li twa fikama. Opo nee Omumwatate Rutherford okwa popya mokule ta ti: “Taleni, eendombwedi dOuhamba dipe di dulife po 15 000!” Omhito oyo oya li ya kwafela nge ndi diinine etokolo lange lokukala omukokolindjila.
OINAKUWANIFWA YOUKWANEUMBO WETU
Eemwedi dinini konima yoshoongalele koSt. Louis, oukwaneumbo wetu owa li wa tembukila kolukadi laCalifornia. Otwa li twa pewa oshinakuwanifwa shokuhovela eongalo moshilando shaOxnard. Otwa li hatu di mokakalafana mu na ashike ombete imwe. Onda li handi yale kombada yoshitaafula shokulila onguloshi keshe shi ninge ombete yange, naasho osha li elunduluko linene kwaame molwaashi nale onda li ndi na onduda yange yokunangala.
Fimbo inatu fika moCalifornia, Japan okwa li a ponokela etuliloshikepa ledinaPearl moHawaii, momafiku 7 Desemba 1941. Efiku la ka landula ko Oilongo ya Hangana, oya li ya hovela Oita Itivali yOunyuni. Ovakwanepangelo ova li va yandja elombwelo opo eelamba adishe moshilando di kale hadi dimi oufiku. Eeshikepa daJapan dokoshi yomeva oda li hadi kala tadi endaenda komunghulofuta waCalifornia, ashike eshi oshilando sha li hashi kala sha dima oufiku osha li sha kwafela opo vehe shi mone noku shi ponokela.
Eemwedi donhumba lwanima, muSeptemba 1942, otwa li twa ya kOshoongalele Ounyuni mupe wopakalunga, moCleveland, Ohio. Otwa li twa pwilikina eshi omumwatate Nathan H. Knorr a li ta yandje oshipopiwa shi na oshipanyole, “Ombili otai kalelele tuu?” Okwa li a kundafana Ehololo etukulwa 17, olo la popya kombinga ‘yoshilyani’ osho ‘sha li po, ndele kashi po vali, ndele oshi nokudjuuka mo vali mombwili.’ (Eh. 17:8, 11) Omumwatate Knorr okwa li a yelifa kutya “oshilyani” osha li tashi faneke Oshipandi shOiwana, osho sha li sha xula po mo 1939. Ombibeli oya xunganeka kutya Oshipandi osho osha li tashi ka pingenwa po, naasho osha li tashi twala fiyo opefimbo opo pa li tapa ka kala ombili nonande hapauyadi. Osho osha li sha ningwa fiyo 1945 omo mwa xula Oita Itivali yOunyuni. Konima yaasho, “oshilyani” osha li sha holoka vali shi li Oiwana ya Hangana. Eendombwedi daJehova oda li da tamununa mo oilonga yado yokuudifa mounyuni aushe, nokudja opo opa kala ekulo linene.
Exunganeko olo ola li la kwafela nge ndi mone kutya oshike shi li komesho. Eshi kwa li kwa shiivifwa kutya ofikola yaGilead otai ka hovela momudo tau landula ko, osha li sha pendula ehalo lange lokuninga omutumwa. Mo 1943, onda li nda tumwa ndi ka kokole ondjila koPortland, moOregon. Pefimbo opo otwa li hatu longifa ongalamafona tu pwilikinife ovanhu oipopiwa ya kwatwa moungalo eshi hatu longo eumbo neumbo, opo nee konima otwa li hatu yandje oileshomwa yopaMbibeli oyo tai popi kombinga yOuhamba waKalunga. Omudo aushe oo, onda kala handi diladila kombinga yoilonga youtumwa.
Onda li nda tunhukwa neenghono eshi mo 1944, ame nehewa lange lopofingo Evelyn Trabert twa shivwa tu ye koGilead. Oule weemwedi 5, ovahongi vetu ova kala tave tu ulikile nghee hatu dulu okumona ehafo mokukonakona Ombibeli. Otwa li yo twa kuminwa elininipiko lavo. Ovamwatate ovo va li have tu hongo ovo yo va li have tu tukulile oikulya eshi hatu li. Otwa li twa pewa eedjapo mo 22 Januali 1945.
OSHILONGA SHANGE SHOUTUMWA
Ame naEvelyn pamwe naLeo naEsther Mahan, otwa li twa ya koEl Salvador muJuni 1946, oko twa tuminwa. Otwa li twa hanga epya la “pya okuteywa.” (Joh. 4:35) Oshiningwanima osho sha tumbulwa pehovelo lehokololo eli otashi ulike nghee ovafita va li va handuka. Konima ashike yoshivike eshi twa ya oko, otwa li twa ninga oshoongalele shoshikandjo oshikando shotete moSanta Ana. Otwa li twa shiva ovanhu vahapu koshipopiwa shomoipafi notwa li twa hafa neenghono eshi ovanhu ve fike 500 lwaapo va li ve uya. Ponhele yokukala twa tila okukala modoolopa oyo, otwa li twa tokolatoko okukala mo opo tu kwafele ovanamitimadiwa. Nonande ovafita ova li va kunghilila ovanhu vaha leshe Ombibeli, novanhu ashike vanini va li tava dulu okukala ve na Ombibeli, vahapu ova li ve na ondjala yoshili. Ova li va pandula eenghendabala detu dokulihonga Oshispanish opo tu dule oku va honga kombinga yaKalunga kashili, Jehova, nokombinga yeudaneko laye lokuninga vali edu oparadisa.
Rosa Ascencio, oumwe womovakonakonimbibeli vange votete. Konima eshi a li a hovela okukonakona Ombibeli, okwa li a topoka nomulumenhu oo va li pamwe naye inava hombola. Omulumenhu oo naye okwa li a hovela okukonakona Ombibeli. Opo nee ova li va hombola, tava ninginifwa nokuninga Eendombwedi daJehova diladi. Rosa oye a ninga tete omukokolindjila womoshitukulwa moSanta Ana. *
Rosa okwa li e na okafitola, oko a li ha fiye ka pata ngeenge tai momapya e na elineekelo kutya Jehova ota file oshisho eemhumbwe daye. Ngeenge e uya okupatulula konima yeevili donhumba, opa li hape uya ovalandi vahapu. Okwa mona oushili waMateus 6:33, nokwa kala omudiinini fiyo okefyo.
Pomhito imwe, omupristeri womoshitukulwa okwa li a talela po omulumenhu oo a hiilifa eumbo laye kufye vahamano tu li ovatumwa noku mu londwela kutya ngeenge ota twikile okuhiilifa eumbo laye kufye, ye nomukulukadi waye otava tewa mo moshitukulwa. Mwene weumbo, oo a li omunangeshefa a tongomana, okwa hangwa nale a kenyanana elihumbato lomufita noka li a pwilikina kwaasho ta ti. Okwa li nokuli a lombwela omufita oo kutya ye ke na ko nasha nande okwa tewa mo mongeleka. Okwe tu lombwela kutya natu kale meumbo olo oule wefimbo olo twa hala.
ODALELE YOMOSHILONGO YA TUMBALA YA NINGA ONDOMBWEDI YAJEHOVA
Moshilandopangelo shaSan Salvador, omutumwa umwe okwa li a konakona Ombibeli nomukulukadi womuindjiniya umwe wedina Baltasar Perla. Omulumenhu oo e na omutima muwa okwa li a kanifa eitavelo laye muKalunga konima eshi a mona oihelele yovawiliki vomalongelokalunga. Eshi efimbo la li la fika lokutunga oshitaimbelewa, Baltasar, nonande pefimbo opo ka li a tambula ko natango oshili, okwa li a pula a dute noku tunge oshitaimbelewa osho nopehe na okufutwa.
Konima eshi a kala ta endafana noshiwana shaJehova pefimbo lokutunga, Baltasar okwa li a tomhwa kutya okwa mona elongelokalunga lashili. Okwa li a ninginifwa mo 22 Juli 1955, nodiva konima yaasho omukulukadi waye Paulina, naye okwa ka ninginifwa. Ovana vavo aveshe otava longele Jehova noudiinini. Omonamati wavo, Baltasar, Jr., okwa kala ta longo koBetel yaBrooklyn oule womido 49, oko e li ta yambidida oilonga yokuudifa mounyuni aushe oyo tai xumu komesho, nopaife ota longo e li Oshilyo shOkomitiye yOshitaimbelewa mOilongo ya Hangana. *
Eshi twa li twa hovela okukala hatu ningi oyoongalele yoshitukulwa moSan Salvador, omumwatate Perla okwa li he tu kwafele tu longife onhele yakula yokuningila omalideulo. Potete, otwa li ashike hatu ongalo momuvalu munini, ndele omolwomanangeko noupuna aJehova, omuvalu wetu owa li wa enda tau hapupala omudo nomudo fiyo osheshi twa ka kala ihatu wana mo vali monhele oyo. Poiningwanima oyo ihafifa, onda li handi shakene po naavo nda konakona navo Ombibeli. Onda li nda hafa neenghono eshi ovo nda konakona navo Ombibeli tava ulikile nge outekulu vange, sha hala kutya, ovaninginifwa vape ovo va konakona navo.
Poshoongalele shimwe shoshikandjo, omumwatate umwe okwe uya kwaame ta ti kutya okwa hala okupa nge ombili. Kanda li nde mu dimbuluka nonda li nda hala okuuda nawa. Okwa ti: “Onda li umwe womoumatyona venya va li ve mu kupula nomamanya moSanta Ana.” Paife ota longele Jehova pamwe naame. Omutima wange owa li tau xunga ehafo. Eenghundafana odo oda li da ningifa nge ndi mone kutya oilonga yefimbo li yadi oilonga ya denga mbada oyo omunhu keshe ngeno e na okuhoolola.
EHOOLOLO LIWA
Oule womido hanga 29, onda kala handi longo ndi li omutumwa moEl Salvador, tete omoshilando shaSanta Ana, opo nee handi i koSonsonate, handi ka ya koSanta Tecla noxuuninwa okoSan Salvador. Mo 1975, konima eshi nda diladila pamwe neilikano, onda li nda tokola okufiya po oilonga youtumwa nokushuna koSpokane. Ovadali vange ovadiinini ovanamido ova li va pumbwa ekwafo lange.
Konima eshi Tate a fya mo 1979, onda kala handi file oshisho meme oo a enda ta nghundipala fiyo osheshi a ka kala ita dulu vali okulikwafa. Okwa kala ko oule womido 8 okudja eshi tate a fya, nokwa ka fya eshi e na omido 94. Pefimbo olo loudjuu, onda li nda loloka palutu nopamaliudo. Onda li yo nda wililwa po pamaliudo sha etifwa komukifi woshipa oo hau yahama neenghono. Ndele eilikano neameno laJehova lopahole oya pameka nge nonda dula okulididimikila eyeleko olo. Onda li nda fa ndi udite Jehova ta ti: ‘Fiyo oto mene eenghwakutoka onda hala oku ku kuminina ndele handi ku xupifa.’ — Jes. 46:4.
Mo 1990, onda li nda tembukila koOmak, moWashington. Onda ka kala vali nda pumbiwa moshitukulwa shovapopi velaka lOshispanish novakonakonimbibeli vange vahapu ova li va ninginifwa. MuNovemba 2007, kanda li vali handi dulu okufila oshisho eumbo lange moOmak, onghee onda li nda tembukila kokafuleta ke li modoolopa yaChelan, moWashington. Eongalo lOshispanish ola kala tali file nge oshisho, nonda pandula neenghono efiloshisho la tya ngaho. Molwaashi aame ashike Ondombwedi inamido meongalo olo, ovamwatate novamwameme ova ninga nge inakulu yavo.
Nonande onda hoolola ndiha hombolwe nokukala ndi na oukwaneumbo opo ndi longe pauyadi moukalele ‘nopehe na omapiyaaneko,’ ondi na ounona vahapu vopamhepo. (1 Kor. 7:34, 35) Onda tomhafana kutya, itandi dulu okukala ndi na oinima aishe monghalelo ei. Onghee hano, onda pitifa komesho oshinima osho shi na okupitifwa komesho, eliyapulo lange kuJehova ndi mu longele nomutima aushe. Mounyuni mupe, otamu ka kala efimbo la wana lokuhafela oinima aishe iwa. Omushangwa oo ndi hole unene Epsalme 145:16, olo tali tu shilipaleke kutya Jehova ota ka ‘palula oinamwenyo aishe kohokwe yaye.’
Nonande ondi na omido 91, natango ondi na oukolele u li xwepo nohandi twikile okukokola ondjila. Oukokolindjila owa kwafela nge ndi kale nda nyashuka komutima nokukala ndi na onghalamwenyo tai ti sha. Oshikando shotete eshi nda ya koEl Salvador, osha li ashike ehovelo loilonga yokuudifa. Kakele komapataneko aSatana taa twikile, paife moshilongo osho omu na ovaudifi ve dulife po 39 000. Osho osha pameka lela eitavelo lange. Osha yela kutya omhepo iyapuki yaJehova otai yambidida eenghendabala doshiwana shaye!
^ okat. 4 Tala membo lokomudo lEendombwedi daJehova (1981 Yearbook), epandja 45-46.
^ okat. 19 1981 Yearbook (Embo lokomudo) epandja 41-42.
^ okat. 24 1981 Yearbook, (embo lokomudo) epandja 66-67, 74-75.


text:
ETUKULWA 4
‘Omwene oku na eenghono dihapu’
1, 2. Elia okwa li a mona oikumwifilonga ilipi monghalamwenyo yaye, nokwa li a mona oiningwanima ikumwifi neenghono ilipi eshi a li e li mekololo lomhunda yaHoreb?
ELIA okwa li a mona oikumwifilonga tai landula. Okwa li a mona omakola oo a li hae mu etele oikulya luvali mefiku ofimbo a li a hondama. Okwa li a mona oshiyuma shoufila noshanga yomaadi oyo ya kala ihai pu momukokomoko wefimbo londjala. Okwa li yo a mona omundilo wa dja keulu eshi Kalunga a nyamukula eilikano laye. (1 Eehamba etukulwa 17 neti-18) Ndele lwanima Elia okwa ka mona oikumwifilonga inenenene i dule oyo ya popiwa metetekelo.
2 Ofimbo a li mekololo lomhunda yaHoreb poshivelo, okwa li a mona oiningwanima ikumwifi neenghono ya landulafana. Tete okwa uda omhepo tai pepe. Omhepo oyo oya li tai pepe neenghono nosha yela kutya oya li tai ningi eweelelo linene tali fitike omatwi, molwaashi oya li ya teyaula eemhunda nokutataula omamanya. Konima yaasho, opa ka ningwa ekakamo ledu linene. Opo nee opa holoka omundilo. Eshi omundilo oo wa enda tau xwike moshitukulwa osho, Elia okwa li e udite oupyu munene wao. — 1 Eehamba 19:8-12.
“Tala, Omwene okwa enda po”
3. Elia okwa li a mona oumbangi u na sha noukwatya waKalunga ulipi, nopeni hatu dulu okumona oumbangi u na sha noukwatya oo?
3 Oiningwanima ya yoolokafana aishe oyo Elia a li a mona otai ulike koshinima shimwe, eenghono dinene daJehova Kalunga. Odoshili kutya inatu pumbwa okumona oshikumwifilonga opo tu mone kutya Kalunga oku na eenghono. Ope na oumbangi wa yela filufilu oo tau ulike kutya Kalunga oku na eenghono. Ombibeli otai tu lombwele kutya eshito otali yandje oumbangi u na sha ‘neenghono daJehova daalushe noukalunga waye.’ (Ovaroma 1:20) Diladila ashike shi na sha nokashelu, omingungumo dodula, epopomo likumwifi lewo lomeva, nosho yo eulu linene li yadi eenyofi! Mbela iho kala u wete eenghono daKalunga moinima oyo? Ndele nande ongaho, ovanhu ashike vanini mounyuni hava dimine eenghono daKalunga. Navali ovanhu ashike vanininini ve na etaleko liwa li na sha nado. Okukala tu udite ko kutya Kalunga oha longifa ngahelipi oukwatya oo otashi tu pe omatomheno mahapu okweehena popepi elela naye. Moshitukulwa eshi, ohatu ke lihonga shihapu shi na sha neenghono daKalunga dihe fi okuyelekwa.
Oukwatya waJehova wa fimanenena
4, 5. (a) Edina laJehova ola pambafana ngahelipi neenghono daye? (b) Omolwashike sha yeleka eshi Jehova a longifa ongobe opo a faneke eenghono daye?
4 Jehova oku na eenghono de likalekelwa. Jeremia 10:6 okwa ti: “Kape na ou e ku fa, Omwene, Oove omunene, edina loye linene, li neenghono.” Didilika kutya eenghono oda kwatakanifwa nedina laJehova. Dimbuluka yo kutya edina olo otali ti “Oha ningifa.” Oshike hashi dulifa Jehova a kale keshe osho a hala? Eenghono daye. Okudula kwaJehova okukatuka eenghatu opo a longe ehalo laye inaku ngabekwa. Eenghono odo oukwatya waye umwe wa fimanenena.
5 Molwaashi itatu dulu okuuda ko pauyadi eenghono daJehova apa di fike, Jehova okwa longifa omafaneko opo e tu kwafele. Ngaashi twe shi mona nale, Jehova okwa longifa ongobe opo a faneke eenghono daye. (Hesekiel 1:4-10) Osho osha yeleka, molwaashi nonande ongobe oi li oshinamwenyo shopeumbo, oya kula noi na eenghono. Ovanhu vomuPalestina shopefimbo lOmbibeli kava li naanaa hava mono oinima oyo i na eenghono di dule dongobe. Ashike ova li ve shii oludi lonhumba leemhulu ditilifa odo paife dihe ko vali. (Job 39:9-12) Omukesari waRoma, Julius, okwa popya kutya eemhuulu odo odi dulike ashike kaniingholi kondjaba mounene. Okwa shanga a ti: “Odi na eenghono dihapu nodi na onhapo.” Ito ka kala tuu u wete wa ninga u muningholi noku na eenghono ngeenge owa shaamekwa noshinamwenyo osho!
6. Omolwashike Jehova oye aeke ta ifanwa “Omunaenghono adishe”?
6 Sha faafana, omunhu okanima kanininini noke na eenghono oku mu yelekanifa naKalunga omunaenghono, Jehova. Nokuli noiwana inaenghono Jehova okwe i tala ko ashike ya fa okandwi ke li koshiyelekifo. (Jesaja 40:15) Mepingafano noishitwa aishe, eenghono daJehova inadi ngabekwa, nomolwaasho oye aeke ta ifanwa “Omunaenghono adishe.” * (Ehololo 15:3, OB-1986) Jehova oku na ‘eenghono dinene nokudula kwaye okuhapu.’ (Jesaja 40:26) Oku li odjo inene yeenghono noyaalushe. Jehova iha pewa eenghono kodjo imwe i lili, molwaashi ‘eenghono odaye.’ (Epsalme 62:12) Ndele mbela Jehova oha longifa eenghono daye okupitila mushike?
Nghee Jehova ha longifa eenghono daye
7. Omhepo iyapuki yaKalunga oshike, noshitya shomomalaka opehovelo omo mwa li mwa shangwa Ombibeli otashi yandje eityo lilipi?
7 Jehova oha yandje omhepo yaye iyapuki, ndele ihai pu po. Omhepo iyapuki oyo eenghono daKalunga tadi longo. MuGenesis 1:2, (NW) Ombibeli oya popya omhepo iyapuki i li “eenghono daKalunga tadi longo.” Oshitya shopehovelo shOshiheberi noshOshigreka osho sha tolokwa “omhepo” otashi dulu yo okutolokwa “omhepo ei hai pepe,” “omufudo” nosho yo “omuku.” Ovashangi vomamboitya ova ti kutya oshitya shopehovelo otashi yandje ediladilo leenghono tadi longo dihe wetike. Ngaashi ashike omhepo oyo hai pepe ihai monika, omhepo yaKalunga nayo ihai monika, ndele ovanhu otava dulu okumona osho tai longo.
8. MOmbibeli, omhepo iyapuki yaKalunga oya ifanwa shike pafaneko, nomolwashike omafaafanifo oo taa wapalele?
8 Kalunga ota dulu okulongifa omhepo yaye mukeshe shimwe. Ota dulu oku i longifa opo a wanife po elalakano keshe olo e na momadiladilo. Onghee hano, osha yeleka eshi mOmbibeli omhepo iyapuki yaKalunga ya popiwa pafaneko i li ‘omunwe,’ ‘eke li neenghono nokwooko kwa yeluka.’ (Lukas 11:20; Deuteronomion 5:15; Epsalme 8:4) Ngaashi ashike omunhu e na okulongifa eenghono daye nosho yo ounghulungu waye opo a dule okulonga oilonga ihapu nomake aye, Kalunga ota dulu okulongifa omhepo yaye opo a wanife po elalakano laye keshe, ngaashi okushita ouhovelitungifi vanininini voishitwa aishe i wetike ile okutukula pokati omeva omEfuta Litilyana ile okukwafela Ovakriste vomefelemudo lotete va popye omalaka oshinailongo.
9. Jehova oku na eenghonopangelo di fike peni?
9 Jehova natango oha longifa eenghono daye eshi ta pangele e li Omupangeli weshito alishe. Diladila ashike ngeno pe na oishitwa inaendunge omamiliyona lwomamiliyona oyo ya halelela oku ku longela. Jehova oku na eenghonopangelo da tya ngaho. Oku na ovapiya vaye vopanhu ovo mOmishangwa luhapu hava faafanifwa netangakwaita. (Epsalme 68:12; 110:3) Omunhu oshishitwa shihe na eenghono oku mu yelekanifa nomweengeli. Nomolwaasho eshi etangakwaita laAssiria la li la ponokela oshiwana shaKalunga, omweengeli umwe aeke okwa li a dipaa ovakwaita 185 000 moufiku umwe. (2 Eehamba 19:35) Ovaengeli vaKalunga “ovanaenghono” shili. — Epsalme 103:19, 20.
10. (a) Omolwashike Omunaenghono adishe ta ifanwa Kalunga komatanga ovakwaita? (b) Oshishitwa shilipi shi na eenghono dinenenene shi dule oishitwa ikwao yaJehova?
10 Ovaengeli ove li vangapi? Omuprofeti Daniel okwa li a mona emoniko li na sha neulu omo a mona oishitwa yopamhepo i dulife pomamiliyona 100 i li ofika ya taalela kolukalwapangelo laJehova, ashike kape na osho tashi ulike kutya okwa li a mona ovaengeli aveshe. (Daniel 7:10) Onghee hano, otashi dulika pe na ovaengeli omamiliyona omafele, nomolwaasho Jehova ta ifanwa Kalunga komatanga ovakwaita. Edinafimaneko olo otali ulike kondodo yaye yopombada e li Omuwiliki womatanga ovaengeli ovanaenghono a unganekwa. Okwa tula po Omona waye omuholike, “Omudalwa wotete [woishitwa] aishe,” a kale ondjai yoishitwa aishe oyo yopamhepo. (Ovakolossi 1:15) Jesus, e li omweengeli omukulunhu, oo ta wilike ovaengeli aveshe, mwa kwatela ovaserafi nosho yo ovakerubi, oku na eenghono dinenenene e dule oishitwa aishe ikwao yaJehova.
11, 12. (a) Omolwashike taku dulu okutiwa kutya eendjovo daKalunga odi na eenghono? (b) Jesus okwa koleka ngahelipi ounene weenghono daJehova?
11 Jehova oha longifa yo eenghono daye monghedi imwe vali. Ovaheberi 4:12 otava ti: “Ondjovo yaKalunga oi nomwenyo neenghono.” Mbela owa didilika eenghono deendjovo daKalunga ile detumwalaka la nwefwa mo komhepo olo tali hangwa mOmbibeli? Eendjovo daKalunga otadi dulu oku tu pameka, okutunga eitavelo letu nosho yo oku tu kwafela tu ninge omalunduluko manene monghalamwenyo yetu. Omuyapostoli Paulus okwa li a londwela Ovakriste vakwao va kale va angala ovanhu ovo va li ve na onghedi yokukalamwenyo inai koshoka. Opo nee okwa weda ko a ti: “Ndele mwa li mu li ngaha, vamwe vomunye.” (1 Ovakorinto 6:9-11) Doshili, ‘eendjovo daKalunga’ odi na eenghono, molwaashi oda li da kwafela Ovakriste vopefimbo laPaulus va ninge omalunduluko.
12 Eenghono daJehova odinenenene, nokape na osho tashi dulu okuya moshipala Jehova a longife eenghono daye monghedi tai pondola. Jesus okwa ti: “Kalunga iha nyengwa kusha.” (Mateus 19:26) Jehova oha longifa eenghono daye okuwanifa po omalalakano elipi?
Jehova oha longifa eenghono daye metwokumwe nelalakano laye
13, 14. (a) Omolwashike hatu dulu okutya Jehova ke fi ashike odjo yeenghono da nhupekwa? (b) Omeenghedi dilipi Jehova ha longifa eenghono daye?
13 Omhepo yaKalunga kai fi ashike eenghono dongaho, na Jehova Kalunga ke fi ashike eenghono da nhupekwa, odjo ashike ngeno yeenghono. Ndele Kalunga omunhu oo e na eenghono nohe di longifa pandunge. Ndele mbela oshike hashi mu linyengifa e di longife?
14 Ngaashi hatu ke shi mona, Kalunga oha longifa eenghono opo a shite oinima, a hanaune, a amene oshiwana shaye noku shitulule. Noitya imwe, oha longifa eenghono daye opo a ninge keshe shimwe osho shi li metwokumwe nomalalakano aye. (Jesaja 46:10) Peemhito dimwe, Jehova oha longifa eenghono daye opo a holole omaukwatya aye a fimanenena nosho yo omifikamhango daye. Ndele komesho yaaishe, oha longifa eenghono daye opo a longe ehalo laye, sha hala okutya, okuyukipalifa ounamapangelo waye nokuyapulifa edina laye liyapuki okupitila mOuhamba wopaMessias. Kape na osho tashi dulu okuya moshipala elalakano olo.
15. Jehova oha longifa ngahelipi eenghono daye omolwovapiya vaye, naasho osha li sha ulikwa ngahelipi moshinima shaElia?
15 Jehova oha longifa yo eenghono daye opo e tu etele ouwa pauhandimwe. Didilika osho 2 Omafimbo 16:9 a popya, a ti: “Omesho Omwene taa tale edu alishe, opo a kwafe neenghono ovo have liameke kuye nomutima aushe.” Oshimoniwa shaElia osho sha hokololwa moutendo voketameko oshi li oshihopaenenwa osho tashi ulike kutya Jehova oha longifa eenghono daye opo e tu etele ouwa pauhandimwe. Omolwashike Jehova a li e mu ulikila eenghono daye monghedi ikumwifi ngaho? Ohambanghainhu ikolokoshi Isabel oya li ya ana kutya Elia oku na okudipawa. Omuprofeti Elia okwa li a faduka po opo a ka xupife omwenyo waye. Okwa li e udite owike, a tila, nokwa li a teka omukumo, a li e wete oilonga yaye aishe youdiinini inai kwafa sha. Opo Jehova a hekeleke Elia oo a li a nyika oluhodi, okwe mu dimbulukifa eenghono daYe. Omhepo, ekakamo ledu nosho yo omundilo oo Elia a li a mona, oya li tai ulike kutya ou e na eenghono dinenenene meshito alishe oku li pamwe naye. Mbela Elia okwa li ngoo e na okukala a tila Isabel ngeenge Kalunga omunaenghono adishe oku li pamwe naye? — 1 Eehamba 19:1-12. *
16. Omolwashike okudilonga shi na sha neenghono daJehova tashi dulu oku tu hekeleka?
16 Nonande Jehova kunena iha longo oikumwifilonga, oku li ngaashi a li pefimbo laElia. (1 Ovakorinto 13:8) Nokunena okwa halelela okulongifa eenghono daye opo a kwafele ovo ve mu hole. Odoshili kutya Jehova oku li monhele omo hamu kala oishitwa yopamhepo, ashike nande ongaho ke li kokule nafye. Molwaashi eenghono daye kadi na ongaba, oshinano osho shi li pokati ketu naye kashi fi oshiimbi shasha. Ponhele yaasho, “Omwene oku li popepi naaveshe, have mu ifana.” (Epsalme 145:18) Pomhito imwe, eshi omuprofeti Daniel a li a pula ekwafo kuJehova, omweengeli umwe okwa li e uya puDaniel ofimbo nokuli ina mana okwiilikana. (Daniel 9:20-23) Kape na osho tashi dulu okwiimba Jehova a kwafele noku pameke ovo e hole. — Epsalme 118:6.
Mbela eenghono daKalunga otadi imbi ovanhu va ehene popepi naye?
17. Omeityo lilipi eenghono daJehova hadi tu tilifa, ndele outile ulipi dihe na oku tu etela?
17 Mbela eenghono daKalunga odi na oku tu ningifa tu kale twe mu tila? Enyamukulo kepulo olo oli na okukala heeno nosho yo ahowe. Ohatu dulu okutya heeno, molwaashi oukwatya oo owe tu pa etomheno la kola lokukala netilokalunga, sha hala okutya, etilofimaneko lomoule olo twa kundafana pauxupi metukulwa la tetekela. Ombibeli oya ti etilokalunga la tya ngaho olo “efina lounongondunge.” (Epsalme 111:10) Ndele ohatu dulu yo kunyamukula kutya ahowe, meityo olo kutya eenghono daKalunga kadi na oku tu ningifa tu kale twe mu tila, tu na oumbada wokukakama ile tu kale twa tila okweehena popepi naye.
18. (a) Omolwashike ovanhu vahapu inave lineekela ovanaenghono? (b) Otu shi shii ngahelipi kutya eenghono daJehova itadi dulu oku mu nyonauna?
18 Omunandjokonona Omwiingilisha wedina Lord Acton okwa shanga mo 1887 a ti: “Eenghonopangelo ohadi nyonauna ovanhu, nongeenge omunhu oku na eenghonopangelo dihapu oha nyonauka filufilu.” Eendjovo daye oda kala hadi endululwa oikando ihapu, tashi dulika molwaashi ovanhu vahapu ove di tala ko di li oshili ihe fi okupatanekwa. Luhapu, ovanhu inava wanenena ohava longifa nai eenghonopangelo, ngaashi naanaa ondjokonona ye shi koleka lwoikando. (Omuudifi 4:1; 8:9) Nomolwaasho ovanhu vahapu inave lineekela ovo ve na eenghonopangelo nohava kala ve livangeka ovanhu va tya ngaho. Ashike Jehova oku na eenghono dinenenene. Ndele mbela eenghono daye ode mu nyonauna monghedi yonhumba? Hasho nandenande! Ngaashi twe shi mona nale, Jehova omuyapuki, noke na oukengeleledi nande owasha. Jehova okwa yooloka ko kovanhu inava wanenena ovo ve na eenghonopangelo mounyuni ou wa nyonauka. Iha longifa nandenande nai eenghono daye, noke na efiku e ke shi ninge.
19, 20. (a) Jehova oha longifa alushe eenghono daye metwokumwe nomaukwatya amwe elipi, nomolwashike osho tashi tu hekeleke? (b) Ongahelipi to dulu okuyelifa kombinga ya nghee Jehova ha ulike oukwatya welipangelo, nomolwashike oukwatya oo uhokwifa kwoove?
19 Dimbuluka kutya eenghono ado adike oukwatya waJehova. Ohatu ka konakona yo shi na sha nouyuki, ounongo nosho yo ohole yaye. Ashike katu na okudiladila kutya Jehova oha holola omaukwatya aye nopehe na elalakano lasha ile ondjele, ile kutya oha longifa ashike oukwatya waye umwe ndele ita longo metwokumwe nomaukwatya makwao. Ndele mepingafano naasho, ohatu ka mona momatukulwa taa landula kutya Jehova oha longifa alushe eenghono daye metwokumwe nouyuki, ounongo nosho yo ohole yaye. Diladila yo vali kombinga youkwatya waKalunga umwe, elipangelo, oo wa pumba movapangeli vomounyuni ou.
20 Diladila nee ngeno wa shakeneka omunhu mulemule ye omunene, e na eenghono dinene, nowe mu tila. Ndele mokweendela ko kwefimbo, owa didilika kutya omunhu oo omunambili. Alushe okwe lilongekida nokwa halelela okulongifa eenghono daye opo a kwafele ovanhu noku va amena, unene tuu ovo tava monika vehe li meameno lasha novehe na omukwafi. Ke na efiku a longifile nai eenghono daye. Owa uda ta lundilwa ehe na eshi a ninga, ndele nande ongaho oha kala ashike a ngungila, e na efimaneko, noku na olune. Otashi dulika u lipule kutya naave oto dulu ngoo okuulika oukwatya wounambili nosho yo elipangelo ngaashi ye, naunene tuu ngeenge ngeno owa li u na eenghono di fike pudaye. Eshi to ende to shiiva omunhu oo, mbela ito ka kala wa hala okweehena popepi naye? Otu na omatomheno mahapu okweehena popepi nomunaenghono adishe Jehova. Konakona etumbulo alishe oko kwa kanghamena oshipalanyole shetukulwa eli: ‘Omwene Ye omutalanheni e neenghono dihapu.’ (Nahum 1:3) Jehova iha endelele okulongifa eenghono daye opo a handukile ovanhu, nokuli nande ovakolokoshi. Oku na omwenyo muwa nolune. Eshi a li a handukifwa oikando ihapu kOvaisrael, okwa li a ulika kutya ye “omutalanheni.” — Epsalme 78:37-41.
21. Omolwashike Jehova iha kondjifa ovanhu va longe ehalo laye, naasho otashi tu hongo shike shi na sha naye?
21 Natu ka tale eembinga di lili noku lili omo Jehova ha ulike elipangelo. Ngeno eenghono doye kada li da ngabekwa, mbela oto diladila kutya omafimbo amwe ngeno oto ka kala wa hala okukondjifa ovanhu va ninge oinima ngaashi wa hala? Nonande Jehova oku na eenghono dinenenene, iha kondjifa ovanhu ve mu longele. Nokuli nonande ovanhu otava ka mona ashike omwenyo waalushe ngeenge otava longele Jehova, ihe tu fininike tu mu longele. Ndele ponhele yaasho, okwa pa keshe umwe emanguluko lokuninga omatokolo. Okwe tu londwela shi na sha noidjemo ii oyo hatu ka mona ngeenge otwa ningi omatokolo ehe li pandunge, nokwe tu lombwela yo kutya ondjabi ilipi hatu ka mona ngeenge otwa ningi omatokolo e li pandunge. Ashike ofye vene tu na okuninga ehoololo. (Deuteronomion 30:19, 20) Iha hokwa oilonga oyo tai longwa kefininiko ile molwaashi omunhu a tila eenghono daye dinenenene. Oha kongo ovo va hala oku mu longela nehalo liwa, tave linyengifwa kohole. — 2 Ovakorinto 9:7.
22, 23. (a) Oshike tashi ulike kutya Jehova oha kala a hafa oku pa vamwe eenghono? (b) Oshike hatu ka kundafana metukulwa tali landula?
22 Natu ka tale ketomheno laxuuninwa kutya omolwashike tuhe na okukala twa tila Kalunga omunaenghono adishe noumbada wokukakama. Ovanhu ovo ve na eenghonopangelo ihava kala va halela vakwao eenghonopangelo. Ndele Jehova oha kala a hafa okupa ovapiya vaye ovadiinini eenghono. Oha pe vamwe eenghonopangelo da yeleka, ngaashi a pa Omona waye. (Mateus 28:18) Jehova oha pe yo ovapiya vaye eenghono monghedi imwe vali. Ombibeli oya ti: ‘Omwene ounene owoye, neenghonopangelo odoye, noshinge oshoye, nouyelele owoye, nepangelofimano oloye, heeno aishe yomeulu nokombada yedu oyoye. Meke loye omu neenghono nepangelonghono. Ndele momapangelelo eke loye hamu di enenepeko neyombamo.’ — 1 Omafimbo 29:11, 12.
23 Jehova ota ka kala a hafa oku ku pameka. Oha pe yo ovo va hala oku mu longela “eenghono di dule odo dopaushitwe.” (2 Ovakorinto 4:7) Ku udite mbela wa hala okweehena popepi naKalunga oo omunaenghono, oo ha longifa eenghono daye monghedi ya tya ngaho yopahole nosho yo metwokumwe nomifikamhango daye douyuki? Metukulwa tali landula, ohatu ka konakona shi na sha nanghee Jehova ha longifa eenghono daye opo a shite oinima.
^ okat. 6 Oshitya shOshigreka osho sha tolokwa “Omunaenghono adishe” otashi ti lelalela “Omunamapangelo aeshe; Omunhu oo e na eenghono adishe.”
^ okat. 15 Ombibeli oya ti kutya ‘Omwene ina kala momhepo, ina kala mekakamo ledu noina kala momundilo.’ Mepingafano novanhu ovo va itavela kutya ookalunga kavo ohava kala molupe leenghono dopaushitwe, fye inatu itavela kutya Jehova oha kala molupe leenghono da tya ngaho. Jehova omunenenene, nomolwaasho ita dulu okuwana moshinima nande oshimwe osho a shita. — 1 Eehamba 8:27.