text:
ETUKULWA 1
Oshili kombinga yaKalunga oilipi?
Mbela Kalunga oku na ko ngoo nasha naave shili?
Kalunga okwa tya ngahelipi? Mbela oku na edina?
Mbela otashi shiiva ngoo okweehena popepi naKalunga?
1, 2. Omolwashike shiwa luhapu okupula omapulo?
OWA didilika ngoo onghedi oyo ounona hava pula omapulo? Vahapu ohava hovele diva okupula omapulo eshi va shiiva okupopya. Nomesho a pwa mo notaa ulike ohokwe, ohave ku tale nokupula oinima ngaashi: Omolwashike evalelwa limbulau? Eenyofi oda dja peni? Olyelye a honga oudila okwiimba? Otashi dulika u kendabale neenghono oku va nyamukula, ndele haalushe shipu. Nokuli nenyamukulo loye la denga mbada otashi dulika li etife po epulo limwe vali, kutya: Omolwashike?
2 Ounona havo aveke hava pula omapulo. Eshi hatu kulu, ohatu twikile okupula omapulo. Ohatu ningi ngaho molwaashi otwa hala okushiiva kutya otwa yuka peni, nokulihonga kombinga yoiponga oyo twa pumbwa okuhenuka ile okumbilipaleka ehalo letu lokushiiva shihapu. Ndele ovanhu vahapu ohava efa okupula omapulo, unene tuu oo a fimanenena. Vamwe ohava efa nokuli okukonga omanyamukulo.
3. Omolwashike vamwe hava efa okukendabala okukonga omanyamukulo komapulo oo a fimanenena?
3 Diladila shi na sha nepulo olo li li kombada yembo eli, omapulo oo a pulwa meenhetekelindjovo ile oo e li pehovelo letukulwa eli. Oo, oo amwe omomapulo a fimanenena oo to dulu okupula. Ndele ovanhu vahapu ova efa okukendabala okukonga omanyamukulo. Omolwashike mbela? Mbela Ombibeli oi na omanyamukulo? Vamwe ohava kala ve udite kutya omanyamukulo ayo omadjuu unene okuuda ko. Vamwe ohava kala tave lipula kutya okupula omapulo otaku dulu oku va fifa ohoni. Vamwe ohave uya pexulifodiladilo kutya omapulo oo otaa dulu ashike okunyamukulwa kovawiliki novahongi vomalongelokalunga. Ongahelipi shi na sha naave?
4, 5. Omapulo amwe a fimanenena elipi hatu dulu okupula monghalamwenyo, nomolwashike tu na okukonga omanyamukulo?
4 Otashi dulika u na lela ohokwe okumona omanyamukulo e na sha nomapulo a fimana onghalamwenyo. Nope he na omalimbililo, omafimbo amwe oho lipula kutya: ‘Elalakano longhalamwenyo oshike? Mbela onghalamwenyo ei oyo aike i li ko? Kalunga oku li naanaa ngahelipi?’ Oshiwa okupula omapulo a tya ngaho, nosha fimana okutwikila okupula fiyo osheshi wa mona omanyamukulo taa mbilipaleke noku shii okulineekelwa. Omuhongi a shiivika nawa Jesus Kristus okwa ti: “Indileni, ndee tamu pewa; [kaleni nokukonga, NW] ndee tamu mono; kongholeni, ndee tamu yeululwa.” — Mateus 7:7.
5 Ngeenge owa ‘kala nokukonga’ omanyamukulo omapulo a fimana, oto ka mona kutya okukonga kwa tya ngaho otaku dulu okukala ku na ondjabi shili. (Omayeletumbulo 2:1-5) Kashi na nee mbudi kutya ovanhu ove ku lombwela shike, ope na omanyamukulo, noto dulu oku a mona mOmbibeli. Omanyamukulo kamadjuu unene okuudiwa ko. Osho shiwa natango oshosho kutya, otaa eta eteelelo nehafo. Notaa dulu oku ku kwafela u kale u na onghalamwenyo iwa paife. Tete, natu konakoneni epulo olo la limbililika ovanhu vahapu.
MBELA KALUNGA OKU LI OMUHENAKONASHA NOKU HE NA ONGHENDA?
6. Omolwashike ovanhu vahapu hava diladila kutya Kalunga ke na ko nasha nokumona oixuna kwovanhu?
6 Ovanhu vahapu ohava diladila kutya osho e li ngaho. Ohave lipula tava ti: ‘Ngeno Kalunga okwa li e na ko nasha, ngeno ounyuni osho u li ngaha?’ Mounyuni omu tu li ou yadi oita, outondwe nosho yo oluhodi. Ohatu ehama pauhandimwe, ohatu mono oixuna nohatu filwa ovaholike vetu. Kungaha, vahapu otava ti kutya: ‘Ngeno Kalunga okwa li e na ko nasha nafye nosho yo nomaupyakadi etu, ngeno ina kelela oinima oyo i ha ningwe?’
7. (a) Ongahelipi ovahongi vomalongelokalunga va ningifa ovanhu vahapu va diladile kutya Kalunga ke na onghenda? (b) Ombibeli otai hongo lela shike shi na sha nomayeleko oo tashi dulika e tu hange?
7 Osho shii unene oshosho kutya ovahongi vomalongelokalunga omafimbo amwe ohava ningifa ovanhu va diladile kutya Kalunga ke na onghenda. Ngahelipi mbela? Ngeenge pa holoka oiponga, ohava ti kutya ehalo laKalunga. Doshili, ovahongi va tya ngaho otava pe Kalunga ombedi omolwoinima ii oyo tai ningwa. Mbela osho oshoshili shi na sha naKalunga? Ombibeli otai hongo lela shike? Jakob 1:13, ota nyamukula ta ti: “Omunhu ngenge ta shindwa ina tya: ‘Ohandi shindwa kuKalunga,’ osheshi Kalunga iha dulu a shindwe kowii, naye mwene iha shindi nande omunhu.” Hano Kalunga haye nande odjo yowii oo u wete mounyuni. (Job 34:10-12) Oha efa shili oinima ii i ningwe. Ndele ope na eyooloko la kula pokati kokweefa oshinima shi ningwe noku shi etifa.
8, 9. (a) Ongahelipi to dulu okuyelifa eyooloko pokati kokweefa oukolokoshi u kale po noku u etifa? (b) Omolwashike tashi ka kala inashi yuka okupa oushima etokolo laKalunga lokweefa ovanhu va landule onghedi ii yokukalamwenyo?
8 Pashihopaenenwa, diladila shi na sha naxe omunaendunge nomunahole oo a li e na omonamati a kula e li natango navo meumbo. Eshi omonamati a ninga omunashibofa ndele ta tokola okufiya po eumbo, xe ine mu kelela. Omonamati okwa landula ondjila ii yokukalamwenyo ndele ta i moupyakadi. Mbela xe oye omweetifi womaupyakadi omonamati? Hasho. (Lukas 15:11-13) Sha faafana, Kalunga ina kelela ovanhu eshi va hoolola okulandula ondjila ii, ndele haye omweetifi womaupyakadi oo a ka holoka po. Onghee hano, itashi ka kala nande shi li pauyuki okupa Kalunga ombedi omolwomaupyakadi aeshe ovanhu.
9 Kalunga oku na omatomheno mawa eshi a efa ovanhu va landule ondjila ii. E li Omushiti wetu omunaendunge nomunaenghono, ina pumbwa ngeno oku tu yelifila omatomheno aye. Ndele omolwohole yaye, Kalunga ohe shi ningi. Oto ke lihonga shihapu shi na sha nomatomheno oo mEtukulwa eti-11. Ndele kala wa shilipalekwa kutya Kalunga haye omweetifi womaupyakadi oo hatu shakeneke. Mepingafano naasho, ota yandje eteelelo li na sha nekandulepo filufilu lomaupyakadi. — Jesaja 33:2.
10. Omolwashike hatu dulu okulineekela kutya Kalunga ota ka xulifa po oilanduliko aishe oyo ya etifwa koukolokoshi?
10 Natango, Kalunga omuyapuki. (Jesaja 6:3) Osho osha hala okutya okwa koshoka filufilu. Ke na nande owii washa. Onghee hano, ohatu dulu oku mu lineekela filufilu. Itatu dulu okulineekela ovanhu filufilu ngaashi ngaho, ovo omafimbo amwe hava nyono. Nokuli novanhu ovo ve li ovanashili lela ovo ve na eenghonopangelo, luhapu ihava kala ve na eenghono okukandula po ominyonena odo hadi longwa kovakolokoshi. Ndele Kalunga omunaenghono adishe. Ota dulu nota ka kufa po oilanduliko aishe oyo oukolokoshi wa etela ovanhu. Eshi Kalunga ta ka katuka onghatu, ote ke shi ninga monghedi oyo tai ka xulifa po owii fiyo alushe. — Epsalme 37:9-11.
KALUNGA OKU UDITE NGAHELIPI SHI NA SHA NOKUHENOUYUKI OKO HATU NINGILWA?
11. (a) Kalunga oku udite ngahelipi shi na sha nokuhenouyuki? (b) Kalunga oku udite ngahelipi shi na sha nokumona oixuna kwoye?
11 Mbela Kalunga oku udite ngahelipi shi na sha naasho tashi ningwa mounyuni nosho yo monghalamwenyo yoye kunena? Ombibeli otai hongo kutya Kalunga “oku hole ouyuki.” (Epsalme 37:28) Oku na ko nasha unene nomifikamhango odo tadi ufa osho shi li mondjila naasho sha puka. Oku tonde okuhenouyuki kwoludi keshe. Ombibeli otai ti kutya Kalunga okwa li a “yahama momutima waye” eshi kwa li ounyuni wa yada oukolokoshi mefimbo lonale. (Genesis 6:5, 6) Kalunga ina lunduluka. (Malakia 3:6) Natango oku tonde okutala okumona oixuna oko ku li mounyuni aushe. Oku tonde yo okumona ovanhu tava mono oixuna. Ombibeli otai ti: “Oye te mu file oshisho.” — 1 Petrus 5:7.
12, 13. (a) Omolwashike tu na omaukwatya mawa ngaashi ohole, nongahelipi ohole hai kumu etaleko letu li na sha nounyuni? (b) Omolwashike to dulu okukala noushili kutya Kalunga ota ka ninga po sha shili shi na sha nomaupyakadi ounyuni?
12 Ongahelipi hatu dulu okukala noushili kutya Kalunga oku tonde okutala okumona oixuna? Oumbangi mukwao oyoo kutya, Ombibeli otai hongo kutya omunhu okwa shitwa oshifeka shaKalunga. (Genesis 1:26) Onghee hano, oushili oo kutya otu na omaukwatya mawa otau ulike kutya Kalunga oku na omaukwatya mawa. Pashihopaenenwa, mbela ohashi ku nyemateke okumona ovanhu ve he na ondjo tava mono oixuna? Ngeenge ou wete okuhenouyuki oko, kala wa shilipalekwa kutya Kalunga oku va uditile onghenda neenghono.
13 Shimwe shomoinima ya denga mbada shi na sha novanhu osho okudula kwetu okukala nohole. Osho otashi ulike yo kutya Kalunga oku na ohole. Ombibeli otai hongo kutya “Kalunga Oye ohole.” (1 Johannes 4:8) Otu na ohole molwaashi Kalunga oku tu hole. Mbela ohole ohai ku linyengifa u kale wa hala ngeno okuxulifa po okumona oixuna nokuhenouyuki oko u wete mounyuni? Ngeno okwa li u na eenghono oku shi ninga, mbela ngeno oto shi ningi? Heeno, ngeno osho to ka ninga! Oto dulu okukala noushili kutya Kalunga ota ka xulifa po okumona oixuna nosho yo okuhenouyuki. Omaudaneko oo a tumbulwa meenhetekelindjovo dembo eli kae fi ondjodi ile eteelelo longaho. Omaudaneko aKalunga otaa ka wanifwa shili. Ndele opo u kale neitavelo momaudaneko oo, owa pumbwa okushiiva shihapu shi na sha naKalunga oo e a udaneka.
KALUNGA OKWA HALA U SHIIVE KUTYA OYE LYELYE
14. Edina laKalunga olyelye, nomolwashike tu na oku li longifa?
14 Ngeenge owa hala umwe e ku shiive, oshike osho tashi dulika u ninge? Mbela ito ke mu lombwela edina loye? Mbela Kalunga oku na edina? Omalongelokalunga mahapu ohaa nyamukula kutya edina laye “oKalunga” ile “Omwene,” ndele oo kae fi omadina. Oku li ashike omadinafimaneko, ngaashi ashike omadinafimaneko “ohamba” nosho yo “omupresidende.” Ombibeli otai hongo kutya Kalunga oku na omadinafimaneko mahapu. “Kalunga” nosho yo “Omwene” oo amwe omuo. Ndele Ombibeli otai hongo yo kutya Kalunga oku na edina: Jehova. Exodus 15:3 (OB-1954), ota ti: “Jehova Ofule; edina laye Jehova.” Ngeenge Ombibeli yoye kai na edina olo, otashi dulika to ka kala wa hala okutala Oshiwedelwako pepandja 195-197 lembo e li u lihonge kutya omolwashike. Oshili oyoyo kutya edina laKalunga otali holoka lwoikando omayovi momishangwa dOmbibeli donale. Onghee hano, Jehova okwa hala u shiive edina laye nou li longife. Otaku dulu okutiwa kutya ota longifa Ombibeli oku ku lombwela edina laye.
15. Edina Jehova otali ti ngahelipi?
15 Kalunga okwe liluka ye mwene edina olo tali ti sha filufilu. Edina laye Jehova otali ti kutya Kalunga ota dulu okuwanifa eudaneko keshe olo ta ningi, nota dulu okuwanifa elalakano keshe olo e na momadiladilo. * Edina laKalunga ole likalekelwa shili. Olaye oye aeke. Ope na eenghedi dihapu omo omaukwatya aJehova e likalekelwa. Ngahelipi mbela?
16, 17. Oshike hatu dulu okulihonga shi na sha naJehova momadinafimaneko taa landula: (a) “Omunaenghono adishe”? (b) “ohamba yaalushe”? (c) “Omushiti”?
16 Epsalme 83:19 otali popi shi na sha naJehova tali ti: ‘Oove auke u li po Omukombadambada.’ Sha faafana, Jehova oye aeke a popiwa e li “Omunaenghono adishe.” Ehololo 15:3 otali ti: “Oilonga yoye oinene noikumifa, Omwene Kalunga, [Omunaenghono adishe, NW], eendjila doye oda yuka nodoshili, Oove ohamba [yaalushe, NW].” Edinafimaneko “Omunaenghono adishe” otali tu hongo kutya Jehova oye omunaenghono a shiya ko. Eenghono daye itadi yelekwa nasha; odinenenene. Natango, edinafimaneko “ohamba yaalushe” otali tu dimbulukifa kutya Jehova okwe likalekelwa monghedi imwe vali. Oye aeke a kala ko alushe. Epsalme 90:2, otali ti: “Kalunga, Ove u li po alushe fiyo alushe.” Ediladilo olo otali tu ningifa tu kale tu na etilofimaneko, hasho mbela?
17 Jehova okwe likalekelwa yo molwaashi oye aeke Omushiti. Ehololo 4:11, otali ti: “Omwene wetu naKalunga ketu, Ove wa wana okutambula efimano nefimaneko nepangelo, osheshi Ove wa shita oinima aishe, ndele kehalo loye i li po noya shitwa.” Keshe osho to dulu okudiladila — kutya nee oishitwa yopamhepo yomeulu i he wetike, eenyofi odo hadi kala di yadi evalelwa oufiku, oiimati oyo hai ima komiti nosho yo eeshi odo tadi yoo momafuta nomomilonga — aishe oi li po molwaashi Jehova oye Omushiti.
MBELA OTO DULU OKWEEHENA POPEPI NAJEHOVA?
18. Omolwashike ovanhu vamwe ve udite kutya itava dulu nande okweehena popepi naKalunga, ndele Ombibeli otai hongo shike?
18 Okulesha shi na sha nomaukwatya aJehova makumwifi ohaku ningifa ovanhu vamwe va kale va tila. Ohava kala va tila kutya itava dulu okweehena popepi naKalunga nohava diladila kutya kave na oshilonga kuye molwaashi okwa tumbala neenghono. Ndele mbela ediladilo olo oli li ngoo mondjila? Ombibeli hasho tai hongo ngaho. Otai popi shi na sha naJehova tai ti: “Oye ina kala kokule nafye nande oumwe.” (Oilonga 17:27) Ombibeli otai tu ladipike nokuli tai ti: “Eheneni kuKalunga, opo nee Ye ta ehene kunye.” — Jakob 4:8.
19. (a) Ongahelipi hatu dulu okuhovela okweehena popepi naKalunga, nohatu ka mona omauwa elipi? (b) Omaukwatya aKalunga elipi mahokwifa unene kwoove?
19 Ongahelipi to dulu okweehena popepi naKalunga? Tete, twikila okuninga osho to ningi paife — okulihonga kombinga yaKalunga. Jesus okwa ti: “Nomwenyo waalushe owo tuu ou, vo ve ku shiive, Oove auke Kalunga kashili, naau we mu tuma, Jesus Kristus.” (Johannes 17:3) Heeno, Ombibeli otai hongo kutya okulihonga kombinga yaJehova naJesus otaku twala ‘komwenyo waalushe’! Ngaashi sha popiwa nale metetekelo, “Kalunga Oye ohole.” (1 Johannes 4:16) Jehova oku na yo omaukwatya makwao mahapu mawa nomahokwifa. Pashihopaenenwa, Ombibeli otai ti kutya Jehova oye “Kalunga, omunefilonghenda, Kalunga omunanghenda, omunanheni, nomunene mouwanghenda nomoudiinini.” (Exodus 34:6) Oku na ‘onghedi iwa noku yadi ekufilo.’ (Epsalme 86:5) Eshi to lesha shihapu mOmbibeli, oto ka mona nghee Jehova a ulika kutya oku na omaukwatya oo nosho yo makwao mahapu mahokwifa.
20-22. (a) Mbela okuhadula kwetu okumona Kalunga otaku tu imbi okweehena popepi naye? Shi yelifa. (b) Ovanhu vamwe ovo ve na omalinyengotomheno mawa otashi dulika ve ku ladipike u ninge shike, ndele oshike u na okuninga?
20 Doshili, ito dulu okumona Kalunga molwaashi ye omhepo ihai monika. (Johannes 1:18; 4:24; 1 Timoteus 1:17) Ndele mokulihonga kombinga yaye okupitila mOmbibeli, oto dulu oku mu shiiva e li omunhu. Ngaashi omupsalme a popya, oto dulu “okutala ouwanyenye wOmwene.” (Epsalme 27:4; Ovaroma 1:20) Apa ngoo pe fike okulihonga kwoye kombinga yaJehova, opo ngoo pe fike ta ningi woshili kwoove noto ka kala u na omatomheno mahapu okukala u mu hole noto ka kala wa ehena popepi naye.
21 Oto ka uda ko kutya omolwashike Ombibeli tai tu hongo tu diladile Jehova e li Tate yetu. (Mateus 6:9) Ine tu pa ashike omwenyo, ndele okwa hala tu kale nonghalamwenyo ya denga mbada — ngaashi ashike xe omunahole keshe a halela ovana vaye. (Epsalme 36:10) Ombibeli otai hongo yo kutya ovanhu otava dulu okuninga ookaume kaJehova. (Jakob 2:23) Diladila ashike kwaasho — kutya oto dulu okuninga kaume kOmushiti weshito alishe!
22 Eshi to lihongo shihapu mOmbibeli, otashi dulika u mone kutya ovanhu vamwe ovo ve na omalinyengotomheno mawa otave ke ku ladipika u efe po okukonakona. Otashi dulika va kale tave lipula kutya oto ka lundulula eitavelo loye. Ndele ino efa nande oumwe e ku efife po okupanga oukaume wa denga mbada oo to dulu okukala u na fiyo alushe.
23, 24. (a) Omolwashike u na okutwikila okupula omapulo kombinga yaasho to lihongo? (b) Oshike tashi ka kundafanwa metukulwa tali landula?
23 Doshili, otapa ka kala oinima oyo u he udite ko pehovelo eshi to konakona. Otashi pula elininipiko okupula ekwafo, ndele ino sholola omolwohoni. Jesus okwa ti kutya oshiwa okukala nelininipiko, ngaashi okaana kanini. (Mateus 18:2-4) Ngaashi tu shi shii, ounona ohava pula omapulo mahapu. Kalunga okwa hala u mone omanyamukulo. Ombibeli otai pandula ovanhu vamwe ovo va li va hala okulihonga kombinga yaKalunga. Ova konakona Omishangwa noukeka opo va shilipaleke ngeenge osho va li tave lihongo osha li oshili. — Oilonga 17:11.
24 Onghedi ya denga mbada okulihonga kombinga yaJehova oyo okukonakona Ombibeli. Ombibeli oya yooloka ko komambo makwao. Mbela omonghedi ilipi? Etukulwa tali landula otali ka kundafana oshinima osho.
^ okat. 15 Ope na ouyelele muhapu shi na sha neityo ledina laKalunga nosho yo nghee li na okutumbulwa, mOshiwedelwako pepandja 195-197.


c: text/html

text:
ETUKULWA 48
Oto ka kala ngoo mounyuni mupe waKalunga wombili?
KALUNGA okwa li a tula Adam naEva moshikunino shaEden. Ndele nonande Adam naEva kava li va dulika kuKalunga nova fya, Kalunga okwe shi ninga tashi shiiva opo oludalo lavo, nafye kunena twa kwatelwa mo, li dule oku ka kala nomwenyo mOparadisa fiyo alushe. Ombibeli oya udaneka ya ti: “Ovayuki, vo otava ka fyuulula [edu, OB-1986], ndee tava kala mo alushe.” — Epsalme 37:29.
Ombibeli oya popya shi na sha ‘neulu lipe nedu lipe.’ (Jesaja 65:17; 2 Petrus 3:13) ‘Eulu’ lokunena olo omapangelo opanhu, ashike Jesus Kristus nosho yo ovo tava ka pangela pamwe naye meulu ovo tava ka kala oshitukulwa ‘sheulu lipe.’ Itashi ka kala tuu shihafifa eshi eulu olo lipe, sha hala okutya, epangelo laKalunga li li pauyuki nolombili, tali ka pangela edu alishe!
Ndele mbela ‘edu lipe’ oshike? — Edu lipe olo ovanhu ovayuki ovo ve hole Jehova. Owa pumbwa okushiiva kutya ngeenge Ombibeli tai popi ‘edu’ omafimbo amwe, otai popi shi na sha novanhu ovo ve li kombada yedu, ndele hadu lo vene. (Genesis 11:1, NW; Epsalme 66:4, OB-1986; 96:1) Onghee hano, ovanhu ovo ve li edu lipe otava ka kala oku kombada yedu.
Ounyuni ou wovahenakalunga itau ka kala po vali. Dimbuluka kutya Eyelu lopefimbo laNoa ola li la hanauna po ounyuni wovanhu ovakolokoshi. Ndele ngaashi twe lihonga, ounyuni ou wonena wovakolokoshi otau ka hanaunwa po puHarmagedon. Paife natu ka tale kutya konima yaHarmagedon onghalo otai ka kala ya tya ngahelipi mounyuni mupe waKalunga.
Mbela owa hala oku ka kala fiyo alushe mOparadisa mounyuni mupe waKalunga wombili? — Itatu ka pumbwa eendokotola opo tu dule okukala nomwenyo fiyo alushe. Itapa ka kala eepela odo tadi ke tu kwafela tuha fye. Opo tu ka kale nomwenyo fiyo alushe, otwa pumbwa ashike okweehena popepi naKalunga. Omuhongi Munene okwe tu lombwela shi na sha nanghee hatu dulu okweehena popepi naKalunga.
Natu kufe Eembibeli detu, ndele hatu pandje kuJohannes 17:3. Omuhongi Munene okwa popya momushangwa omo a ti: “Nomwenyo waalushe owo tuu ou, vo ve ku shiive, Oove auke Kalunga kashili, naau we mu tuma, Jesus Kristus.”
Jesus okwa ti otwa pumbwa vati okuninga shike opo tu ka kale nomwenyo fiyo alushe? — Tete otu na okushiiva Tate yetu womeulu, Jehova, nosho yo Omona waye, oo a yandja omwenyo waye omolwetu. Osho osha hala okutya otwa pumbwa okukonakona Ombibeli. Embo eli Lihonga kOmuhongi Munene otali ke tu kwafela tu konakone Ombibeli.
Ongahelipi okulihonga shi na sha naJehova tashi tu kwafele tu ka kale nomwenyo waalushe? — Ngaashi ashike twa pumbwa oikulya efiku keshe, otwa pumbwa yo okulihonga kombinga yaJehova efiku keshe. Ombibeli oya ti: “Hakomungome auke omunhu ta kala e nomwenyo, ndelenee okondjovo keshe tai di mokanya kaKalunga.” — Mateus 4:4.
Otwa pumbwa yo okushiiva Jesus Kristus molwaashi Kalunga okwa li a tuma Omona waye opo tu dule okudiminwa po omatimba etu. Ombibeli oya ti: ‘Kaku na umwe exupifo la kala muye.’ Ombibeli oya ti yo kutya “ou ta itavele Omona, oye e nomwenyo waalushe.” (Oilonga 4:12; Johannes 3:36) ‘Okwiitavela’ Jesus osha hala okutya shike? — Osha hala okutya otwa itavela filufilu Jesus notu shii kutya ohatu dulu ashike oku ka kala nomwenyo waalushe omolwaye. Otwa itavela ngoo shili Jesus? — Ngeenge otwe mu itavela, otu na okutwikila okulihonga kOmuhongi Munene efiku keshe nokuninga osho te tu lombwele tu ninge.
Onghedi imwe ya denga mbada omo hatu dulu okulihonga kOmuhongi Munene omokulesha embo eli lwoikando nokutala komafano aeshe oo e li mo nosho yo okudiladila kuo. Kendabala yo okunyamukula omapulo oo e li pomafano. Owa pumbwa yo okulesha embo eli nameme woye ile natate woye. Ngeenge ku li pamwe novadali voye, lesha pamwe nomunhu wonhumba a kula ile nounona vakweni. Mbela itashi ka kala shiwa ngeenge owa kwafele vamwe ve lihonge kOmuhongi Munene osho va pumbwa okuninga opo va ka kale nomwenyo fiyo alushe mounyuni mupe waKalunga? —
Ombibeli oye tu lombwela ya ti: “Ounyuni otau xulu po.” Ashike Ombibeli oya yelifa yo kutya ongahelipi hatu dulu oku ka kala nomwenyo fiyo alushe mounyuni mupe waKalunga, ya ti: “Ou ta longo ehalo laKalunga, oye ta kala alushe.” (1 Johannes 2:17) Ndele mbela oshike tashi tu kwafele tu dule oku ka kala mounyuni mupe waKalunga? — Otu na okushiiva Jehova nosho yo Omona waye omuholike Jesus. Ndele otwa pumbwa yo okuninga osho hatu lihongo. Okukonakona kwoye embo eli naku ku kwafele u lihonge kombinga yaJehova naJesus, nou tule moilonga oinima oyo to lihongo.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ETUKULWA 36
Oolyelye tava ka nyumuka, notava ka kala peni?
OTWE lihonga kombinga yovanhu vangapi ovo va li va nyumunwa momatukulwa avali a tetekela? — Otwe lihonga kombinga yovanhu vatano. Ounona vangapi va li va nyumunwa? — Ova li vatatu, nomunhu omutine okwa li omulumenhu omunyasha. Mbela oto diladila kutya osho otashi ulike shike? —
Otashi ulike kutya Jehova oku hole ounona nosho yo ovanyasha, ndele ota ka nyumuna yo ovanhu vakwao vahapu. Mbela Kalunga ota ka nyumuna ashike ovanhu ovo va longa ouwa? — Otashi dulika tu diladile kutya osho shi li ngaho, ndele ope na ovanhu vahapu ovo inave lihonga nande onale oshili i na sha naJehova Kalunga nosho yo Omona waye. Osha yela kutya ovanhu va tya ngaho ova longa owii molwaashi ova li va longwa oinima ya puka. Mbela oto diladila kutya Jehova ota ka nyumuna ovanhu va tya ngaho? —
Ombibeli oya ti: “Otaku ka kala enyumuko lovayuki nolovalunde.” (Oilonga 24:15) Omolwashike ovanhu ovo vehe fi ovayuki ile ovo inava longa osho sha yuka tava ka nyumunwa? — Omolwaashi inava mona nande onale omhito yokulihonga kombinga yaJehova nosho yo osho a hala ovanhu va ninge.
Mbela oto diladila kutya ovanhu otava ka nyumunwa naini? — Diladila natango kombinga yaashi Lasarus a li a fya ndele Jesus ta udanekele Marta omumwaina waLasarus a ti: “Omumwanyoko ota nyumuka.” Marta okwa li a nyamukula a ti: “Ondi shi shii nokutya, ota nyumuka menyumuko mefiku laxuuninwa.” (Johannes 11:23, 24) Marta okwa li a hala okutya ngahelipi eshi a ti kutya Lasarus ota ka nyumuka “mefiku laxuuninwa”? —
Marta okwa li a hangwa a uda kombinga yeudaneko olo Jesus a li a ninga, eshi a ti: ‘Aveshe ava ve li meembila otava ka holoka mo.’ (Johannes 5:28, 29) Onghee hano, ‘efiku laxuuninwa’ otali ulike kefimbo olo eshi ovanhu aveshe ovo ve li medimbuluko laKalunga tava ka nyumunwa. Efiku laxuuninwa olo kali fi ashike oule weevili 24, ndele otali ka kufa oule womido eyovi. Ombibeli oya popya shi na sha nefiku olo ya ti: ‘Kalunga ota ka tokola ounyuni.’ Movanhu ovo tava ka tokolwa omwa kwatela yo ovo tava ka nyumuka. — Oilonga 17:31; 2 Petrus 3:8.
Efiku olo itali ka kala tuu likumwifa! Moule womido odo eyovi, ovanhu omamiliyona mahapu ovo va fya otava ka nyumuninwa momwenyo. Jesus okwa popya kutya ovanhu ovo otava ka kala mOparadisa ngeenge va nyumunwa. Natu ka tale kutya Oparadisa oyo otai ka kala peni notai ka kala ya tya ngahelipi.
Eevili nhatu lwaapo fimbo Jesus a li ina fya eshi a li komuti womahepeko, okwa li a popya nomulumenhu umwe oo a li a valelwa popepi naye kombinga yOparadisa. Omulumenhu oo okwa li ta dipawa molwaashi okwa li a longa oukolokoshi. Ndele eshi omukolokoshi oo a li ta tale Jesus nokupwilikina osho ovanhu va li tava popi shi na sha naYe, osha li she mu ningifa a itavele Jesus. Onghee hano, omukolokoshi oo okwa li a lombwela Jesus a ti: ‘Dimbuluke nge, ngeenge wa fiki mouhamba woye.’ Jesus okwa li e mu nyamukula a ti: ‘Oshili handi ku lombwele, onena tuu eli to ka kala pamwe naame mOparadisa.’ — Lukas 23:42, 43.
Jesus okwa li a hala okutya ngahelipi eshi a li a popya eendjovo odo? Oparadisa oi li peni? — Diladila shi na sha naasho. Oparadisa oya li peni nale? — Dimbuluka kutya Kalunga okwa li a tula omulumenhu wotete, Adam, nosho yo omukainhu waye mOparadisa oku kombada yedu opo va kale mo. Oparadisa oyo oya li hai ifanwa oshikunino shaEden. Moshikunino omo omwa li oinamwenyo ndele kaya li ye va etela oshiponga, nomwa li yo omiti di na oiimati ihapu iwa nosho yo omulonga wa kula. Kaya li tuu onhele iwa nokukala! — Genesis 2:8-10.
Onghee hano, ngeenge hatu lesha kombinga yomukolokoshi oo ta ka kala mOparadisa, natu kale twa fa tu wete momadiladilo etu edu eli la ningwa onhele iwa nokukala. Mbela Jesus ota ka kala mOparadisa oku kombada yedu pamwe nomulumenhu oo a li omukolokoshi? — Ahowe, Jesus ita ka kala kombada yedu. Mbela ou shi shii kutya omolwashike ita ka kala kombada yedu? —
Omolwaashi Jesus ota ka kala meulu e li Ohamba, nota ka pangela Oparadisa kombada yedu okudja meulu. Onghee hano, Jesus ota ka kala pamwe nomulumenhu oo meityo olo kutya ote ke mu nyumuna koufi nota ka fila oshisho eemhumbwe daye. Ndele mbela omolwashike Jesus ta ka efa omunhu oo a li nale omukolokoshi a kale mOparadisa? — Natu ka tale ngeenge ohatu mono enyamukulo.
Mbela fimbo omukolokoshi oo a li ina popya naJesus, okwa li ngoo e shii kombinga yelalakano laKalunga? — Ahowe, ka li e li shii. Omulumenhu oo okwa li ha longo oilonga ii molwaashi ka li e shii oshili kombinga yaKalunga. Ndele ota ka hongwa kombinga yelalakano laKalunga mOparadisa. Opo nee, ota ka kala e na omhito yokuulika kutya oku hole shili Kalunga mokulonga ehalo laYe.
Mbela keshe oo ta ka nyumuka ota ka kala mOparadisa kombada yedu? — Ahowe, vamwe itava ka kala kombada yedu. Mbela ou shi shii kutya omolwashike? — Omolwaashi ovanhu vamwe otava ka nyumunwa va ka kale pamwe naJesus meulu. Ovanhu va tya ngaho otava ka pangela kombada yedu pamwe naye ve li eehamba okudja meulu. Natu ka tale kutya otu shii ngahelipi oshinima osho.
Jesus okwa li a popya novahongwa vaye moufiku oo wa tetekela efyo laye a ti: ‘Meumbo laTate omu na eendjuwo dihapu, ndele ohandi ke mu longekidila onhele.’ Opo nee Jesus okwa li e va udanekela a ti: “Ohandi aluka, ndele handi mu ile, nanye yo mu kale apa Ame ndi li.” — Johannes 14:2, 3.
Jesus okwa li a ya peni konima eshi a nyumunwa? — Okwa li a shuna meulu a ka kale pamwe naXe. (Johannes 17:4, 5) Hano Jesus okwa li ta udanekele ovayapostoli vaye nosho yo ovashikuli vaye vamwe kutya ote ke va nyumuna opo va dule oku ka kala pamwe naye meulu. Mbela otava ka ninga shike pamwe naJesus? — Ombibeli oya popya kutya ovahongwa vaye ovo hava nyumunwa ‘menyumuko lotete’ otava ka kala meulu nokupangela kombada yedu ve li “eehamba omido eyovi limwe.” — Ehololo 5:10; 20:6; 2 Timoteus 2:12.
Ovanhu vangapi tava ka nyumunwa ‘menyumuko olo lotete,’ noku ka pangela pamwe naJesus ve li eehamba? — Jesus okwa li a lombwela ovahongwa vaye a ti: ‘Ino tila, okangudu ove, osheshi Xo a hala oku mu pa ouhamba.’ (Lukas 12:32) “Okangudu” oko, sha hala kutya ovo tava nyumunwa va ka kale pamwe naJesus mOuhamba waye womeulu, ove li omuvalu wokondadalunde. Ombibeli oya popya kutya ovo tava ka nyumuninwa omwenyo womeulu ove li ‘omayovi efele nomilongo nhe naanhe.’ — Ehololo 14:1, 3.
Ovanhu vangapi tava ka kala mOparadisa kombada yedu? — Ombibeli inai popya kutya ove li vangapi. Ndele Kalunga okwa li a lombwela Adam naEva eshi va li moshikunino shaEden kutya nava dale ounona nova yadife edu. Ashike ooAdam naEva ova li va dopa okuninga ngaho, ndele Kalunga ota ka shilipaleka kutya elalakano laye li na sha nokuyadifa edu novanhu ovayuki ola wanifwa. — Genesis 1:28; Jesaja 45:18; 55:11.
Itashi ka kala tuu shihafifa oku ka kala mOparadisa! Edu alishe otali ka kala la fa oshikunino. Otamu ka kala mu yadi oudila, oinamwenyo notamu ka kala mu na omiti diwa nosho yo eengala domaludi aeshe. Kape na oo ta ka ehama ile ta ka fya. Ovanhu otava ka kalafana noukaume. Ngeenge otwa hala oku ka kala mOparadisa, otu na okukatuka eenghatu paife.
Lesha shihapu kombinga yelalakano laKalunga li sha nedu mOmayeletumbulo 2:21, 22; Omuudifi 1:4; Jesaja 2:4; 11:6-9; 35:5, 6; nosho yo 65:21-24.


text:
OKAPITULU 8
Ouhamba wa Huku Oityi?
1. Elikuambelo patyi liankhimana matulilongesa?
OVANTHU ovanyingi vei nawa elikuambelo liihanwa okuti Tate Yetu, ine Elikuambelo lia Tatekulu. Jesus walinga elikuambelo olio opo alongese ovalongwa vae oñgeni tyilikuambelwa. Oityi apopia? Omokonda yatyi elikuambelo olio liakolela kuonthwe hono?
2. Ovipuka patyi vitatu Jesus alongesa ovalongwa vae vaite melikuambelo?
2 Jesus wapopia okuti: “Likuambelei okuti: ‘Tate yetu keulu, enyina liove lisukukiswe. Ouhamba wove uye. Ehando liove lilingwe pano pohi, ngetyi lilingwa keulu.’” (Tanga Mateus 6:9-13.) Omokonda yatyi Jesus etulongesila okulikuambela konthele yovipuka ovio vitatu?—Tala okatoi 20 konthyulilo yomukanda ou.
3. Oityi tuesukisa okunoñgonoka konthele Youhamba wa Huku?
3 Tuelilongesa okuti enyina lia Huku, o Jeova. Tupu tuelilongesa olipi ehando lia Huku pala ovanthu nohi. Mahi oityi Jesus ankho ahanda okupopia, etyi ati, “Ouhamba wove uye”? Onthue matulilongesa oityi Ouhamba wa Huku, oityi maukalinga, no ñgeni maukasukukisa enyina lia Huku.
OUHAMBA WA HUKU OITYI?
4. Ouhamba wa Huku oityi? Iya olie Ohamba Youhamba oo?
4 Jeova wapaka keulu outumini iya aholovona Jesus opo akale Ohamba. Ombimbiliya iihana outumini oo okuti Ouhamba wa Huku. Jesus “Ohamba yo nohamba na Tatekulu ya vana vatumina.” (1 Timóteo 6:15)Jesus una ounongo wavilapo wokutumina tyipona kese munthu utumina tupu una epondolo tyipona ovatumini vatyo aveho.
5. Ouhamba wa Huku ukalapi? Iya maukatumina tyi?
5 Etyi palamba ononthiki omakwi ekuana tunde etyi atutiliswa, Jesus akondoka keulu. Jeova emuholovona opo akale Ohamba Youhamba wae. (Atos 2:33) Ouhamba wa Huku ukala keulu iya utumina ohi aiho. (Revelação 11:15) Otyo, Ombimbiliya iihanena Ouhamba wa Huku, okuti “ouhamba wo keulu.”— 2 Timóteo 4:18.
6, 7. Oityi tyilekesa okuti Jesus Ohamba ongwa unene tyipona ovanthu?
6 Ombimbiliya ipopia okuti Jesus ohamba yevilapo konohamba mbovanthu, mokonda “oe vala una omuenyo wahankhi vali.” (1 Timóteo 6:16) Ovatumini aveho vovanthu vankhia, mahi Jesus kakankhia-nkhia vali. Ovipuka aviho oviwa Jesus meketulingila mavikakalako apeho.
7 Omaulo Ombimbiliya alekesa okuti Jesus makala Ohamba ina okankhenda, yati: “Ospilitu ya Jeova maikakala nae, ospilitu yonondunge nounongo, ospilitu yokulonga no younene, ospilitu yenoñgonoko no yonthilo na Jeova. Makakala nehambu liokulekesa onthilo ku Jeova. Kamakoyesa okutalela kuetyi eete nomaiho ae, ine o kuetyi eiva vala nomatwi ae. Makakoyesa omapongo nouviuki.” (Isaías 11:2-4) Ove kuhande okukala nohamba ikahi ngotyo?
8. Oñgeni tutyii okuti Jesus kamakatumina aike?
8 Huku waholovonwa Ovalume vamwe opo vakatumine na Jesus keulu. Mongeleka Apostolu Paulu wapopilile Timoteo okuti: “Inkha tutualako nokukoleleya, nonthue matukaviala nae.” (2 Timóteo 2:12) Veñgapi mavakatumina ngo nohamba kumwe na Jesus?
9. Veñgapi mavakatumina na Jesus? Onalupi Huku ahimbika okuveholovona?
9 Ngetyi tuelilongesa mokapitulu 7, apostolu João wakalele nemonekelo limwe, amono Ohamba Jesus keulu no nohamba 144.000. Ovanthu ovo 144.000, ovalie? João wahangununa okuti “vahonekwa monombamba mbavo enyina lia [Jesus] no lia Tate yae.” Ayawisako okuti: “Ovovana vekahi nokulandula Ondyona [Jesus] kese oku yenda. Ovo vatetekela okulandwa povanthu.” (Tanga Revelação [Apocalipse] 14:1, 4.) O 144.000 Ovakristau vekolelo vaholovonwa na Huku “opo vakakale onohamba avakatumina ohi” na Jesus. Putyina vankhia vatutiliswa nomuenyo wo keulu. (Revelação [Apocalipse] 5:10) Tunde kononthiki mbono apostolu, Jeova ukahi nokuholovona Ovakristau vekolelo, opo vakakale vo 144.000.
10. Omokonda yatyi otyilekeso tyo luembia etyi Jeova aholovona Jesus no 144.000 opo vatumine ovanthu?
10 Jeova walekesa okuti utuhole unene etyi aholovona ovanthu opo vakatumine na Jesus. Jesus matumina nawa mokonda utyii oñgeni tuatuwa. Jesus wakaleliale novanthu iya vamuene ononkhumbi. Paulu wapopia Jesus okuti “una okankhenda,” nonthue iya “wokuamonesua ononkhumbi mononkhalelo ambuho ngonthue.” (Hebreus 4:15; 5:8) Vo 144.000 navo ankho ovanthu. Tupu vali ovakuankhali iya ankho vavela. Ngotyo, tupondola okukala nonthumbi yokuti Jesus no 144.000 kavanoñgonoka vala oñgeni tulitehela mahi tupu vanoñgonoka ovitateka vietu.
OITYI OUHAMBA WA HUKU MAUKALINGA?
11. Omokonda yatyi Jesus alongesile ovalongwa vae okulikuambela opo ehando lia Huku lilingwe keulu?
11 Jesus walongesa ovalongwa vae opo velikuambele okuita ehando lia Huku lilingwe keulu. Omokonda yatyi? Tuelilongesa mo okapitulu 3 okuti satanasi watyitukilapo Jeova. Konyima youmphuki wa Satanasi Jeova emuyeke opo akale omuvo wehehi keulu kumue no noandyu mbae ine novilulu. Ngotyo haveho ankho valinga ehando lia Huku keulu. Mokapitulu 10 matulilongesa vali konthele ya Satanasi no vilulu viae.
12. Ovipuka patyi vivali viakolela, viapopiwa mu Revelação [Apocalipse] 12:10?
12 Ombimbiliya ipopia okuti apa katutu mokonda Jesus Ohamba Youhamba wa Huku makalinga ovilwa na Satanasi. (Tanga Revelação 12:7-10.) Oversikulu 10 ipopia ovipuka vivali viakolela mavikamoneka. Etyi, Jesus ahimbika okutumina ngo Hamba Youhamba wa Huku, ataata Satanasi keulu emutahela pano pohi. Matukelilongesa ovipuka viaendeleko.
13. Oityi tyaendele keulu etyi Satanasi ataatua?
13 Ombimbiliya itupopila ehambu enene liakalele no noandyu mbekolelo etyi Satanasi ataatua keulu. Ombimbiliya Yati: “Ove ulu nonwe mukalako, hambukwei!” (Revelação 12:12) Pahe keulu kuna ombembwa yotyotyili mokonda aveho vekahiko valinga ehando lia Huku.
14. Etyi Satanasi atewa keulu, pano pohi apakala ñgeni?
14 Mahi omuenyo pano pohi welikalela unene. Ovanthu vekahi nokumona ononkhumbi “mokonda Eliapu liatahelwa pano pohi,” iya lina “onyengo onene, mokonda lityii okuti omuwo walio kauhi.” (Revelação [Apocalipse] 12:12) Satanasi wanumana unene. Wateua keulu iya utyii okuti apa katutu makahanyuako. Iya ukahi nokuetela ovanthu ovitateka ovinyingi, nononkhumbi mouye auho.
15. Olipi ehando lia Huku pala ohi?
15 Mahi ehando lia Huku pala ohi kaliapilulukile. Nkhele uhanda ovanthu vehena nkhali vakale nomuenyo wahapu momphangu yombembwa. (Salmo 37:29) Ngotyo oñgeni Ouhamba wa Huku mauketyifuisapo?
16, 17. Oityi omukanda wa Daniel 2:44, utupopila konthele Youhamba wa Huku?
16 Eulo likahi mu Daniel 2:44 liati: “Kononthiki mbovatumini vatyo ovo, Huku yo keulu makavialeka ouhamba umwe uhakahanyuako nalumwe. Ouhamba oo kamaukapita pomaoko elongo ekuavo. Maukahanyako omautumini atyo aeho nokuenyimako. Iya ouhamba watyo oo, ngao ukakalako apeho.” Oityi eulo eli litulongesa konthele Youhamba wa Huku?
17 Tete, lilekesa okuti Ouhamba wa Huku wehimbika “kononthiki mbo vatumini vatyo ovo.” Otyo tyilekesa okuti omautumini omakuavo maavasiwako tyina Ouhamba wa Huku mauhimbika okutumina. Vali, litutolela okuti Ouhamba wa Huku maukakalako apeho kamaukapinguako nomautumini omakuavo. Tatu, lilekesa okuti mapakakala ovilwa pokati Kouhamba wa Huku nomautumini ouye uno. Ouhamba wa Huku maukafinda iya aukatumina ohi aiho. Konyima, ovanthu avakakala noutumini ukahi nawa.
18. Ovita viahulililako mavilingwa Nouhamba wa Huku novatumini vouye uno, vihanwa okuti wii?
18 Oñgeni Ouhamba wa Huku maukatumina ohi aiho? Tyina ovilwa viahulilila vihenehimbike,viihanwa okuti ovilwa vio armagedom, ovilulu maviyondyo “onohamba mbo kombanda yohi aiho, opo vimbuongiye pala ovita vionthiki onene ya Huku Wepondolo aliho.” Tyotyili, omautumini aeho ovanthu maakalwa Nouhamba wa Huku.—Revelação 16:14, 16; Tala okatoi 10 konthyulilo yomukanda ou.
19, 20. Omokonda yatyi tuhandela Ouhamba wa Huku utumine pano pohi?
19 Omokonda yatyi tuesukisila Ouhamba wa Huku? Kuna ovipuka vitatu vitulekesa. Tete, omokonda nkhele onthue tuvakuankhali, tuvela nokunkhia. Mahi, Ombimbiliya itupopila okuti moutumini Wouhamba wa Huku matukakala nomuenyo wahapu. Omukanda wa João 3:16 wati: “Huku una oluembia olunene novanthu, aave omona wae wongunga, opo kese omunthu ukolela mwe ahakahanyaunueko, mahi akamone omuenyo wahapu.”
20 Otyipuka tyavali tyilekesa omokonda yatyi tuesukisila Ouhamba wa Huku, omokonda tuvasiwa pokati kovanthu valinga ovipuka ovivi. Ovanthu ovanyingi vakemba no kuvaka no kulinga oumbalehi. Onthue katutyivili okuvemanako, mahi Huku utyivila. Ovanthu vokutualako okulinga ovivi, mavakahanyuako mo Armagedom. (Tanga Salmo 37:10.) Otyipuka tyatatu tyilekesa omokonda yatyi tuesukisila Ouhamba wa Huku, omokonda ovatumini vo vanthu ovakalavi no kuna elungavi. Kavesukile nokukuatesako ovanthu opo vetavele ku Huku. Ombimbiliya ipopia okuti: “Omunthu utumina omunthu mukuavo pala okulimonesa ononkhumbi.”—Eclesiastes 8:9.
21. Oityi Ouhamba wa Huku maukalinga opo ehando lia Huku lilingwe pano pohi?
21 Konyima yovita vio Armagedom, Ouhamba wa Huku maukafuisapo atyiho opo ehando liae lilingwe pano pohi. Mongeleka, maukahanyako Satanasi novilulu viae. (Revelação 20:1-3) Okutuka opo, petupu vali omunthu makavela ine okunkhia. Mokonda yotyo, ovanthu vekolelo mavakakala nomuenyo uhapu Momphangu Yombembwa. (Revelação 22:1-3) Ouhamba wa Huku maukasukukisa enyina liae. Otyo tyihangununa tyi? Tyihangununa okuti tyina Ouhamba wa Huku wamatumina ohi, ovanthu aveho mavankhimaneka enyina lia Jeova.—Tala okatoi 21 konthyulilo yomukanda ou.
ONALUPI JESUS AKALA OHAMBA?
22. Oñgeni tutyii okuti Jesus kakalele Ohamba etyi ekahi pano pohi ine kakalele Ohamba liwa-lwa etyi atutiliswa?
22 Jesus walongesa ovalanduli vae okulikuambela okuti: “Ouhamba wove uye.” Otyo tyilekesa nawa okuti Ouhamba wa Huku mauya komutwe wandyila. Jeova upondola okuvialeka tete outumini wae iya pahe alingi Jesus opo atumine Mouhamba oo. Okuti Jesus wakala liwa Ohamba etyi akondoka keulu? Au. Wakevelele. Etyi palamba omanima amwe tunde apa Jesus atutiliswa, Petulu na Paulu avaimbuka okuti eulo likahi mo Salmo 110:1 liafuisuapo mu Jesus. Meulo olio Jeova wapopia okuti: “Pumphama kokulio kuange, alo ndyipaka onondyale mbove mombuelo yonomphai mbove.” (Atos 2:32-35; Hebreus 10:12, 13) Omuvo ulifuepi Jesus ankho esukisa okukevela etyi Jeova ehenemulingi Ohamba?
Ouhamba wa Huku maulingi atyiho opo ehando lia Huku lilingwe pano pohi
23. (a) Onalupi Jesus akala Ohamba moutumini wa Huku? (b) Oityi matukelilongesa mokapitulu makalandulako?
23 Etyi kuakamba omanima omanyingi opo enima lio 1914 lihikepo, otyikundyi tyimwe tyo Vakristau vaimbuka okuti enima olio liakolela unene momaulo Ombimbiliya. Ovipuka viaendele mouye auho mo 1914 vietyilekesa nawa. Jesus wehimbika okutumina ngo Hamba menima olio. (Salmo 110:2) Konyima yotyo, Satanasi atahelwa pano pohi, iya pahe “omuwo wae kauhi.” (Revelação 12:12) Mokapitulu makalandulako matulilongesa vali ovipuka vilekesa okuti tukahi momuvo oo. Tupu matulilongesa okuti apa katutu Ouhamba wa Huku maukalinga atyiho opo ehando lia Huku lilingwe pano pohi.—Tala okatoi 22 konthyulilo yomukanda ou.


text:
OKAPITULU 6
Opi Tuenda Nako Tyina Tuamankhi?
1-3. Omapulo patyi ovanthu velilinga konthele yononkhia? Oñgeni onongeleya mbumwe mbukumbulula omapulo oo?
OMBIMBILIYA itupopila okuti nthiki imwe “ononkhia kamambukakalako vali.” (Revelação [Apocalipse] 21:4) Mokapitulu 5 tuelilongesa okuti otyilikutila tyeyovo tyaikula ondyila opo tukala nomuenyo uhapu. Mahi ovanthu nkhele vankhia. (Eclesiastes 9:5) Ngotyo epulo limwe tupondola okulinga liati, Oityi tyipita nonthue tyina tuamankhi?
2 Ekumbululo liepulo olio liakolela unene tyina tuamankhisa omunthu umwe tuhole. Tupondola okulipula okuti: ‘Opi ayanako? Okuti utueete? Tupondola okumukuatesako? Okuti onthiki imwe matukemumona vali?’
3 Onongeleya mbukumbulula omapulo oo mononkhalelo mbelikalela. Onongeleya mbumue mbulongesa okuti inkha omunthu ulinga ovipuka oviwa, tyina ankhia wenda keulu. Mahi, inkha alinga ovivi, wenda mo ifelunu. Onongeleya ononkhuavo mbulongesa okuti, tyina omunthu amankhi wenda kouye wopamphepo opo ekelivase no nombunga mbae vokuankhia. Nkhele onongeleya ononkhuavo mbulongesa okuti tyina omunthu amankhi iya akoyeswa, ukatyitua kotyilongo otyikuavo, akala molutu luomunthu omukuavo ine luotyinyama. Tala onthele noñgonaka nawa konthyulilo yokapitulu.
4. Elongeso patyi lielifwa onongeleya ononyingi mbuna konthele yononkhia?
4 Onongeleya mbulongesa ovipuka ovinyingi vielikalela. Ononyingi mbulongesa otyipuka tyike tyelifwa. Valongesa okuti tyina omunthu amankhi, pena otyipuka tyitunda molutu tyitualako nomuenyo. Okuti otyo otyili?
OPI TUENDA NAKO TYINA TUAMANKHI?
5, 6. Oityi tyipita nonthue tyina tuamankhi?
5 Jeova utyii tyipita nonthue tyina tuamankhi, iya utupopila okuti tyina omunthu umwe amankhi, omuenyo wae upwa. Ononkhia nomuenyo ovipuka vielikalela. Ngotyo tyina omunthu amankhi, omahando ae nomalusoke ae kaende komunthu omukuavo. * Tyina omunthu amankhi katale, katehelela, tupu kasoko natyike.
6 Ohamba Salomau wahoneka okuti “Vokuankhia kavei vali natyike.” Vokuankhia vetupu vali oluembia ine oundyale iya “melangalo mutupu ovilinga, nomalusoke, nenoñgonoko, nonondunge.” (Tanga Eclesiastes 9:5, 6, 10.) Iya mo Salmo 146:4 Ombimbiliya itupopila okuti tyina omunthu amankhi, “omalusoke ae” nao ankhia.
OITYI JESUS APOPIA KONTHELE YONONKHIA
7. Oityi Jesus apopia konthele yononkhia?
7 Etyi epanga liae Lasalu ankhia Jesus apopila ovalongwa vae okuti: “Epanga lietu Lasalu ulele.” Mahi Jesus katile Lasalu ukahi nokupululukwa. Jesus evepopila okuti: “Lasalu wankhia.” (João 11:11-14) Tala okuti Jesus waeleka ononkhia nolumphoki. Jesus katile Lasalu ukahi keulu ine wekelivasa nombunga yae vokuankhia kohale. Tupu katile Lasalu ukahi nokumona ononkhumbi moifelunu ine wakala molutu luomunthu omukuavo ine luotyinyama. Mahi ongatyina Lasalu ankho elele. Kuna ono testu ononkhuavo mbueleka ononkhia nolumphoki. Ombimbiliya ipopia okuti etyi Estevau aipawa, ankho “ulele mononkhia.” (Atos 7:60) Tupu, apostolu Paulu wahoneka okuti Ovakristau vamwe ankho “velele mononkhia.”—1 Coríntios 15:6.
8. Oñgeni tutyii okuti Huku kalingile ovanthu opo vankhie?
8 Okuti Huku ankho watunga Andau na Eva opo vankhie? Au! Jeova wevetunga opo vakaleko apeho nomuenyo nekongoko likahi nawa. Etyi Jeova alinga ovanthu, wapaka momutima wavo ehando liokukala nomuenyo uhapu. (Eclesiastes 3:11) Ovohe kavahande ovana vavo vakulupe nokunkhia, iya na Jeova ongotyo elitehelela konthele yetu. Mahi inkha Huku wetutunga opo tukaleko apeho, omokonda yatyi tunkhila?
OMOKONDA YATYI TUNKHILA?
9. Omokonda yatyi otyitumino Jeova aavela Andau na Eva ankho katyipuiya okutyitavela?
9 Motyikunino tyo Endene Jeova wapopila Andau okuti: “Komiti aviho vio motyikunino upondola okulia ngetyi uhanda. Mahi, komuti wenoñgonoko liotyiwa notyivi, wahalieko, mokonda onthiki uliako, tyotyili monkhi.” (Gênesis 2:9, 16, 17) Otyitumino otyo tyayandyuluka nawa katyalemene okutyitavela, iya Jeova oe una okupopila Andau na Eva etyi tyaviuka netyi tyapenga. inkha vemutavelele, ñgeno valekesa okuti vena onthilo noutumini wae. Tupu, ñgeno valekesa okuti vapandula ovipuka aviho Jeova eveavela.
10, 11. (a) Oñgeni Satanasi ayondya Andau na Eva? (b) Omokonda yatyi tupopila o kuti Andau na Eva valingila tyawina?
10 Mahi, Andau na Eva vatokola okuhetavela ku Jeova. Satanasi wapopila Eva okuti: “Otyili Huku wemupopila okuti muhaliei komiti aviho vikahi motyikunino?” Eva akumbulula okuti: “Ovinyango vio motyikunino tupondola okulia. Mahi, Huku wapopia konthele yotyinyango tyikahi pokati kotyikunino wati: ‘Muhalieiko, tupu muheukuatei, opo muhankhie.’”—Gênesis 3:1-3.
11 Satanasi emupopila okuti: “Tyotyili kamamunkhi. Mokonda, Huku utyii okuti onthiki muliako omaiho enyi maikuka, iya amukala nga Huku, okunoñgonoka otyiwa notyivi.” (Gênesis 3:4-6) Satanasi ankho uhanda Eva asoke okuti upondola okutokola etyi tyaviuka netyi tyapenga. Momuvo watyo oo, wakemba konthele yetyi matyimoneka inkha Eva ulia kotyinyango. Satanasi wapopila Eva okuti kamankhi, Eva ali kotyinyango tupu avela omulume wae. Andau na Eva ankho vetyii okuti Jeova wevepopila opo vahalie kotyinyango. Etyi valia kotyinyango vaholovona okuanya tyawina otyitumino tyapepuka nokuaviuka. Tupu etyi valia, valekesa okuti vetupu onthilo na Tate yavo woluembia keulu. Otyo vetyilinga tyawina!
12. Omokonda yatyi tyanumanesile Jeova etyi Andau na Eva vehemutavelele?
12 Ovo tate yetu votete, vanumanesile unene Omupakeko wavo etyi vehemutavelele! Oñgeni ulitehelela inkha undapa unene opo utekule ovana vove vevali omukuendye nomukainthu, mahi konyima avekutyitukilapo nokuhekutavela tyina uvetuma? Okuti katyikuihama komutima?
13. Oityi Jeova ankho ahanda okupopia etyi ati “mokondoka keheke”?
13 Etyi Andau na Eva vehetavelele, vaombesa elao liokukala nomuenyo uhapu. Jeova wapopilile Andau okuti: “Mokondoka keheke, tyetyi keheke oko wapolua.” (Tanga Gênesis 3:19.) Otyo tyilekesa okuti Andau makondoka vali okukala onthata, ngetyi ali etyi ehenetungwe. (Gênesis 2:7) Etyi Andau alinga onkhali, ahakalako vali ehimbwe ankhi.
14. Mahi omokonda yatyi tunkhila?
14 Inkha Andau na Eva vetavelele ku Huku ñgeno no hono vena omuenyo. Mahi etyi vehetavelele ku Huku, valinga onkhali tupu avankhi. Onkhali ikahi ngouvela umwe ulitambuliswa onthue tuapiñgana kovo tate yetu votete. Onthue atuho tuatyitilwa monkhali, otyo tunkhila. (Romanos 5:12) Mahi otyo hatyoko Huku ahandela ovanthu. Huku nalumwe ahandele ovanthu vankhie, iya Ombimbiliya ipopia okuti ononkhia “ondyale.”—1 Coríntios 15:26.
OTYILI TYITUYOVOLA
15. Oñgeni otyili konthele yononkhia tyituyovola?
15 Otyili konthele yononkhia tyituyovola komalongeso omanyingi omatutu. Ombimbiliya itulongesa okuti vokuankhia vetupu omaluihamo tupu kavanumana. Onthue katupondola okupopia navo, tupu kavapondola okupopia nonthue. Onthue katupondola okuvekuatesako. Iya navo kavapondola okutukuatesako. Kavetulingi omapita, ngotyo katuesukisile okutila owoma vokuankhia. Mahi, onongeleya ononyingi mbupopia okuti vokuankhia vena omuenyo komphangu onkhuavo iya onthue tupondola okuvekuatesako, inkha tufeta onombongo kononkhalamutwe mbonongeleya. Mahi, okunoñgonoka otyili konthele yononkhia tyituyakulila komatutu oo.
16. Omatutu patyi onongeleya ononyingi mbulongesa konthele yononkhia?
16 Satanasi undapesa onongeleya mbomatutu opo etukembe iya atusoko okuti vokuankhia nkhele vena omuenyo. Mongeleka, onongeleya mbumwe mbulongesa okuti tyina tuamankhi, onthele imwe molutu luetu itundamo aikakala komphangu onkhuavo. Okuti ongeleya yove ikulongesa ngotyo ine ikulongesa etyi Ombimbiliya ipopia konthele yononkhia? Satanasi wapopia omatutu opo ayapule ovanthu ku Jeova.
17. Omokonda yatyi elongeso lio ifelunu lileva Jeova?
17 Etyi onongeleya ononyingi mbulongesa tyinumanesa. Mongeleka, mbulongesa okuti ovanthu valinga ovivi mavayumbwa mo ifelunu avakamona ononkhumbi. Omatutu oo aleva Jeova. Jeova nalumwe mayeke ovanthu vamone ononkhumbi ngoombo. (Tanga 1 João 4:8.) Oñgeni ove ulitehelela konthele yomunthu ulonga omona wae apake omaoko omona motupia? Mosoko okuti ukahi nokumona ononkhumbi. Kumahande okutala omunthu watyo oo. Ongotyo Satanasi ahanda tutale Jeova!
18. Omokonda yatyi katupondola okutila owoma ovanthu vokuankhia?
18 Onongeleya ombo mbulongesa okuti, tyina ovanthu vamankhi, vakakala ovilulu. Onongeleya ombo mbulongesa okuti tuna okukala nonthilo, nowoma novilulu ovio mokonda vipondola okukala omapanga etu ine onondyale mbetu. Ovanthu ovanyingi vetavela komatutu oo. Vena owoma na vana vokuankhia, tupu vevefenda tyipona okufenda Jeova. Hinangela okuti vokuankhia vetupu omahando, ngotyo onthue katupondola okukala nowoma navo. Jeova Omutungi wetu. Oe o Huku yotyotyili, iya onthue oe vala tuna yokufenda.—Revelação [Apocalipse] 4:11.
19. Oñgeni okunoñgonoka otyili konthele yovanthu vokuankhia tyitukuatesako?
19 Tyina twii otyili konthele ya vana vokuankhia, tuyovoka komatutu onongeleya. Otyili otyo tyitukuatesako okunoñgonoka omilao omiwa via Jeova konthele yomuenyo wetu netyi meketulingila komutwe wandyila.
20. Oityi matulilongesa mokapitulu makalandulako?
20 Kohale, omuumbili umwe wa Huku utiwa o Jobe wapulile okuti: “Inkha omunthu unkhia, okuti upondola okukala vali nomuenyo?” (Jó 14:14) Okuti tyitavela omunthu umwe wokuankhia akale vali nomuenyo? Ekumbululo Huku etuavela lihambukiswa unene likahi Mombimbiliya. Ekumbululo matulivasi mokapitulu makalandulako.
^ palag. 5 Ovanthu vamwe vetavela okuti ohande ine ospilitu vitualako nomuenyo tyina omunthu amankhi. Opo unoñgonoke vali konthele oyo mbambavo tala onthele noñgonoka nawa konthyulilo yokapitulu 17 no 18.


text:
ETUKULWA 44
Ookaume ketu ove na okukala ve hole Kalunga
OOKAUME ketu ovo ovanhu ovo tu hole okupopya navo nokuhafela pamwe navo. Ndele osha fimana okukala tu na ookaume vawa. Mbela oto diladila kutya olyelye ta dulu okukala kaume ketu a denga mbada? — OJehova Kalunga.
Mbela ohatu dulu ngoo shili okukala ookaume kaKalunga? — Ombibeli oya ti kutya Abraham, omulumenhu oo a li ko nale, okwa li “kaume kaKalunga.” (Jakob 2:23) Mbela ou shi shii kutya omolwashike Abraham a li kaume kaKalunga? — Ombibeli otai ti kutya Abraham okwa li ha dulika kuKalunga. Okwa li ha dulika kuKalunga nokuli nongeenge a li a pulwa a ninge oshinima shonhumba shidjuu. Onghee hano, opo tu kale ookaume kaJehova, otu na okukala hatu mu hafifa, ngaashi ashike Abraham a li a ninga nosho yo Omuhongi Munene. — Genesis 22:1-14; Johannes 8:28, 29; Ovaheberi 11:8, 17-19.
Jesus okwa li a lombwela ovayapostoli vaye a ti: ‘Onye ookaume kange, ngenge tamu ningi eshi handi shi mu lombwele.’ (Johannes 15:14) Molwaashi oinima aishe oyo Jesus a li a lombwela ovanhu oya dja kuJehova, Jesus okwa li a hala okutya ookaume kaye ovanhu ovo hava ningi osho Kalunga te va lombwele. Onghee hano, ookaume kaJesus aveshe ove hole Kalunga.
Ookaume vamwe kopofingo vOmuhongi Munene ova li ovayapostoli vaye, ovo ve li mefano pepandja 75 lembo eli. Ova li hava ende pamwe naye noku mu kwafela moilonga yokuudifa. Jesus okwa li ha kala pamwe novalumenhu ovo efimbo lihapu. Ova li hava li pamwe, nova li hava kundafana pamwe kombinga yaKalunga. Ova li yo hava ningi oinima imwe i lili pamwe. Ashike nande ongaho, Jesus okwa li e na ookaume vamwe vali vahapu. Okwa li yo ha kala pamwe nookaume kaye va tya ngaho nokuhafela pamwe navo.
Jesus okwa li e hole oukwaneumbo umwe oo wa li hau kala mokadoolopa kanini kedina Betania, kondje yoshilando shinene Jerusalem. Mbela oto dimbuluka kutya moukwaneumbo omo omwa li oolyelye? — Omwa li Maria, Marta nosho yo omumwaina wavo Lasarus. Jesus okwa li a popya kutya Lasarus okaume kaye. (Johannes 11:1, 5, 11) Jesus okwa li e hole oukwaneumbo oo nokwa li ha hafele okukala pamwe nao molwaashi owa li u hole Jehova nowa li hau mu longele.
Osho inashi hala okutya Jesus ka li e na ko nasha novanhu ovo va li ihava longele Kalunga, ndele okwa li yo e na ko nasha navo. Okwa li nokuli ha i komaumbo ovanhu va tya ngaho ndele ta li pamwe navo. Osho osha li sha ningifa ovanhu vamwe va tye kutya Jesus okwa li ‘kaume kovafutifi novalunde.’ (Mateus 11:19) Ashike Jesus ka li ha i komaumbo ovanhu va tya ngaho molwaashi a li e hole ngeno onghedi yavo yokukalamwenyo. Ponhele yaasho, okwa li he va talele po opo a dule okupopya navo kombinga yaJehova. Jesus okwa li a kendabala okukwafela ovanhu ovo va efe po okulonga owii opo va longele Kalunga.
Osho osha li sha ningwa efiku limwe moshilando Jeriko. Jesus okwa li a hangwa ta ende muJeriko a yuka kuJerusalem. Okwa li ta ende pamwe nongudu yovanhu, nomongudu yovanhu omo omwa li omulumenhu wedina Sakeus. Sakeus okwa li a hala okutala Jesus, ndele Sakeus okwa li muxupi noka li ta dulu okumona Jesus molwaashi opa li ovanhu vahapu. Onghee hano, Sakeus okwa li a tondokela komesho ndele ta londo komuti opo a dule okutala nawa Jesus eshi a li ta piti po.
Eshi Jesus a li a fika pomuti oko kwa li kwa londa Sakeus, okwa tala pombada yao ndele ta ti: “Londoloka ko diva, osheshi nena eli ondi nokuuhala meumbo loye.” Sakeus okwa li omulumenhu oshipuna oo a li a longa oilonga ihapu ii. Omolwashike Jesus a li a hala okuya keumbo lomulumenhu a tya ngaho? —
Jesus ka li ta i keumbo laSakeus molwaashi ngeno a hokwa onghedi yaye yokukalamwenyo, ndele okwa li ta i ko opo e ke mu lombwele kombinga yaKalunga. Jesus okwa li a mona nghee Sakeus a li a kendabala noudiinini opo e mu mone, onghee hano, okwa li e shi shii kutya otashi dulika a ka pwilikine osho te ke mu lombwela. Osho osha li omhito iwa okupopya naye kombinga yaasho Kalunga a hala ovanhu va ninge.
Mbela oshike sha li sha ningwa po eshi Jesus a li a ya keumbo laSakeus? — Sakeus okwa li a hokwa omahongo aJesus. Okwa li yo e livela ombedi eshi a li a nyokoma ovanhu, nokwa li a udaneka okushunifa oimaliwa yovanhu oyo a li e va nyokoma. Opo nee, Sakeus okwa li a ninga omushikuli waJesus. Konima yaasho, Jesus naSakeus ova li va panga oukaume. — Lukas 19:1-10.
Ngeenge ohatu hopaenene Omuhongi Munene, mbela ohatu ka talela po ngoo ovanhu ovo vehe fi ookaume ketu? — Heeno, ohatu ke va talela po. Ndele itatu ka ya komaumbo avo molwaashi twa hokwa onghedi yavo yokukalamwenyo noitatu ka longa oilonga ii pamwe navo. Ponhele yaasho, ohatu ke va talela po opo tu dule okupopya navo kombinga yaKalunga.
Ookaume ketu kopofingo ovo ovanhu ovo tu hole okukala pamwe navo. Ndele opo va kale ookaume vawa, ove na okukala va hokiwa kuKalunga. Ovanhu vamwe otashi dulika nokuli va kale vehe shii kutya Jehova oye lyelye. Ndele ngeenge ova hala okulihonga kombinga yaJehova, ohatu dulu oku va kwafela. Nongeenge ova ka ulika kutya ove hole Jehova mokweendela ko kwefimbo, opo nee, ohatu dulu okupanga oukaume wopofingo navo.
Ope na vali onghedi imwe omo hatu dulu okumona kutya omunhu wonhumba oku li kaume muwa ile hasho. Tala kutya omunhu oo oha ningi oinima ya tya ngahelipi. Mbela oha ningile vamwe owii ndele ta yolo shi na sha nasho? Omunhu a tya ngaho ke fi kaume muwa, hasho mbela? — Mbela omunhu oo oha i alushe momaupyakadi? Inatu hala okuya momaupyakadi nomunhu a tya ngaho, hasho mbela? — Ile mbela omunhu a tya ngaho oha longo oilonga ii owina ndele ta diladila kutya oku na eendunge eshi pehe na omunhu oo e mu mona? Nokuli nonande omunhu a tya ngaho kape na oo a mona osho a ninga, Kalunga okwe mu mona, hasho mbela? — Mbela oto diladila kutya ovanhu ovo hava longo oilonga ya tya ngaho otava ka kala ookaume ketu vawa? —
Kufa Ombibeli yoye, ndele hatu tale osho tai ti shi na sha nanghee ookaume ketu hava nwefa mo onghalamwenyo yetu. Natu pandje kOvakorinto votete 15:33. Owa mona po? — Ovelishe oyo otai ti: “Inamu puka: Ookaume [vai] otava nyono po eenghedi diwa.” Omushangwa oo owa hala okutya, ngeenge otwa kala tu na ookaume vai, nafye ohatu ka kala twe va fa. Mepingafano naasho, ookaume vawa otave ke tu kwafela tu kale tu na eenghedi diwa.
Inatu dimbwa nandenande kutya Jehova oye Omunhu a fimanenena monghalamwenyo yetu. Inatu hala okunyona po oukaume wetu naye, hasho mbela? — Onghee hano, otu na okukala twa lungama opo tu pange ashike oukaume novanhu ovo ve hole Kalunga.
Omishangwa edi tadi landula apa otadi ulike kutya osha fimana okukala tu na ookaume vawa: Epsalme 119:115; Omayeletumbulo 13:20; 2 Timoteus 2:22; nosho yo 1 Johannes 2:15.
Lihonga shihapu
EMBO LANGE LOMAHOKOLOLO OMBIBELI
Abraham okwa li kaume kaKalunga
Omolwashike Abraham a li a fiya po eumbo laye liwa a ka kale meetenda okukalamwenyo kwaye akushe?


text:
Ehipululo 45: Vayauka Ondongi Jordau
TALA. Ovaisilayeli vekahi nokuyauka Ondongi yo Jordau. Iya omeva ekahipi? Mokonda ombila ankho iloka unene pomuvo watyo oo wenima, ondongi ankho yeyula omaande. Mahi pahe mondongi mutupu vali omaande. Ovaisilayeli vekahi nokuyauka pohi yakukuta ngetyi valingile Kelunga Enkhuhu. Omaande ana aeho aya napi? Tutalei.
Etyi omuvo wehikapo pala ova Isilayeli vayauke Ondongi yo Jordau, Yehova watuma Josue apopile ovanthu okuti: ‘Ono saserdote mbutyinde otyikasa tyomphango iya avapiti komutue. Putyina vamapake onomphai mbavo momaande ondongi Jordau, omeva maatalama okuhateka.’
Ngotyo, ono saserdote mbatyinda otyikasa tyomphango, iya avapiti komutwe wovanthu. Etyi vehika po Jordau, ono saserdote mbaliata momaande. Omaande ankho ekahi nokuhateka no nonkhono ononene nokuaya kohi. Anthi, liwa liwa etyi onomphai mbavo mbaliata momaande, omaande ahimbika okutalama okuhateka. Otyo ehuviso. Yehova omaande weehitika. Moluotyo, mokamuvo kehehi mondongi ankho mutupu vali omeva.
Ono saserdote mbokuatyinda otyikasa tyomphango, avaende alo pokati kondongi yakukuta. Uveluete polutalatu apa? Opo vakala opo, alo ova Isilayeli aveho vayauka ondongi.
Etyi ovanthu aveho vayauka, Yehova watuma Josue apopile ovalume 12 vokuapama okuti: ‘Endei opo patalama ono saserdote notyikasa tyomphango. Kapoleipo omamanya 12, iya amuetyindi alo apa mamukalala. Iya komutue, putyina ovana venyi vemupula okuti omamanya oo ahangununa tyi, amuvetolela okuti omaande atalamene okuhateka etyi otyikasa tyomphango tya Yehova tyayauka o Jordau. Omamanya oo, maemuhinangelesa ehuviso eli.’ Tupu Josue watuma okupaka omamanya 12 mondongi, pana ankho petai ono saserdote.
Konyima, Josue atolela ono saserdote mbokuatyinda otyikasa tyomphango okuti: ‘Tundeimo pahe mo Jordau.’ Etyi vatundamo, liwa liwa omeva ahimbika okuhateka vali.
Josué 3:1-17; 4:1-18.
Omapulo
- Ehuviso patyi Yehova alingile opo ova Isilayeli vayauke o Jordau?
- Oityi ova isilayeli ankho vesukisa okulinga nekolelo, opo vayauke o Jordau?
- Omokonda yatyi Yehova atolela Josue apole omamanya 12 pokati kondongi?
- Oityi tyapitilepo etyi ono saserdote vatunda mo Jordau?
Omapulo omakuavo
- Tanga Josué 3:1-17.
Ngetyi tyalekesa ehipululo eli, oityi tuesukisa okulinga opo Yehova etukuateseko, no kutuavela ononkhano onongwa? (Jos. 3:13, 15; Pro. 3:5; Tia. 2:22, 26)
Etyi ova Isilayeli vayauka o Jordau okuenda Kotyilongo Valaelwe, ankho Ondongi oyo ikahi ñgeni? Oñgeni otyo tyankhimaneka enyina lia Yehova? (Jos. 3:15; 4:18; Sal. 66:5-7)
- Tanga Josué 4:1-18.
Omamanya 12 vapolele mo Jordau veetualele ko Gilgal. Ankho ena otyilinga patyi? (Jos. 4:4-7)


text:
Ocipango ca Yehova ci ka Tẽlisiwa!
“Nda ci popia kuenje ndi ci linga; nda ci panga kuenje ndi ci tẽlisa.”—ISAYA 46:11.
OVISUNGO: 147, 149
1, 2. (a) Nye Yehova a siata oku tu situluila? (b) Ohuminyo yipi tu sanga kelivulu lia Isaya 46:10, 11 kuenda 55:11?
OLONDAKA viatete Viembimbiliya viokuti: ‘Kefetikilo Suku wa lulika ilu losi’ via leluka, pole vi kuete esilivilo lia velapo. (Efetikilo 1:1) Pokati kovina vialua Suku a lulika voluali, tua siata oku mola lika ovina vimue kuenda ka tu kuete elomboloko lia lua liatiamẽla kovina vimue ndeci: Ovina vi sangiwa kilu, ocinyi kuenda ongusu yina yi kokela ovina posi. (Ukundi 3:11) Yehova wa siata oku situlula ocipango caye catiamẽla kongongo kuenda komanu. Eye wa lulika omanu lesetahãlo liaye kuenda wa yonguile okuti ovo va kala vongongo lesanju. (Efetikilo 1:26) Ovo nda va kala omãla vaye kuenda Yehova nda wa kala Isiavo.
2 Oku upisa kocipama catatu celivulu Liefetikilo, tua lilongisa ndomo ocipango ca Yehova ca setekiwa. (Efetikilo 3:1-7) Pole, ka kuli ocitangi cimue okuti Yehova ka tẽla oku ci tetulula. Lomue o tẽla oku tateka ovina eye a yongola oku linga. (Isaya 46:10, 11; 55:11) Tu pondola oku kolela okuti ocipango ca Yehova ci ka tẽlisiwa votembo ya sokiyiwa!
3. (a) Alongiso api a kuete esilivilo lia velapo a tu kuatisa oku kuata elomboloko liesapulo Liembimbiliya? (b) Momo lie tu konomuisila cilo alongiso aco? (c) Apulilo api tu konomuisa?
3 Tua kũlĩha ocipango ca Suku catiamẽla kongongo, komanu kuenda ocikele ca Yesu, vocipango caco. Evi vimue pokati kalongiso ocili a kuete esilivilo lia valapo a sangiwa Vembimbiliya kuenda citava okuti ovina viaco ovio tua kũlĩha tete eci tua fetika oku lilongisa Embimbiliya. Omo liaco, tu yongola oku kuatisa omanu vakuavo oco va kũlĩhe ovina viaco vi kuete esilivilo lia velapo. Pa kamba lika oloneke vimue oco ku lingiwe ocipito conjivaluko yolofa via Kristu, kuenje tu kasi oku likolisilako oku laleka omanu oco va ende kocipito caco. (Luka 22:19, 20) Nda ovo va tava kelaleko liaco lilikasi, va ka lilongisa vali calua catiamẽla kocipango ci komohĩsa ca Suku. Yilo oyo otembo ya sunguluka yoku sokolola kapulilo tu ka linga oco tu vetiye omanu oku iya kocipito caco. Vocipama cilo tu konomuisa apulilo atatu ndeci: Cipi ocipango ca Yehova catiamẽla kongongo kuenda komanu? Momo lie ka ca tẽlisiwile? Momo lie ocisembi ca Yesu oyo onjila yoku tẽlisiwa kuocipango ca Suku?
CIPI CA KALA OCIPANGO CULULIKI?
4. Ovina via lulikiwa vi ‘sapula ndati ulamba wa Suku’?
4 Yehova Ululiki umue o komohĩsa. Ovina viosi a lulika ka vi sokisiwa. (Efetikilo 1:31; Yeremiya 10:12) Nye tu lilongisa keposo kuenda konjila ndomo ovina via lulikiwa viongotiyiwa ciwa? Tua lilongisa okuti ovina viosi via lulikiwa la Yehova ci kale evi vinene ale vievi vitito viosi via lulikiwa oco vi tu kuatise. Handi vali, eci o sokolola koloselula viomanu, eci o mola oñaña ya citiwa ndopo ale eci o mola oku iñila kuekumbi, nye o yeva vutima? Tua siata oku komõha calua, momo Yehova wa tu lulika luloño umue wokuti tu pondola oku kũlĩha eposo liovina a lulika.—Tanga Osamo 19:1; 104:24.
5. Nye Yehova a linga oco ovilulikilo viaye viosi vi talavayele kumosi?
5 Yehova wa kapa olongave kovina viosi a lulika. Eye wa tumbikavo ovihandeleko kovina via lulikiwa kuenda ovihandeleko viatiamẽla kekalo liomanu. Eye wa tumbika oviahandeko viaco, oco okuti ovina viosi via lulikiwa vi talavayela kumosi. (Osamo 19:7-9) Ovina viosi via lulikiwa voluali via kapiwa pocitumãlo cimue kuenda vi kuete ocimãho cimue. Ongusu yi kokela ovina viosi posi, yi teyuila ofela oco ya amameko oku kala ocipepi longongo kuenda yi teyuilavo o kalunga kuenda akimba. Nda ka kua kalele ongusu yi kokela ovina viosi posi, vongongo nda ka muli ocendalomuenyo lacimue. Olongave Yehova a tumbika voluali via siata oku kuatisa keliangiliyo liwa lioluali. Eci ci lekisa okuti eye o kuete ocipango cimue catiamẽla kongongo kuenda komanu. Kupange woku kunda tu pondola oku kuatisa omanu oku kũlĩha Ululiki woluali lulo lu komohĩsa.—Esituluilo 4:11.
6, 7. Olombanjaile vipi Yehova a eca ku Adama la Heva?
6 Ocipango ca Yehova ca kala okuti omanu va kala otembo ka yi pui palo posi. (Efetikilo 1:28; Osamo 37:29) Omo okuti eye ukuakueca, wa eca ku Adama la Heva olombanjaile vialua viwa. (Tanga Tiago 1:17.) Yehova wa eca kokuavo elianjo lioku nõla, uloño woku sokolola, woku lekisa ocisola kuenda woku sanjukila oku linga ukamba. Ululiki wa sapela la Adama kuenda wa eca olonumbi kokuaye ndomo a ponduile oku linga ovina via sunguluka. Adama wa lilongisa ndomo a ponduile oku li tata eye muẽle, ovinyama kuenda ongongo. (Efetikilo 2:15-17, 19, 20) Yehova wa eca ku Adama la Heva uloño woku maha, oku lamba, oku vanja, oku yevelela, kuenda oku yeva elemba liovina viwa Yehova a va lingila. Nda va talavayele ciwa lelianjo liaco, ovo nda va kuata esanju vonjo yavo ya posoka. Adama la Heva va kuatele upange walua va sukilile oku linga. Ovo, nda vamamako oku lilongisa kuenda oku limbuka ovina viokaliye otembo ka yi pui.
7 Ovina vipi via pangele vali onepa kocipango ca Suku? Yehova wa ecele ku Adama la Heva epondolo lioku cita omãla va lipua. Omãla vavo va ponduilevo oku cita omãla toke eci oluali lua laikele oku yuka omanu. Yehova wa yonguile okuti olonjali vi lekisa ocisola komãla vavo, ndeci eye a linga komãla vaye vatete va lipua okuti, Adama la Heva. Eye wa eca ongongo kepata liomanu kuenda ovina viosi via posoka vi sangiwa palo posi. Ocitumãlo caco, ca ponduile oku kala onjo yavo oco va kalemo otembo ka yi pui.—Osamo 115:16.
MOMO LIE KA CA TẼLISIWILE?
8. Momo lie Yehova Suku a ecela ku Adama la Heva ocihandeleko ci sangiwa kelivulu Liefetikilo 2:16, 17?
8 Ovina ka via pitile ndomo Yehova a yonguile. Momo lie? Momo Yehova wa eca ku Adama la Heva ocihandeleko cimue ca lelukile oco va kũlĩhe olongave viavo viatiamẽla kelianjo liavo lioku nõla. Eye wa popia hati: ‘Citava oku lia koviti viosi vio vocumbo. Pole, uti woku kũlĩha eci ciwa leci cĩvi owo lika ka citava oku liako, momo eteke o liako, haico o fa.’ (Efetikilo 2:16, 17) Ca lelukile kokuavo oku kuata elomboloko liocihandeleko caco. Handi vali, ka ca tĩlile kokuavo oku pokola kocihandeleko caco, momo vocumbo mua kala oviti vikuavo okuti ca tavele okuliako.
9, 10. (a) Satana wa lundila ndati Yehova? (b) Nye Adama la Heva va nõlapo oku linga? (Tala ociluvialuvia kefetikilo liocipama.)
9 Satana Eliapu wa vanguila vonyõha oco a yonje Heva. Eye wa yonguile okuti Heva o lekisa esino ku Isiaye Yehova. (Tanga Efetikilo 3:1-5; Esituluilo 12:9) Satana wa kala oku pula nda omãla va Suku ka va ponduile ‘oku lia koviti viosi viocumbo.’ Ca kala ndu okuti Satana wa kala oku popia hati: ‘O yongola oku popia okuti ka vu pondola oku linga ovina vu yongola?’ Noke wa sapuila Heva hati: “Mbu, okufa ka vu fi.” Ovina viaco via kala viuhembi. Satana wa vetiya Heva oku tava kokuaye okuti ka sukila oku pokola ku Suku. Satana wa popia hati: “Suku wa kulĩha okuti eteke vu liako, ovaso ene haico a letuluka.” Satana wa kala oku popia okuti Yehova ka yonguile okuti ovo va lia kepako, momo poku ci linga va laikele oku kuata ukũlĩhĩso umue ulikasi. Ocili okuti, eye wa linga ohuminyo yimue yesanda poku popia hati: ‘Vu kala nda Suku kuenje vu kũlĩha eci ciwa leci cĩvi.’
10 Adama la Heva va sukilile oku nõla onjila va kuama. Anga hẽ va sukilile oku pokola ku Suku ale oku yevelela onyõha? Ci sumuisa calua omo okuti ovo va nõlapo oku sinĩla Suku. Ovo va likala Yehova Isiavo kuenda va likongela ku Satana. Omo lionjila va nõlapo, ka va kuatele vali eteyuilo lia Yehova.—Efetikilo 3:6-13.
11. Momo lie Yehova a sombisila Adama la Heva?
11 Eci Adama la Heva va lueya ocihandeleko ca Suku ka va kalele vali omanu va lipua. Handi vali, ovo va linga ovanyãli va Suku momo eye ka sole evĩho. Ovaso aye ka a “tela oku vanja kevĩho.” (Havakuki 1:13) Nda Yehova ka sombisile Adama la Heva, ekalo liwa liovilulikilo vikuavo nda lia kapiwa kohele. Ci kale ovangelo ale omanu nda va kuata atatahãi atiamẽla koku pokola kondaka ya Yehova. Pole, Yehova ukuacili poku tẽlisa olonumbi viaye, eye lalimue eteke a lueyele. (Osamo 119:142) Ndaño okuti Adama la Heva va kuatele elianjo lioku nõla, pole ka va kuatele epondolo lioku yuvula ovitangi vieyilila koku sinĩla Yehova. Omo liaco, ovo va fa kuenje va tiukila keve lina va lulikiwa lalio.—Efetikilo 3:19.
12. Nye ca pita lomãla va Adama?
12 Eci Adama la Heva va lia kepako, Yehova ka tavele vali okuti ovo va panga onepa kepata liaye. Eye wa va tundisa vocumbo Cedene, okuti lalimue eteke va laikele oku tiukilamo vali. (Efetikilo 3:23, 24) Yehova wa ecelela okuti ovo va kuata ovitangi omo lionjila va nõlapo. (Tanga Esinumuĩlo 32:4, 5.) Omo liaco, ovo ka va kuatele vali epondolo lioku setukula ovituwa via lipua via Yehova. Adama kumue locitumbulukila caye cosi, va pumba omuenyo umue wa lipua. Eye wa kuata lika epondolo lioku eca komãla vaye ekambo lioku lipua, ekandu kuenda olofa. (Va Roma 5:12) Adama wopa komãla vaye vosi epuluvi lioku kala otembo ka yi pui. Adama la Heva ka va ponduile oku cita omõla umue wa lipua kuenda omãla vavo ka va ponduilevo oku cita omãla va lipua. Tunde eci Satana a yapuisa Adama la Heva oco va sinĩle Suku, Satana Eliapu wa siata oku vetiya omanu vosi oku kuama onjila yaco.—Yoano 8:44.
LEKUATISO LIOCISEMBI CI TẼLIWA OKU KUATA UKAMBA LA SUKU
13. Nye Yehova a yonguila omanu?
13 Yehova handi o kuetele ocisola omanu. Ndaño okuti Adama la Heva volueyela, eye handi wa yonguile okuti omanu va kuata ukamba laye. Yehova ka yonguile okuti umue pokati kavo o fa. (2 Petulu 3:9) Omo liaco, lonjanga yalua Yehova Suku wa linga eliangiliyo liokuti, omanu va kuata vali ukamba laye. Ovina viaco nda via lingiwa ndati lonjila yimue okuti, ka yi pisa ovihandeleko viaye? Tu ci konomuisi.
Eci Adama la Heva va lueyela Suku, lonjanga yalua eye wa linga eliangiliyo liokuti omanu va kuata vali ukamba laye
14. (a) Ndomo ca lekisiwa kelivulu lia Yoano 3:16, nye Suku a linga oco a yovole omanu kekandu kuenda kolofa? (b) Epulilo lipi tu pondola oku konomuisa lomanu?
14 Tanga Yoano 3:16. Omanu valua tua siata oku laleka Kocipito Conjivaluko va kũlĩha ciwa ocinimbu eci. Ocilumba ca Yesu ci pondola oku tu kuatisa ndati oku kuata omuenyo ko pui? Tu kuete epuluvi lioku kuatisa omanu oku kuata elomboloko liepulilo eli eci tu va laleka oku iya Kocipito Conjivaluko, eci tu kasi lavo Kocipito caco kuenda eci tu ka linga epasu kokuavo noke Liocipito. Osimbu va amamako oku kuata elomboloko liocisembi, ci ka va kuatisa oku limbuka ocisola Yehova a kuetele omanu kuenda ukũlĩhĩso waye. Ovina vipi viatiamẽla kocisembi tu pondola oku sapela lavo?
15. Etepiso lipi lia kala pokati ka Yesu la Adama?
15 Yehova wa linga eliangiliyo limue poku tuma ulume umue oco a ece omuenyo waye ndocisembi. Ulume waco wa lipua, wa pokola ku Yehova. Eye wa lieca olumue oco a eca omuenyo waye komanu. (Va Roma 5:17-19) Yehova wa sondolola omuenyo wa Yesu okuti ociluvu catete ca Yehova, oco eye palo posi. (Yoano 1:14) Omo liaco, Yesu wa kala ulume umue wa lipua ndeci Adama. Pole, etipiso lia kala pokati ka Yesu la Adama lieli okuti, Yesu wa pokola kovihandeleko via Yehova vina a lavokaile komunu umue wa lipua. Ndaño lalambalalo ka lueyele ocihandeleko lacimue ca Suku.
16. Momo lie ocisembi ombanjaile yimue ya velapo?
16 Omo okuti Yesu wa fa ndomunu umue wa lipua wa yovola omanu kekandu kuenda kolofa. Eye wa pokola kovina viosi Adama a sukilile oku pokola. Yesu wa kala ulume umue wa lipua, ukuacili kuenda wa pokola ku Suku. (1 Timoteo 2:6) Omo okuti Yesu wa tu fila, wa eca omuenyo waye ndocilumba komanu vosi, cikale alume, akãi kuenda omãla oco va kuate epuluvi lioku kala komuenyo otembo ka yi pui. (Mateo 20:28) Ocisembi oyo onjila yoku tẽlisiwa kuocipango ca Suku. —2 Va Korindo 1:19, 20.
YEHOVA WA TU YI KUILA EPITO OCO TU KUATE UKAMBA LAYE
17. Asumũlũho api tu lavoka omo liocisembi?
17 Ocili okuti, ka ca lelukile ku Yehova oku linga eliangiliyo liocisembi. (1 Petulu 1:19) Eye wa tu kapako calua, eli olio esunga lieci a tu ihĩla Omõlaye o soliwe calua oco a tu file. (1 Yoano 4:9, 10) Omo liaco, Yesu wa linga Isietu okuti Adama hayeko. (1 Va Korindo 15:45) Yesu ka ecele lika epuluvi lioku kuata omuenyo ko pui, pole wa tu ĩhavo elavoko lioku panga vali onepa kepata lia Suku. Lekuatiso liocisembi, omanu vosi va ka lipua kuenje Yehova o ka ecelela okuti va linga onepa kepata liaye kuenda ovihandeleko viaye ka vi ka lueyiwa. Ocili okuti, pokati komanu pa ka kala esanju lialua eci vosi va tendiwa ndavakuacili ku Yehova va ka lipua! Noke, vosi va kasi kilu kuenda palo posi va ka linga epata limuamue. Vosi yetu tu ka kala omãla va Suku.—Va Roma 8:21.
18. Otembo yipi Yehova a ka linga “ovina viosi komanu vosi”?
18 Ndaño okuti olonjali vietu viatete via sinĩla Yehova, eye ka liwekelepo oku lekisa ocisola komanu kuenda wa linga eliangiliyo liocisembi. Ndaño okuti ka tua li puile, Satana ka tẽla oku tu tateka oku pokola ku Yehova. Lekuatiso liocisembi, Yehova o ka tu kuatisa oco tu linge vakuesunga. Sokolola ndomo omuenyo u ka kala kovaso yoloneke eci ‘vosi va limbuka Mõla loku u kolela’ va kuata omuenyo ko pui! (Yoano 6:40) Omo okuti Isietu ukuacisola haiye ukualondunge, o ka tẽlisa ocipango caye kuenda o ka kuatisa omanu toke eci va ka kala omanu va lipua. Noke Yehova o ka “linga ovina viosi komanu vosi.”—1 Va Korindo 15:28.
19. (a) Olopandu vietu omo liocisembi vi tu vetiya oku linga nye? (Tala okakasia losapi hati, “ Tu Amamiko Oku Sandiliya Vakuavitima Via Sunguluka.”) (b) Nye tu ka lilongisa vocipama cikuãimo?
19 Olopandu vietu omo liocisembi vi tu vetiya oku sapela lomanu catiamẽla kombanjaile ka yi sokisiwa. Omanu va sukila oku kũlĩha okuti lekuatiso liocisembi, Yehova wa eca komanu vosi epuluvi lioku kala komueyo otembo ka yi pui. Pole, vocisembi mua kongela ovina vikuavo. Ocisembi ceca etambululo kalundi Satana a linga vocumbo Cedene. Omo liaco, vocipama cikuãimo tu ka konomuisa ovina viaco.


text:
OCIPAMA CEKŨI LEPANDU
Nõlapo Oku Fendela Suku
1, 2. Nye o sukila oku li pula, kuenda momo lie ci kuetele esilivilo?
VOKUENDA kuelilongiso liove Liembimbiliya wa lilongisa okuti, omanu vana va popia vati va kasi oku fendela Suku, va siata oku longisa ovina Suku a nyãle. (2 Va Korindo 6:17) Eli olio esunga lieci Yehova a tu handelekela oku tunda vatavo esanda okuti, o “Bavulono Yinene.” (Esituluilo 18:2, 4) Nye o ka linga? Omunu lomunu pokati ketu o sukila oku nõla loku lipula ndoco: ‘Ndi yongola hẽ oku fendela Suku lonjila a yongola, ale ndi yongola oku u fendela lonjila ame ndi yongola?’
2 Nda wa siapo etavo liesanda, ciwa. Pole, citava okuti handi wa siata oku sanjukila ovina vimue viatiamẽla ketavo liaco liesanda. Omo liaco, tu konomuisi ovituwa vimue lovihilahila, oco tu limbuke esunga lieci oku tenda ovina viaco ndomo Yehova a vi tenda ci kuetele esilivilo.
OKU FENDELA OVITEKA KUENDA VAKUKULULU
3. (a) Momo lie omanu vamue va siatela oku sima okuti ka ca lelukile oku liwekapo oku fendela oviñumañuma? (b) Nye Embimbiliya li popia catiamẽla koku fendela Suku lekuatiso lioviñumañuma?
3 Omanu vamue va kuete oviñumañuma ale atambo kolonjo viavo vokuenda kuanyamo alua, oco va fendele Suku. Nda o kuete oviñumañuma viaco pamue o sima okuti, nda kua fendelele Suku lekuatiso liovina viaco, efendelo liove ka li taviwa Laye. Pole, ivaluka okuti, Yehova o tu longisa ndomo tu sukila oku u fendela. Embimbiliya li tu sapuila hati, Yehova ka yongola okuti tu u fendela lekuatiso lioviñumañuma.
4. (a) Momo lie tu sukilila oku yuvula oku fendela vakukululu vetu? (b) Momo lie Yehova a handelekela afendeli vaye oco ka va ka seteke oku sapela lomanu va fa?
4 Omanu vamue va siata oku pesela otembo yalua kuenda ongusu yavo, oco va seteke oku sanjuisa vakukululu yavo. Pamue va fendela omanu vaco. Pole, tua lilongisa okuti, omanu va fa ka va pondola oku tu kuatisa, ale oku tu linga cimue cĩvi. Omanu vaco ka va kasi kocitumãlo cimue. Ocili okuti, ka ca sungulukile oku seteka oku sapela lomanu va fa, momo nda tua tambula esapulo limue li kasi ndu okuti lia tunda kokuavo, ci lekisa okuti lia tunda kolondele. Eli olio esunga lieci Yehova a handelekela va Isareli oco ka va ka seteke oku sapela lomanu va fa, ale oku linga ovina vikuavo viatiamẽla kolondele.—Esinumuĩlo 18:10-12; tala Etosi 26 kuenda 31 kesulilo lielivulu lilo.
5. Nye ci pondola oku ku kuatisa oku liwekapo oku fendela Suku lekuatiso lioviñumañuma, ale oku liwekapo oku fendela vakukululu yove?
5 Nye ci pondola oku ku kuatisa oku liwekapo oku fendela Suku lekuatiso lioviñumañuma, ale oku liwekapo oku fendela vakukululu yove? O sukila oku tanga Embimbiliya, kuenda oku sokolola lutate oco o limbuke ndomo Yehova a tenda ovina viaco. Eye o tenda ovina viaco ‘ndumbondo,’ momo ka via sungulukile. (Esinumuĩlo 27:15) Likutilila ku Yehova oloneke viosi oco a ku kuatise oku tenda ovina ndomo a vi tenda, kuenda oku u fendela lonjila yimue yi taviwa laye. (Isaya 55:9) O pondola oku kolela okuti Yehova o ka eca kokuove ongusu o sukila oco o yuvule ovina viosi viatiamẽla kefendelo liesanda.
TU SUKILA HẼ OKU LINGA OCIPITO CONATALE?
6. Momo lie eteke 25 kosãi ya Cembanima lia nõliwila okuti eteke lioku ivaluka oku citiwa kua Yesu?
6 Onatale, ocipito cimue ca siata oku lingiwa voluali luosi, kuenda omanu valua va sima okuti, eteke lioku ivaluka oku citiwa kua Yesu. Pole, ocipito Conatale catiamẽla kefendelo liesanda. Elivulu limue li lombolola okuti, va Roma vana ka va tiamẽlele ketavo limue, va enda oku linga ocipito coku tunda kuekumbi keteke 25 kosãi ya Cembanima. Asongui vetavo va yonguile okuti omanu valua ka va tiamẽlele ketavo limue va linga Akristão. Omo liaco, ndaño okuti Yesu ka citiwile keteke 25 kosãi ya Cembanima, pole, asongui vaco vetavo va nõla eteke liaco oco va linge ocipito coku ivaluka oku citiwa kuaye. (Luka 2:8-12) Olondonge via Yesu ka via endele oku linga ocipito Conatale. Elivulu limue li lombolola okuti, eci pa pita 200 kanyamo tunde eci Yesu a citiwa, “lomue wa kũlĩhĩle eteke lioku citiwa kuaye, kuenda ka kua kalele omanu valua va kapeleko eteke liaco.” Pole, eci pa pita anyamo alua tunde eci Yesu a tiukila kilu, oco lika omanu va fetika oku linga ocipito Conatale.
7. Momo lie Akristão vocili ka va siatelele oku linga ocipito Conatale?
7 Omanu valua va kũlĩha ndomo ocipito Conatale ca fetika ovihilahila viaco, ovipito vimue, kuenda oku eca olombanjaile. Ovolandu a lekisa okuti, kofeka yo Inglaterra kuenda kolonepa vimue vio Amerika, vokuenda kuotembo yimue, kua kapiwile ocihandeleko cimue cokuti, ka citava oku linga ocipito Conatale. Momo, ca fetikiwa lomanu vana ka va tiamẽlele ketavo limue. Omo liaco, omunu wosi wa setekele oku linga ocipito caco wa enda oku kangisiwa. Pole, vokuenda kuotembo omanu va fetika vali oku linga ocipito Conatale. Momo lie Akristão vocili ka va siatelele oku linga ocipito Conatale? Momo, va yongola oku sanjuisa Yehova Suku kovina viosi va linga.
TU SUKILA HẼ OKU LINGA OCIPITO CETEKE LIOKU CITIWA?
8, 9. Momo lie Akristão vatete ka va endelele oku linga ocipito ceteke lioku citiwa?
8 Ocipito cikuavo omanu va siata oku linga, catiamẽla keteke lioku citiwa. Anga hẽ Akristão va sukila oku linga ocipito ceteke lioku citiwa? Embimbiliya li tukula lika ovipito vioku citiwa viomanu vana ka va fendelele Yehova. (Efetikilo 40:20; Marko 6:21) Ovipito viaco via enda oku lingiwa oco omanu va sumbile olosuku viesanda. Eli olio esunga lieci Akristão vatete “va endela oku tenda ocipito coku ivaluka eteke lioku citiwa kuomunu umue okuti, ci panga onepa kovihilahila viomanu vana ka va tiamẽlele ketavo limue.”—The World Book Encyclopedia.
9 Va Roma vo kosimbu kuenda va Helasi va tavele kondaka yokuti, omunu lomunu eci a citiwa wa kuatele espiritu liu teyuila okuti, liamamako oku ci linga vokuenda kuomuenyo waye. Elivulu limue li lombolola okuti, “espiritu liaco lia kuatele ukamba losuku yimue okuti yi citiwa veteke limuamue leli omunu a citiwa.”
10. Momo lie Akristão vocili koloneke vilo ka va lingila ocipito ceteke lioku citiwa?
10 Ove hẽ o sima okuti Yehova o tava oku linga ovipito viatiamẽla ketavo liesanda? (Isaya 65:11, 12) Sio, ka tava. Eli olio esunga lieci ka tua siatelele oku linga ocipito ceteke lioku citiwa, ale eteke liowusa liatiamẽla ketavo liesanda.
ANGA HẼ CI KUETE ESILIVILO?
11. Momo lie omanu vamue va siatela oku linga ovipito viowusa? Ocina cipi ci kuete esilivilo lia velapo kokuove?
11 Ndaño okuti omanu vamue va kũlĩha oku kua fetikila ocipito Conatale, kuenda ateke akuavo owusa, pole, va kasi oku amamako oku linga ovipito viaco. Ovo va siata oku sima okuti, oku linga ovipito viaco epuluvi limue liwa lioku kala otembo yalua lepata liavo. Ove hẽ o kuetevo ovisimĩlo viaco? Ocili okuti, ca sunguluka oku kala otembo yalua lepata liove. Yehova wa lulika epata, kuenda o yongola okuti tu kuata ukamba uwa lepata liaco. (Va Efeso 3:14, 15) Pole, tu sukila oku tiamisila utima wetu koku kuata ukamba la Yehova okuti, ka tu sanjuisa epata lietu poku linga ovipito viowusa viatiamẽla ketavo liesanda. Eli olio esunga lieci upostolo Paulu a popela hati: “Amamiko oku limbuka ovina vi sanjuisa Ñala.”—Va Efeso 5:10.
12. Nye ci lekisa okuti ocipito ceteke liowusa ka ci taviwa la Yehova?
12 Omanu valua va siata oku sima okuti, oku kũlĩha oku kua fetikila ovipito viaco ka ci kuete esilivilo, pole, hacoko Yehova a sima. Eye ka tava ateke owusa atiamẽla kefendelo liesanda, oku sambiliya omanu vamue, ale olondimbukiso viofeka. Ovolandu a lekisa okuti, va Egito va enda oku linga ovipito vialua viatiamẽla kolosuku viavo viesanda. Noke, eci va Isareli va tunda Kegito, va setukula cimue pokati kovipito viaco, kuenje va ci tukula vati: “Ofesta ya Yehova.” Pole, Yehova wa va yambula omo lioku ci linga. (Etundilo 32:2-10) Ndomo uprofeto Isaya a ci popele, tu sukila oku yuvula oku ‘lamba kocina cimue ca vĩha.’—Tanga Isaya 52:11.
LEKISA ESUNGULUKO POKU KALA LOMANU VAKUAVO
13. Apulilo api o pondola oku kuata eci o nõla oku liwekapo oku linga ovipito vieteke liowusa?
13 Eci o nõla oku liwekapo oku linga ovipito vieteke liowusa citava okuti o kuata apulilo alua ndeci: Nye ndi sukila oku linga nda omanu ndi talavaya lavo kupange woku sanda eteku va ndi pulisa esunga lieci si lingila ocipito Conatale kumue lavo? Nye ndi sukila oku linga nda omunu umue wa nyiha ombanjaile yimue Yonatale? Nye ndi sukila oku linga nda ohueli yange yi yongola okuti ndi linga ocipito ceteke liowusa? Ndi pondola oku kuatisa ndati omãla vange oco ka va ka sumue omo okuti ka tu lingi ocipito ceteke liowusa, ale ocipito ceteke liavo lioku citiwa?
14, 15. Nye o sukila oku linga nda omunu umue wa ku sapuila hati, eteke liwa liowusa, ale wa ku ĩha ombanjaile yimue?
14 Oku nõla lutate ovina o yongola oku popia, kuenda evi o yongola oku linga, ci kuete esilivilo lia velapo. Nda omunu wa ku sapuila hati eteke liwa liowusa, ku sukila oku u tambulula lonjila yimue ka ya sungulukile. Pole, u tambulula lika ndoco: “Nda pandula.” Nda omunu waco o yongola oku kũlĩha ovina vikuavo, o pondola oku u lomboluila esunga lieci ku lingila ovipito vieteke liowusa. Omo liaco, lekisa ovituwa viwa olonjanja viosi, kuata utate poku vangula, kuenda lekisa esumbilo. Embimbiliya li popia hati: “Olondaka viene vi kale lumbombe, loku singiwa lomongua, okuti vu kũlĩha ndomo vu tambulula omunu umue.” (Va Kolosai 4:6) Pamue o pondola oku lombolola okuti ove o sole oku kala otembo yalua lomanu kuenda oku eca olombanjaile, pole ku ci lingi veteke limue liocipito cowusa.
15 Nye o sukila oku linga nda omunu umue wa ku ĩha ombanjaile yimue? Embimbiliya ka lieci olonumbi viaco, pole, li popia okuti, tu sukila oku amamako oku lekisa esunguluko. (1 Timoteo 1:18, 19) Citava okuti omunu oku ĩha ombanjaile, ka kũlĩhĩle okuti kua siatele oku linga ocipito ceteke liowusa. Pamue eye o popia ndoco: “Nda kũlĩha okuti kua siatele oku linga ocipito ceteke liowusa, pole, ndi yongola okuti o tambula ombanjaile eyi.” Omo liaco, o sukila oku nõla nda o tambula ombanjaile yaco ale sio. Cikale okuti o nõlapo oku yi tambula ale sio, pole amamako oku lekisa esunguluko. Ka tu yongola oku linga ocina cimue ci nyõla ukamba wetu la Yehova.
OVE KUMUE LEPATA LIOVE
16. Nye o sukila oku linga nda epata liove li yongola oku linga ocipito cimue ceteke liowusa?
16 Nye o sukila oku linga nda epata liove li yongola oku linga ocipito cimue ceteke liowusa? Ku sukila oku lekisa olonamalãla kokuavo. Ivaluka okuti, vakuepata liove va kuete omoko yoku nõla eci va yongola oku linga. Lekisa ovituwa viwa kuenda sumbila onjila va nõla, ndeci o yongola okuti va lekisa esumbilo kokuove. (Tanga Mateo 7:12.) Pole, nda epata liove li yongola okuti o kala lavo otembo yalua vokuenda kueteke liowusa nye o sukila oku linga? Osimbu kua nõlele eci o linga, likutilila ku Yehova oco a ku kuatise oku nõla onjila ya sunguluka. Sokolola eci catiamẽla kondaka yaco, kuenda linga akonomuiso amue. Ivaluka okuti, ove o yongola oku sanjuisa Yehova olonjanja viosi.
17. Nye o pondola oku linga oco o kuatise omãla vove oku yuvula ovisimĩlo viokuti, va kasi oku pumba ocina cimue osimbu omãla vakuavo va kasi oku linga ocipito ceteke liowusa?
17 Nye o pondola oku linga oco o kuatise omãla vove eci va limbuka okuti, omãla vakuavo va kasi oku linga ocipito cimue ceteke liowusa? Olonjanja vimue o sukila oku va lingila ocina cimue cilikasi. O pondolavo oku eca kokuavo olombanjaile vepuluvi lina okuti ka va kapeleleko. Yimue pokati kolombanjaile ya velapo o pondola oku eca komãla vove, oku kala lavo otembo yalua kuenda oku lekisa ocisola kokuavo.
KUAMA EFENDELO LIOCILI
18. Momo lie tu sukilila oku endaenda kolohongele?
18 Oco tu sanjuise Yehova, tu sukila oku siapo etavo liesanda, ovihilahila, kuenda ovipito viatiamẽla kateke owusa. Pole, tu sukilavo oku kuama efendelo liocili. Tu ci linga ndati? Onjila yimue yoku ci linga, oku endaenda kolohongele Viakristão vocili olonjanja viosi. (Tanga Va Heveru 10:24, 25.) Olohongele vi kuete esilivilo lia velapo vefendelo liocili. (Osamo 22:22; 122:1) Tu pondola oku livetiya pokati eci tu lisanga la vakuetu.—Va Roma 1:12.
19. Momo lie ci kuetele esilivilo oku sapuila komanu vakuavo catiamẽla kocili Cembimbiliya wa lilongisa?
19 Onjila yikuavo yoku nõla efendelo liocili, oku sapela lomanu vakuavo eci catiamẽla kovina wa siata oku lilongisa Vembimbiliya. Omanu valua ka va kapeleko ovina vĩvi vi kasi oku pita voluali. (Esekiele 9:4) Citava okuti wa kũlĩha omanu vamue va kuete ovisimĩlo viaco. Omo liaco, va sapuila eci catiamẽla kelavoko liove lio kovaso yoloneke. Osimbu amamako oku endaenda kolohongele loku sapela lomanu catiamẽla kocili Cembimbiliya, o limbuka okuti ku kuata vali onjongole yoku tiamẽla ketavo liesanda kumue lovihilahila viaco. Ivaluka okuti, o pondola oku kuata esanju, kuenda Yehova o ka sumũlũisa alikolisilo ove osimbu amamako oku u fendela lonjila ya sunguluka.—Malakiya 3:10.


text:
ESAPULO 12
Omanu va Tunga Osapalalo ya Lepa
ECI papita anyamo alua, omãla va Noha va fetika oku kuata omãla valua. Eci omãla vaco va kula, va fetikavo oku kuata omãla vavo. Kuenje vokuenda kuotembo kilu lieve kua fetika oku kala omanu valua.
Umue pokati komanu vaco, Nimuroti oneka ya Noha. Nimuroti wa kala ondingaĩvi haeye enyanga liovinyama. Nimuroti wa enda oku pondavo omanu. Eye wa kalavo ombiali yomanu. Suku ka sanjukilile ovilinga via Nimuroti.
Omanu vosi kilu lieve va kala lupopi umuamue. Pole, Nimuroti wa yonguile okuti omanu va kongeliwa pamosi oco eye a kale ombiali yavo. Nye eye a linga? Eye wa sapuila omanu oco va tunge osapalalo yimue ya lepa. Kũlĩhisa vociluvialuvia cilo ndomo omanu va kasi loku panga olondopi.
Yehova Suku ka sanjukilile elinga liaco momo eye wa yonguile okuti omanu va tungila kolonepa viosi violuali. Pole omanu va popia hati: ‘Enjui, tu litungili imbo; tu tungivo osapalalo, utue wayo u pitile kilu; oco tu kemãlise onduko yetu.’ Ovo va yonguile oku sanda ekemãlo liavo muẽle okuti Suku hayeko.
Omo liaco, Suku wa tatamisa upange wavo. Ndamupi? Eye wa ci linga poku pongolola elimi liavo okuti ka va liyevi pokati. Kuenje va liwekapo oku tunga osapalalo yaco. Eli olio esunga lieci va tukuila osapalalo yaco hati, Bavele ale Bavulono. Onduko yaco yi lomboloka ‘Ombuanja.’
Noke omanu va fetika oku li tepa tepa. Ava va vangula elimi limuamue, va enda oku va yongola oku tunga kilu lieve.
Efetikilo 10:


text:
ETUKULWA 8
Ope na vamwe ovo ve tu dule
ONDE lineekela kutya owa dimina kutya ope na vamwe ovo ve tu dule nove na eenghono ve tu dule. Mbela olyelye e tu dule noku na eenghono e tu dule? — OJehova Kalunga. Ongahelipi shi na sha nOmona waye, Omuhongi Munene? Mbela naye oku tu dule? — Heeno, oku tu dule.
Jesus okwa kala pamwe naKalunga meulu. Okwa li Omona waKalunga wopamhepo, ile tu tye omweengeli. Mbela Kalunga okwa li a shita vali ovaengeli vamwe, ile ovanamati vopamhepo? — Heeno, okwa shita ovaengeli omamiliyona mahapu. Ovaengeli ovo navo ove tu dule nove na eenghono ve tu dule. — Epsalme 104:4; Daniel 7:10.
Mbela oto dimbuluka edina lomweengeli oo a li a popya naMaria? — Okwa li Gabriel. Gabriel okwa li a lombwela Maria kutya okahanana kaye otaka ka kala Omona waKalunga. Kalunga okwa li a lundululila omwenyo wOmona waye wopamhepo moshidalelo shaMaria opo a dalwe e li okahanana kombada yedu. — Lukas 1:26, 27.
Mbela owa itavela ngoo oshikumwifilonga osho sha li sha longwa kuKalunga? Mbela owa itavela kutya Jesus okwa li pamwe naKalunga meulu? — Jesus okwa popya kutya okwa li pamwe naKalunga meulu. Mbela Jesus okwa li a shiiva ngahelipi oinima oyo? Jesus otashi dulika a li a lombwelwa fimbo a li okamati kuMaria kombinga yaasho omweengeli Gabriel a li a popya. Josef naye otashi dulika a li a lombwela Jesus kutya Kalunga oye a li Xe lela.
Eshi Jesus a li a ninginifwa, Kalunga okwa li a popya okudja meulu a ti: “Ou Omona wange.” (Mateus 3:17) Onguloshi yaxuuninwa fimbo Jesus ina fya, okwa li a ilikana a ti: “Tate, fimanekife nge puove mwene nefimano olo, nda li ndi li kwete, eshi nda kala puove, ounyuni fimbo inau shitwa.” (Johannes 17:5) Jesus okwa li a pula opo a ka kale vali pamwe naKalunga meulu. Ngahelipi mbela? — Okwa li ta ka dula vali oku ka kala pamwe naKalunga meulu, ngeenge Kalunga okwe mu ningi vali oshishitwa shopamhepo ihashi monika, ile omweengeli.
Paife onda hala oku ku pula epulo la fimana. Mbela ovaengeli aveshe ohava longo ouwa? Oto ti ngahelipi? — Ovaengeli aveshe ova li hava longo ouwa, molwaashi Jehova oye a li e va shita, nakeshe osho a shita oshiwa. Ndele umwe womovaengeli okwa ka ninga omukolokoshi. Osha enda ngahelipi mbela opo a ninge omukolokoshi?
Opo tu mone enyamukulo kepulo olo, natu ka tale kehokololo li na sha nefimbo olo eshi Kalunga a li a shita omulumenhu nomukainhu wotete, Adam naEva. Ovanhu vamwe ohava ti kutya ehokololo li na sha naAdam naEva ongano ashike. Ndele Omuhongi Munene okwa li e shii kutya ehokololo olo oloshili.
Eshi Kalunga a li a shita Adam naEva, okwa li e va tula moshikunino shiwa shedina Eden. Osha li oparka, oparadisa. Okwa li tava dulu okudala ounona vahapu, sha hala okutya, oukwaneumbo munene nokukala mOparadisa fiyo alushe. Ndele ova li ve na okulihonga oshilihongomwa sha fimana. Oshilihongomwa osho otwe shi kundafana nale. Natu tale ngeenge ohatu shi dimbuluka.
Jehova okwa li a lombwela Adam naEva kutya otava dulu okulya oiimati aishe oyo va hala komiti odo da li moshikunino. Ndele opa li omuti umwe oo kwa li vehe na okulya ko kuo. Kalunga okwa li e va lombwela osho tashi ke va ningilwa ngeenge ova li ko komuti oo. Okwa ti kutya otava “ka fya shili.” (Genesis 2:17) Mbela Adam naEva ova li ve na okulihonga oshilihongomwa shilipi? —
Ova li ve na okulihonga eduliko. Opo tu kale nomwenyo, otwa pumbwa okukala hatu dulika kuJehova Kalunga. Kasha li ashike sha wana kuAdam naEva okupopya kutya otava ka dulika kuKalunga, okwa li yo ve na oku shi ulika okupitila mwaasho tava ningi. Ngeno ova dulikile kuKalunga, ngeno ova ulika kutya ove mu hole nova li va hala oye a kale Omupangeli wavo. Nokungaho, ngeno ova dula okukala mOparadisa fiyo alushe. Ndele mbela okwa li tashi ka ulika shike ngeenge ova li ko komuti? —
Okwa li tashi ka ulika kutya kava li lela ve na olupandu laasho Kalunga a li e va pa. Ngeno opo wa li, ngeno owa dulika ngoo kuKalunga? — Potete, Adam naEva ova li va dulika. Ndele opa li umwe e va dule oo a li a pukifa Eva. Okwa li a ningifa Eva aha dulike kuJehova. Mbela oye lyelye? —
Ombibeli otai ti kutya opa li eyoka olo la li la popya naEva. Otu shii kutya eyoka ihali popi, mbela osha li sha enda ngahelipi opo eyoka li popye naEva? — Omweengeli wonhumba oye kwa li a popya okupitila meyoka. Omweengeli oo okwa li a hovela okudiladila oinima ii. Okwa li a hala Adam naEva ve mu longele. Omweengeli oo okwa li a hala Adam naEva va kale hava dulika kuye. Okwa li a hala a kufe po ondodo yaKalunga.
Onghee hano, omweengeli oo okwa li a ningifa Eva a diladile oinima ii. Okwa li a lombwela Eva okupitila meyoka a ti: ‘Kalunga ine mu lombwela oshili. Itamu ka fya shili ngeenge omwa li ko komuti oo. Otamu ka kala ovanaendunge ngaashi Kalunga.’ Mbela ngeno okwa li oove, ngeno owa itavela osho to lombwelwa keyoka? —
Eva okwa li a hovela okukala a hala oshinima shonhumba osho a li a kelelwa kuKalunga. Okwa li a lya oshiimati shokomuti oo va li va dilikwa, nokwa li yo a pa Adam a lye oshiimati osho. Adam ka li a itavela osho sha li sha popiwa keyoka, ndele okwa li a hala okuhafifa Eva ponhele yokuhafifa Kalunga. Onghee hano, naye okwa li a lya oshiimati shokomuti oo. — Genesis 3:1-6; 1 Timoteus 2:14.
Mbela oshike sha li sha ningwa po? — Adam naEva kava li vali va wanenena, ova li va hovela okukulupa ndele tava fi. Molwaashi kava li vali va wanenena, ovana vavo aveshe navo kava li va wanenena nova hovela okukulupa nokufya. Kalunga ka li a popya oipupulu. Opo tu kale nomwenyo, otwa pumbwa okukala hatu dulika kuye shili. (Ovaroma 5:12) Ombibeli otai ti kutya omweengeli oo a li a lombwela Eva oipupulu oha ifanwa Satana Ondiaboli, novaengeli vakwao ovo va ka ninga ovakolokoshi ohava ifanwa eendemoni. — Jakob 2:19; Ehololo 12:9.
Mbela paife ou udite ko nee kutya omolwashike omweengeli muwa oo Kalunga a li a shita a ka ninga omukolokoshi? — Omolwaashi okwa li a diladila oinima ii. Okwa li a hala okukala a fimana. Okwa li e shii kutya Kalunga okwa li a lombwela Adam naEva va dale ounona, nokwa li a hala aveshe va kale tave mu longele. Ondiaboli oya hala okuningifa ovanhu aveshe va kale ihava dulika kuJehova. Onghee hano, ohai kendabala oku tu diladilifa oinima ii. — Jakob 1:13-15.
Ondiaboli otai ti kutya kape na oo e hole Jehova shili. Otai ti kutya fye naave katu hole Kalunga noinatu hala shili okuninga osho Kalunga te tu lombwele. Ondiaboli otai ti yo kutya ohatu dulika ashike kuJehova ngeenge oinima tai tu endele nawa. Mbela Ondiaboli otai popi oshili? Mbela osho tu li ngaho shili?
Omuhongi Munene okwa ti kutya Ondiaboli omunaipupulu. Jesus okwa li a ulika kutya oku hole Jehova shili eshi a li a dulika kuye. Jesus ka li ashike ha dulika kuKalunga ngeenge sha li shipu, ndele okwa li ha dulika alushe, nokuli naashi vamwe va li ve shi ninga shidjuu kuye. Okwa kala omudiinini kuJehova fiyo omefyo. Nomolwaasho Kalunga a li e mu nyumuna a kale nomwenyo fiyo alushe.
Mbela olyelye omutondi wetu munenene? — Heeno, oSatana Ondiaboli. Mbela ohatu dulu oku mu mona? — Ahowe! Ndele otu shii kutya oko e li, kutya oku tu dule nonokutya oku na eenghono e tu dule. Ndele mbela olyelye e dule Ondiaboli? — OJehova Kalunga. Onghee hano, Kalunga ota dulu oku tu amena.
Lesha shi na sha naao tu na okwiilikana: Deuteronomion 30:19, 20; Josua 24:14, 15; Omayeletumbulo 27:11; nosho yo Mateus 4:10.


text:
Nye Ndi Sukila Oku Linga Nda si Tẽla Oku Linga Ukamba?
Ceci o sukila oku linga
Catete, Kũlĩhĩsa omanu vapi okuti ku tẽla oku linga ukamba lavo.
Utunga:
Si tẽla oku linga ukamba lomanu . . .
va kuete utunga lowu wange
okuti amalẽhe pole ka va kuete utunga lowu wange
vana okuti akulu
Ekalo:
Si tẽla oku linga ukamba lomanu vana . . .
vakuakutasula ombunje
va loñoloha calua
vakualondunge vialua
Ovituwa:
Si tẽla oku linga ukamba lomanu vana . . .
va likolela ovo muẽle
va kũlĩhiwa calua
va lisokiyila ovisoko
Cavali, soneha olondaka vi situlula ndomo o kala eci o kasi pokati komanu vaco.
ndi likembisa oku kuata onjongole kuenda uloño umuamue.
si kapiko ekalo liavo kuenda ndi pitisa lika kovaso olonjongole viange.
si vangula cimue kuenda ndi tunda pokati kavo.
Catatu, fetika oku linga ukamba! Ku ka kevelile okuti vakuene ovo lika va fetika oku linga ukamba love, pole, o sukilavo oku fetika oku linga ukamba lavo. (Va Filipoi 2:4) O ci linga ndati?
Sanda oku linga ukamba lomanu vakuavitunga vikuavo. Sokolola ndoco: Ku ka popie okuti ku kuete akamba valua nda okuti ove o sanda lika akamba vana okuti va kuete utunga umuamue lowu wove. Ci sokisiwa loku fa lonjala osimbu okuti o kasi vocifuka cimue ca ñualiwa lokalunga muli olõsi vialua!
“Ina yange wa enda oku mbetiya oku sapela lakulu. Eye wa enda oku ndi sapuila okuti ndi ka komõha calua poku limbuka okuti ovina vialua nda kũlĩha, ovo va vi kũlĩhavo. Ocili okuti wa kuatele esunga momo cilo ñuete akamba valua.”—Helena okuti o kuete 20 kanyamo.
Kuata ocituwa coku sapela. Elumbu lieli, (1) oku yevelela, (2) linga apulilo, (3) oku kapako omanu.—Tiago 1:19.
“Ndi sanda oku yevelela calua okuti oku vangula ci sule. Kuenje, eci ndi vangula, ndi yuvula oku vangula ovina viatiamẽla kokuange muẽle ale oku vangula ovina ka via sungulukile viatiamẽla ku vakuetu.”—Serena okuti o kuete 18 kanyamo.
“Nda omunu umue o yongola oku vangula catiamẽla kondaka yimue okuti sia kũlĩhĩle, ndi pinga oco a yi ndomboluile, kuenje olonjanja vialua cu vetiya oku vangula calua.”—Jared okuti o kuete 21 kanyamo.
“Si tẽla oku vangula calua. Omo liaco ndi sukila oku likolisilako oco ndi sapele. Oco o kuate akamba o sukila oku likolisilako.”—Leah okuti o kuete 21 kanyamo.


text:
EHOKOLOLO 101
Jesus ta dipawa
TALA koshinima shinyikifa oluhodi osho sha ningwa po mefano olo! Jesus okwa dipawa. Ove mu valela koshiti, va pamela eemboxa momake aye nokeemhadi daye. Omolwashike mbela ovanhu va ningila Jesus oshinima shii sha tya ngaho?
Omolwaashi ovanhu vamwe ova li ve tonde Jesus. Mbela ou shi shii kutya ovanhu ovo ovo oolyelye? Umwe womuvo, omweengeli omunawii Satana Ondiaboli. Omweengeli oo oye naanaa a li a heka Adam naEva vaha dulike kuJehova. Satana oye ngoo natango a li a heka ovatondi vaJesus va longe omunyonena wa tya ngaho.
Ofimbo nokuli Jesus ina valelwa koshiti oko, ovatondi vaye ova kala tave mu hepeke. Mbela oto dimbuluka nghee va li va ya koshikunino shaGetsemane, ndele tave mu kwata po? Ovatondi ovo ova li oolyelye? Ova li ovawiliki velongelokalunga. Paife natu ka taleni kutya oshike sha li sha ningwa po.
Eshi Jesus a kwatwa po kovawiliki velongelokalunga, ovayapostoli vaye ova li va faduka po. Ova fiya po Jesus oye aeke momake ovatondi vaye, molwaashi ova li va tila. Ashike omuyapostoli Petrus naJohannes kava li va ya kokule lela. Ova li tava shikula mo opo va tale kutya oshike tashi ka ningilwa Jesus.
Ovapristeri ova twala Jesus komulumenhu omunamido wedina Hannas, oo a li nale omupristeri omukulunhu. Ongudu oyo yovatondi inai kala po efimbo lile puHannas. Okudja opo, ova twala Jesus keumbo laKajafas, oo a li omupristeri omukulunhu pefimbo opo. Ovawiliki vahapu velongelokalunga ova li va ongala peumbo laye.
Fimbo ve li peumbo laKajafas, ova li tava hokololifa Jesus. Ova li va konga ovanhu va popye oipupulu tava lundile Jesus. Ovawiliki aveshe velongelokalunga ova ti kutya: ‘Jesus oku na okudipawa.’ Opo nee, ova hovela okufiila Jesus omate moshipala noku mu denga neengonyo.
Petrus okwa li ashike omutumba moluumbo, fimbo tava ningi oinima aishe oyo. Ovanhu ova li tava xuxumukwa pomundilo oufiku oo, molwaashi okwa li ku na outalala. Fimbo tava xuxumukwa, okakadona kamwe oko ka li omupiya oka mona Petrus, ndele taka ti: ‘Omulumenhu ou naye yo okwa li pamwe naJesus.’
Petrus okwa nyamukula a ti: ‘Ahowe! Ame kanda li pamwe naye.’
Ovanhu ova li va popya lwoikando itatu kutya Petrus okwa li ha kala naJesus, ndele Petrus okwa li e lidimbika Jesus lwoikando aishe oyo. Fimbo Petrus a li te lidimbike Jesus oshikando oshititatu, Jesus okwa pungulula oshipala shaye, ndele te mu tale. Okudja opo, Petrus okwa li a nyika oluhodi neenghono eshi e lidimbika Jesus nokwa ya pondje, ndele ta lili.
Ongula yEtitano eshi etango tali piti, ovapristeri ova li va twala Jesus komhangu yopombada yOvajuda. Moshoongalele osho ova li tava kundafana shi na sha naasho tave ke mu ningila. Opo nee, ove mu twala kuPontius Pilatus, oo a li omupangeli woshitukulwa shaJudea.
Ovapristeri ova lombwela Pilatus tava ti: ‘Omulumenhu ou oku na okudipawa, molwaashi omukolokoshi.’ Konima eshi Pilatus a pula Jesus omapulo, okwa ti: ‘Ame nghi wete etimba momulumenhu ou.’ Opo nee, Pilatus okwa tumina Jesus kuHerodes Antipas. Herodes okwa li omupangeli waGalilea, ashike okwa li ha di muJerusalem. Herodes naye okwa li a mona kutya Jesus ke na etimba nokwe mu shunifa kuPilatus.
Pilatus okwa li a hala okweefa Jesus a ye. Ndele ovatondi vaJesus ova li va hala omunadolongo umwe oye a mangululwe ponhele yaJesus. Omunadolongo oo okwa li omukolokoshi wedina Barabas. Onghee hano, Pilatus okwa li a eta Jesus pondje lwopokati komutenya, ndele ta lombwele ovanhu ta ti: ‘Taleni ohamba yeni!’ Ovapristeri ovakulunhu ova li tava uyaana tava ti: ‘Mu kufa po! Mu dipaa! Mu dipaa!’ Okudja opo, Pilatus okwa mangulula Barabas nokwa yandja Jesus kovatondi vaye, ndele tave ke mu dipaa.
Diva komatango mEtitano, ova li va valela Jesus neemboxa komuti womahepeko. Jesus okwa li a valelwa pokati kovakolokoshi vavali, umwe okolulyo naumwe okolumosho, nonande ku va wete mefano omo. Okafimbo kaxupi fimbo Jesus ina fya, omukolokoshi umwe oo a li a valelwa pamwe naye, okwa ti kuye: ‘Dimbuluke nge ngeenge wa i mouhamba woye.’ Jesus okwe mu nyamukula a ti: ‘Ohandi ku udanekele kutya oto ka kala pamwe naame mOparadisa.’
Mbela olo kali fi eudaneko litunhula? Mbela ou shi shii kutya Jesus okwa li ta popi kombinga yoparadisa ilipi? Oparadisa ei Kalunga a li a shita pehovelo oya li peni? Oparadisa oyo oya li kombada yedu. Onghee hano, pefimbo lokupangela kwaJesus meulu e li ohamba ota ka nyumuna omulumenhu oo opo a hafele onghalamwenyo moparadisa ipe kombada yedu. Osho itashi tu etele tuu ehafo!


text:
ONTHELE 7
Jesus Ankho Olie?
Jeova watumine Jesus pano pohi. 1 João 4:9
Inkha tuhanda okuhambukiswa Jeova, tuna okutehelela omunthu omukuavo wakolela. Kohale etyi nkhele Jeova ehenelinge Andau, walinga keulu omunthu wopaspilitu wokuna epondolo enene.
Mokueenda kuomuvo, Jeova watumikisa omunthu oo wopaspilitu meimo liomumphembela Maliya opo akatyitilue ko Mbelei. Omona alukwa okuti o Jesus.—João 6:38.
Etyi Jesus ankho ekahi pano pohi, wahetekela nawa ovituwa via Huku. Oe ankho una omutima omuwa, nohole nokankhenda. Oe walongesile vakuavo konthele ya Jeova tyihena ouoma.
Jesus walingile ovipuka oviwa mahi ankho vemuyele. 1 Pedro 2:21-24
Ononkhalamutwe mbonongeleya ankho mbuyele Jesus mokonda oe wapopila ovanthu konthele yomalongeso avo omatutu novituwa viavo ovivi.
Jesus tupu wahakulile ovavei nokututilisa ovanthu vankhia.
Ononkhalamutwe mbonongeleya ankho vahindila ova Roma opo vavete Jesus nokumuipaa.