text:
Vanja, Yevelela Kuenda Kala Elivulu Lia 5 Oku Talela Ohali Suku
概要: Elisha, Daniel, Jonah, Nehemiah, Esther. 24 sections. It has a picture book to go along with the recording.
文本文字
Ulandu
Kalunga! Elivulu lievala liamela lioviluvialuvia li tu lomboluila alume va kemala vo Vembimbiliya vana va kolela Suku ha va kuatisa koloneke violohali. Eci o yevelela o kasete tuvula ociluvialuvia ci kuamamo eci o yevelela ocisungo eci.
Ociluvialuvia Ca 1: Namana O Nyũla Onjo Ya Elisia
2 Olosoma 5:1-12
Elisia wa kala ulongisi unene haeye upolofeto wa Suku k'Isaleli. Elisia wa kulihile okuti Suku o tẽla oku linga ocilnga cimue. Eteke limue ulume umue wa tukuiwa Namana wa enda konjo yaye. Namana wa kala usongui wovita via va Arameu. Va Arameu va kala anyali a va Isaleli. Namana wa kala omunu umue ukuotõyi haeye wa kemala, puãi wa kala lovilundu. Eye weya k'Isaleli omo a yeva okuti Elisia o tẽla oku sakula ovilundu viaye. Puãi Elisia ka tẽlele ndaño muele oku tundila posamua ho lami. Elisia wa tuma ukuenje waye oku popia la Namana hati: "Kuende ka lisukule vo Yolondãu olonjanja epanduvali, kuenje ositu yove yu ku iya vali kuenda o yela."
Namana wa tema, kuenje wa popia hati: "Tala nda simile okuti eye muele o tunda heya kokuange, ha talama loku vilikiya Onduko ya Yehova Suku yaye loku pekuila leka liaye kepute ha mbeluisa kovilundu." Kuenje Namana wa tunda loku tema kua lua."
Ociluvialuvia Ca 2: Namana Volui
2 Olosoma 5:13-19
Akuenje va Namana vo livondela oku siapo onyeño yaye kuenda epela liaye. Vo peya oku pokola kondaka ya leluka ya Elisia. Kuenje Namana wa enda kolui Yolondãu loku liyaveka olonjanja epanduvali vo Yolondãu. Vanja! Namana wa sanjuka ca lua . Ovilundu viaye via sakuiwa muele pe.
Ociluvialuvia Ca 3: Elisia Kuenda Ekalu Liondalu
2 Olosoma 6:8-17
Koloneke viaco va Arameu (Sulia) va kala loku liyaka la va Isaleli> Suku wa lungula ukuenje waye Elisia olonjanja viosi eci va Sulia va sokiya oku liyaka la va Isaleli, kuenje Elisia wa lungula soma. Soma yo ko Sulia yu wa handeleka asualali vaye hati;" Kuendi ka kũlihisi apa Elisia a kasi, oco nume alume va ko kuata." Omele yimue ociteketeke, Elisia kumue lakuenje vaye va tundila posamua kuenje va limbuka okuti va Sulia va ñuala imbo liavo ocingonja. Ukuenje wa kaluka hati: "A cime cange we! Tu ci linga ndati?" Elisia wo kumbulula hati: "Ku ka saluke! Momo ava va kasi letu ovo valua, ava va kasi lavo va sule." Oco Elisia wa pinga ku Suku oku patulula ovaso ukuenje waye. Ukuenje wa vanja, kuenje wa mola omunda ye yuka to lotuvalu lakãlu ondalu a ñuala olonele viosi. Suku wa tuma ovina evi oku va teyuila. Eci oco ca pitila okuti Elisia ka kale lohele yomunu.
Ociluvialuvia Ca 4: Elisia Kuenda Endo Lia Vakuavita Olomeke
2 Olosoma 6:17-23; Heveru 10:30; Roma 12:19-20; Olosapo 25:21
Va Arameu va kokela ocipepi la Elisia ha vo kuata, kuenje eye wa likutilila ku Suku hati:"Hu pinga, omanu ava va kuatiwe lupeke." Vonjanja yaco muele asualali osi ka a tẽlele oku mola cimue. Elisia wa enda kokuavo kuenje wa popia hati: "Ñuami oco ndu songuili komunu vu kasi loku sanda."
Elisia wa songuila alume vosi toke ko Samaria, kombala yo Isaleli. Tuli va pitila oko, Elisia wa likutilila vali ku Suku loku popia hati: "A Yehova patulula ovaso omanu ava, oco va mõle." Noke va Sulia va limbuka okuti va kala vofeka yovanyali vavo. Soma ya va Isaleli wa yonguile oku va ipa, puãi Elisia wa popia laye hati: "Va tumbikila okulia lovava, ha va li ha va nyui, oco va ende ku cime cavo." Soma wa linga ndeci Elisia o lomboluila.
Suku ya Elisia wa velapo okuti unyali ci sule. Vondaka Yaye Suku wa tu handeleka okuti ka tu fetuluinya ovanyali vetu, momo Suku wa popia hati: "Oku yambula kuange, haime fetuluinya." Suku wa popiavo hati: "Nda unyali wove o kasi lonjala, u lisa, nda o kasi lenyona, u nyuisa."
Ociluvialuvia Ca 5: Samaria O Ñualiwa Ocingonja
2 Olosoma 6:24 - 7:2
Vanja! Soma y'Isaleli wa kala loku pita kocimbaka, kuenje akãyi vavali veya kokuaye. Ovo va livondela soma ha va kuatisa. Va lambukile mumue okuti va fetika oku lia omãla vavo muele. Eci ca lingiwila omo okuti asualali va Sulia veyile vali oku liyaka la va Isaleli. Ovo va ñuala ocingonja Samalyia oco ka pa pitile osimbu, va Isaleli ka va kuatele cimue coku lia. Kuenje Soma ka kũlihile eci a linga. Eye wa temele ca lua, momo Suku ka va popelele ku va Sulia. Kuenje wa sokiyile oku ipa Elisia, ukuenje wa Suku. Oco elisia wa tuma ondaka ku soma hati: "Ca popia Yehova ceci hati: 'Hẽla, owola ndoyo, kombundi ya Samaliya ku ka landisiwa osema kuenda osevata.'"
Ociluvialuvia Ce 6: Vakuãla Vakuavilundu
2 Olosoma 7:3-20
Koloneke viaco alume vakuãla va tumãla kombundi ya Samaliya. Vosi yavo va kala lovilundu. Va livangula pokati vati: "Nye tu kasilili kulo ha tu filako? Linga tu ka lieci kasualali oko kocilombo ca va Sulia." Haicovo ca pita okuti va Sulia va yeva onjuela ya lua ndolohoka via kala loku iya. Oco va sakalaile ca lua yu va sia ovina viavo viosi, kuenje va tila. Eci vakuavilundu va pitila kocilombo ca va Sulia lomue va sangako. Yu va kuata vokulia la cosi va sukila. Oco va livangula pokati omunu lukuavo, vati: "Ka tu kasi loku linga ciwa. Lilo eteke liolondaka viwa kuenje etu tu kasi loku ci likapela etu muele." Oco va tiukila lonjanga ko Samaliya, yu va sapuilako vakuaku lava ovimbaka, kuenje va ka ci sapuile konjo ya soma. Ka pa pitile osimbu haico omanu veya oku landisa okulia kombundi ya Samaliya, ndeci Suku a ci popele lupolofeto Elisia.
Ociluvialuvia Ce 7: Yona O Tila Suku
Yona 1:1-7; 2 Olosoma 13:14-20
Kovaso yolofa vie Elisia, k'Isaleli kua moleha upolofeto ukuavo onduko yaye Yona. Suku wa popia la Yona hati: "Kuende kimbo linene Niniveyi. Ka li sapuile episo lialio, momo ũvi walio wa yevala kokuange." Va Niniveyi va kala anyali va va Isaleli. Yona ka yonguile oku enda kokuavo. Oco, wa seteka oku tila. Wa sanga onaviyu ya kala loku enda kofeka yimue yocipãla. Wa feta opasasi, kuenje onaviyu ya katuka. Puãi ka pa pitile osimbu haico vokalunga mua moleha ofela yonupi. Omanu va kala vonaviyu va sakalala ca lua. Yu va popia vati: "Enjui, tu ti ocela oco tu kũlihe u wa tu nenela ũvi owu." Oco va ta ocela, kuenje ca veta Yona.
Ociluvialuvia Ce 8: Yona Kuenda Olusi Lunene
Yona 1:8 - 2:10
Vakuanaviyu va popia la Yona hati: "Nye wa linga?" Eye wa va lomboluila hati nda kala loku tila Ñala. Oco va popia laye vati: "Etu tu linga nye love okuti okalunga ka tu tulumuhila?" Eye wa popia lavo hati "Njeluli. Njimbi vokalunga oco okalunga ka tulumuha. Momo ame ndi ci okuti ehunguhungu lieya kokuene mekonda liange." Alume ka va kaile lonjongole yoku ipa Yona, puãi ehunguhungu lia vokiya, lia kãla, kuenje vo wimba vokalunga. Puãi Yona ka filile vokalunga. Vanja! Olusi lunene luo wina ina. Oloneke vitatu Yona wa kala lomuenyo vimo liolusi. Noke olusi lua sanjela Yona kongongo.
Ociluvialuvia Ce 9: Yona Ko Niniveyi
Yona 3:1-10
Suku wa popia la Yona onjanja yavali hati: "Kuende kimbo linene lia Niniveyi, ka va sapuile ondaka ndi ku ĩha." Oco Yona wa pokola ku Suku, kuenje wa enda ko Niniveyi. Wa lungula omanu loku popia lavo hati: "Pa kambaño akuĩ akuãla koloneke, Niniveyi li nyoleha." Soma kuenda omanu vosi va vilikiya Yehova ha va popela. Va sia olonjila viavo vĩvi. Oco Suku wa sokiya okuti ka va nyõli.
Etu vosi tu kasi nda Yona kuenda omanu va Niniveyi. Etu vosi tua lueyela Suku kuenda tua linga ovina vĩvi. Tua sesamela ekangiso lia Suku. Puãi Suku o tu sole. Eye ka yongola okuti tu enda vonjembo, ocitumalo cohali ka yi pui. Omo liaco Eye wa tuma Yesu o ku tu lungula loku tu popela ha tu tundi kũvi. Yesu wa fila omo liakandu etu. Eye wa kala veyambo oloneke vitatu, ndeci Yona a kala vimo liolusi oloneke vitatu. Kuenje Yesu wa pinduka kolofa. Cilo eye eca omuenyo ko pui ku wosi o siapo ekandu lovilinga viaye vĩvi, kuenje u kuama. Eyi Ondaka Yiwa, kuenje etu tua sesamela oku yi sapuila omanu vosi.
Ociluvialuvia Ce 10: Ester Kuenda Soma
Ester 1:1 - 2:18
Ester wa kala ufeko u Yundeya wo kofeka yo Isaleli. Olonjali viaye via fa, kuenje Mordekayi inanu yaye wo tata.
Kovaso yovita, Ester la Mordekayi va linga olomandekua kumue la vosi va Isaleli loku va tuala kofeka yo ko Persia. Soma yo ko Persia wa kemalele ca lua. Omanu vosi va kala laye lusumba. Eci ukãyi waye o pembula, eye wa sokiya oku u piñanya pamue oku kapapo ukuavo. Oco wa kovonga afeko vosi va posoka va kala vofeka, kuenje va moleha kovaso aye kelombe. Pokati kavo vosi, eye wa nola ester ha lingi Nasoma yokaliye. Puãi Ester ka ci lomboluile komunu okuti eye u Yundeya.
Ociluvialuvia Ce 11: Mordekai O Likala Oku Petama
Ester 3:1 - 4:17, 5:14; Yoano 3:16
Vociluvialuvia cilo, tu lete omunu wa tukuiwa Hamana, omunu umue wa kemala vo Persia. Eci eye a pita omanu vosi va petama loku lekisa esumbilo. Puãi Mordekayi, inanu ya Ester, wa likala oku petama kovaso a Hamana. Mordekayi wa sesamelele lika oku petamela kovaso a Suku yocili Una eye a fendela lika. Hamana wa tema. Eye wa likapela oku fetuluinya Mordekayi. Eteke limue Hamana wa popia la Soma hati: "Vuviali wove mua lisandeka epata limue. Epata liaco lia sandokaila pokati kapata akuavo volofeka viosi. Omanu vaco ovihandeleko viavo via litepa levi viomanu vakuavo vosi, kuenda ka va tava kovihandeleko via Soma; ..." Eye wa kala loku tukula va Yudeya. Hamana wa popiavo hati: "Nda ca sunguluka ku Soma, va ci sonehe okuti va va ipaye..." Hamana wa eca olombongo via Soma, kuenje Soma wa tava epingilo liaye, puãi wa likala olombongo. Ocihandeleko ca eciwa coku ipa loku tambula ovikuata viosi via va Yundeya vosi va sangiwa vusoma wa va Persia. Hamana wa kalavo locipondelo cinene oko nda a lekela ekõle Mordekayi. Mordekayi wa pinga Ester oco a ende ku soma oku ka livondelelako omanu vaye. Puãi Ester wa popia hati: "Vosi vakualomangu via Soma kuenda omanu vosi volofeka via Soma va cĩ okuti, nda ulume nda ukãyi wa iñila ku Soma vocindumba covokati osimbu ka kovongiwile, kuli ocihandeleko cimosi lika. Wosi, nda helie nda helie, o sanga oku fa..." Ester wa pinga va Yundeya vakuimbo liaco oku likandangiya oku lia loku nyua oloneke vitatu kuenda oku u likutilila ku Suku. Eye kumue lafeko vaye cimosi haico va linga. Eye wa popiavo hati: "Noke ngenda ku Soma, ndaño ocihandeleko citi, Ka ci tava oku enda. Nda fa, fa muele."
Ociluvialuvia Ce 12: Ocipito Ce Ester
Ester 5:1 - 7:10
Suku wa tambulula alombelo a va Yundeya. Soma wa eca ku Ester omoko yoku vangula laye. Eye (Ester) wo kovongela kocipito cimue ci likasi, kuenje wa kovongavo Hamana. Kocipito, Soma wa pula Ester hati: "A inakulu Ester, epingilo liove lie?" Ester wa kumbulula hati: "...popela omuenyo wange, olio epingilo liange. Popelavo epata liange, oyo onjongole yange. Momo tua landisiwa, ame lepata liange, ha va tu nyoli, ha va tu ipaya loku tu kundula...." Soma wa popia hati: "Helie omunu waco, kuenje o kasi pi, ukuasiata ndoyo?" Ester wa kumulula hati: "Unyali haeye omakulu hayu Hamana!" Soma wa tema ca lua eci a yeva ovisimilo vĩvi via Hamana, kuenje vo nyengela kocalẽla Hamana angiliyilile Mordekayi. Va Yundeya vosi va popeliwa.
Ester wa likapelele oku fa, ha popela omanu vaye kolofa. Puãi sokolola handi Yesu. Eye wa tu sola ca lua toke a fa ha tu popela,okuti ka tu iñila vocitumalo cohali ka yi pui cina tua sesamela omo liakandu etu. Nda tua kolela Yesu, tua sesamelavo oku liangiliyila oku U sapuila vakuetu oco va popeliwevo.
Ociluvialuvia Ce 13: Daniele Lakamba Vaye
Daniele 1:1-21
Ociluvialuvia cilo ci lekisa Daniele lakamba vaye vatatu. Ovo va kalavo va Yundeya pamue va Isaleli. Va kuatiwa lovanyali vavo loku va tuala ko Mbavulono. Soma yo vo Mbavulono wa va yonguilile oku u vumba. Omo liaco ca va kisika oku lilongisa elimi lovituwa via va Mbavulono. Puãi Ndaniele lakamba vaye va likala oku lia okulia kua tĩla kua soma. Ca lipatãla lovituwa via va Yundeya. Ovo va yonguile oku tata ovihandeleko via Suku loku U sumbila, omo liaco va pinga oku lia lika okulia kua lingiwa lamela kuenda oku nyua lika ovava. Ulume wa kala loku va tata wa kala lohele yokuti va laika oku kopa kuenda oku sangiwa loku vela. Puãi Suku wa va tata kuenda va kala luhayele kuenda olondunge okuti vosi vana va kala loku vumba soma ko Mbavulono ci sule.
Ociluvialuvia Ce 14: Daniele La Soma Yo Ko Mbavulono
Daniele 2:1-49
Nevukandesa Soma yo ko Mbavulono, wa lota onjoi. Eye wa pula olonoño la vakuakusingila ha vo lomboluila onjoi yaco. Puãi lomue pokati kavo wa tẽla oku yi lombolola. Omo liaco eye wa sokiya oku va ipaya vosi yavo. Kuenje Ndaniele kumue lakamba vaye va likutilila ku Suku, kuenje Suku wa situluila Ndaniele onjoi ya Soma. Ndaniele wa enda ku Soma kuenje wa popia laye hati: "... Puãi kilu kuli Suku ukuakusitulula alumbu, kuenje haeye wa lekisa ku Soma Nevukandesa eci ci kala koloneke viesulilo." Daniele wa lomboluila Soma okuti vonjoi yaye wa mola ovosoma osi okilu lieve, kuenda okuti eye wa molavo usoma umue unene wa nyola ovosoma aco osi. Usoma waco owo Usoma wa Suku u tumala oloneke ka vi pui. Soma wa sanjukila olondaka via Daniele. Olonoño la vakuakusingila va ihiwa epuluvi lioku kala lomuenyo, kuenje Daniele wa kapiwa kuviali vemehi lia Soma vo Mbavulono yosi.
Cosi ci pita voluali lulo ci kasi peka lia Suku Ukuonene una Ndaniele a tukula. Omo liaco etu ka tua sesamelele oku tulukila ku vakuakusingila pamue kolondotolo, puãi te ku Suku. Etu tua sesamela oku u kolela loku linga eci ca sunguluka.
Ociluvialuvia Ce 15: Esetahalo Lia Suku
Daniele 3:1-12; Etundilo 20:4-5
Soma yo ko Mbavulono wa tunga ociñumañuuma culu. Eye wa kovonga asongui vosi ha veya oku tala ociñumañuma caco. Va kaleyi ka soma va handeleka omanu va kalako hati: "Eci vu yeva ocileñi cenguena, te wa wili posi loku fendela ociñumañuma culu ca tunga Soma Nevukandesa. U wosi ka wilile posi loku ci fendela haico a imbiwa vokati kelungulungu liondalu vofolono." Akamba va Daniele Sadrake la Mesake kuenda Aved-Nego va likala oku fendela ociñumañuma. Ovo va fendela lika Suku. Ovo va kũlihile ocihandeleko ca Suku ci popia hati: "Ku ka kale lolosuku viñi te ame. Ku ka lisongele ociñumañuma pamue esetahalo lieci ci kasi kilu, pamue lieci ci kasi posi, pamue lieci ci kasi vovava vemehi liongongo; ku ka vi fendele pamue oku vi vumba;" Alume vamue va ile ku Soma loku popia hati: "...Kuli alume vamue, va Yunda, wa va tumbika ndakulu kupange wofeka ya Bavulono, Sadrake la Mesake la Aved-Nego. Alume vaco, a Soma, ka va ku sumbile, ka va vumbi olosuku viove, ndaño oku fendela ociñumañuma culu cina wa tungisa."
Ociluvialuvia Ce 16: Elungulungu Liondalu
Daniele 3:13-28; Etundilo 20:3-5
Soma wa kovonga Daniele kumue lakamba vaye. Wa popia lavo hati: "Nda ka vu fendela ociñumañuma culu haico muele wimbiwi vokati kelungulungu liondalu vofuolono. Kuenje helie Suku u popeli peka liange? Alume va kumbulula vati: "...Suku yetu una tu vumbavumba o tẽla oku tu popela kehunguhungu liondalu vofuolono; kuenje haeye o tu popela peka liove a Soma. Puãi nda hacoko, haimo ci kũlihiwe love a Soma, okuti ka tu tava oku vumba olosuku viove, ndaño oku fendela ociñumañuma culu cina ove wa tungisa."
Kuenje Sadrake, Mesake la Aved-Nego va imbiwa vehunguhungu liondalu. Kuenje Soma wa kaluka hati: "Vanji! Ota ndete puãi alume vakuala va kutuluka, va ñuala ñuala vokati kondalu kuenda va ñuayi; kuenda wakuãla waco o moleha ndomola olosuku." Eci alume vatatu va tunda vondalu ka va kakukile. Soma wa popia hati: "Suku ya Sadrake la Mesake la Aved-Nego a sivayiwe! Wa tuma ungelo waye, wa popela akuenje vaye vo kolela!...momo ka kuli osuku yikuavo yi tẽla oku popela ndoco."
Ociluvialuvia Ce 17: Daniele O Likutilila Ku Suku
Daniele 6:1-13
Daniele wa kala lunene wa lua vofeka ya Bavulono. Vamue pokati kakulu vakuavo vo kuatela onya. Puãi ka va tẽlele oku sanga ũvi umue vokuaye, momo Daniele wa pokola ku Soma. Kuenje ovanyali va Daniele va enda ku Soma loku popia hati: "... A Soma kua kapele hẽ onduko yove kocihandeleko cokuti ka ci tava oku lomba ndaño komunu pokati koloneke akuĩ atatu, te lika kokuove, u Soma, kuenje wosi ka tava a imbiwe veleva liolohosi?" Soma wa tava kondaka yaco yalume, kuenje wa eca ocihandeleko cokaliye. Daniele wa yeva ocihandeleko cokaliye ca Soma puãi lopo wa amamako loku likutilila ku Suku olonjanja vitatu veteke ndeci a lingaile osimbu. Eci ovanyali vaye vo mola yo o likutilila va enda ku Soma, kuenje va popia laye hati: "Daniele ka kasi loku pokola kocihandeko cove."
Ociluvialuvia Ce 18: Daniele Veleva Liolohosi
Daniele 6:14-24
Soma ka yonguile okuti Daniele o fila veleva liolohosi, puãi ka tẽlele oku pongolola ocihandeleko. Daniele wa imbiwa volohosi. Eteke lia kuamamo ociteketeke, Soma wa lupukila keleva liolohosi, kuenje wa vilikiya hati: "A Daniele, vukuenje wa Suku Ukuamuenyo, Suku yove, una o vumbavumba o tẽla hẽ oku ku popela kolohosi?" Kuenje Daniele wa kumbulula hati: "Suku yange wa tuma omunga yaye, wa yika ovimela violohosi." Soma wa sanjuka ca lua. Daniele wopiwa veleva liolohosi. Soma wa handeleka okuti ovanyali va Daniele va imbiwa veleva liolohosi, kuenje olohosi via teya teya akepa avo.
Etu ka tua sesamelele oku kuatela ohele eci omanu va tu linga. Tua sesamela oku kolela Suku Ukuamuenyo wa kuatisa Daniele lakamba vaye. Ndaño omanu va tu ipaya, lopo tu kuete elavoko, momo Yesu wa tunda ku Suku loku eca omuenyo ko pui ku wosi U sola loku U vumba.
Ociluvialuvia Ce 19: Nehemiya Kovaso Yosoma Yinene
Nehemiha 1:1 - 2:7
Nehemiya wa kala ko Bavulono kovaso yoloneke via Daniele. Nehemiya wa kalavo u Yundeya haeye wa kolelele Suku. Nehemiya wa kala ukuenje wa Soma. Eteke limue eci a kala loku eca ovinyu ku Soma, Soma wa popia laye hati: "Nye ocipala cove ca nyumalela...?" Nehemiya wa sumuila Yelusalãyi, ofeka ya vakukululu vaye ya nyoleha kuenda va Yundeya va kalako va sangiwa lovitangi. Omo liaco Nehemiya wa sapuila Soma eci ca pita la Yelusalãyi kuenda omanu vayo okuti va Yundeya. Kuenje Soma wo pula hati: "O yongola nye?" Nemiya wa likutilila ku Suku, kuenje wa popia la Soma hati: "Nda ca sunguluka ku Soma, kuenda nda ukuenje wove wa sanga ohenda kovaso ove, nda pinga okuti o ngeca si endi ko Yunda, kimbo liayambo olosekulu viange, okuti ndi li tunga vali."
Suku wa kumbulula ohutililo ya Nehemiya, kuenje Soma wa tava epingilo liaye kuenda wo wihavo ovikuata vioku tunga lolonalavayi viu kuatisako oku linga upange.
Ociluvialuvia Ca 20: Nehemiya O Kũlihisa Imbo Lia Teka Teka
Nehemiya 2:8-20
Nehemiya loloñuatisi viaye va enda ungende toke ko Yelusalãyi. Nehemiya wa yonguile tete oku kũlihisa ovimbaka ha vanji oku nyoleha kuavio. Oco eye wa ñuala ñuala imbo. Wa ci linga luteke okuti lomue o kũliha eci a kala loku linga, momo anyali a va Yundeya va yevele eci ci tiamela ku Nehemiya kuenda ovisimilo viaye. Kuenje ca va temisa. Ovo ka va yonguile umue o kuatisa va Yundeya. Eteke lia kuamamo Nehemiya wa kovonga va Yundeya yu wa popia lavo hati: "Tu endi, tu ka tungi vali ocimbaka ca Yelusalãyi oco ka tu ka yoliwe vali epembe." Eye wa va lomboluila okuti Suku wa kala laye kuendavo okuti Soma yoko Mbavulono wa tava okuti eye o linga upange. Kuenje va Yundeya va kumbulula vati: "Tu fetiki oku tunga."
Ociluvialuvia Ca 21: Oku Tunga Ovimbaka
Nehemiya 3:1 - 6:19
Va Yundeya va fetika oku talavaya. Vamue va fetika oku yelisa ocitumalo osimbu vakuavo va amako loku tunga ovimbaka loku sokiya olombundi. Ovanyali va va Yundeya va tema ca lua. Ovo va sima oku ipaya olonalavayi. Oco Nehemiya wa likutilila vali ku Suku, momo eye wa kũlihile okuti olondunge lunene wosi vi tunda ku Suku. Eye wa sukila Suku ho lekisa eci a linga. Kuenje wa kapa kovimbaka alume va limaleha ha va teyuila olonalavayi. Omunu eye omunu wa kuata kovimaleho ha liangiliyila uyaki. Ovanyali ka va tẽlele oku ipaya Nehemiya pamue va Yundeya vakuavo. Upange wa amamako, kuenje (voloneke 52 lika) ovimbaka via tungiwa.
Ociluvialuvia Ca 22: Esera O Tanga Ocihandeleko
Nehemiya 8:1 - 13:31
Kovaso yoku tungiwa kuovimbaka, va Yundeya va enda vosi ko Yelusalãyi. Esera, ocitunda ca Suku, wa va tangela Ocihandeleko ca Suku. Ca sonehiwa Vondaka ya Suku, Embimbiliya. Omanu vamue va fetika oku lila eci va yeva Ondaka ya Suku. Ovo va kũliha okuti va sinilile Suku. Eci oco ca kokela Suku uku ecelela okuti ovanyali va nyola imbo liavo. Va Yundeya va yonguile oku siapo olonjila viavo vĩvi loku kuama vali ocipango ca Suku. Nehemiya wa popia lomanu hati: "Ku ka nyumali, momo esanju lioku sanjukila Yehova olio ongusu yene."
Ove o kuete esanju? Suku eca ongusu yespilitu nda tu kũliha Suku loku pokola Kondaka Yaye, okuti Embimbiliya. Linga hu lomboluile ndomo ove o tẽlavo oku kũliha Suku ya Nehemiya. Eye eye Suku yocili.
Ociluvialuvia Ca 23: Yesu Komindikiso
Yoano 19:17-30
Kuli lika onjila yimosi yoku kũliha Suku. Suku wa tuma Omolaye, Yesu, ha tu lekisa onjila. Yesu wa kala kulo kilu lieve konyima yalima alua. Eye wa linga ovina vialua viwa ha kuatisa omanu, kuenje eye wa tu ci lekisa longangu yaye ndomo tua sesamela oku sanjuisa Suku. Puãi etu ka tua kuamele ongangu yaye, momo ka tuo kũlihile tete, ka tuo kũlihile konyima. Etu vosi tua sinila Suku. Suku o kangisa ukuakandu o likala Ondaka yaye kuenda ocipango caye. Kovaso yolofa viomunu waco, Suku u tuma vongehena, ocitumalo cohali ka yi pui, ocipãla la Suku.
Ondaka ya Suku yi tu longisa hati Eye wa tunga omunu watete oku upisa keve, kuenje eci tu fa, atimba etu a tiukila keve. Puãi ocilelembia comunu, okuti onepa yetu, ci tiukila ku Suku U wa ce ecele. Kuenje etu tu tambula ekangiso pamue onima.
Ndaño ocili okuti Yesu ka lingile cimue cĩvi kulo kilu lieve, Suku wa tava okuti omanu vavi va ponda Yesu. Ovo vo valela komindikiso yuti. Omo Yesu a sola omanu vosi, eye wa tala ohali yomanu vosi. Cilo, nda tu likekemba, Suku o laika oku ecela akandu etu okuti tu tẽla oku U kũliha kuenda oku U pokola. Momo kuava va kuama ocili Yesu ka kuli ekangiso eci va fa. Ovo veya vo sola loku u vumba oloneke ka vi pui.
Ociluvialuvia Ca 24: Yesu O Lekisa Onjila Yomuenyo Ko Pui
Mateo 7:13-14; Yoano 14:6; Roma 3:10-23
Vociluvialuvia cilo ove o tẽla oku mola olonjila vivali.
Eci omanu va kasi loku amamako loku sinila Suku, ovo va kasi loku endela vonjila ya sanjavala, muna Satana a linga ñala yũvi wosi. Onjila yaco ya loña kocitumalo cekangiso ka li pui. Omunu wosi wa citiwila voluali lulo iñila vonjila yaco eyi ya sanjavala. Eci ca lingavo ocili kokuove lo kokuange. Momo Ondaka ya Suku yiti: "Ka kuli ukuesunga ndaño umuamue. Ka kuli u o limbuka. Ka kuli u o sanda Suku. Vosi va pambuka ... Ka kuli u o linga eci ciwa, ndaño umuamue." Ca sonehiwavo cokuti: "...vosi va linga akandu, kuenje va lipumbisa ulamba wa Suku."
Omo omanu vosi vakuakandu, vosi va sesamela ekangiso lia Suku. Puãi Suku wa tuma Omõlaye Yesu Kilistu oku tu talelako ohali. Puãi kovaso yaco, Suku wa pindula Yesu Kilistu kolofa, kuenje cilo yu lomuenyo loku tu lekisa vali onjila yenda ku Suku.
Yesu wa popia hati: "Ame ndinjila, haime ndicili, haime ndimuenyo. Lomue iya ku isia, te lame." Vosi va kuama onjila ya Yesu ka va iñila vocitumalo cohali ka yi pui. Etu tua sesamela oku kuama onjila ya Yesu. Eyi onjila yimue ya tĩla haiyo ya sukatela. Kuenje omo liũvi u sangiwa voluali lulo omanu va laika oku tala ohali kulo kilu lieve. Puãi Yesu o kasi olotembo viosi la vana vo kuama loku va ĩha ongusu. Kuava va kuãyi Yesu Kilistu kuli elavoko momo onjila ya Yesu yi tu tuala kovailu. Kovailu kakuli ohali, puãi kuli esanju lombembua ka yi pui. Ava vosi va enda kovailu va ka vumba kuenda oku sola Suku loku kala kocipala caye oloneke ka vi pui. Puãi Satana la vosi vana va kuama olonjila viaye va ka enda vongehena, okuti ocitumalo cohali yenda ño hu ka yi pui.
Nda ove o yongola oku siapo olonjila via Satana loku endela vonjila ya Yesu yi tu tuala ku Suku, te o likutilila ndoco:
A Tate a Suku Kovailu, Ame ndukuakandu. Toke cilo ame nda kuama Satana, kuenje nda songuilua lolonjongole viange muele, lovisimilo kuenda ovituwa vĩvi. Ngecele, ndinge ohenda. Nda pandula a Yesu omo wa fila komindikiso loku tala ohali omo liakandu ange. Nda pandula, momo osonde yove ya njelisa kakandu osi. A Yesu Kilistu, hu tambula cilo nda Ñala yange kuenda Ndonjovoli yange. Nda pandula, momo le Espilitu liove li Kola o kasi loku nyiha ongusu yoku linga omõla a Suku kuenda oku pokola Kondaka yove. Eci ndi ci pinga Vonduko ya Yesu Kilistu. Amen.


c: text/html

text: Tags : Ore wo Suki nano wa Omae dake ka yo 02 VOSTFR, dailymotion Ore wo Suki nano wa Omae dake ka yo 02 VOSTFR, en ligne Ore wo Suki nano wa Omae dake ka yo 02 VOSTFR, Ore wo Suki nano wa Omae dake ka yo 02 VOSTFR en français, Ore wo Suki nano wa Omae dake ka yo 02 VOSTFR HD ou SD, Ore wo Suki nano wa Omae dake ka yo 02 VOSTFR rutube, Ore wo Suki nano wa Omae dake ka yo 02 VOSTFR gratuit, regarder Ore wo Suki nano wa Omae dake ka yo 02 VOSTFR ,serie streaming , Ore wo Suki nano wa Omae dake ka yo 02 VOSTFR en streaming , Ore wo Suki nano wa Omae dake ka yo 02 VOSTFR youwatch, Ore wo Suki nano wa Omae dake ka yo 02 VOSTFR rutube, Ore wo Suki nano wa Omae dake ka yo 02 VOSTFR openload, voir Ore wo Suki nano wa Omae dake ka yo 02 VOSTFR.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Good News
Outline: Short Bible stories from Genesis through the ascension. How to become a follower of Jesus. 40 sections. It has a picture book to go along with the recording.
Script Text
Etwalomo
Okuyuhala
Ngatu teeleleßi pamo ondaka hendji ombwa. Taleßi membo lyomathano henga ngae li membo, ße mu teelele nawa. Awa teelele nawa omupopyo mbu, okutya vandula ethano ekwawo membo hemu.
1: Pomautilo
Pomautilo Kalunga oye a li ko vala. Kalunga wa uta ouye, ye ha twaa ko omitungatelo vyokutungatela, mokonda apehe pa li vala eÿiku. Wa yapula otjiteßi meÿiku. Ngahi u tji lwete methano lyolutenga, wa yapula omeva okohi momeva okeulu. Omeva opohi a ninga omilonga nomalunga, omeva opeulu ongatu mona momakaka. Thipalukeßi okutya ombula i dha momakaka. Kalunga wa twaa po etango okutungatela omutenya, nomwedhi okutungatela ouÿiku. Kalunga omuwa. Wa undapa ovipuka avihe, ye u tumina ovipuka avihe.
2: Kalunga ma popi
Embo ndii li methano mu, li tiwa Ombimbeli. Ombimbeli ondaka yaKalunga, i tu heela ouhunga naKalunga nouhunga nondjila yaKalunga. Ondaka yaKalunga oyo i li otjili. Ovipuka mbika mbimu yuvite napano, avihe vya dha mOmbimbeli.
3: Euto
Kalunga wa uta ovipuka avihe nondaka ye oviwa. Wa tunga ohi nodhondundu, elunga nomilonga. Wa uta ovipuka avihe vyomwenyo, novidhila novinamwenyo avihe.
4: Adam naEva
Kalunga hiaa dhi mpoka wa uta uke omuntu wolutenga nguu tiwa oAdam. Koßima Kalunga wa uta uke omukadhintu nguu tiwa oEva. Kalunga wa yandja odhonkono komulumentu okutumina ovipuka avihe mbyoka mbyaa undapa kombanda yohi.
Adam naEva va li omapanga aKalunga, nahi u popya kumo nawo motjana moka muva kala. Kalunga we ve pa outhemba okulya ovinyango avihe, kakele vala kovinyango vyokomuti mbwaa li pokati kotjana. Methano ndika lyokokumbinda mu lwete ovantu mboka hihava itavelele kehalo lyaKalunga, hiva lya ovinyango vyokomuti mboka mbuva tjaelwa. Ovantu mboka va lundha, okutya ekambulathano lyawo kumo naKalunga lya teka. Ethano lyokokulyo mali yulike Kalunga hiaa yumaneka Adam naEva, hiee ve lamba mo motjana moka. Potembu ndjoka va tjaelwa okulya ovinyango avihe vyomotjana, wo va li ave na okuundapa noudheu opo ve tjiiwe okumona ovikulya. Okudha mpoka va mona oviihamo, omauvela neÿo.
5: Kain naAbel
Adam naEva va li nodhondele vavali ovadhantu, umo u tiwa oKain nomukwawo u tiwa oAbel.
Kain wa li nonki naAbel, okutya etango limo he mu dhipaa. Kalunga wa yumaneka Kain mena lyonkali ndjoka ndjaa undapa, ngahi a yumaneka Adam naEva. Ovantu avehe oluyumuko lwa Adam naEva, iya nÿe atuhe wo twa lundha. Onkali ya itha omuntu puKalunga. Nÿe atuhe twa thele okuyumanekwa mena lyodhonkali dhetu.
6: Ondjuwowato yaNoa
Odhombula odhingi ndhaa ka pita omaluyumuko nomaluyumuko a kala amaa lundha. Okulundha kwovantu kwa kala okußingi unene, okutya Kalunga otjo a tokola oku ve haßauna po nomeva omengi ngoka ngaa li amaa pupu. Kwa li omulumentu umo vala ngoka ngwaa li ae hole, ye nguu tyaa kuKalunga, nguu tiwa oNoa. Kalunga wa heela Noa a tunge ondjuwowato onene moka mwaa thele okukala nonganda ye, a hupithwe. Noa wa kala ama teetha ouvyuuki waKalunga odhombula adhihe ndhoka tainkolo a li ama tungu ondjuwowato ndjoka. Ovantu kava li amava hala okwiitavela elondolo lyaKalunga, okutya otjo va pa oßima kuKalunga, hava twikile okuundapa odhondjila dhawo, ahamava hupithwa kethundja lyomeva.
7: Ethundja
Ondjuwowato hiya pu, Noa wa twaa ovidhila novithitu novipuka avihe mbii kala kombanda yohi, he vi twaa mondjuwowato ngaKalunga hiee mu heela. Noa nomukadhe novana ovadhantu vatatu novakadhintu wovana va ya mondjuwowato ndjoka. Kalunga wa yedhila omuvelo. Kalunga wa tuma ombula onene, omeva okudha mohi, ethundja hali kungulula ohi aihe. Kapa li uke oluvedhe lwomuntu okutya a hupithwe. ONoa vala nomukadhe noluyumuko lwawo mbava hupila mondjuwowato, owo va hupithwa vala, masi ovantu avehe mbava li kotjila tjondjuwowato, va ya nomeva. Noa wa hupithwa mena lyokutya wa itavela muKalunga, ye ha ningi ngahi a heelwa kuKalunga.
8: Abraham, Sara naIsak
Omeva ethundja a tena, iya koßima yodhombula odhingi oluyumuko lwaNoa lwa ninga oviwaßa ovingi. Umo owomoluyumuko hendu wa li omulumentu nguu tiwa oAbraham, ngoka ngwaa li ae hole, ye nguu tyaa kuKalunga. Kalunga wa ußikila Abraham okutya oluyumuko lwe malu ka kala otjiwaßa otjinene. Abraham nomukadhe Sara kava li nodhondele, atjaa Abraham wa itavela eußiko hendi lyaKalunga. Ethano hendi mali yulike okutya, wo va li nomuna omudhantu ngwaa ka yumukwa moukulupe wawo, have mu luku Isak.
9: Moses noveta yaKalunga
Kalunga ngahi a ußikila Abraham, Isak wa ka kala noluyumuko olußingi. Va ka ninga otjiwaßa otjinene hitji tiwa oIsrael. Umo owomotjiwaßa tjOvaisraeli u tiwa oMoses. Moses wa itavelele, ha landula ehalo lyaKalunga. Etango limo Kalunga wa ithanena Moses kondundu hwee mu pela oveta, e ke i longe ovantu.
Ethano ndika mali yulike Moses hima heluka kondundu ae na odhoveta ndhoka dhaKalunga ndhaa sonekelwa mewe. Kalunga ma hala ovantu avehe va itavele ovitumino vye.
10: Ovitumino omulongo
Mpaka pe na ovitumino vimo mbyoka Kalunga mbyaa yandja kuMoses. Mavi tu longo okukala atu hole Kalunga, nÿe tu mu itavele nguu li Kalunga omunamwenyo.
Omathano opomautilo peulu kokumbinda twa mono okutya katwa thele okuundapela ovikalunga ne omathano ovithitu ne ovipuka vimo. Twa thele okuundapela Kalunga ka tjili.
Ethano ndimali landula, mu na ihe naina nodhondele mboka mbamava undapele Kalunga. Ovantu avehe mbava itavela Kalunga etango limo lyomotjivike va thele okuundapela Kalunga. Odhondele va thele okutyaa nokutumbaleka ovanene vawo.
Methano hendi olyopohi lyokokumbinda, oveta yaKalunga mai tyaa: Hátu dhipaa. Ethano ndimali landula, matu heelwa okutya hátu i movihulo. Methano lyathiinina matu heelwa okutya hátu vaka ne hátu itha po otjipuka hihatji thi otjetu.
11: Eyambo lyodhonkali
Kalunga u yumaneka mbahava tee. Omuntu aa lundha kuKalunga potembu yaMoses, aha itavelele ovitumino vyaKalunga, u tha okuyamba eyambo lyondjona. Ondjona i tha okudhipawa, opo i ya polukalo lwangwaa lundha. Ondjona ya li etangaßeko lyOmunwaKalunga ngoka nguu li Muhona Jesus Kristus. Jesus we ya, he tu ÿile, a kale eyambo kuKalunga mena lyovantu avehe mouye. Kalunga wa kala nontanto yokutuma Omuna mouye, a hupithe ovantu avehe modhonkono nometumino lyeÿo nolyodhonkali. Momathano ngamaa landula matu ke lilonga otjingi.
12: Omweengeli naMaria naJosef
Pa pita odhombula odhingi koßima yaMoses, Jesus ha yumukwa. Kalunga lukulu wa udhika okutuma omuhupithi. Methano hendi lyokokumbinda mu lwete omweengeli ngoka ngwaa dha meulu heya komuthukona nguu tiwa oMaria. Maria wa li omuthukona wongendjo, ngoka ngwaa nepelwe olukupo kuJosef. Omweengeli wa heela Maria ha tyaa: <
Ena Jesus mali tya omuhupithi. Josef wa itavela muKalunga, ye ka lalele naMaria katee a mono ondele omudhantu.
13: Okuyumukwa kwaJesus
Josef naMaria va ile kouyenda kondolopa ndjii tiwa oBetlehem. Tainkolo va li hoka, Maria we livelipa okapepe hoka, haa luka Jesus, he ke laleke momutemba mumu lila ovipako, mokonda kava mwene olukalo mondjuwo yovayenda. Ouÿiku watjo vala mboka omweengeli wa hololokela ovalumentu ovaÿita mboka mbava li ama yungu ovipako vyawo mokuti. We ve heela okuyumukwa kwaJesus muBetlehem.
Iya koßima ovaengeli ovengi ve liholololela ovaÿita, hava imbi, wo hava tumbaleke Kalunga. Ovaÿita va kanyauka, va ka tale Omuhupithi Jesus.
14: Jesus ongomulongethi
Jesus wa kula monkalelo ombwa kotjipala tjaKalunga. Methano ndyoka lyokokumbinda tu lwete Jesus tainkolo aa li nodhombula omulongo nambali. Wa li ama popi ouhunga naKalunga pamo novalongethi novaviyuli ovanene wotjiwana tjaIsrael noku ve teelela noku ve pula. Wo va li ave kumwa kodhondunge dhe odhingi ouhunga naKalunga. Ethano etyavali mali yulike Jesus hiaa kulu, hiaa ile omulumentu omunene, hiaa utu okulonga ovantu ouhunga naKalunga. Ovantu vamo va itavela elongo hendi lyaJesus, wo have mu itavele. Ovantu vamo kave mu itavelele, ve mu kondjetha.
15: Ovilingakumithi vyaJesus
Omathano ngaka maa yulike odhonkono odhonene, Kalunga Ihe ngwaa yandja Jesus okuundapa ovilingakumithi. Methano hendi lyokokumbinda Jesus wa ÿißa omulumentu ngoka ngwaa yumukwa omupoÿi. Koßima Jesus hiaa ÿißi omulumentu ngoka, ye we ku mona. Ethano lyopokati mali yulike Jesus hiaa imuna omuÿe, ha kala nomwenyo, ihe naina va li ava kulama mpoka amava talele. Ethano ndyoka lyokokulyo tu lwete Jesus hiaa li ama ende kombanda yomeva, ama i kovalongwa ve mboka mbava li mowato yawo. Muhona Jesus wa undapa ovilingakumithi ngahi tji li hembi mbimavi yulike okutya ye wa li OmunwaKalunga tjili.
16: Jesus ma tatethwa
Owingi wovantu wa landula Jesus. Jesus wa li omuntu omuwa. Wa velula ovavedhi, wa longa ovantu ondjila yaKalunga . We ya okuhupitha ovantu ovalundhi mbava keka, nandaku tiwa ovantu mboka ovavi va kala ave yele Jesus, unene tuu ama popi nawo ouhunga nodhonkali dhawo. Ovantu wodhongeleka novaviyuli wodhopolotika kava itavelele okutya Jesus OmunwaKalunga. Ve mu kambulitha, have mu kuminine, have mu tonetha. Ovakwavita ve mu dhaleka ohala yomakuya komutwe we, have mu kambele omate, have mu penye. Jesus ke ve tjußinine ouvi. Wa li ae tji i okutya hika me ke tji ningilwa. Wa yetha ovantu mboka ovavi, ve mu ninge navi, wo ve mu dhipae. Wa kala ae tji i okutya we ya okuÿa, a kale eyambo kuKalunga. Pankalelo hendji otjo a tjinda oluyuma aluhe mena lyodhonkali dhovantu.
17: Jesus ma dhipawa
Muhona Jesus wa papelwa komuti mbwaa tjaakana. Omutjaakano wa dhikilwe meheke, Jesus oko a yendjelelekwa, tee a ÿi. Odhompuhi mbali nadho wo dha papelwa komitjaakano pamo naJesus. Potembu ndjoka otjo tja li onkalelo ne ondjila ndjii endwa nayo okudhipaa ondhompuhi. Iya Jesus ke na tjimo hiaa undapele, hitja puka. Ye wa li omuvyuuki. Iya ye wa ninga eyambo, a thute odhonkali dhovantu avehe. Ovantu avehe va lundha, wo va thele okuÿila odhonkali dhawo. Jesus wa tambula oluyuma hendu, nÿe atuhe ndutwa thele okupewa.
Andaa matu hipulula odhonkali dhetu, hatu itavele muJesus, Kalunga me tu ithile po odhonkali dhetu, he tu koho kodhonkali dhetu. Me tu pa odhonkono tu yethe odhonkali dhetu. Itavela muMuhona Jesus Kristus, ove u hupithwe.
18: Eimuko kouÿe
Odhondjedhi dhaJesus dha li amadhi lipula okutya Jesus dhe mu haßauna po. Koßima Jesus hiaa ÿi komutjaakano, omapanga e e mu paka mombila ndjaa hokwa mewe. Va yedhila ombila newe enene. Ovaviyuli wodhopolotika va yandja ovayungi va twee otjilimbo kewe, wo va yunge ombila. Hipa piti omatango avali, etango etyatatu Jesus wa imuka kouÿe. Ovakadhintu vamo hive ya pombila, va mona okutya ewe lya alangatethwa po, naJesus ke mo, wa dhi mo. Ovaengeli vavali mbava li mpoka, va heela ovakadhintu hava tyaa: Jesus u na omwenyo. Ovaengeli va popya hava tyaa: <
Iya Jesus hiaa imuka kouÿe, we liyulika otjili okutya ye oKalunga, ye u na odhonkono okupoßa Satana neÿo.
19: Okwiitavela kwaTomas
Koßima yokwiimuka kwaJesus kouÿe, omapanga e omengi e mu mona. Wo va popya naye, va lyawo uke pamo naye.
Tomas ngoka epanga lyaJesus owomovalongwa vaJesus, kaa li aa itavele okutya Jesus wa imuka kouÿe. Tomas we ve heela ha tyaa: <
20: Okuya meulu
Moule womatango omilongo vine Jesus hiaa imuka kouÿe, we liholololela ovantu ovikando ovingi. Iya Jesus wa li ae, ae lilongekedha okutjuna kuIhe. Wa mana otjilinga soka hiee ya okuundapa. Jesus wa heela ovalongwa ve va heele omuntu kese ouhunga nondaka hendji ombwa. Ovalongwa ve va tala Jesus hima i okudha kombanda yohi, hima i meulu.
Ovaengeli vavali ve ya, hava heele ovalongwa okutya etango limo Jesus ma ka tjuna okudha meulu, he ya kombanda yohi ngahi ve mu mona hima i. Etango ndyoka tainkolo háliye ya, Jesus ma ka kala vala meulu. Ye ma ka longekedha olukalo mpoka mpama ka kala pamo namboka avehe mbave mu itavela. Wa itavela, mo landula Jesus? We lilongekedha okuwanena naye?
21: Omutjaakano
Ngatu lipule okutya omena lyatji Jesus wa thele okuÿa komutjaakano. Jesus wa ÿa opo a hupithe ovalundhi komaluyuma odhonkali dhawo. Koneka okutya ombindhi yaJesus Kristus OmunwaKalunga, i itha po odhonkali dhetu adhihe.
Jesus ka yonene nokoholo, iya ye wa ÿa opo a ithe po odhonkali dhetu adhihe ndhoka ndhee tu itha kumo naKalunga. Omutjaakano mau tu thipalukitha okutya Jesus ondjona yaKalunga, ke na tja okatodhi, we liyambela nÿe. Andaa twa itavele muJesus, hatu liteyulula, hatu yetha odhonkali dhetu, odhonkali dhetu madhi ithwa po kuKalunga. Jesus me tu ningi odhondele dhaKalunga. Jesus ma ningi nawa oupanga wetu naKalunga mbwaa teka po. Omathano ngamaa landula maa ulu oku ku popila, u tyee okutya okukala omwiitaveli watjili matji tya vi.
22: Odhondjila mbali
Jesus wa longa ovantu okutya onkalamwenyo mai ulu okuyelekwa nodhondjila mbali.
Omuntu kese okudha ketango lyokuyumukwa kwe u li mondjila ndjaa handjana yodhonkali ndjoka ndjimai twala momulilo waapehe. Nÿe atuhe pauntjitwe tuvalundhi, twa pingana odhonkali hendhi kuAdam.
Matu ulu okutokola tu yethe ondjila hendji ndjimai twala kouvi, tu ende nondjila hendji ndjimai tu twala kuKalunga meulu. Andaa omuntu wa itavela muJesus, ye he mu landula, ma pewa omwenyo waapehe. Awa yetha ondjila ndjoka onene ndjaa handjana, ho landula ondjila ndjoka ndjaa thißa, mai ku twala meulu. Ovantu mboka mbamava landula okandjila haka thißa, kaava ka koywa.
23: Odhondele dhaKalunga
Jesus ma tambula ovantu avehe okudha moviwaßa avihe nomomalaka aehe. Avehe mbave mu itavela va ithanwa odhondele dhaKalunga. Ovaitaveli ve li mondjila ndjaa thißa, ndjii twala meulu. Ovantu vaKalunga va ngala omuhoko umo, avehe va wanenena muMuhona Jesus.
24: Okuyumukululwa
Jesus tainkolo a li kombanda yohi, omulongethi wodhondaka dhaKalunga umo nguu tiwa oNikodemus, we ya puJesus ouÿiku okulilonga otjingi ouhunga naKalunga. Jesus wa heela Nikodemus, okutya ngoka nguma hala okukala omuntu waKalunga, ma hepa omwenyo omupe. Ma ngala omuntu nguma yumukululwa uke.
Nÿe katu na tja odhonkono dhokulipilulula munÿe ovene. Ombepo Ondhilikwa yaKalunga mai tu pa omwenyo omupe, andaa nÿe ovene twa tokola okwiitavela muJesus noku mu landula. Iya okudha mpoka matu ningi ovantu ovape, ovantu vaKalunga.
25: Okuya kwOmbepo Ondhilikwa
Ovantu mbaka va li ovalongwa vaJesus. Tainkolo Jesus héya twalwa meulu ovantu mboka mbave mu itavela we ve udhikila oku ve tumina Ombepo Ondhilikwa. Koßima yomatango omulongo Jesus hiaa i meulu, ovalongwa mboka va li ava ongana pamo polukalo lumo. Dhivadhiva Ombepo Ondhilikwa yaKalunga ye ya, hai yula muwo avehe ngahi e ve udhikila.
Ovantu mbaka va pewa ounongo wokupopya omalaka ngae lili okuheela ovantu ouhunga wovipuka ovikumithi mbyoka Kalunga mbyee ve ningila.
Ombepo yaKalunga i kala movaitaveli avehe vatjili nomovalanduli vaJesus. Ombepo Ondhilikwa ye ve longa hiva thele okukala, va kale ave hole, wo va itavele Jesus.
26: Endeßi motjiteßi
Omuntu tainkolo héya itavela Jesus, u ngala omulumentu hengu nguu li methano hendi lyokokulyo, omuntu nguka ma ende meÿiku. U enda ama pungauka, otwingi u wila moudheu mokonda kape na otjiteßi himatji mu tungatele. Iya andaa twe liußika muMuhona Jesus, matu ngala omuntu ngoka nguma ende mondjila yotjiteßi.
Jesus wa popya ha tyaa: <
27: Okwiitavela kodhondaka dhaKalunga
Omwiitaveli ngwaa itavela muJesus Kristus, omuntu omupe ngu tyaa kodhondaka dhaKalunga.
Omuntu u na olupandu kuKalunga mena lyokutya wa ithilwa po odhonkali dhe. Omwiitaveli ka i movihulo, hamuntu wokulwaalwaa nokutanguna, hatjimpulu, ye hamuntu ngoka nguu undapela ovikalunga ne odhombepo dhovilulu. Ombepo Ondhilikwa i popila omwiitaveli a yethe odhondjila odhombi, ye a undape ouwa.
28: Onganda yovakriste
Tala konganda hendji. Wo va enda mondjila yaKalunga. Omulumentu u hole omukadhintu we, nomukadhintu wa tumbaleka omulumentu we ngodhondaka dhaKalunga himadhi popi. Ve lipopila, wo have lipa omatha, hava longo odhondele dhawo okukala ave hole Kalunga, wo ve lilonge odhondaka dhaKalunga, wo ve dhi itavele. Ovakriste monganda yawo va kumba pamo, wo hava undapele Kalunga.
29: Kala au hole odhondjedhi dhoye
Jesus wa longa ovalongwa ve va kale ave hole ovantu avehe nodhondjedhi dhawo wo.
Nÿe twa thele okupopila omuntu kese mompumbwe ye, novantu wo woviwaßa mbii lili. Jesus wa hipulula okahipululo hamaka popi ouhunga nomulumentu ngwaa tonenwe, ha nyekwa ovipuka vye kodhombotjotjo. Omulumentu umo womotjiwaßa tjimo wa vadha omweendanandjila aa ihamekwa navi mondjila.
Wa popila, ha ningi nawa omuntu ngoka ngwaa ihamekwa mena lyokutya wa li ama hepwa okupopilwa. Ka pulile othuto, ye ke mu popilile uke mena lyotjipuka tjimo. Jesus wa tya nanÿe twa thele wo okuundapa ovipuka oviwa ngahembi.
30: Jesus omunamatha
Ovantu mbaka mava hike po ovikalunga nomiti vyawo vyoumpule avihe. Tainkolo háveya ninga ovalanduli vaJesus, va li ava itavela movipuka mbyoka. Ovakriste ovaitaveli avehe va thele okukala ava yetha ovipuka avihe mbyoka vyaSatana novyodhombepo odhombi. Muhona omunamatha okupoßa Satana nokupoßa uke odhombepo odhombi novikalunga. Nÿe ovaitaveli katu tha okutila Satana. Nÿe twa itavela muKalunga, me tu popile, me tu amene, ye me tu velula. Nÿe twa thele okuliußika muye movipuka avihe.
31: Okulamba mo odhombepo odhombi
Methano muka tu lwete omulumentu ngwaa li nodhombepo odhombi. Kaa li ama ulu okukutwa nodhongodhi ne nomalyenge mena lyokutya odhombepo ndhaa li muye, dha li nodhonkono unene. Jesus wa heela odhombepo odhombi dhi dhe mo momulumentu hengu.
Odhombepo odhombi dha itavela kuJesus ngwaa li nodhonkono okupoßa Satana nodhondemoni dhaSatana. Omulumentu nguka wa kutuluka kodhombepo ndhoka odhombi, ha i, ha ka heela omapanga e soka hiaa ningilwa kuJesus.
Koneka okutya Jesus u na odhonkono okupoßa Satana, odhondeveli nokupoßa odhombepo adhihe odhombi. Amo ningwa navi kodhombepo odhombi, pula ovaitaveli ve ku kumbile. Ove mo ulu wo okukumba pamo nawo, pula omunadhonkono, Muhona Jesus Kristus, a te mo odhombepo ndhoka. Andaa omuntu wa kambulwa kombepo ne kodhombepo odhombi ma ulu okupula ovaitaveli ovakwawo ve mu kumbile. Mava ulu okupula Kalunga mena lyaJesus a i thepo odhombepo dhoka odhombi muye, ye a popye nadho, ahamadhi tjuna uke muye. Jesus u na odhonkono okukutulula omuntu kese ketumino lyaSatana nomonkalamwenyo ye.
32: Okulandula Jesus
Ethano ndika mali yulike omwiitaveli ngwaa tyolethwa okulandula Jesus. Satana u hala okutya tu dhimbe Kalunga, nÿe apehe tu kale amatu soko ovipuka hembi ngahi tji li: odhombongo, ovikutu, omakaya, ovikunwa novipuka ovikwawo mbii li ngahembi. Satana u tu heela okutya ovipuka hembi mavi tu hulukithwa. Iya Satana onkembi, ye u kondja oku tu heela ovithithi opo e tjiiwe oku tu teya po. Kalunga wa popya ha tyaa: <
Kalunga wa udhikila mbamave mu pula, e ve pe ovipuka oviwa. Andaa twe liußika muKalunga, nÿe hatu tee komuna Jesus, matu pewa odhonkono andaa twa lundha.
33: Andaa twa lundha
Etango limo Jesus wa hipulula okahipululo heha. Omulumentu umo omutanda wa thiaa po onganda, ha i kokule, ha ka undapa ovipuka ovivi. Omulumentu ngoka wa haßauna odhombongo dhaihe ndhoka ndhaa pewa, ha kala monkalamwenyo ombi. Odhombongo hidha pu po, motjilongo atjihe mwe ya ondjala, nomulumentu hengu wa ka kala omuthona, ye ha ka vadhwa kondjala onene.
Ye wa li a etetha onkenda mena lyokutya wa lundha, we lipula okutjuna ku ihe, e ke liyaye. Mena lyokutya ihe wa li ae mu hole unene, ye wa tambula omuna hengu monganda ye.
Okahipululo haka make tu yulikile okutya atwa lundha, matu ulu oku hipulula odhonkali dhetu. Andaa twe litwaa mo tjilitjili okuhipulula odhonkali dhetu, Kalunga me tu ithile po odhonkali dhetu, ye he tu tambula uke, tu tjune moukumo hembu naye omwene.
34: Ouvela
Mpaka omulumentu nomukadhintu va etetha onkenda. Owawo umo wa li ama vele unene. Ovantu vaKalunga va thele okuninga vi? Va thele okukumba kuMuhona, hava itavele okutya Kalunga me ve ningile ouwa.
Kalunga ma velula omuntu andaa ehalo lyaKalunga olyoku mu velula, ne me mu popile, a mone omiti omiwa. Kalunga u hole odhondele dhe, ye u na etumino okutumina avihe mbyoka mbimavi ningilwa odhondele dhe.
Kalunga ma amene omwiitaveli kuSatana. Iya nÿe katwa thele okutila Satana, iya twa thele okulißiunika muJesus ngoka ngume tu ÿile otjiho. Jesus u li pamo nanÿe, ye me tu pa ouwa oluvedhe aluhe ndutu li moudheu.
35: Eÿo
Nÿe atuhe tu tji i okutya etango limo matu ÿi. Iya matu ka ningwa vi? Omwiitaveli andaa wa ÿi, ombepo ye mai i kuMuhona Jesus Kristus. Ombimbeli ndjoka ndjii li ondaka yaKalunga, otjo mai tu heele nyahoka. Omapanga omuntu ngwaa ÿi, kava thele okweetetha onkenda. Ovaitaveli kava thele okutila eÿo mena lyokutya wo va iwa okutya Kalunga u ve hole, ye we ve hupitha kodhonkali dhawo. Mboka mbahamava itavele muJesus, kave na tja eliußiko lyomwenyo puKalunga koßima yeÿo. Mava i hoka humava ka yumanekelwa, huku tiwa okoheli. Ove awa ÿi, mo i pi?
36: Olutu lwaKristus
Mpaka tu lwete ovißepo vimo vyolutu lwomuntu. Otjißepo kese tjolutu tji na ovilinga vyatjo mbitji undapa. Eho olyokutala, okutwi okokutyaa, notjinyo otjokulya nokupopya. Ovißepo avihe vyolutu lwomuntu vi undapela kumo. Otjißepo tjimo amatji vele ne atja ihamethwa, okutya olutu aluhe malu ihama.
Ondaka yaKalunga mai tu longo okutya ovaitaveli va thele okuundapela kumo ngovißepo vyomuntu hivi undapela kumo (mbyoka mbii ithanwa okutya ongeleka). Jesus oye e li omutwe wolutu ndoka. Iya novakriste va thele okuundapela kumo ngahi tji li: okukumba, okuteetha, okulonga ouhunga novipuka vyaKalunga, okwiimba noku mu tanga, okuundapa nokutekula odhonganda dhawo, okuteleka ovikulya vyawo. Omuntu kese ma undapa otjilinga tje, ye ma undapele Muhona Jesus okupopila olutu lwaKristus apehe opo lu kale alwa kolo. Ovaitaveli avehe va thele okukala ave lihole nokuundapela kumo, olutu lwaKristus opo hálu mono ovihuna.
37: Okwoongana pamo
Ovaitaveli avehe va thele okwoongana otwingi va undapele Kalunga pamo. Twa thele okulilonga mOmbimbeli ndjoka ndjii li ondaka yaKalunga okwiimba omaimbilo nokukumba. Nÿe twa thele wo okweeta oviyandjwa vyovilinga vyaKalunga.
Mpaka tu lwete ovaitaveli vaKalunga himave liyandjele ovikulya nokunwa. Omboloto mai tu thipalukitha olutu lwaJesus ndoka ndwaa nyanyaunwa komutjaakano mena lyetu. Okunwa maku tu thipalukitha ombindhi yaJesus ndjaa tika, hai koho odhonkali dhetu, hai tu eta popedhi naKalunga. Jesus ma hala tu thipaluke eÿo lye opo tu tjiiwe okukala atu mu hole nomitima vyetu avihe.
38: Jesus me ya uke
Etango limo Jesus me ke ya ontukuluka okudha meulu ngahi e tji udhikile. Kalunga Ihe oye vala omwene e i etango ndyoka ndime ke ya.
Iya Jesus me ke ya okweeta ovantu avehe mboka mbave mu itavela tjili kombanda yohi, va ka kale naye. Ovaÿe avehe mava ka imunwa kouÿe, odhombila madhi ka kala vala adha yuhama.
Mboka mbamava ka vadhwa nomwenyo, mava ka ya naye. Ovaitaveli avehe mava ka wanena naMuhona Jesus, hava ka kala pamo naye apehe katee apehe. Mbahava itavelele, mave ke thiwa po opo va ka ye moudheu wokukoywa kuKalunga.
Nÿe katu tji i okutya Jesus ma tjuna nalußi, iya atjaa nÿe twa thele vala okukala apehe atwe lilongekedha oku mu kevelela. Ove we lilongekedha okuwanena naJesus nandaku tiwa ma tjuna ndino?
39: Okuma ovinyango
Methano muka ngahi tji li omuti wovinyango hiuu ma ovinyango, omukriste nga me ovinyango vyOmbepo Ondhilikwa. Jesus wa popya ha tyaa: <
Ovalanduli vaJesus va thele okuma ovinyango ovingi. Hika matji tumbaleketha Kalunga, omuhivilikwa wetu Tate owomeulu.
40: Okuhipululila ovantu
Ethano ndika mali yulike omwiitaveli nguu tyaa Jesus, ye nguu hipilulila ovakwawo ouhunga naJesus. Jesus wa heela ovakriste avehe, ovaitaveli, va ka heele ovakwawo elaka hendi ekumithi ouhunga naye okutyaa: Jesus wa ÿa komutjaakano, atjaa wa imuka kouÿe opo tu tjiiwe okuhupithwa modhonkali nomeÿo. Ombepo Ondhilikwa yaKalunga mai tu popile, tu kale odhombangi ouhunga naJesus Kristus. Iya mo ulu okuthitululila omapanga oye novantu ovakweßi soka ove hiwe lilongo membo hendi lyomathano.


text:
Eteelelo lashili li na sha noonakufya
OMUKAINHU umwe womido 25 okwa ti: “Meme oo a li ta tekula nge okwa fya kokankela mo 1981. Ame nosho yo omumwamememati umwe oo twa li hatu tekulwa pamwe naye otwa li twa kumwa neenghono kefyo laye.
Pefimbo opo onda li ndi na omido 17, nomumwamememati okwa li e na omido 11. Onda li nda nyika oluhodi neenghono eshi meme ehe po vali. Molwaashi onda li nda hongwa kutya meme okwa ya meulu, onda li nda hala okulidipaa opo ndi ka kale pamwe naye. Meme okwa li kaume kange kopofingo.”
Ohashi kala sha fa shihe li pauyuki eshi efyo li na eenghono okukufa po ovaholike vetu. Ngeenge twa filwa omuholike wetu, ohashi kala shidjuu okutambula ko oushili oo kutya itatu ka dula vali okupopya naye, okuyola naye nosho yo okupapatelafana. Oluhodi lomunhu oo a filwa ihali kufwa po ashike kokulombwelwa kutya omuholike waye oo a fya okwa ya meulu.
Ndele Ombibeli oya popya kombinga yeteelelo limwe li lili. Ngaashi twa mona nale, Omishangwa otadi ti kutya ohatu ka dula oku ka monafana vali monakwiiwa i li popepi novaholike vetu ovo va fya. Ashike ohatu ka kala kombada yedu oko taku ka kala ombili nouyuki, ndele hameulu lihe shiivike. Pefimbo opo, ovanhu otava ka kala ve na oukolele muwa noitava ka fya vali nandenande. Vamwe otashi dulika va tye: ‘Osho itashi shiiva nandenande!’
Oshike tashi dulu oku ku tomha u itavele kutya eteelelo lenyumuko oloshili? Opo u kale wa itavela eudaneko lonhumba, owa pumbwa okukala u na oushili kutya omunhu oo a udaneka eudaneko la tya ngaho okwa hala oku li wanifa po nota dulu oku shi ninga. Ndele mbela olyelye a udaneka kutya oonakufya otava ka nyumuka?
Pehovelo lo 31 O.P., Jesus Kristus okwa li a popya nelineekelo ta udaneke ta ti: “Ngaashi Xe ta nyumuna ovafi, ndele te va ningi vali ovanamwenyo, osho tuu nOmona yo ta ningi ovanamwenyo ava a hala. Inamu shi kuminwa, osheshi efimbo tali uya, opo aveshe ava va kala meembila otava udu ondaka yaye [yaJesus]. Ndee tava holoka mo.” (Johannes 5:21, 28, 29) Jesus Kristus okwa udaneka kutya ovanhu omamiliyona ovo va fya paife otava ka kala natango kombada yedu notava ka kala ve na etimaumbwile loku ka kala nombili moparadisa fiyo alushe. (Lukas 23:43; Johannes 3:16; 17:3; yelekanifa nEpsalme 37:29 nosho yo naMateus 5:5.) Molwaashi Jesus oye a ninga eudaneko olo, ohatu dulu okukala noushili kutya okwa hala oku li wanifa. Ndele mbela ota dulu ngoo oku shi ninga?
Omido mbali lwaapo konima eshi Jesus a li a ninga eudaneko olo, okwa li a ulika monghedi ididilikwedi kutya okwa hala okunyumuna oonakufya nota dulu oku shi ninga.
“Lasarus dja mo!”
Kasha li tuu oshiningwanima shikumwifi eshi Jesus a li a nyumuna Lasarus! Lasarus okwa li ta vele neenghono. Ovamwainakadona, Maria naMarta, ova li va tumina Jesus etumwalaka, ofimbo a li kombinga ikwao yomulonga waJordan, va ti: “Omwene, tala, ou u mu hole, ota vele.” (Johannes 11:3) Ova li ve shii kutya Jesus oku hole Lasarus. Mbela Jesus ka li a hala oku ka talela po kaume kaye oo a li ta vele? Shihokwifa, Jesus okwa li a kala natango oko a li oule womafiku avali ponhele yokuya kuBetania meendelelo. — Johannes 11:5, 6.
Lasarus okwa ka fya lwopokati opo okudja eshi Jesus a li a lombwelwa kombinga youvela waye. Jesus okwa li e shii kutya Lasarus okwa fya naini, nokwa li a hala okuninga po sha shi na sha nokufya kwakaume kaye. Eshi Jesus a ka fika kuBetania, okwa li a hanga kaume kaye omuholike a fya oule womafiku ane. (Johannes 11:17, 39) Mbela Jesus okwa li ngoo ta dulu okunyumuna omunhu oo a kala a fya oule wefimbo li fike opo?
Eshi Marta, omukainhu oo a li e na ondjungu, a li a uda kutya Jesus oku li pokuuya, okwa li a tondoka e ke mu shakeneke. (Yelekanifa naLukas 10:38-42.) Jesus okwa li e uditile Marta olukeno molwaashi okwa li a nyika oluhodi, ndele te mu lombwele ta ti: “Omumwanyoko ota nyumuka.” Eshi Marta a li a popya kutya okwa itavela menyumuko lomonakwiiwa, Jesus okwa li e mu lombwela sha yela a ti: “Aame enyumuko nomwenyo; ou ta itavele nge ota kala nomwenyo, nande na hangike a fya.” — Johannes 11:20-25.
Eshi Jesus a fika pombila yaLasarus, okwa li a lombwela ovanhu va kufe ko emanya olo la idila ko. Opo nee, okwa ilikana mokule ndele ta ti: “Lasarus, dja mo!” — Johannes 11:38-43.
Ovanhu aveshe ovo va li po ova li tava tale kombila. Opo nee, Lasarus okwa dja mo mombila. Olutu laye alishe ola li la dingilwa nomalapi. Jesus okwa li a lombwela ovanhu a ti: “Mu mangululeni, nye mu mu efe a ye.” Omalapi aeshe oo a li a dingilwa nao okwa li a wila pedu. Lasarus oo a li a ninga omafiku ane a fya okwa li a nyumuka shili! — Johannes 11:44.
Mbela enyumuko olo ola li ngoo la ningwa shili?
Ehokololo li na sha nenyumuko laLasarus olo la shangwa mEvangeli laJohannes oli li oshinima sha ningwa shili mondjokonona. Ouyelele u na sha nalo owa yela nawa, noitali dulu okukala ehokololo longaho. Ngeenge omunhu okwa kala a limbililwa oushili u na sha nenyumuko laLasarus, osha yela kutya ina itavela yo oikumwifilonga aishe yomOmbibeli, mwa kwatelwa enyumuko laJesus Kristus mwene. Nongeenge omunhu okwa kala ina itavela kutya Jesus okwa nyumunwa, osha yela kutya ina itavela omahongo aeshe opaKriste. — 1 Ovakorinto 15:13-15.
Ngeenge omunhu okwa dimina kutya Kalunga oko e li, itashi ka kala shidjuu kuye okwiitavela menyumuko. Oku shi faneka: Ovanhu otava dulu okutala omafano ko-TV ovaimbi va shiivika nawa tava imbi ile ovanapolotika tava popi nonande ova fya nale pa pita omido dihapu. Omido efele da pita, kape na oo a li a diladila kutya oshinima sha tya ngaho otashi shiiva. Ovanhu vamwe ovo vehe shii o-TV kunena, ohashi kala shidjuu kuvo okwiitavela kutya ovanhu otava dulu okuulika ko-TV omafano ovanhu ovo va fya nale, ve li ko tava ende ile tava popi. Ohava tale ko outeknologi wa tya ngaho u li oshikumwifilonga. Ngeenge ovanhu ohava longifa omafinamhango opaunongononi oo a tulwa po kOmushiti opo va faneke omunhu, ndele efano laye tali dulu okutalwa nondaka yaye tai dulu okuudika okupitila ko-TV, mbela Omushiti ita dulu okuninga shihapu shi dulife opo? Mbela kashi li pandunge okufika pexulifodiladilo kutya Omushiti oo e li omuyandji womwenyo ota dulu okunyumuna oonakufya?
Oshikumwifilonga shi na sha nenyumuko laLasarus otashi koleke eitavelo letu muJesus nosho yo menyumuko. (Johannes 11:41, 42; 12:9-11, 17-19) Otashi ulike yo kutya Jehova nOmona waye ova halelela oku ka nyumuna ovanhu, noushili wa tya ngaho otau kumu omitima detu.
‘Kalunga ota ka djuulukwa’
Onghedi omo Jesus a li e linyenga kefyo laLasarus otai ulike kutya oku na olukeno neenghono. Eshi Jesus a li a nyika oluhodi pefimbo opo otashi ulike lela kutya okwa halelela okunyumuna oonakufya. Ombibeli oya ti: “Maria eshi e uya oku kwa li Jesus, ndee te mu mono, okwa twa eengolo keemhadi daye ndee ta ti kuye: Omwene, ngeno Ove wa li po, ngeno omumwameme ina fya. Ndele Jesus eshi e mu wete ta lili nOvajuda ava ve uya pamwe naye tava lili, okwa tukuluka momhepo yaye ndee ta kwatwa kolukaka, ndee ta ti: Omwe mu nangeka peni? Vo ova tya kuye: Omwene, ila u ka tale. Jesus okwa lila. Opo Ovajuda ova tya: Taleni, nhumbi okwa li e mu hole.” — Johannes 11:32-36.
Olukeno laJesus lokomutima ola ulikwa komautumbulilo opatatu mOmushangwa oo: okwa li a “tukuluka,” okwa li a “kwatwa kolukaka” nokwa li a “lila.” Oitya oyo ya longifwa melaka lopehovelo mehokololo olo tali kumu omutima otai ulike kutya Jesus okwa li a kumwa neenghono kefyo lakaume kaye omuholike Lasarus, naashi a li a mona omumwaina waLasarus ta lili, okwa li yo a lila. *
Osho shididilikwedi oshosho kutya Jesus okwa li a nyumuna nale ovanhu vavali fimbo ina nyumuna Lasarus, nokwa li yo a halelela oku mu nyumuna. (Johannes 11:11, 23, 25) Ndele nande ongaho, okwa li a “lila.” Osho otashi ulike kutya Jesus oku na omaliudo. Olukeno nonghenda oyo a li a ulika pefimbo opo otai ulike sha yela kutya okwa halelela okuxulifa po oudjuu oo hau etifwa kefyo.
Olukeno olo Jesus a li e udite eshi a nyumuna Lasarus ola ulika kutya Jesus okwa halelela okuxulifa po oudjuu oo hau etifwa kefyo
Molwaashi Jesus oye ‘olupe loukwatya waJehova Kalunga,’ otashi ulike yo kutya Jehova naye okwa halelela ovanhu va nyumunwe. (Ovaheberi 1:3) Omulumenhu omudiinini Job okwa koleka oushili oo kutya Jehova okwa halelela okunyumuna oonakufya, eshi a ti: ‘Omunhu ngenge ta fi, ota ka nyumuka tuu vali? Ove ngeno u ifane, ame nohandi ku nyamukula, Ove ho djuulukwa oshilonga shomake oye.’ (Job 14:14, 15) Oshitya shomelaka lopehovelo osho sha tolokwa “ho djuulukwa” otashi ti kutya Kalunga oku na odjuulufi nokwa halelela. (Genesis 31:30; Epsalme 84:3) Osha yela kutya Jehova okwa teelela nodjuulufi oku ka nyumuna oonakufya.
Mbela ohatu dulu ngoo shili okwiitavela meudaneko lenyumuko? Heeno, osha yela kutya Jehova nOmona waye ova hala notava dulu okuwanifa po eudaneko olo. Osho otashi ti shike kwoove? Osha hala okutya, ou na etimaumbwile loku ka monafana noonakufya voye ovaholike oku kombada yedu, meenghalo inadi fa odo di li ko kunena.
Jehova Kalunga oo a li a tula ovanhu moshikunino shiwa pehovelo, okwa udaneka kutya ota ka etulula Oparadisa kombada yedu koshi yepangelo lOuhamba waYe womeulu, oo paife u li momake omutumbalekwa Jesus Kristus. (Genesis 2:7-9; Mateus 6:10; Lukas 23:42, 43) MOparadisa oyo tai ka etululwa, ovanhu otava ka hafela onghalamwenyo fiyo alushe noitava ka ehama nandenande. (Ehololo 21:1-4; yelekanifa naJob 33:25; Jesaja 35:5-7.) Itaku ka kala vali outondwe, onhondo, elongifo leenghono pokati komihoko nosho yo omaudjuu opamaxupilo. Jehova Kalunga ota ka nyumuna oonakufya okupitila muJesus Kristus opo va ka kale kombada yedu la kosholwa la tya ngaho.
Enyumuko olo le likolelela kekuliloyambo laKristus Jesus otali ka etela ovanhu vomoiwana aishe ehafo
Omukainhu Omukriste oo a tumbulwa pehovelo loshitukulwa eshi oku na eteelelo la tya ngaho paife. Konima yomido donhumba okudja eshi ina a fya, Eendombwedi daJehova oda li de mu kwafela a konakone nawa Ombibeli. Omukainhu oo okwa ti: “Eshi nde lihonga kombinga yeteelelo lenyumuko, onda li nda lila. Osha li shiwa neenghono okushiiva kutya ohandi ka mona vali meme.”
Ngeenge naave owa halelela oku ka mona vali oonakufya voye ovaholike, Eendombwedi daJehova otadi ka kala da hafa oku ku kwafela u lihonge nghee to dulu okukala u na eteelelo la tya ngaho. Oto dulu okuninga ekwatafano nado kOlupale lOuhamba olo li li popepi naave, ile u shangele kuimwe yomeendjukifi odo di li pepandja 32, oyo i li popepi naave.
^ okat. 21 Oshitya shOshigreka osho sha tolokwa “tukuluka” osha dja koshityalonga (em·bri·maʹo·mai) osho tashi ti okukala omunhu a nyematekwa ile a kumwa neenghono koshinima shonhumba. Omuhongwanhu umwe wOmbibeli okwa ti: “Pomhito ei otashi ulike kutya momutima waJesus omwa li mwa tukuluka oluhodi nokwa li a nyemata neenghono.” Outumbulilo oo wa tolokwa “kwatwa kolukaka” owa dja koshitya shOshigreka (ta·rasʹso) osho tashi ti okupiyaanekwa kusha. Omushangi wemboitya umwe okwa ti otashi ti kutya “okuningifa omunhu a kale a piyaana momutima, . . . oku mu nyikifa oluhodi neenghono.” Outumbulilo oo wa tolokwa “lila” owa dja koshityalonga shOshigreka (da·kryʹo) osho tashi ti “okulila omumwahodi.”


text:
Vanja, Yevelela Kuenda Kala Elivulu Lia 5 Oku Talela Ohali Suku
Outline: Elisha, Daniel, Jonah, Nehemiah, Esther. 24 sections. It has a picture book to go along with the recording.
Script Text
Ulandu
Kalunga! Elivulu lievala liamela lioviluvialuvia li tu lomboluila alume va kemala vo Vembimbiliya vana va kolela Suku ha va kuatisa koloneke violohali. Eci o yevelela o kasete tuvula ociluvialuvia ci kuamamo eci o yevelela ocisungo eci.
Ociluvialuvia Ca 1: Namana O Nyũla Onjo Ya Elisia
2 Olosoma 5:1-12
Elisia wa kala ulongisi unene haeye upolofeto wa Suku k'Isaleli. Elisia wa kulihile okuti Suku o tẽla oku linga ocilnga cimue. Eteke limue ulume umue wa tukuiwa Namana wa enda konjo yaye. Namana wa kala usongui wovita via va Arameu. Va Arameu va kala anyali a va Isaleli. Namana wa kala omunu umue ukuotõyi haeye wa kemala, puãi wa kala lovilundu. Eye weya k'Isaleli omo a yeva okuti Elisia o tẽla oku sakula ovilundu viaye. Puãi Elisia ka tẽlele ndaño muele oku tundila posamua ho lami. Elisia wa tuma ukuenje waye oku popia la Namana hati: "Kuende ka lisukule vo Yolondãu olonjanja epanduvali, kuenje ositu yove yu ku iya vali kuenda o yela."
Namana wa tema, kuenje wa popia hati: "Tala nda simile okuti eye muele o tunda heya kokuange, ha talama loku vilikiya Onduko ya Yehova Suku yaye loku pekuila leka liaye kepute ha mbeluisa kovilundu." Kuenje Namana wa tunda loku tema kua lua."
Ociluvialuvia Ca 2: Namana Volui
2 Olosoma 5:13-19
Akuenje va Namana vo livondela oku siapo onyeño yaye kuenda epela liaye. Vo peya oku pokola kondaka ya leluka ya Elisia. Kuenje Namana wa enda kolui Yolondãu loku liyaveka olonjanja epanduvali vo Yolondãu. Vanja! Namana wa sanjuka ca lua . Ovilundu viaye via sakuiwa muele pe.
Ociluvialuvia Ca 3: Elisia Kuenda Ekalu Liondalu
2 Olosoma 6:8-17
Koloneke viaco va Arameu (Sulia) va kala loku liyaka la va Isaleli> Suku wa lungula ukuenje waye Elisia olonjanja viosi eci va Sulia va sokiya oku liyaka la va Isaleli, kuenje Elisia wa lungula soma. Soma yo ko Sulia yu wa handeleka asualali vaye hati;" Kuendi ka kũlihisi apa Elisia a kasi, oco nume alume va ko kuata." Omele yimue ociteketeke, Elisia kumue lakuenje vaye va tundila posamua kuenje va limbuka okuti va Sulia va ñuala imbo liavo ocingonja. Ukuenje wa kaluka hati: "A cime cange we! Tu ci linga ndati?" Elisia wo kumbulula hati: "Ku ka saluke! Momo ava va kasi letu ovo valua, ava va kasi lavo va sule." Oco Elisia wa pinga ku Suku oku patulula ovaso ukuenje waye. Ukuenje wa vanja, kuenje wa mola omunda ye yuka to lotuvalu lakãlu ondalu a ñuala olonele viosi. Suku wa tuma ovina evi oku va teyuila. Eci oco ca pitila okuti Elisia ka kale lohele yomunu.
Ociluvialuvia Ca 4: Elisia Kuenda Endo Lia Vakuavita Olomeke
2 Olosoma 6:17-23; Heveru 10:30; Roma 12:19-20; Olosapo 25:21
Va Arameu va kokela ocipepi la Elisia ha vo kuata, kuenje eye wa likutilila ku Suku hati:"Hu pinga, omanu ava va kuatiwe lupeke." Vonjanja yaco muele asualali osi ka a tẽlele oku mola cimue. Elisia wa enda kokuavo kuenje wa popia hati: "Ñuami oco ndu songuili komunu vu kasi loku sanda."
Elisia wa songuila alume vosi toke ko Samaria, kombala yo Isaleli. Tuli va pitila oko, Elisia wa likutilila vali ku Suku loku popia hati: "A Yehova patulula ovaso omanu ava, oco va mõle." Noke va Sulia va limbuka okuti va kala vofeka yovanyali vavo. Soma ya va Isaleli wa yonguile oku va ipa, puãi Elisia wa popia laye hati: "Va tumbikila okulia lovava, ha va li ha va nyui, oco va ende ku cime cavo." Soma wa linga ndeci Elisia o lomboluila.
Suku ya Elisia wa velapo okuti unyali ci sule. Vondaka Yaye Suku wa tu handeleka okuti ka tu fetuluinya ovanyali vetu, momo Suku wa popia hati: "Oku yambula kuange, haime fetuluinya." Suku wa popiavo hati: "Nda unyali wove o kasi lonjala, u lisa, nda o kasi lenyona, u nyuisa."
Ociluvialuvia Ca 5: Samaria O Ñualiwa Ocingonja
2 Olosoma 6:24 - 7:2
Vanja! Soma y'Isaleli wa kala loku pita kocimbaka, kuenje akãyi vavali veya kokuaye. Ovo va livondela soma ha va kuatisa. Va lambukile mumue okuti va fetika oku lia omãla vavo muele. Eci ca lingiwila omo okuti asualali va Sulia veyile vali oku liyaka la va Isaleli. Ovo va ñuala ocingonja Samalyia oco ka pa pitile osimbu, va Isaleli ka va kuatele cimue coku lia. Kuenje Soma ka kũlihile eci a linga. Eye wa temele ca lua, momo Suku ka va popelele ku va Sulia. Kuenje wa sokiyile oku ipa Elisia, ukuenje wa Suku. Oco elisia wa tuma ondaka ku soma hati: "Ca popia Yehova ceci hati: 'Hẽla, owola ndoyo, kombundi ya Samaliya ku ka landisiwa osema kuenda osevata.'"
Ociluvialuvia Ce 6: Vakuãla Vakuavilundu
2 Olosoma 7:3-20
Koloneke viaco alume vakuãla va tumãla kombundi ya Samaliya. Vosi yavo va kala lovilundu. Va livangula pokati vati: "Nye tu kasilili kulo ha tu filako? Linga tu ka lieci kasualali oko kocilombo ca va Sulia." Haicovo ca pita okuti va Sulia va yeva onjuela ya lua ndolohoka via kala loku iya. Oco va sakalaile ca lua yu va sia ovina viavo viosi, kuenje va tila. Eci vakuavilundu va pitila kocilombo ca va Sulia lomue va sangako. Yu va kuata vokulia la cosi va sukila. Oco va livangula pokati omunu lukuavo, vati: "Ka tu kasi loku linga ciwa. Lilo eteke liolondaka viwa kuenje etu tu kasi loku ci likapela etu muele." Oco va tiukila lonjanga ko Samaliya, yu va sapuilako vakuaku lava ovimbaka, kuenje va ka ci sapuile konjo ya soma. Ka pa pitile osimbu haico omanu veya oku landisa okulia kombundi ya Samaliya, ndeci Suku a ci popele lupolofeto Elisia.
Ociluvialuvia Ce 7: Yona O Tila Suku
Yona 1:1-7; 2 Olosoma 13:14-20
Kovaso yolofa vie Elisia, k'Isaleli kua moleha upolofeto ukuavo onduko yaye Yona. Suku wa popia la Yona hati: "Kuende kimbo linene Niniveyi. Ka li sapuile episo lialio, momo ũvi walio wa yevala kokuange." Va Niniveyi va kala anyali va va Isaleli. Yona ka yonguile oku enda kokuavo. Oco, wa seteka oku tila. Wa sanga onaviyu ya kala loku enda kofeka yimue yocipãla. Wa feta opasasi, kuenje onaviyu ya katuka. Puãi ka pa pitile osimbu haico vokalunga mua moleha ofela yonupi. Omanu va kala vonaviyu va sakalala ca lua. Yu va popia vati: "Enjui, tu ti ocela oco tu kũlihe u wa tu nenela ũvi owu." Oco va ta ocela, kuenje ca veta Yona.
Ociluvialuvia Ce 8: Yona Kuenda Olusi Lunene
Yona 1:8 - 2:10
Vakuanaviyu va popia la Yona hati: "Nye wa linga?" Eye wa va lomboluila hati nda kala loku tila Ñala. Oco va popia laye vati: "Etu tu linga nye love okuti okalunga ka tu tulumuhila?" Eye wa popia lavo hati "Njeluli. Njimbi vokalunga oco okalunga ka tulumuha. Momo ame ndi ci okuti ehunguhungu lieya kokuene mekonda liange." Alume ka va kaile lonjongole yoku ipa Yona, puãi ehunguhungu lia vokiya, lia kãla, kuenje vo wimba vokalunga. Puãi Yona ka filile vokalunga. Vanja! Olusi lunene luo wina ina. Oloneke vitatu Yona wa kala lomuenyo vimo liolusi. Noke olusi lua sanjela Yona kongongo.
Ociluvialuvia Ce 9: Yona Ko Niniveyi
Yona 3:1-10
Suku wa popia la Yona onjanja yavali hati: "Kuende kimbo linene lia Niniveyi, ka va sapuile ondaka ndi ku ĩha." Oco Yona wa pokola ku Suku, kuenje wa enda ko Niniveyi. Wa lungula omanu loku popia lavo hati: "Pa kambaño akuĩ akuãla koloneke, Niniveyi li nyoleha." Soma kuenda omanu vosi va vilikiya Yehova ha va popela. Va sia olonjila viavo vĩvi. Oco Suku wa sokiya okuti ka va nyõli.
Etu vosi tu kasi nda Yona kuenda omanu va Niniveyi. Etu vosi tua lueyela Suku kuenda tua linga ovina vĩvi. Tua sesamela ekangiso lia Suku. Puãi Suku o tu sole. Eye ka yongola okuti tu enda vonjembo, ocitumalo cohali ka yi pui. Omo liaco Eye wa tuma Yesu o ku tu lungula loku tu popela ha tu tundi kũvi. Yesu wa fila omo liakandu etu. Eye wa kala veyambo oloneke vitatu, ndeci Yona a kala vimo liolusi oloneke vitatu. Kuenje Yesu wa pinduka kolofa. Cilo eye eca omuenyo ko pui ku wosi o siapo ekandu lovilinga viaye vĩvi, kuenje u kuama. Eyi Ondaka Yiwa, kuenje etu tua sesamela oku yi sapuila omanu vosi.
Ociluvialuvia Ce 10: Ester Kuenda Soma
Ester 1:1 - 2:18
Ester wa kala ufeko u Yundeya wo kofeka yo Isaleli. Olonjali viaye via fa, kuenje Mordekayi inanu yaye wo tata.
Kovaso yovita, Ester la Mordekayi va linga olomandekua kumue la vosi va Isaleli loku va tuala kofeka yo ko Persia. Soma yo ko Persia wa kemalele ca lua. Omanu vosi va kala laye lusumba. Eci ukãyi waye o pembula, eye wa sokiya oku u piñanya pamue oku kapapo ukuavo. Oco wa kovonga afeko vosi va posoka va kala vofeka, kuenje va moleha kovaso aye kelombe. Pokati kavo vosi, eye wa nola ester ha lingi Nasoma yokaliye. Puãi Ester ka ci lomboluile komunu okuti eye u Yundeya.
Ociluvialuvia Ce 11: Mordekai O Likala Oku Petama
Ester 3:1 - 4:17, 5:14; Yoano 3:16
Vociluvialuvia cilo, tu lete omunu wa tukuiwa Hamana, omunu umue wa kemala vo Persia. Eci eye a pita omanu vosi va petama loku lekisa esumbilo. Puãi Mordekayi, inanu ya Ester, wa likala oku petama kovaso a Hamana. Mordekayi wa sesamelele lika oku petamela kovaso a Suku yocili Una eye a fendela lika. Hamana wa tema. Eye wa likapela oku fetuluinya Mordekayi. Eteke limue Hamana wa popia la Soma hati: "Vuviali wove mua lisandeka epata limue. Epata liaco lia sandokaila pokati kapata akuavo volofeka viosi. Omanu vaco ovihandeleko viavo via litepa levi viomanu vakuavo vosi, kuenda ka va tava kovihandeleko via Soma; ..." Eye wa kala loku tukula va Yudeya. Hamana wa popiavo hati: "Nda ca sunguluka ku Soma, va ci sonehe okuti va va ipaye..." Hamana wa eca olombongo via Soma, kuenje Soma wa tava epingilo liaye, puãi wa likala olombongo. Ocihandeleko ca eciwa coku ipa loku tambula ovikuata viosi via va Yundeya vosi va sangiwa vusoma wa va Persia. Hamana wa kalavo locipondelo cinene oko nda a lekela ekõle Mordekayi. Mordekayi wa pinga Ester oco a ende ku soma oku ka livondelelako omanu vaye. Puãi Ester wa popia hati: "Vosi vakualomangu via Soma kuenda omanu vosi volofeka via Soma va cĩ okuti, nda ulume nda ukãyi wa iñila ku Soma vocindumba covokati osimbu ka kovongiwile, kuli ocihandeleko cimosi lika. Wosi, nda helie nda helie, o sanga oku fa..." Ester wa pinga va Yundeya vakuimbo liaco oku likandangiya oku lia loku nyua oloneke vitatu kuenda oku u likutilila ku Suku. Eye kumue lafeko vaye cimosi haico va linga. Eye wa popiavo hati: "Noke ngenda ku Soma, ndaño ocihandeleko citi, Ka ci tava oku enda. Nda fa, fa muele."
Ociluvialuvia Ce 12: Ocipito Ce Ester
Ester 5:1 - 7:10
Suku wa tambulula alombelo a va Yundeya. Soma wa eca ku Ester omoko yoku vangula laye. Eye (Ester) wo kovongela kocipito cimue ci likasi, kuenje wa kovongavo Hamana. Kocipito, Soma wa pula Ester hati: "A inakulu Ester, epingilo liove lie?" Ester wa kumbulula hati: "...popela omuenyo wange, olio epingilo liange. Popelavo epata liange, oyo onjongole yange. Momo tua landisiwa, ame lepata liange, ha va tu nyoli, ha va tu ipaya loku tu kundula...." Soma wa popia hati: "Helie omunu waco, kuenje o kasi pi, ukuasiata ndoyo?" Ester wa kumulula hati: "Unyali haeye omakulu hayu Hamana!" Soma wa tema ca lua eci a yeva ovisimilo vĩvi via Hamana, kuenje vo nyengela kocalẽla Hamana angiliyilile Mordekayi. Va Yundeya vosi va popeliwa.
Ester wa likapelele oku fa, ha popela omanu vaye kolofa. Puãi sokolola handi Yesu. Eye wa tu sola ca lua toke a fa ha tu popela,okuti ka tu iñila vocitumalo cohali ka yi pui cina tua sesamela omo liakandu etu. Nda tua kolela Yesu, tua sesamelavo oku liangiliyila oku U sapuila vakuetu oco va popeliwevo.
Ociluvialuvia Ce 13: Daniele Lakamba Vaye
Daniele 1:1-21
Ociluvialuvia cilo ci lekisa Daniele lakamba vaye vatatu. Ovo va kalavo va Yundeya pamue va Isaleli. Va kuatiwa lovanyali vavo loku va tuala ko Mbavulono. Soma yo vo Mbavulono wa va yonguilile oku u vumba. Omo liaco ca va kisika oku lilongisa elimi lovituwa via va Mbavulono. Puãi Ndaniele lakamba vaye va likala oku lia okulia kua tĩla kua soma. Ca lipatãla lovituwa via va Yundeya. Ovo va yonguile oku tata ovihandeleko via Suku loku U sumbila, omo liaco va pinga oku lia lika okulia kua lingiwa lamela kuenda oku nyua lika ovava. Ulume wa kala loku va tata wa kala lohele yokuti va laika oku kopa kuenda oku sangiwa loku vela. Puãi Suku wa va tata kuenda va kala luhayele kuenda olondunge okuti vosi vana va kala loku vumba soma ko Mbavulono ci sule.
Ociluvialuvia Ce 14: Daniele La Soma Yo Ko Mbavulono
Daniele 2:1-49
Nevukandesa Soma yo ko Mbavulono, wa lota onjoi. Eye wa pula olonoño la vakuakusingila ha vo lomboluila onjoi yaco. Puãi lomue pokati kavo wa tẽla oku yi lombolola. Omo liaco eye wa sokiya oku va ipaya vosi yavo. Kuenje Ndaniele kumue lakamba vaye va likutilila ku Suku, kuenje Suku wa situluila Ndaniele onjoi ya Soma. Ndaniele wa enda ku Soma kuenje wa popia laye hati: "... Puãi kilu kuli Suku ukuakusitulula alumbu, kuenje haeye wa lekisa ku Soma Nevukandesa eci ci kala koloneke viesulilo." Daniele wa lomboluila Soma okuti vonjoi yaye wa mola ovosoma osi okilu lieve, kuenda okuti eye wa molavo usoma umue unene wa nyola ovosoma aco osi. Usoma waco owo Usoma wa Suku u tumala oloneke ka vi pui. Soma wa sanjukila olondaka via Daniele. Olonoño la vakuakusingila va ihiwa epuluvi lioku kala lomuenyo, kuenje Daniele wa kapiwa kuviali vemehi lia Soma vo Mbavulono yosi.
Cosi ci pita voluali lulo ci kasi peka lia Suku Ukuonene una Ndaniele a tukula. Omo liaco etu ka tua sesamelele oku tulukila ku vakuakusingila pamue kolondotolo, puãi te ku Suku. Etu tua sesamela oku u kolela loku linga eci ca sunguluka.
Ociluvialuvia Ce 15: Esetahalo Lia Suku
Daniele 3:1-12; Etundilo 20:4-5
Soma yo ko Mbavulono wa tunga ociñumañuuma culu. Eye wa kovonga asongui vosi ha veya oku tala ociñumañuma caco. Va kaleyi ka soma va handeleka omanu va kalako hati: "Eci vu yeva ocileñi cenguena, te wa wili posi loku fendela ociñumañuma culu ca tunga Soma Nevukandesa. U wosi ka wilile posi loku ci fendela haico a imbiwa vokati kelungulungu liondalu vofolono." Akamba va Daniele Sadrake la Mesake kuenda Aved-Nego va likala oku fendela ociñumañuma. Ovo va fendela lika Suku. Ovo va kũlihile ocihandeleko ca Suku ci popia hati: "Ku ka kale lolosuku viñi te ame. Ku ka lisongele ociñumañuma pamue esetahalo lieci ci kasi kilu, pamue lieci ci kasi posi, pamue lieci ci kasi vovava vemehi liongongo; ku ka vi fendele pamue oku vi vumba;" Alume vamue va ile ku Soma loku popia hati: "...Kuli alume vamue, va Yunda, wa va tumbika ndakulu kupange wofeka ya Bavulono, Sadrake la Mesake la Aved-Nego. Alume vaco, a Soma, ka va ku sumbile, ka va vumbi olosuku viove, ndaño oku fendela ociñumañuma culu cina wa tungisa."
Ociluvialuvia Ce 16: Elungulungu Liondalu
Daniele 3:13-28; Etundilo 20:3-5
Soma wa kovonga Daniele kumue lakamba vaye. Wa popia lavo hati: "Nda ka vu fendela ociñumañuma culu haico muele wimbiwi vokati kelungulungu liondalu vofuolono. Kuenje helie Suku u popeli peka liange? Alume va kumbulula vati: "...Suku yetu una tu vumbavumba o tẽla oku tu popela kehunguhungu liondalu vofuolono; kuenje haeye o tu popela peka liove a Soma. Puãi nda hacoko, haimo ci kũlihiwe love a Soma, okuti ka tu tava oku vumba olosuku viove, ndaño oku fendela ociñumañuma culu cina ove wa tungisa."
Kuenje Sadrake, Mesake la Aved-Nego va imbiwa vehunguhungu liondalu. Kuenje Soma wa kaluka hati: "Vanji! Ota ndete puãi alume vakuala va kutuluka, va ñuala ñuala vokati kondalu kuenda va ñuayi; kuenda wakuãla waco o moleha ndomola olosuku." Eci alume vatatu va tunda vondalu ka va kakukile. Soma wa popia hati: "Suku ya Sadrake la Mesake la Aved-Nego a sivayiwe! Wa tuma ungelo waye, wa popela akuenje vaye vo kolela!...momo ka kuli osuku yikuavo yi tẽla oku popela ndoco."
Ociluvialuvia Ce 17: Daniele O Likutilila Ku Suku
Daniele 6:1-13
Daniele wa kala lunene wa lua vofeka ya Bavulono. Vamue pokati kakulu vakuavo vo kuatela onya. Puãi ka va tẽlele oku sanga ũvi umue vokuaye, momo Daniele wa pokola ku Soma. Kuenje ovanyali va Daniele va enda ku Soma loku popia hati: "... A Soma kua kapele hẽ onduko yove kocihandeleko cokuti ka ci tava oku lomba ndaño komunu pokati koloneke akuĩ atatu, te lika kokuove, u Soma, kuenje wosi ka tava a imbiwe veleva liolohosi?" Soma wa tava kondaka yaco yalume, kuenje wa eca ocihandeleko cokaliye. Daniele wa yeva ocihandeleko cokaliye ca Soma puãi lopo wa amamako loku likutilila ku Suku olonjanja vitatu veteke ndeci a lingaile osimbu. Eci ovanyali vaye vo mola yo o likutilila va enda ku Soma, kuenje va popia laye hati: "Daniele ka kasi loku pokola kocihandeko cove."
Ociluvialuvia Ce 18: Daniele Veleva Liolohosi
Daniele 6:14-24
Soma ka yonguile okuti Daniele o fila veleva liolohosi, puãi ka tẽlele oku pongolola ocihandeleko. Daniele wa imbiwa volohosi. Eteke lia kuamamo ociteketeke, Soma wa lupukila keleva liolohosi, kuenje wa vilikiya hati: "A Daniele, vukuenje wa Suku Ukuamuenyo, Suku yove, una o vumbavumba o tẽla hẽ oku ku popela kolohosi?" Kuenje Daniele wa kumbulula hati: "Suku yange wa tuma omunga yaye, wa yika ovimela violohosi." Soma wa sanjuka ca lua. Daniele wopiwa veleva liolohosi. Soma wa handeleka okuti ovanyali va Daniele va imbiwa veleva liolohosi, kuenje olohosi via teya teya akepa avo.
Etu ka tua sesamelele oku kuatela ohele eci omanu va tu linga. Tua sesamela oku kolela Suku Ukuamuenyo wa kuatisa Daniele lakamba vaye. Ndaño omanu va tu ipaya, lopo tu kuete elavoko, momo Yesu wa tunda ku Suku loku eca omuenyo ko pui ku wosi U sola loku U vumba.
Ociluvialuvia Ce 19: Nehemiya Kovaso Yosoma Yinene
Nehemiha 1:1 - 2:7
Nehemiya wa kala ko Bavulono kovaso yoloneke via Daniele. Nehemiya wa kalavo u Yundeya haeye wa kolelele Suku. Nehemiya wa kala ukuenje wa Soma. Eteke limue eci a kala loku eca ovinyu ku Soma, Soma wa popia laye hati: "Nye ocipala cove ca nyumalela...?" Nehemiya wa sumuila Yelusalãyi, ofeka ya vakukululu vaye ya nyoleha kuenda va Yundeya va kalako va sangiwa lovitangi. Omo liaco Nehemiya wa sapuila Soma eci ca pita la Yelusalãyi kuenda omanu vayo okuti va Yundeya. Kuenje Soma wo pula hati: "O yongola nye?" Nemiya wa likutilila ku Suku, kuenje wa popia la Soma hati: "Nda ca sunguluka ku Soma, kuenda nda ukuenje wove wa sanga ohenda kovaso ove, nda pinga okuti o ngeca si endi ko Yunda, kimbo liayambo olosekulu viange, okuti ndi li tunga vali."
Suku wa kumbulula ohutililo ya Nehemiya, kuenje Soma wa tava epingilo liaye kuenda wo wihavo ovikuata vioku tunga lolonalavayi viu kuatisako oku linga upange.
Ociluvialuvia Ca 20: Nehemiya O Kũlihisa Imbo Lia Teka Teka
Nehemiya 2:8-20
Nehemiya loloñuatisi viaye va enda ungende toke ko Yelusalãyi. Nehemiya wa yonguile tete oku kũlihisa ovimbaka ha vanji oku nyoleha kuavio. Oco eye wa ñuala ñuala imbo. Wa ci linga luteke okuti lomue o kũliha eci a kala loku linga, momo anyali a va Yundeya va yevele eci ci tiamela ku Nehemiya kuenda ovisimilo viaye. Kuenje ca va temisa. Ovo ka va yonguile umue o kuatisa va Yundeya. Eteke lia kuamamo Nehemiya wa kovonga va Yundeya yu wa popia lavo hati: "Tu endi, tu ka tungi vali ocimbaka ca Yelusalãyi oco ka tu ka yoliwe vali epembe." Eye wa va lomboluila okuti Suku wa kala laye kuendavo okuti Soma yoko Mbavulono wa tava okuti eye o linga upange. Kuenje va Yundeya va kumbulula vati: "Tu fetiki oku tunga."
Ociluvialuvia Ca 21: Oku Tunga Ovimbaka
Nehemiya 3:1 - 6:19
Va Yundeya va fetika oku talavaya. Vamue va fetika oku yelisa ocitumalo osimbu vakuavo va amako loku tunga ovimbaka loku sokiya olombundi. Ovanyali va va Yundeya va tema ca lua. Ovo va sima oku ipaya olonalavayi. Oco Nehemiya wa likutilila vali ku Suku, momo eye wa kũlihile okuti olondunge lunene wosi vi tunda ku Suku. Eye wa sukila Suku ho lekisa eci a linga. Kuenje wa kapa kovimbaka alume va limaleha ha va teyuila olonalavayi. Omunu eye omunu wa kuata kovimaleho ha liangiliyila uyaki. Ovanyali ka va tẽlele oku ipaya Nehemiya pamue va Yundeya vakuavo. Upange wa amamako, kuenje (voloneke 52 lika) ovimbaka via tungiwa.
Ociluvialuvia Ca 22: Esera O Tanga Ocihandeleko
Nehemiya 8:1 - 13:31
Kovaso yoku tungiwa kuovimbaka, va Yundeya va enda vosi ko Yelusalãyi. Esera, ocitunda ca Suku, wa va tangela Ocihandeleko ca Suku. Ca sonehiwa Vondaka ya Suku, Embimbiliya. Omanu vamue va fetika oku lila eci va yeva Ondaka ya Suku. Ovo va kũliha okuti va sinilile Suku. Eci oco ca kokela Suku uku ecelela okuti ovanyali va nyola imbo liavo. Va Yundeya va yonguile oku siapo olonjila viavo vĩvi loku kuama vali ocipango ca Suku. Nehemiya wa popia lomanu hati: "Ku ka nyumali, momo esanju lioku sanjukila Yehova olio ongusu yene."
Ove o kuete esanju? Suku eca ongusu yespilitu nda tu kũliha Suku loku pokola Kondaka Yaye, okuti Embimbiliya. Linga hu lomboluile ndomo ove o tẽlavo oku kũliha Suku ya Nehemiya. Eye eye Suku yocili.
Ociluvialuvia Ca 23: Yesu Komindikiso
Yoano 19:17-30
Kuli lika onjila yimosi yoku kũliha Suku. Suku wa tuma Omolaye, Yesu, ha tu lekisa onjila. Yesu wa kala kulo kilu lieve konyima yalima alua. Eye wa linga ovina vialua viwa ha kuatisa omanu, kuenje eye wa tu ci lekisa longangu yaye ndomo tua sesamela oku sanjuisa Suku. Puãi etu ka tua kuamele ongangu yaye, momo ka tuo kũlihile tete, ka tuo kũlihile konyima. Etu vosi tua sinila Suku. Suku o kangisa ukuakandu o likala Ondaka yaye kuenda ocipango caye. Kovaso yolofa viomunu waco, Suku u tuma vongehena, ocitumalo cohali ka yi pui, ocipãla la Suku.
Ondaka ya Suku yi tu longisa hati Eye wa tunga omunu watete oku upisa keve, kuenje eci tu fa, atimba etu a tiukila keve. Puãi ocilelembia comunu, okuti onepa yetu, ci tiukila ku Suku U wa ce ecele. Kuenje etu tu tambula ekangiso pamue onima.
Ndaño ocili okuti Yesu ka lingile cimue cĩvi kulo kilu lieve, Suku wa tava okuti omanu vavi va ponda Yesu. Ovo vo valela komindikiso yuti. Omo Yesu a sola omanu vosi, eye wa tala ohali yomanu vosi. Cilo, nda tu likekemba, Suku o laika oku ecela akandu etu okuti tu tẽla oku U kũliha kuenda oku U pokola. Momo kuava va kuama ocili Yesu ka kuli ekangiso eci va fa. Ovo veya vo sola loku u vumba oloneke ka vi pui.
Ociluvialuvia Ca 24: Yesu O Lekisa Onjila Yomuenyo Ko Pui
Mateo 7:13-14; Yoano 14:6; Roma 3:10-23
Vociluvialuvia cilo ove o tẽla oku mola olonjila vivali.
Eci omanu va kasi loku amamako loku sinila Suku, ovo va kasi loku endela vonjila ya sanjavala, muna Satana a linga ñala yũvi wosi. Onjila yaco ya loña kocitumalo cekangiso ka li pui. Omunu wosi wa citiwila voluali lulo iñila vonjila yaco eyi ya sanjavala. Eci ca lingavo ocili kokuove lo kokuange. Momo Ondaka ya Suku yiti: "Ka kuli ukuesunga ndaño umuamue. Ka kuli u o limbuka. Ka kuli u o sanda Suku. Vosi va pambuka ... Ka kuli u o linga eci ciwa, ndaño umuamue." Ca sonehiwavo cokuti: "...vosi va linga akandu, kuenje va lipumbisa ulamba wa Suku."
Omo omanu vosi vakuakandu, vosi va sesamela ekangiso lia Suku. Puãi Suku wa tuma Omõlaye Yesu Kilistu oku tu talelako ohali. Puãi kovaso yaco, Suku wa pindula Yesu Kilistu kolofa, kuenje cilo yu lomuenyo loku tu lekisa vali onjila yenda ku Suku.
Yesu wa popia hati: "Ame ndinjila, haime ndicili, haime ndimuenyo. Lomue iya ku isia, te lame." Vosi va kuama onjila ya Yesu ka va iñila vocitumalo cohali ka yi pui. Etu tua sesamela oku kuama onjila ya Yesu. Eyi onjila yimue ya tĩla haiyo ya sukatela. Kuenje omo liũvi u sangiwa voluali lulo omanu va laika oku tala ohali kulo kilu lieve. Puãi Yesu o kasi olotembo viosi la vana vo kuama loku va ĩha ongusu. Kuava va kuãyi Yesu Kilistu kuli elavoko momo onjila ya Yesu yi tu tuala kovailu. Kovailu kakuli ohali, puãi kuli esanju lombembua ka yi pui. Ava vosi va enda kovailu va ka vumba kuenda oku sola Suku loku kala kocipala caye oloneke ka vi pui. Puãi Satana la vosi vana va kuama olonjila viaye va ka enda vongehena, okuti ocitumalo cohali yenda ño hu ka yi pui.
Nda ove o yongola oku siapo olonjila via Satana loku endela vonjila ya Yesu yi tu tuala ku Suku, te o likutilila ndoco:
A Tate a Suku Kovailu, Ame ndukuakandu. Toke cilo ame nda kuama Satana, kuenje nda songuilua lolonjongole viange muele, lovisimilo kuenda ovituwa vĩvi. Ngecele, ndinge ohenda. Nda pandula a Yesu omo wa fila komindikiso loku tala ohali omo liakandu ange. Nda pandula, momo osonde yove ya njelisa kakandu osi. A Yesu Kilistu, hu tambula cilo nda Ñala yange kuenda Ndonjovoli yange. Nda pandula, momo le Espilitu liove li Kola o kasi loku nyiha ongusu yoku linga omõla a Suku kuenda oku pokola Kondaka yove. Eci ndi ci pinga Vonduko ya Yesu Kilistu. Amen.


text:
Ongahelipi vamwe tava dulu oku ku kwafela ngeenge wa filwa?
VAHAPU vomufye ohatu lombwele ookaume ketu ile ovapambele vetu ovo opo va filwa, hatu ti: “Ngeenge ope na sha shonhumba osho wa hala ndi ku ningile, lombwele nge ashike.” Ohatu ti ngaho, molwaashi otwa
hala shili okuninga keshe shimwe tu va kwafele. Ndele mbela omunhu oo a filwa ote ku ifana ngoo, ndele ta ti: “Onda hala u kwafele nge u ningile nge oshinima shonhumba”? Hasho naanaa. Nomolwaasho, otashi dulika twa pumbwa okukatuka eenghatu ngeenge otwa hala shili okukwafela nokuhekeleka omunhu oo a filwa.
Eyeletumbulo limwe lOmbibeli ola ti: “Eendjovo da popiwa mefimbo lado odo da fa appels yoingoldo moshiyasha shoshingoldo.” (Omayeletumbulo 15:23; 25:11) Oshi li pandunge okuyoolola kutya oshike u na okupopya nomunhu oo a filwa naasho uhe na okupopya, nonokutya oshike u na okuninga naasho uhe na okuninga. Apa otapa landula omaetepo onhumba opamishangwa oo ovanhu vamwe ovo va filwa va mona kutya ohaa kwafa.
Osho u na okuninga
Pwilikina: Jakob 1: 19 okwa ti kutya natu kale hatu “endelele okupwilikina.” Oshinima shimwe hashi kwafa neenghono osho hatu dulu okuninga opo tu dule okunyika oluhodi pamwe naavo va filwa osho okupwilikina kuvo. Pashihopaenenwa, omunhu oo a filwa otashi dulika a kale a hala okupopya kombinga yomuholike waye oo a fya, ile kombinga yoshiponga ile yomukifi oo wa etifa efyo ile kombinga yomaliudo aye. Onghee hano, mu pula kutya: “Mbela owa hala okupopya sha kombinga yaasho sha ningwa po?” Mu efa a tokole ngeenge okwa hala okupopya kombinga yasho ile hasho. Omulumenhu umwe omunyasha okwa popya shi na sha naasho sha li sha ningwa po eshi xe a fya, a ti: “Osha li sha kwafela nge lela eshi ovanhu va li tava pula nge kombinga yaasho sha li sha ningwa po, nova li tava pwilikine shili.” Ngeenge nakufilwa ta popi, pwilikina nelidiiniko nonolukeno, ndele ino kala u udite kutya owa pumbwa okuyandja omanyamukulo ile ekandulepo lomukundu. Efa omunhu a popye keshe osho a hala oku ku hokololela.
Va shilipaleka: Va shilipaleka kutya ova ninga ngaashi tava dulu okuninga po (ile popya keshe tuu osho u shii kutya oshoshili notashi tu omukumo). Ngeenge ova nyika oluhodi, ile ova handuka, ile tave lipe oushima ile keshe tuu, va shilipaleka kutya ovanhu vahapu osho hava kala ve udite ngaho. Va lombwela kombinga yavamwe ovo u shii navo va li va filwa, ndele ova dula okuxupula. Omayeletumbulo 16:24 okwa ti kutya “eendjovo doukaume” da tya ngaho otadi ‘velula omakipa.’ — 1 Ovatessaloniki 5:11, 14.
Kala ho va kwafele: Ino pumbwa ashike okukala to kwafele omunhu oo a filwa moule womafiku manini eshi ookaume kaye vahapu novapambele ve li po, ndele oto dulu oku mu kwafela nokuli nokonima eshi vamwe va shuna komalipyakidilo avo akeshe efiku. Kungaho, oto ka ulika kutya ou li ‘kaume’ oo ha kwafele kaume kaye pefimbo ‘loluhepo,’ ile loudjuu. (Omayeletumbulo 17:17) Teresea, oo a li a filwa okaana kaye moshiponga shohauto, okwa ti: “Ookaume ketu ova li hava ningi omalongekido opo pa kale oshinima shonhumba osho hatu ka ninga pamwe efimbo lokonguloshi opo tuha kale meumbo ofye atuke efimbo lihapu. Osho osha li she tu kwafela tu ungaunge nowike oo twa li tu udite.” Oule womido dihapu konima eshi omunhu a filwa, ota dulu okukala a nyika oluhodi omafimbo amwe, ngaashi ngeenge efiku lehombolo lavo ile lefyo lomuholike la fika. Onghee hano, oshiwa okudidilika omafiku a tya ngaho mokalindeli koye, nongeenge efiku olo la fika, oto dulu okuya kukaume koye oo a li a filwa noku mu hekeleka, ngeenge ou wete sha pumbiwa.
Katuka eenghatu odo da pumbiwa: Mbela ope na oinima yonhumba oyo ya pumbwa okulongwa? Mbela ounona vanakufilwa ova pumbwa okufilwa oshisho? Mbela ookaume ile ovapambele ovo ve uya keefya ova pumbwa okuyakulwa? Kunena, ovanhu ovo va filwa luhapu ohava kala va lyalyakana noihava kala ve shii kutya ove na okuninga po shike, nomolwaasho otashi dulika itava dulu okulombwela vamwe kutya nave va kwafele ngahelipi. Onghee hano, ngeenge owa didilike kutya ope na omhumbwe shili, ino teelela okulombwelwa kutya ninga po shike, ndele ponhele yaasho, katuka eenghatu u ninge po sha. (1 Ovakorinto 10:24; yelekanifa na 1 Johannes 3:17, 18.) Omufiyekadi umwe okwa ti: “Ovanhu vahapu ova li va lombwela nge tava ti: ‘Ngeenge ope na sha shonhumba osho wa hala ndi ku ningile, lombwele nge ashike.’ Ashike kahewa kange umwe ka li a pula nge sha, ponhele yaasho, okwa li a ya monduda yokunangala, ndele ta yalulula ombete, nokwa ka kosha ko komalapi okombete oko kwa fila nakufya. Kahewa kange vali umwe okwa li a kufa okavela nomeva, nofewa, ndele ta kosho okamate oko ka li ka kungilwa kunakufya. Konima yoivike yonhumba, omukulunhuongalo umwe okwa li e uya kwaame a djala oikutu yaye yoilonga noilongifo yaye, ndele ta ti: ‘Onde lineekela kutya ou na mo oshinima shonhumba meumbo sha pumbwa okupangelwa. Oshike mbela sha pumbwa okupangelwa?’ Onda li nda pandula neenghono eshi omumwatate oo a li a pangela omuvelo wange oo wa li wa endjelela kekandula limwe, naashi a li a pangela okalamba kange kamwe kolusheno.” — Yelekanifa naJakob 1:27.
Kala u na omhepo yokuyakula ovaenda: Ombibeli otai tu dimbulukifa tai ti: “Okuyakula ovaenda inamu ku dimbwa.” (Ovaheberi 13:2) Inatu dimbwa okukala hatu yakula vamwe, unene tuu ovo va nyika oluhodi. Ponhele ashike yoku va lombwela kutya “ileni keshe efimbo eli mwa hala,” va pa efiku nefimbo lokondadalunde. Ngeenge ova anye okutambula ko eshivo loye, ino fya ounye diva. Otashi dulika wa pumbwa oku va ladipika ve uye, to shi ningi nombili. Otashi dulika inava tambula ko eshivo loye molwaashi va tila okulila mokati kovanhu. Ile tashi dulika va kale ve udite ondjo ngeenge ova ka hafela eendja ile eendafano pefimbo la tya ngaho. Dimbuluka omukainhu wedina Lidia a popiwa mOmbibeli, oo a li ha yakula ovaenda. Eshi Lukas navakwao vamwe va li va shivwa keumbo laLidia, Lukas okwa ti: “Oye okwe tu fininika.” — Oilonga 16:15.
Kala u na elidiiniko nolukeno: Ino kala wa kumwa kwaasho tashi dulika nakufilwa a tye pehovelo. Dimbuluka kutya otashi dulika a handuka ile te lipe oushima. Ngeenge ota popi naave a handuka, oshi li pandunge okukala nelidiiniko noku mu nyamukula nombili. Ombibeli otai tu ladipike tai ti: “Djaleni efilonghenda lomomutima, ombili, elininipiko, engungumano noutalanheni.” — Ovakolossi 3:12, 13.
Shanga onhumwafo: Luhapu ovanhu ohava dini efimano lokushangela ovo va filwa onhumwafo ile okakalata kehekeleko. Mbela okuninga ngaho oshi na ngoo ouwa? Cindy, oo a li a filwa ina koudu wokankela, okwa ti: “Kahewa kange umwe okwa li a shangela nge onhumwafo iwa, naasho osha li sha kwafela nge neenghono molwaashi onda li handi dulu oku i lesha lwoikando.” Onhumwafo ile okakalata kehekeleko otaka dulu okukala ke na ashike ‘eendjovo di li pauxupi,’ ndele osho hatu shange mo nashi kale tashi di komutima. (Ovaheberi 13:22) Oto dulu okupopya mo kutya ou na ko nasha nomunhu oo a filwa nosho yo kutya oto dimbuluka sha shelikalekelwa kombinga yanakufya. Ile oto dulu okushanga mo kutya efyo la nakufya ole ku kuma ngahelipi.
Ilikana pamwe navo: Ino dina ouwa oo hau di mokwiilikana pamwe naavo va filwa nosho yo oku va kwatela mo momailikano oye. Ombibeli otai ti: ‘Eilikano lomuyuki otali dulu shihapu.’ (Jakob 5:16) Pashihopaenenwa, ngeenge ova udu to va tumbula meilikano loye, otashi dulu oku va kwafela va finde omaliudo mai, ngaashi okulipa oushima. — Yelekanifa naJakob 5:13-15.
Osho uhe na okuninga
Ino henuka oku ke va talela po molwaashi uhe shii kutya oto ka popya shike navo ile kutya oto ka ninga shike. Otashi dulika tu tye: ‘Ondi wete kutya paife ova pumbwa okukala ovo aveke.’ Ndele paushili wo vene otashi dulika tuha ye ko kuvo molwaashi ashike twa tila okutya sha ile okuninga sha sha puka. Ngeenge omunhu oo a filwa okwa kala ta henukwa kookaume, kovapambale ile kovaitaveli vakwao, otashi dulika a kale a pongola ile shi wedele ko koluhodi laye. Dimbuluka kutya inatu pumbwa okupopya eendjovo dihapu ile okuninga oinima ihapu opo tu va ulikile onghenda. (Ovaefeso 4:32) Otava dulu okutuwa omukumo kokukala po kwoye nonande ito popi oinima ihapu ile u ninge oinima ihapu. (Yelekanifa nOilonga 28:15.) Teresea okwa hokolola shi na sha nefiku olo okamonakadona kaye ka fya, a ti: “Moule ashike wovili imwe, onduda omo hamu fikilwa kovanhu moshipangelo oya li i yadi ookaume ketu. Ovakulunhuongalo aveshe novakulukadi vavo navo opo va li. Ovakainhu vamwe ova li momakelela, navamwe ova li va djala oikutu yokoilonga. Ova li va fiya po keshe osho va li tava ningi ndele tave uya meendelelo koshipangelo. Vahapu vomuvo ova li ve tu lombwela kutya kave shii kutya nava tye shike, ndele osho kasha li oupyakadi molwaashi eshi sha fimana osha li okukala po kwavo.”
Ino va kelela va lile: Otashi dulika u kale wa hala okutya: ‘Opuwo mwena, ino lila vali!’ Ndele omunhu a tya ngaho otashi dulika a pumbwa okulila. Eshi Katherine a li ta popi kombinga yefyo lomushamane waye, okwa ti: “Ondi wete kutya osha fimana okweefa omunhu oo a filwa a holole oluhodi laye noku li pitifa mo.” Kondjifa eamo lokulombwela vamwe shi na sha nanghee ve na okukala ve udite. Ndele ino diladila kutya ou na okuholeka oluhodi loye opo vaha lile. Ponhele yaasho, Ombibeli otai ti: “Lileni naava hava lili.” — Ovaroma 12:15.
Ino endelela okulombwela ovanhu ovo va filwa kutya nava yandje po oikutu ile oiniwe imwe yanakufya ofimbo inave shi lilongekidila. Otashi dulika tu kale tu udite kutya oshixwepo kuvo okuyandja po oinima oyo tai va dimbulukifa nakufya, molwaashi pamwe otai ke va imba va xupule diva. Epopyo olo tali ti kutya, ‘ehe po iha yashwa’ itali longo pomhito oyo. Omunhu oo a filwa otashi dulika a pumbwa efimbo opo a xupule. Dimbuluka ehokololo lOmbibeli li na sha nanghee tatekulululwa Jakob a li e linyenga eshi a lombwelwa kutya omonamati waye oo munini Josef okwa dipawa koshifitukuti. Eshi Jakob a li a mona oshikutu shaJosef shile shi na eehonde, “okwa lila omona omafiku mahapu. Novana vaye ovamati aveshe noukadona vaye aveshe va kendabala oku mu hekeleka, ndele ye okwa anya okuhekelekwa.” — Genesis 37:31-35.
Ino lombwela omunhu oo a filwa to ti, ‘hinga u mona okaana kamwe vali.’ Omudalakadi umwe oo a li a filwa okaana kaye okwa ti: “Onda li nda handukila ovanhu ovo va li va lombwela nge kutya hinga u mona okaana kamwe vali.” Otashi dulika eshi omunhu oo e shi tya ka li e shipopya nomalinyengotomheno mai, ndele eendjovo da tya ngaho otadi dulu okuyahameka omudali oo a nyika oluhodi, ‘tadi tu ngaashi eongamukonda.’ (Omayeletumbulo 12:18) Okaana ngeenge okafya, itaka dulu nandenande okupingenwa po kukakwao. Omolwashike mbela? Omolwaashi okaana keshe oke likalekelwa.
Ino kala wa tila okupopya sha kombinga yanakufya. Omudalakadi umwe okwa ti: “Ovanhu vahapu kava li hava tumbula nokuli omonamati wange Jimmy kedina, ile va tye sha shi na sha naye. Onda li shili handi kala ndi udite oluhodi ngeenge inava tumbula omona wange kedina ile va tye sha shi na sha naye.” Onghee hano, ino pumbwa okulundulula oshikundafanwa sheni ngeenge nakufya a tumbulwa kedina. Pula nakufilwa ngeenge okwa hala okupopya kombinga yomuholike waye. (Yelekanifa naJob 1:18, 19; 10:1.) Oonakufilwa vamwe ohava kala ve udite nawa ngeenge tava pwilikine ookaume kavo tava popi kombinga yomaukwatya anakufya oo va li ve hole. — Yelekanifa nOilonga 9:36-39.
Ino endelela okutya, ‘onawa eshi a ka tulumukwa po.’ Haalushe hashi ‘hekeleke eemwenyo odo da polimana’ omolwoluhodi ngeenge omunhu okwa popi sha shiwa kombinga yefyo lanakufya. (1 Ovatessaloniki 5:14, NW) Omukainhu umwe omunyasha okwa popya shi na sha naashi ina a fya, a ti: “Ovanhu vamwe ova li tava ti kutya, ‘ita mono oixuna’ ile ‘okwa ka tulumukwa po.’ Ndele ame kanda li nda hala okupwilikina keendjovo da tya ngaho.” Omapopyo a tya ngaho otashi dulika a ningife omunhu oo a filwa a kale e udite kutya ke na okunyika oluhodi ile kutya osho sha ningwa po kashi na oshilonga. Ndelenee oonakufilwa otashi dulika va kale va nyemata neenghono, molwaashi ova filwa omuholike wavo.
Ino tya kutya, ‘ondi shii kutya ou udite ngahelipi.’ Mbela ou shii ngoo shili kutya omunhu oo a filwa oku udite ngahelipi? Pashihopaenenwa, mbela oto dulu ngoo okushiiva kutya omudali oo a filwa okaana kaye oha kala e udite ngahelipi ngeenge ove shidalelwe u filwe okaana? Ngeenge naave owa filwa, didilika kutya oonakufilwa vakweni otashi dulika vaha kale ve udite ouyahame wa faafana filufilu naao woye. (Yelekanifa nOmaimbilokemo 1:12.) Mepingafano naasho, ngeenge osha pumbiwa, otashi dulika shi etele omunhu oo a filwa ouwa ngeenge owe mu lombwele kutya oshike sha li she ku kwafela u xupule omuholike woye. Omudalakadi umwe oo okamonakadona kaye ka dipawa, okwa li a hekelekwa eshi omudalakadi umwe oo naye a li a filwa okamonakadona kaye e mu lombwela kutya oshike sha li she mu kwafela a xwepopale. Okwa ti: “Omudalakadi oo naye a filwa okamonakadona kaye ina hovela okulombwela nge ta ti, ‘ondi shii kutya ou udite ngahelipi.’ Okwa li ashike a hepaululila nge kutya oinima oya li ye mu endela ngahelipi, ndele ta efa ndi dilonge koshimoniwa shaye.”
Ngeenge hatu kwafele ovo va filwa otwa pumbwa okukala tu na olukeno, eendunge dokuyoolola nosho yo ohole. Ino kala wa teelela omunhu oo a filwa oye e uye kwoove. Ino tya ashike: ‘Ngeenge ope na sha shonhumba osho wa hala ndi ku ningile, lombwele nge ashike.’ Ponhele yaasho, tala ngeenge “ope na sha” osho to dulu okuninga po, nongeenge ope na sha, shi ninga.
Ope na natango omapulo onhumba oo a pumbwa omanyamukulo, ngaashi: Ongahelipi shi na sha neteelelo lenyumuko olo la popiwa mOmbibeli? Eteelelo lenyumuko otali ti shike kwoove nosho yo komuholike woye oo a fya? Ohatu dulu ngahelipi okukala noushili kutya eteelelo li na sha nenyumuko oli shii okulineekelwa?


text:
Omukulunhu welongo koshitukulwa shaMusati Laban Shapange, okwa xulifa. Otaku hokololwa Shapange a xulifila moshipangelo shaNandjokwe okupendukila onghela nokwa itavelwa kutya efyo laye ola etifwa koCovid-19.
Okwa li e na omido 51.
Ovo va longa pamwe naShapange otava ti ova kala ve mu tala ko onga umwe womovaeti velunduluko moshikondo shehongo.
Shapange oo a li omulongi keifano, okwa longa moshikondo shelongo oule weedula dihapu, omo a kula peendodo okudja poulongi, ta ningi omutaleli (inspector), ta ningi Chief Inspector wehongo, nopefimbo lefyo laye, oye a li omukulunhu koonono wehongo kOshitukulwa shaMusati.
Shapange okwa dile koshitukulwa shaHangwena. Okwa fiya ko omukadi nounona vaye.