text:
Natu Hopaenene Eitavelo Lavo | David
‘Olwoodi olaJehova’
DAVID okwa li te lifininike mokati kovakwaita ovo va li tava piti puye. Ova li tava monika va tila molwaashi otava di onhapo kolwoodi. Oshike mbela sha li she va tilifa? David otashi dulika a li a uda lwoikando ovakwaita tava endulula oshitya shimwe va tila. Ova li tava endulula edina lomulumenhu umwe. Omulumenhu oo iha tila okwa li a fikama mefilu, tashi dulika ta monika munene e dule ovalumenhu aveshe ovo David a mona.
David otashi dulika a li e wete kutya omolwashike ovakwaita va li ve mu tila, molwaashi omulumenhu oo wedina Goljat okwa li ta monika munene, omutongolume. Nokuli nongeenge a li ina humbata oilwifo yaye, okwa li e na ondjudo i dule yovalumenhu vavali vanene va tulwa kumwe. Ashike omulumenhu oo okwa li a homata neenghono, nokwa li e na eenghono dihapu, noku na owino wokulwa. Goljat okwa kala ta ingida ta shongo Ovaisrael. Diladila ashike ondaka yaye i li mokule noinene tai liendulula kefilu eshi ta sheke etangakwaita laIsrael nosho yo ohamba yavo Saul. Okwa li te va ula kutya naku dje omulumenhu e uye a lwe naye, opo olwoodi li xule. — 1 Samuel 17:4-10.
Ovaisrael nohamba Saul ova li va tila neenghono. David okwa li a uda kutya oshinima osho osha kala tashi ningwa oule womwedi. Omatangakwaita oo opavali, lOvafilisti nOvaisrael okwa kala a mwena ofimbo Goljat ta endulula lwoikando omasheko aye efiku nefiku. David okwa li a nyemata neenghono. Kasha li tuu shififa ohoni okutala ohamba yaIsrael novakwaita vayo, mwa kwatelwa ovamwainamati vatatu vaDavid va xuxwa koumbada! Momesho aDavid, omupaani oo Goljat okwa li ta ningi oshinima shinene shihe fi ashike okufifa ohoni etangakwaita laIsrael, okwa li ta sheke Kalunga kaIsrael, Jehova. Ndele mbela omunyasha David okwa li ta dulu okuninga po shike? Oshike hatu dulu okulihonga meitavelo laDavid? — 1 Samuel 17:11-14.
‘MU VAEKA, OSHESHI OYE NEE OU’
Natu ka taleni kwaasho sha li sha ningwa po tete fimbo David a li ina ka talela po vamwaina. David okwa li ta lifa eedi daxe efiku limwe fimbo kwa li taku wiwile momalufilu e li popepi naBetlehem. Okwa li omunyasha e na ondjelo iwa, tashi dulika a li e na natango omido omulongo nasha, e na oluvala lediya nomesho mahokwifa notaa ulike kutya oku na eendunge. Okwa li ha shiki okaxumbafeta pomafimbo oo a li ha kala e limwenenena. Ewapalo leshito laKalunga ola li le mu linyengifa, nokwa kala ta kulike owino wokushika omusika molwaashi okwa kala te lideula lwoikando. Ndele konguloshi imwe okwa li a ifanwa a ye keumbo, molwaashi xe okwa li e mu pumbwa meendelelo. — 1 Samuel 16:12.
Eshi a fika meumbo okwa hanga xe, Isai, ta popi nomushamane umwe omunamido, omuprofeti omudiinini wedina Samuel. Jehova okwa li e mu tuma a vaeke umwe movanamati vaIsai a ninge ohamba tai landula ko yaIsrael. Samuel okwa mona nale ovamwainamati vaDavid vaheyali ovo va kula, ashike Jehova okwa li e mu lombwela kutya ina hoolola nande oumwe womuvo. Ndele eshi David a fika, Jehova okwa li a lombwela Samuel a ti: ‘Mu vaeka, osheshi oye nee ou.’ Samuel okwa li a tuula oshanga yomaadi moipafi yovamwaina vaDavid ndele te mu vaeke momutwe. Okudja opo onghalamwenyo yaDavid oya li ya lunduluka eshi a vaekwa. Ombiibeli oya ti: ‘Omhepo yOmwene ye uya muDavid efiku tuu olo.’ — 1 Samuel 16:1, 5-11, 13.
Mbela David okwa li a hovela okulitangela ouhamba? Hasho, okwa li a teelela omhepo yaJehova i mu wilike opo a kale e shii kutya onaini e na okuhovela okuwanifa po oshinakuwanifwa osho shinene. Fimbo a teelela, okwa kala ta lifa eedi natango, ta longo oilonga yelininipiko. Oilonga ya tya ngaho okwa li he i longo nelitulemo nonouladi. Eedi daxe oda li da ponokelwa oikando ivali, konghoshi nokemwangha. David ka li ashike a kendabala okutaataa oilyani oyo, ndele okwa li e i lwifa opo a amene eedi daxe. Pomhito keshe, okwa li a dipaa oifitukuti oyo ya nyika oshiponga. — 1 Samuel 17:34-36; Jesaja 31:4.
Konima yefimbo, David okwa li a ifanwa natango. Ohamba Saul oya li ya uda kombinga yaDavid. Nonande Saul okwa li omukwaita omunaenghono, Jehova ka li vali e mu hokwa molwaashi ina dulika komalombwelo aYe. Jehova okwa li a kufa po omhepo yaye puSaul, ndele ohamba tai kala i na oikala ii, ya handuka, ya limbililwa vamwe noya hala okulongifa eenghono. Ngeenge omhepo oyo ii ya li muSaul, okwa li ashike ta dulu okungungumanekwa komusika. Ovalumenhu vamwe vaSaul ova li a uda kutya David oku shii okushika okahumbafeta nokulwa. Onghee hano, David okwa li a ifanwa, ndele ta ningi omushiki womusika waSaul womombala nomuhumbati woilwifo yaye. — 1 Samuel 15:26-29; 16:14-23.
Ovanyasha otava dulu okulihonga shihapu keitavelo laDavid moinima ei. Dimbuluka kutya okwa kala ha longifa efimbo laye mokuninga oinima oyo ye mu ehenifa popepi naJehova. Natango, okwa li a kulika nelididimiko ounghulungu oo ta dulu okulongifa nowe mu kwafela a mone oilonga. Komesho yaaishe, okwa efa omhepo yaJehova i mu wilike. Mbela oyo kai fi tuu oilihongomwa iwa kufye atushe! — Omuudifi 12:1.
“OVALUMENHU VA HA SHUSHUME MOLWAWINYA”
Ofimbo David a li ta longele Saul, luhapu okwa li ha shuna keumbo opo a ka life eedi, nomafimbo amwe okwa li ha kala ko efimbo lile. Fikulimwe Isai okwa li a tuma David a ka tale kutya ovamwainamati vatatu ovo va kula, ovo va li tava longo metangakwaita laSaul ove li po ngahelipi. David okwa li a dulika ndele ta kufa oinima oyo a li ta twaalele ovamwainamati a finda kEfilu lomwandi. Eshi a fika, okwa li a nyemata okumona omatangakwaita opavali e li monghalo oyo ya tongwa petameko loshitukulwa eshi. Omatangakwaita oo okwa li a taalelafana a tula pokati efilu olo linene nola ngolyoka. — 1 Samuel 17:1-3, 15-19.
David ka li a hokwa onghalo ya tya ngaho. Omolwashike etangakwaita laJehova Kalunga omunamwenyo li na okuya onhapo omolwokutila omulumenhu wongaho nomupaani? David okwa li e udite kutya Goljat ota sheke Jehova. Onghee hano okwa li a popya nexwamo novakwaita kombinga yokufinda Goljat. Ina pa pita efimbo lile, omumwainamati waDavid oo a kula, Eliab, okwa li a uda osho sha tongwa kuDavid. Eliab okwa hanyena ondenge yaye, ndele te mu lundile kutya okwe uya okutala olwoodi. Ashike David okwe mu nyamukula a ti: ‘Ame onda ninga shike? Onda pula ashike.’ Opo nee okwa popya nouladi kutya ota ka finda Goljat, fiyo Saul a lombwelwa eendjovo odo. Ohamba oya li ya pula David a etwe kuyo. — 1 Samuel 17:23-31.
David okwa popya eendjovo tadi tu omukumo ohamba kombinga yaGoljat ta ti: “Ovalumenhu va ha shushume molwa winya.” Saul novakwaita vaye ova li va teka omukumo neenghono omolwaGoljat. Otashi dulika va ninga epuko lopanhu mokuliyelekanifa nomulumenhu oo munene, tava faneke nghee mule e va dule kokule. Ova li tava diladila kutya omutongolume oo a homata ote ke va finda noupu. Ashike David ka li a diladila ngaho. Ngaashi hatu ka mona, okwa li a tala ko oupyakadi monghedi ya yooloka ko filufilu. Onghee hano, okwa li a tokola a ka lwife Goljat. — 1 Samuel 17:32.
Saul okwa li a hanyena David ta ti: “Ito dulu okuya kOmufilisti ou noku mu lwifa, osheshi oove omunyasha, ndelenee winya omukwaita okudja [kounyasha] waye.” Mbela David okwa li ngoo okaana shili? Hasho, ashike okwa li omunyasha natango nokuya moita, notashi dulika a li ta monika a nyashuka. Ashike David okwa li a shiivika nawa e li omukwaita omuladi notashi dulika a li pokuwanifa omido 20 pefimbo olo. — 1 Samuel 16:18; 17:33.
David okwa li a shilipaleka Saul mokuhokolola ashishe osho sha li sha ningwa po shi na sha nonghoshi nosho yo emwangha. Mbela okwa li te litade? Hasho. David okwa li e shii kutya omolwashike a findana momalwoodi oo. Okwa ti: “Omwene ou a xupifa nge meenyala donghoshi nomeenyala demwangha, Ye ota ka xupifa nge yo meke lOmufilisti ou.” Opo nee Saul okwa li a fya ounye ndele ta nyamukula ta ti: “Inda, Omwene na kale naave.” — 1 Samuel 17:37.
Mbela ino hala okukala u na eitavelo la fa laDavid? Ashike dimbuluka kutya eitavelo laDavid kala li ashike okukala wa hala okuninga oshinima shonhumba. Okwa kala e na eitavelo muKalunga nomolwaasho a li e na eshiivo nowino. Okwa li e shii kutya Jehova oku li Omwaameni omunahole nosho yo Omuwanifi womaudaneko. Ngeenge otwa hala okukala tu na eitavelo la tya ngaho, otwa pumbwa okutwikila okulihonga kombinga yaKalunga mOmbiibeli. Ngeenge otwa kala metwokumwe naasho twe lihonga, ohatu ka mona oidjemo iwa notashi ka pameka eitavelo letu. — Ovaheberi 11:1.
‘OMWENE OTE KE MU YANDJA MEKE LANGE’
Potete, Saul okwa li ta kendabala okudika David oilwifo yaye. Oya li ya faafana hanga naayo yaGoljat, ya ningwa moshivela shitilyana mwa kwatelwa oshikelelifo, ile okandjafa kokukelela oikuti. David okwa li a kendabala okweenda a djala oilwifo oyo inene ndele okwa li a didilika kutya ita dulu oku i longifa. Kali a deulilwa oukwaita, nomolwaasho ka li a ika okudjala oilwifo, unene tuu oikutu noilwifo oyo ya li hai djalwa kuSaul, oo a li mule e dule Ovaisrael aveshe. (1 Samuel 9:2) Okwe i dula mo ndele ta djala oikutu yaye oyo a ika, oyo ha djala ngeenge ta ka lifa opo a amene oimuna. — 1 Samuel 17:38-40.
David okwa li a humbata odibo yaye yokoufita, ondjato kepepe nosho yo okafuta. Okafuta otashi dulika ka li taka monika ka fa oshinima shongaho, ashike oka li oshilwifo sha kula. Oka li ke na okandjato kanini ke na eemwiya mbali dile doshipa, nomolwaasho oka li oshilwifo tashi wapalele omufita. Okwa li ha tula emanya mokapa oko ke li kokafuta, te ka dungaadungifa lwoikando ta endelele, ndele ta mangulula okamwiya kamwe nokuumba okamanya. Okafuta oko oka li haka pondola nomolwaasho ovakwaita omafimbo amwe va li hava longifa oufuta.
David okwa li e lilongekida okushakeneka omutondi waye. Otashi dulika David a li ta ilikana a mana mo eshi ta ende komunghulo womulonga mefilu ndele ta toola oumanya vanini vatano va lalakana. Opo nee ta i kolwoodi ta tondoka.
Mbela omutondi waye Goljat okwa li ta diladila ngahelipi eshi e mu mona? Ombiibeli oya ti: “Okwe mu dina, shaashi ye okwa li omunyasha muwa nolupe liwa.” Goljat okwa ingida ta ti: “Aame ombwa hamba, ove eshi to uya kuame noshiti?” Osha yela kutya okwa li e wete odibo yaDavid ndele ina mona okafuta. Okwa li a sheka David medina loikalunga yOvafilisti ndele ta ane kutya ota ka yandja oshimhu shaDavid keedila nokoifitukuti. — 1 Samuel 17:41-44.
Onghedi omo David a li a nyamukula otai ulike kutya okwa li e na eitavelo. Diladila ashike omunyasha David ta ula Goljat ta ti: “Ove to uya kuame u neongamukonda neonga nomukonda, ndelenee ame handi uya kuove medina lOmwene womatanga ovakwaita, Kalunga komatanga Ovaisrael, ou we mu sheka.” David okwa li e shii kutya oilwifo yopanhu inai fimanenena. Goljat kali a fimaneka Jehova Kalunga, na Jehova okwa li te ke mu katukila onghatu. Ngaashi David a popya, “olwoodi olOmwene.” — 1 Samuel 17:45-47.
David okwa li e wete kutya Goljat omunene noku na oilwifo inene. Ashike ka li a tilifwa koinima oyo. Kali a ninga ngaashi Saul netangakwaita laye. David ka li e liyelekanifa naGoljat. Ponhele yaasho, okwa li a yelekanifa Goljat naJehova. Goljat okwa li e na oule weemeta 2, 9 e dule ovalumenhu aveshe, ashike mbela okwa li munene e fike peni oku mu yelekanifa nOmunamapangelo aeshe? Ngaashi ovanhu aveshe, okwa li e fike pokapuka, oko taka dulu okudipawa kuJehova
David okwa li a tondoka a yuka komutondi waye, ndele ta kufa okamanya mokandjato kaye. Okwe ka tula mokafuta kaye ndele te ka dungaadunga lwoikando. Goljat okwa li ta ehene kuDavid, tashi dulika e li konima yomuhumbati woshikelelifo shaye. Omufika waGoljat otashi dulika wa li wa nyika oshiponga kuye molwaashi omuhumbati woshikelelifo shaye ka li ta dulu okuyelula oshikelelifo pombada opo shi amene omutwe womutongolume. David okwa li naanaa a hala okushoneka komutwe waGoljat. — 1 Samuel 17:41.
Hauxuuninwa David okwa umba okamanya. Diladila nee okafilu kenyenye oko ka li po eshi okamanya ka yuka kuGoljat. Nopehe na omalimbililo, Jehova okwa li a kwafela David a shoneke. Okamanya oko oka denga mombaba yoshipala shaGoljat ndele taka ningine mo. Omutongolume oo okwe lidenga pedu, a wila po oombe. Omuhumbati woshikelelifo otashi dulika a ya onhapo omolwoumbada. David okwa li a ehena popepi ndele ta kufa eonga laGoljat nokuteta ko nalo omutwe waye. — 1 Samuel 17:48-51.
Hauxuuninwa, Saul novakwaita vaye ova li va nyatipala. Ova li va ingida mokule nokutaataa Ovafilisti. Osho David a li a lombwela Goljat osho naanaa sha ningwa, eshi a ti: ‘Omwene ote ke mu yandja momake etu.’ — 1 Samuel 17:47, 52, 53.
Kunena, ovapiya vaKalunga ihava kufa ombinga moita yo venevene, molwaashi osha li ashike hashi ningwa mefimbo lonale. (Mateus 26:52) Ashike nande ongaho, otwa pumbwa okuhopaenena eitavelo laDavid. Nafye otwa pumbwa okutala ko Jehova e li omunhu wolela, Kalunga oo oye aeke e na okulongelwa nokutilika. Omafimbo amwe otashi dulika tu kale tu wete omaupyakadi etu makula neenghono, ashike omanini ngeenge otwe a yelekanifa neenghono daJehova inadi ngabekwa. Ngeenge otwa hoolola okulongela Jehova Kalunga nokukala tu na eitavelo muye ngaashi David, itatu ka tilifwa komashongo nokomaupyakadi. Jehova ota dulu okufinda keshe shimwe.


c: text/html

text:
Onghedi omo Jehova ha dimine po otai ti shike kwoove?
‘Kalunga omunanghenda, omunefilonghenda, omunanheni, ou ta dimi po omanyonauno nomatauluko nomatimba.’ — EX. 34:6, 7.
1, 2. (a) Jehova okwa li ha ungaunga ngahelipi noshiwana shaIsrael? (b) Epulo lilipi hatu ka nyamukula moshitukulwa eshi?
PEFIMBO laNehemia, ongudu yOvalevi oya li ya dimina meilikano lomoipafi kutya ooxekulululwa ova li “va anya okudulika” lwoikando koipango yaJehova. Ndele nande ongaho, Jehova okwa kala ‘he va dimine po, he va file onghenda nolune, e na onheni nomunene mouwanghenda.’ Okwa li a twikila okuulikila olune ovo va li va aluka moupongekwa pefimbo laNehemia. — Neh. 9:16, 17.
2 Keshe umwe womufye ota dulu okulipula kutya, ‘Ongahelipi handi dulu okumona ouwa monghedi omo Jehova ha dimine po ovanhu?’ Opo tu nyamukule epulo olo, natu ka konakoneni onghedi omo Kalunga a li a ungaunga neehamba mbali, David naManasse, odo da li da mona ouwa monghedi omo Jehova ha dimine po.
OMANYONO ADAVID A KWATA MOITI
3-5. Osha enda ngahelipi opo David a nyone sha kwata moiti?
3 Nonande David okwa li omutilikalunga, okwa li a nyona omanyono a kwata moiti. Naavali omuo okwa li a kwatela mo ovalihomboli vavali, Uria naBatseba, noilanduliko oya li iyahameka kwaaveshe ovo va kwatelwa mo. Ndele onghedi omo Kalunga a pukulula David otai tu hongo shihapu shi na sha nediminepo laYe. Natu ka taleni osho sha li sha ningwa po.
4 David okwa li a tuma etangakwaita laIsrael li ka kwate ko oshilandopangelo shOvaammoni shedina Rabba. Oshilando osho osha li eekilometa 80 okudja muJerusalem koushilo kombinga ikwao yomulonga waJordan. Fimbo David a li kombada yonduda yaye, okwa li a mona omukainhu omuhombolwa, Batseba, te likosho. Pefimbo opo Uria okwa li a ya kolwoodi. David okwa li a haluka Batseba ndele ta tumu a etwe keumbo laye nokwa nangala naye. — 2 Sam. 11:1-4.
5 Eshi David a kundana kutya Batseba okwa ninga oufimba, okwa yandja elombwelo kutya Uria ne uye kuJerusalem, ta diladila kutya ngeenge okwe uya ota ka nangala nomukulukadi waye. Ndele Uria ina ya ko keumbo laye nonande David okwa kala te mu ladipike a ye ko. Onghee hano, ohamba oya li ya shangela meholeko omuwiliki wetangakwaita opo Uria a ‘tulwe monhele yokomesho molwoodi lipyu’ ofimbo ovakwaita vakwao tava shuna monima. Kungaho, Uria okwa li a dipawa diva molwoodi, ngaashi David a pangela. (2 Sam. 11:12-17) Hano ohamba kaya li ashike ya ya moluhaelo, ndele oya li yo ya dipaifa omulumenhu ehe na etimba.
DAVID OKWA LI A LUNDULULA OIKALA YAYE
6. Kalunga okwa li a ninga po shike eshi David a nyona, naasho otashi tu hongo shike kombinga yaYe?
6 Jehova okwa li a mona ashishe osho David a li a ninga. (Omayel. 15:3) Nonande ohamba oya li ya hombola po Batseba konima yefyo laUria, oya li ya ‘ninga osho shii momesho Omwene.’ (2 Sam. 11:27) Mbela Kalunga okwa li a ninga po shike? Okwa li a tuma ko omuprofeti waye Natan. Molwaashi Jehova oha dimine po, okwa li ta tale ngeenge David okwe livela ngoo ombedi shili opo e mu file onghenda. Mbela onghedi omo Jehova a li a ungaunga naDavid itai hekeleke? Ka li e mu fininika a hepaulule omatimba aye, ponhele yaasho, okwa li a tuma Natan e mu hokolole ehokololo olo tali faneke nghee enyono laye la kwata moiti. (Lesha 2 Samuel 12:1-4.) Oyo oya li onghedi ya denga mbada yokumona nghee David a li e udite shili.
7. David okwa li e linyenga ngahelipi eshi a uda ehokololo laNatan?
7 Ohamba oya li ya mona kutya osho sha ningwa mehokololo laNatan kashi li pauyuki. Oya li nokuli ya handukila oshipuna shomehokololo olo ndele tai ti kuNatan: “Oshili ngaashi Omwene e nomwenyo, omulumenhu ou e shi ninga, e nokufya!” Oya ti yo kutya omulumenhu oo a longelwa okuhena ouyuki kwa tya ngaho oku na okufutwa. Opo nee Natan okwa tya kuyo: “Omulumenhu ou oove!” David okwa li a lombwelwa kutya “eongamukonda” itali ka efa epata laye noukwaneumbo waye otau ka hangwa komaupyakadi nokwa li yo ta ka fifwa ohoni moipafi omolweenghatu daye. Okwa li a mona kutya okwa nyona sha kwata moiti nokwa dimina ta ti: “Ame nda nyona kOmwene!” — 2 Sam. 12:5-14.
DAVID OKWA LI A ILIKANA NDELE KALUNGA TE MU DIMINE PO
8, 9. Ongahelipi David a li a ulika nghee e uditile omanyono aye mEpsalme 51, naasho otashi tu hongo shike kombinga yaJehova?
8 Lwanima David okwa ka shanga Epsalme 51 olo tali ulike kutya okwe livela ombedi shili. Okwa li a pula Jehova e mu kwafele, nokwa li a ninga shihapu shihe fi ashike okudimina enyono laye. Okwa li yo e livela ombedi omolwomanyono aye nokwa li unene e na ko nasha nekwatafano laye naKalunga. Okwa ilikana kuJehova ta ti: ‘Shitile nge omutima wa yela nomeni lange tula mo omhepo ipe i neenghono. Hafife nge vali, ndi hafele exupifo loye, Ove yambidide nge nomhepo yeduliko.’ (Eps. 51:3-6, 9-14) Mbela ngeenge to lombwele Jehova omanyono oye, oho mu lombwele ngoo oshili notashi di komutima ngaashi David a li a ninga?
9 Jehova ka li a amena David koilanduliko inyikifa oluhodi yokunyona kwaye, ndele oya li tai ke mu shikula monghalamwenyo yaye aishe. Molwaashi David okwa li e na ‘omutima wa teyauka nowa alamekwa,’ ile tu tye e livela ombedi shili, Jehova okwa li e mu dimina po. (Lesha Epsalme 32:5; Eps. 51:19) Kalunga omunaenghono adishe oku shii omaliudo nosho yo omalinyengotomheno oo haa ningifa omunhu a nyone. Ponhele yokweefa ovanyoni vohombo ovo va tokolelwe efyo pamhango yaMoses kovatokoli vopanhu, okwa li a ungaunga naDavid naBatseba ye mwene omolwonghenda yaye. (Lev. 20:10) Kalunga okwa li nokuli a ninga omonamati wavo Salomo ohamba yaIsrael. — 1 Omaf. 22:9, 10.
10. (a) Etomheno limwe vali lilipi tashi dulika Jehova a li e na lokudimina po David? (b) Oshike osho omunhu e na okuninga opo Jehova e mu dimine po?
10 Etomheno limwe vali olo tashi dulika le linyengifa Jehova a dimine po David ololo kutya naye okwa li a ungaunga naSaul nonghenda. (1 Sam. 24:5-8) Jesus okwa yelifa kutya Jehova oha ungaunga nafye monghedi omo hatu ungaunga navamwe. Okwa ti: “Inamu tokola, opo mu ha tokolwe; osheshi etokolo eli tamu li tokolifa, nanye yo otamu li tokolifwa; noshiyelekifo eshi tamu shi yelekifa, nanye yo otamu ke shi yelekifwa.” (Mat. 7:1, 2) Itashi hekeleke tuu okushiiva kutya Jehova ote ke tu dimina po omanyono etu, kutya nee oyoo a kwata moiti ngaashi oluhaelo ile okudipaa! Ndele ote ke tu dimina po ashike ngeenge ohatu dimine po vamwe, hatu hepaulula omatimba etu kuye, hatu lundulula oikala yetu nokutala ko omanyono monghedi omo Jehova he a tale ko. Ngeenge ovanyoni ove lidilulula shili, Jehova ohe va pe “omafimbo omahekeleko,” ile tu tye, he va kwafele va kale ve na eliudo la koshoka. — Lesha Oilonga 3:19, 20.
OMANYONO AMANASSE A KWATA MOITI NELIVELOMBEDI LAYE
11. Ongahelipi ohamba Manasse ya li ya ninga osho inashi yuka momesho aKalunga?
11 Ombibeli oya popya vali oshihopaenenwa shimwe osho tashi ulike kutya Jehova oha dimine po nehalo liwa nokuli nomanyono a kwata moiti. Konima yomido 360 lwaapo okudja eshi David a li ta pangele, Manasse okwa li a ninga ohamba yaJuda. Okwa li a pangela omido 55, ndele Jehova ka li e mu hokwa omolwoixuna oyo a li a longa pefimbo lepangelo laye. Pashihopaenenwa, okwa li a dikila Baal oiyambelo, e linyongamena ‘eengudu adishe dokeulu,’ a endifa ovana vaye ovamati momundilo nokwa li a xumifa komesho oumhulile. “Okwa ninga shihapu osho inashi yuka momesho Omwene.” — 2 Omaf. 33:1-6.
12. Osha enda ngahelipi opo Manasse a alukile kuJehova?
12 Manasse okwa li a kwatwa po ndele ta tulwa modolongo muBabilon. Fimbo a li oko, okwa li a dimbuluka eendjovo daMoses odo a li a lombwela Ovaisrael, tadi ti: ‘Ngeenge mu li momafininiko noinima aishe oyo tai mu hange pexulilo lomafiku, nye otamu ka alukila kOmwene Kalunga keni nokupwilikina ondaka yaye.’ (Deut. 4:30) Okudja opo Manasse okwa li a alukila kuJehova. Ngahelipi mbela? Ombibeli oya ti: ‘Okwe lininipika shili koshipala shaKalunga kooxe, ndee te mu indile.’ (ngaashi sha ulikwa mefano pepandja 21). (2 Omaf. 33:12, 13) Ombibeli inai tumbula kondadalunde eendjovo odo Manasse a longifa eshi a li ta ilikana, ndele oshi na oupu da faafana naado dohamba David, odo di li mEpsalme 51. Kashi na nee mbudi kutya Manasse okwa li a longifa omautumbulilo a tya ngahelipi, otu wete kutya okwa li a lundulula filufilu oikala yaye.
13. Omolwashike Jehova a li a dimina po Manasse?
13 Jehova okwa li a ninga po shike eshi Manasse e mu ilikana? Ombibeli oya ti: “Okwe mu uda ndee ta pwilikine omaindilo aye.” Ngaashi David, Manasse naye okwa li a dimina omanyono aye a kwata moiti nokwa li e livela ombedi shili. Onghee hano, Jehova okwa li e mu dimina po noku mu shunifa mouhamba waye muJerusalem. Oshidjemo, ‘Manasse okwa li a hepaulula kutya Omwene oye Kalunga.’ (2 Omaf. 33:13) Itashi hekeleke tuu eshi tu na oumbangi oo tau ulike kutya Kalunga ketu omunefilonghenda noha dimine po ovo ve livela ombedi shili!
MBELA JEHOVA OHA DIMINE PO ALUSHE?
14. Oshike tashi ka ufa kutya Jehova ota ka dimina po omunyoni ile hasho?
14 Ovapiya vaKalunga vahapu kunena itava ka nyona omanyono a kwata moiti ngaashi aDavid naManasse. Ndele molwaashi Jehova okwa li a dimina po eehamba odo mbali, otashi tu kwafele tu ude ko kutya Kalunga ketu okwa halelela okudimina po omunyoni oo e livela ombedi shili nonande okwa nyona sha kwata moiti.
15. Otu shi shii ngahelipi kutya Jehova iha dimine po ashike ngahenya ovanhu aveshe omatimba avo?
15 Itatu dulu okufika pexulifodiladilo kutya Jehova oha dimine po ashike ngahenya ovanhu aveshe omatimba avo. Moshinima osho, natu ka taleni koikala yaDavid naManasse oyo ya li ya yooloka ko filufilu kwaayo yoshiwana shaIsrael naJuda oshitangalali. Kalunga okwa li a tuma Natan kuDavid noku mu pa omhito a lundulule oikala yaye. David okwa li a pandula nokwa li e livela ombedi. Eshi Manasse a li monghalo idjuu, osha li she mu linyengifa e livele ombedi shili. Ndele luhapu oshiwana shaIsrael naJuda kasha li hashi livele ombedi. Onghee hano, Jehova ka li e shi dimina po, ndele ponhele yaasho, okwa kala noku shi tumina ovaprofeti vaye ve shi lombwele nghee e uditile elihumbato lasho lii. (Lesha Nehemia 9:30.) Naashi sha li sha alukila keduumbo lasho okudja moupongekwa kuBabilon, Jehova okwa kala noku shi tumina ovatumwa ovadiinini, ngaashi omupristeri Esra nomuprofeti Malakia. Ndele ngeenge ovanhu va li va dulika kuJehova, ova li hava kala va hafa neenghono. — Neh. 12:43-47.
16. (a) Okuhelidilulula kwoshiwana shaIsrael okwe shi etela oilanduliko ilipi? (b) Jehova okwa pa oohandimwe vomoshiwana shaIsrael shopambelela omhito ilipi?
16 Eshi Jesus a li a tumwa kombada yedu a ninge eyambo la wanenena, kungaho Jehova okwa li a pingena po omayambo oinamwenyo oo a li haa yambwa kOvaisrael. (1 Joh. 4:9, 10) Eshi Jesus a li kombada yedu, okwa li a ulika etaleko laXe eshi a ti: “Jerusalem, Jerusalem, ove ho dipaa ovaprofeti ndele ho dipaa nomamanya ava ve ku tuminwa, olungapi nda hala okwoongela ovamwoye, ngaashi oxuxwa hai ongele ouxuxwena vayo koshi yomavava ayo! Ndele onye inamu hala. Tala, ongulu yeni otai mu fiilwa i kale ongaho.” (Mat. 23:37, 38) Oshiwana osho shilunde noinashi livela ombedi osha li sha pingenwa po kuIsrael shopamhepo. (Mat. 21:43; Gal. 6:16) Ndele ongahelipi shi na sha noohandimwe vomoshiwana shaIsrael shopambelela? Jehova okwa hala oku va fila onghenda noku va dimina po ngeenge ova ulike eitavelo muye nomekuliloyambo laJesus Kristus. Omhito ya tya ngaho otai ka pewa yo ovo va fya inave livela ombedi omolwomatimba avo eshi tava ka nyumuninwa mounyuni wa kosholwa. — Joh. 5:28, 29; Oil. 24:15.
MONA OUWA MEDIMINEPO LAJEHOVA
17, 18. Otu na okuninga shike opo Jehova e tu dimine po?
17 Molwaashi Jehova oku na ehalo oku tu dimina po, oshike tu na okuninga? Nopehe na omalimbililo, ohatu ka ninga ngaashi David naManasse va li va ninga. Otu na okudimina kutya otu li ovalunde, okulivela ombedi nokupula Jehova e tu dimine po noku tu kwafele tu kondjife omahalo mai. (Eps. 51:12) Ngeenge otwa nyono sha kwata moiti, otu na yo okukonga ekwafo lopamhepo kovakulunhuongalo. (Jak. 5:14, 15) Kashi na nee mbudi kutya otwa nyona sha kwata moiti shi fike peni, otashi hekeleke okudimbuluka osho Jehova a li a lombwela Moses kutya ye ‘oKalunga omunefilonghenda, omunanghenda, omunanheni, nomunene mouwanghenda, nomoudiinini, nouwanghenda waye te u diinine kovanhu omayovi, ou ta dimi po omanyonauno nomatauluko nomatimba.’ Jehova osho e li ngaho fiyo onena, ina lunduluka. — Ex. 34:6, 7.
18 Jehova okwa li a udanekela Ovaisrael ovo ve livela ombedi kutya ote ke va dimina po filufilu omatimba avo nande naa kale a ‘tilyana a fa ohonde’ otaa ka toka ngaashi “eemhawe.” (Lesha Jesaja 1:18.) Ongahelipi hatu dulu okumona ouwa mediminepo laJehova? Ohatu dulu okudiminwa po filufilu omanyono etu shimha ashike hatu ulike olupandu nelivelombedi lashili.
19. Oshike hatu ka kundafana moshitukulwa tashi landula?
19 Molwaashi Jehova ohe tu dimine po, ongahelipi hatu dulu oku mu hopaenena eshi hatu ungaunga novanhu vakwetu? Ongahelipi hatu dulu okuhenuka oikala yokuhadimina po vamwe ovo va nyona sha kwata moiti nonande ove livela ombedi shili? Oshitukulwa tashi landula ko otashi ke tu kwafela tu likonakone opo tu dule okuhopaenena Tate yetu, Jehova, oo e ‘nonghedi iwa noku yadi ekufilo.’ — Eps. 86:5.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Longa noudiinini u wede ko kewapalo loparadisa yopamhepo
“Oshilyatelo sheemhadi [dange, NW] ohandi ke shi fimanekifa.” — JESAJA 60:13.
OMAIMBILO: 102, 75
1, 2. Outumbulilo “oshilyatelo sheemhadi” mOmishangwa dOshiheberi otau ulike kushike?
JEHOVA KALUNGA okwa ti: “Eulu olo olukalwapangelo lange, nedu olo oshipundi [ile oshilyatelo] sheemhadi dange.” (Jesaja 66:1) Kalunga okwa ti yo: “Oshilyatelo sheemhadi ohandi ke shi fimanekifa.” (Jesaja 60:13) Mbela ongahelipi ha fimanekifa oshilyatelo sheemhadi daye ile he shi ningi shi kale tashi monika nawa? Osho otashi ti shike kwaavo ve li kedu olo li li oshilyatelo sheemhadi daye?
2 MOmishangwa dOshiheberi, outumbulilo “oshipundi sheemhadi” ile “oshilyatelo sheemhadi” owa longifwa yo tau ulike kotembeli yomuIsrael shonale. (1 Omafimbo 28:2; Epsalme 132:7) Otembeli oya li ya wapala neenghono momesho aJehova molwaashi oyo ya li ondingandinga yelongelokalunga lashili. Noya li hai longifwa okufimanekifa Jehova kombada yedu.
3. Ondingandinga yelongelokalunga lashili kunena oshike, noya hovela naini?
3 Ondingandinga yelongelokalunga lashili kunena oilipi? Kashi fi vali etungo ngaashi otembeli oyo ya li ko. Otembeli yopamhepo oyo tai tumbalekifa Jehova shi dulife etungo keshe la li hali mu fimanekifa. Otembeli yopamhepo oshike? Oyo elongekido laKalunga olo hali pitike ovanhu va ninge ookaume kaye noku mu longela. Elongekido olo ola ningwa ashike tali shiiva omolwekulilo laJesus. Ola hovela momudo 29 eshi Jesus a ninginifwa nokwa vaekwa e li Omupristeri Omukulunhu wotembeli yaJehova yopamhepo. — Ovaheberi 9:11, 12.
Oshiwana shaJehova oshi na oku mu tanga shi li kombada yedu notashi shi ningi paife
4, 5. (a) PaPsalme 99, oshike osho ovalongeli vaJehova vashili va hala okuninga? (b) Epulo lilipi tu na okulipula?
4 Otwa pandula neenghono omolwelongekido laKalunga lelongelokalunga lashili. Ohatu ulike olupandu letu mokulombwela vamwe kombinga yedina laJehova nosho yo oshali yaye ikumwifi yekulilo. Otwa hafa eshi pe na Ovakriste vashili ve dulife pomamiliyona ahetatu tava tange Jehova efiku keshe. Fimbo ovanhu vahapu vomalongelokalunga hava diladila papuko kutya otava ka tanga Kalunga meulu shimha va fi, oshiwana shaJehova oshi shii nghee sha fimana oku mu tanga shi li kombada yedu notashi shi ningi paife.
5 Ngeenge hatu tange Jehova, ohatu hopaenene oshihopaenenwa shovapiya vaKalunga ovadiinini ovo va popiwa mEpsalme 99:1-3, 5-7. (Lesha.) Ovalumenhu ovadiinini ngaashi Moses, Aron naSamuel ova li hava yambidida pauyadi elongekido laKalunga lelongelokalunga lashili. Kunena, fimbo ovavaekwa ovo ve li kombada yedu inava ya meulu va ka longe ve li ovapristeri pamwe naJesus, otava longele Jehova noudiinini motembeli yopamhepo kombada yedu. Omamiliyona “eedi” dimwe ohaa yambidida ovavaekwa noudiinini. (Johannes 10:16) Eengudu odo dopavali ohadi longele Jehova da hangana. Ashike otwa pumbwa okulipula kutya, ‘Mbela ohandi yambidida ngoo pauyadi elongekido laJehova lelongelokalunga lashili?’
DIDILIKA MO OVO TAVA LONGO MOTEMBELI YAKALUNGA YOPAMHEPO
6, 7. Oupyakadi ulipi wa li wa holoka meongalo lopaKriste lopefimbo lonale, noshike sha li sha ningwa po mo 1919?
6 Omido di fike hanga pefele konima eshi eongalo lopaKriste la totwa, opa li pa holoka ovashunimonima ngaashi sha li sha xunganekwa. (Oilonga 20:28-30; 2 Ovatessaloniki 2:3, 4) Lwanima osha ka kala shidjuu neenghono okudimbulula mo ovalongelikalunga vashili. Opa li pa pita omido omafele fimbo Jehova ina longifa Jesus a yoolole mo ovo va li tava longele Kalunga motembeli yaYe yopamhepo.
7 Momudo 1919, ovo va tambulwa ko kuKalunga notave mu longele motembeli yopamhepo ove ke limonikila mo nawa. Ova li va ninga omalunduluko opo elongelokalunga lavo li tambulwe ko kuJehova. (Jesaja 4:2, 3; Malakia 3:1-4) Onghee hano, emoniko olo omuyapostoli Paulus a hangwa a mona konima yomido omafele ola li la hovela okuwanifwa.
8, 9. ‘Oparadisa’ oyo Paulus a mona memoniko oshike?
8 Emoniko laPaulus otali hangwa mo 2 Ovakorinto 12:1-4. (Lesha.) Memoniko olo, Jehova okwa li a ulikila Paulus oshinima osho sha li tashi ka ningwa monakwiiwa. ‘Oparadisa’ oyo ya monika kuPaulus oshike? Paulus okwa li ta popi oinima itatu ya yoolokafana. Shotete, oparadisa yo venevene oyo i li pokuuya kombada yedu. (Lukas 23:43) Oshitivali, oparadisa yopamhepo oyo tai ka hafelwa pauyadi mounyuni mupe. Oshititatu, onghalo ikumwifi yomeulu ‘moparadisa yaKalunga.’ — Ehololo 2:7.
9 Omolwashike Paulus a ti kutya “okwa uda eendjovo kadi shii kutumbulwa, omunhu ina itavelelwa oku di tonga”? Omolwaashi halo la li efimbo lokuyelifa moule oinima ihokwifa oyo a mona memoniko. Ashike kunena Jehova okwe tu pitika tu lombwele vamwe kombinga yomanangekonoupuna oo taa hafelwa koshiwana shaye paife.
10. Omolwashike oparadisa yopamhepo notembeli yopamhepo dihe fi oshinima shimwe?
10 Mbela oparadisa yopamhepo oyo luhapu hatu popi oshike? Oyo ombili noukumwe oo Kalunga ha pe oshiwana shaye. Onghee hano, oparadisa yomhepo notembeli yopamhepo kai fi oshinima shimwe. Otembeli yopamhepo oyo elongekido laKalunga lelongelokalunga lashili. Oparadisa yopamhepo oya holola pouyelele ovo va hokiwa kuKalunga nohave mu longele motembeli yaye yopamhepo. — Malakia 3:18.
11. Otu na oufembanghenda washike kunena?
11 Oshitunhula okushiiva kutya mo 1919, Jehova okwa pitika ovanhu inava wanenena va longe, va pameke nova tamunune mo otembeli yopamhepo. Oto yambidida ngoo mokulonga oilonga oyo itunhula? Owa pandula ngoo koufembanghenda wokulonga naJehova oilonga oyo tai mu tumbalekifa kombada yedu?
JEHOVA OTA WAPALEKE EHANGANO LAYE LI KALE TALI MONIKA NAWA
12. Otu shi shii ngahelipi kutya Jesaja 60:17 okwa wanifwa? (Tala efano pehovelo loshitukulwa.)
12 Omuprofeti Jesaja okwa xunganeka kutya moshitukulwa shehangano laKalunga shokombada yedu otamu ka ningwa omalunduluko mahapu mawa. (Lesha Jesaja 60:17.) Ovanyasha nOvakriste ovo vape ohava lesha ashike ile hava udu kombinga yomalunduluko oo. Ashike ope na ovamwatate novamwameme vahapu ovo va mona oufembanghenda wokumona omalunduluko oo mawa. Ovapiya vaKalunga ovo ovadiinini ova tomhwa kutya Kalunga ota longifa Ohamba yetu Jesus i wilike ehangano laYe. Ngeenge hatu pwilikine koimoniwa yOvakriste ovo ovaholike, eitavelo nelineekelo letu muJehova otali ka pamekwa.
Oparadisa yopamhepo otai ulike konghalo yombili ye likalekelwa mokati kOvakriste vashili kunena
13. Metwokumwe nEpsalme 48:13-15, oshike tu na okuninga?
13 Ovakriste aveshe vashili ove na okulombwela vamwe kombinga yehangano laJehova. Oshinima shikumwifi shili okukala mounyuni waSatana woukolokoshi, ndele otu na oumwainafana wa hangana nou na ombili. Otu na oku hepaululila ‘ovatekulu vetu’ nehafo shi na sha nehangano laJehova nosho yo shi na sha noparadisa yopamhepo! — Lesha Epsalme 48:13-15.
14, 15. Omalunduluko elipi a li a ningwa konima yo 1970, nehangano ola mona mo ouwa ngahelipi?
14 Ovanamido vahapu momaongalo etu ova mona omalunduluko oo a ningifa oshitukulwa shehangano laJehova shokombada yedu shi kale shiwa neenghono. Otava dimbuluka eshi omaongalo a li e na omupiya weongalo ponhele yolutu lovakulunhuongalo, eshi oilongo ya li i na omupiya woshitaimbelewa ponhele yOkomitiye yOshitaimbelewa, ile eshi omilandu da li hadi tulwa po komupresidente wehangano lo-Watch Tower ponhele yOlutuwiliki lEendombwedi daJehova. Nonande ovamwatate va tya ngaho ova li ve na ovakwafeli ovadiinini, omunhu umwe oye ashike a li ha ningi omatokolo momaongalo, moitaimbelewa nosho yo keembelewa da kula. Konima yo 1970, opa li pa ningwa omalunduluko opo omatokolo a kale haa ningwa kongudu yovakulunhuongalo ponhele yomunhu umwe.
15 Omolwashike omalunduluko oo a etela ehangano ouwa? Omolwaashi okwa kanghamena keudeko lOmishangwa la pepalekwa. Ponhele yokukala ashike omunhu umwe oye ta ningi omatokolo, ehangano ohali mono ouwa momaukwatya mawa ovakulunhuongalo aveshe, ile “eeshali” di li ovanhu da yandjwa kuJehova. — Ovaefeso 4:8; Omayeletumbulo 24:6.
16, 17. Omalunduluko opo a ningilwe elipi e ku kumwifa, nomolwashike?
16 Diladila komalunduluko amwe oo opo a ningilwe e na sha noileshomwa yetu. Ohatu hafele okuyandja moukalele wetu oileshomwa tai kwafa notai hokwifa. Diladila yo kunghee hatu longifa oinima youteknologi yoshinanena opo tu udife onghundana iwa. Pashihopaenenwa, o-website yo-jw.org otai dulu okuhanga ovanhu vahapu neenghono opo va dule okumona ekwafo olo va pumbwa lela. Omalunduluko aeshe oo otaa ulike kutya Jehova oku na ko nasha novanhu neenghono noku va hole.
Otwa pandula omolwedeulo olo hatu mono meefikola detu dihapu dopaMbibeli
17 Otwa pandula omolwomalunduluko oo a ningwa shi na sha nokwoongala kwetu opo tu mone efimbo lelongelokalunga loukwaneumbo ile ekonakono lopaumwene. Otwa pandula yo omalunduluko oo a ningwa shi na sha noyoongalele yetu. Otu wete kutya otai ende tai xwepopala omudo keshe. Otwa pandula yo omolwedeulo olo hatu mono meefikola detu dihapu dopaMbibeli. Omalunduluko aeshe oo okwa ulika sha yela kutya Jehova ota wilike ehangano laye nosho yo kutya ota twikile okuninga oparadisa yopamhepo iwa neenghono.
NGHEE HATU DULU OKUKWAFELA MOKUNINGIFA OPARADISA YOPAMHEPO I KALE YA WAPALA
18, 19. Ongahelipi hatu dulu okukwafela mokuweda ko kewapalo loparadisa yopamhepo?
18 Jehova okwe tu pa oufembanghenda wokuyambididida mokuningifa oparadisa yetu yopamhepo i kale ya wapala. Ndele mbela ongahelipi hatu dulu okuninga ngaho? Omokuudifa onghundana iwa yOuhamba nouladi nokuninga ovanhu vahapu ovahongwa. Alushe ngeenge hatu kwafele omunhu a ninge omulongeli waKalunga, ohatu weda ko ketamunukemo loparadisa yopamhepo. — Jesaja 26:15; 54:2.
19 Ohatu weda ko yo kewapalo loparadisa yopamhepo ngeenge hatu longo noudiinini tu xwepopaleke omaukwatya etu opaKriste. Osho otashi kwafele mokuningifa oparadisa yopamhepo i kale tai nane vamwe. Luhapu eshiivo letu lOmbibeli halo alike hali nane ovanhu, ndele elihumbato letu la koshoka nosho yo ombili oyo hai nanene tete ovanhu kehangano opo nee tava ka nanenwa kuJehova naJesus.
20. Metwokumwe nOmayeletumbulo 14:35, oshike tu na okukala twa halelela?
20 Jehova naJesus ove na okukala hava kala va hafa kunena ngeenge tava tale oparadisa yetu yopamhepo ya wapala. Ehafo olo hatu mono paife eshi hatu weda ko kewapalo loparadisa yopamhepo itali xumbile mo mwaalo hatu ka mona eshi hatu ka longa nokuninga edu oparadisa yo venevene. Otu na alushe okudimbuluka Omayeletumbulo 14:35, oo taa ti: “Omupiya e nomayele ta hokiwa kohamba.” Onghee hano, natu kale ovanaendunge eshi hatu longo noudiinini tu wapeke oparadisa yopamhepo.


text:
Natu filafaneni oshisho nokutwaafana omukumo
“Tu filafaneni oshisho fye tu twafane omukumo mohole nomoilonga iwa.” — HEB. 10:24.
1, 2. Oshike sha kwafela Eendombwedi daJehova 230 di xupe molweendo lefyo pexulilo lOita Itivali yOunyuni?
LWOPEXULILO lOita Itivali yOunyuni, etangakwaita laHitler ola li la findwa molwoodi. Epangelo loNazi ola li la yandja elombwelo kudipawe ovanadolongo omayovi ovo va li meekamba dalo deenghwate. Eenghwate domokamba yaSachsenhausen oda li di na okuya komatuliloshikepa opo di ka londekwe meeshikepa odo tadi ka ninginifwa mefuta. Osho osha li oshitukulwa shomhangela oyo ya ka shiivika nedina olweendo lefyo.
2 Ovanadolongo omayovi omilongo nhatu naatatu, vomokamba yaSachsenhausen ova li ve na okweenda eekilometa 250 va yuka kuLübeck, oshilando shopetuliloshikepa laNdowishi. Vamwe vomuvo ova li Eendombwedi daJehova 230, da dja koilongo 6. Ovanadolongo aveshe ova li va nghundipala omolwondjala nomikifi. Ndele mbela oshike sha li sha kwafela ovamwatate va xupe molweendo olo? Umwe womuvo okwa ti: “Otwa li hatu litu omukumo opo tu dule okutwikila nolweendo.” Ohole yokuholafana nosho yo “eenghono di dule odo dopaushitwe” odo va pewa kuKalunga odo de va kwafela va xupe. — 2 Kor. 4:7, NW.
3. Omolwashike twa pumbwa okutwaafana omukumo?
3 Kunena, katu li molweendo lefyo, ashike otwa taalela omashongo mahapu. Konima eshi Ouhamba waKalunga wa li wa hovela okupangela mo 1914, Satana okwa li a umbwa mo meulu nokwa umbilwa kombada yedu. Paife okwa handuka neenghono molwaashi oku shi shii kutya oku na ko ‘okafimbo kaxupi kongaho.’ (Eh. 12:7-9, 12) Eshi oita yaHarmagedon tai ehene popepi, Satana ota longifa omayeleko nomafininiko nelalakano loku tu nghundipaleka pamhepo. Ohatu hepekwa yo koisho yonghalamwenyo ya keshe efiku. (Job 14:1; Omuud. 2:23) Omafimbo amwe omaudjuu mahapu oo hae tu hange otaa dulu oku tu lolokifa ndele hatu teka omukumo mukeshe osho hatu ningi. Pashihopaenenwa, oule womido dihapu, omumwatate umwe okwa kala ha tu ovanhu vahapu omukumo opo va kale ovadiinini kuJehova. Eshi a ka kulupa, ye nomukulukadi waye ova ka kwatwa koudu nokwa ka kala a teka omukumo neenghono. Ngaashi omumwatate oo, atusheni otwa pumbwa “eenghono di dule odo dopaushitwe” okudja kuJehova. Otwa pumbwa yo okutwaafana omukumo.
4. Omayele omuyapostoli Paulus elipi tu na okudulika kuo ngeenge otwa hala okukala hatu tu vamwe omukumo?
4 Ngeenge otwa hala okukala hatu tu vamwe omukumo, otu na okudulika komayele omuyapostoli Paulus oo a li a pa Ovakriste Ovaheberi. Okwa ti: “Tu filafaneni oshisho fye tu twafane omukumo mohole nomoilonga iwa. [Tu] ha efe eongalo letu vene, ngaashi vamwe ve li po hava ningi, ndelenee tu kumaidafaneni, unene eshi tamu mono efiku olo tali ehene popepi.” (Heb. 10:24, 25) Ongahelipi hatu dulu okutula moilonga omayele oo a fimana?
“TU FILAFANENI OSHISHO”
5. ‘Okufilafana oshisho’ osha hala okutya shike, nohaku pula eenghendabala di fike peni?
5 ‘Okufilafana oshisho,’ ile tu tye, okuyavelelafana, otashi ti otu na okukala tu na ko nasha neemhumbwe da vakwetu noku di kaleka momadiladilo. Itatu ka shiiva eemhumbwe dovamwatate ngeenge ohatu va popifa ashike neendelelo pOlupale lOuhamba ile hatu popi ashike navo kombinga yoinima oyo inai fimana. Oshoshili kutya katu na okukala twa hala okulidopa moinima yavamwe yopaumwene. (1 Tes. 4:11; 1 Tim. 5:13) Ashike ngeenge otwa hala okutwa omukumo ovamwatate, otu na okuninga eenghendabala tu va shiive nawa, tu shiive eenghalo davo, omaukwatya avo, okudula kwavo, omaunghundi avo nonghee ve uditile oshili. Ova pumbwa okushiiva kutya otu li ookaume kavo nonokutya otu va hole. Otu na okukala hatu kala navo efimbo lonhumba ndele hangeenge ashike va hangwa komaupyakadi nova teka omukumo. — Rom. 12:13.
6. Oshike tashi ka kwafela omukulunhuongalo a kwafele oilyo yeongalo?
6 Ovakulunhuongalo ova kumaidwa va ‘life oufita waKalunga ve u pewa’ nehalo liwa nonouladi. (1 Pet. 5:1-3) Mbela otava ka dula ngoo okulonga oilonga yavo youfita nomupondo ngeenge kave shii nawa eedi odo di li mepashukilo lavo? (Lesha Omayeletumbulo 27:23.) Ngeenge ovakulunhuongalo ove lilongekida okukwafela ovamwaxe nohava hafele okukala navo efimbo lonhumba, oilyo yeongalo otai ka kala ya manguluka oku va pula ekwafo ngeenge ve li pumbwa. Otashi ka kala yo shipu kovamwatate novamwameme okuhololela ovakulunhuongalo omaliudo nomalipulo avo, novakulunhuongalo otava ka dula oku va pa ekwafo olo va pumbwa.
7. Otu na okutala ko ngahelipi ‘eendjovo da puka’ daavo va teka omukumo?
7 Omuyapostoli Paulus okwa lombwela eongalo lokuTessalonika ta ti: “Yakuleni oingone.” (Lesha 1 Ovatessaloniki 5:14.) “Oingone” oya kwatela mo ovo va polimana nosho yo ovo va teka omukumo. Omayeletumbulo 24:10 otaa ti: “Ngenge wa monika wa fya ounye, efiku loluhepo eenghono doye tadi ka ninipala.” Omunhu oo a teka omukumo neenghono otashi dulika a popye ‘eendjovo da puka.’ (Job 6:2, 3) Omunhu a tya ngaho oshi na oupu a popye sha ndele hasho lela a li a diladila. Rachelle, oo ina a li a kwatwa kepolimano linene, naye okwa shakeneka onghalo ya tya ngaho. Okwa ti: “Oikando ihapu meme okwa li ha popi oinima ii. Ndele luhapu onda li handi lidimbulukifa kutya meme ye mwene omunahole, omunalukeno noha yandje. Onde lihonga kutya ovanhu ovo va polimana ohava popi oinima oyo hayo lela va diladila. Ashike ngeenge owa alulile omunhu a tya ngaho owii, oto ka naipika onghalo.” Omayeletumbulo 19:11 okwa ti: “Eendunge domunhu tadi mu pe outalonheni, nefimano laye olo okudima po etauluko.”
8. Oolyelye unene tu na okuulikila kutya otu va hole, nomolwashike?
8 Ongahelipi hatu dulu okuyavelela omunhu oo a teka omukumo molwaashi a fya ohoni noku udite ondjo omolwenyono laye lomonakudiwa nonande okwe livela nale ombedi? Paulus okwa popya shi na sha nomunyoni wokuKorinto oo a li e livela ombedi a ti: “Mu noku mu dimina po vali noku mu hekeleka, opo a ha ningine moluhodi unene. Onghee ohandi mu kumaida mu hovele oku mu hola.” (2 Kor. 2:7, 8) Oshitya osho sha tolokwa “mu hovele” otashi ti “mu ulike.” Omumwatate ita ka shiiva kutya otu mu hole notu na ko nasha naye ngeenge ihatu shi ulike okupitila meendjovo nomeenghatu detu.
‘TU TWAFANENI OMUKUMO MOHOLE NOMOILONGA IWA’
9. ‘Okutwaafana omukumo mohole nomoilonga iwa’ otashi ti shike?
9 Paulus okwa shanga ta ti: “Tu filafaneni oshisho fye tu twafane omukumo mohole nomoilonga iwa.” Otwa pumbwa okuladipika ovaitaveli vakwetu va kale hava ulike ohole nokulonga oilonga iwa. Oku shi faneka, ngeenge omundilo u li pokudima, otu na okweehela oikuni noku u tema. (2 Tim. 1:6) Sha faafana, otu na okutwa omukumo ovaitaveli vakwetu pahole va ulike kutya ove hole Kalunga novanhu vakwao. Osho ohatu dulu oku shi ninga moku va pandula omolwoilonga iwa oyo va longa.
10, 11. (a) Olyelye a pumbwa okupandulwa? (b) Yandja oshihopaenenwa osho tashi ulike nghee okupandulwa taku dulu okukwafela omunhu a ninge osho sha yuka.
10 Atusheni otwa pumbwa okupandulwa, kutya nee otwa teka omukumo ile hasho. Omukulunhuongalo umwe okwa shanga ta ti: “Tate ke na fiku a pandulile nge.” Onghee hano, eshi omumwatate oo a ka kula okwa ka kala e lidina noke udite kutya oha ningi sha shiwa. Nonande paife oku na omido 50, natango oha kala e udite nawa ngeenge vamwe tave mu pandula omolwoilonga yaye e li omukulunhuongalo. Oshimoniwa shaye oshe mu honga kutya osha fimana shi fike peni okutwa vamwe omukumo, noha kongo alushe eemhito dokupandula vamwe. Keshe umwe womufye, mwa kwatelwa ovakokolindjila, ovanamido nosho yo ovo va teka omukumo, oha kala a tunhukwa ngeenge okwa pandulwa. — Rom. 12:10.
11 Ngeenge ovakulunhuongalo tava kendabala okukwafela umwe oo a nyona, oku mu pandula omolwoilonga iwa oyo a longa monakudiwa otaku dulu oku mu kwafela a lundulule okudiladila kwaye nokuninga osho sha yuka. (Gal. 6:1) Osho osho sha li sha kwafela omumwameme wedina Miriam. Okwa ti: “Onda pita monghalo idjuu mokukalamwenyo kwange eshi ookahewa kange kopofingo va li va fiya po eongalo nopefimbo opo tuu opo tate okwa li a kwatwa komukifi wonhumba wokouluvi. Onda li nda polimana neenghono. Onda li nda ya moihole nomumati womounyuni opo ngeno vati ndi xulife po epolimano lange.” Ndele ponhele yaasho, osho oshe mu ningifa ashike a kale e udite kutya Jehova ita kala vali e mu hole nokwa li ta diladila okufiya po oshili. Omukulunhuongalo umwe okwe mu dimbulukifa oilonga yaye youdiinini yomonakudiwa noku mu shilipaleka kutya Jehova oku mu hole, naasho osha pameka ohole yaye yokuhola Jehova. Opo nee, okwa xulifa po ekwatafano laye nomumati oo ehe fi omwiitaveli ndele ta twikile okulongela Jehova.
12. Oshike tashi ka ningwa po ngeenge ohatu yelekanifa ovamwatate navamwe, hatu va kembaula ile hatu va ningifa va kale ve udite ondjo?
12 Ngeenge otwa yelekanifa omunhu wonhumba navamwe, oku mu kembaula eshi iha ningi ngaashi twa hala ile oku mu ula kutya iha ningi ngaashi ta dulu, otashi dulika a ninge po omalunduluko ndele ote shi ningi ashike oule wokafimbo. Ndele mepingafano naasho, okupandula omwiitaveli mukwetu noku mu kwafela a mone kutya ohatu longele Jehova ngaashi hatu dulu omolwohole yetu yoku mu hola, otashi ka etifa oidjemo iwa. — Lesha Ovafilippi 2:1-4.
“TU KUMAIDAFANENI”
13. Okukumaida vamwe osha kwatela mo shike? (Tala efano olo li li pehovelo loshitukulwa.)
13 Otwa pumbwa ‘okukumaidafana, unene eshi hatu mono efiku laKalunga tali ehene popepi.’ Okukumaida vamwe okwa kwatela mo oku va twa omukumo opo va dule okutwikila okulongela Kalunga. Okutwa vamwe omukumo mohole nomoilonga iwa otaku dulu okufaafanifwa nokutula omahooli pomundilo opo u kale wa tema nawa. Okukumaida vamwe osha kwatela mo okupameka nokuhekeleka ovo ve na omitima da teyauka. Ngeenge otwa pewa omhito yokukumaida omunhu a tya ngaho, otu na okupopya naye nohamu noneyavelelo. (Omayel. 12:18) Otu na okukala hatu ‘endelele okupwilikina nokuliteelela mokupopya.’ (Jak. 1:19) Ngeenge otwa pwilikine nawa komumwatate, otashi dulika tu ka mone kutya oshike she mu teya omukumo, nokungaho ohatu ka dula oku mu pa omayele oo taa dulu oku mu kwafela.
14. Ongahelipi omukulunhuongalo umwe a li a kwafela omumwatate oo a li a teka omukumo?
14 Diladila ashike kunghee omukulunhuongalo umwe omunalukeno a li a kwafela omumwatate oo a kala iha kufa vali ombinga moilonga yokuudifa oule womido donhumba. Eshi e mu pwilikina nawa eshi ta popi, okwa li e shi mona mo kutya omumwatate oo okwa li natango e na ohole yomoule yokuhola Jehova. Okwa li ha konakona noukeka oifo aishe yOshungonangelo nokwa li ha ningi eenghendabala a kale ha fiki pokwoongala pandjikilile. Ashike vamwe meongalo ova li va ninga oinima oyo ye mu udifa nai nokwa li a fula onya. Omukulunhuongalo okwa pwilikina nelitulemo nokwa kendabala okuuda ko omaliudo omumwatate oo nopehe na oku mu tokola nokwa li e mu shilipaleka kutya ye noukwaneumbo waye ove holike. Mokweendela ko kwefimbo, omumwatate oo okwe ke shi dimbulula mo kutya mboli ota efa oimoniwa ii yomonakudiwa i mu efife po okulongela Kalunga oo e hole. Omukulunhuongalo okwa li a shiva omumwatate oo va ka longe pamwe naye moukalele. Oshidjemo, omumwatate oo okwa hovela vali okukala ha kufa ombinga moukalele nokwa ka nangekwa po vali e li omukulunhuongalo.
15. Oshike hatu lihongo koshihopaenenwa shaJehova shi na sha nokutwa omukumo ovo va polimana?
15 Otashi dulika shi pule omunhu oo a teka omukumo efimbo lile opo a pepelelwe ile opo a tambule ko omayele oo twe mu pa. Otashi dulika twa pumbwa okukala hatu mu yambidida. Paulus okwa ti: “Yakuleni oingone, aveshe va taleni onheni.” (1 Tes. 5:14) Ponhele yokufya ounye okukwafela ovo ve li oingone, natu twikileni oku va ‘yakula’ noku va yambidida. Nale, Jehova okwa li a ungaunga nonheni novapiya vaye ovo va li hava kala va teka omukumo omafimbo amwe. Pashihopaenenwa, Kalunga okwa li a ungaunga nonheni naElia nokwa li a fimaneka omaliudo aye. Jehova okwa li a pa omuprofeti Elia osho a pumbwa opo a twikile noshilonga shaye. (1 Eeh. 19:1-18) Molwaashi David okwa li e livela ombedi, Jehova okwa li e mu dimina po nehalo liwa. (Eps. 51:9, 19) Kalunga okwa li yo a kwafela omushangi wEpsalme 73, oo a li hanga a efa po oku mu longela. (Eps. 73:13, 16, 17) Jehova oku na olukeno noku na onghenda, naunene tuu ngeenge twa wililwa po notwa teka omukumo. (Ex. 34:6) Onghenda yaye ‘oipe ongula keshe noitai xulu po.’ (Omaimb.kemo. 3:22, 23) Jehova okwa hala tu shikule oshihopaenenwa shaye notu ungaunge naavo va polimana neyavelelo.
NATU KUMAIDAFANENI OPO TU KALE MONDJILA OYO TAI TWALA KOMWENYO
16, 17. Otu na okukala twa tokola toko okuninga shike eshi exulilo longhalelo ei tali ehene popepi, nomolwashike?
16 Vahapu vomovanadolongo 33 000 ovo va dile mokamba yaSachsenhausen ova fya. Ndele Eendombwedi daJehova adishe 230 oda li da xupa. Otashi dulika ngeno inadi xupa ngeno kada li da twaafana omukumo nokuyambididafana.
17 Kunena, otu li ‘mondjila ei tai twala komwenyo.’ (Mat. 7:14) Mafiku ovalongeli vaJehova aveshe otava ka kala mounyuni mupe wouyuki. (2 Pet. 3:13) Onghee hano, natu kale twa tokola okukwafelafana eshi hatu ende mondjila oyo tai twala komwenyo.


text:
EHOKOLOLO 69
Okakadona kanini taka kwafele omunenenhu
MBELA ou shi shii kutya okakadona oko otaka popi shike? Otaka lombwele omukulukadi oo kombinga yomuprofeti Elisa. Otake mu hokololele yo oikumwifilonga oyo Elisa a kala ta longo kekwafo laJehova. Omukulukadi oo ka li e shii Jehova, molwaashi ka li Omuisrael. Natu ka tale kutya osha enda ngahelipi opo okakadona oko ka kale meumbo olo.
Omukulukadi oo Omuarami (Omusiria). Omushamane waye omukulunhu womatanga ovakwaita Ovaarami, nedina laye oNaeman. Eshi Ovaarami va kwata ko Israel, okakadona oko kanini oka yandjwa po komukulukadi waNaeman ka ninge omupika waye.
Ndele Naeman okwa ka kwatwa komukifi hau ifanwa oudu woshilundu. Omukifi oo owa nyika oshiponga, molwaashi ohau dulu okuufa ko eenhumba dolutu lomunhu. Nomolwaasho, okakadona oko u wete mefano olo otaka lombwele omukulukadi waNaeman taka ti: ‘Ngeno okwa li ngoo omwene wange ta i komuprofeti waJehova kuIsrael, ngeno ota ka velulwa oudu waye woshilundu.’ Lwanima, omukainhu okwa ka hepaululila omushamane waye eendjovo odo.
Naeman okwa li a tokola okuya kuIsrael, molwaashi okwa li a halelela okuveluka. Eshi a fika muIsrael, okwa ya keumbo laElisa. Elisa okwa li a tuma ko omupiya waye a ka lombwele Naeman kutya ne ke likoshe luheyali momulonga waJordan. Ndele Naeman okwa li a handuka eshi a uda ngaho, nokwa ti: ‘Hamba koshilongo shetu hako ku na omilonga diwa di dule kokule omilonga adishe domuIsrael?’ Konima eshi a mana okupopya, Naeman okwa ya nokuli.
Ndele omupiya waye umwe okwa ya kuye, ndele ta ti: ‘Omufimanekwa, ngeno Elisa okwa li e ku lombwela u ninge oshinima shidjuu, ngeno owe shi ninga. Omolwashike ito i ashike ndele to ke likosha ngaashi e ku lombwela?’ Opo nee, Naeman okwa pwilikina komupiya waye ndele ta i e ke likoshe momulonga waJordan oikando iheyali. Eshi a mana okulikosha, okwa veluka nolutu laye ola li tali monika nawa.
Osho osha li sha hafifa Naeman neenghono. Okwa shuna kuElisa ndele ta ti kuye: ‘Paife ondi shi shii kutya Kalunga kaIsrael oye aeke Kalunga kashili kombada yedu alishe. Onghee hano, alikana tambula ko oshali yange.’ Ndele Elisa okwe mu nyamukula a ti: ‘Ahowe, itandi tambula oshali.’ Elisa okwa li e shi shii nawa kutya osha puka okutambula ko oshali oyo, molwaashi Jehova oye lela a li a velula Naeman. Ndelenee omupiya waElisa, Gehasi, okwa li e lihalela oshali oyo.
Natu tale kutya Gehasi okwa ka ninga po shike. Konima eshi Naeman va ya kokule kanini, Gehasi okwe ke va landula. Eshi e va hanga, okwa lombwela Naeman a ti: ‘Elisa okwa tuma nge kwoove u pe nge dimwe domeeshali odo, opo a ka pe ovaenda vaye ovo ve uya oku mu talela po paife.’ Gehasi okwa li ta popi oipupulu, molwaashi ka li a tumwa shili. Ndele Naeman okwe mu pa eeshali dimwe, molwaashi ke shi shii kutya Gehasi okwa li ta popi oipupulu.
Eshi Gehasi a alukila keumbo, Elisa okwa hangwa nale a lombwelwa kuJehova kutya Gehasi okwa li a ka ninga shike. Onghee hano, Elisa okwa lombwela Gehasi a ti: ‘Oudu waNaeman woshilundu otau ningi po woye, molwaashi owa ninga oshinima shii.’ Ohaluka, Gehasi okwa kwatwa koudu woshilundu pefimbo opo tuu opo.
Oshike hatu lihongo moiningwanima aishe oyo? Shotete, otu na okukala hatu lombwele vamwe kombinga yaJehova ngaashi okakadona oko kanini, molwaashi otashi ke va kwafela. Oshitivali, katu na okukala ovalinenepeki ngaashi Naeman a li pehovelo, ndele otu na okukala hatu dulika kovapiya vaJehova. Oshititatu, katu na okukala hatu popi oipupulu ngaashi Gehasi. Mbela itatu ke lihonga oinima ihapu ngeenge otwa kala hatu lesha Ombibeli?
2 Eehamba 5:1-27.


text:
OSHILESHWA 22
Oilonga ilipi hai longwa koshitaimbelewa?
Oitaimbelewa, omo Ovabetel hava longo moikondo ya yoolokafana, ohai pashukile oilonga yokuudifa moshilongo shimwe ile i dulife pushimwe. Ovabetel vamwe ohava longo ve li ovatoloki, vamwe ohava pilinda oifo, vamwe ohava tula kumwe omambo, vamwe ohava longo meemhungulilo doileshomwa, vamwe ohava longo noikwamawi noikwavidio, vo vamwe ohava longo oilonga vali imwe i lili i na sha nokuyakula oilongo yomoshitukulwa shonhumba.
Okomitiye yOshitaimbelewa ohai pashukile oilonga yoshitaimbelewa. Olutuwiliki ole lineekelela oilonga yoshitaimbelewa keshe mepashukilo lOkomitiye yOshitaimbelewa oyo hai kala ya fikama po movakulunhuongalo va pyokoka lela vatatu ile ve dulife po. Okomitiye ohai shiivifile Olutuwiliki shi na sha nexumokomesho loilonga nosho yo oupyakadi keshe tashi dulika wa holoka po moilongo oyo i li koshi yoshitaimbelewa. Ouyelele wa tya ngaho ohau kwafele Olutuwiliki opo li tokole kutya oikundafanwa yoludi lilipi tai ka kundafanwa konahiya moishangomwa, pokwoongala nosho yo poyoongalele. Odula keshe ile konima yeedula mbali lwaapo, Olutuwiliki ohali tumu ovakalelipo valo hava ifanwa ovataleli voitaimbelewa va ka talele po oitaimbelewa nokupa Eekomitiye dOitaimbelewa omayele e na sha nanghee di na okuungaunga noinakuwanifwa yado. (Omayeletumbulo 11:14) Pefimbo letalelepo lomutaleli woshitaimbelewa, ohapa unganekwa okwoongala kwe likalekelwa opo omutaleli a yandje oshipopiwa tashi tu omukumo ovo ve li moshitukulwa osho tashi pashukilwa koshitaimbelewa osho ta talele po.
Oshitaimbelewa ohashi yambidida omaongalo omoshitukulwa. Ovamwatate ovanawino ovo hava longo koshitaimbelewa ohava yandje epitikilo ku totwe omaongalo mape noku nangekwe ovakulunhuongalo novayakuliongalo momaongalo. Vamwe ohava unganeke oilonga yovakokolindjila, ovatumwa nosho yo ovapashukili ovaendi ovo tava longo moshitukulwa osho shi li koshi yoshitaimbelewa shavo. Vamwe ohava unganeke oyoongalele, hava pashukile oilonga yokutunga Omalupale Ouhamba mape nokushilipaleka kutya omaongalo okwa tuminwa oileshomwa oyo a pumbwa. Oilonga aishe oyo hai longwa koshitaimbelewa ohai tu kwafele opo tu wanife po oilonga yokuudifa monghedi ya unganekwa. — 1 Ovakorinto 14:33, 40.
Eekomitiye dOitaimbelewa ohadi kwafele ngahelipi Olutuwiliki?
Oitaimbelewa ohai longo oilonga ilipi?


text:
Lüderitz – Endiki loku palula eefiye modoolopa ya Lüderitz, ole di ningila oshivilo sha Krismesa shokuyele Oshoondaha oyo twadja, omo eefiye da topolelwa omaano aKrismesa.
Endiki le dina Empowerment Centre for Vulnerable Children(ECVC) opamwe nongeleka ya Eben Ezer Baptist mo Lüderitz, ola longekida opo oshivilo shokuyele sha Krismesa shikaleko moSoondaha yadjako pongeleka ya Eben Ezer Baptist Church mo Lüderitz.
Oshivilo osha li ta shi mwenyekwa nomaimbilo kounona ovo veefiye ovo hava ongala pendiki lo ECVC. Okwa li yoo omaudifo a shambula taapopi kombinga ye dalo lOmukulili.
Touch A Heart oyo ya fikamapo movakainhu vavali nokanona, oye a yandja omaano a Krismesa keefiye odo dali da ongala. Eefiye oda havalekwa yoo oukuki, nou juica, opo va tyapule edalo lokuyele lOmukulili.
Tresia Metler nokamona Natalie Metler, oshoyo Leefa Edward ovo oilyo yo Touch A Heart, oyo ya longekidila eefiye omaano edalo lomuKulili.
Omukwatelikomesho wendiki lo ECVC Tony Mbundu, okwa fatulula kutya endiki eli ohali palula eefiye, okudihavaleka eendja luvali moshivike, etine netitano keshe. No ku longa yoo eefiye otundi Mbiibeli.
Endiki eli ohali mono omavatelo okudja komahangano a yooloka modoolopa. Odula yoneudo eefiye difike 40 oda kala nokupalulwa nokuhongwa otundimbiibeli pEndiki opo tuu opo.
Pefimbo loku yandja omaano a Krismesa, ehangano lo Namport olo hali tonatele etulilo skepa moLüderitz, nalo ola pa ovakulupe omaano ovo veli momaumbo opavali ovakulupe modoolopa ya Lüderitz.
Cecil Kamupingenge oshoyo Tiffany Martin vadja kehangano lo Namport mo Lüderitz ovali veli pyakidila oshivike shaya noku topolela ovakulupe omakumbafa. Pefimbo tava topolele ovakulupe omaano meumbo lovakulupe molukanda la Nautilus mo Lüderitz, ova tumbula kutya: “efimbo olo, loku yandja omaano, onghene otwe mu etela omaano omakumbafa okudilila kehangano na Namport.
Odoolopa ya Lüderitz ohaikala ya talala onghene ovakulupe ovapumbwa vakale vena omakumbafa awana vadule oku li amena koutala.”


text:
Omolwashike tu na ‘okukala oupafi’?
“Kamu shi shii efiku lilipi po Omwene weni te uya.” — MAT. 24:42.
OMAIMBILO: 136, 129
1. Yelifa kutya omolwashike sha fimana okukala tu shii kutya efimbo ongapi noshike tashi ningwa po? (Tala efano pehovelo loshitukulwa.)
NATU tye nee ou li poshoongalele nou wete ovili yokuhovela i li pokudenga, ou shii kutya efimbo ola fika lokukala omutumba nokuhafela omusika oyo hai hovele. Efimbo ola fika lokupwilikina komusika iwa oyo ya longekidwa kovamwatate, naunene tuu okulongekida omadiladilo nosho yo omitima detu omolwoipopiwa oyo tai shikula ko. Ndele mbela ongahelipi ngeenge vamwe itava yandje elitulemo, tava endaenda ile tava popi nookaume kavo noinava didilika kutya efimbo ola fika? Osha yela kutya inava kala oupafi va mone kutya efimbo ongapi naasho tashi ningwa po, ngaashi ngeenge omunashipundi e li komutune, omusika tai dana novanhu ove li omutumba. Oshiningwanima osho otashi tu kwafele tu kale nolupandu loshiningwanima sha fimana, osho tashi pula atushe tu kale tu shi osho tashi ke tu ningilwa monakwiiwa i li popepi. Oshiningwanima osho oshilipi po?
2. Omolwashike Jesus a lombwela ovahongwa vaye ‘va kale oupafi’?
2 Eshi Jesus a li ta popi kombinga ‘yexulilo longhalelo yoinima,’ okwa li a ladipika ovahongwa vaye ta ti: “Kaleni mwa lungama, pashukeni . . . osheshi inamu shiiva efimbo olo onaini tali uya.” Konima yaasho okwe va ladipika lwoikando ta ti: “Kaleni oupafi.” (Mat. 24:3; lesha Mark 13:32-37.) Ehokololo laMateus kombinga yoshikundafanwa osho ola holola kutya Jesus okwa kala nokuladipika ovashikuli vaye va kale oupafi eshi vali a ti: “Kaleni oupafi, osheshi kamu shi shii efiku lilipi po Omwene weni te uya. . . . kaleni mwe lilongekida, osheshi Omona wOmunhu te uya efimbo tuu olo inamu mu teelela.” Okwa ti yo vali: “Kaleni hano oupafi, osheshi inamu shiiva efiku notundi.” — Mat. 24:42-44; 25:13.
3. Omolwashike hatu yandje elitulemo kelondwelo laJesus?
3 Tu li Eendombwedi, otwa tala ko elondwelo laJesus la kwata moiti. Otu shi shii kutya otu li ‘mefimbo lexulilo’ nokaku na vali efimbo lihapu “oudjuu unene” u hovele. (Dan. 12:4; Mat. 24:21) Ohatu mono oita inyanyalifa, elihumbato lii, oukakombolilifa, edundakano lomalongelokalunga, omhumbwe yoikulya, omikifi nosho yo omakakamo edu keembinga neembinga mounyuni. Otu shi shii kutya oshilonga shikumwifi shokuudifa Ouhamba otashi longwa mounyuni aushe kovapiya vaJehova. (Mat. 24:7, 11, 12, 14; Luk. 21:11) Otwa teelela nodjuulufi oku ka mona osho euyo lOmwene tali ka tya kufye nosho yo nghee tali ka wanifa po elalakano laKalunga. — Mark. 13:26, 27.
OKUTEELELA EFIMBO LI FIKE
4. (a) Omolwashike hatu dulu okwiitavela kutya paife Jesus oku shii kutya Harmagedon ote uya naini? (b) Nonande katu shii kutya oudjuu munene otau hovele naini, oushili ulipi tu na?
4 Otu shi shii kutya omutumba woshoongalele keshe ou na efimbo lokuhovela. Ashike fye nande natu kendabale, itatu dulu okushiiva kondadalunde kutya omudo ulipi, efiku ile ovili oyo oudjuu munene tau ka hovela. Eshi Jesus a li kombada yedu okwa tile: “Efiku olo notundi oyo kaku na ou e i shii, nande ovaengeli vomeulu, ile Omona, oTate Oye aeke.” (Mat. 24:36) Ashike Kristus okwa pewa eenghono meulu a lwife ounyuni waSatana. (Eh. 19:11-16) Onghee hano oshi li mondjila okufika pexulifodiladilo kutya paife Jesus oku shii kutya Harmagedon ote uya naini. Ashike fye katu shi shii. Osha fimana okukala oupafi fiyo osheshi oudjuu munene wa hovela. Ashike Jehova ina kala ha tengeneke efimbo olo oshiningwanima osho tashi ka ningwa. Okwa nuna kondadalunde efiku olo exulilo tali uya. Ota valula efimbo olo la xupa ko opo oudjuu munene u hovele nehovelo lao “itali fyaala ko,” ile tu tye itali kala ko. (Lesha Habakuk 2:1-3.) Ongahelipi hatu dulu okukala noushili kutya osho oshoshili?
5. Yandja oshihopaenenwa osho tashi ulike kutya omaxunganeko aJehova ohaa wanifwa po alushe pefimbo.
5 Omaxunganeko aJehova okwa kala nokuwanifwa alushe pefimbo. Diladila kwaashi a li a xupifa Ovaisrael moupika waEgipti kutya okwa li e shi ninga peufwafimbo laye lokondadalunde. Shi na sha nomafiku 14 aNisan omudo 1513 K.O.P., Moses okwa popya eendjovo edi ta ti: “Ndele omido 430 eshi da pita, mefiku tuu olo, omatanga ovakwaita vOmwene a dja mo mOshilongo shaEgipti.” (Ex. 12:40-42) “Omido 430”oda hovela eshi ehangano olo Jehova a ninga naAbraham la tameka okuya moilonga mo 1943 K.O.P. (Gal. 3:17, 18) Konima yefimbo, Jehova okwa ka lombwela Abraham ta ti: “Kala u shi shii kokutya, oludalo loye otali ka kala ovanailongo medu li he fi lavo. Oko tava ka ninga ovapika nokuhepekwa omido omafele anhe.” (Gen. 15:13; Oil. 7:6) Omido “omafele anhe” dokuhepekwa oda hovela mo 1913 K.O.P. eshi Ismael a li ta shindi Isak pefimbo olo ta tovo, noda ka xula eshi Israel a dja mo moupika waEgipti mo 1513 K.O.P. (Gen. 21:8-10; Gal. 4:22-29) Osha yela kutya komesho yomafelemido anhe, Jehova okwa kala nale a tula po efimbo laye lokumangulula oshiwana shaye.
6. Omolwashike hatu dulu okukala noushili kutya Jehova otaka xupifa oshiwana shaye?
6 Josua oo a li umwe womwaavo va xupifwa moupika waEgipti, okwa li a dimbulukifa oshiwana shaIsrael ta ti: “Ndele nye mu nokushiiva nomutima weni aushe nomwenyo weni aushe nokutya, kape na nande ondjovo imwe yomeendjovo adishe diwa Omwene Kalunga keni e mu tonga ya kala inai wanifwa. Adishe de mu wanifilwa, kape na nande imwe inai wanifwa.” (Jos. 23:2, 14) Ohatu dulu okukala noushili kutya eudaneko laJehova loku tu xupifa moudjuu munene itali ka kala inali wanifwa. Ashike, ngeenge otwa hala okuxupa pehanauno longhalelo ei, otu na okukala oupafi.
OKUKALA OUPAFI OKWA FIMANA OPO TU KA XUPE
7, 8. (a) Onghandangala ilipi ya li hai danwa kovanangeli vopefimbo lonale noshike hatu lihongo mo mwaasho? (b) Yandja oshihopaenenwa shaasho sha li tashi dulu okuningwa po ngeenge ovanangeli ova kofele moilonga.
7 Ohatu dulu okulihonga oshilihongomwa shanghee sha fimana okukala oupafi moiningwanima yonale. Monale, oilando ya kula ngaashi Jerusalem, oya kala ya dingililwa komakuma male. Omakuma okwa li haa amene oshiwana kovatondi nokwa li yo e na eenhele dimwe da yeluka pombada opo va mone osho tashi linyenge momudingonoko. Ovanangeli ova li hava tulwa peenhele donhumba pombada yekuma loshilando nosho yo poivelo omutenya noufiku. Ovanangeli ovo ova li hava shiivifile oshiwana kombinga yoiponga oyo ya li tashi dulika i hange oshilando. (Jes. 62:6) Omunangeli okwa li e na okukala e li oupafi nokwa pashuka molwaashi oshilonga shaye okwa li tashi ti omwenyo ile efyo. — Hes. 33:6.
8 Omunandjokonona Josefus Omujuda okwa tile kutya, momudo 70 O.P., omatangakwaita aRoma okwa li a kwata ko Oshungo yaAntonia, oyo ya kwatakanifwa nekuma laJerusalem, molwaashi ovakeleli vopoivelo ova li va kofa. Okudja opo, Ovaroma ova li va tondokela kotembeli ndele tave i tomeke omundilo. Osho sha li oshitukulwa shaxuuninwa shoudjuu munenenene oo wa li inau hanga nande onale Jerusalem noshiwana shOvajuda.
9. Oshike osho ovanhu vahapu kunena vehe shii?
9 Oilongo ihapu kunena oi na ovakwaita ovo hava pashukile eengaba doshilongo nosho yo oinima yopauteknologi oyo hai va kwafele va mone keshe osho tashi linyenge ngaashi naanaa “ovanangeli” vonale va li hava ningi. Ohava tale osho tashi uya mo moshilongo nosho yo ovatondi ovo tashi dulika va etele ovakwashiwana oshiponga. Ashike ovanangeli ovo vokunena ohava dulu ashike okudidilika mo omatilifo oo taa di kovanhu ile komapangelo opanhu. Kave shii nokutya oshike tashi ningwa kOuhamba waKalunga womeulu unaenghono oo tau pangelwa kuKristus. Epangelo olo mafiku tali ka lwifa omapangelo aeshe kombanda yedu. (Jes. 9:6, 7; 56:10; Dan. 2:44) Mepingafano naasho, ngeenge otwa kala twa pashuka notu li oupafi pamhepo, ohatu ka kala twe lilongekidila efiku letokolo kashi nee mbudi kutya otali uya naini. — Eps. 130:6.
LUNGAMENA OSHO TASHI DULU OKU KU IMBA U KALE OUPAFI
10, 11. (a) Oshike tu na okulungamena, nomolwashike? (b) Oshike she ku itavelifa kutya Ondiaboli oya nwefa mo ovanhu ve lipwililikile omaxunganeko Ombiibeli?
10 Natu tye nee ngeno omunangeli wonhumba okwa kala oupafi oufiku aushe. Opo nee omunangeli okwa ka loloka ndele ta kwatwa keemhofi eshi e li pokudimbuka. Sha faafana, eshi hatu ehene popepi nexulilo longhalelo ei yoinima, osho ngoo tashi ende tashi ningi shidjuu kufye okukala oupafi. Kashi nyikifa tuu oluhodi ngeenge otwa dopa okukala oupafi! Natu ka kundafaneni oinima itatu i na enwefemo lii oyo ngeenge inatu lungama tai dulu oku tu ningifa tuha kale twa pashuka notu li oupafi.
11 Ondiaboli otai hekele ovanhu meemhofi dopamhepo. Diva fimbo Jesus ina fya, okwa li a londwela ovahongwa vaye lwoikando itatu kombinga ‘yomupangeli wounyuni ou.’ (Joh. 12:31; 14:30; 16:11) Jesus okwa li e shii kutya Ondiaboli otai ka kaleka ovanhu momilaulu dopamadiladilo opo vaha mone kutya omaxunganeko aKalunga omonakwiiwa oshinima sha endelela. (Sef. 1:14) Ondiaboli oya twikifa ovanhu pamadiladilo okupitila momalongelokalunga oipupulu. Oshike wa didilika meenghundafana doye navamwe? Mbela ‘eendunge [dovanhu] inadi twikifwa’ kOndiaboli shi na sha nexulilo longhalelo ei yoinima nosho yo kutya Kristus ota pangele mOuhamba waKalunga? (2 Kor. 4:3-6) Olungapi ho udu ovanhu tava ti: “Inandi hala”? Luhapu ngeenge hatu kendabala oku va yelifila shi na sha nonakwiiwa, ihava kala va hala.
12. Omolwashike tuhe na okweefa Ondiaboli i tu pukife?
12 Ino efa oikala yokuhena ko nasha yavamwe i ku teye omukumo ile i ku shololife u kale oupafi molwaashi ou shi shii ove mwene kutya efiku otali uya. Paulus okwa shangela ovamwaxe ta ti: “Nye vene omu shi shii nawanawa nokutya, efiku lOmwene otali uya,” okwa weda ko ta ti kutya otali uya “ngaashi omulunga moufiku.” (Lesha 1 Ovatessaloniki 5:1-6.) Jesus okwe tu londwela a ti: “Nanye yo osho mu kale mwe lilongekida, osheshi Omona wOmunhu ote uya motundi ei inamu i teelela.” (Luk. 12:39, 40) Mafiku Satana ota ka pukifa ovanhu vahapu va itavele kutya ope na “ombili [neameno, NW].” Ote ke va pukifa moku va itavelifa kutya oinima aishe otai ende nawa mounyuni. Ongahelipi shi na sha nafye? Efiku letokolo itali ke tu ‘hanga ngaashi omulunga’ ngeenge otwa kala twa ‘pashuka notu li ovalidiliki.’ Nomolwaasho tu na okulesha Eendjovo daKalunga efiku keshe nokudilonga kwaasho Jehova te tu lombwele.
13. Ongahelipi omhepo younyuni ya kuma ovanhu, nongahelipi hatu dulu okuhenuka enwefemo la nyika oshiponga la tya ngaho?
13 Omhepo younyuni otai eta eemhofi dopamhepo. Vahapu ove lipyakidila ashike noinima yavo yopaumwene ndele tava kala vehe shii “omhumbwe yavo yopamhepo.” (Mat. 5: 3, NW) Ova pwila ashike mokulikongela oinima yopamaliko oyo i li mounyuni omu oyo tai xwaxwameke “okahalu kombelela nokahalu komesho.” (1 Joh. 2:16) Shikwao vali, oinima yomalihafifo otai xwaxwameke ovanhu va kale ve ‘hole ouhalu mwii,’ nomayeleko okuwanifa po ouhalu wa tya ngaho otaa ningi mahapu omudo keshe. (2 Tim. 3:4) Nomolwaasho Paulus a lombwela Ovakriste a ti kutya ‘ombelela yeni inamu i yakulila okahalu,’ molwaashi osho ohashi eta eemhofi dopamhepo. — Rom. 13:11-14.
14. Elondwelo lilipi la popiwa muLukas 21:34, 35?
14 Ponhele yokutambula ko omhepo younyuni, ohatu tambula ko monghalamwenyo yetu omhepo yaKalunga oyo hai tu pe eudeko la yela li na ko nasha naasho tashi ka ningwa monakwiiwa. [1] (1 Kor. 2:12) Ashike otu shi shii nawa kutya oshipu okukwatwa keemhofi dopamhepo. Oinima yanafangwa otai dulu oku tu pofipaleka ngeenge otwa efa i tu manene po efimbo lomalipyakidilo opamhepo. (Lesha Lukas 21:34, 35.) Vamwe otashi dulika ve tu sheke molwaashi tu li oupafi, ashike osho hasho shi kala etomheno lokukofa pamhepo. (2 Pet. 3:3-7) Ponhele yaasho, natu kale hatu endafana nOvakriste vakwetu pokwoongala opo hapa kala omhepo yaKalunga.
15. Oshike sha li sha ningilwa Petrus, Jakob naJohannes, nongahelipi osho tashi dulu oku tu ningilwa?
15 Okuhawanenena kwetu otaku dulu oku tu ningifa tuha kale oupafi. Jesus okwa li e shii kutya ovanhu inava wanenena ove na eamo lokuliyandja kounghundi wombelela. Diladila kwaasho sha li sha ningwa po moufiku oo fimbo Jesus ina dipawa. Opo a kale omudiinini, Jesus okwa li e na okupula eenghono kuXe womeulu. Jesus okwa li a ladipika Petrus, Jakob naJohannes va “kale oupafi” ofimbo ye ta ilikana. Ashike kava li va didilika kutya osho sha li tashi ka ningwa po osha kwata moiti. Ponhele yokukala oupafi pamwe nOmwene wavo, ova li ve liyandja kounghundi wombelela, ndele tava kofa. Nonande Jesus okwa li a loloka, okwa kala e li oupafi ta ilikana kuXe. Ovalongwa vaye ovo a li navo osho yo va li ve na okuninga. — Mark. 14:32-41.
16. Jesus okwe tu lombwela tu ‘kale oupafi’ ngahelipi she li kolela kuLukas 21:36?
16 ‘Okukala oupafi’ pamhepo inashi hala ashike okutya okukala u na omalinyengotomheno mawa. Omafiku manini ofimbo oshiningwanima shomuGetsemane inashi ningwa, Jesus okwa li a lombwela ovahongwa vaye ovo tuu ovo va indile kuJehova. (Lesha Lukas 21: 36.) Onghee hano opo tu kale oupafi pamhepo, otu na okukala hatu ilikana alushe. — 1 Pet. 4:7.
KALA ALUSHE U LI OUPAFI
17. Ongahelipi hatu dulu oku shilipaleka kutya otwe lilongekidila osho tashi uya monakwiiwa i li popepi?
17 Molwaashi Jesus okwa ti kutya exulilo otali “uya efimbo tuu olo [inatu] mu teelela,” paife halo efimbo lokukofa pamhepo ile lokutaataa oinima yomounyuni oyo tai xumifwa komesho kuSatana ile oyo ombelela yetu ya hala. (Mat. 24:44) Kalunga naKristus ove tu lombwela okupitila mOmbiibeli osho tashi ka ningwa monakwiiwa i li popepi nosho yo nghee hatu dulu okukala oupafi. Otu na okupashukila oupamhepo wetu, ekwatafano letu naJehova nosho yo oinima yOuhamba oyo tu na okupitifa komesho. Otu na okukala hatu tale kefimbo nosho yo koiningwanima oyo tai ningwa opo tu kale twe lilongekida. (Eh. 22:20) Eemwenyo detu oda kwatelwa mo!
^ [1] (okatendo 14) Tala etukulwa 21 lembo Ouhamba waKalunga otau pangele!


text:
Vanja, Yevelela Kuenda Kala Elivulu Lia 5 Oku Talela Ohali Suku
Esquema: Elisha, Daniel, Jonah, Nehemiah, Esther. 24 sections. It has a picture book to go along with the recording.
Guión de texto
Ulandu
Kalunga! Elivulu lievala liamela lioviluvialuvia li tu lomboluila alume va kemala vo Vembimbiliya vana va kolela Suku ha va kuatisa koloneke violohali. Eci o yevelela o kasete tuvula ociluvialuvia ci kuamamo eci o yevelela ocisungo eci.
Ociluvialuvia Ca 1: Namana O Nyũla Onjo Ya Elisia
2 Olosoma 5:1-12
Elisia wa kala ulongisi unene haeye upolofeto wa Suku k'Isaleli. Elisia wa kulihile okuti Suku o tẽla oku linga ocilnga cimue. Eteke limue ulume umue wa tukuiwa Namana wa enda konjo yaye. Namana wa kala usongui wovita via va Arameu. Va Arameu va kala anyali a va Isaleli. Namana wa kala omunu umue ukuotõyi haeye wa kemala, puãi wa kala lovilundu. Eye weya k'Isaleli omo a yeva okuti Elisia o tẽla oku sakula ovilundu viaye. Puãi Elisia ka tẽlele ndaño muele oku tundila posamua ho lami. Elisia wa tuma ukuenje waye oku popia la Namana hati: "Kuende ka lisukule vo Yolondãu olonjanja epanduvali, kuenje ositu yove yu ku iya vali kuenda o yela."
Namana wa tema, kuenje wa popia hati: "Tala nda simile okuti eye muele o tunda heya kokuange, ha talama loku vilikiya Onduko ya Yehova Suku yaye loku pekuila leka liaye kepute ha mbeluisa kovilundu." Kuenje Namana wa tunda loku tema kua lua."
Ociluvialuvia Ca 2: Namana Volui
2 Olosoma 5:13-19
Akuenje va Namana vo livondela oku siapo onyeño yaye kuenda epela liaye. Vo peya oku pokola kondaka ya leluka ya Elisia. Kuenje Namana wa enda kolui Yolondãu loku liyaveka olonjanja epanduvali vo Yolondãu. Vanja! Namana wa sanjuka ca lua . Ovilundu viaye via sakuiwa muele pe.
Ociluvialuvia Ca 3: Elisia Kuenda Ekalu Liondalu
2 Olosoma 6:8-17
Koloneke viaco va Arameu (Sulia) va kala loku liyaka la va Isaleli> Suku wa lungula ukuenje waye Elisia olonjanja viosi eci va Sulia va sokiya oku liyaka la va Isaleli, kuenje Elisia wa lungula soma. Soma yo ko Sulia yu wa handeleka asualali vaye hati;" Kuendi ka kũlihisi apa Elisia a kasi, oco nume alume va ko kuata." Omele yimue ociteketeke, Elisia kumue lakuenje vaye va tundila posamua kuenje va limbuka okuti va Sulia va ñuala imbo liavo ocingonja. Ukuenje wa kaluka hati: "A cime cange we! Tu ci linga ndati?" Elisia wo kumbulula hati: "Ku ka saluke! Momo ava va kasi letu ovo valua, ava va kasi lavo va sule." Oco Elisia wa pinga ku Suku oku patulula ovaso ukuenje waye. Ukuenje wa vanja, kuenje wa mola omunda ye yuka to lotuvalu lakãlu ondalu a ñuala olonele viosi. Suku wa tuma ovina evi oku va teyuila. Eci oco ca pitila okuti Elisia ka kale lohele yomunu.
Ociluvialuvia Ca 4: Elisia Kuenda Endo Lia Vakuavita Olomeke
2 Olosoma 6:17-23; Heveru 10:30; Roma 12:19-20; Olosapo 25:21
Va Arameu va kokela ocipepi la Elisia ha vo kuata, kuenje eye wa likutilila ku Suku hati:"Hu pinga, omanu ava va kuatiwe lupeke." Vonjanja yaco muele asualali osi ka a tẽlele oku mola cimue. Elisia wa enda kokuavo kuenje wa popia hati: "Ñuami oco ndu songuili komunu vu kasi loku sanda."
Elisia wa songuila alume vosi toke ko Samaria, kombala yo Isaleli. Tuli va pitila oko, Elisia wa likutilila vali ku Suku loku popia hati: "A Yehova patulula ovaso omanu ava, oco va mõle." Noke va Sulia va limbuka okuti va kala vofeka yovanyali vavo. Soma ya va Isaleli wa yonguile oku va ipa, puãi Elisia wa popia laye hati: "Va tumbikila okulia lovava, ha va li ha va nyui, oco va ende ku cime cavo." Soma wa linga ndeci Elisia o lomboluila.
Suku ya Elisia wa velapo okuti unyali ci sule. Vondaka Yaye Suku wa tu handeleka okuti ka tu fetuluinya ovanyali vetu, momo Suku wa popia hati: "Oku yambula kuange, haime fetuluinya." Suku wa popiavo hati: "Nda unyali wove o kasi lonjala, u lisa, nda o kasi lenyona, u nyuisa."
Ociluvialuvia Ca 5: Samaria O Ñualiwa Ocingonja
2 Olosoma 6:24-7:2
Vanja! Soma y'Isaleli wa kala loku pita kocimbaka, kuenje akãyi vavali veya kokuaye. Ovo va livondela soma ha va kuatisa. Va lambukile mumue okuti va fetika oku lia omãla vavo muele. Eci ca lingiwila omo okuti asualali va Sulia veyile vali oku liyaka la va Isaleli. Ovo va ñuala ocingonja Samalyia oco ka pa pitile osimbu, va Isaleli ka va kuatele cimue coku lia. Kuenje Soma ka kũlihile eci a linga. Eye wa temele ca lua, momo Suku ka va popelele ku va Sulia. Kuenje wa sokiyile oku ipa Elisia, ukuenje wa Suku. Oco elisia wa tuma ondaka ku soma hati: "Ca popia Yehova ceci hati: 'Hẽla, owola ndoyo, kombundi ya Samaliya ku ka landisiwa osema kuenda osevata.'"
Ociluvialuvia Ce 6: Vakuãla Vakuavilundu
2 Olosoma 7:3-20
Koloneke viaco alume vakuãla va tumãla kombundi ya Samaliya. Vosi yavo va kala lovilundu. Va livangula pokati vati: "Nye tu kasilili kulo ha tu filako? Linga tu ka lieci kasualali oko kocilombo ca va Sulia." Haicovo ca pita okuti va Sulia va yeva onjuela ya lua ndolohoka via kala loku iya. Oco va sakalaile ca lua yu va sia ovina viavo viosi, kuenje va tila. Eci vakuavilundu va pitila kocilombo ca va Sulia lomue va sangako. Yu va kuata vokulia la cosi va sukila. Oco va livangula pokati omunu lukuavo, vati: "Ka tu kasi loku linga ciwa. Lilo eteke liolondaka viwa kuenje etu tu kasi loku ci likapela etu muele." Oco va tiukila lonjanga ko Samaliya, yu va sapuilako vakuaku lava ovimbaka, kuenje va ka ci sapuile konjo ya soma. Ka pa pitile osimbu haico omanu veya oku landisa okulia kombundi ya Samaliya, ndeci Suku a ci popele lupolofeto Elisia.
Ociluvialuvia Ce 7: Yona O Tila Suku
Yona 1:1-7; 2 Olosoma 13:14-20
Kovaso yolofa vie Elisia, k'Isaleli kua moleha upolofeto ukuavo onduko yaye Yona. Suku wa popia la Yona hati: "Kuende kimbo linene Niniveyi. Ka li sapuile episo lialio, momo ũvi walio wa yevala kokuange." Va Niniveyi va kala anyali va va Isaleli. Yona ka yonguile oku enda kokuavo. Oco, wa seteka oku tila. Wa sanga onaviyu ya kala loku enda kofeka yimue yocipãla. Wa feta opasasi, kuenje onaviyu ya katuka. Puãi ka pa pitile osimbu haico vokalunga mua moleha ofela yonupi. Omanu va kala vonaviyu va sakalala ca lua. Yu va popia vati: "Enjui, tu ti ocela oco tu kũlihe u wa tu nenela ũvi owu." Oco va ta ocela, kuenje ca veta Yona.
Ociluvialuvia Ce 8: Yona Kuenda Olusi Lunene
Yona 1:8-2:10
Vakuanaviyu va popia la Yona hati: "Nye wa linga?" Eye wa va lomboluila hati nda kala loku tila Ñala. Oco va popia laye vati: "Etu tu linga nye love okuti okalunga ka tu tulumuhila?" Eye wa popia lavo hati "Njeluli. Njimbi vokalunga oco okalunga ka tulumuha. Momo ame ndi ci okuti ehunguhungu lieya kokuene mekonda liange." Alume ka va kaile lonjongole yoku ipa Yona, puãi ehunguhungu lia vokiya, lia kãla, kuenje vo wimba vokalunga. Puãi Yona ka filile vokalunga. Vanja! Olusi lunene luo wina ina. Oloneke vitatu Yona wa kala lomuenyo vimo liolusi. Noke olusi lua sanjela Yona kongongo.
Ociluvialuvia Ce 9: Yona Ko Niniveyi
Yona 3:1-10
Suku wa popia la Yona onjanja yavali hati: "Kuende kimbo linene lia Niniveyi, ka va sapuile ondaka ndi ku ĩha." Oco Yona wa pokola ku Suku, kuenje wa enda ko Niniveyi. Wa lungula omanu loku popia lavo hati: "Pa kambaño akuĩ akuãla koloneke, Niniveyi li nyoleha." Soma kuenda omanu vosi va vilikiya Yehova ha va popela. Va sia olonjila viavo vĩvi. Oco Suku wa sokiya okuti ka va nyõli.
Etu vosi tu kasi nda Yona kuenda omanu va Niniveyi. Etu vosi tua lueyela Suku kuenda tua linga ovina vĩvi. Tua sesamela ekangiso lia Suku. Puãi Suku o tu sole. Eye ka yongola okuti tu enda vonjembo, ocitumalo cohali ka yi pui. Omo liaco Eye wa tuma Yesu o ku tu lungula loku tu popela ha tu tundi kũvi. Yesu wa fila omo liakandu etu. Eye wa kala veyambo oloneke vitatu, ndeci Yona a kala vimo liolusi oloneke vitatu. Kuenje Yesu wa pinduka kolofa. Cilo eye eca omuenyo ko pui ku wosi o siapo ekandu lovilinga viaye vĩvi, kuenje u kuama. Eyi Ondaka Yiwa, kuenje etu tua sesamela oku yi sapuila omanu vosi.
Ociluvialuvia Ce 10: Ester Kuenda Soma
Ester 1:1-2:18
Ester wa kala ufeko u Yundeya wo kofeka yo Isaleli. Olonjali viaye via fa, kuenje Mordekayi inanu yaye wo tata.
Kovaso yovita, Ester la Mordekayi va linga olomandekua kumue la vosi va Isaleli loku va tuala kofeka yo ko Persia. Soma yo ko Persia wa kemalele ca lua. Omanu vosi va kala laye lusumba. Eci ukãyi waye o pembula, eye wa sokiya oku u piñanya pamue oku kapapo ukuavo. Oco wa kovonga afeko vosi va posoka va kala vofeka, kuenje va moleha kovaso aye kelombe. Pokati kavo vosi, eye wa nola ester ha lingi Nasoma yokaliye. Puãi Ester ka ci lomboluile komunu okuti eye u Yundeya.
Ociluvialuvia Ce 11: Mordekai O Likala Oku Petama
Ester 3:1-4:17; 5:14; Yoano 3:16
Vociluvialuvia cilo, tu lete omunu wa tukuiwa Hamana, omunu umue wa kemala vo Persia. Eci eye a pita omanu vosi va petama loku lekisa esumbilo. Puãi Mordekayi, inanu ya Ester, wa likala oku petama kovaso a Hamana. Mordekayi wa sesamelele lika oku petamela kovaso a Suku yocili Una eye a fendela lika. Hamana wa tema. Eye wa likapela oku fetuluinya Mordekayi. Eteke limue Hamana wa popia la Soma hati: "Vuviali wove mua lisandeka epata limue. Epata liaco lia sandokaila pokati kapata akuavo volofeka viosi. Omanu vaco ovihandeleko viavo via litepa levi viomanu vakuavo vosi, kuenda ka va tava kovihandeleko via Soma; ..." Eye wa kala loku tukula va Yudeya. Hamana wa popiavo hati: "Nda ca sunguluka ku Soma, va ci sonehe okuti va va ipaye..." Hamana wa eca olombongo via Soma, kuenje Soma wa tava epingilo liaye, puãi wa likala olombongo. Ocihandeleko ca eciwa coku ipa loku tambula ovikuata viosi via va Yundeya vosi va sangiwa vusoma wa va Persia. Hamana wa kalavo locipondelo cinene oko nda a lekela ekõle Mordekayi. Mordekayi wa pinga Ester oco a ende ku soma oku ka livondelelako omanu vaye. Puãi Ester wa popia hati: "Vosi vakualomangu via Soma kuenda omanu vosi volofeka via Soma va cĩ okuti, nda ulume nda ukãyi wa iñila ku Soma vocindumba covokati osimbu ka kovongiwile, kuli ocihandeleko cimosi lika. Wosi, nda helie nda helie, o sanga oku fa..." Ester wa pinga va Yundeya vakuimbo liaco oku likandangiya oku lia loku nyua oloneke vitatu kuenda oku u likutilila ku Suku. Eye kumue lafeko vaye cimosi haico va linga. Eye wa popiavo hati: "Noke ngenda ku Soma, ndaño ocihandeleko citi, Ka ci tava oku enda. Nda fa, fa muele."
Ociluvialuvia Ce 12: Ocipito Ce Ester
Ester 5:1-7:10
Suku wa tambulula alombelo a va Yundeya. Soma wa eca ku Ester omoko yoku vangula laye. Eye (Ester) wo kovongela kocipito cimue ci likasi, kuenje wa kovongavo Hamana. Kocipito, Soma wa pula Ester hati: "A inakulu Ester, epingilo liove lie?" Ester wa kumbulula hati: "...popela omuenyo wange, olio epingilo liange. Popelavo epata liange, oyo onjongole yange. Momo tua landisiwa, ame lepata liange, ha va tu nyoli, ha va tu ipaya loku tu kundula...." Soma wa popia hati: "Helie omunu waco, kuenje o kasi pi, ukuasiata ndoyo?" Ester wa kumulula hati: "Unyali haeye omakulu hayu Hamana!" Soma wa tema ca lua eci a yeva ovisimilo vĩvi via Hamana, kuenje vo nyengela kocalẽla Hamana angiliyilile Mordekayi. Va Yundeya vosi va popeliwa.
Ester wa likapelele oku fa, ha popela omanu vaye kolofa. Puãi sokolola handi Yesu. Eye wa tu sola ca lua toke a fa ha tu popela,okuti ka tu iñila vocitumalo cohali ka yi pui cina tua sesamela omo liakandu etu. Nda tua kolela Yesu, tua sesamelavo oku liangiliyila oku U sapuila vakuetu oco va popeliwevo.
Ociluvialuvia Ce 13: Daniele Lakamba Vaye
Daniele 1:1-21
Ociluvialuvia cilo ci lekisa Daniele lakamba vaye vatatu. Ovo va kalavo va Yundeya pamue va Isaleli. Va kuatiwa lovanyali vavo loku va tuala ko Mbavulono. Soma yo vo Mbavulono wa va yonguilile oku u vumba. Omo liaco ca va kisika oku lilongisa elimi lovituwa via va Mbavulono. Puãi Ndaniele lakamba vaye va likala oku lia okulia kua tĩla kua soma. Ca lipatãla lovituwa via va Yundeya. Ovo va yonguile oku tata ovihandeleko via Suku loku U sumbila, omo liaco va pinga oku lia lika okulia kua lingiwa lamela kuenda oku nyua lika ovava. Ulume wa kala loku va tata wa kala lohele yokuti va laika oku kopa kuenda oku sangiwa loku vela. Puãi Suku wa va tata kuenda va kala luhayele kuenda olondunge okuti vosi vana va kala loku vumba soma ko Mbavulono ci sule.
Ociluvialuvia Ce 14: Daniele La Soma Yo Ko Mbavulono
Daniele 2:1-49
Nevukandesa Soma yo ko Mbavulono, wa lota onjoi. Eye wa pula olonoño la vakuakusingila ha vo lomboluila onjoi yaco. Puãi lomue pokati kavo wa tẽla oku yi lombolola. Omo liaco eye wa sokiya oku va ipaya vosi yavo. Kuenje Ndaniele kumue lakamba vaye va likutilila ku Suku, kuenje Suku wa situluila Ndaniele onjoi ya Soma. Ndaniele wa enda ku Soma kuenje wa popia laye hati: "... Puãi kilu kuli Suku ukuakusitulula alumbu, kuenje haeye wa lekisa ku Soma Nevukandesa eci ci kala koloneke viesulilo." Daniele wa lomboluila Soma okuti vonjoi yaye wa mola ovosoma osi okilu lieve, kuenda okuti eye wa molavo usoma umue unene wa nyola ovosoma aco osi. Usoma waco owo Usoma wa Suku u tumala oloneke ka vi pui. Soma wa sanjukila olondaka via Daniele. Olonoño la vakuakusingila va ihiwa epuluvi lioku kala lomuenyo, kuenje Daniele wa kapiwa kuviali vemehi lia Soma vo Mbavulono yosi.
Cosi ci pita voluali lulo ci kasi peka lia Suku Ukuonene una Ndaniele a tukula. Omo liaco etu ka tua sesamelele oku tulukila ku vakuakusingila pamue kolondotolo, puãi te ku Suku. Etu tua sesamela oku u kolela loku linga eci ca sunguluka.
Ociluvialuvia Ce 15: Esetahalo Lia Suku
Daniele 3:1-12; Etundilo 20:4,5
Soma yo ko Mbavulono wa tunga ociñumañuuma culu. Eye wa kovonga asongui vosi ha veya oku tala ociñumañuma caco. Va kaleyi ka soma va handeleka omanu va kalako hati: "Eci vu yeva ocileñi cenguena, te wa wili posi loku fendela ociñumañuma culu ca tunga Soma Nevukandesa. U wosi ka wilile posi loku ci fendela haico a imbiwa vokati kelungulungu liondalu vofolono." Akamba va Daniele Sadrake la Mesake kuenda Aved-Nego va likala oku fendela ociñumañuma. Ovo va fendela lika Suku. Ovo va kũlihile ocihandeleko ca Suku ci popia hati: "Ku ka kale lolosuku viñi te ame. Ku ka lisongele ociñumañuma pamue esetahalo lieci ci kasi kilu, pamue lieci ci kasi posi, pamue lieci ci kasi vovava vemehi liongongo; ku ka vi fendele pamue oku vi vumba;" Alume vamue va ile ku Soma loku popia hati: "...Kuli alume vamue, va Yunda, wa va tumbika ndakulu kupange wofeka ya Bavulono, Sadrake la Mesake la Aved-Nego. Alume vaco, a Soma, ka va ku sumbile, ka va vumbi olosuku viove, ndaño oku fendela ociñumañuma culu cina wa tungisa."
Ociluvialuvia Ce 16: Elungulungu Liondalu
Daniele 3:13-28; Etundilo 20:3-5
Soma wa kovonga Daniele kumue lakamba vaye. Wa popia lavo hati: "Nda ka vu fendela ociñumañuma culu haico muele wimbiwi vokati kelungulungu liondalu vofuolono. Kuenje helie Suku u popeli peka liange? Alume va kumbulula vati: "...Suku yetu una tu vumbavumba o tẽla oku tu popela kehunguhungu liondalu vofuolono; kuenje haeye o tu popela peka liove a Soma. Puãi nda hacoko, haimo ci kũlihiwe love a Soma, okuti ka tu tava oku vumba olosuku viove, ndaño oku fendela ociñumañuma culu cina ove wa tungisa."
Kuenje Sadrake, Mesake la Aved-Nego va imbiwa vehunguhungu liondalu. Kuenje Soma wa kaluka hati: "Vanji! Ota ndete puãi alume vakuala va kutuluka, va ñuala ñuala vokati kondalu kuenda va ñuayi; kuenda wakuãla waco o moleha ndomola olosuku." Eci alume vatatu va tunda vondalu ka va kakukile. Soma wa popia hati: "Suku ya Sadrake la Mesake la Aved-Nego a sivayiwe! Wa tuma ungelo waye, wa popela akuenje vaye vo kolela!...momo ka kuli osuku yikuavo yi tẽla oku popela ndoco."
Ociluvialuvia Ce 17: Daniele O Likutilila Ku Suku
Daniele 6:1-13
Daniele wa kala lunene wa lua vofeka ya Bavulono. Vamue pokati kakulu vakuavo vo kuatela onya. Puãi ka va tẽlele oku sanga ũvi umue vokuaye, momo Daniele wa pokola ku Soma. Kuenje ovanyali va Daniele va enda ku Soma loku popia hati: "... A Soma kua kapele hẽ onduko yove kocihandeleko cokuti ka ci tava oku lomba ndaño komunu pokati koloneke akuĩ atatu, te lika kokuove, u Soma, kuenje wosi ka tava a imbiwe veleva liolohosi?" Soma wa tava kondaka yaco yalume, kuenje wa eca ocihandeleko cokaliye. Daniele wa yeva ocihandeleko cokaliye ca Soma puãi lopo wa amamako loku likutilila ku Suku olonjanja vitatu veteke ndeci a lingaile osimbu. Eci ovanyali vaye vo mola yo o likutilila va enda ku Soma, kuenje va popia laye hati: "Daniele ka kasi loku pokola kocihandeko cove."
Ociluvialuvia Ce 18: Daniele Veleva Liolohosi
Daniele 6:14-24
Soma ka yonguile okuti Daniele o fila veleva liolohosi, puãi ka tẽlele oku pongolola ocihandeleko. Daniele wa imbiwa volohosi. Eteke lia kuamamo ociteketeke, Soma wa lupukila keleva liolohosi, kuenje wa vilikiya hati: "A Daniele, vukuenje wa Suku Ukuamuenyo, Suku yove, una o vumbavumba o tẽla hẽ oku ku popela kolohosi?" Kuenje Daniele wa kumbulula hati: "Suku yange wa tuma omunga yaye, wa yika ovimela violohosi." Soma wa sanjuka ca lua. Daniele wopiwa veleva liolohosi. Soma wa handeleka okuti ovanyali va Daniele va imbiwa veleva liolohosi, kuenje olohosi via teya teya akepa avo.
Etu ka tua sesamelele oku kuatela ohele eci omanu va tu linga. Tua sesamela oku kolela Suku Ukuamuenyo wa kuatisa Daniele lakamba vaye. Ndaño omanu va tu ipaya, lopo tu kuete elavoko, momo Yesu wa tunda ku Suku loku eca omuenyo ko pui ku wosi U sola loku U vumba.
Ociluvialuvia Ce 19: Nehemiya Kovaso Yosoma Yinene
Nehemiha 1:1-2:7
Nehemiya wa kala ko Bavulono kovaso yoloneke via Daniele. Nehemiya wa kalavo u Yundeya haeye wa kolelele Suku. Nehemiya wa kala ukuenje wa Soma. Eteke limue eci a kala loku eca ovinyu ku Soma, Soma wa popia laye hati: "Nye ocipala cove ca nyumalela...?" Nehemiya wa sumuila Yelusalãyi, ofeka ya vakukululu vaye ya nyoleha kuenda va Yundeya va kalako va sangiwa lovitangi. Omo liaco Nehemiya wa sapuila Soma eci ca pita la Yelusalãyi kuenda omanu vayo okuti va Yundeya. Kuenje Soma wo pula hati: "O yongola nye?" Nemiya wa likutilila ku Suku, kuenje wa popia la Soma hati: "Nda ca sunguluka ku Soma, kuenda nda ukuenje wove wa sanga ohenda kovaso ove, nda pinga okuti o ngeca si endi ko Yunda, kimbo liayambo olosekulu viange, okuti ndi li tunga vali."
Suku wa kumbulula ohutililo ya Nehemiya, kuenje Soma wa tava epingilo liaye kuenda wo wihavo ovikuata vioku tunga lolonalavayi viu kuatisako oku linga upange.
Ociluvialuvia Ca 20: Nehemiya O Kũlihisa Imbo Lia Teka Teka
Nehemiya 2:8-20
Nehemiya loloñuatisi viaye va enda ungende toke ko Yelusalãyi. Nehemiya wa yonguile tete oku kũlihisa ovimbaka ha vanji oku nyoleha kuavio. Oco eye wa ñuala ñuala imbo. Wa ci linga luteke okuti lomue o kũliha eci a kala loku linga, momo anyali a va Yundeya va yevele eci ci tiamela ku Nehemiya kuenda ovisimilo viaye. Kuenje ca va temisa. Ovo ka va yonguile umue o kuatisa va Yundeya. Eteke lia kuamamo Nehemiya wa kovonga va Yundeya yu wa popia lavo hati: "Tu endi, tu ka tungi vali ocimbaka ca Yelusalãyi oco ka tu ka yoliwe vali epembe." Eye wa va lomboluila okuti Suku wa kala laye kuendavo okuti Soma yoko Mbavulono wa tava okuti eye o linga upange. Kuenje va Yundeya va kumbulula vati: "Tu fetiki oku tunga."
Ociluvialuvia Ca 21: Oku Tunga Ovimbaka
Nehemiya 3:1-6:19
Va Yundeya va fetika oku talavaya. Vamue va fetika oku yelisa ocitumalo osimbu vakuavo va amako loku tunga ovimbaka loku sokiya olombundi. Ovanyali va va Yundeya va tema ca lua. Ovo va sima oku ipaya olonalavayi. Oco Nehemiya wa likutilila vali ku Suku, momo eye wa kũlihile okuti olondunge lunene wosi vi tunda ku Suku. Eye wa sukila Suku ho lekisa eci a linga. Kuenje wa kapa kovimbaka alume va limaleha ha va teyuila olonalavayi. Omunu eye omunu wa kuata kovimaleho ha liangiliyila uyaki. Ovanyali ka va tẽlele oku ipaya Nehemiya pamue va Yundeya vakuavo. Upange wa amamako, kuenje (voloneke 52 lika) ovimbaka via tungiwa.
Ociluvialuvia Ca 22: Esera O Tanga Ocihandeleko
Nehemiya 8:1-13:31
Kovaso yoku tungiwa kuovimbaka, va Yundeya va enda vosi ko Yelusalãyi. Esera, ocitunda ca Suku, wa va tangela Ocihandeleko ca Suku. Ca sonehiwa Vondaka ya Suku, Embimbiliya. Omanu vamue va fetika oku lila eci va yeva Ondaka ya Suku. Ovo va kũliha okuti va sinilile Suku. Eci oco ca kokela Suku uku ecelela okuti ovanyali va nyola imbo liavo. Va Yundeya va yonguile oku siapo olonjila viavo vĩvi loku kuama vali ocipango ca Suku. Nehemiya wa popia lomanu hati: "Ku ka nyumali, momo esanju lioku sanjukila Yehova olio ongusu yene."
Ove o kuete esanju? Suku eca ongusu yespilitu nda tu kũliha Suku loku pokola Kondaka Yaye, okuti Embimbiliya. Linga hu lomboluile ndomo ove o tẽlavo oku kũliha Suku ya Nehemiya. Eye eye Suku yocili.
Ociluvialuvia Ca 23: Yesu Komindikiso
Yoano 19:17-30
Kuli lika onjila yimosi yoku kũliha Suku. Suku wa tuma Omolaye, Yesu, ha tu lekisa onjila. Yesu wa kala kulo kilu lieve konyima yalima alua. Eye wa linga ovina vialua viwa ha kuatisa omanu, kuenje eye wa tu ci lekisa longangu yaye ndomo tua sesamela oku sanjuisa Suku. Puãi etu ka tua kuamele ongangu yaye, momo ka tuo kũlihile tete, ka tuo kũlihile konyima. Etu vosi tua sinila Suku. Suku o kangisa ukuakandu o likala Ondaka yaye kuenda ocipango caye. Kovaso yolofa viomunu waco, Suku u tuma vongehena, ocitumalo cohali ka yi pui, ocipãla la Suku.
Ondaka ya Suku yi tu longisa hati Eye wa tunga omunu watete oku upisa keve, kuenje eci tu fa, atimba etu a tiukila keve. Puãi ocilelembia comunu, okuti onepa yetu, ci tiukila ku Suku U wa ce ecele. Kuenje etu tu tambula ekangiso pamue onima.
Ndaño ocili okuti Yesu ka lingile cimue cĩvi kulo kilu lieve, Suku wa tava okuti omanu vavi va ponda Yesu. Ovo vo valela komindikiso yuti. Omo Yesu a sola omanu vosi, eye wa tala ohali yomanu vosi. Cilo, nda tu likekemba, Suku o laika oku ecela akandu etu okuti tu tẽla oku U kũliha kuenda oku U pokola. Momo kuava va kuama ocili Yesu ka kuli ekangiso eci va fa. Ovo veya vo sola loku u vumba oloneke ka vi pui.
Ociluvialuvia Ca 24: Yesu O Lekisa Onjila Yomuenyo Ko Pui
Mateo 7:13-14; Yoano 14:6; Roma 3:10-23
Vociluvialuvia cilo ove o tẽla oku mola olonjila vivali.
Eci omanu va kasi loku amamako loku sinila Suku, ovo va kasi loku endela vonjila ya sanjavala, muna Satana a linga ñala yũvi wosi. Onjila yaco ya loña kocitumalo cekangiso ka li pui. Omunu wosi wa citiwila voluali lulo iñila vonjila yaco eyi ya sanjavala. Eci ca lingavo ocili kokuove lo kokuange. Momo Ondaka ya Suku yiti: "Ka kuli ukuesunga ndaño umuamue. Ka kuli u o limbuka. Ka kuli u o sanda Suku. Vosi va pambuka ... Ka kuli u o linga eci ciwa, ndaño umuamue." Ca sonehiwavo cokuti: "...vosi va linga akandu, kuenje va lipumbisa ulamba wa Suku."
Omo omanu vosi vakuakandu, vosi va sesamela ekangiso lia Suku. Puãi Suku wa tuma Omõlaye Yesu Kilistu oku tu talelako ohali. Puãi kovaso yaco, Suku wa pindula Yesu Kilistu kolofa, kuenje cilo yu lomuenyo loku tu lekisa vali onjila yenda ku Suku.
Yesu wa popia hati: "Ame ndinjila, haime ndicili, haime ndimuenyo. Lomue iya ku isia, te lame." Vosi va kuama onjila ya Yesu ka va iñila vocitumalo cohali ka yi pui. Etu tua sesamela oku kuama onjila ya Yesu. Eyi onjila yimue ya tĩla haiyo ya sukatela. Kuenje omo liũvi u sangiwa voluali lulo omanu va laika oku tala ohali kulo kilu lieve. Puãi Yesu o kasi olotembo viosi la vana vo kuama loku va ĩha ongusu. Kuava va kuãyi Yesu Kilistu kuli elavoko momo onjila ya Yesu yi tu tuala kovailu. Kovailu kakuli ohali, puãi kuli esanju lombembua ka yi pui. Ava vosi va enda kovailu va ka vumba kuenda oku sola Suku loku kala kocipala caye oloneke ka vi pui. Puãi Satana la vosi vana va kuama olonjila viaye va ka enda vongehena, okuti ocitumalo cohali yenda ño hu ka yi pui.
Nda ove o yongola oku siapo olonjila via Satana loku endela vonjila ya Yesu yi tu tuala ku Suku, te o likutilila ndoco:
A Tate a Suku Kovailu, Ame ndukuakandu. Toke cilo ame nda kuama Satana, kuenje nda songuilua lolonjongole viange muele, lovisimilo kuenda ovituwa vĩvi. Ngecele, ndinge ohenda. Nda pandula a Yesu omo wa fila komindikiso loku tala ohali omo liakandu ange. Nda pandula, momo osonde yove ya njelisa kakandu osi. A Yesu Kilistu, hu tambula cilo nda Ñala yange kuenda Ndonjovoli yange. Nda pandula, momo le Espilitu liove li Kola o kasi loku nyiha ongusu yoku linga omõla a Suku kuenda oku pokola Kondaka yove. Eci ndi ci pinga Vonduko ya Yesu Kilistu. Amen.