text:
Ehokololo 103: Jesus te lihololele ovahongwa vaye fimbo va li monduda ya patwa
ESHI Petrus naJohannes va dja po pombila yaJesus, ova li va fiya po Maria oye aeke. Opo nee, Maria okwa li a hovela okulila, molwaashi okwa li a nyika oufiye. Lwanima, okwa ka vandamena mombila ngaashi tu shi wete mefano olo li li mehokololo 102. Okwa li a mona mo ovaengeli vavali. Ovaengeli ovo ova li ve mu pula tava ti: ‘Oto kwena shike?’
Maria okwe va nyamukula a ti: ‘Ova kufa mo Omwene wange, ndele nghi shii kutya ove mu twala peni.’ Opo nee, Maria okwa li a punguluka nokwa mona omulumenhu wonhumba. Omulumenhu oo okwa pula Maria a ti: ‘Oto kongo lyelye?’
Maria okwa li ta diladila kutya omulumenhu oo omukeleli wepya noshi na oupu oye a kufa mo oshimhu shaJesus. Onghee hano, Maria okwa ti kuye: ‘Ngeenge oove we mu kufa mo, lombwele nge kutya owe mu twala peni.’ Ashike paulelalela omulumenhu oo a li ta popi naye oJesus. Maria ka li ta dulu oku mu dimbuluka, molwaashi Jesus okwa li molupe limwe li lili. Ndele eshi a ifana Maria kedina, Maria okwa li a dimbuluka kutya mboli omulumenhu oo oJesus. Maria okwa lotoka, ndele ta ka lombwela ovahongwa ta ti: ‘Onda mona Omwene.’
Lwanima mefiku olo tuu olo, ovahongwa vavali fimbo va li tava i komukunda wedina Emaus, omulumenhu wonhumba okwe uya puvo nokwa enda pamwe navo. Ovahongwa ovo ova li va nyika oluhodi neenghono, molwaashi Jesus okwa dipawa. Ndele fimbo ve li mondjila, omulumenhu oo okwa li te va yelifile oinima ihapu okudja mOmbibeli, naasho osha li she va udifa nawa. Hauxuuninwa, fimbo va li va kanghama po manga opo va lye, ovahongwa ovo ova li va dimbuluka kutya mboli omulumenhu oo oJesus. Ndele ohaluka, Jesus okwa kana po puvo, novahongwa ovo ova li va shuna divadiva kuJerusalem va ka lombwele Ovayapostoli shi na sha naJesus.
Diva konima yaasho, Jesus okwe ke lihololela yo Petrus. Ovahongwa vakwao ova li va hafa eshi ve shi uda. Opo nee, eshi ovahongwa venya vavali va fika muJerusalem, ova ka hepaululila ovayapostoli osho va li va mona. Ova li ve va lombwela nghee Jesus a li e ve lihololela yo ofimbo ve li mondjila. Ndele mbela ou shi shii kutya oshike sha li sha ningwa po fimbo va li tava hepaululile ovayapostoli shi na sha naasho?
Tala mefano olo nghee Jesus a li e lihololela ovahongwa vaye fimbo va li monduda ve lipatela mo! Osho kasha li tuu sha hafifa ovahongwa vaye! Doshili, olo ola li lela efiku litunhula kuvo. Mbela osho osha li oshikando oshitingapi Jesus te li hololele ovashikuli vaye? Mbela owa valula oikando itano?
Pomhito oyo eshi Jesus a li e lihololela ovahongwa vaye, omuyapostoli Tomas ka li po. Eshi a aluka, ovahongwa ova li ve mu lombwela tava ti: ‘Otwa mona Omwene.’ Ashike Tomas okwa ti kutya ite shi itavele fimbo ina mona Jesus yemwene. Konima yomafiku ahetatu, ovahongwa ova li natango va ongala monduda ya patwa, ndele pomhito oyo Tomas naye opo a li. Ohaluka, Jesus okwe va holokela monduda omo va li. Okudja opo, Tomas okwa li a itavela kutya osho a li a lombwelwa oshoshili.
Johannes 20:11-29; Lukas 24:13-43.
Omapulo
- Maria okwa li a lombwela omulumenhu wonhumba oo a li ta diladila kutya omukeleli wepya a ti ngahelipi, ndele okwe ke shi mona mo ngahelipi kutya omulumenhu oo oJesus shili?
- Oshike sha li sha ningwa po fimbo ovahongwa vavali va li mondjila tava i komukunda wedina Emaus?
- Oshinima shikumwifi shilipi sha li sha ningwa po fimbo ovahongwa ovo vavali va li tava hepaululile ovayapostoli kutya ova mona Jesus?
- Jesus okwa li e lihololela ovashikuli vaye lwoikando ingapi?
- Tomas okwa ti ngahelipi eshi a li a lombwelwa kovahongwa vakwao kutya ova mona Jesus, ndele oshike sha ka ningwa po lwanima mefiku etihetatu?
Omapulo a wedwa po
- Lesha Johannes 20:11-29.
Eshi Jesus a popya eendjovo odo di li muJohannes 20:23, mbela okwa li a hala okutya ovanhu ova pewa oufemba wokudima po omatimba avamwe? Shi yelifa. (Eps. 49:3, 8; Jes. 55:7; 1 Tim. 2:5, 6; 1 Joh. 2:1, 2)
- Lesha Lukas 24:13-43.
Ongahelipi hatu dulu okulongekida omitima detu di kale hadi tambula ko noupu eeshili dOmbibeli? (Luk. 24:32, 33; Esra 7:10; Mat. 5:3; Oil. 16:14; Heb. 5:11-14)


c: text/html

text:
Ehipululo 69: Omukainthu Ukuatesako Omutumini
OVE utyii oityi omukainthu ou ekahi nokupopia? Ukahi nokutolela omukai ou, kombinga ya Eliseu omuuli wa Yehova. No kombinga yovipuka vihuvisa Eliseu alinga nekuateso lia Yehova. Omukai ou kei natyike kombinga ya Yehova, mokonda hamu Isilayeli ko. Mahi, tutalei oñgeni omukainthu ou eya meumbo liomukai ou.
Omukai ou owo kotyilongo tyo Siria. Omulume wae o Naamã, onkhalamutue yomafualali o Siria. Omafualali o Siria, akuata omukainthu ou omu Isilayeli, avemueta komukai wa Naamã opo alinge omuundapi wae.
unyona olutu luomunthu, nominwe uvitokesako. Ngotyo, omukainthu ou ukahi nokupopila omukai wa Naamã okuti: ‘Ame nahandele ñgeno omuhona wange wenda komuuli wa Yehova ko Isilayeli. Opo ekemuhakule otyilundu tyae.’ Iya avetyitolela Naamã.
Naamã ankho wahanda unene okuhakulwa. Moluotyo, atokola okuenda ko Isilayeli. Etyi ehika ko Isilayeli, aende kondyuo ya Eliseu. Eliseu watuma omuundapi wae apopile Naamã okuti, kelikohe Menyana lio Jordau ovikando epanduvali. Otyo tyanumanesa unene Naamã, iya ati: ‘Omanyana o kotyilongo tyetu omawa vali tyipona kese enyana mo Isilayeli. Etyi amana okupopia onondaka ombo aende.
Mahi, omuundapi umue apopila Naamã okuti: ‘Tatekulu, inkha Eliseu ekutumine okulinga otyipuka tyimue tyepuiya, ñgeno wetyilinga. Omokonda yatyi kukelikohela vala ngetyi Eliseu apopia?’ Naamã etavela komuundapi wae, aende okukanyingila onthuitwi mo Jordau ovikando epanduvali. Etyi atundamo ohitu yae aiho ikahi nawa, waveluka.
Naamã ahambukwa unene. Akondoka ku Eliseu, emupopila okuti: ‘Pahe ndyityii nawa okuti Huku yova Isilayeli, oe vala Huku yotyotyili ouye auho. Moluotyo, mbambavo tambula otyiawa etyi nekuetela.’ Mahi, Eliseu akumbulula okuti: ‘Au, ame himatambula.’ Eliseu ankho utyii okuti tyapenga okutambula ofeto, mokonda o Yehova wavelula Naamã. Mahi, Geazi omuundapi wa Eliseu, ankho uhanda ovipuka ovio.
Moluotyo etyi Naamã apita, Geazi wahatekela monyima yae, ati: Eliseu wanthuma umuavele oviawa vimue, pala ovaenda vae veya okumutalelapo.’ Otyo ankho ounkhembi. Mahi, Naamã ankho ketyii okuti ounkhembi. Iya emuavela.
Etyi Geazi akondoka keumbo, Eliseu ankho utyiiale etyi akalingile. Mokonda ankho Yehova wemutolelatyo. Moluotyo Eliseu apopila Geazi okuti: ‘Mokonda yotyipuka otyo otyivi walinga, pahe mokala notyilundu tya Naamã.’ Iya liwa liwa akala notyilundu.
Oityi tupondola okulilongesila kuotyo atyiho? Tete, tyitulongesa okuti tuna yokulinga ngomukainthu oo, okupopila ovanthu kombinga ya Yehova. Mokonda otyo tyipondola okukuatesako ovanthu. Vali, katupondola okukala nomalityindailo nga Naamã potete. Mahi, tuna yokutavela kovaumbili va Huku. Tatu, katupondola okukemba ngetyi tyalingile Geazi. Okutanga Ombimbiliya katyitulongesa ovipuka ovinyingi?
2 Reis 5:1-27.
Omapulo
- Polutalatu apa, oityi omukainthu ou ekahi nokutolela omukai ou?
- Olie omukai ou polutalatu apa? Iya oityi omukainthu ou ekahi nokulinga meumbo limukai ou?
- Oityi Eliseu atuma omuundapi wae opo akatolele Naamã? Iya omokonda yatyi Naamã anumanena?
- Oityi tyapitapo etyi Naamã etavela komuumbili wae?
- Omokonda yatyi Eliseu ehetavelele otyiawa tya Naamã? Mahi oityi Geazi alinga?
- Oityi tyapita na Geazi? Iya oityi tupondola okulilongesilako?
Omapulo omakuavo
- Tanga 2 Reis 5:1-27.
Oñgeni ongeleka yomukainthu ou omu Isilayeli ipondola okuavela ondundo ovakuendye novahikuena hono? (2 Reis 5:3; Sal. 8:2; 148:12, 13)
Omokonda yatyi tuesukisa okupaka momutima ongeleka ya Naamã, putyina tupewa elondolo Liombimbiliya? (2 Reis 5:15; Heb. 12:5, 6; Tia. 4:6)
Elongeso patyi tupondola okupola kongeleka ya Eliseu no ya Geazi? (2 Reis 5:9, 10, 14-16, 20; Mat. 10:8; Atos 5:1-5; 2 Cor. 2:17)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Ehipululo 108: Metapalo Lioko Damasku
UTYII olie omulume ou walangala pohi? O Saulu. Hinangela okuti Saulu oe ankho wali nokuyunga ovikutu vio valume vana vatyopa Estevau no mamanya. Tala otyitei otyo. Oityi tyikahi nokupitapo?
Konyima yokuleka Estevau, Saulu wahimbika okuyeva ovalongwa va Yesu pala okuveipaa. Ankho wenda eumbo neumbo otyo evekokamo no kuvetuala mokaleya. Ovalongwa ovanyingi vatilila komapundaumbo omakuavo iya oko avahimbika okuivisa “onondaka onongwa Mbouhamba wa Huku.” Mahi Saulu waya komapundaumbo omakuavo, okukaovola ovalongwa va Yesu. Pahe ankho ukahi nokuenda noko Damasku. Anthi, mondyila muapita otyipuka tyihuvisa.
Liwa liwa, kuatunda otyitei tyimue keulu tyaliaimina Saulu. Saulu atokela pohi, ngetyi uluete polutalatu apa. Iya ondaka imue aipopi okuti: ‘Saulu, Saulu. Omokonda yatyi ukahi nokundandaulila?’ Ovalume ankho vekahi na Saulu veete otyitei, no kuiivite ondaka, mahi etyi ankho tyipopiwa kavetyinoñgonokele.
Saulu apulu okuti: ‘Ovelie, Tatekulu?’
Ondaka aikumbulula okuti: ‘Ame Yesu, una ukahi nokuyeva.’ Yesu wapopia ngotyo mokonda tyina Saulu ayeva ovalanduli va Yesu, ongatyina ekahi nokuyeva Yesu.
Saulu pahe apulu okuti: ‘Oityi ndyina yokulinga Tatekulu?’
Yesu apopi okuti: ‘Katuka enda ko Damasku. Oko, mokatolelwa oityi una yokulinga.’ Etyi Saulu akatuka waikula omaiho, mahi ehetyivili okutala. Walinga omumphoki. Moluotyo, ovalume ankho vekahi nae vemukuata mokuoko iya avemuhindikila alo ko Damasku.
Pahe Yesu atolela umue povalongwa vae okuti: ‘Katuka, Anania. Enda ketapalo litiwa Okulio. Tyina wamehiki meumbo lia Judas, pula omulume umue utiwa o Saulu. Ame nemuholovona opo akale omuumbili wange wakolela.’
Anania etavela. Etyi avasa Saulu, emupake omaoko ae iya apopi okuti: ‘Tatekulu wanthuma opo omaiho ove apatuluke, iya ukale weyula ospilitu sandu.’ Iya momaiho a Saulu amutoko otyipuka tyimue tyilinga ngoti omapeta, iya omaiho aapatuluka ahimbika okutala.
Saulu waundapesua monkhalelo imue yakolela pala okupopila ondaka ya Huku ovanthu vovilongo ovinyingi. Akala o apostolu Paulu. Matulilongesa unene kombinga yae. Mahi tete, tutalei etyi Huku atuma Petulu okulinga.
Atos 8:1-4; 9:1-20; 22:6-16; 26:8-20.
Omapulo
- Oityi Saulu alinga konyima yononkhia mba Estevau?
- Puetyi Saulu ankho ekahi nokuenda ko Damasku, otyipuka patyi tyihuvisa tyapitapo?
- Yesu watolela Saulu alinge tyi?
- Yesu atumu Anania akalinge tyi? Iya oñgeni Saulu etyivila okutala?
- Saulu weya okupewa enyina patyi? Iya oñgeni aundapeswa?
Omapulo omakuavo
- Tanga Atos 8:1-4.
Ewaneno liova Kristau liapitile movitateka ovinene. Oñgeni otyo tyakuatesako okuyandyanesa onondaka onongwa kombinga yekolelo liova Kristau? Iya otyipuka patyi tyelifwa notyo, tyikahi nokupita mononthiki mbetu? (Atos 8:4; Isa. 54:17)
- Tanga Atos 9:1-20.
Ovilinga patyi Yesu aavelele Saulu? (Atos 9:15; 13:5; 26:1; 27:24; Rom. 11:13)
- Tanga Atos 22:6-16.
Oñgeni tupondola okukala nga Anania? Iya otyo tyakolela unene omokonda yatyi? (Atos 22:12; 1 Tim. 3:7; 1 Ped. 1:14-16; 2:12)
- Tanga Atos 26:8-20.
Saulu wapilululile onkhalelo yae yomuenyo akala Omukristau. Oñgeni otyo tyiaavela ondundo vana vokuna ovakai novalume veheva Kristau hono? (Atos 26:11; 1 Tim. 1:14-16; 2 Tim. 4:2; 1 Ped. 3:1-3)


text:
OCIPAMA CEKŨI LAMOSI
Momo Lie Suku a Kasi Oku Ecelela Ohali?
Anga Suku eye wa siata oku nena ohali voluali?
Usuanji upi wa pita vocumbo ce Edene?
Suku oka mãlako ndati ohali yomanu?
KOFEKA yimue kua pita uyaki, kuenje kua pondiwa olohuluwa vialua viomanu. Omanu vaco vana okuti ka va kaile asualãli, ndeci akãi lomãla. Omanu vaco vosi va kendiwa veyambo limosi linene. Keyambo liaco va ñualisileko olondimbukiso. Kondimbukiso londimbukiso va soneheleko hati: “Momo lie?” Eci oco omanu va siata oku lipula eci uyaki, ocisalu, oku vela ale ungangala u ponda vangandiavo, u nyõla olonjo viavo kuenda eci u va kokela ovitangi vikuavo. Ovo va yongola oku kũlĩha esunga lieci olohali viaco via va vetela.
2 Momo lie Suku a kasi oku ecelela ohali? Yehova Suku ukuonenewosi, ukuacisola, ukuoloño, haeye ukuesunga. Oco hẽ, momo lie voluali mueyukila onya leci ka ca sungulukile? Wa lipulile ale kovina via soka ndevi?
3 Ca sunguluka hẽ oku pula esunga lieci Suku a kasi oku ecelela ohali? Vamue va kala lohele yoku linga epulilo liaco. Momo va sima okuti, nda va linga epulilo liaco, ci lekisa okuti ekolelo liavo litito, ale ci lekisa etombo ku Suku. Pole, nda wa tanga Embimbiliya oka limbuka okuti omanu va sumbile Suku kosimbu, va lingilevo apulilo a soka nda-a. Ndeci uprofeto Havakuki wa pulile Yehova hati: “O ndekisila nye evĩho? O mbanjisila nye ahuku? Momo ndete okunyõla lokupunda. Ema lia wenguka. Okuyaka kua katuka.”—Havakuki 1:3.
4 Anga Yehova wa kelohaila uprofeto Havakuki omo a linga apulilo aco? Sio, ko kelohailele. Handi wo tuma oku soneha apulilo aco Vembimbiliya. Suku wo kuatisavo oku kuata vali elomboloko kuenda wa pamisa ekolelo liaye. Yehova o yongolavo oku ku kuatisa konepa eyi. Ivaluka okuti Embimbiliya li popia hati, C“[Suku] o vu lava.” (1 Petulu 5:7) Suku o nyale vali enene ungangala kuenda ohali yosi ya siata oku iyililako okuti etu tumanu ci sule. (Isaya 55:8, 9) Oco hẽ nye voluali mueyukila ohali yakahandangala?
NYE KU KASILILI OHALI YALUA?
5 Omanu vakuatavo amue va siata oku enda kasongui kuenda kalongisi vatavo avo oku pula esunga lieci ku kasilili ohali yalua. Olonjanja vialua asongui vaco va tambulula hati, Suku eye wa panga okuti ku kala ohali. Vamue va tambulula hati, Suku wa sokiya ale tunde osimbu ndomo ovina viosi vi lingiwa ndaño muẽle ovina vĩvi. Vakuavo va popia hati, olonjila via Suku ka vi kũlãhaisua. Ale va popia hati, Suku ambata omuenyo womanu lomãla oco a kale lavo kilu. Pole, ndomo wa lilongisa ale, Yehova Suku lalimue eteke a kokele eci cĩvi. Embimbiliya li popia hati: “Ci kale kupãla la Tõlo oku limba kakandu [ale koku linga eci ka ca sungulukile].”—Yovi 34:10.
6 Wa kũlĩha esunga lieci omanu va siatela oku kapa ekandu Suku loku sima okuti eye o kasi oku koka ohali voluali? Olonjanja vialua, va ci lingila omo okuti ovo va sima hati Suku Ukuonenewosi, eye o kasi oku viala oluali lulo. Ovo ka va kũlĩhĩle ocili ci sangiwa Vembimbiliya catiamẽla kondaka eyi. Ove wa lilongisa ocili caco Vocipama catatu celivulu lilo. U o kasi oku viala oluali lulo Satana Eliapu.
7 Embimbiliya li popia hati: ‘Oluali luosi lu kasi povaka eliapu.’ (1 Yoano 5:19) Eci o sokolola ondaka eyi, ku limbuka okuti eci ocili? Oluali lulo lua siata oku molẽhisa ovituwa vimue vi lekisa okuti kuli umue ukuevĩho o kasi “oku kemba oluali luosi.” (Esituluilo 12:9) Satana ukuanya, ohembi, haeye ongangala. Eli olio esunga lieci oluali lu kasi oku vialiwa laye lueyukila onya, uhembi lungangala. Oco ku kasilili ndeti ohali yalua.
8 Esunga liavali lieci ku kasilili ohali, lia lomboluiwa Vocipama catatu celivulu lilo. Esunga liaco lieli okuti tunde eci Adama la Heva va linga ekandu, omanu vosi va linga vakuakandu. Omanu vakuakandu va sole calua oku liyakela oku viala. Kuenje ci nena uyaki kuenda ohali pokati komanu. (Ukundi 4:1; 8:9) Ocina catatu ca siata oku nena ohali pokati komanu, cina ca tukuiwa Vembimbiliya hati, “ciya ño, ci veta ño.” (Ukundi 9:11) Omo okuti Yehova hayeko o kasi oku viala oluali oco a lu teyuile, omanu pamue va tala ohali omo va kala pocitumãlo cimue ka ca sungulukile kowola yimue ka ya sungulukile.
9 Ci tu lembeleka calua oku kũlĩha okuti Suku hayeko wa siata oku nena ohali. Eye hayeko wa siata oku nena uyaki, ungangala, ũvi kuenda ovilemawe via siata oku kokela omanu ohali. Pole, lopo tu sukila oku kũlĩha esunga lieci Yehova a kasi oku ecelela ohali. Omo okuti eye Ukuonenewosi, okuete unene woku tutuiya ũvi waco. Nye hẽ ka ci lingila? Suku ukuacisola. Omo liaco, o kuete esunga lieci a kasi oku ci lingila.—1 Yoano 4:8.
KUA LINGIWA USUANJI
10 Oco tu sange esunga lieci Suku a kasi oku ecelela ohali, tu sukila oku sokolola konyima oku kua fetikila ohali. Eci Satana a yonja Adama la Heva oco va lueyele Yehova, eye wa linga usuanji. Satana ka kapele vatatahãi unene wa Yehova. Momo eye wa kũlĩha okuti unene wa Yehova ka u sokisiwa. Pole, wa kapa vatatahãi omoko ya Yehova yoku viala, poku lundila Suku okuti ohembi, kuenda o kasi oku limbika cimue ciwa komanu. Satana wa kala loku lekisa okuti Yehova ombiali yĩvi. (Efetikilo 3:2-5) Satana wa sosuiya omanu okuti ovo va kala vali ciwa nda ka va vialiwile la Suku. Eci ca kala elaviso komoko ya Yehova yoku viala.
11 Adama la Heva va lekisa esino ku Yehova. Ca kala ndu okuti ovo va popia hati: “Ka tu sukila vali oku vialiwa la Yehova. Etu muẽle tu li nõlela eci ciwa leci cĩvi.” Oco hẽ, Yehova nda wa tetulula ndati ocitangi caco? Eye nda wa lekisa ndati kovilulikilo viaye vi kuete olondunge okuti eci ovisuanji via linga cĩvi? Kuenda nda wa lekisavo ndati okuti oku viala kuaye oko kuwa? Umue pamue o popia okuti Suku nda wa nyõlele ovisuanji vonjanja yaco. Kuenje nda wa sovuile omanu vakuavo. Pole, Yehova ocipango caye ca kala okuti oluali lu yuka locitumbulukila ca Adama la Heva. Kuenda wa yonguilevo okuti va kala lelau kulo kilu lieve. (Efetikilo 1:28) Yehova otembo yosi o tẽlisa ocipango caye. (Isaya 55:10, 11) Oku nyõla ovisuanji vonjanja yaco, nda ka ca ecele etambululo katatahãi a votuiwa atiamẽla komoko ya Yehova yoku viala.
12 Konomuisa ocindekaise cimue. Sokolola okuti ulongisi umue o kasi oku lekisa kolondonge viaye ndomo a tetulula ocitangi cimue catĩla. Pole, ondonge yimue ya nyanga haiyo ya huka, yi popia okuti onjila ulongisi a kasi oku kuama hayoko. Ondonge yaco yeca ocisimĩlo cokuti ulongisi ka tẽla oku tetulula ocitangi caco. Kuenje ondonge ya huka yi tamalãla loku popia okuti ya kũlĩha onjila yiwa yoku tetulula ocitangi caco. Vamue pokati kolondonge, va fetika oku sima okuti kamba liavo o kasi oku popia ocili. Kuenje va fetikavo oku huka. Oco hẽ, ulongisi nda wa tetulula ndati ekatanga liaco? Nda okuti eye wa va tundisilile posamua, olondonge vikuavo nda via sima nye? Nda ka via simĩle hẽ okuti kamba liavo la vana va likongela kokuaye va kuete esunga? Olondonge viosi nda ka via sumbilile vali ulongisi. Nda via sima okuti ulongisi o kuete ohele yokuti ondonge yaco yika lekisa oku lueya kuaye. Nda ca sunguluka vali nda ulongisi wa ecelela okuti cimbuahuku o lekisa kolondonge vikuavo ndomo eye a tetulula ocitangi caco.
13 Yehova wa lingavo cimue ca soka ndeci ulongisi a linga ndeti. Ivaluka okuti vocumbo Cedene ka mua kaile lika ovisuanji. Olohuluwa viovangelo via mõlavo eci ca pitamo. (Yovi 38:7; Daniele 7:10) Onjila Yehova nda a kuama yoku tetulula usuanji wa lingiwa, nda yeya oku kuatisa ovangelo kuenda omanu. Oco hẽ, nye Yehova a linga? Eye wa ecelela okuti Satana o lekisa ndomo eye a viala omanu. Suku wa ecelela okuti omanu va liviala ovo muẽle lekuatiso lia Satana.
14 Ulongisi wo vocindekaise ca lekisiwa konano, wa kũlĩhĩle okuti ndonge una wa huka kumosi la vana va likongela kokuaye ka va kuatele esunga. Pole, wa va ĩha epuluvi lioku lekisa nda onjila yavo yoku tetulula ocitangi caco yika kuatisa olondonge viosi. Olondonge vina okuti vakuacili, eci via mola okuti olondonge vina via huka ka via ci tẽlele, vieya oku limbuka okuti ulongisi eye lika o tẽla oku va songuila ciwa. Noke, ceya oku va lomboloka ciwa esunga lieci ulongisi ka tundisilile ovimbuahuku posamua. Cimuamue haico Yehova a linga. Eye wa kũlĩhĩle okuti ovangelo lomanu vosi vakuesunga, vaka kuatisiwa poku mola okuti Satana lava va likongela kokuaye ka va tẽlele oku nena ekalo liwa. Kuenda vaka limbukavo okuti omanu ka va tẽla oku liviala ovo muẽle. Ovo veya oku limbuka okuti eci Yeremiya a popele ocili muẽle, poku popia hati: “A Yehova, ndi ci okuti okuenda kuomunu ka ku kasi povaka aye muẽle. Omunu enda ka tẽla eye muẽle oku suñamisa okuenda kuaye.”—Yeremiya 10:23.
MOMO LIE OHALI YI KASILILI OTEMBO YALUA?
15 Oco hẽ, nye Yehova a kasi oku ecelelela ohali otembo yakahandangala? Kuenda momo lie Suku ka tatekela okuti ovina vĩvi ka viya kokuetu? Tu konomuisi ovina vivali ulongisi wo vocindekaise ca tukuiwa konano ka lingile. Catete, eye ka tatekele ondonge ya huka oku lekisa esunga liaye. Cavali, ulongisi ka kuatisile ondonge ya huka oku lekisa esunga liaye. Cimuamue haico Yehova a linga. Kulivo ovina vivali eye ka lingile. Catete, eye ka tatekele Satana lava va likongela kokuaye oku lekisa nda alundi avo ocili ale esanda. Ca sukilile oku eca otembo yi tẽla yoku lekisa uvangi waco. Vokuenda kuanyamo, omanu va seteka ovoviali alua, kuenda va kasi oku amamako kovoloño añi añi. Pole, ungangala, uhukũi, kuenda uyaki vi kasi oku livokiya. Ovoviali omanu cilo a limbukiwa okuti ka a tẽla oku nena ombembua lesunga.
16 Cavali, Yehova ka kuatisile Satana oku viala oluali lulo. Nda Suku wa tatekele ungangala, nda ka kaile hẽ oku kuatisa ovisuanji? Nda eye wa ci lingile, nda ka ecele hẽ ocisimĩlo cokuti omanu ndaño va liviala ovo muẽle ka ku iyilila ovitangi? Nda Yehova wa ci lingile, eye nda wa kala ndohembi. Pole, “Suku ka tẽla oku kemba.”—Va Heveru 6:18.
17 Oco hẽ, ũvi weyilila kusuanji va lingila Suku uka amamako toke otembo yipi? Ndomo tua ci kũlĩha, Yehova ukuonenewosi. Eye o kuete unene woku malãko ohali yosi yomanu. Kuenda oka ci linga muẽle. Ndomo tua ci lilongisa ale, enyõleho tu lete ndeti voluali lulo, lika piñanyiwa lofeka yimue yeposo. Ekolelo kocilumba cocisembi ca Yesu lika tu yovola kakandu osi. Kuenje omanu ka va ka fa vali. Puãi ava va fa, vaka pinduiwa. Noke Suku oka ecelela okuti Yesu “o nyõla ovilinga vieliapu.” (1 Yoano 3:8) Yehova oka tẽlisa olohuminyo viaco viosi votembo yaye ya sokiyiwa. Tu eca olopandu kokuaye omo handi ka kunduile oluali lulo. Momo epandi liaye, lia tu ĩha epuluvi lioku lilongisa ocili kuenda lioku u vumba. (2 Petulu 3:9, 10) Kotembo yilo, Suku o kasi oku lavulula afendeli vaye vocili oco a va ĩhe ekuatiso lioku pandikisa kovitangi vi va veta voluali lulo luevĩho.—Yoano 4:23; 1 Va Korindo 10:13.
18 Umue pamue o lipula okuti, Anga hẽ nda kua kala ohali yosi eyi nda Suku wa lulikile Adama la Heva lonjila yimue okuti ka va lingi ekandu? Oco tu tambulule epulilo eli, tu sukila oku ivaluka ombanjaile Yehova a eca kokuetu.
OMBANJAILE SUKU A TU ĨHA
19 Ndomo tua ci mola ale Vocipama catãlo, omanu va lulikiwa lelianjo lioku linõlela eci va yongola. O tẽla oku limbuka esilivilo liombanjaile yaco kokuetu? Suku wa lulika ovinyama vialua. Pole ovio, vi songuiwa lika lolondunge via lulikiwa lavio. (Olosapo 30:24) Omanu va siata oku panga oviñumañuma vimue okuti vienda. Pole, oviñumañuma viaco, vi linga ño eci via sokiyiwila oku linga. Nda Suku wa tu pangele ndoviñumañuma viaco, ove nda wa ci sanjukila? Sio, nda kua sanjukile. Etu tua sanjuka omo tu kuete elianjo lioku nõla onjila tu kuama vomuenyo wetu, loku nõla akamba vetu kuenda ovina vikuavo. Etu tu sole oku lianja omo okuti Suku wa tu iha elianjo liaco.
20 Yehova ka yongola okuti tu linga upange waye locikukũi. (2 Va Korindo 9:7) Sokolola ño handi, nye ci sanjuisa vali onjali? Omõla una o linga hati “a mãi ale a tate hu sole,” pole olondaka viaco onjali oyo yo vi longisa? Ale olondaka vina vi tunda kutima womõla? Omo liaco, epulilo li votuiwa lieli: Oka ambata ndati omuenyo wove lelianjo Yehova a ku ĩha? Satana la Adama kuenda Heva, ka vopile esilivilo liwa kelianjo Suku a va ĩhile. Ovo va likala oku pokola ku Yehova Suku. Nye ove oka linga?
21 Ove o kuete epuluvi lioku ambata ciwa omuenyo wove lelianjo Yehova a ku ĩha. Ove ci tava okuti o likongela kolohuluwa viomanu va tiamẽla ku Yehova. Ovo va kasi oku sanjuisa utima wa Suku. Momo va kasi oku lekisa uvangi wokuti Satana ohembi haeye ombiali yivĩ. (Olosapo 27:11) Ove ci tava okuti o ci lingavo poku ambata omuenyo umue wa sunguluka. Eci cika lomboluiwa vocipama cikuãimo.
CECI EMBIMBILIYA LI LONGISA
- Suku hayeko o kasi oku koka ohali voluali. —Yovi 34:10.
- Satana poku popia hati, Suku ohembi kuenda o kasi oku limbika cimue ciwa komanu, wa kapa vatatãhai omoko ya Yehova yoku viala. —Efetikilo 3:2-5.
- Yehova oka tuma Omõlaye, Soma Mesiya, oco a mãleko ohali yosi yomanu. —1 Yoano 3:8.
Apulilo Elilongiso
1, 2. Ohali yipi omanu va siata oku pita layo? Omo liohali yaco omanu va siata oku lipula ndati?
3, 4. (a) Nye ci lekisa okuti ca sunguluka oku pula esunga lieci Suku a kasi oku ecelela ohali? (b) Yehova o tenda ndati ungangala kuenda ohali?
5. Atambululo api a siata oku eciwa atiamẽla kohali yomanu? Pole nye Embimbiliya li longisa?
6. Momo lie omanu valua va siatela oku kapa ekandu ku Suku loku sima okuti eye o kasi oku koka ohali voluali?
7, 8. (a) Omanu voluali va siata oku lekisa ndati ovituwa viombiali yaluo? (b) Ekalo liomanu ka va lipuile lovina ‘viya ño, vi veta ño’ via siata oku vokiya ndati ohali yomanu?
9. Momo lie tua kolelela okuti Yehova o kuete esunga lieci a kasi oku ecelela ohali?
10. Nye Satana a kapa vatatahãi? Kuenda wa ci linga ndati?
11. Momo lie Yehova ka nyõlelele ovisuanji vocumbo Cedene?
12, 13. Lombolola esunga lieci Yehova a kasi oku ecelela Satana oku viala oluali lulo kuenda omanu oku liviala ovo muẽle.
14. Ekuatiso lipi li tunda konjila Yehova a nõlapo yoku ecelela okuti omanu va liviala ovo muẽle?
15, 16. (a) Momo lie Yehova a kasi oku ecelela ohali otembo yakahandangala? (b) Nye Suku ka tatekela ungangala?
17, 18. Nye Yehova aka linga lũvi weyilila koku viala kuomanu lekuatiso lia Satana?
19. Ombanjaile yipi Yehova a tu ĩha? Kuenda momo lie yi kuetele esilivilo kokuetu?
20, 21. Ove o sukila oku ambata ndati omuenyo wove lelianjo Suku a ku ĩha? Kuenda momo lie o sukilila oku ci linga?


text:
O Pondola hẽ Oku Mõla Suku ka Muiwa?
MO okuti “Suku Espiritu,” kamuiwa lovaso omanu. (Yoano 4:24) Pole, Embimbiliya li popia okuti omanu vamue, va mõla Suku. (Va Heveru 11:27) Vo mola ndati? Ove hẽ o pondola oku mõla “Suku ka muiwa lovaso”?
Ekalo lietu li sokisiwa lomunu wa citiwa lupeke. Anga hẽ, upeke waye u tateka oku limbuka ovina viosi vio ñuala? Sio, ka u tateka. Omunu omeke o pondola oku tambula esapulo volonjila via litepa okuti, o limbuka omanu, ovikuata kuenda ovina vikuavo vio ñuala. Ulume umue omeke wa popia hati, “oku vanja ka ku kasi vovaso, pole ku kasi vutima.”
Cimuamue haico ci pita love okuti, ndaño ku pondola oku mola Suku lovaso ove ositu, o pondola oku u mola “lovaso utima.” (Va Efeso 1:18) Kũlĩhĩsa olonjila vitatu vi ku kuatisa oku ci linga.
“EYE O LIMBUKIWILA KOVINA A LULIKA”
Olonjanja vimue, oku yeva kuomeke kuenda oku limbuka ovina ka lete, ku pondola oku livokiya. Cimuamue haico ci pita love okuti, o pondola oku kũlĩhĩsa ovina vi sangiwa voluali loku kũlĩha Suku wa ku lulika okuti, ka muiwa lovaso. Embimbiliya li lekisa okuti, “tunde kokululikiwa kuoluali, unu waye, una ko muiwa muiwa lovaso, okuti unene waye ko pui, kuenda okukola kuaye, u molehela ciwa vovina a lulika.”
Tu kũlĩhĩsi eci catiamẽla koluali luetu. Oluo, ka lua lulikiwile lika oco tu kalemo, pole lua lulikiwa oco tu kuate esanju. Eci tu yeva oku sika kuofela, oku yotela utanya, oku lia epako limue tu sole, ale oku yevelela oku imba kuolonjila, tu kuata esanju. Olombanjaile viaco ka vi lekisa hẽ okuti, Ululiki wetu wa tu kapako, womboka kuenda ukuahenda?
Poku mola ovina vi kasi voluali, nye o lilongisa catiamẽla ku Suku? Handi vali, ilu li situlula unene wa Suku. A konomuiso a lingiwa lolonoño, ka a lekisa lika okuti oluali lu kasi oku lisandula, pole u kasi oku linga epongoloko liaco lonjanga! Poku vanja kilu luteke, citava okuti o lipula ndoco: ‘Pi kutunda ongunsu yi songuila ilu kuenda ovina vi kasi voluali?’ Embimbiliya li tu sapuila okuti, Ululiki “ongusu yaye ya lua cimue.” (Isaya 40:26) Ovina Suku a lulika vi lekisa okuti, eye “Tõlo” okuti, “unene waye wa tu pitãhala.”—Yovi 37:23.
“EYE WO SITULULA”
Onjali yimue yukãi yi kuete omãla vavali olomeke, ya popia ndoco: “Oku sapela oyo onjila ya velapo yi va kuatisa oku lilongisa ovina. Va sapuila ovina viosi o lete levi o yevite, kuenda nda wa endele kumue, poku tiuka, o sukila oku va sapuila ovina viosi wa mola. Ove wa linga ovaso avo.” Cimuamue haico okuti, ndaño “lomue wa la mola Suku,” Omõla a Suku Yesu, “u o kasi vonete ya Isia, Eye wo situlula.” (Yoano 1:18) Ndocilulikilo catete ca Suku, Yesu Omõla uveli, wa linga “iso” lietu li tu kuatisa oku mola ovina vio kilu. Eye ono ya velapo yovolandu atiamẽla ku Suku ka muiwa lovaso.
Kũlĩhisa ovina vimue Yesu wa kala otembo yalua la Isiaye a lombolola:
Suku o talavaya calua. “Toke cilo Tate o linga upange.”
—Yoano 5:17.
Suku wa kũlĩha ovina tu sukila. “Isiene wa kũlĩha ovina vio sesameli osimbu ka wa vi pingili.”
—Mateo 6:8.
Suku o tu ĩha ocali ovina tu sukila. “Isiene o kasi kilu . . . o tundasaila ekumbi liaye kolondingaiwa lo kolondingaĩvi; kuenje o lokasaila ombela vakuesunga la vakuevĩho.”
—Mateo 5:45.
Suku wa kapako omunu lomunu. “Olongungu vivali hẽ, ka vi landiwa lolusendu? Kuenje layimue yavio yi lokila posi te Isiene wa ci panga. Puãi ndaño esinga liovovitue viene lia tendiwa. Oco ko ka kuati ohele, momo wa velipo olongungu via lua.”
—Mateo 10:29-31.
OMUNU UMUE WA SITULULA SUKU KA MUIWA LOVASO
Omanu vana okuti olomeke olonjanja vimue oku kuata kuavo elomboloko liovina kua litepa lomanu va lete. Omunu omeke, o pondola oku limbuka ulembo, kuenda ka u tendi ndocitumãlo cimue ci kuete owelema okuti, ka ci kuete olosongo viekumbi. Pole, kokuaye ocitumãlo caco ca talala, kuenda ka ci kuete olosongo viekumbi. Ndeci omunu ka pondola oku mola ulembo ale ocinyi, letuvo ka tu pondola oku kuata elomboloko lia suapo liatiamẽla ku Yehova. Omo liaco, Yehova wa eca omunu umue wa situlula ovituwa Viaye kuenda ekalo liaye.
Omunu waco, Yesu. (Va Filipoi 2:7) Eye, ka tu sapuilile lika catiamẽla ku Isiaye, pole, wa tu situluilavo ndomo Suku a tuwa. Filipe ondonge ya Yesu wa pinga hati: “A Ñala, tu lekise Isia.” Poku u tambulula, Yesu wo sapuila hati: “U wa mola ame haeye wa mola Isia.” (Yoano 14:8, 9) Nye o pondola oku “mola” catiamẽla ku Isia lekuatiso liovina Yesu a linga?
Yesu wa sanjukile, wa kala embombe kuenda wa lianjele. (Mateo 11:28-30) Ovituwa viaye via vetiya omanu oku amẽla kokuaye. Yesu wa yeva evalo lava vayeva evalo, kuenda wa enda oku sanjuka lava va sanjuka. (Luka 10:17, 21; Yoano 11:32-35) Eci o tanga ovolandu Embimbiliya, ale ceci o yeva ovina viatiamẽla ku Yesu, li kapa vulandu waco, kuenda sokolola ndu okuti o kasi oku panga onepa kovolandu aco. Nda wa kũlĩhĩsa lutate ndomo Yesu a tata omanu, o kũlĩha ciwa ekalo likomõhisa lia Suku kuenda oku vetiyiwa oku amẽla Kokuaye.
OKU KONGELA OVINA
Catiamẽla komunu omeke ndomo a sanda oku kũlĩha ovina, usonehi umue wa popia hati: “Eye o tambula esapulo volonepa vialitepa ndeci, oku limbuka eci co lamba, oku yeva elemba, oku yevelela kuenda ovina vikuavo, kuenje o kongela esapulo liaco liosi.” Cimuamue haico o pondola oku linga okuti, nda o kũlĩhisa ovina Suku a lulika, loku tanga ovina Yesu a popia viatiamẽla ku Isiaye, kuenda oku konomuisa ndomo a situlula ovituwa via Suku, o ka kuata elomboloko lia suapo lia Yehova. Nda wa ci linga, o ko kũlĩha ciwa.
Yovi wa kala kosimbu wa pita lulandu umuamue. Kefetikilo, wa popia ovina ‘ka vio lombolokele.’ (Yovi 42:3) Pole noke yoku kũlĩhĩsa ovina vi komohisa Suku a lulika, wa vetiyiwa oku popia hati: “Oku ku yeva letũi nda ku yeva yeva, cilo puãi iso liange lia ku mõla.”
“‘Nda ove o sanda Yehova, eye o tava oku sangiwa’ love”
Cimuamue haico ci pondola oku pita love. “Nda . . . o sanda [Yehova], eye o tava oku sangiwa love.” (1 Asapulo 28:9) Olombangi Via Yehova vi sanjukila oku ku kuatisa oku sanda Suku ka muiwa lovaso.


text:
Esapulo 66: Isevele wa Kala Onasoma Yimue Yĩvi
NOKE lioku fa kua Soma Yerevoama, olosoma viosi vio konano via enda loku viala apata ekũi a va Isareli, viosi via kala olongangala. Pokati kavo Soma Ahava eye wa kala ondingaĩvi ya piãla. Ove hẽ wa kũlĩha esunga liaco? Eye wa kala ondingaĩvi omo liukãi waye Isevele.
Isevele ka tiamẽlele kepata lia va Isareli. Pole, wa kala omõla a soma yo ko Sitono. Eye wa enda loku fendela Baale osuku yesanda. Handi vali, wa vetiyavo Ahava kuenda va Isareli oku fendela Baale. Isevele wa suvukile calua Yehova kuenda wa ponda ovaprofeto valua va Yehova. Ovaprofeto vakuavo va enda loku tilila kaleva oco va popele omuenyo wavo. Isevele wa kala okuti, nda oyongola oku tambula cimue komunu, wa enda oku ponda omunu waco.
Eteke limue Soma Ahava wa sumuile calua. Noke Isevele wo pula okuti: ‘Etaili nye wa sumuila?’
Ahava wa kumbulula hati: ‘Nda sumua omo lia Navote. Momo nda yonguile oku landa ocumbo caye cayuva. Pole eye wa ñumbulula hati: Siu ku ĩha ocumbo cange cayuva.’
Isevele wa popia laye hati: ‘Ku ka sumue. Ame ndu ku ĩha ocumbo caco.’
Noke Isevele wa soneha ovikanda. Ovikanda viaco wa vi tuma kakulu kuenda kasongui vofeka vana va tunga kumue la Navote. Vovikanda viaco wa sonehamo hati: ‘Tumbiki alume vamue vakuesanda kovaso omanu vosi. Alume vaco va imbe uvangi wokuti, Navote wa popela Suku etonãi kuenda soma. Noke tundi laye kosamua yimbo. U sosoli lovawe oco a fe.’
Eci Isevele a yeva okuti Navote wa fa, wa sapuila Ahava hati: ‘Kaliye kuende, ka tambule ocumbo caye cayuva.’ Ove hẽ ku tava okuti Isevele wa sesamẽlele oku yambuiwa omo lielinga liaco lĩvi?
Noke Yehova weya oku tuma Yehu oco a yambule Isevele. Eci Isevele a yeva okuti Yehu o kasi lokuiya, wa finisa ciwa ovaso aye kuenda oku seteka oku liposuisa. Pole eci Yehu a pitila wa mola Isevele ponjanela. Kuenje wa vilikiya alume konjo ya soma hati: ‘Wimbi posi!’ Alume vaco va pokola kondaka ya Yehu ndomo o cilete vociluvialuvia cilo. Ovo vo wimba posi kuenje wa fa. Eli olio lia kala esulilo lia Nasoma Isevele ondingaĩvi.
1 Olosoma 16:29-33; 18:1-4; 21:1-16; 2 Olosoma 9:30-37.
Apulilo
- Helie wa kala Isevele?
- Momo lie Soma Ahava eteke limue a sumuilile?
- Nye Isevele a lingile oco a tambule ocumbo ca Navote hã ka ceci kulume waye Ahava?
- Helie Yehova a tumile oco a yambule Isevele?
- Ndomo o cilete vociluvialuvia, nye ca pita eci Yehu a pitĩla kelombe lia Isevele?
Apulilo akuavo
- Tanga 1 Olosoma 16:29-33 kuenda 18:3, 4.
Ekalo lipi lĩvi lia kala ko Isareli kotembo ya Soma Ahava? (1 Olos. 14:9)
- Tanga 1 Olosoma 21: 1-16.
Navote wa lekisa ndati utõi lekolelo ku Yehova? (1 Olos. 21:1-3; Ovis. 25:23-28)
Nye tu lilongisila kulandu wa Ahava eci tu liyaka lesumuo? (1 Olos. 21:4; Va Rom. 5:3-5)
- Tanga 2 Olosoma 9: 30-37.
Nye tu lilongisila kombili ya Yehu yoku linga ocipango ca Yehova? (2 Olos. 9:4-10; 2 Va Kor. 9:1, 2; 2 Tim. 4:2)


text:
Esapulo 20: Dina wa Kuata Ovitangi
OVE hẽ wa kũlĩha omanu Dina a yongola oku nyula? Eye o yongola oku ka nyula afeko vamue va kasi vofeka yo Kanana. Anga hẽ isiaye Yakoba wa ci sanjukilile? Oco tu sange etambululo liepulilo eli, tu konomuisi eci Avirahama la Isake va popele catiamẽla kakãi va Kanana.
Anga hẽ Avirahama wa yonguile okuti omõlaye Isake o kuela ukãi u Kanana? Sio. Isake la Rebeka, va yonguile hẽ okuti omõlavo Yakoba o kuela ufeko u Kanana? Sio ka va yonguile. Momo lie?
Ocili okuti, omanu vo vo Kanana va enda loku fendela olosuku viesanda. Ovo ka va kaile omanu vamue va sunguluka oku likuela lavo ndaño oku kuata ukamba lavo. Omo liaco, Yakoba ka yonguile okuti omõlaye ukãi o kuata ukamba lafeko vaco.
Dina wa kuata ovitangi viocili. Ove hẽ o lete ulume u Kanana o kasi ndeti oku vanja Dina? Onduko yaye Sekeme. Eteke limue eci Dina a tunda oku ka nyula akamba vaye vofeka yo Kanana, Sekeme wo kuata kuenje wa lipekela laye. Sekeme wa linga ocina cimue cĩvi momo omanu vana vakuele ovo lika va pondola oku lipekela. Elinga liaco lĩvi, lieya oku nena ovitangi vialua.
Eci vamanji a Dina va yeva elinga liaco lĩvi, veya oku tema calua. Simione la Lewi va tikula olosipata viavo. Va enda toke vokati kimbo la vamanjavo kuenje va ponda alume vosi kuenda Sekeme. Yakoba wa temẽle calua momo omãla vaye va linga ocina cimue ka ca sungulukile.
Ndamupi ovina viaco vĩvi via fetika? Ovina viaco via fetika eci Dina a kuata ukamba lomanu vana ka va pokola Kovihandeleko via Suku. Omo liaco, tu sukila oku yuvula oku kuata ukamba lomanu vana ka va pokola Kovihandeleko via Suku.
Efetikilo 34:1-31.
Apulilo
- Momo lie Avirahama kuenda Isake ka va yonguilile okuti omãla vavo va kuela va Kanana?
- Yakoba wa tavele hẽ okuti omõlaye ukãi o livala ukamba lafeko voko Kanana?
- Vociluvialuvia, helie ulume wa vandekela ndeti Dina? Kuenda ocina cipi cĩvi eye o linga?
- Nye Simeone la Lewi va linga eci va yeva eci ca pita lamanjavo Dina?
- Yakoba wa sanjukilile hẽ eci Simeone la Lewi va linga?
- Epata liosi lieya oku kuata ndati ovitangi?
Apulilo akuavo
- Tanga Efetikilo 34:1-31.
Anga Dina wa endele lika oku ka nyula afeko voko Kanana onjanja yimosi? Ci lombolola. (Efet. 34:1)
Momo lie Dina a kuatela eko lioku nyelisa ondimbukiso yovofeko aye? (Va Gal. 6:7)
Koloneke vilo, nye amalẽhe va lilongisila kueci ca pita la Dina? (Olosap. 13:20; 1 Va Kor. 15:33; 1 Yoa. 5:19)


text:
Helie Usovoli Wene?
Ulandu Wolombangi Via Yehova koloneke vilo, wa fetika kesulilo liocita 19. Kotembo yaco okacimunga kamue ka vakuakulilongisa Embimbiliya, va kala ocipepi lo ko Pittsburgh, Pennsylvania, ko Estados Unidos va fetika oku konomuisa Embimbiliya. Ovo va enda oku sokisa alongisa atavo leci Embimbiliya li longisa. Kuenje, va fetika oku sandeka alivulu a lekisa ovina va kala oku lilongisa, ovikanda viasapulo kuenda o revista yi tukuiwa hati, Utala Wondavululi—u Sapula Usoma wa Yehova.
Pokati ka va kuakulilongisa Embimbiliya pa sangiwile ulume umue o tukuiwa hati, Charles Taze Russell. Kotembo yaco, Russell wa fetika oku songuila upange woku longisa Embimbiliya, kuenda eye wa kala usonehi watete wo The Watchtower, pole, ka sovuile etavo liokaliye. Ocimãho ca Russell kumue la vakuavo vakuakulilongisa Embimbimbiliya, ca kala oku vetiya alongiso a Yesu Kristu kuenda oku kuama ongangu Yakristão vo kocita catete. Omo okuti, Yesu eye Utue Wekongelo Liakristão, etu tu u tenda okuti, eye Usovoli wetavo lietu.—Va Kolosai 1:18-20.


text:
OMUTALA WOMULAVI KUPUPU 2015
Outumini Wehena Ounkhembi
Mouye auho, ovanthu vamona omaongano apopia okuti ovatumini ononkhembi unene. Okuti okupopia okuti nthiki imwe makukala outumini wehena ounkhembi, onondyoi vala?
Ounkhembi Wovatumini Wanyona Ovanthu
Otyitateka tyipondola otyinene vali tyipona etyi ove wii.
Ouhamba wa Huku
—Outumini Umwe Muhena Ounkhembi
Ononthele epandu tuelilongesa, mbulekesa okuti Mouhamba kamamukakala ounkhembi.
Ombimbiliya Yakumbulula Omapulo Ange
Mayli Gündel wayekelepo okutavela okuti kuna Huku etyi he anyima. Oñgeni akala vali nekolelo mu Huku, avasi ombembwa yokomutima?
Valume
—Pamekei Omaumbo Enyi
Ombunga ipondola okukala nolumono olunyingi, mahi aikala notyitateka konthele onkhuavo yakolela unene.
Okuti Ankho Utyiyale?
Ngetyi Ombimbiliya ipopia, ondaka “eunuku” ihangununa tyi? Omokonda yatyi ovanthita kohale ankho vapungululila onongi kovinkhombo?
Okuti Tuesukisa Okulikuambela ku Jesus?
Jesus wakumbulula epulo.
Omapulo Ombimbiliya Akumbululwa
Ovanthu vatungwa na Huku ine vatuka kovinyama?


text:
Ehipululo 78: Okuoko Kuhoneka Motyimato
OITYI tyikahi nokupita polutalatu apa? Ovanthu vekahi motyipito otyinene. Ohamba yo Mbambilonia ankho yakonga ovanthu ovanyingi vokuakolela. Ankho vekahi nokuundapesa onokopo mbo olu, nombo palata, no nombasiya mbapolelwe mondyuo ya Yehova ko Jelusalei. Mahi, liwa liwa, vamona okuoko kuomunthu kuhoneka motyimato. Ovanthu aveho avatili ouoma.
Ohamba, ankho o Belsazar omutekula wa Nambukondonosole. Atumu okuihana liwa ovanongo vae, ati: ‘Omunthu wetyivila okutanga onondaka ombu, no kumbuhangununa, mapewa ovipuka ovinyingi. Tupu makala omutumini watatu mouhamba.’ Anthi, nawike povanongo vae wetyivilile okutanga onondaka ombo mbahonekwa motyimato, ni okumbuhangununa.
Etyi me yohamba etyiiva, anyingila mondyuo ankho vekahi iya atolela ohamba okuti: ‘Wahatile ouoma. Mouhamba wove muna omulume umue, wii ono huku mbukola. Etyi ankho ho mbuale Nambukondonosole ohamba, wemulingile omutumini wovanongo vae aveho. Enyina liae o Daniele. Tuma vekemuihane, opo eye okukupopila oityi tyihangununa ovipuka evi aviho.
Daniele avemueta liwa liwa. Daniele waanya okupewa oviawa. Iya ahimbika okuhangununa omokonda yatyi Yehova apolele kouhamba he mbuale ya Belsazar, Nambukondonosole. Daniel ati: ‘Nambukondonosole ankho una omalityindailo unene. Moluotyo, Yehova emuhitisa.’
Daniele atolela Belsazar okuti: ‘Mahi, ove atyiho tyapita naho mbuale utyii. Nongotyo, ove nkhele walinga omalityindailo ngetyi Nambukondonosole alingile. Wapola onokopo mbatunda kondyuo ya Yehova, opo unuinemo. Ukahi nokunkhimaneka ono huku mbalingwa novimuti, nomamanya. Kukahi nokunkhimaneka Omutungi wetu Omunene. Otyo Huku atumina okuoko kuhoneke onondaka ombu.
Daniele ati: ‘Onondaka ombu mbati: MENE, MENE, TEQUEL PARSIM.’
‘MENE, ihangununa okuti, Huku wavalula ononthiki mbouhamba wove, iya pahe mbapuako. TEQUEL, ihangununa okuti, Huku wekupaka kotyipesalo, atale okuti kukahi nawa. PARSIM, ihangununa okuti, ouhamba wove mewavela ova Medo nova Persia.’
Daniele ankho kenemane okupopia, omafualali o Medo no Persia, ahimbika okunyingila Mombambilonia. Epundaumbo avelitambula, Belsazar avemuipaa. Onondaka ombo mbahonekwa nokuoko, mbafuisuapo motyinthiki tyatyo otyo. Iya pahe, oityi matyipiti nova Isilayeli? Matuketyivasa komutue. Mahi nkhele, tutalei oityi tyapita na Daniele.
Daniel 5:1-31.
Omapulo
- Ohamba yo Mbambilonia yalingile otyipito otyinene, iya aundapesa ono kopo nomatisela ankho apolelwe mondyuo ya Huku ko Jelusalei. Moluotyo oityi tyapitapo?
- Oityi Belsazar apopila ovanongo vae? Mahi oityi ovanongo ovo vehevilile okulinga?
- Me yo hamba emutolela okulinga tyi?
- Ngetyi Daniele atolela ohamba, omokonda yatyi Huku atumina okwoko kuhoneke motyimato?
- Oñgeni Daniele ahangununa nawa onondaka ankho mbahonekwa motyimato?
- Oityi tyapitapo puetyi Daniele nkhele ehenemane okupopia?
Omapulo omakuavo
- Tanga Daniel 5:1-31.
Hangununa oñgeni onthilo na Huku yelikalela nouoma Belsazar akalele nao, puetyi amona onondaka mbahonekwa motyimato (Dan. 5:6, 7; Sal. 19:9; Rom. 8:35-39)
Oñgeni Daniele alekesa okuti wakola omutima, puetyi apopia na Belsazar novanene vae? (Dan. 5:17, 18, 22, 26-28; Atos 4:29)
Oñgeni okapitulu 5 ka Daniele kalekesa okuti Yehova oe vala Ohamba youye auho? (Dan. 4:17, 25; 5:21)


text:
Ehipululo 7: Omulume Umue Wakola Omutima
ETYI ovanthu vahimbika okuliyauisa kombanda yoohi, otyinyingi ankho tyilinga ovipuka ovivi nga Kaim. Anthi ankho kuna omulume umue welikalela, utiwa o Enoke. Enoke wali omulume umue wakola omutima. Ovanthu aveho ankho valinga ovipuka ovivi. Anthi Enoke watuaileko nokuumbila Huku.
Ove utyii omokonda yatyi ovanthu ankho valingila ovipuka ovivi? Sokolola. Olie wakengelela Andau na Eva opo vahatavele ku Huku iya avali kotyinyango tyailikua? Oandyu imue ondingavivi. Mombimbiliya iihanua okuti o Satanasi. Satanasi uhanda ovanthu aveho vakale onondingavivi.
Onthiki imue Yehova Huku wapopila Enoke atolele ovanthu otyipuka tyimue ovo vahahandele okutehelela. Enoke wati: ‘Makuiya onthiki, Huku mahanyaunako ovanthu aveho onondingavivi.’ Anthi, ovanthu vanumanene unene etyi veiva onondaka ombo. Avahande okuipaa Enoke. Moluotyo, Enoke wasukisile okukala nomutima wakola opo atolele ovanthu kombinga yetyi Huku malingi.
Huku kayekele Enoke akaleko omuvo omunyingi pokati kovanthu ovo onondingavivi. Enoke wakaleleko vala 365 omanima. Omokonda yatyi tupopila okuti “wakaleleko vala 365 omanima?” Omokonda ovanthu kononthiki mbuna ankho vapama unene tyipona hono. Ankho vakala omanima omanyingi. Tala vala omona wa Enoke Metusalem wakaleleko 969 omanima.
Konyima yononkhia mba Enoke, ovanthu vavililepo okulinga ovipuka ovivi. Ombimbiliya yati, ‘ankho ovanthu vasoka vala ovipuka ovivi omuvo auho. Moluotyo, ‘oohi ankho yeyulile oungangala.’
Ove utyii omokonda yatyi ovitateka viakalele ovinyingi mononthiki mbuna? Omokonda Satanasi ankho wavasa onkhalelo imue omphe yokukengelela ovanthu opo valinge ovipuka ovivi. Pahe matulilongesa kombinga yotyo.
Gênesis 5:21-24, 27; 6:5; Hebreus 11:5; Judas 14, 15.
Omapulo
- Enoke ankho welikalela mokonda yatyi?
- Omokonda yatyi ovanthu pononthiki mba Enoke ankho valingila ovipuka ovivi unene?
- Ovipuka patyi ovivi ovanthu ankho valinga? (Tala polutalatu.)
- Omokonda yatyi Enoke ankho esukisila okukala nomutima wakola?
- Kohale ankho ovanthu vakala nomuenyo omanima eñgapi? Mahi Enoke wakaleleko omanima eñgapi?
- Oityi tyapita konyima yononkhia mba Enoke?
Omapulo omakuavo
- Tanga Gênesis 5:21-24, 27.
Oupanga patyi Enoke ali nao na Yehova? (Gên. 5:24)
Ngetyi tyapopia Ombimbiliya, omulume patyi wakalele kombanda yoohi omanima omanyingi? Ankho una omanima eñgapi puetyi ankhia? (Gên. 5:27)
- Tanga Gênesis 6:5.
Oñgeni ouye weya okukala omapita konyima yononkhia mba Enoke? Oñgeni otyo tyelifwa nouye wononthiki mbetu? (2 Tim. 3:13)
- Tanga Hebreus 11:5.
Otyituwa patyi tya Enoke “Huku apanda nawa?” Ondyambi patyi apewa? (Gên. 5:22)
- Tanga Judas 14, 15.
Oñgeni ova Kristau hono vahetekela ondundo ya Enoke, pokulondola ovanthu kombinga yovita vio Armagedon? (2 Tim. 4:2; Heb. 13:6)


text:
Anga hẽ Ovilemawe Ekangiso Lia Suku?
Etambululo Liembimbiliya
Embimbiliya ka lilongisa okuti ovilemawe via siata oku pita koloneke vilo, ekangiso lia Suku. Ekangiso lia Suku lia tukuiwa Vembimbiliya lia litepa lovilemawe.
-
Embimbiliya li popia ndoco: “Omunu o vanja oku moleha kuokilu, Yehova puãi o vanja vutima.”
—1 Samuele 16:7.
-
-
Handi vali, ovilemawe viya ocipikipiki okuti ka vi lungula, kuenda vi ponda loku lemãlisa vosi. Handi vali, ovilinga viomanu vioku vĩhisa osi kuenda oku tunga povitumãla ka via sungulukile, via siata oku koka okuti ovilemawe, ahunguhungu kuenda ovilunga vikuavo vi nyõla calua.


text:
Omolwashike Eendombwedi daJehova ihadi dana Opaasa?
Eudeko la puka olo li li apeshe
Eudeko la puka: Etomhenho molwaashi Eendombwedi daJehova ihadi dana Opaasa omolwaashi kadi fi Ovakriste.
Oshili: Otwa itavela kutya Jesus Kristus oye Omuxupifi wetu, nohatu ningi keshe osho hatu dulu opo tu “
shikule oshikoti shaye.”—1 Petrus 2:21; Lukas 2:11.
Eudeko la puka: Inamu itavela kutya Jesus okwa li a nyumunwa koufi.
Oshili: Otwa itavela menyumuko laJesus, notwa mona kutya olo li li ekanghameno leitavelo lOvakriste nohatu li divilike ngeenge hatu udifile vamwe.—1 Ovakorinto 15:3, 4, 12-15.
Eudeko la puka: Ihamu kala mu na ko nasha eshi ounona veni tava pitililwa po kehafo olo hali di mokudana oshivilo shaPaasa.
Oshili: Otu hole ovana vetu nohatu kendabala oku va deula fye vene noku va kwafela va kale va hafa.—Titus 2:4.
Omolwashike Eendombwedi daJehova ihadi dana Opaasa?
Okudana oshivilo shaPaasa inaku likolelela kOmbibeli.
Jesus okwe tu lombwela tu dimbuluke efyo laye ndele hanyumuko laye. Ohatu dimbuluka efyo laye omudo keshe mefiku tali tu kumwe nefiku omo Edimbuluko lefyo laye la li la dikwa po pakalindeli kOmbibeli.—Lukas 22:19, 20.
Otwa itavela kutya oudilo weenghedindjikilile di na sha noshivilo shOpaasa (Easter), oo u na sha noludalo, owa ningifa oshivilo osho shi kale inashi tambulwa ko kuKalunga. Kalunga okwa hala tu mu longele ‘
oye aeke,’ noita tambula ko elongelokalunga olo la kwatela mo eenghedindjikilile odo ina hokwa.—Exodus 20:5; 1 Eehamba 18:21.
Otwa tomhwa kutya etokolo letu lokuhadana Opaasa ole likolelela filufilu kOmbibeli, oyo tai tu ladipike tu kale tu na “
eshiivo neendunge,” ponhele yokukala ashike hatu shikula omifyuululwakalo dopanhu. (Omayeletumbulo 3:21; Mateus 15:3) Nonande ohatu yelifile vamwe ovo tava pula osho twa itavela shi na sha nOpaasa, ohatu fimaneke yo oufemba wavamwe wokuhoolola osho va hala okuninga.—1 Petrus 3:15.


text:
Esapulo 34: Okulia Kumue Kuokaliye
ANGA hẽ ove o tẽla oku lombolola eci omanu va kasi loku nõla ndeti posi? Ovo va kasi loku nõla ocina cimue ca setahãla ovasa a yela. Pole ci tava oku ci lia.
Otembo yaco tunde eci va Isareli va tunda Kegito, papita ño osãi yimosi. Ovo va kala vekalosoko. Omo okuti ka va kuatele okulia va fetika oku lisiõsiõla hati: ‘Hĩse nda Yehova wa tu pondelele Kegito. Momo tua kuata okulia kualua.’
Noke Yehova wa popia hati: ‘Ndi nena okulia ku tunda kilu.’ Haico Yehova a linga. Eci kuaca omẽle va Isareli va mola posi ovina vimue vi yela ndocikokoto. Kuenje va fetika oku lipula pokati vati: ‘Eci nye?’
Mose wa popia hati: ‘Oku oko okulia Yehova a eca kokuene.’ Noke omanu va tukula okulia kuaco hati, OMANA. Omana yaco ya lisoka ndakende owiki.
Mose wa sapuila va Isareli hati: ‘Omunu omunu a nõle lika eci a tẽla okulia.’ Ovo va enda loku ci linga omẽle lamẽle. Pole eci utanya utua, omana yaco ya enda loku yenguluka.
Mose wa sapuila vali omanu hati: ‘Lomue ka ka soleke o mana yoku lia eteke likuavo.’ Pole omanu vamue ka va pokuile kondaka yaco. Ove hẽ wa kũlĩha eci ceya oku pita? Eci kuaca omẽle omana yina va solekele ya tunda ovanyo kuenje ya fetika oku lẽha lãvi.
Pole kua kala eteke limue vosemana Yehova a va sapuilile okuti ci tava oku seleka omana yeteke likuavo. Eteke liaco eteke liepandu vosemana. Yehova wa va sapuilile okuti ci tava oku seleka omana yokulia keteke liepanduvali. Momo keteke liaco, ka ku kala omana. Keteke liepanduvali omana yaco ka ya endaile loku vola. Eci oco ca kala ocikomo cikuavo.
Vokuenda kuanyamo va Isareli va kala vekalasoko, Yehova wa va tekula lomana yaco.
Etundilo 16:1-36; Atendelo 11:7-9; Yehosua 5:10-12.
Apulilo
- Vociluvialuvia eci nye omanu ava va kasi oku nõla ndeti posi? Kuenda ocina caco va ci tukowaile hati ndati?
- Olonumbi vipi Mose a ecele komanu viatiamẽla koku nõla o mana?
- Nye Yehova a tuma omanu oku linga keteke liepandu? Kuenda momo lie?
- Ocikomo cipi Yehova a enda oku linga eci o mana ya enda oku selekiwa toke keteke liepanduvali?
- Yehova wa tekula omanu lomana vokuenda kuanyamo añami?
Apulilo akuavo
- Tanga Etundilo 16:1-36 kuenda Atendelo 11:7-9.
Nye elivulu Lietundilo 16:8 li lekisa catiamẽla koku sumbila vana va tumbikiwa kovikele vioku songuila ekongelo Liakristão? (Va Hev. 13:17)
Vekalasoko va Isareli va enda oku ivaluisiwa ndati oku pokola ku Yehova eteke leteke? (Etu. 16:14-16, 35; Esin. 8:2, 3)
Elomboloko lie Yesu a ecele liatiamẽla ko mana? Kuenda tu kuatisiwa ndati ‘lombolo yaco ya tunda kilu’? (Yoa. 6:31-35, 40)
- Tanga Yehosua 5:10-12.
Va Isareli va lia o mana vokuenda kuanyamo añami? Kuenda nye tu lilongisila kulandu waco? (Etu. 16:35; Atend. 11:4-6; 1 Va Kor. 10:10, 11)


text:
Ehokololo 75: Ovamati vane ve li moukwatwa muBabilon
KONIMA eshi Jerusalem sha li sha kwatwa ko kuBabilon, ohamba Nebukadnesar oya li ya ongela ovahongwanhu aveshe vomuIsrael ndele tai va twala kuBabilon. Konima yefimbo, ohamba oya ka hoolola mo natango ovamati ava ve na ondjelo iwa nove na ounongo muhapu. Vamwe vomuvo ovamati vane ovo u wete mefano olo. Umwe womovamati ovo edina laye oDaniel nosho yo ookaume kaye vatatu ovo va li va lukwa kOvababilon omadina aa: Sadrak, Mesak naAbednego.
Nebukadnesar okwa li a konga ondunge yokudeula ovalumenhu ovo ovanyasha opo va kale tave mu longele mombala yaye. Ovamati ovo okwa li tava ka pewa omadeulo, nokonima yeedula nhatu ohamba oya li tai ka hoolola mo ovamati ovo ovanaendunge elela opo va kale tave i kwafele mokukandula po omaupyakadi ayo. Ohamba oya li yo ya hala ovamati ovo tava deulwa va kale ovanaenghono nove na oukolele muwa. Onghee hano, oya li ya yandja elombwelo kovapiya vayo kutya ovamati aveshe nava pewe oikulya oyo i na oitungifi nosho yo omaviinyu. Ova li ve na okulya oikulya ngaashi naanaa oyo ya li hai liwa kohamba nokoukwaneumbo wayo.
Tala komunyasha Daniel mefano olo! Mbela ou shi shii kutya Daniel ota lombwele Aspenas shike? Aspenas omukulunhu womalenga aNebukadnesar. Daniel ote mu lombwele kutya ina hala okulya eendja odo diwa tadi di koshitaafula shohamba. Ndele Aspenas ka li a dimina, molwaashi okwa li a tila. Okwa ti: ‘Ohamba oya tokola nale kutya otamu li shike notamu nu shike. Ngeenge omwa kala muhe na oukolele ngaashi ovamati vakweni, ohamba otashi dulika i dipae nge.’
Onghee hano, Daniel okwa ka popya vali nomupashukili oo a tulwa po kuAspenas e va pashukile nookaume kaye vatatu. Daniel okwa ti kuye: ‘Alikana tu yeleka oule womafiku 10, to tu pe ashike oikwambidi tu lye nomeva okunwa. Opo nee konima yaasho, tu yelekanifa novamati vakwetu ovo hava li oikulya yohamba ndele to tale kutya velipi po tava monika nawa kolutu.’
Omupashukili wavo okwa li a dimina oku va yeleka oule womafiku 10. Eshi omafiku oo a pita, Daniel nookaume kaye vatatu ova li tava monika ve na oukolele ve dule ovamati vakwao aveshe. Onghee hano, omupashukili okwe va pitika va kale tava li oikwambidi ponhele yeendja odo da yandjwa kohamba.
Eshi omido nhatu da pwa ko, ovalumenhu aveshe ovanyasha ova twalwa kohamba Nebukadnesar. Ndele eshi ohamba ye va konakona, oya mona kutya Daniel nookaume kaye vatatu ova li ovanaendunge elela ve dule ovamati vakwao. Onghee hano, oye va eta va kale hava di mombala, opo va kale tave mu kwafele. Ngeenge pa holoka kwa li oupyakadi wa kwata moiti ile ohamba i na omapulo onhumba, Daniel, Sadrak, Mesak naAbednego ova li hava yandje omanyamukulo nomayele mawa e dule kokule oo ovapristeri ile ovanongo vohamba lwoikando 10.
Daniel 1:1-21.
Omapulo
- Ovamati vane ovo tu wete mefano omo ovo oolyelye, nomolwashike ve li muBabilon?
- Nebukadnesar okwa li a konga ondungediladilo ilipi shi na sha novamati ovo vane, nokwa li a yandja omalombwelo elipi kovapiya vaye?
- Daniel okwa li a indila a ningilwe shike shi na sha noikulya noikunwa yaye nosho yo yookaume kaye vatatu?
- Daniel nookaume kaye vatatu ova li tava monika ngahelipi konima eshi va kala tava li oikwambidi oule womafiku omulongo mokuyelekanifa novalumenhu vakwao ovanyasha ovo va li hava li poshililo shohamba?
- Osha li sha enda ngahelipi opo Daniel nookaume kaye vatatu va kale hava di mombala yohamba, nova li ve dule ovapristeri novanongo vohamba mushike?
Omapulo a wedwa po
- Lesha Daniel 1:1-21.
Otu na okuninga eenghendabala di fike peni ngeenge otwa hala okukondjifa omayeleko nokufinda omaunghundi etu? (Dan. 1:8; Gen. 39:7, 10; Gal. 6:9)
Omeenghedi dilipi ovanyasha kunena tava dulu okuyelekwa ile okukondjifilwa moinima oyo vamwe ve i tala ko i li ngaashi “eendja dohamba”? (Dan. 1:8; Omayel. 20:1; 2 Kor. 6:17-7:1)
Ehokololo lOmbibeli lovalumenhu vane ovanyasha otali tu pe eudeko lilipi li na sha nounongo womounyuni? (Dan. 1:20; Jes. 54:13; 1 Kor. 3:18-20)


text:
Esapulo 89: Yesu wa Yelisa Vonembele
YESU palo o molẽha okuti wa tema, siti? Wa kũlĩha esunga lieci Yesu a temẽla? Momo alume ava va kasi vonembele ya Suku vakuacipululu. Ovo va kasi oku nganyalela olombongo kilu liomanu veya oku fendela Suku.
O lete olonale evi lolomeme kuenda olopomba? Alume ava va kasi oku landisila ovinyama evi vonembele. Wa kũlĩha esunga liaco? Momo va Isareli va lumbaile ovinyama kuenda olonjila ku Suku.
Ocihandeleko ca Suku ca popele hati, nda omunu wa linga ekandu, okuete oku eca ocilumba cimue ku Suku. Kuenda kua kalavo apuluvi amue okuti, va Isareli va sukilile oku eca ovilumba. Pole, pi ovo vopopa olonjila lovinyama oco va viece ku Suku ndocilumba?
Omanu vamue va kuata olonjila lovinyama viavo muẽle. Ovo va enda loku lumba ovinyama viaco. Pole, vamue ka va kuatele ovinyama ndaño olonjila. Vakuavo va kala ocipãla calua lo Yerusalãi. Kuenje ka va kuatele epondolo lioku nena ovinyama viavo konembele oco vi eciwe ndocilumba. Omo liaco, omanu va landaile ovinyama lolonjila via sesamẽla posamua yonembele. Pole, alume ava va kisikaile olombongo vialua komanu. Ovo va nyanaile omanu. Ka ca sungulukile oku landisila pocitumãlo conembele ya Suku.
Eli olio esunga lieci Yesu a temẽlele calua. Eye wa leñula olomesa vialume kuenda wa pesela olombongo viavo posi. Yesu wa iña osikote yolonjita, kuenje wa va tundisamo vonembele kumue lovinyama viavo. Oco wa popia lalume va landisa olopomba hati: ‘Ovina evi tundi lavio! Onjo ya Tate ko ka yi lingisi ocitanda.’
Olondonge viaye via kala laye vonembele, ko Yerusalãi. Ovo va komõha eci Yesu a linga. Noke va ivaluka eci Embimbiliya lia popele catiamẽla Komõla a Suku hati: ‘Ocisola ñuetele onjo ya Suku ci taima ndondalu.’
Osimbu eye a kala ko Yerusalãi kocipito co Paskoa, wa linga ovikomo vialua. Noke wa tunda vo Yudea wa tiukila ko Galilea. Pole, vonjila wa pita kofeka yo Samaria. Tu konomuisi eci ca pitako.
Yoano 2:13-25; 4:3, 4.
Apulilo
- Momo lie ovinyama vi kasilili oku landisiwila vonembele?
- Nye ca temisa Yesu?
- Ndomo o cilete vociluvialuvia nye Yesu a kasi oku linga? Kuenda nye a tuma oku linga kalume va kala oku landisa olopomba?
- Eci olondonge viaye via mola eci Yesu a kala oku linga nye va ivaluka?
- Yesu wa pita volupale lupi eci a kala oku tiukila ko Galilea?
Epulilo likuavo
- Tanga Yoano 2:13-25.
Omo okuti Yesu wa temẽle la vakuakutolokala olombongo vonembele ocituwa cipi tu sukila oku kuata catiamẽla koku vanguila olomĩlu Vonjango Yusoma? (Yoa. 2:15, 16; 1 Va Kor. 10:24, 31-33)


text:
‘Tu lombwela: onaini hano eshi tashi ka ningwa?’
‘Edidiliko lokuuya kwoye nolexulilo lefimbo lounyuni olilipi?’ — MAT. 24:3.
1. Ngaashi ovayapostoli, otwa halelela okushiiva shike?
ESHI Jesus a li e li pokumana oukalele waye wokombada yedu, ovahongwa vaye ova li va halelela okuuda kutya onakwiiwa yavo otai ka kala ya tya ngahelipi. Onghee hano, omafiku manini fimbo ina fya, ovayapostoli vaye vane ova li ve mu pula tava ti: “Onaini hano eshi tashi ka ningwa, nedidiliko lokuuya kwoye nolexulilo lefimbo lounyuni olilipi?” (Mat. 24:3; Mark. 13:3) Jesus okwe va nyamukula ta longifa exunganeko la kwatela mo oinima ihapu olo li li muMateus etukulwa 24 neti-25. Mexunganeko olo, Jesus okwa tumbula mo oiningwanima ihapu ididilikwedi. Eendjovo daye otadi ti sha lela kufye molwaashi nafye otwa hala okushiiva kutya onakwiiwa otai ka kala ya tya ngahelipi.
2. (a) Oule womido otwa kala hatu konakona shike opo tu mone eudeko la yela? (b) Omapulo atatu elipi hatu ka kundafana?
2 Oule womido, ovapiya vaJehova ova kala tava konakona noukeka exunganeko laJesus li na sha nomafiku axuuninwa. Ova kala tava kendabala okuuda ko nawa kutya opefimbo lilipi eendjovo daJesus tadi ka wanifwa. Ndele opo tu mone nghee eudeko letu la pepalekwa, natu ka kundafaneni omapulo aa atatu: ‘Oudjuu munene’ otau hovele naini? Onaini Jesus ta ka tokola ‘eedi noikombo’? Jesus ota aluka ile ote “uya” naini? — Mat. 24:21; 25:31-33.
OUDJUU MUNENE OTAU HOVELE NAINI?
3. Otwa li tu na eudeko la tya ngahelipi monakudiwa li na sha noudjuu munene?
3 Oule womido donhumba, otwa kala hatu diladila kutya oudjuu munene owa hovela mo 1914, wa hovela nOita yOtete yOunyuni, nonokutya Jehova okwa ‘xupipika omafiku oo’ eshi oita oyo ya xula mo 1918 opo oshixupe shovavaekwa shi mone omhito yokuudifila oiwana aishe onghundana iwa. (Mat. 24:21, 22) Konima ngeenge oilonga yokuudifa oya pu, epangelo laSatana otali ka hanaunwa po. Onghee hano, otwa li hatu diladila kutya oudjuu munene owa tukulwa moitukulwa itatu: Owa li tau ka hovela (mo 1914-1918), owa li tau ka iwa moshipala (okudja 1918 okuyuka komesho) nosho yo kutya owa li tau ka xula puHarmagedon.
4. Ouyelele ulipi we tu kwafela tu ude ko nawa exunganeko laJesus li na sha nomafiku axuuninwa?
4 Eshi twa twikila okukonakona exunganeko laJesus, otwa ka mona kutya oshitukulwa shalo shi na sha nomafiku axuuninwa oshi na omawanifo opavali. (Mat. 24:4-22) Exunganeko olo ola li la wanifwa oshikando shotete muJudea mefelemudo lotete O.P. notali ka wanifwa vali mounyuni aushe pefimbo letu. Ouyelele wa tya ngaho owe tu kwafela tu ude ko oinima ihapu. *
5. (a) Efimbo lidjuu lilipi la li la hovela mo 1914? (b) Efimbo olo lidjuu otali tu kumwe nefimbo lilipi lomefelemudo lotete O.P.?
5 Otu shii yo kutya oshitukulwa shotete shoudjuu munene inashi hovela mo 1914. Omolwashike hatu tile ngaho? Omolwaashi exunganeko lOmbibeli otali ulike kutya oudjuu munene otau hovele nokuponokelwa kwomalongelokalunga oipupulu ndele hanoita pokati koiwana. Onghee hano, oita oyo ya hovela mo 1914 kaya li ehovelo loudjuu munene, ndele “ehovelo lefeto lokudala.” (Mat. 24:8) ‘Efeto lokudala’ la tya ngaho otali tu kumwe naasho sha li sha ningwa muJerusalem nomuJudea okudja 33 O.P. fiyo 66 O.P.
6. Oshike tashi ka kala ehovelo loudjuu munene?
6 Oshike tashi ka ulika kutya oudjuu munene owa hovela? Jesus okwa xunganeka ta ti: “Ngenge tamu mono oixuna yehanauno, ya popiwa komuprofeti Daniel, i li ofika ponhele iyapuki – omuleshi ne shi didilike – opo nee aveshe ovo ve li muJudea, nava ye onhapo keemhunda.” (Mat. 24:15, 16) Exunganeko olo ola li la wanifwa oshikando shotete mo 66 O.P. eshi “oixuna yehanauno,” oyo tai faneke etangakwaita laRoma, ya li “i li ofika ponhele iyapuki,” eshi la ponokela Jerusalem notembeli yasho (oyo ya li ya talika ko i li onhele iyapuki kOvajuda). Mewanifo laxuuninwa, oixuna yehanauno otai ka kala “ofika” ponhele iyapuki eshi Oiwana ya Hangana (“oixuna yehanauno” yokunena) tai ka ponokela Oukwakriste (oo wa talika ko uyapuki kwaavo have liti Ovakriste) nosho yo oshixupe ashishe shaBabilon Shinene. Eponokelo olo ola hokololwa yo mEhololo 17:16-18. Oshiningwanima osho osho tashi ka kala ehovelo loudjuu munene.
7. (a) Ongahelipi “ombelela,” ile tu tye, eemwenyo da li da xupifwa mefelemudo lotete? (b) Oshike twa teelela shi ka ningwe monakwiiwa?
7 Jesus okwa xunganeka yo ta ti: “Omafiku enya otaa xupipikwa.” Mewanifo lotete, osho osha li sha ningwa mo 66 O.P. eshi etangakwaita laRoma la ‘xupipika’ eponokelo lalo. Opo nee, Ovakriste ovavaekwa vomuJerusalem nomuJudea ova li va ya onhapo opo va xupife “ombelela” yavo, ile tu tye, eemwenyo davo. (Lesha Mateus 24:22; Mal. 3:17) Ndele mbela oshike twa teelela shi ka ningwe poudjuu munene oo tau ke uya? Jehova ota ka ‘xupipika’ efimbo olo Oiwana ya Hangana tai ka ponokela omalongelokalunga oipupulu, opo elongelokalunga lashili liha hanaunwe po pamwe nao. Onghee hano, osha yela kutya oshiwana shaKalunga otashi ka xupifwa.
8. (a) Oiningwanima ilipi tai ka ningwa konima eshi oshitukulwa shotete shoudjuu munene sha pita? (b) Onaini oshixupe shovavaekwa 144 000 tashi ka pewa ondjabi yasho yokuya meulu? (Tala oitwa yopexulilo.)
8 Oshike tashi ka ningwa po konima eshi oshitukulwa shotete shoudjuu munene sha pita? Eendjovo daJesus otadi ulike kutya otapa ka pita efimbo lonhumba olo tali ka twala fiyo opuHarmagedon. Ndele mbela oiningwanima ilipi tai ka ningwa pefimbo olo? Enyamukulo lepulo olo otali hangwa muHesekiel 38:14-16 nosho yo muMateus 24:29-31. (Lesha.) * Konima yaasho, otaku ka shikula Harmagedon, oshitukulwa shaxuuninwa shoudjuu munene, osho tashi tu kumwe nehanauno laJerusalem lomo 70 O.P. (Mal. 4:1) Oudjuu munene otau ka kala oshiningwanima she likalekelwa, osho inashi kala ko nande onale okudja ‘kehovelo lounyuni.’ (Mat. 24:21) Konima yaHarmagedon, Epangelo laKristus lOmido Eyovi otali ka hovela.
9. Exunganeko laJesus li na sha noudjuu munene ola kuma ngahelipi oshiwana shaJehova?
9 Exunganeko olo li na sha noudjuu munene otali tu pameke. Omolwashike mbela? Omolwaashi otali tu shilipaleke kutya kashi na nee mbudi kutya ohatu ka shakeneka omaupyakadi e fike peni, oshiwana shaJehova shi li ongudu otashi ka pita mo moudjuu munene. (Eh. 7:9, 14) Komesho yaaishe, otwa hafa eshi puHarmagedon Jehova ta ka tumbalekifa ounamapangelo waye nota ka yapulifa edina laye liyapuki. — Eps. 83:18, NW; Hes. 38:23, NW.
ONAINI JESUS TA KA TOKOLA EEDI NOIKOMBO?
10. Nale otwa li tu na eudeko lilipi li na sha nefimbo opo ovo ve li ngaashi eedi noikombo tava ka tokolwa?
10 Paife natu ka konakone shi na sha nefimbo opo oshitukulwa shimwe vali shexunganeko laJesus tashi ka ningwa, efaneko li nasha nokutokola eedi noikombo. (Mat. 25:31-46) Nale, otwa li hatu diladila kutya okutokolwa kwovanhu ve li eedi ile oikombo otaku ningwa momukokomoko womafiku axuuninwa, okudja mo 1914 okuyuka komesho. Otwa li yo twa fika pexulifodiladilo kutya ovo inava hala okutambula ko etumwalaka lOuhamba nosho yo ovo tava fi ofimbo oudjuu munene inau hovela otava fi ve li oikombo, sha hala okutya, vehe na eteelelo lenyumuko.
11. Omolwashike hatu tile kutya okutokolwa kwovanhu ve li eedi ile oikombo inaku hovela mo 1914?
11 Mo 1990 nasha, mOshungonangelo omwa li mwa kundafanwa vali Mateus 25:31, oo ta ti: “Omona wOmunhu eshi te uya moshinge shaye novaengeli vayapuki aveshe pamwe naye, opo nee ota kala omutumba kolukalwapangelo loshinge shaye.” Otwa didilika kutya Jesus okwa ninga Ohamba yOuhamba waKalunga mo 1914, ashike ina “kala omutumba kolukalwapangelo loshinge shaye” e li Omutokoli ‘woiwana aishe.’ (Mat. 25:32; yelekanifa naDaniel 7:13) Ndele efaneko li na sha needi noikombo otali hokolola unene Jesus e li Omutokoli. (Lesha Mateus 25:31-34, 41, 46.) Molwaashi Jesus ka li a hovela okulonga e li Omutokoli woiwana aishe mo 1914, osha yela kutya okutokola kwaye ovanhu ve li eedi ile oikombo inaku hovela momudo oo. * Hano mboli Jesus ota ka hovela okutokola ovanhu naini?
12. (a) Onaini Jesus ta ka hovela okutokola oiwana aishe? (b) Oiningwanima ilipi ya hokololwa muMateus 24:30, 31 nosho yo muMateus 25:31-33, 46?
12 Exunganeko laJesus li na sha nomafiku axuuninwa otali holola kutya ota ka hovela okutokola oiwana konima eshi omalongelokalunga oipupulu a hanaunwa po. Ngaashi sha tumbulwa mokatendo okati-8, oiningwanima imwe oyo tai ka ningwa pefimbo opo oya tumbulwa muMateus 24:30, 31. Ngeenge owa konakona eevelishe odo, oto ka mona kutya Jesus okwa xunganeka oiningwanima ya faafana naayo a tumbula mefaneko leedi noikombo. Pashihopaenenwa, Omona womunhu okwa tiwa kutya ote uya moshinge shaye nosho yo novaengeli; oiwana aishe otai ka ongelwa; ovo tava ka tokolwa ve li eedi otava ka ‘yelula omitwe davo’ molwaashi otava ka mona ‘omwenyo waalushe.’ * Ovo tava ka tokolwa ve li oikombo ‘otava ka lilaana’ eshi tava ka mona kutya otava ka ya “mokuhandukilwa kwaalushe.” — Mat. 25:31-33, 46.
13. (a) Onaini Jesus ta ka tokola ovanhu ve li ngaashi eedi ile oikombo? (b) Eudeko la tya ngaho oli na okukuma ngahelipi etaleko letu li na sha noukalele?
13 Mokutala kwaasho twa kundafana metetekelo, ohatu dulu okufika pexulifodiladilo lilipi? Jesus ota ka tokola ovanhu vomoiwana aishe ve li eedi ile oikombo eshi te ke uya poudjuu munene. Opo nee puHarmagedon, oshitukulwa shaxuuninwa shoudjuu munene, ovo va fa oikombo otava ka hanaunwa po fiyo alushe. Ndele mbela eudeko olo oli na okukuma ngahelipi etaleko letu li na sha noukalele wetu? Otali tu kwafele tu mone kutya oilonga yetu yokuudifa oya fimana shi fike peni. Ovanhu ove na natango omhito yokulundulula omadiladilo avo nokuhovela okweenda mondjila ya finana oyo tai ‘twala komwenyo,’ fiyo opehovelo loudjuu munene. (Mat. 7:13, 14) Osha yela kutya, ovanhu paife otashi dulika va ulike oikala ya fa yeedi ile yoikombo. Ashike nande ongaho, otu na okudimbuluka kutya etokolo laxuuninwa kutya oolyelye ve li eedi nosho yo kutya oolyelye ve li oikombo otali ka ningwa ashike poudjuu munene. Onghee hano, otu na etomheno liwa lokutwikila okukwafela ovanhu vahapu ngaashi tashi dulika va ude nova tambule ko etumwalaka lOuhamba.
JESUS OTA ALUKA ILE OTE UYA NAINI?
14, 15. Eevelishe nhee dilipi tadi popi shi na sha nokuuya kwaKristus monakwiiwa e li Omutokoli?
14 Mbela ouyelele oo twa mona eshi twa kala nokukonakona exunganeko laJesus otau holola kutya otwa pumbwa okupepaleka eudeko letu li na sha nefimbo opo oiningwanima imwe vali ididilikwedi tai ka ningwa? Exunganeko olo otali tu pe enyamukulo lepulo olo. Ngahelipi mbela?
15 Moshitukulwa shexunganeko laye osho shi li muMateus 24:29–25:46, Jesus okwa yandja unene elitulemo kwaasho tashi ka ningwa momafiku axuuninwa nosho yo poudjuu munene oo tau ke uya. Meevelishe odo, Jesus okwa popya lwoikando ihetatu shi na sha ‘nokuuya’ ile okwaaluka kwaye. * Okwa popya shi na sha noudjuu munene ta ti: ‘Otava ka mona Omona wOmunhu te uya kombada yoilemo.’ Okwa ti yo kutya: ‘Kamu shi shii efiku lilipi po Omwene weni te uya’ nosho yo kutya, ‘Omona wOmunhu ote uya efimbo tuu olo inamu mu teelela.’ Jesus okwa popya vali mefaneko laye li na sha needi noikombo ta ti: ‘Omona wOmunhu ote uya moshinge shaye.’ (Mat. 24:30, 42, 44; 25:31) Eevelishe adishe odo nhee, otadi ulike kokuuya kwaKristus kwomonakwiiwa eshi te ke uya e li Omutokoli. Ndele mbela eevelishe vali nhee dilipi da popya shi na sha nokuuya kwaJesus?
16. Okuuya kwaJesus okwa popiwa vali momishangwa dilipi?
16 Jesus okwa popya kombinga yomupiya omudiinini nomunaendunge ta ti: ‘Omupiya ou e nelao, omwene waye nge ta aluka ngenge te mu hange a ninga ngaha.’ Okwa popya mefaneko laye li na sha noukadona ta ti: ‘Eshi va ya va ka lande, omuhomboli okwe uya.’ Mefaneko li na sha noitalenti, Jesus okwa hokolola ta ti: ‘Eshi pa pita efimbo lile, omwene wovapiya ava okwa aluka ko.’ Mefaneko olo tuu olo, omwene waavo va pewa oitalenti okwa ti: ‘Mokwaaluka kwange ngeno nda alulilwa shange.’ (Mat. 24:46; 25:10, 19, 27) Mbela eevelishe odo otadi ulike kefimbo lilipi opo Jesus te ke uya?
17. Monakudiwa otwa li hatu diladila shike shi na sha nokuuya kwaJesus oko kwa tumbulwa muMateus 24:46?
17 Monakudiwa, otwa li twa popya moishangomwa yetu kutya eevelishe odo nhee di li mokatendo ka tetekela otadi ulike kokuuya kwaJesus mo 1918. Pashihopaenenwa, diladila keendjovo daJesus di na sha ‘nomupiya omudiinini nomunaendunge.’ (Lesha Mateus 24:45-47.) Otwa li hatu diladila kutya ‘okuuya’ kwaKristus oko kwa tumbulwa movelishe 46 otaku ulike kefimbo olo Jesus a li e uya okukonakona onghalo yopamhepo yovavaekwa mo 1918 nonokutya omupiya okwa nangekwa po mo 1919 a pashukile oinima yOmwene waye. (Mal. 3:1) Ndele eshi twa konakona vali exunganeko laJesus, otwa ka mona kutya eudeko letu li na sha nefimbo opo pa ningwa oitukulwa yonhumba yexunganeko olo ola pumbwa okupepalekwa. Omolwashike mbela?
18. Okukonakona exunganeko laJesus alishe otaku tu kwafele tu fike pexulifodiladilo lilipi shi na sha nokuuya kwaye?
18 Meevelishe odo da tetekela Mateus 24:46, oshitya ‘okuuya’ otashi ulike kefimbo olo Jesus te ke uya okutokola ovanhu pefimbo loudjuu munene. (Mat. 24:30, 42, 44) Ngaashi twa kundafana mokatendo 12, okuuya kwaJesus oko kwa tumbulwa muMateus 25:31 otaku ulike kefimbo olo tuu olo letokolo monakwiiwa. Onghee hano, ohatu dulu okufika pexulifodiladilo kutya okuuya kwaJesus okunangeka po omupiya omudiinini a pashukile oinima aishe yOmwene waye oko kwa tongwa muMateus 24:46, 47 nako otaku ka ningwa monakwiiwa pefimbo loudjuu munene. * Okukonakona exunganeko laJesus alishe otaku tu kwafele tu mone kutya okuuya kwaye oko kwa popiwa lwoikando ihetatu otaku ulike kwaashi te ke uya pefimbo letokolo, poudjuu munene.
19. Omalunduluko e na sha neudeko letu elipi twa kundafana, nomapulo elipi taa ka nyamukulwa moitukulwa tai landula?
19 Oshike twe lihonga moshitukulwa eshi? Lwopehovelo loshitukulwa eshi opa li pa pulwa omapulo atatu. Tete otwa kundafana kutya oudjuu munene inau hovela mo 1914, ndele otau ka hovela eshi Oiwana ya Hangana tai ka ponokela Babilon Shinene. Opo nee, otwa li twa kundafana kutya omolwashike hatu tile kutya Jesus ina hovela okutokola ovanhu ngaashi eedi noikombo mo 1914, ndele ote ke shi ninga poudjuu munene. Xuuninwa, otwa konakona kutya omolwashike hatu tile kutya Jesus ina nangeka po omupiya omudiinini mo 1919 a pashukile oinima yaye aishe, ndele osho otashi ka ningwa poudjuu munene. Onghee hano, omapulo aeshe atatu oo twa kundafana metetekelo otaa ulike kefimbo lomonakwiiwa, sha hala okutya, pefimbo loudjuu munene. Etaleko la tya ngaho la pepalekwa otali ka kuma ngahelipi eudeko letu lefaneko li na sha nomupiya omudiinini? Shimwe vali, ongahelipi tali ka kuma eudeko letu li na sha nomafaneko makwao aJesus oo a kala taa wanifwa pefimbo eli lexulilo? Omapulo oo a fimana otaa ka kundafanwa moitukulwa tai landula.
^ okat. 4 Okatendo 4: Opo u mone ouyelele muhapu, tala Oshungonangelo ye-1 Februali 1994, epandja 19-32 nosho yo ye-1 Mei 1999, epandja 15-27.
^ okat. 8 Okatendo 8: [2] Oshiningwanima shimwe osho sha tumbulwa meevelishe odo osho ‘okwoongelwa kwovahoololwa.’ (Mat. 24:31) Onghee hano, otashi ulike kutya ovavaekwa aveshe ovo tava hangwa kombada yedu konima eshi oshitukulwa shotete shoudjuu munene sha pita otava ka twalwa meulu lwopokati opo ofimbo oita yaHarmagedon inai hovela. Ouyelele oo owa pepaleka osho sha li sha kundafanwa momapulo a dja kovaleshi oo e li mOshungonangelo yOshiingilisha yo 15 Auguste 1990, epandja 30.
^ okat. 11 Okatendo 11: Tala Oshungonangelo ye-1 Oktoba 1995, epandja 19-29.
^ okat. 12 Okatendo 12: Tala ehokololo la pambafana naalo muLukas 21:28.
^ okat. 15 Okatendo 15: Oitya ‘okuuya’ nosho yo ‘okwaaluka’ aishe oya toloka oshityalonga shimwe shOshigreka, er′kho·mai.
^ okat. 18 Okatendo 18: Oshitya shOshigreka osho sha tolokwa “nge ta aluka” muMateus 24:46 osha dja koshityalonga shimwe ashike shOshigreka osho sha tolokwa yo ‘okuuya’ muMateus 24:30, 42, 44.


text:
Oshipalanyole Shokombada | OTO DULU OKWEEHENA POPEPI NAKALUNGA
Mbela ou wete wa ehena popepi naKalunga?
CHRISTOPHER omulumenhu omunyasha wokuGhana okwa ti: “Okukala u na ekwatafano lopofingo naKalunga ohashi ku ningifa u kale u udite u li meameno nowa pama. Oho kala u wete kutya Kalunga oku na ko nasha naave.”
HANNAH okakadona komido 13 kokuAlaska, ko-U.S.A oka ti: “Kalunga oha kala e wete omaudjuu oye aeshe, he ku ulikile ohole inene nohe ku pe elitulemo li dulife pwaalo wa pumbwa.”
GINA omukainhu wokoJamaica womido 40 nasha okwa ti: “Okukala u shii kutya ou na ekwatafano lopofingo naKalunga oshinima sha denga mbada nohashi ngungumaneke omaliudo.”
Kakele kaChristopher, Hannah naGina, ovanhu vahapu mounyuni aushe ova tomhwa kutya Kalunga ohe va tale ko ve li ookaume kaye. Mbela naave osho ho kala u udite ngaho? Mbela oho kala u wete wa ehena popepi naKalunga? Ile owa hala okweehena popepi elela naye? Otashi dulika u lipule kutya: ‘Mbela otashi shiiva ngoo omunhu wongaho a kale e na ekwatafano lopofingo naKalunga Omunaenghono adishe? Nongeenge osho, ongahelipi mbela?’
OTO DULU OKUKALA WA EHENA POPEPI NAKALUNGA
Ombibeli otai ti oto dulu okweehena popepi naKalunga nokukala nekwatafano lopofingo naye. Oya popya yo kutya Kalunga okwa ifana tatekulululwa Omuheberi Abraham ‘kaume kaye.’ (Jesaja 41:8) Didilika eshivo lopahole olo tali hangwa muJakob 4:8, olo tali ti: “Eheneni kuKalunga, opo nee Ye ta ehene kunye.” Osho otashi ulike kutya oto dulu okukala u na ekwatafano lopofingo naKalunga nokupanga oukaume naye. Ndele molwaashi Kalunga iha monika, ongahelipi hatu dulu ‘okweehena’ popepi naye opo tu hafele ekwatafano liwa naye?
Opo tu nyamukule epulo olo, diladila kwaasho hashi ningwa po ngeenge ovanhu tava pange oukaume. Okupanga oukaume luhapu ohaku hovele pokati kovanhu vavali tava lombwelafana omadina. Opo nee, eshi tava ende tava kundafana pandjikilile, tava tukulilafana omadiladilo nokuhololelafana omaliudo, oukaume wavo ohau ende tau kolo. Naashi nee tava kendabala okuningilafana oinima, ohashi pameke ekwatafano lavo. Okupanga oukaume naKalunga nako otaku dulu okuningwa monghedi ya faafana. Natu ka taleni kutya ongahelipi taku dulu okuningwa.


text:
Mbela Eendombwedi daJehova oda itavela kutya odo adike tadi ka xupifwa?
Ahowe. Ovanhu omamiliyona mahapu ovo va li ko omafelemido a pita ovo vehe fi Eendombwedi daJehova navo otava ka xupifwa. Ombibeli oya yelifa kutya Kalunga okwa udaneka ounyuni mupe omo tamu “
ka kala enyumuko lovayuki nolovalunde.” (Oilonga 24:15) Shimwe vali, ovanhu vamwe ovo ve na omwenyo paife otashi dulika va hovele okulongela Kalunga ndele navo tava ka xupifwa. Kakele kaasho, kashi fi oilonga yetu okutokola kutya oolyelye tava ka xupifwa naavo itava ka xupifwa. Oshinakuwanifwa osho oshi li ashike momake aJesus.—Johannes 5:22, 27.


text:
UTALA WONDAVULULI KUVALA 2014
Anga hẽ satana omunu muẽle?
Nda ka kuli Satana, omanu vana vo kuetele usumba, va kasi oku kembiwa. Nda Satana ukuelimbi, ci lomboloka okuti eye omunu umue ũvi calua okuti cina omanu va sima ci sule.
Anga hẽ Satana Omunu muẽle?
Satana ocindekaise cevĩho ale omunu ukuetimba liespiritu?
Anga hẽ Satana Ocindekaise Cevĩho?
Ovolandu avali Embimbiliya atambulula epulilo liaco.
Should We Fear Satan?
God makes four provisions that can protect you from Satan’s attacks.
When Did God’s Kingdom Begin Ruling? (Part 2)
Bible prophecy and a dream sent by God to the king of Babylon pinpoints the year when it happened.
“Ame Ndinga Ndati Evĩho Eli?”
Yosefe wa pandikisa ndati kalikolisilo ukãi wa Potifara oku u yonja?
Bible Questions Answered
What do the resurrections that Jesus performed prove about his promises for the future?
Tanga vali ovina via Velapo
Anga hẽ Suku wa Lulika Eliapu Oco a tu Seteke?
Etambululo Liembimbiliya lia sunguluka kuenda li lembeleka.


text:
Alongiso Embimbilia
Embimbiliya lieca elungulo liavelapo catiamẽla kapulilo alua komuenyo. Ondaka eyi yalimbukiwa okuti ocili tunde osimbu. Vonepa eyi, ove o ka limbukavo okuti Embimbiliya li kuatisa muẽle.—2 Timothy 3:16, 17.
Ovipama Via Velapo
Momo Lie tu Lingila Onjivaluko Yolofa Via Yesu?
Pocipito colofa via Yesu, helie o kuete omoko yoku lia kombolo kuenda oku nyua kovinyu?
Ekuatiso Kepata
OMÃLA
Kala Ukuotate Kuenda Ukuakuongotiya
Yehova wa kapa ovina viosi kovitumãlo vialuo. Lilongisa ndomo o pondola oku kalavo ukuotate kuenda ukuakuongotiya!


text:
Ehipululo 109: Petulu Utalelapo Korneliu
OMULUME ou watalama apa o apostolu Petulu. Ava vekahi monyima yae omapanga ae. Mahi omokonda yatyi omulume ou apetamena konomphai mba Petulu? Ankho una yokulinga ngotyo? Ove umwii olie?
Omulume ou o Korneliu. Onkhalamutue yomafualali oko Roma. Korneliu ankho kei Petulu, mahi watolelua akonge Petulu opo eye keumbo liae. Tutalei oñgeni otyo tyaenda.
Ovalongwa votete va Yesu ankho ova Judeu, mahi Korneliu ankho hamu Judeu ko. Anthi ankho uhole Huku, ankho ulikuambela ku Huku, no kulinga ovipuka ovinyingi oviwa pala ovanthu. Onthiki imue kekumbi oandyu yemumonekela aimupopila okuti: ‘Huku wahambukua no ove, moluotyo makumbulula omalikuambelo ove. Tuma ovalume vakaihane omulume umue utiwa o Petulu. Ukahi ko Jope meumbo lia Simau, ukala popepi nelunga.’
Korneliu atumu liwa liwa ovalume vamue vakaovole Petulu. Monthiki onkhuavo, puetyi ovalume ovo ankho vekahi nokuhika popepi no Jope, Petulu ankho ukahi kombanda yondyuo ya Simau. Oko, Huku walekesa Petulu nemonekelo otyipuka tyimue tyikahi ngomulele omunene ukahi nokutuluka peulu. Pomulele opo ankho pena ovinyama aviho. Motyitumino tya Huku, ovinyama ovio ankho kaviakohokelwe pala okuliwa. Mahi ondaka imue keulu yati: ‘Katuka, Petulu. Ipaa ovinyama evi ulie.’
Petulu akumbulula okuti: ‘Au. Ame hinelie ovinyama evi viasila.’ Anthi ondaka yatolela Petulu okuti: ‘Etyi Huku akohokeswa wehetyiihane okuti tyasila. Otyo tyamonekela Petulu ovikando vitatu. Iya puetyi Petulu ankho ekahi nokusoka oityi tyihangununa ovipuka ovio aviho, ovalume vatumwa na Korneliu vehika meumbo iya avapulu Petulu.
Petulu atuluka apopi okuti: ‘Omulume mukahi nokuovola ame. Omokonda yatyi mueila? Etyi ovalume vahangununa okuti oandyu imue yatolela Korneliu opo akonge Petulu eye kondyuo yae, Petulu etavela okuenda navo. Etyi tyati komuhuka, Petulu no mapanga ae avaende okukatalelapo Korneliu ko Sesareia.
Korneliu ankho waongiyale ombunga yae no mapanga. Etyi Petulu ehika, Korneliu ekelivasa nae. Atuiki konongolo iya apetamena ponthele yonomphai mba Petulu, ngetyi uluete polutalatu apa. Mahi Petulu ati: ‘Katuka; ame ndyimunthu vala ngove.’ Enga, Ombimbiliya ilekesa okuti tyapenga okufenda omunthu. Onthue tuna yokufenda vala Yehova.
Petulu pahe atolela ondaka ya Huku aveho ankho veliongiya. Petulu apopi okuti: ‘Ndyiluete okuti Huku utavela ovanthu aveho vahanda okumuumbila.’ Puetyi Petulu nkhele apopia, Huku watumikisa ospilitu sandu yae iya ovanthu ovo avahimbika okupopia momalaka elikalaila. Otyo tyahuvisa unene ovalongwa ova Judeu ankho vekahi na Petulu. Mokonda ankho vasoka okuti Huku upanda vala ova Judeu. Otyo tyevelongesa okuti Huku kapande vala ovanthu vovivala vimue. Otyo, hatyipuka ko otyiwa atuho tuesukisa okuhinangela?
Atos 10:1-48; 11:1-18; Revelação 19:10.
Omapulo
- Omulume ou polutalatu apa watuika onongolo, olie?
- Oityi oandyu imue yapopila Korneliu?
- Oityi Huku alekesa Petulu, puetyi ankho ekahi kombanda yondyuo ya Simau ko Jope?
- Omokonda yatyi Petulu apopila Korneliu okuti katyaviukile okumutuikila onongolo no kumufenda?
- Omokonda yatyi ovalongwa ova Judeu ankho vekahi na Petulu, ankho vahuvila?
- Elongeso patyi liakolela tupola kuetyi Petulu atalelapo Korneliu?
Omapulo omakuavo
- Tanga Atos 10:1-48.
Onondaka mba Petulu mbuvahiwa mu Atos 10:42, mbulekesa tyi kombinga yovilinga viokuivisa onondaka onongwa Mbouhamba wa Huku? (Mat. 28:19; Mar. 13:10; Atos 1:8)
- Tanga Atos 11:1-18.
Otyituwa patyi Petulu alekesa etyi anoñgonoka nawa ehando lia Yehova kombinga yono Sendiu? Iya oñgeni tupondola okukwama ongeleka yae? (Atos 11:17, 18; 2 Cor. 10:5; Efé. 5:17)


text:
Esapulo 38: Ekuĩ Lavivali Kolondavululi
KŨLĨHISA unene wo cisiakata eci cayuva. Ocisiakata caco cambatiwa lalume vavali. Kũlĩhisavo akuyu ava loromeira. Apako aco a posoka ndeti a tunda pi? Apako aco a tunda kofeka yo Kanana. Ivaluka okuti, Avirahama la Isake kuenda Yakoba, va kala ko Kanana. Pole omo lionjala ya kala ko Kanana, Yakoba lepata liaye, va ilukila Kegito. Kaliye eci papita ci soka 216 kanyamo, Mose wa kala loku songuila va Isareli oku enda ko Kanana. Ovo va pitila komunda yimue yi tukuiwa hati, Kadesi.
Vofeka yo Kanana mua kala omanu vãvi. Omo liaco, Mose wa tuma vofeka yaco olondavululi ekũi la vavali. Eye wa va sapuila hati: ‘Kũlĩhisi etendelo liomanu va kasimo. Kũlĩhisivo nda va pama ale ka va pamele. Kũlĩhisi osi yaco nda yima ovina viwa. Enjui lapako amue ofeka yaco.’
Eci olondavululi via tiukila ko Kadesi, va sapuila Mose hati: ‘Ofeka yaco ya posoka.’ Noke va lekisa ku Mose apako amue. Pole alume vamue ekũi kolondavululi va popia hati: ‘Omanu va tunga vofeka yaco vanene haivo va pama. Nda tua seteka oku tambula ofeka yaco, tu ka fa.’
Va Isareli eci va yeva ondaka yaco, va fetika oku kuata usumba walua. Va popia hati: ‘Hĩse nda tua filile Kegito! Ale hĩse nda tua filile mulo vekalasoko! Etu tu ka pondiwa kuenje akãi vetu lomãla vetu va ka kuatiwa. Tu nõli usongui umue oco tu tiukili Kegito.’
Pole olondavululi vimue vivali via kolelele ku Yehova. Omo liaco, va seteka oku tulumula ovitima viomanu. Olonduko viavo Yehosua kuenda Kalembe. Ovo va popia hati: ‘Ko ka yokoki. Yehova o kasi letu. Tu ka tambula ofeka.’ Pole omanu ka va yevele kondaka yaco. Kuenje va seteka oku ponda Yehosua la Kalembe.
Yehova weya oku tema calua kuenje wa sapuila Mose hati: ‘Wosi o kasi leci ci soka akũi avali kanyamo, ka iñila vofeka yo Kanana. Va Isareli va mola ovikomo nda linga Kegito lo vekalasoko, pole ka va kolelele kokuange. Omo liaco, va ka ñuala ñuala vekalasoko ci soka akũi akuãla kanyamo toke omunu wa sulako a fa. Yehosua la Kalembe ovo lika va iñila vofeka yo Kanana.’
Atendelo 13:1-33; 14:1-38.
Apulilo
- Ocisiakata cayuva vociluvialuvia eci o ci lete? Ca tundilila pi?
- Momo lie Mose a tumilile ekũi lavavali kolondavululi kofeka yo Kanana?
- Olondavululi ekũi nye via sapuila Mose eci via tiuka?
- Nye ci lekisa okuti olondavululi vivali via kolelele Yehova? Kuenda vipi via kala olonduko viavo?
- Momo lie Yehova a temẽlele? Kuenda nye Eye a sapuila Mose?
Apulilo akuavo
- Tanga Atendelo 13:1-33.
Velie va nõliwile oco vaka kũlĩhĩse ofeka? Kuenda epuluvi lipi ovo va kuata? (Atend. 13:2, 3, 18-20)
Momo lie Yehosua la Kalembe va litepelele kovisimĩlo lolondavululi vikuavo? Kuenda eci ci tu longisa nye? (Atend. 13:28-30; Mat. 17:20; 2 Va Kor. 5:7)
- Tanga Atendelo 14:1-38.
Momo lie tu kuetele oku yuvula oku lisiõsuĩla vana Yehova a ĩha ovikele vocisoko caye? (Atend. 14:2, 3, 27; Mat. 25:40, 45; 1 Va Kor. 10:10)
Elivulu Liatendelo 14:24 li lekisa ndati okuti Yehova okuetele ocikembe omunu lomunu pokati kafendeli vaye? (1 Olos. 19:18; Olosap. 15:3)


text:
Oshileshwa 9
Oshike tashi dulu okukwafela oukwaneumbo weni u kale wa hafa?
1. Omolwashike okuhombola kwa fimanenena opo oukwaneumbo u kale wa hafa?
MOmbibeli omu na ‘onghundana iwa oyo ya dja kuKalunga omunelao.’ (1 Timoteus 1:11, NW) Kalunga omunelao okwa hala omaukwaneumbo a kale a hafa. Jehova oye Omutoti wohombo. Onghee hano, osha fimanenena okuhombola paveta opo oukwaneumbo weni u kale wa hafa molwaashi ounona otava ka tekulilwa momudingonoko wa amenwa.
Kalunga oha tale ko ngahelipi ohombo? Okwa hala eehombo di kalelele. Ovakriste ove na okukala va fimaneka eemhango domapangelo omoilongo yavo di na sha nokuhombola paveta. (Lukas 2:1, 4, 5) Jehova okwa hala yo ovashamane novakulukadi va kale ovadiinini kookaume kavo kopahombo. (Ovaheberi 13:4) Oku tonde eteyohombo. (Malakia 2:16) Ndele okwa pitika ashike Ovakriste va teye ohombo nokuhombolulula ngeenge kaume umwe kopahombo a ya momilele kondje yohombo. — Lesha Mateus 19:3-6, 9.
2. Omushamane nomukulukadi ove na okukalafana ngahelipi?
Jehova okwa shita omulumenhu nomukainhu opo va kale hava yambididafana mohombo yavo. (Genesis 2:18) E li omutwe woukwaneumbo, omushamane oku na oshinakuwanifwa shokufila oshisho oukwaneumbo waye palutu nosho yo oku u honga kombinga yaKalunga. Oku na okukala e na omhepo yeliyambo eshi ta ulikile omukulukadi waye ohole. Ovashamane novakulukadi ove na okukala ve holafane nohava fimanekafana. Ndele molwaashi ovashamane novakulukadi aveshe inava wanenena, osha fimanenena okulihonga okudiminafana po opo va kale va hafa meehombo davo. — Lesha Ovaefeso 4:31, 32; 5:22-25, 33; 1 Petrus 3:7.
3. Ngeenge kamu na ehafo mohombo yeni, mbela ou na okufiya po kaume koye kopahombo?
Ngeenge omwa shakeneke omaupyakadi mohombo yeni, keshe umwe na ungaunge namukwao pahole. (1 Ovakorinto 13:4, 5) Eendjovo daKalunga itadi ti kutya ovalihomboli ove na ashike okutopoka opo ngeno va kandule po omaupyakadi omohombo. — Lesha 1 Ovakorinto 7:10-13.
4. Ounona, mbela omu shii kutya Kalunga okwa hala mu ninge shike?
Jehova okwa hala mu kale mwa hafa. Ohe mu pe omayele a denga mbada e na sha nanghee tamu dulu okuhafela ounyasha weni. Okwa hala mu mone ouwa mounongo nomoimoniwa yovadali veni. (Ovakolossi 3:20) Jehova okwa hala yo mu mone ehafo olo hali di mokulonga ehalo laye nosho yo lOmona waye. — Lesha Omuudifi 11:9–12:1; Mateus 19:13-15; 21:15, 16.
5. Ovadali, ongahelipi tamu dulu okukwafela ovana veni va kale va hafa?
Omu na okulonga noudiinini opo ovana veni va kale ve na oikulya, onhele yokukala nosho yo oidjalomwa. (1 Timoteus 5:8) Ndele opo ovana veni va kale va hafa, omwa pumbwa yo oku va honga va kale ve hole Kalunga nove lihonge kuye. (Ovaefeso 6:4) Oshihopaenenwa sheni shi na sha nokuulika kutya omu hole Kalunga otashi dulu okukuma neenghono omitima dovana veni. Ngeenge ehongo leni ola kanghamena kEendjovo daKalunga, otali dulu okuvyula nokunwefa mo nawa omadiladilo ovana veni. — Lesha Deuteronomion 6:4-7; Omayeletumbulo 22:6.
Ounona ohava mono ouwa ngeenge ohava tuwa omukumo nohava pandulwa. Ova pumbwa yo okupukululwa nokupewa outekuduliko. Edeulo la tya ngaho otali ke va amena opo vehe lihumbate monghedi oyo tai dulu okunyona po ehafo lavo. (Omayeletumbulo 22:15) Ashike outekuduliko kau na okuyandjwa nonyanya. — Lesha Ovakolossi 3:21.
Eendombwedi daJehova ohadi nyanyangida omambo e lili noku lili nelalakano lokukwafela ovadali nounona. Omambo oo okwa kanghamena kOmbibeli. — Lesha Epsalme 19:8, 12.


text:
Anga hẽ Suku Ongusu Yimue ka yi Letiwe?
Etambululo Liembimbiliya
Suku o kuete ongusu yimue ya velapo Voluali luosi.
Embimbiliya li tukula ndomo a lulika olohuluwa violombungululu poku popia ndoco: “U o kola wa popia hati, Vu sokisa lelie okuti ndi lisoka laye? Petuili ovaso kilu, vanji; helie wa vi lulika? U o vi tundisa lumosi lumosi vohoka yavio poku vi tukula olonduko, eye wa vi lulika. Kuenje omo unene waye wa piãla longusu yaye ya lua cimue oco lalumue lu kambapo.”
Pole, Suku ka kuete lika ongusu yalua. Embimbiliya li popia okuti, Suku o kuetevo ovituwa vimue ndeci, ocisola kuenda oku suvuka evĩho. (Osamo 11:5; Yoano 3:


text:
Ehipululo 54: Omulume Wononkhono Ononene
OVE wii enyina liomulume ou ankho wokuna ono-nkhono ononene? Ankho omukoyesi utiwa o Sansau. O Yehova wapele Sansau ononkhono. Puetyi nkhele Sansau ehenetyitwe, Yehova watolela me yae okuti: ‘Apa katutu mokala nomona. Oe, makala onkhalamutue pala okuyovola o Isilayeli kova Filisteu.’
Ova Filisteu ankho ovanthu vamue onondingavivi vakala mo Kanaa. Ankho vena omafualali omanyingi, iya ankho vamonesa ononkhumbi ova Isilayeli. Onthiki imue, Sansau etyi ankho ekahi nokukatala opi pakala ova Filisteu, wahonya nonkheyama imue onene. Mahi Sansau aipaa onkheyama oyo tyihena natyike pomaoko. Tupu waipaa ova Filisteu ovanyingi.
Konyima, Sansau ahande omukai umue ankho utiwa o Dalila. Ononkhalamutue mbova Filisteu avalae kese umue okuavela Dalila 1.100 yonombongo mbo palata, inkha evetolela oityi tyiavela Sansau ononkhono ononene. Dalila ankho uhanda onombongo ombo. Dalila ankho hepangako liotyotyili lia Sansau, ni liovanthu va Huku. Moluotyo, Dalila atualeko okupula Sansau oityi tyimukalesa nononkhono ononene.
Okuhulako, Sansau atolela Dalila kombinga yononkhono mbae, ati: ‘Onohuki mbange kambunetetwe, tunde apa natyitwa.’ Etyi natyitwa, Huku wanthyolovona opo ndyikale omuumbili wae wakolela, ngo Nazireu. Inkha onohuki mbange mbutetwa, himakala vali nononkhono.
Etyi Dalila etyiiva, wayeka Sansau alalele kovikalo viae. Konyima, waihena omulume umue, emutete onohuki mbae. Etyi Sansau apahukapo, ankho utupu vali ononkhono. Ova Filisteu avanyingila iya avemukuate. Vemupola omaiho, iya avemulingi omupika wavo.
Onthiki imue, ova Filisteu valinga otyipito tyimue otyinene pala okufenda huku yavo Dagon. Avakapola Sansau mokaleya opo vemulinge otyitalukilo tyavo. Mahi, onohuki mba Sansau ankho mbekula vali. Sansau apopila okamukuendye ankho kemuhongolela okuti: ‘Nthuale alo ponomphandyi mbo ondyuo.’ Iya Sansau elikuambela ku Yehova opo emuavele ononkhono, iya akuatelela monomphandyi. Eliyavela okuti: ‘Ndyinkhile kumue nova Filisteu.’ Motyipito otyo ankho muna 3.000 yova Filisteu. Etyi Sansau akunyuna nononkhono onomphandyi mbondyuo, iya ondyuo aitoko aiipaa ovanthu aveho onondingavivi.
Juízes okapitulu 13 alo 16.
Omapulo
- Omulume wononkhono ononene utiwa olie? Iya olie wemupele ononkhono mbatyo ombo?
- Ngetyi uluete polutalatu olu, oityi Sansau alinga onkheyama onene?
- Ngetyi uluete polutalatu apa, oityi Sansau ekahi nokutolela Dalila? Iya oñgeni otyo tyemutuala okukuatwa nova Filisteu?
- Oñgeni Sansau aipaa 3.000 onondyale ova Filisteu monthiki ankhia?
Omapulo omakuavo
- Tanga Juízes 13:1-14.
Oñgeni Manoá nomukai wae vaava ongeleka ongwa kovohe kombinga yokutekula ovana vavo? (Juíz. 13:8; Sal. 127:3; Efé. 6:4)
- Tanga Juízes 14:5-9 no 15:9-16.
Sansau waipaele onkheyama, nokutimbaula onongoi ankho vemukuta, no kuipaa ovalume 1.000 notyikeho tyolupanda luotyimbulu. Otyo tyilekesa tyi kombinga yospilitu sandu ya Yehova?
Oñgeni ospilitu sandu itukuatesako hono? (Juíz. 14:6; 15:14; Zac. 4:6; Atos 4:31)
- Tanga Juízes 16:18-31.
Okulinga oupanga novanthu onondingavivi Sansau tyemuetelele tyi? Iya oityi tupondola okulilongesilako? (Juíz. 16:18, 19; 1 Cor. 15:33)


text:
OSAPI YO KOÑOÑO | NDOMO O SANJUKILA UPANGE WA TĨLA
Oku Talavaya Calua
—Kua Pita Kosimbu?
Alex, loku tula ocimuenyo o yelula okasia yikuavo a kala oku tuta vekãlu liokupange a talavaya. Noke o lipula hati: ‘momo lie ndi talavayela kupange waco ka u kuete onima layimue? Eteke lipi ndi kuata ekalo liwa? Omuenyo wange nda wa kala ciwa okuti si sukila vali oku talavaya!’
Ndeci ca pita la Alex, omanu valua koloneke vilo ka va sanjukila upange wavo. Arone, ulume umue ukuakusemulũla akãlu, wa popia hati: “Omanu valua va sima okuti oku linga upange una u kavisa etimba, ci nena elaviso. Ocisimĩlo cavo ceci: ‘Ndi linga ño upange waco toke eci ndi sanga upange ukuavo wa velapo.’”
Momo lie omanu valua va simĩla okuti ka va sukila oku linga upange u kavisa etimba? Citava okuti va siata oku vetiyiwa lovingungu viasapulo vina vi lekisa ekalo liomuenyo uwa. Mateo ulume umue ukuakusemulũla ovina, wa popia hati: “Omanu valua va siata oku popia hati, nda ove ku likolisilako oku talavaya calua oco o kuate ekalo liwa komuenyo, ku sangi onima yiwa.” Onjali yimue londuko Shane, o kuetevo ocisimĩlo caco. Eye wa popia hati: “Omanu koloneke vilo, ka va sanjukila vali oku talavaya oloneke viosi oco va fetiwe kesulilo liosãi.”
Pole, kuli omanu valua va siata oku sanjukila oku talavaya calua. Daniel o kuete 25 kanyamo okuti upange waye oku tunga olonjo, wa popia hati: “Ndi sima okuti oku talavaya calua kueca onima yiwa, capiãla enene nda wa tiamisila utima kovimãho via sunguluka.” Andre o kuete 23 kanyamo o tavavo kocisimĩlo caco. Eye wa popia hati: “Oco omunu a kuete esanju komuenyo, o sukila oku talavaya. Oku talavaya citito ka ku nena esanju komuenyo pole
Omanu vana va sokisiwa la Daniel kuenda Andre, va siata oku kuatisiwa ndati oku kuata ovisimĩlo via sunguluka viatiamẽla kupange? Ovo va kapako olonumbi Viembimbiliya komuenyo wavo. Embimbiliya ka li pisa oku talavaya calua, pole, li vetiya oku kala vakuambili yupange kuenda oku pandikisa. Pole Embimbiliya ka li tu vetiya lika oku talavaya. Olio li lekisavo ndomo tu sanjukila onima yupange wetu.
Ndamupi olonumbi Viembimbiliya vi pondola oku ku kuatisa oku sanjukila upange wove? Tu ku laleka oco o kũlĩhise vimue pokati kolonumbi viaco ndomo vi ka lomboluiwa vocipama ci kuãimo.


text:
Esapulo 16: Isake wa Kuela Ukãi wa Sunguluka
OVE hẽ wa kũlĩha onduko yukãi o lete ndeti vociluvialuvia cilo? Onduko yaye Rebeka. Ulume o kasi loku ñualehela laye onduko yaye, Isake. Rebeka o linga ukãi wa Isake. Ndamupi ca lingiwa?
Avirahama wa yonguile okuti omõlaye Isake o kuela ukãi umue wa sunguluka. Eye ka yonguile okuti Isake o kuela akãi va Kanana momo omanu vaco va enda oku fendela olosuku viesanda. Omo liaco, Avirahama wa vilikiya ukuenje waye kuenje wa popia laye hati: ‘Kuende kepata liange ko Harane, ka vanje ukãi oco va likuele lomõlange Isake.’
Noke ukuenje wa Avirahama wambata ekũi liolongamelo kuenje wa enda. Eci a pitila ocipepi limbo liaco wa talama pocisimo covava. Omo okuti ca kala kowola yokekumbi, akãi vovimbo veya oku tapa ovava pocisimo caco. Ukuenje wa Avirahama wa likutilila ku Yehova hati: ‘Ufeko wosi ndi pinga ovava oku nyua kuenda ovinyama viange, ndi limbuka okuti eye ove wa nõla ha lingi ukãi wa Isake.’
Osimbu a kala oku likutilila, Rebeka weya oku tapa ovava. Ukuenje wa Avirahama wo pinga ovava. Ufeko wa eca ovava kokuaye kuenje wa tapelakovo olongamelo toke via tẽla oku nyua. Ocili okuti, Rebeka wa linga upange wocili momo olongamelo vinyua ovava alua.
Eci Rebeka amãla oku tapela ovava olongamelo, ukuenje wa Avirahama wo pula onduko ya Isiaye. Eye wo pulavo nda okuti ci tava oku lala konjo yavo. Ufeko wa kumbulula hati: ‘Isia yange Betuele kuenda ci tava oku lala konjo yetu.’ Ukuenje wa Avirahama wa kũlĩhile okuti Betuele wa kala omõla a Nahore manji a Avirahama. Noke ukuenje wa Avirahama wa kekama kolongolo wa likutilila ku Yehova. Eye wa eca olopandu kokuaye omo lioku u songuila kepata lia Avirahama.
Vuteke waco, ukuenje wa Avirahama wa sapela la Betuele kuenda Lavane manji a Rebeka. Wa va sapuila eci catiamẽla kungende waye. Vosi yavo va litava pokati okuti Rebeka enda laye oco a linge ukãi wa Isake. Eci Rebeka a puliwa wa tavavo kondaka yavo. Eci kuaca omẽle, va katuka kuenje va wila kolongamelo oku enda ko Kanana.
Eci va pitila ko Kanana, ca kala ale kowola yokekumbi. Poku petula ovaso aye, Rebeka wa mola Isake wa kala loku tunda vusenge. Isake wa sanjukile calua poku mola Rebeka. Kotembo yaco ndaño okuti pa pitile ale anyamo atatu tunde eci inaye Sara a fa, Isake wa sumuile calua. Kuenje weya oku kuata esanju lialua poku mola Rebeka.
Efetikilo 24:1-67.
Apulilo
- Ulume lukãi u o lete ndeti vociluvialuvia velie?
- Nye Avirahama a linga oco a nõle ukãi womõlaye? Kuenda momo lie a ci lingila?
- Ohutililo yukuenje wa Avirahama ya tambuluiwa ndati?
- Eci Rebeka a puliwa nda o yongola oku kuela la Isake wa kumbulula ndati?
- Nye ceya oku sanjuisa vali Isake?
Apulilo akuavo
- Tanga Efetikilo 24:1-67.
Ocituwa cipi ciwa Rebeka a lekisa eci a lisanga lukuenje wa Avirahama pocisimo? (Efet. 24:17-20; Olosap. 31:17, 31)
Esokiyo Avarahama a linga lioku sanda ukãi womõlaye Isake, lieca ongangu yipi Kakristão oloneke vilo? (Efet. 24:37, 38; 1 Va Kor. 7:39; 2 Va Kor. 6:14)
Momo lie tu sukilila oku sandiliya otembo yoku sokolola lutate ndeci Isake a linga? (Efet. 24:63; Osa. 77:12; Va Fil. 4:8)


text:
Oifo yOshungonangelo no-Awake!
Otamu dulu okutapa kointaneta oifo oyo ya kanghamena kOmbibeli momalaka e dulife po 150. Oshungonangelo ohai tu kwafele tu ude ko eityo loiningwanima yomounyuni oyo i li ewanifo lomaxunganeko Ombibeli. Ohai hekeleke ovanhu nonghundana iwa i na sha nOuhamba waKalunga nohai kwafele ovanhu va kale va itavela Jesus Kristus. O-Awake! ohai tu kwafele tu shiive nghee hatu dulu okuungaunga nomaupyakadi kunena nokukala twe lineekela meudaneko lOmushiti li na sha nounyuni mupe omo tamu ka kala ombili neameno.


text:
Esapulo 94: Yesu wa Solele Omãla
TALA Yesu ndomo a kasi loku kuatelela okamõla. Ndomo o cilete, eye o sole calua omãla. Alume vo vandekela ndeti, olondonge viaye. Nye Yesu a kasi loku va sapuila? Tu ci konomuisi.
Yesu lolondonge viaye va mala oku linga ungende umue walua. Eci va kala vonjila olondonge via kala oku lihoyisa. Noke, Yesu wa va pulisa hati: ‘Nye wa lihoyisili vonjila?’ Yesu wa kũlĩhĩle esunga lieci ovo valihoyisila. Eye wa va pulisa ño oco a kũlĩhe ovisimĩlo viavo.
Olondonge ka vio tambuluile, momo via kala loku lihoyisa nda helie wa velelepo pokati kavo. Olondonge vimue via yonguile oku velapo pokati ka vakuavo. Ndamupi Yesu a vangula lavo oco a va lekise okuti ka ca sungulukile oku livelisapo?
Yesu wa kuata okamõla, wa ka tumbika pokati kolondoge. Noke wa va sapuila hati: ‘Mopia lene okuti, lalimue eteke vu iñili vusoma wa Suku nda ka wa pongolokeli ndomãla. Omunu wa velapo vusoma te una o lisokisa ndokamõla aka.’ Wa kũlĩha eci Yesu a popela olondaka evi?
Ocili okuti omãla ka va likapi kovonene pokati kavakuavo. Omo liaco olondonge via sukilile oku upa ongangu yomãla yoku liketisa kuenda oku yuvula oku likapa kovonene.
Onjanja yikuavo, Yesu wa va lekisa ndomo eye a solaile calua omãla vatito. Eci papita olosãi vimue, omanu vamue va nena omãla vavo oco va mole Yesu. Olondonge via seteka oku tutuiya omãla. Pole Yesu wa popia lavo hati: ‘Omãla veye ño kokuange, ko ka va tutuiyi, momo usoma wa Suku womanu va soka ndava.’ Noke Yesu wa kuata kovoko omãla kuenda wa va sumũlũisa. Ka ci tu sanjuisa hẽ oku kũlĩha okuti Yesu o sole omãla?
Mateo 18:1-4; 19:13-15; Marko 9:33-37; 10:13-16.
Apulilo
- Momo lie ovapostolo va lihoyisila vonjila?
- Momo lie Yesu a vilikiyila okamõla yu waka kapa pokati kovapostolo?
- Ovapostolo va sukilile oku li sokisa ndati lomãla?
- Eci papita osãi yimosi Yesu wa lekisa ndati okuti wa solaile omãla?
Apulilo akuavo
- Tanga Mateo 18:1-4.
Momo lie Yesu a longasaila lalusapo? (Mat. 13:34, 36; Mar. 4:33, 34)
- Tanga Mateo 19:13-15.
Ovituwa vipi viomãla tu sukila oku setukula poku kunda Olondaka viwa Viusoma? (Osa. 25:9; 138:6; 1 Va Kor. 14:20)
- Tanga Marko 9:33-37.
Nye Yesu a longisa olondonge viaye kueci catiamẽla koku li kapa kovonene? (Mar. 9:35; Mat. 20:25, 26; Va Gal. 6:3; Va Fil. 2:5-8)
- Tanga Marko 10:13-16.
Yesu wa lekisa ndati esunguluko? Kuenda nye akulu vekongelo va li longisila kokuaye? (Va Fil. 2:1-4; 1 Tim. 4:12)


text:
Mbela Eendombwedi daJehova ohadi henuka ovo vehe fi vali oilyo yelongelokalunga lado?
Ovo va ninginifwa ve li Eendombwedi daJehova ndele ihava udifile vali vamwe, tashi dulika va efa po okweendafana novaitaveli vakwao, ihava henukwa. Ohatu i kuvo nokukendabala oku va kwafela va kale vali ve na ohokwe moinima yopamhepo.
Ihatu kondo mo ashike ngahenya omunhu oo a nyona enyono la kwata moiti. Ndele ngeenge Ondombwedi ya ninginifwa oi na onghedindjikilile yokunyona omafinamhango Ombibeli opaenghedi, ndele inai livela ombedi, oi na okuhenukwa ile okukondwa mo. Ombibeli oya popya sha yela ya ti: “
Kondeni mo ou mwii womokati keni.”—1 Ovakorinto 5:13.
Ongahelipi shi na sha nomulumenhu oo a kondwa ndele omukulukadi waye nounona ove li natango Eendombwedi daJehova? Ekwatafano lopalongelokalunga olo a kala e na navo ohali lunduluka, ndele loupambele ihali lunduluka. Ekwatafano lopahombo nosho yo ohole youkwaneumbo noinima yakwalukeshe otai twikile.
Oohandimwe ovo va kondwa mo otava dulu okuuya kokwoongala kwetu. Ngeenge ova hala, otava dulu yo okupewa omayele opamhepo kovakulunhuongalo. Elalakano olo okukwafela keshe umwe pauhandimwe a kale a wana okukala vali umwe womEendombwedi daJehova. Ovanhu ovo va kondwa ndele ova efa po elihumbato inali koshoka nova ulika kutya ova hala shili okukala metwokumwe nomafinamhango Ombibeli ohava tambulwa ko va kale vali oilyo yeongalo.