text:
Vamwe ovo ve liyamba va longe nehalo liwa moGhana
MBELA ou shii omumwatate ile omumwameme oo a tembukila koshilongo shimwe oko ku na omhumbwe inene yovaudifi vOuhamba? Mbela owe lipulile ngoo nale kutya: ‘Oshike hashi ve linyengifa va ka longe koitukulwa yokokule? Ohave lilongekidile ngahelipi oilonga ya tya ngaho? Mbela ame ohandi dulu ngoo okukufa ombinga moilonga oyo?’ Onghedi iwa yokumona omanyamukulo komapulo oo, okupopya novamwatate novamwameme ovo va tembukila koilongo imwe oko ku na omhumbwe inene yovaudifi vOuhamba.
OSHIKE HASHI VE LINYENGIFA?
Oshike she ku ningifa u diladile oku ka longela koshilongo shimwe oko ku na omhumbwe inene yovaudifi? Omumwameme Amy oo e na omido 30 nasha, a dja koUnited States okwa ti: “Onda kala nokudiladila omido dihapu kombinga yoku ka longela koshilongo shimwe, ashike elalakano olo ola kala la fa itandi dulu oku li hanga.” Oshike mbela sha ka lundulula etaleko laye? “Momudo 2004, onda li nda shivwa ndi ka talele po nokukokola ondjila omwedi umwe pamwe novalihomboli ovo va li tava longele muBelize. Osho osho nda li nda ninga, nonda li nde shi hafela. Konima yomudo umwe, onda li nda tembukila kuGhana ndi ka kokole ondjila.”
Omumwameme Stephanie oo e na omido 20 nasha naye a dja koUnited States, okwa li a tala keenghalo daye ndee ta ti: ‘Ondi na oukolele muwa nokandi na oinakuwanifwa youkwaneumbo. Ohandi dulu okulonga shihapu moilonga yaJehova shi dulife shito.’ Okukonakona eenghalo daye, okwe mu linyengifa a tembukile koGhana a ka tamunune mo oukalele waye. Filip naIda, ovalihomboli vomido dopokati va dja koDenmark, ova kala alushe tava diladila okutembukila koshitukulwa oko ku na omhumbwe inene. Ova kala tava kongo eemhito va hange omalalakano avo. Filip okwa ti: “Eshi pa ka holoka omhito, osha li ashike sha fa Jehova te tu lombwele ta ti: ‘Puleni komesho!’” Mo 2008 ova li va tembukila koGhana nova kala tava longele oko oule womido di dulife punhatu.
Hans naBrook ovalihomboli ovakokolindjila ve li mepupi lomido 30, otava longo moUnited States. Ova li va kwafela moshikonga shokuyandja oikwafa konhele oko kwa li kwa dengwa koshikungulu hashi ifanwa Hurricane Katrina. Lwanima ova ka ninga eindilo va kwafele moilonga yokutunga yopaiwana, ashike kava li va tambulwa. Hans okwa ti: “Otwa li twa pwilikina koshipopiwa shoshoongalele omo mwa li mwa popiwa ohamba David oyo ya li ya dimina kutya hayo ya li tai ka tunga otembeli, ndele tai litulile po omalalakano amwe e lili. Oshitwa osho osha li she tu kwafela tu mone kutya oto dulu okulundulula omalalakano oye opamhepo.” (1 Omaf. 17:1-4, 11, 12; 22:5-11) Brook okwa weda ko a ti: “Jehova okwa li a hala tu litulile po elalakano limwe li lili.”
Konima eshi va uda oimoniwa itunhula kookaume kavo ovo va longa moilongo imwe, Hans naBrook ova li ve linyengifwa va ka kokole ondjila koshilongo shimwe. Mo 2012 ova li va ya koGhana va ka kwafela eongalo lelaka lokuudika oule weemwedi nhee. Nonande ova li ve na okushuna koUnited States, oimoniwa oyo va mona eshi va longa moGhana oye va kwafela va kale va halelela okupitifa komesho oinima yOuhamba. Ova kala nokukwafela moshilonga shokutunga etungo olo hali pashukilwa koshitaimbelewa shaMicronesia.
OVA KATUKA EENGHATU VA HANGE OMALALAKANO AVO
Owa li we lilongekida ngahelipi opo u ka kwafele oko ku na omhumbwe inene? Stephanie okwa ti: “Okwa li handi ningi omapekapeko moitukulwa oyo i li mOshungonangelo oyo ya pambafana noku ka longela oko ku na omhumbwe inene. * Onda li yo nda popya novakulunhuongalo nomupashukilishikandjo nomukulukadi waye kombinga yehalo lange loku ka longela koshilongo shimwe. Luhapu onda kala handi lombwele Jehova elalakano lange meilikano.” Pefimbo opo tuu opo, Stephanie okwa li a kaleka onghalamwenyo yaye paunafangwa, nosha li she mu kwafela a dule oku likwafa painiwe eshi ta ka longa koshilongo shimwe.
Hans okwa ti: “Otwa li hatu ilikana kuJehova opo e tu wilike tu ye keshe opo a hala tu ye. Otwa li yo twa kwatela momailikano etu efiku lokondadalunde olo hatu ka tula moilonga etokolo letu.” Ovalihomboli ovo ova li va tuma eenhumwafo koitaimbelewa inhe ya kula. Konima eshi va mona enyamukulo liwa okudja koshitaimbelewa shaGhana, ova ya ko nelalakano lokutalela po ashike oule weemwedi mbali. Hans okwa ti: “Otwa li twa hafela okulonga pamwe neongalo, naasho oshe tu ningifa tu wede ko komafiku etu okukala ko.”
Ovalihomboli George naAdria vomido 30 nasha, va dja koCanada, ova li va kaleka momadiladilo kutya Jehova oha nangeke noupuna omatokolo mawa, ndele hangeenge ashike tu na omalinyengotomheno mawa. Onghee hano, ova katuka eenghatu opo va hange elalakano lavo. Ova li va kwatafana nomumwameme oo a li ta longele koshitukulwa oko ku na omhumbwe inene muGhana ndele tave mu pula omapulo mahapu. Ova li yo va shangela koshitaimbelewa shaCanada nosho yo shaGhana. Adria okwa ti: “Otwa ninga eenghendabala opo tu ninge onghalamwenyo yetu yanafangwa shi dulife nale.” Ova li va kwafelwa komatokolo oo opo va tembukile koGhana mo 2004.
OKULIDIDIMIKILA OMASHONGO
Omashongo elipi wa shakeneka konima eshi wa tembuka, nowa ungaunga ngahelipi nao? Eshongo lotete laAmy, ola li odjuulufi yokeumbo. Okwa ti: “Keshe shimwe osha li sha yooloka ko kwaasho nda li nda ikilila.” Oshike she mu kwafela? Okwa ti: “Vambuletu ova kala nokudengela nge ongodi nokulombwela nge kutya ova hafela oilonga yange, naasho osha kwafela nge ndi kaleke momadiladilo etomheno lange lokutembuka. Lwanima otwa ka kala hatu kwatafana nokupopya noukwaneumbo wetu paintaneta. Molwaashi otwa li hatu dulu oku limona, oukwaneumbo wetu inau kala vali wa fa u li kokule.” Amy okwa hokolola ta ti kutya okupanga oukaume nomumwameme oo e na owino oshe mu kwafela a dule okushiiva nawa omaputuko e lili noku lili. Okwa ti: “Ngeenge ndihe udite ko kutya omolwashike ovanhu tave linyenge meenghedi donhumba, kaume kange okwa kala ha kwafele nge alushe. Omolwekwafo laye, onde lihonga osho ndi na okuninga naasho ndi na okuhenuka, nosha kwafela nge ndi kale handi hafele oukalele wange.”
George naAdria ova ti kutya eshi va tembukila koGhana, ova li ve udite va fa va shuna kefimbo lonale. Okwa ti vali: “Ponhele yokulongifa eshina lokukosha oikutu, otwa li hatu longifa omavela. Okuteleka oikulya okwa li haku kwata efimbo li le neenghono shi dulife osho twa ikilila. Konima yefimbo, eenghalo odo didjuu oda ka ninga vali oimoniwa ipe.” Brook okwa ti: “Nonande fye ovakokolindjila ohatu shakeneke omashongo, ohatu kala nonghalamwenyo tai ti sha. Ngeenge hatu tula kumwe oimoniwa aishe oyo iwa, ohai kala i li oinima iwa oyo hatu dimbuluka notwe i lenga.”
OUKALELE OHAU TU ETELE ONDJABI
Omolwashike ho lombwele ovanhu kombinga yoilonga yOuhamba? Stephanie okwa ti: “Okulonga moshitukulwa omo ho shakeneke ovanhu ovo ve na ehalo lokulihonga oshili nova hala okukonakona Ombiibeli naave efiku keshe, oha shi kala shihafifa neenghono. Oku ka longa oko ku na omhumbwe inene, oshi li etokolo liwa shili olo nda ninga.” Mo 2014, Stephanie okwa hombolwa kuAaron, nopaife otava longele koshitaimbelewa shaGhana.
Omukokolindjila wedina Christine e na omido 30 nasha, oo a dja koGermany okwa ti: “Ohashi kala oshimoniwa shiwa shili.” Christine okwa li a longa moBolivia omanga ina tembukila koGhana. Okwa weda ko a ti: “Shaashi ondi li kokule na vambuletu, ohandi kongo alushe ekwafo kuJehova. Jehova okwa ninga woshili kwaame shi dulife nale. Ohandi hafele yo oukumwe oo u li mokati koshiwana shaye. Oilonga oyo oya kwafela nge ndi kale nonghalamwenyo i na eityo.” Christine opo ashike va hombola naGideon, notava twikile okulonga pamwe moGhana.
Filip naIda ove tu lombwela osho va li hava ningi opo va kwafele ovakonakonimbiibeli vavo va ninge exumokomesho. Ova ti: “Okwa li hatu kala tu na ovakonakonimbiibeli ve li 15 ile ve dulife po, ashike otwe va ninipika va ninge 10, opo tu dule oku va honga nawa.” Mbela ovakonakoni ova mona mo ngoo ouwa? Filip okwa ti: “Onda konakona nomulumenhu omunyasha wedina Michael. Okwa li he lilongekida nawa notwa li hatu konakona efiku keshe notwa dula okumana ko embo Ombibeli otai hongo moule womwedi umwe ashike. Konima yaasho, Michael okwa ka ninga omuudifi ina ninginifwa. Oshikando shaye shotete a ya moilonga yomomapya, okwa pula nge ta ti: ‘Oto dulu okukwafela nge novakonakonimbiibeli vange?’ Onda li nde mu tala nda kumwa. Michael okwa ti kutya okwa hovela omakonakonombiibeli atatu nokwa pumbwa ekwafo ngeenge ta konakona navo.” Diladila ashike kutya ope na omhumbwe yovahongi vOmbiibeli nomolwaasho nokuli novakonakonimbiibeli ova ninga ovahongi vOmbiibeli.
Eshi Amy a mona omhumbwe oyo inene okwa ti: “Konima yefimbo lixupi eshi twa fika moGhana, otwa li twa udifila momikunda dinini notwa kala hatu kongo eembolo. Ka twa li ashike twa mona ombolo imwe, ndele otwa li twa mona eembolo di li hetatu momukunda umwe auke.” Lwanima, Amy okwa hombolwa kuEric, notava longo ve li ovakokolindjila ve likalekelwa. Ohava kwafele eongalo lelaka lokuudika opo nalo li kwafele ovaudifi veembolo ve dulife po 300 nosho yo vamwe ovo ve na ohokwe moshilongo osho. Eshi George naAdria va li tava longele muGhana, ova dula okumona kutya osha kwatela mo shike okuninga omutumwa. Kava li tuu va hafa neenghono eshi va shivwa kOfikola yaGilead mondodo 126! Paife otava longo ve li ovatumwa moMozambique.
OVE LI NYENGIFWA KOHOLE
Oshihafifa neenghono okumona vahapu ovo va dja koilongo imwe tava longo noudiinini pamwe novamwatate novamwameme vomoshitukulwa opo va ongele eteyo. (Joh. 4:35) Oshivike keshe momudo, ohamu ninginifwa oupokati wovanhu 120 moGhana. Ovanhu 17 ovo ve liyamba va ka longe oko ku na omhumbwe inene nova tembukila koGhana nosho yo ovo va tembukila koilongo imwe mounyuni aushe, ove linyengifwa kohole yaJehova opo ‘ve liyambe va longe nehalo liwa.’ Ohava longo keenhele oko ku na omhumbwe inene yovaudifi vOuhamba. Ovalongi ovo ve liyandja nehalo liwa ihava hafifa tuu omutima waJehova! — Eps. 110:3; Omayel. 27:11.
^ okat. 9 Pashihopaenenwa, tala oshitukulwa “Mbela ito dulu ‘okuyaukila kuMakedonia’? mokafo Oukalele Wetu wOuhamba, Auguste 2011, epandja 4-6.


c: text/html

text:
1Na Pollo, Pulu Yemone na nimba taltorumu-na Karasi Yesusini “Nanga kongonomo sende-pu.” nimba lipa mundorumu yemo, na kinia olionga [Karasinga ungumu pilieli] genu Timoti pea molopole i pepámo topo sikiru. Pulu Yemonga yombo talape kolea-awili Korini molemelema kinia, Pulu Yemonga yombo kake selima kolea Akaya poropinji sukundu koleamanga pali molemele yombomanga pali i pepámo ono topo sikiru. 2Olionga Lapa Pulu Yemo kinia Ye-Awili Yesusi Karasitolone ono we kondo kolko, ‘Ono konopu pe nipili taka leko molangi.’ niengili. 3Olionga Ye-Awili Yesusi Karasinga Pulu Yemo molemo, yunga Lapa molemóla, aku yemo yu kondo kololi ulu-pulumu pelemo Lapamo, yu [olio-kinia umbunama wendo olemo kinia] ‘Konopu enge nimba pe nipili molangi.’ nimba lipa tapondolemo Pulu Yemola, yu kape nimbu imbi ambolopo paka tondamili. 4Yu, olio-kinia umbunama wendo olemo kinia ‘Ono konopu enge nimba pe nipili molangi.’ nilimú Pulu Yemo. ‘U olio-kinia umbunama wendo olemo kinia Pulu Yemone olio ‘Konopu enge nimba pe nipili molangi.’ nimba lipa tapondolemo mele yombo mare umbunama wendo ombá kinia aku siku ‘Konopu enge nimba pe nipili molangi.’ ningu manda liku tapondonge.’ nimba yuni olio u aku sipa lipa tapondolemo. 5[Olione yomboma manda lipu tapondopo ‘konopu enge nimba pe nipili molangi.’ ] nimulúmunga pulumu i-sipa: Karasi u mindili norumu mele kiniá olio yandopa mindili nombo molemolo, aku sipala [Pulu Yemone Karasi lipa tapondopa ‘Konopu enge nimba pe nipili molopili.’ nirimu]munga olio ‘konopu enge nimba pe nipili molangi.’ nimba lipa tapondolemo. 6Olio mindili nombo umbunama melemolo kinia ‘Ono konopu enge nimba pe nipili molko, mindili nolemolá aulkana wendo ongo, molko kondonge aulkana pungí aku lipa tapondoli ulumu ono kinia pepili.’ nimbu aku sipu mindili nombo umbunama melemolo. Pulu Yemone olio ‘konopu enge nimba pe nipili molangi.’ nilimúmunga olio kelepo enge nimbu molemolo kinia kanu ulumuni olione ‘ono konopu pe nimba enge nipili molangi.’ nimbu manda lipu tapondolemolo kanu-kinia olio mindili silimili kinia molemolo mele ono aku siku mindili silimili kinia ono kepe konopu tondolo mundupa enge nipili taka leko molongela. 7Olio pilielemolo, ‘Ono-kinia umbuna se ombá kinia kuru mondolemele mele siye naa kolko enge ningu kuru mondoko molongela.’ nimbu tondolo mundupu kuru mondokomolo. ‘Ono olio kinia kopu sepo molopo, mindili pea nolemolo mele ono olio kinia kopu sepo molopo pea konopu enge nimba pe nipili molemolola.’ nimbu pilipuli ‘Ono aku siku molonge.’ nimbu tondolo mundupu kuru mondolemolo. 8Ango-keme, ya kolea Esia poropinji na-kinia umbunama sika wendo orumu mele ‘Ono mimi siku piliangi.’ nimbu siembo. Ulu-umbuna awilimane na liltimu-kulu ‘Na paa kolombonje.’ konopu lierindu. 9Sika nanga konopu sukundu kote senderimu pilipuli ‘ “Kolopili.” nikimunje.’ konopu lepole ‘Kolombo.’ konopu lierindu. Aku-sipa na-kolo Pulu Yemonga kongono senderindumunga umbuna kanuma wendo orumu kinia ‘ ‘Nanga engemone na Pulu Yemonga kongonomo selio.’ konopu naa leambo.’ nimba aku ulumu wendo orumu. Pulu Yemo, yombo kololima ‘Lomboroko ola molangi.’ nilimú yemo, yunga engemonga mindi nane kongono ima selio. 10Kanu ulu wendo orumumuni na kolombo serindu-na-kolo ya nikiru Pulu Ye akumuni na sepa konde liltimu. Aku sipala pe na-kinia umbuna aku sipa se wendo ombá kinia lipa tapondopa na wendo limba. ‘Pe-pe-kepe, onone ‘Pollo lipu tapondamili.’ ningu nanga Pulu Yemo mawa sendengemonga umbunama aku sipa kelepa wendo ombá kinia Pulu Yemo yuni na sika alieli lipa tapondopa ‘Unguri naa sepili.’ nimba wendo limba.’ nimbu tondolo mundupu pilipu molio. Yombo awisilini nanga ningu Pulu Yemo mawa seko ‘Lipa tapondopili.’ ningí kinia pilipale mawa senge mele sendepa na sepa kondomba kinia yombo awisilini pilku kanokole Pulu Yemondo ninguli: “Ange. Pollo kinia [yu kinia pea mindili nongi yema] liku tapondonumu papu senu.” ningí. 12Na andopo selio mele konopumuni pilipuli ‘Ungu serinduma pali sepo kondorundu. Walte sepo naa kinjerindu.’ nimbu pilielio mele ono manda nimbu sikirumanga konopu sikiru. Na ono-kinia molorundu kinia Pulu Yemone kanopa ‘kake seli uluma’ nimba kanolemoma mindi konopuna pepa, na konopu talo naa pepili ono-kinia sumbi sipu molopo ulu mare serindu mele pilipuli ‘Molopo kondorundu.’ nimbu pilipu konopu sikiru. Aku uluma konopumuni pilipuli serindu kinia ma-koleana pilipa kondoli ulu sene na lipa naa tapondorumu. Pulu Yemone na we kondo kolopale lipa tapondorumumunga na aku sipu andopo molorundu. 13I pepá topo sikirumu ono kanoko sundungí unguma topo naa sikiru. Ono manda kanoko ungu-pulumu sumbi siku pilingí mele tokoro. ‘Ono pilku sangi.’ konopu lekero mele i-sipa: Sika u na serindu mele awisili ono mare pilku sundulimili-na-kolo ‘olionga Ye-Awili Yesusi ombá walemo wendo ombá kinia [ono lipu tapondorundumunga molko kondolemele mele] pilipuli nimbu para sipu konopu sipu kape nimbú mele aku siku kiniá onone pali na sepo molio mele pilkuli yomboma anju anju ningu siku konopu siku kape niengi.’ konopu lekero. 15[Nane ono pe manda kape nimbú mele, onone kiniá na kape ningí mele,] ‘Sika aku siku senge.’ nimbu tondolo mundupu kuru mondopole ‘Ono wale talo-siku konopu peanga pepili molangi.’ nimbu nane “Ono molemelena u ombó.” nirindu kanumu. 16Na konopumuni pilierindu mele i-sipa: ‘Kolea Masedonia poropinji pumbúndu u ono molongena ombole, pe Masedonia pumbú. Pe Masedonia mundupu kelepo ono molongena kelepo yando ombó kinia onone na kolea Judia disiriki “Pu.” ningí.’ konopu lierindu. 17“Aku sembó.” nirindu mele konopumuni naa pilipuli we nirinduye? Na “I sembó. I sembó.” nimbu, nimbu panjiliu mele mana-yombomane konopu talo pepili ulu se naa sengendo kolo toko “Semolo.” nilimili mele na aku sipu naa niliu. Ungu se sembondo “Sika sembó.” niliu. Naa sembondo “Sika naa sembó.” niliu. Pulu Yemone konopu topele-mapele naa topa sika nilimú mele nane i paa sika nikiru: Ulu se “Mólo.” nimbúndu “E.” nimbu, “E.” nimbúndu “Mólo.” nimbu, sere lepo paa naa niliu. 19Na keme Saillas keme Timoti keme olione ono moloringina ombo Pulu Yemonga Malo Yesusi Karasinga semanemo topo sirimulu, kanu yemone “Sika.” nimbando “Mólo.” naa nimba, “Mólo.” nimbando “Sika.” naa nilimú, paa mólo! Yuni “Sembó.” nilimú mele paa sika alieli selemomonga [na yunga kongonomo sendeli yemone niliu ungumanga kolo se naala pelemo]. 20Pulu Yemone “I-sipu sembó. I-sipu sembó.” nimba, nimba panjerimu kanu uluma sika wendo ombá pulu yemo Karasi yu kanumu. Akumu pilipuli [Pulu Yemonga ungumu yomboma nimbu sipuli] Karasinga imbi pilipu lepole “Imu sika sembá.” nimbuli aku sipu Pulu Yemonga imbi ambolopo paka tondolemolo. 21Na kepe ono kepe Pulu Yemone enge silimú-na Karasi kinia tondolo mundupu kopu sepo molemolo. [ ‘Olio yunga kongono sendangi.’ nimba] Pulu Yemone olio nimba taltopa, 22‘ ‘Olio yunga yomboma molemolo.’ nimbu piliamili.’ nimba olionga konopuna sukundu Pulu Yemo yuni ‘Nanga’ nimba imbi topa, ‘Olione pilipuli ‘ ‘Olio sika yunga yomboma.’ nimba, nimba taltorumu. Pe sika yunga mélema pali olio simba.’ nimbu piliamili.’ nimba iseli-u yunga Minimu ‘olionga konopuna molopili.’ nimba sirimu. [Mélse kou awili pulimú kinia ‘Liemili.’ nimbuli ‘Kanu mélemo taltolemo yombomone ‘Pe kou pali kamu ongo singí.’ nimba piliepili.’ nimbuli mélemo we liepili u kou-mone koltalo mele sipuli yando olemolo, aku sipa mele.] 23[Na “Ombó.” nimbuli naa orundumu kolo torundu liemu] Pulu Yemone nanga konopuna kanopa kolo torundu mele mona nimba para sipili. Aku-na-kolo kolo naa tokoro. Nane ono umbuna se naa simbundu kolea-awili Korini kelepo welea naa orundu. ‘Onone ‘Karasinga ungumu sika.’ ningu kuru mondolemelemonga ‘Ono kuru mondoko molangi.’ nimbu na ononga ye awilimu molopo, ono nokambo.’ manda naa nimbú. Ono kuru mondolemele ulu akumuni ono enge ningu molemelemonga ‘Ono konopu siengi.’ nimbu ono pea tapu topo kongono selemolo. Akumu Pulu Yemo mangilku pilkuli “Pollo naa orumumunga pulumu nimba sikimumu sika nikimunje?” ningu mangilielemolánje yuni “Sika nikimu.” nilka.
Copyright
Learn More

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ONDJOKONONA YONGHALAMWENYO
Otwa kala omido 50 moilonga yefimbo li yadi popepi nOngonga yo-Arctic
Otwa li twa lombwela kahewa ketu umwe oo a li omukokolindjila wondjikilile hatu ti: “Oshipu kwoove okukokola ondjila, molwaashi ovadali voye aveshe ove li moshili notava dulu oku ku yambidida.” Okwe tu nyamukula ta ti: “Taleni, atusheni otu na Tate umwe.” Enyamukulo laye ole tu dimbulukifa oshilihongomwa sha fimana osho kutya: Tate yetu womeulu oha file oshisho noha pameke ovapiya vaye. Jehova okwa kala shili te tu file oshisho mokukalamwenyo kwetu.
OTWA dalwa tu li omulongo, twa dalelwa mofaalama i li kOlundume laOstrobothnia, muFinland. Eshi Oita Itivali yOunyuni ya hovela, otwa li tu vanini natango. Nonande eumbo letu ola li eekilometa omafele okudja opo pa li hapa lwilwa lwoikando, otwa li tu shii kutya ovanhu ova li tava mono oixuna neenghono koita. Oufiku umwe eshi oilando yopopepi nafye, Oulu naKalajoki ya li ya bomwa po, mewangadjo omwa li ashike mwa fa mwa tema. Ovadali vetu ova li ve tu lombwela kutya ngeenge otwa mono eedila doita tadi tuka mombada, natu ka hondame. Eshi omukulu wetu Tauno e tu lombwela kombinga yeduparadisa omo itamu ka kala okuhenouyuki, osha li sha kuma omitima detu.
Tauno okwe lihonga oshili yOmbibeli fimbo a li e na omido 14, eshi a li a lesha oishangomwa yOvakonakoni vOmbibeli. Eshi Oita Itivali yOunyuni ya hovela, okwa li a anya okuya moukwaita omolweliudo laye la deulwa kOmbibeli, naasho osha li she mu tulifa modolongo. Tauno okwa kala ta hepekwa nai modolongo. Ndele osho osha li ashike sha pameka etokolo toko laye lokulongela Jehova, naashi a ka mangululwa mo okwa ka kufa ombinga nouladi moukalele shi dulife nale. Oshihopaenenwa shiwa shomukulu wetu oshe tu linyengifa tu kale hatu i kokwoongala kwEendombwedi oko kwa li haku ningilwa momukunda wopoushiinda. Otwa li yo hatu i koyoongalele, nonande otwa li tu na okuninga eenghendabala da mana mo opo tu ongele oshimaliwa sholweendo. Otwa li hatu kunu eenyanga, hatu likola oiimati hai ifanwa berries, nokuhondjela ovanhu vomoshitukulwa shetu oikutu. Peemhito dihapu otwa li hatu ningi omalufo okuya koshoongalele molwaashi otwa li hatu kala tu na oilonga ihapu mofaalama yetu.
Osho twe lihonga kombinga yaJehova nosho yo omalalakano aye oshe tu kwafela tu kale tu mu hole nohole yomoule notwa li twa tokola oku mu liyapulila. Mo 1947, otwa li twa ulika eliyapulo letu okupitila mokuninginifwa momeva. Pefimbo opo Annikki okwa li e na omido 15, ye Aili omido 17. Omukulu wetu Saimi naye okwa ninginifwa momudo oo. Otwa li yo twa konakona Ombibeli nomukulu wetu Linnea, oo a li nale a hombolwa pefimbo opo. Linnea noukwaneumbo wavo navo ova ka ninga Eendombwedi daJehova. Konima eshi twa ninginifwa, otwa li twe litulila po elalakano lokukufa oukwafelikokolindjila omafimbo nomafimbo.
OTWA NINGA OVAKOKOLINDJILA VONDJIKILILE
Mo 1955, otwa li twa tembukila koshilando shi li kokule nafye kolundume, shedina Kemi. Nonande atushe otwa li hatu longo oilonga yokulikongela omboloto, otwa li natango twa hala okuninga ovakokolindjila ndele otwa li twa tila kutya pamwe itatu ka dula okulikwafa painiwe. Otwa li twa tokola kutya tete otu na okwoongela oimaliwa yonhumba. Pefimbo opo opo nee twa li twa kundafana nomukokolindjila oo a popiwa pehovelo lehokololo eli. Osho osha li she tu kwafela tu mone kutya oiniwe yetu ile ekwafo lovapambele vetu hayo tai ke tu kwafela tu longele Jehova efimbo li yadi. Oshinima sha fimanenena oshosho kutya otu na okukala twe lineekela Tate yetu womeulu.
Pefimbo opo, otwa li twa ongela oimaliwa oyo hatu dulu okulikwafa nayo oule weemwedi mbali. Onghee hano, muMei 1957, otwa li twa yadeka ofooloma opo tu ka kokole ondjila eemwedi mbali muPello, shomuLapland. Ashike otwa li twa tila neenghono. Konima yeemwedi odo mbali, otwa li natango twa xupifa po oimaliwa imwe, nomolwaasho otwa li twa yadeka vali ofooloma tu kokole ondjila eemwedi dikwao mbali. Konima yeemwedi odo, natango otwa li tu na oimaliwa, notwa li twa tomhwa kutya Jehova mboli ote ke tu fila oshisho. Otwa kokola ondjila omido 50, ashike natango otu na oimaliwa yonhumba. Eshi hatu diladila konakudiwa, otu udite Jehova a fa a li e tu kwata momake ndele ta ti: ‘Inamu kala mwa tila, Ame ohandi mu kwafa.’ — Jes. 41:13.
Otwa kokola ondjila omido 50, ashike natango otu na oimaliwa yonhumba
Mo 1958, omupashukilishikandjo okwa li e tu pula ngeenge itatu dulu oku ka ninga ovakokolindjila ve likalekelwa koSodankylä, shomuLapland. Pefimbo opo, koshitukulwa oko okwa li ashike Ondombwedi imwe. Omumwameme oo okwa li e lihonga oshili monghedi ihokwifa. Omonamati waye okwa li a ya pamwe novanafikola vomongudu yavo koshilandopangelo shaFinland, shedina Helsinki. Eshi ovanafikola ovo va li tava ende modoolopa, omumwameme umwe omunamido okwa li a yandja Oshungonangelo kokamati oko ka li monima yavakwao nokwe ka lombwela ke i twaalele ina. Okamati oka ninga ngaashi ka lombwelwa, na ina eshi e i lesha okwa mona kutya otamu popiwa oshili yOmbibeli.
Otwa li hatu hiila monduda i li pombada yetungo limwe omo mwa li hamu hongelwa oiti. Otwa li hatu ningile okwoongala monduda oyo. Pehovelo, otwa li ashike hatu ongala tu li vane, fye vavali, omumwameme womoshitukulwa nokamonakadona kaye. Otwa li hatu lesha pamwe oshishangomwa osho tashi konakonwa. Lwanima, omulumenhu umwe oo a li ha konakona Ombibeli nEendombwedi okwe ke uya okulonga mofeema oyo yokuhonga oiti. Omulumenhu oo noukwaneumbo waye ova li va hovela okukala hava ongala pamwe nafye. Mokweendela ko kwefimbo, ye nomukulukadi waye ova ka ninginifwa. Omumwatate oo oye a ka kala ha kwatele komesho okwoongala kwetu. Kakele kaasho, ovalumenhu vamwe ovo hava longo mofeema yavo navo ova li va hovela okukala have uya kokwoongala nova tambula ko oshili yOmbibeli. Konima yomido donhumba, ongudu yetu oya ka kula noya li ya ninga eongalo.
EENGHALO DIDJUU
Okuudifa okwa li eshongo molwaashi otwa li hatu ende oinano ile. Pokulombo otwa li hatu ende kolupadi, keembashikela ile nokuli meembautu opo tu dule oku ka udifila ovanhu vomoshitukulwa shetu. Eembashikela odo unene da li hadi tu kwafele. Otwa li yo hatu di longifa okuya koyoongalele nosho yo oku ka talela po ovadali vetu, ovo va li kokule oshinano sheekilometa omafele. Pokufu otwa li hatu kwata obesa ongula inene ndele hatu i komikunda domoshitukulwa notwa li hatu longo eumbo neumbo kolupadi. Ngeenge otwa mane ko omukunda umwe ohatu i kwaau wa landula ko. Okwa li haku kala olumi lihapu neenghono, nomafimbo amwe eendjila ito di mono. Luhapu otwa li hatu shikula omifinda domalola outemba veenghambe odo da li hadi kala kombada yolumi. Ashike omafimbo amwe, omifinda odo oda li hadi dimwa po kolumi ngeenge ola wile. Eshi okwenye taku hovele, olumi ohali ningi lipu nola tuta nohashi kala shidjuu okweenda kombada yalo.
Otwa li twe lihonga okudjala oikutu yokuliamena koutalala omolwonghalo yomhepo ya talala nosho yo olumi. Otwa li hatu djala oikaifino yolutu ya longwa molududi leedi notwa li hatu tula ko vali omapando avali ile atatu oikaifino yo venevene neenghaku doutalala. Ndele nande ongaho, olumi ola li hali i meni leenghaku detu. Ngeenge otwe ya peetalapa deumbo lonhumba, ohatu dula ko eenghaku detu ndele hatu tileshi olumi olo li li mo. Eendjafa detu dile doutalala oda li yo hadi kala da tuta komingenge eshi hatu ende molumi. Ngeenge okwa talala unene, olumi ohali kukutile ko komingenge deendjafa detu ndele taku kala kwafa ku na oshivela. Omukulukadi umwe okwa ti: “Omu na okukala mu na eitavelo shili, nghee u wete mwe liyamba mu ye pondje moutalala u fike apa.” Otwa li twa enda eekilometa 11 okuya keumbo olo.
Luhapu otwa li hatu nangala momaumbo ovanhu vomoshitukulwa omolwoinano ile. Ngeenge otwa mono taku wiwile, otwa li hatu kongo onhele yokunangala. Ovanhu ova li ve na omaumbo anafangwa ndele ova li ve na omhepo youkaume noyokuyakula ovaenda, nokava li ashike have tu pe onhele yokunangala ndele noikulya yo. Luhapu otwa li hatu pewa ombadwa yoshinamwenyo opo tu nangale. Ashike momaumbo amwe omu na eenduda dovaenda. Pashihopaenenwa, omukainhu umwe oo e na eumbo la kula okwe tu twala monduda yopombada yovaenda omo mu na ombete iwa kwa yalwa omalapi a toka. Peemhito dihapu otwa li hatu kundafana Ombibeli novaneumbo fiyo omokati koufiku. Meumbo limwe, otwa li twa nangala monduda imwe novalihomboli oovene veumbo olo, vo ove li kombinga imwe ofimbo fye tu li kombinga ikwao yonduda. Otwa li twa kundafana navo kombinga yOmbibeli oufiku aushe fiyo okeengulasha. Ovalihomboli ovo ova kala tave tu pula omapulo mahapu, tava ningi omalufo.
OTWA LI TWA PONDOLA MOUKALELE
Lapland kashi fi oshilongo sha lyateka nawa, ndele oshiwa, newapalo lasho ohali kala la yoolokafana she likolelela komafimbo omudo. Ashike ovanhu ovo ve lihonga kombinga yaJehova ovo unene twa li tu wete vawa. Ovanamitimadiwa vamwe vomwaava twa udifila ovovo va li ve uya okulonga meefema dokuteta omiti muLapland. Omafimbo amwe, ovalumenhu vahapu ova li hava kala monduda imwe notwa li hatu i mo ofye atuke ovamwameme vavali. Ovalumenhu ovo ova li va pandula neenghono eshi twe va udifila etumwalaka lOmbibeli naashi twe va fiila oileshomwa.
Otwa li twa hafela oimoniwa ihapu itunhula. Fikulimwe ovili yoposhashiyona yeebesa oya li i li komesho nominute 5, nomolwaasho otwa li twa fiwa po kobesa. Otwa li twa tokola okukwata obesa imwe oyo ya yuka komukunda umwe u lili. Momukunda oo katwa li twa udifila mo nale. Meumbo lotete, otwa hanga mo omukainhu omunyasha ndele ta ti: “Oukadona ava nda kala nda teelela havo ava!” Otwa kala hatu konakona Ombibeli namumwaina womukainhu oo nokwa li e mu pula e tu lombwele tu ke mu talele po efiku olo. Ashike fye katwa li twa uda sha. Otwa li twa hovela okukonakona Ombibeli naye nosho yo ovapambele vaye ovo va li hava di poushiinda. Konima yefimbo lixupi, aveshe ova li hava konakonene pamwe, nopekonakonombibeli olo opa li hapa kala ovanhu 12. Okudja opo, vahapu vomoukwaneumbo oo ova ninga Eendombwedi daJehova.
Mo 1965, otwa li twa tuminwa keongalo omo tu li paife li li kolukadi muKuusamo. Pefimbo opo, meongalo olo omwa li ashike ovaudifi vanini. Pehovelo osha li shidjuu okuudifila moshitukulwa osho. Ovanhu vomoshitukulwa osho ova li va lenga omalongelokalunga avo nova li ve tonde oilonga yetu. Ashike vahapu vomuvo ova li va fimaneka Ombibeli, nosha li shipu okuhovela eenghundafana navo da kanghamena kOmbibeli. Otwa kendabala okushiiva nawa ovanhu vomoshitukulwa osho, nokonima yomido 2 lwaapo, osha ka kala shipu okuhovela omakonakonombibeli navo.
NATANGO OHATU KUFA OMBINGA MOUKALELE
Paife katu na vali eenghono dokuudifa efiku alishe, ashike natango ohatu kufa ombinga moukalele hanga efiku keshe. Oilonga yetu yokutandavelifa onghundana iwa moshitukulwa shetu osho sha kula oya ka pupala eshi Aili a li a ladipikwa kokamonamati kaTauno a konge omukanda wokushinga nokwa li e u mona mo 1987, eshi a li e na omido 56. Otwa li yo twa kwafelwa eshi pa tungwa Olupale lOuhamba lipe, notwa ka kala hatu di mokafuleta oko ka tungwa po.
Otwa hafa neenghono eshi twa mona ovanhu vahapu tave uya moshili. Eshi twa hovela oilonga yefimbo li yadi kolundume laFinland, okwa li ashike ovaudifi vanini ve lihanena moshitukulwa osho sha kula. Paife moshikandjo keshe omu na omaongalo mahapu. Ngeenge twa ya koshoongalele, luhapu ohatu shakene ko naumwe te tu lombwele kutya oye lyelye noku tu pula ngeenge ohatu mu dimbuluka. Vamwe vomuvo otashi dulika twa li hatu konakona Ombibeli noukwaneumbo wavo fimbo va li ounona. Eembuto odo twa kuna omido omilongo da ka pita oda imika oiimati. — 1 Kor. 3:6.
Mo 2008, otwa wanifa omido 50 moukokolindjila we likalekelwa. Ohatu pandula Jehova eshi twa kala hatu twaafana omukumo opo tu twikile noshilonga osho sha fimana. Otwa kala tu na onghalamwenyo i li paunafangwa, ndele inatu pumbwa sha. (Eps. 23:1) Otwa mona kutya mboli katwa li tu na okukala twa tila okuya moilonga yefimbo li yadi. Otwa hafa eshi Jehova a kala te tu pameke oule womido adishe odo, naasho oshi li metwokumwe neudaneko laye olo li li muJesaja 41:10, olo tali ti: “Ame ohandi ku pameke ndee handi ku kwafa yo, Ame ohandi ku yambidida yo neke lolulyo louyuki wange.”


text:
OKUKALA OMUKRISTE WASHILI
Xwepopaleka ounghulungu woye moukalele—Kwafela ovakonakonimbiibeli ve liyapulile Jehova nokuninginifwa
OMOLWASHIKE SHA FIMANA: Opo omukonakonimbiibeli a kale a hokiwa kuJehova, oku na oku mu liyapulila onghalamwenyo yaye nokuninginifwa. (1Pet 3:21) Opo nee ota ka kala meameno laJehova lopamhepo ngeenge okwa kala metwokumwe neliyapulo laye. (Eps 91:1, 2) Otwe liyapulila Jehova; ashike inatu liyapulila omunhu, oilonga ile ehangano lonhumba. Onghee hano, omukonakoni oku na okukulika ohole yokuhola Jehova nokukala e na olupandu. — Rom 14:7, 8.
NGHEE U NA OKU SHI NINGA:
Pefimbo lekonakono, mu lombwela ouyelele kombinga yaJehova. Divilika a kale ha lesha Ombiibeli efiku keshe nokukala ha ilikana kuJehova nopehe ‘nedimbuko.’ — 1Tes 5:17; Jak 4:8.
Ladipika omukonakoni woye e litulile po elalakano lokuliyapulila Jehova nokuninginifwa. Mu ladipika yo a kale ha yandje omatyekosha pokwoongala nokukale ha udifile ovashiinda novanailonga pamwe naye. Mu lombwela kutya Jehova ihe tu kondjifa tu mu longele. Okuninginifwa oshi li etokolo lomunhu mwene. — Deut 30:19, 20
Ladipika omukonakoni woye a ninge omalunduluko opo sha pumbiwa opo a kale a hokiwa kuJehova nokukale a wana okuninginifwa. (Omayel 27:11) Molwaashi otashi dulika shi kale shidjuu komukonakoni a efe po oinima oyo a li ha ningi nale, mu lombwela kutya okwa pumbwa okulidula omunhu mukulu nokudjala omunhu mupe. (Ef 4:22-24) Mu ulikila oitukulwa oyo hai kala mOshungonangelo i na oshipalanyole “Ombiibeli ohai lundulula onghalamwenyo yovanhu”
Mu lombwela ehafo olo wa mona eshi to longele Jehova. — Jes 48:17, 18


text:
1Akumunga, Karasi Yesusi kinia pea kopu sepo molemolo yomboma yombo sene olionga kote pilipa “Seko kinjilimilimunga pundu toko mindili nangi.” manda naa nimbá. [Olionga kote sendenge ungu se naa pelemo.] 2Olio Karasi Yesusi kinia pea kopu sepo molemolomonga yu-mambele konde mololi ulu-pulumu pelemo Mini Kake Sélimuni olio nokopa, ‘Ulu-pulu-kirimu kinia kololi ulu-pulumu kinia olio nokoringilitolone olio naa nokangili. Molko kondangi.’ nilimú akumunga [yombo sene olio-kinia aku siku ulu se manda naa sepa nimbá]. 3Olionga u-we-konopu-kirima enge naa perimumunga Mosisini Pulu Yemonga ungu-mane sirimumane tondolo naa pumbale olio-kinia sembá serimu mele manda naa serimu-na-kolo manda naa serimu mele Pulu Yemone manda serimu. Yunga Malo ‘mana-yombomanga ulu-pulu-kirimanga kolali sepa kolondopili.’ nimba mana lipa mundorumu, aku yemo omba olio mana-yombo ulu-pulu-kiri seli yomboma mele au lierimu. Aku sipa Pulu Yemone ‘Yesusi-kinia ulu-pulu-kirimu kamu olionga pundu tondopa mania pupili.’ nirimu. 4‘Olio ungu-manemane ‘I-siku i-siku sumbi siku sangi.’ nilimú mele olione aku siku kamu sangi.’ nimba Pulu Yemone [yunga] Malo Yesusi mana mania lipa mundorumu. Olio kiniá u-we-konopu-kirimuni ‘Saa.’ nilimú mele naa pilipu sepo Mini Kake Sélimuni ‘Saa.’ nilimú mele pilipu selemolo yombomando Pulu Yemone nirimu. 5U-we-konopu-kirimuni ‘Saa.’ nilimú mele pilku seko molemele yomboma aku konopumuni konopu mondolemo mele mindi konopu kimbu siku molemele, aku-na-kolo Mini Kake Sélimuni ‘Saa.’ nilimú mele pilku seko molemele yombomane Mini Kake Sélimuni konopu mondolemo mele mindi konopu kimbu siku molemele. 6U-we-konopu-kiri pelemomo konopu kimbu sipa molemo yombomo kolomba, aku-na-kolo yombo se Mini Kake Sélimuni yunga konopumu nokolemo-na pilipa molemo yombomo konde molopa konopu pe nipili molomba. 7Yombo se u-we-konopu-kirimu konopu kimbu sipa molemo yombomone Pulu Yemonga ungu-manema naa pilipa lipa selemomonga yu Pulu Yemo kinia opa-toumu molemo. Kanu yombomo Pulu Yemonga ungu-manema manda pilipa lipa sembá aulkamo paa naa lemóla. 8U-we-konopu-kirimane ambololemo yomboma Pulu Yemone kanopa peanga pilielemo ulu selu kepe naa selemele. 9Aku-sipa na-kolo [i bokuna tokoromo kanonge yomboma] ono Pulu Yemonga Minimu paa sika konopumanga molomu liemu Minimuni ono ambololemo-na u-we-konopu-kirimane ono naa ambololemo. Karasinga Minimu konopumanga naa molemo yomboma yunga yomboma naa molemele. 10Sika ononga ulu-pulu-kiri seringima perimumunga ononga kangima kolonge-na-kolo Karasi ononga konopumanga molomu liemu kiniá ono ulu-pulu sumbi nílimu pelemomonga ononga minima konde molonge. 11Pe Yesusi kolorumu kinia “Yu lomboropa ola molopili.” nirimumunga Minimu ononga konopumanga molomu liemu yu ungu aku sipa nirimumuni Karasi Yesusi topa makisinderimu kanu Pulu Yemone pe ononga kangima kololi ulu-pulumu pelemo kangima “Konde pangi.” nimbála. Yunga Minimu ononga konopumanga molemomonga yuni aku sembá. 12Akumunga, ango-keme, [olio Pulu Yemonga Minimunga yomboma molemolo akumunga,] olio-kinia pundu sika gilimú-na-kolo olionga u-we-konopu-kirimanga pundu paa naa gilimú. Olionga u-we-konopu kirima ungumu pilipu semolo aulka se naa pelemo. 13Ono u-we-konopu-kiri pelemomonga pilku seko molongi liemu Pulu Yemone ‘Ono mini pali kolangi.’ nilimú. Aku-sipa na-kolo ‘Minimuni olio lipa tapondomba kinia yunga tondolomone olio u-we-konopu-kirimanga uluma kolopili.’ ningu toko kondongi liemu kolkole ono konde molko kondoko mindi pungí. 14Pulu Yemonga Minimuni memba andolemo kinia yuni nilimú mele pilku molemele yomboma Pulu Yemonga bolangoma molemelemonga [aku siku konde molonge]. 15‘Ono [kelko] ‘Pulu Yemo mini-wale mundupu molamili.’ ningu kelko piliangi.’ nimba ka-kongono silimú mini se naa liltingi, mólo. ‘Pulu Yemonga bolangoma molangi.’ nilimú Minimu liltingi. Kanu Minimuni olio lipa tapondolemomonga olione Pulu Yemondo “Tata.” nimbu mangilielemolo. 16We oliolio pilipu “Tata.” naa nilimulu. Yunga Minimuni olionga minimando “Ono Pulu Yemonga bolangoma molemele kene yundu “Tata.” niee.” nilimú kinia aku sipu nilimulu. 17Olio yunga bolangoma molomulu liemu pe yuni yunga yomboma sepa kondolemo monge-mélema “Moke sepo siembo.” nimbale olio simbala, Karasi-kinia pea limulú. Aku-sipa na-kolo we naa simba. Olio ‘Pe yu pea yunga kolea-peangana kopu sepo molopo kondamili.’ nimbu kiniá Karasi pea kopu sepo mindili nombo molomulu liemu [Pulu Yemone yunga sepa kondolemo monge-mélema Karasi simba limba kinia olio pea simba limulúla]. 18Na pilielio, ‘Pulu Yemonga pa sélimu-kinia molopo kondomolo ulu peangama mona lendemba kanu uluma paa olandopa mele; kiniá walemanga olio Karasinga yomboma mindili nombo molemolo uluma paa maniandopa mele.’ nimbu pilielio. 19‘Pulu Yemone ‘Nanga bolangoma kangi peanga liepili na-kinia kamu kopu sepo molamili.’ nimbá ulumu kanamili.’ ningu kanongendo Pulu Yemone serimu mélema pali nokoko molemele. 20Sika Pulu Yemone serimu mélema pali molko kinjilimili, aku-na-kolo mélema onono ‘Molopo kinjamili.’ ninguli molko naa kinjilimili, mólo. ‘Ulu pe wendo ombá uluma kanangi nokoko molangi.’ nimbale Pulu Yemone yuyu ‘mélema sepa kinjepili.’ nimba serimu. 21Pe wendo ombá ulu peangamo kanongendo [yuni serimu mélema pali] nokoko molemele akumu i-sipa: Pulu Yemone olio ‘Sepo kinjambo.’ nimbale ‘Olio-kinia mélema pali kolko purangi.’ nirimu, aku sipa yu olio kepe mélema pali ka-mele sirimumunga olio-kinia mélema pali wendo limba kinia yunga bolangoma ulu peangamo liku, molko kondonge mele yuni serimu mélema palila kanu ulumu liku molko kondongela. 22Olio pilielemolo, ‘Amboma bolango kanoko lingíndu mindili nongo perelemele mele Pulu Yemone serimu mélema pali aku siku mele mindili noringi, yandopa kiniá kepe mindili nongo pereko molemele. 23Mélema mindi mólola, olio Pulu Yemone Minimu u kumbi lepa sipa pe mélema pali simba lipu taltomolo yomboma pea. I kangi sukundu mindili nombo perepo molopole ulu-pulu-kirimane olio kundupa ka-mele silimú aku kangimunga olio wendo lipa kangi se lupa, Karasinga kangimu mele, sipa olio kamu alieli-alieli yunga bolangoma sepa limbamonga nokopo molemolo.’ nimbu pilielemolo. 24‘Sika kiniá umbu kangina sukundu molopole molopo kinjilimulu. Pe walte kangi se lupa lipu Pulu Yemonga bolangoma kamu alieli-alieli molamili.’ nirimulumunga Pulu Yemone olio lipa tapondopa mindili nolemolá aulkana wendo liltimu. Aku-na-kolo ‘I-sipu kanomolo. I-sipu molomolo.’ nimbu pilielemolo mele u kanolemolánje molo u limolanje ‘I-sipu limulú, molo i-sipa wendo ombá.’ nimbu pilipu nokopo molemolá aulka se lelka. Yombo nawene mélse u lipa taltopale ‘Limbu.’ nimba pilipa nokopa molemoye? Aku naa selemolo-na-kolo kiniá ‘aku sipu limulú, aku sipu molomolo.’ nimbu pilipu ‘Aku walemo wendo ombá.’ nimbu taka lepo nokopo molemolo. 26Akumunga ungu se pea pelemo: Olio konopukundu enge naa pelemo kinia Minimuni olio lipa tapondolemóla. Olio Pulu Yemo-kinia ungu nimulúndu mélema kinia, uluma kinia mawa semolo mele naa pilielemolola; ‘Yu-kinia nambi sepo ungu nimulúnje?’ nimbu, pilipu sundulimulula kanumu. Olio [aku sipu] pilipu sundupu molemolo kinia Minimuni pilipale kerena nimulúndu kála sepo manda naa nilimulu unguma yuni lipa sumbi sipa pilipale Pulu Yemo kinia olionga nimba pumba mawa sepa nindilimú. 27Yombo konopumanga sukundu kanolemo Pulu Yemo Minimuni nimbá selemo ungumanga pulumu yuni pilielemo. Pulu Yemone ‘Uluma wendo opili.’ nimba pilielemo mele Minimuni pilipale olio lipa tapondopa olionga mawa sepa popo tondolemomonga Minimuni olionga mawa sendelemo ungumanga puluma Pulu Yemone pilielemóla. 28Olio pilielemolo, olio Pulu Yemo konopu mondolemolo yomboma yuni ‘ono-kinia konopu lelio uluma sambo.’ nimba taltopa ‘Pea molamili waa.’ nimba limú yomboma minimuni olio ‘Ulu se we wendo opili.’ ni naa nilimú; ‘Olio lipa tapondopa sepa kondomba uluma mindi wendo opili.’ nilimú, akumu olio pilielemolo. 29Paa koronga-u Pulu Yemone yunga yombo molongema kanopale ‘Nanga malo komolayemo yuyu naa molopili, genupili kinia pea molangi kene’ nimba ‘Nanga yombo molonge.’ nimba kanopa nimba taltorumu yomboma ‘Nanga kangomo mele molangi.’ nimba panjerimu. 30Kanu-kinia yuni aku sipa nimba panjipa nimba taltorumu yomboma ‘Nanga yomboma molangi waa.’ nirimu; ‘Nanga yomboma molangi waa.’ nirimu yomboma kanopale ononga ulu-pulu-kirima siye kolopa, ‘konopu sumbi nimba pepili molemele.’ nimba kanorumu. ‘Konopu sumbi nimba pepili molemele.’ nimba kanorumu yomboma ‘Nanga kolea peangana pea kopu sepo molopo méle peanga taltolioma pea taltamili wangi.’ nirimu. 31Akumunga, Pulu Yemone olio-kinia selemo i nikiru mele pilipuli olione nambolka nimulúye? Pulu Yemo aku sipa olionga opa-gerame molemomonga nawene olio-kinia opa-tou molopa manda topa mania mundumbaye? Sene manda mólo. 32Yuni yunga malo kepe olio ‘naa simbú.’ naa nimba, olionga pali ‘Lipa tapondopa kolali sepa kolondopili.’ nimba pilipa lipa popenge sepa sirimu. Pe yunga malo selumu olionga nimba sirimu liemu aku sipa pe we mélema pea pali konopu kimbu naa sipa olio pilipa lipa popenge sepa naa simbaye? Pilipa lipa popenge sepa simbala. 33Pulu Yemone ‘Nanga yomboma molangi.’ nimba, nimba taltorumu yomboma nawene kote sendembaye? Pulu Yemone yuyu mindi ono kanopale ononga ulu-pulu-kirimu siye kolopa, ‘konopu sumbi nimba peli yomboma molemele.’ nimba kanolemomonga yunga yomboma kote manda sendemba yombo se mólo. 34Pe kiniá olio kote sendepale ‘Nuni seko kinjenu kene pundu toko mindili nani.’ nawene nimbáye? Se mólo. [Karasi Yesusini kepe aku naa nimbá.] Yu olionga nimba kolondorumu kanumu. Kolopale pe yu Pulu Yemone topa makisinderimu yu lomboropa ola molopa [imbi ola molopili Pulu Yemo-kinia mélema nokombando] Pulu Yemonga ki-lomekondo purumu akuna molopa, yuni Pulu Yemo olionga mawa sendelemo. 35Karasini olio konopu mondolemo aulkamo nawene manda pipi simbaye? Umbuna sembá mélsene manda pipi simbaye? Molo kamelé mindili sembá mélsene manda pipi simbaye? Molo yombomane olio seko kinjingí ulu sene, molo gelene kolomolo kanumuni, molo gele wambale mélema mólo tomba kanumuni, molo mélsene molo ulu sene olio topa kondomba sembá kanumuni, molo opa se wendo ombá kanumuni, kanu ungumanga pali sene Karasini olio konopu mondolemo aulkamo manda pipi simbaye? 36Sene manda pipi naa simba, paa mólo. Sika Pulu Yemonga bokumuni umbuna aku sipama olio-kinia wendo ombá mele nilimú, akumu i-sipa: ‘Olio nunga yomboma molemolo-na alieli onone olio toko kondonge selemele. Kongi konopu naa leko we tolemele aku mele olio aku siku ‘tamili.’ ningu molemelela.’ aku sipa bokumuni sika nilimú-na-kolo Karasi yuni olio konopu mondolemo-na olio ‘Enge niengi.’ nimba selemo kanu-kinia olio mindili silimú ulu akuma olione topo mania mundulimulu, aku ulumane olio unguri naa selemo naa sembá. 38Na pilielio, ‘kololi ulu-pulumuni, molo mololi ulu-pulumuni, molo Pulu Yemonga mulu-koleana angellomane, molo Setenenga kurumane, molo kiniá pelemo ulumane, molo pe pemba ulumane, molo méle tondolomane, molo muluna paa ola mélemane, molo mana mania pelemomane, molo méle lupa lupamane pali kepe, Pulu Yemone olio konopu mondolemo aulkamo aku ulumanga pali sene manda pipi naa simba, paa mólo.’ nimbu akumu na tondolo mundupu kuru mondolio. Pulu Yemone olio konopu mondolemo aulkamo Karasi Yesusi olionga Ye-Awilimuni kamu akisinderimu.
Copyright
Learn More


text:
ETUKULWA 6
Ongahelipi to dulu okuhoolola omalihafifo a koshoka?
“Ashishe shi ningeni okufimanekifa Kalunga.” — 1 OVAKORINTO 10:31.
1, 2. Otu na okuninga ehoololo la tya ngahelipi shi na sha nomalihafifo?
NATU tye nee ngeno ou li pokulya oshiimati shonhumba shiwa, ndele to mono kutya mboli ombinga imwe yasho oya ola. Oto ka ninga po shike? Oto dulu okulya po oshiimati ashishe, nokuli noshitukulwa osho sha ola ile u kupule shi oshiimati ashishe, mwa kwatelwa oshitukulwa osho sha ola. Ile otashi dulika u tete ko oshitukulwa osho sha ola ndele to li po ombinga oyo inai ola. Mbela oto ka tokola okuninga po shike?
2 Omalihafifo nao otaa dulu okufaafanifwa noshiimati osho monghedi yonhumba. Omafimbo amwe, otashi dulika ho kala wa hala okuhafela omalihafifo, ndele oho mono kutya omalihafifo mahapu kunena inaa koshoka paenghedi; okwa ola, oku shi popya pafaneko. Mbela oto ka ninga po shike? Ovanhu vamwe otashi dulika ve lipwililikile oinima oyo ii nokutambula ko omalihafifo oludi keshe oo e li mounyuni. Vamwe otashi dulika va henuke omalihafifo oludi keshe opo va henuke oilanduliko oyo hai etifwa kokukufa ombinga moinima oyo ya nyika oshiponga. Natango, vamwe otashi dulika va henuke nelungi omalihafifo oo inaa koshoka ndele omafimbo amwe ohava hafele oo a koshoka. Ou na okuninga ehoololo la tya ngahelipi opo u dule okulikaleka mohole yaKalunga?
3. Ohatu ka konakona shike paife?
3 Vahapu vomufye ohatu ka tokola okuhenuka okukufa ombinga momalihafifo oo inaa koshoka ndele hatu hafele oo a koshoka. Otu shii kutya otwa pumbwa omalihafifo onhumba, ndele otwa hala ashike okukala hatu lihafifa nomalihafifo oo a koshoka. Onghee hano, otwa pumbwa okukonakona shi na sha nanghee hatu dulu okudidilika mo omalihafifo oo a koshoka nosho yo oo inaa koshoka. Ndele tete natu ka konakoneni kutya omalihafifo oo hatu hoolola ohaa dulu okukuma ngahelipi okulongela kwetu Jehova.
“ASHISHE SHI NINGENI OKUFIMANEKIFA KALUNGA”
4. Eliyapulo letu oli na okukuma ngahelipi okuhoolola kwetu omalihafifo?
4 Omido da pita, omunamido umwe wOndombwedi, oo a ninginifwa mo 1946, okwa ti: “Onde shi ninga elalakano okukala alushe poshipopiwa sheninginifo keshe nokupwilikina nawa, sha fa oshipopiwa sheninginifo lange.” Omolwashike mbela? Ondombwedi oyo oya ti: “Okupepaleka omadiladilo ange shi na sha neliyapulo lange okwa kwafela nge neenghono ndi kale omudiinini.” Nopehe na omalimbililo, oto tu kumwe neendjovo odo. Okulidimbulukifa pauhandimwe kutya owa udanekela Jehova kutya oto ke mu longela onghalamwenyo yoye aishe otashi ke ku linyengifa u lididimike. (Lesha Omuudifi 5:3.) Natango, okudilonga kombinga yeliyapulo loye otashi ka nwefa mo etaleko loye li na sha noukalele wopaKriste nosho yo oinima imwe i na sha nonghalamwenyo, mwa kwatelwa omalihafifo. Omuyapostoli Paulus okwa divilika oushili oo eshi a li a shangela Ovakriste vopefimbo laye a ti: ‘Ngenge tamu li ile tamu nu, ile keshe tuu eshi tamu shi ningi, ashishe shi ningeni okufimanekifa Kalunga.’ — 1 Ovakorinto 10:31.
5. Leviticus 22:18-20 ote tu kwafele ngahelipi tu ude ko elondwelo olo li li mOvaroma 12:1?
5 Keshe osho to ningi monghalamwenyo osha pambafana nokulongela kwoye Jehova. Paulus okwa li a longifa outumbulilo u na eityo lomoule monhumwafo oyo a li a shangela Ovaroma, opo a kwafele ovaitaveli vakwao va ude ko oshinima osho. Okwa li e va kumaida a ti: “Yandjeni omalutu eni eyambo liyapuki li nomwenyo, la wapalela Kalunga; olo elongelokalunga leni lopandunge.” (Ovaroma 12:1) Olutu lomunhu ola kwatela mo omadiladilo, omutima nosho yo eenghono daye dopalutu. Oinima aishe oyo oyo hatu longifa mokulongela Kalunga kwetu. (Markus 12:30) Paulus okwa li a hala okutya okulongela Kalunga monghedi ya tya ngaho oku li eyambo. Outumbulilo “eyambo” ou na eityo lelondwelo olo tali tu londwele kutya otu na okuhenuka okuninga oinima yonhumba. Koshi yOmhango yaMoses, Kalunga ka li ha tambula ko eyambo olo inali koshoka. (Leviticus 22:18-20) Sha faafana, ngeenge omayambo opamhepo Omukriste inaa koshoka monghedi yonhumba, Kalunga ite ke a tambula ko. Oshike tashi dulu okunyateka omayambo opamhepo Omukriste?
6, 7. Ongahelipi Omukriste ta dulu okunyateka olutu laye, notashi dulu okweetifa oilanduliko ya tya ngahelipi?
6 Paulus okwa li a kumaida Ovakriste vomuRoma a ti: “Inamu yandja oinhimbu yeni koulunde.” Paulus okwa li yo e va lombwela va ‘dipae oilonga yolutu.’ (Ovaroma 6:12-14; 8:13) Lwopehovelo lonhumwafo oyo a li a shangela Ovaroma, okwa tumbula oihopaenenwa imwe ‘yomoilonga yolutu.’ Okwa popya shi na sha novalunde a ti: ‘Omakanya avo oku yadi efingaelo. Eemhadi davo ohadi endelele okutilashi ohonde. Etilokalunga kali li moipafi yomesho avo.’ (Ovaroma 3:13-18) Omukriste ota dulu okunyateka olutu laye ngeenge okwa longifa “oinhimbu” yaye ile oilyo yolutu laye okulonga oilonga ya tya ngaho youlunde. Pashihopaenenwa, ngeenge Omukriste kunena oha tale owina oinima inai koshoka, ngaashi omafano oipala ile ha tale oinima ya kwatela mo elongifo leenghono, ota ‘yandje [omesho aye] koulunde,’ nokungaho, ota nyateke olutu laye alishe. Okulongela Kalunga kwaye otaku ka kala eyambo inali koshoka noitaku ka tambulwa ko kuKalunga. (Deuteronomion 15:21; 1 Petrus 1:14-16; 2 Petrus 3:11) Kai fi tuu oilanduliko inyikifa oluhodi oyo hai etifwa kokuhoolola omalihafifo inaa koshoka!
7 Oshoshili kutya omalihafifo oo Omukriste ta hoolola otaa dulu okweetifa oilanduliko ya kwata moiti. Onghee hano, otwa hala okuhoolola omalihafifo oo tae ke tu kwafela tu kaleke omayambo etu a koshoka koshipala shaKalunga. Paife natu ka kundafaneni nghee hatu dulu okudidilika mo omalihafifo oo a koshoka nosho yo oo inaa koshoka.
‘TONDENI OWII’
8, 9. (a) Omalihafifo otaa dulu okutukulwa meengudu mbali dilipi? (b) Ohatu henuka omalihafifo oludi lilipi, nomolwashike?
8 Omalihafifo otaa dulu okutukulwa meengudu mbali. Omalihafifo amwe oku na okuhenukwa filufilu kOvakriste; amwe oyoo Ovakriste tava dulu okuhoolola kutya elipi tae va wapalele. Tete natu ka konakoneni oludi lomalihafifo oo Ovakriste ve na okuhenuka filufilu.
9 Ngaashi twa mona mEtukulwa 1, omalihafifo amwe ohaa ulike oinima oyo ya tokolwa mOmbibeli kondadalunde. Pashihopaenenwa, diladila shi na sha neemusika, eenhele dokointaneta odo hadi ifanwa Web sites, eefilima nosho yo eeprograma do-TV odo da nyika elongifo leenghono ile oumhulile, ile hadi ulike omafano oipala ile tadi xwaxwameke eenghedi dii noilonga inai koshoka. Ovakriste vashili ove na okuhenuka omalihafifo a tya ngaho inaa koshoka, molwaashi ohaa ulike oinima oyo ovanhu va tala ko ya yuka ndele itai tu kumwe nomafinamhango ile eemhango dOmbibeli. (Oilonga 15:28, 29; 1 Ovakorinto 6:9, 10; Ehololo 21:8) Ngeenge otwa henuka omalihafifo a tya ngaho inaa koshoka, ohatu ulikile Jehova kutya otu ‘tonde shili owii nohatu kala alushe kokule nowii.’ Kungaho, ohatu ulike kutya otu na ‘eitavelo lihe noihelele.’ — Ovaroma 12:9, yelekanifa NW; Epsalme 34:15; 1 Timoteus 1:5.
10. Okutomhafana shi na sha nomalihafifo kulipi kwa nyika oshiponga, nomolwashike?
10 Ovanhu vamwe otashi dulika va kale ve udite kutya okulihafifa mokutala oinima ya nyata inashi nyika oshiponga. Ohava tomhafana tava ti: ‘Ohandi dulu okutala oshinima sha tya ngaho meefilima ile ko-TV, ndele nghi na nande efiku ndi ka ninge oshinima sha tya ngaho.’ Omunhu oo ta tomhafana ngaho ote lifufya, molwaashi okutomhafana kwa tya ngaho okwa nyika oshiponga. (Lesha Jeremia 17:9.) Ngeenge otwa hokwa okutala oinima oyo ya tokolwa kuJehova, mbela otu ‘tonde ngoo shili owii’? Ngeenge otwa kala hatu tale, ile hatu lesha nokupwilikina lwoikando oinima oyo ya kwatela mo elihumbato inali koshoka, ohatu ka nyateka omadiladilo etu. (Epsalme 119:70; 1 Timoteus 4:1, 2) Osho otashi dulu okunwefa mo eenghatu detu ile onghedi omo hatu tale ko omanyono avamwe.
11. Ovagalati 6:7 otava koleke oushili ulipi u na sha nomalihafifo?
11 Oinima oyo twa kundafana ohai ningwa shili. Ovakriste vamwe ova ya moluhaelo omolwokunwefwa mo komalihafifo oo va kala hava tale. Ove lihonga koimoniwa yavo ii kutya “eshi omunhu te shi kunu, osho tuu te shi teya yo.” (Ovagalati 6:7) Ndele omunhu ota dulu okuhenuka oilanduliko i nyikifa oluhodi ya tya ngaho. Ngeenge owa kunu oinima oyo ya koshoka momadiladilo oye, oto ka teya oidjemo iwa. — Tala oshimhungu “ Ondi na okuhoolola omalihafifo a tya ngahelipi?” pepandja 67.
NINGA OMATOKOLO PAUMWENE E LIKOLELELA KOMAFINAMHANGO OMBIBELI
12. Ovagalati 6:5 otava ulike ngahelipi kwaasho tashi dulu okuningwa po shi na sha nomalihafifo oo twa hoolola, notu na ewiliko lilipi ngeenge hatu ningi omatokolo paumwene?
12 Paife natu ka konakoneni oludi lomalihafifo oo a kwatela mo oinima oyo inai tokolwa odikilila mEendjovo daKalunga noinai popiwa kutya oya koshoka. Ngeenge tashi uya pomalihafifo a tya ngaho, Omukriste keshe okwa pumbwa okuninga etokolo lopaumwene shi na sha naao e wete a koshoka. (Lesha Ovagalati 6:5.) Ndele nande ongaho, otu na ewiliko olo tali dulu oku tu kwafela ngeenge hatu hoolola omalihafifo a tya ngaho. Ombibeli oi na omafinamhango ile eeshili da fimanenena odo tadi dulu oku tu kwafela tu shiive nghee Jehova ha diladila. Ngeenge otwa yandje elitulemo komafinamhango a tya ngaho, ohatu ka dula okushiiva kutya ‘ehalo lOmwene olilipi’ moinima aishe, mwa kwatelwa omalihafifo oo hatu hoolola. — Ovaefeso 5:17.
13. Oshike tashi ke tu linyengifa tu henuke omalihafifo oo taa dulu okunyemateka Jehova?
13 Oshoshili kutya Ovakriste kave na eendunge dokuyoolola di fike pamwe. (Ovafilippi 1:9) Ndelenee ove shii kutya otava dulu okuninga omatokolo a yoolokafana ngeenge tashi uya pomalihafifo. Onghee hano, itatu dulu okuteelela Ovakriste aveshe va ninge omatokolo a faafana filufilu. Ndele nande ongaho, apa ngoo pe fike okweefa omafinamhango aJehova a nwefe mo omadiladilo nomitima detu, opo ngoo tapa ka kala pe fike okukala twa halelela okuhenuka omalihafifo oludi keshe oo taa dulu okunyemateka Jehova. — Epsalme 119:11, 129; 1 Petrus 2:16.
14. (a) Oshinima shilipi tu na okukaleka momadiladilo ngeenge hatu hoolola omalihafifo? (b) Oshike tashi ke tu kwafela tu kale twa pitifa komesho oinima yOuhamba monghalamwenyo yetu?
14 Ngeenge hatu hoolola omalihafifo, otu na yo okukaleka momadiladilo oshinima shimwe sha fimana: efimbo letu. Nonande omalihafifo oo hatu hoolola ohaa ulike kutya oshike tu hole, efimbo olo hatu longifa momalihafifo otali ulike kutya oshike twa pitifa komesho. Ovakriste ove na okukala va pitifa komesho oinima yOuhamba monghalamwenyo yavo. (Lesha Mateus 6:33.) Ndele oshike to dulu okuninga po opo u shilipaleke kutya owa pitifa komesho oinima yOuhamba monghalamwenyo yoye? Omuyapostoli Paulus okwa ti: “Litaleni hano nawa nhumbi hamu ende, hangaashi omalai, ndelenee ngaashi ovanaendunge; longifeni nawa efimbo.” (Ovaefeso 5:15, 16) Okulitulila po omangabeko okondadalunde e na sha nefimbo olo ho longifa momalihafifo otashi ke ku kwafela u kale u na efimbo la wana lokuninga “oinima oyo ya fimana unene,” sha hala okutya, omalipyakidilo oo tae ku tungu pamhepo. — Ovafilippi 1:10, NW.
15. Omolwashike shi li pandunge okukala twa lungama ngeenge hatu hoolola omalihafifo?
15 Oshi li yo pandunge okukala twa lungamena omalihafifo amwe. Osho osha hala okutya ngahelipi? Diladila natango kombinga yoshihopaenenwa shoshiimati osho sha tumbulwa metetekelo. Opo omunhu a henuke okulya papuko ombinga yoshiimati oyo ya ola, iha tete ko ashike ombinga oyo ya ola, ndele oha kwatele mo yo oshitukulwa osho inashi ola osho sha dingilila ombinga oyo ya ola. Sha faafana, Omukriste omunaendunge iha henuka ashike omalihafifo oo taa nyono omafinamhango Ombibeli kondadalunde, ndele oha henuka yo oo taa limbililike ile a kwatela mo oinima oyo tai dulu okunyona po oupamhepo waye. (Omayeletumbulo 4:25-27) Okulandula filufilu omayele Eendjovo daKalunga otashi ke tu kwafela tu henuke omalihafifo oo a kwatela mo oinima inai koshoka.
‘ASHISHE OSHO SHA KOSHOKA’
16. (a) Ongahelipi hatu dulu okuulika kutya otu na etaleko la fa laJehova moinima i na sha neenghedi? (b) Ongahelipi okutula moilonga omafinamhango Ombibeli taku dulu okuninga onghedi yetu yokukalamwenyo?
16 Ngeenge Ovakriste vashili tava hoolola omalihafifo, tete ohava diladila kutya Jehova ohe a tale ko ngahelipi. Ombibeli oya popya kutya Jehova oku na omaliudo a tya ngahelipi noya yelifa omifikamhango daye. Pashihopaenenwa, ohamba Salomo oya tumbula oinima ihapu oyo Jehova e tonde, ngaashi “elaka li noipupulu, nomake taa tileshi ohonde i he netimba, omutima tau diladila omauko [mai], eemhadi tadi endelele okuninga owii.” (Omayeletumbulo 6:16-19) Etaleko laJehova oli na okunwefa mo ngahelipi etaleko letu? Omupsalme umwe okwe tu kumaida a ti: “Akutu, onye ava, mu hole Omwene, tondeni owii!” (Epsalme 97:10) Omalihafifo oo to hoolola naa ulike kutya ou tonde shili osho Jehova e tonde. (Ovagalati 5:19-21) Dimbuluka yo kutya, osho ho ningi ngeenge u li oove auke osho unene hashi ulike kutya ove omunhu a tya ngahelipi, ndele hashoosho ho ningi ngeenge u li moipafi yavamwe. (Epsalme 11:4; 16:8) Onghee hano, ngeenge owa halelela nomutima aushe okukatuka metwokumwe nomaliudo aJehova moinima i na sha neenghedi meembinga adishe dokukalamwenyo kwoye, oto ka ninga alushe omatokolo e li metwokumwe nomafinamhango Ombibeli. Okuninga ngaho otaku ka ninga onghedi yoye yokukalamwenyo. — 2 Ovakorinto 3:18.
17. Fimbo inatu hoolola omalihafifo, omapulo elipi tu na okulipula?
17 Oshike vali to dulu okuninga po opo u shilipaleke kutya oto katuka metwokumwe netaleko laJehova ngeenge to hoolola omalihafifo? Lipula kutya: ‘Oshinima eshi otashi ka kuma nge ngahelipi nosho yo ekwatafano lange naKalunga?’ Pashihopaenenwa, fimbo ino tokola okutala ofilima yonhumba, lipula kutya: ‘Mbela oshikalimo shofilima ei otashi ka kuma ngahelipi eliudo lange?’ Natu ka konakoneni omafinamhango oo taa dulu oku tu kwafela moshinima osho.
18, 19. (a) Ongahelipi efinamhango olo tali hangwa mOvafilippi 4:8 tali tu kwafele tu mone ngeenge omalihafifo etu okwa koshoka ile inaa koshoka? (b) Omafinamhango amwe vali elipi taa dulu oku tu kwafela tu hoolole omalihafifo a koshoka? (Tala eshangelo lopedu.)
18 Efinamhango limwe la fimana oli li mOvafilippi 4:8, olo tali ti: ‘Ashishe osho shoshili, naasho sha fimana, naasho sha yuka, naasho sha koshoka, naasho shi holike, naasho shi netumbalo liwa, ongeenge onghedi iwa ile epandulo, ei aishe i diladileni.’ Momushangwa oo, Paulus ka li ta kundafana shi na sha nomalihafifo, ndele okwa li ta popi kombinga yomadilongo omutima, oo e na okuyukifa elitulemo koinima oyo tai hafifa Kalunga. (Epsalme 19:15) Ndele nande ongaho, efinamhango olo otali longo yo nomoinima i na sha nomalihafifo. Ngahelipi mbela?
19 Lipula kutya: ‘Mbela eefilima odo handi tale, omaudano eevidio oo handi dana ile eemusika odo handi pwilikine kudo nosho yo omalihafifo makwao omo handi kufa ombinga ohaa yadifa ngoo omadiladilo ange noinima “aishe oyo ya koshoka”?’ Pashihopaenenwa, ngeenge wa tala ofilima yonhumba, oinima ilipi hai kala tai dana onghandangala momadiladilo oye? Ngeenge oya koshoka notai talaleke otashi ulike kutya omalihafifo oye okwa li a koshoka. Ndele ngeenge ofilima oyo wa tala otai ku ningifa u diladile kombinga yoinima oyo inai koshoka, otashi ulike kutya omalihafifo oye kaa li a koshoka, nokwa nyika oshiponga nokuli. (Mateus 12:33; Markus 7:20-23) Omolwashike taku dulu okutiwa kutya omalihafifo a tya ngaho okwa nyika oshiponga? Omolwaashi okudiladila kombinga yoinima oyo inai koshoka paenghedi ohashi nyono po ombili yomunhu yokomutima, ohashi nyateke eliudo laye la deulwa kOmbibeli notashi dulu okunyona po ekwatafano laye naKalunga. (Ovaefeso 5:5; 1 Timoteus 1:5, 19) Molwaashi omalihafifo a tya ngaho otaa dulu oku ku kuma pauhandimwe, kala wa tokola toko oku a henuka. * (Ovaroma 12:2) Kala ngaashi omupsalme umwe oo a li a ilikana kuJehova a ti: “Omesho ange a alula ko, a ha tale koinima yongaho.” — Epsalme 119:37.
KALA HO PITIFA KOMESHO OUWA WAVAMWE
20, 21. Efinamhango olo li li mo 1 Ovakorinto 10:23, 24 otali ke tu kwafela ngahelipi ngeenge hatu hoolola omalihafifo?
20 Paulus okwa tumbula efinamhango lOmbibeli la fimana olo tu na okudiladila kulo ngeenge hatu ningi omatokolo e na sha noinima yopaumwene. Okwa ti: “Aishe ohai ningwa, ndele haaishe tai tungu. Inapa kala ou ta kongo ouwa waye mwene, ndelenee keshe na konge ouwa wamukwao.” (1 Ovakorinto 10:23, 24) Ongahelipi efinamhango olo tali longo shi na sha nokuhoolola omalihafifo a koshoka? Otwa pumbwa okulipula kutya: ‘Ongahelipi omalihafifo oo handi hoolola taa ka kuma vamwe?’
21 Otashi dulika eliudo loye otali ku pitike u kufe ombinga momalihafifo onhumba oo u wete kutya oku li “pamhango,” ile a tambulwa ko. Ndele ngeenge owa didilike kutya eliudo lovaitaveli vakweni vamwe itali va pitike va kufe ombinga momalihafifo a tya ngaho, oto dulu okutokola naave uha kufe mo ombinga. Omolwashike mbela? Omolwaashi ino hala ‘okunyona kovamwaxo’ ngaashi Paulus a popya, moku shi ninga shidjuu kuvo okukanyatela oudiinini wavo kuKalunga ile u ‘nyone nokuli kuKristus.’ Dimbuluka ekumaido olo tali ti: “Inamu pundukifa omunhu nande oumwe.” (1 Ovakorinto 8:12; 10:32, NW) Ovakriste vashili kunena ohava dulika komayele aPaulus opandunge e na sha nokuyavelela vamwe mokuhenuka omalihafifo oo tashi dulika e li “pamhango” ndele ‘itaa tungu.’ — Ovaroma 14:1; 15:1.
22. Omolwashike Ovakriste hava tambula ko omataleko avamwe oo a yooloka ko kwaao avo e na sha noinima yopaumwene?
22 Ope na vali oshinima shimwe osho sha kwatelwa mokupitifa komesho ouwa wavamwe. Omukriste oo eliudo laye itali mu pitike a kufe ombinga momalihafifo onhumba ke na okukomangela kutya Ovakriste aveshe meongalo ove na okukala ve na etaleko la fa laye li na sha nokutya omalihafifo a koshoka oelipi. Ngeenge okwa ningi ngaho, ota ka kala a fa omushingi wohauto oo ta shingi kondjila ya kula ndele okwa hala ovashingi aveshe ovo tava shingi kondjila ya tya ngaho va kale tava shingile ponhapo ya faafana noyaye. Okukala twa hala ovanhu va ninge oinima ngaashi fye twa hala okuninga kashi li pandjele. Omolwohole yopaKriste, Ovakriste vamwe ovo eliudo lavo itali va pitike va kufe ombinga momalihafifo onhumba ove na okufimaneka ovaitaveli vakwao ovo ve na etaleko la yooloka ko kulavo ngeenge tashi uya pokuhoolola omalihafifo, shimha tali tu kumwe nomafinamhango opaKriste. Kungaho, ota efa ‘ondjele yaye i shiivike kovanhu aveshe.’ — Ovafilippi 4:5, yelekanifa NW; Omuudifi 7:16.
23. Ongahelipi to dulu okushilipaleka kutya owa hoolola omalihafifo a koshoka?
23 Oku shi popya pauxupi, ongahelipi to dulu okushilipaleka kutya omalihafifo oo wa hoolola okwa koshoka? Henuka oludi lomalihafifo keshe oo taa ulike oinima inai koshoka paenghedi, oyo ya tokolwa filufilu kEendjovo daKalunga. Landula omafinamhango Ombibeli oo taa dulu oku ku kwafela ngeenge tashi uya pomalihafifo oo inaa tumbulwa kondadalunde mOmbibeli. Henuka omalihafifo oo taa dulu okunyateka eliudo loye, noshiwa yo okuhenuka omalihafifo oo taa dulu okupundukifa vamwe, unene tuu ovaitaveli vakweni. Etokolotoko loye lokuninga ngaho nali fimanekife Kalunga noku ku kaleka mohole yaye pamwe noukwaneumbo weni.
^ okat. 19 Omafinamhango amwe vali oo taa longo ngeenge tashi uya pokuhoolola omalihafifo otaa hangwa mOmayeletumbulo 3:31; 13:20; mOvaefeso 5:3, 4; nosho yo mOvakolossi 3:5, 8, 20.
Lihonga shihapu
Konakona kutya ove omunhu a tya ngahelipi
Satana ina hala tu kale twa hokiwa kuKalunga. Oshike hatu dulu okuninga po opo tu amene ekwatafano letu naJehova?
Lungamena eemhangela domutima
Omafimbo amwe otashi dulika tu kendabale momitima detu okuyukifa eenghatu detu da puka. Oshike tashi dulu oku tu kwafela tu mone lela osho shi li momitima detu?


text:
EHOKOLOLO 115
Edu alishe otali ka ninga Oparadisa
TALA komiti dile, keengala diwa nokeendudu odo dile di li mefano olo! Onhele oyo itai monika tuu nawa! Tala nghee okapundja taka li peke lokamati oko. Tala yo eenghoshi dinya nosho yo eenghambe odo da fikama melundu. Ino hala mbela okukala ho di meumbo li li ponhele ya tya ngaha?
Kalunga okwa li a hala u kale fiyo alushe moparadisa kombada yedu. Ka li a hala ngeno tu kale hatu mono oixuna kouyahame ile komikifi odo tadi hepeke ovanhu kunena. Ombibeli oya udanekela ovo tava ka kala moparadisa tai ti: ‘Kalunga ota ka kala pamwe navo. Efyo itali ka kala po vali ile oluhodi ile ouyahame. Osheshi eshi shotete otashi ka xulifwa po.’
Jesus ota ka fya oshisho opo omalunduluko oo makumwifi a ningwe. Mbela ou shi shii kutya otaa ka ningwa naini? Heeno, omalunduluko a tya ngaho otaa ka etwa konima eshi a xulifa po owii aushe kombada yedu nosho yo ovakolokoshi aveshe. Dimbuluka kutya eshi Jesus a li kombada yedu okwa li a velula omikifi di lili noku lili nokwa li nokuli a nyumuna ovafi. Jesus okwa li a longa oikumwifilonga oyo opo a ulike kutya omalunduluko elipi ta ka eta kombada yedu alishe ngeenge okwa ningi Ohamba youhamba waKalunga.
Itashi ka kala tuu shihafifa oku ka kala moparadisa kombada yedu! Jesus ota ka pangela okudja meulu pamwe novanhu vonhumba ovo a hoolola. Ovo tava ka pangela pamwe naye otava ka fila oshisho ovanhu aveshe kombada yedu nokushilipaleka kutya ova hafa. Natu ka taleni kutya otwa pumbwa okuninga po shike opo tu kale tu na oushili kutya Kalunga ote ke tu pa omwenyo waalushe moparadisa yaye oyo tai ke uya.
Ehololo 21:3, 4; 5:9, 10; 14:1-3.


text:
Oto dimbuluka?
Mbela owa lesha ngoo nawanawa Eeshungonangelo odo opo da piti? Ngeenge owe di lesha, kendabala okunyamukula omapulo aa taa landula apa:
Odjona yOpaasa oya li i na okudipawa efimbo peni mo 14 Nisan?
Omatoloko amwe Eembibeli okwa ti kutya oya li ina okudipawa “pokati keenguloshi mbali,” sha hala okutya, eshi etango la ningina ndele ouyelele wetango ou liwetikile ngoo natango. (Ex. 12:6)—12/15, epandja 18-19.
Omafinamhango elipi ovanyasha tava dulu okulongifa opo va ninge omatokolo e li mondjila?
Atatu omuo oo aa: (1) Kongeni tete Ouhamba waKalunga nouyuki waye. (Mat. 6:19-34) (2) Mona ehafo olo hali di mokuyakula vamwe. (Oil. 20:35) (3) Hafela okulongela Jehova fimbo u li omunyasha. (Omuud. 12:1)—1/15, epandja 19-20.
“Ehombolo lOdjona” otali ka ningwa naini? (Eh. 19:7)
“Ehombolo lOdjona” otali ka ningwa konima eshi Ohamba, Jesus Kristus ya findana molwoodi layo, mokuhanauna po Babilon Shinene nokonima eshi oita yaHarmagedon ya luwa. —2/15, epandja 10.
Omolwashike Ovajuda vopefimbo laJesus va li va “teelela” Messias? (Luk. 3:15)
Itatu dulu okushilipaleka kutya Ovajuda vomefelemudo lotete ova li ve udite ko exunganeko laDaniel li na sha naMessias ngaashi tu li udite ko kunena. (Dan. 9:24-27) Ashike otashi dulika va li va uda eshiivifo lomweengeli eshi a li ta shiivifile ovafita voimuna vonhumba ile osho omuprofeti omukainhu Anna a ti eshi a mona okaana Jesus kotembeli. Shikwao vali, ovanongo vokoushilo ova li ve uya tava kongo “Ohamba yOvajuda, ya dalwa.” (Mat. 2:1, 2) Lwanima, Johannes Omuninginifi okwa li a ulika kutya Kristus ota ka holoka diva. —2/15, epandja 26-27.
Ongahelipi hatu dulu okuhenuka okukaleka eendjovo detu heeno na ahowe? (2 Kor. 1:18)
Omafimbo amwe oha pa holoka eenghalo odo itatu dulu okuninga po sha shi na sha nado, naasho ohashi shi ningifa shidjuu okuwanifa po osho twa udaneka. Ashike ngeenge otwa ningi eudaneko, natu ningeni keshe osho hatu dulu opo tu li wanife po. —3/15, epandja 32.
Ongahelipi hatu dulu okufinda eyeleko lokutala omafano oipala?
Ope na eenghatu nhatu odo tadi tu kwafele (1) Ngeenge otwa mono ombadilila omafano oipala, natu alule ko diva omesho etu. (2) Natu amene omadiladilo etu mokuyandja elitulemo koinima oyo ya yuka nokwiilikana kuKalunga. (3) Natu lungamene eenghatu detu mokuhenuka okutala eefilima ile okuya komapandja okointaneta oko ku na omafano oipala. —4/1, epandja 10-12.
Oilanduliko inai teelelwa ilipi tashi dulika i holoke po ngeenge Omukriste okwa fiye po oukwaneumbo wavo opo a ka longe oshimaliwa kondje yoshilongo?
Ngeenge ovadali ova hoolola vaha kale pamwe ve li oukwaneumbo, ovana vavo otashi dulika va kale va wililwa po pamaliudo nohashi kumu eenghedi davo. Otashi dulika va kale va handukila ovadali vavo. Novalihomboli ngeenge ove likala kokule otashi dulika va hangwe komayeleko okuya momilele kondje yohombo. —4/15, epandja 19-20.
Omapulo ane elipi tu na okukaleka momadiladilo ngeenge hatu kundafana novanhu moukalele?
Oolyelye handi udifile? Openi handi va hange? Onaini shi li efimbo liwa okuya kovanhu? Ondi na okupopya navo ngahelipi?—5/15, epandja 12-15.


text:
ETUKULWA 2
Ombibeli—embo la dja kuKalunga
Omeenghedi dilipi Ombibeli ya yooloka ko komambo amwe?
Ongahelipi Ombibeli tai dulu oku ku kwafela u ungaunge nomaupyakadi opaumwene?
Omolwashike to dulu okulineekela omaxunganeko oo a shangwa mOmbibeli?
1, 2. Omeenghedi dilipi Ombibeli i li oshali ihokwifa ya dja kuKalunga?
OTO dulu okudimbuluka efimbo lonhumba olo kwa li wa pewa oshali kukaume koye omuholike? Otashi dulika oshimoniwa osho kasha li ashike shihokwifa, ndele osha li yo tashi hafifa omutima. Doshili, oshali ohai ku hololele sha kombinga yomuyandji, sha hala okutya, okwa lenga oukaume weni. Osha yela kutya owa li wa pandula oshali oyo ya dja kukaume koye tai ulike okunakonasha kwaye.
2 Ombibeli oyo oshali ya dja kuKalunga, oyo hatu dulu okukala twa hafela shili. Embo olo le likalekelwa ola holola oinima oyo ngeno inatu dula oku i shiiva nandenande. Pashihopaenenwa, otai tu lombwele shi na sha nokushitwa kweulu li yadi eenyofi, kwedu nosho yo kwomulumenhu nomukainhu wotete. Ombibeli oi na omafinamhango e shii okulineekelwa, oo tae tu kwafele tu ungaunge nomaupyakadi nosho yo oisho yonghalamwenyo. Otai yelifa nghee Kalunga ta ka wanifa po elalakano laye nokweeta eenghalo diwa kombada yedu. Ombibeli kai fi tuu oshali ihokwifa!
3. Okuyandja Ombibeli kwaJehova otaku tu lombwele shike kombinga yaye, nomolwashike tashi hafifa omutima?
3 Ombibeli oi li yo oshali tai hafifa omutima, molwaashi otai holola sha kombinga yOmuyandji, Jehova Kalunga. Molwaashi okwa yandja embo la tya ngaho, oshi li oumbangi kutya okwa hala tu mu shiive nawa. Doshili, Ombibeli otai dulu oku ku kwafela u ehene popepi naJehova.
4. Oshike tashi ku kumwifa shi na sha nokutandavelifwa kwOmbibeli?
4 Ovanhu vahapu ove na Eembibeli davo vene. Ombibeli oya nyanyangidwa ya wana po ile moitukulwa yayo, momalaka e dule 2 300, nokungaha oi li kovakalimo vomounyuni ve dule peepersenda 90. Oshivike keshe, ohaku tandavelifwa oupokati wEembibeli di dule pemiliyona. Opa nyanyangidwa Eembibeli omamiliyona omayovi, kutya nee oda wana po ile oitukulwa yado. Doshili, kape na embo limwe la fa Ombibeli.
5. Omonghedi ilipi Ombibeli ya “yandjwa keenghono dOmhepo yaKalunga”?
5 Kakele kaasho, Ombibeli oya “yandjwa keenghono dOmhepo yaKalunga.” (2 Timoteus 3:16) Omonghedi ilipi mbela? Ombibeli otai nyamukula yo vene tai ti: “Ovanhu . . . ova popya odo ve di pewa kuKalunga nokuwilikwa kOmhepo Iyapuki.” (2 Petrus 1:21) Oku shi faneka: Omushamane omunamido otashi dulika a pule omonamati waye e mu shangele ko konhumwafo. Onhumwafo oyo oi na omadiladilo nomalombwelo omushamane oo. Onghee hano, onhumwafo oyo oyomushamane lelalela, ndele kai fi yomonamati. Monghedi ya faafana, Ombibeli oi na etumwalaka laKalunga, ndele kali fi lovanhu ovo ve i shanga. Hano, Ombibeli aishe oi li shili “ondjovo yaKalunga.” — 1 Ovatessaloniki 2:13.
OTAI TU KUMWE NOI LI PAUSHILI
6, 7. Omolwashike etwokumwe lomauyelele oo e li mOmbibeli lididilikwedi neenghono?
6 Ombibeli oya shangwa oule womido di dule 1 600. Ovashangi vayo ova li ko pomafimbo a yoolokafana nova dja momaputuko e lili noku lili. Vamwe ova li ovanafaalama, ovayuli veeshi nosho yo ovafita voimuna. Vamwe ova li ovaprofeti, ovapanguli nosho yo eehamba. Omushangi wEvangeli Lukas okwa li ondokotola. Nonande ovashangi vayo ova dja momaputuko e lili noku lili, Ombibeli otai tu kumwe okudja kehovelo fiyo okexulilo. *
7 Embo lotete lOmbibeli otali tu lombwele nghee omaupyakadi ovanhu a hovela. Embo laxuuninwa otali ulike kutya edu alishe otali ka ninga oparadisa ile oshikunino. Oitukulwa aishe yOmbibeli otai hokolola ondjokonona yomido omayovi notai holola meenghedi donhumba okuwanifwa kwelalakano laKalunga. Etwokumwe lOmbibeli olikumwifi, ndele osho osho tu na okukala twa teelela shi na sha nembo olo la dja kuKalunga.
8. Yandja oihopaenenwa u ulike kutya Ombibeli oi li paushili shi na sha noinima younongononi.
8 Ombibeli oi li paushili shi na sha noinima younongononi. Oi na nokuli omauyelele oo a li inaa shiivika kovanhu. Pashihopaenenwa, embo laLevitikus oli na eemhango odo kwa li da pewa Israel shonale, di na sha nokulikalekela ovanhu omolwoudu nosho yo oukalinawa, ofimbo oiwana oyo kwa li ye shi dingilila ya li i he na eshi i shii shi na sha noinima oyo. Omafimbo amwe eshi pa li omadiladilo a puka shi na sha nomutungilo wedu, Ombibeli oye shi popya kutya oli li ongonga. (Jesaja 40:22) Ombibeli otai popi paushili tai ti kutya edu ‘ola endjelela ponhele pe he na sha.’ (Job 26:7) Doshili, Ombibeli kai fi embo lounongononi. Ndele ngeenge tai popi oinima i na sha nounongononi, oi li paushili. Mbela osho hasho twa teelela shi na sha nembo olo la dja kuKalunga?
9. (a) Omeenghedi dilipi Ombibeli tai liulike kutya oi li paushili noi shii okulineekelwa shi na sha nondjokonona? (b) Ounashili wovashangi vayo otau ku lombwele shike shi na sha nOmbibeli?
9 Ombibeli oi li yo paushili noi shii okulineekelwa shi na sha nondjokonona. Omahokololo ayo oku li kondadalunde. Inaa kwatela mo ashike omadina, ndele okwa kwatela mo yo omisholondodo domapata oohandimwe. * Mekondjifafano novanandjokonona vomounyuni, ovo luhapu ihava tumbula okufindwa kwoiwana yavo, ovashangi vOmbibeli ova li ovanashili, va shanga nokuli nomapuko avo vene nosho yo oshiwana shavo. Pashihopaenenwa, membo lOmbibeli laNumeri, omushangi Moses okwa dimina enyono laye la kwata moiti nokwa li a handukilwa sha kwata moiti omolwalo. (Numeri 20:2-12) Ounashili wa tya ngaho owa pumba momahokololo amwe opandjokonona, ndele otau hangika mOmbibeli molwaashi oyo embo la dja kuKalunga.
EMBO LOUNONGO TAU LONGO
10. Omolwashike itashi kumwifa eshi Ombibeli i li embo tali longo?
10 Molwaashi Ombibeli oya nwefwa mo kuKalunga, oi “shii kulonga nokukumaida nokupukulula.” (2 Timoteus 3:16) Heeno, Ombibeli oi li embo tali longo. Otai holola eudeko lomoule li na sha noshitwe yovanhu. Osho itashi kumwifa molwaashi Omushangi wayo, Jehova Kalunga, oye Omushiti! Oku shii omadiladilo nomaliudo etu e tu dule. Natango, Jehova oku shii osho twa pumbwa opo tu kale twa hafa. Oku shii yo eenghatu odo tu na okuhenuka.
11, 12. (a) Oitwa ilipi Jesus a kundafana mEudifo laye lokomhunda? (b) Oinima ikwao tai longo ilipi ya kundafanwa mOmbibeli, nomolwashike omayele ayo ihaa kwishi?
11 Tala koshipopiwa shaJesus hashi ifanwa Eudifo lokOmhunda, osho sha shangwa muMateus etukulwa eti-5 fiyo eti-7. Meudifo olo la denga mbada, Jesus okwa popya oitwa ihapu, mwa kwatelwa nghee hatu dulu okumona elao lashili, nghee tu na okukandula po eenhamanana, nghee tu na okwiilikana nosho yo nghee hatu dulu okukala tu na etaleko la yuka shi na sha noinima yopamaliko. Eendjovo daJesus odi na natango eenghono notadi longo kunena ngaashi naanaa da li eshi e di popya.
12 Omafinamhango amwe Ombibeli otaa ungaunga nonghalamwenyo yomaukwaneumbo, oilonga nosho yo ekwatafano navamwe. Omafinamhango Ombibeli otaa longo kovanhu aveshe, nomayele ayo oku na alushe ouwa. Ounongo oo tau hangwa mOmbibeli owa ngongwa keendjovo daKalunga okupitila momuprofeti Jesaja, tadi ti: “Aame Omwene Kalunga koye, ou handi ku longo eshi tashi ku wapalele.” — Jesaja 48:17.
EMBO LOMAXUNGANEKO
13. Jehova okwa li a nwefa mo omuprofeti Jesaja a shange omauyelele elipi e na sha naBabilon?
13 Ombibeli oi na omaxunganeko mahapu, namahapu omuo okwa wanifwa nale. Tala koshihopaenenwa. Jehova okwa xunganeka okupitila momuprofeti Jesaja, oo a li ko mefelemudo etihetatu K.O.P., kutya oshilando Babel (Babilon) okwa li tashi ka hanaunwa po. (Jesaja 13:19; 14:22, 23) Omauyelele okwa li a yandjwa okuulika kondadalunde nghee oshilando osho sha li tashi ka ponokelwa. Ovakwaita ovahomoni ova li tava ka pwiininika omulonga waBabilon, ndele tava i moshilando nope he na olwoodi. Osho hasho ashike kwa li tashi ka ningwa. Exunganeko laJesaja ola tumbula nokuli ohamba oyo ya li tai ka finda Babilon — Kores. — Jesaja 44:27–45:2.
14, 15. Ongahelipi ouyelele umwe wexunganeko laJesaja u na sha naBabilon wa wanifwa?
14 Omido 200 konima yaasho — moufiku wo 5/6 Oktoba 539 K.O.P. — omatanga ovakwaita okwa li a onga eenhanda popepi naBabilon. Olyelye a li omuwiliki wavo? Ohamba yaPersia yedina Kores. Osho osha li ehovelo lewanifo lexunganeko likumwifi. Ndele mbela omatanga ovakwaita aKores okwa li taa ka kwata ko Babilon nope he na okulwa, ngaashi sha xunganekwa?
15 Ovababilon ova li ve na oshivilo oufiku oo nokwa li ve udite va amenwa keehotekuma davo dinene doshilando. Pefimbo opo, Kores okwa ninga ondunge yokupanuna mo omeva momulonga oo kwa li haa kunguluka a yuka moshilando. Diva, omeva okwa ninga maxupi opo ovakwaita vaye va taulule nokufika peehotekuma doshilando. Ndele ongahelipi omatanga ovakwaita aKores kwa li taa ka dula okupita eehotekuma daBabilon? Omolwomatomheno onhumba, moufiku oo omivelo doshilando oda li da fiwa hamwasha omolwokuhenakonasha.
16. (a) Jesaja okwa xunganeka shike shi na sha noidjemo yaxuuninwa yaBabilon? (b) Ongahelipi exunganeko laJesaja li na sha nokuhanaunwa po kwaBabilon la wanifwa?
16 Shi na sha naBabilon, okwa li sha xunganekwa kutya: “Fiyo alushe ovanhu itava kala ko vali; nokepupi fiyo kepupi itapa kala vali eenhele dovanhu. NOmuarabia ita dikile mo nande etwali, novafita itava ombifile mo vali oimuna yavo.” (Jesaja 13:20) Exunganeko olo inali xunganeka ashike okuteka po kwoshilando. Ola ulika kutya Babilon otashi ka hanaunwa po fiyo alushe. Oto dulu okumona oumbangi u na sha newanifo leendjovo odo. Onhele omo mu he na vali ovanhu yaBabilon shonale — oyo i li eekilometa 80 lwaapo kolukadi laBaghdad, shaIrak — oi li oumbangi kutya osho Jehova a popya okupitila muJesaja osha wanifwa, eshi a ti: “Handi shi kombifa oshikombe shehanauno.” — Jesaja 14:22, 23. *
17. Ongahelipi okuwanifwa kwomaxunganeko Ombibeli taku pameke eitavelo?
17 Okukonakona nghee Ombibeli i li embo lomaxunganeko e shii okulineekelwa otashi pameke eitavelo, hasho mbela? Doshili, ngeenge Jehova Kalunga okwa wanifa omaudaneko aye onale, otu na omatomheno a wana okukala nelineekelo kutya ota ka wanifa yo omaudaneko aye e na sha neduparadisa. (Numeri 23:19) Doshili, otu na “[eteelelo] lomwenyo waalushe, ou wa udanekwa kuKalunga iha fufya, nalenale efimbo manga inali hovela.” — Titus 1:2. *
“ONDJOVO YAKALUNGA OI NOMWENYO”
18. Eendjovo di na eenghono dilipi Omukriste omuyapostoli Paulus a popya shi na sha ‘nondjovo yaKalunga’?
18 Okudja mwaasho twa konakona metukulwa eli, osha yela kutya Ombibeli oi li shili embo le likalekelwa. Ndelenee ongushu yayo inai kwatela mo ashike okukala tai tu kumwe, i li paushili moinima i na sha nounongononi nosho yo pandjokonona, okukala tai yandje ounongo tau longo nokukala i na omaxunganeko e shii okulineekelwa. Omukriste omuyapostoli Paulus okwa shanga a ti: “Ondjovo yaKalunga oi nomwenyo neenghono, noi neememo i dule eongamukonda leememo keembinga mbali, otai tu, ndele tai tongola omwenyo nomhepo, eengolo nomungo; ndele i shii kutokola omadilongo nomadiladilo omutima.” — Ovaheberi 4:12.
19, 20. (a) Ongahelipi Ombibeli tai dulu oku ku kwafela u likonakone mwene? (b) Ongahelipi to dulu okuulika olupandu loye omolwoshali oyo ya dja kuKalunga ye likalekelwa, Ombibeli?
19 Okulesha “ondjovo” yaKalunga ile etumwalaka laye mOmbibeli otaku dulu okulundulula onghalamwenyo yetu. Otaku dulu oku tu kwafela tu likonakone nawanawa. Otashi dulika tu tye kutya otu hole Kalunga, ndele monghedi omo hatu linyenge kwaasho Eendjovo daye da nwefwa mo, Ombibeli, tadi hongo otai ka ulika omadilongo nomadiladilo etu ashili omutima.
20 Ombibeli oyo shili embo la dja kuKalunga. Oyo embo olo li na okuleshwa, okukonakonwa nosho yo okukala li holike. Ulika olupandu loye li na sha noshali oyo ya dja kuKalunga mokutwikila oku i konakona moule. Moku shi ninga, oto ka mona eudeko lomoule lokuuda ko elalakano laKalunga li na sha novanhu. Okumona kutya elalakano olo oshike nonghee tali ka wanifwa, otashi ka kundafanwa metukulwa tali landula.
^ okat. 6 Nonande ovanhu vamwe ohava ti kutya oitukulwa yonhumba yOmbibeli otai kondjifafana naikwao, omapopyo a tya ngaho kae na ekanghameno. Tala etukulwa eti-7 lembo The Bible — God’s Word or Man’s? la nyanyangidwa kEendombwedi daJehova.
^ okat. 9 Pashihopaenenwa, didilika omusholondodo we lixwapo wepata laJesus oo wa tumbulwa muLukas 3:23-38.
^ okat. 16 Opo u mone ouyelele muhapu u na sha nomaxunganeko Ombibeli, tala epandja 27-29 loshileshomwa A Book for All People, sha nyanyangidwa kEendombwedi daJehova.
^ okat. 17 Ehanauno laBabilon oli li ashike oshihopaenenwa shimwe shomomawanifo omaxunganeko Ombibeli. Oihopaenenwa imwe oya kwatela mo okuhanaunwa po kwaTirus naNinive. (Hesekiel 26:1-5; Sefanja 2:13-15) Natango, exunganeko laDaniel ola xunganeka elandulafano lomapangelo omanaenghono omounyuni oo kwa li taa ka landula ko konima yaBabilon. Okwa li a kwatela mo Medo-Persia naGreka. (Daniel 8:5-7, 20-22) Tala Oshiwedelwako pepandja 199-201, omolweenghundafana di na sha nomaxunganeko mahapu opaMessias oo a wanifilwa Jesus Kristus.
Lihonga shihapu
Omolwashike u na okukonakona Ombibeli?
Ombibeli otai kwafele ovanhu omamiliyona mounyuni aushe va mone omanyamukulo omapulo oo a fimanenena monghalamwenyo. mbela ino hala okukala umwe womuvo?


text:
ETUKULWA 18
Nghee oilonga yOuhamba hai yambididwa pashimaliwa
1, 2. (a) Omumwatate Russell okwa li a nyamukula ngahelipi omufita oo kwa li a hala okuuda nghee oilonga yOvakonakoni vOmbibeli ya unganekwa nonghee hai yambididwa? (b) Oshike hatu ka kundafana metukulwa eli?
POMHITO imwe, omufita umwe wOngeleka yo-Reformed okwa li a ya komumwatate Charles T. Russell a li a hala okuuda nghee oilonga yOvakonakoni vOmbibeli ya unganekwa nonghee hai yambididwa.
Omumwatate Russell okwa ti: “Ihatu pula nandenande ovanhu va umbe ongalo.”
Omufita okwa pula a ti: “Hano oimaliwa ohamu i hange peni?”
Omumwatate Russell okwa nyamukula a ti: “Ngeenge nde ku lombwele oushili oo u li po, hanoupu to shi itavele. Ngeenge ovanhu ove uya kokwoongala kwetu, ihapa kala oumbale vokuumba ongalo. Ashike ohava kala ve shi liwetele kutya oilonga yetu oya pumbwa okuyambididwa pashimaliwa. Ohava kala tave lipula kutya, ‘Onhele ei oya pula oimaliwa okutungwa . . . Ongahelipi handi dulu okuyambidida nokamaliwa aka ndi na po?’”
Omufita okwa kala ta tale omumwatate Russell nonghumwe.
Omumwatate Russell okwa twikila ko a ti: “Osho handi popi oshoshili. Ohava pula nge tava ti, ‘Ngeenge onda hala okuyandja okamaliwa komayambidido ohandi ka tula peni?’ Ngeenge omunhu a punikwa momukalo wonhumba noku na oimaliwa, oha kala e na ehalo lokuyambidida oilonga yOmwene. Ndele ngeenge ke na oshimaliwa, omolwashike tu na oku mu fininika a yandje sha?” *
2 Osho omumwatate Russell a popya “oshoshili.” Okudja nale, oshiwana shaKalunga osha kala hashi yambidida nehalo liwa elongelokalunga lashili painiwe. Metukulwa eli, ohatu ka konakona oihopaenenwa yopamishangwa i na sha nokuyambidida nonghee hatu i shikula kunena. Eshi hatu kundafana nghee oilonga yOuhamba hai yambididwa pashimaliwa kunena, keshe umwe womufye ne lipule kutya, ‘Ongahelipi handi dulu okuyambidida Ouhamba?’
‘Keshe umwe e na ehalo liwa momutima waye na ete oshaliyambo kOmwene’
3, 4. (a) Jehova oku na elineekelo lilipi shi na sha novalongeli vaye? (b) Ovaisrael ova li va yambidida ngahelipi okutungwa kwetwalihangano?
3 Jehova okwe lineekela ovalongeli vaye vashili. Oku shii kutya ngeenge ova pewa omhito yokuyandja, otave ke shi ninga nehafo nonehalo liwa omolweliyandjo lavo. Natu ka taleni koihopaenenwa yopavali yopefimbo lOvaisrael.
4 Konima eshi Jehova a mangulula Ovaisrael moupika waEgipti, okwa li e va lombwela va tunge etwalihangano lelongelokalunga (otenda oyo ya li hai dulu okutembulwa). Opa li pa pumbiwa oitungifo ihapu nosho yo oikwanoipangifo oyo ya li tai ka kala mo. Onghee Jehova okwa li a lombwela Moses a pe ovanhu omhito yokuyambidida oilonga oyo yokutunga, a ti: ‘Keshe umwe e na ehalo liwa momutima waye na ete oshaliyambo kOmwene.’ (Ex. 35:5) Ovanhu ovo va kalele moupika tava ‘fininikilwa oilonga i lili nai lili’ ova li ve linyenga ngahelipi? (Ex. 1:14) Ova li va yambidida filufilu elongekido olo, va yandja nehalo liwa oshingoldo, oshisiliveri noinima ikwao yondilo, oyo ihapu yomuyo tashi dulika va li ve i pewa koovene vavo vonale, Ovaegipti. (Ex. 12:35, 36) Ovaisrael ova li va yandja shihapu shi dulife pwaasho sha pumbiwa nova li nokuli va lombwelwa ‘vaha ete vali eeshaliyambo.’ — Ex. 36:4-7.
5. Ovaisrael ova li ve linyenga ngahelipi eshi David e va pa omhito va yambidide okutungwa kwotembeli?
5 Omido 475 lwaapo konima yaasho, David okwa li a kufa moiniwe ‘yaye mwene’ opo a yambidide okutungwa kwotembeli, oyo ya li etungo lotete lokwakola olo la li ondingandinga yelongelokalunga lashili. Opo nee okwa li a pa Ovaisrael vakwao omhito yokuyandja, e va pula a ti: “Ope na tuu ou a hala nena eli nehalo liwa okweetela Omwene eeshali nomake e yadi?” Oshidjemo, ovanhu ova “yandja kOmwene nomutima aushe nehalo liwa.” (1 Omaf. 29:3-9) Molwaashi David okwa li e shii kutya oinima oyo va yandja omayambidido oya dja lelalela kulyelye, okwa ilikana kuJehova a ti: “Ashishe eshi tashi di kuove, ndele meke loye twe shi yandja kuove.” — 1 Omaf. 29:14.
6. Omolwashike pa pumbiwa oimaliwa opo oilonga yOuhamba i dule okuwanifwa po kunena, nomapulo elipi a holoka po?
6 Moses naDavid kava li va fininika oshiwana shaKalunga shi yandje. Ndele ponhele yaasho, oshiwana osha yandja nehalo liwa. Ongahelipi shi na sha nafye kunena? Otu shii nawa kutya opo oilonga yOuhamba waKalunga i longwe, opa pumbiwa oshimaliwa. Otashi pula oimaliwa ihapu okunyanyangida nokwaandjakaneka Eembibeli noishangomwa yopaMbibeli, okutunga nokufila oshisho eenhele dokwoongalela noitaimbelewa nokuyandja oikwafa yopaulumomhumbwe kovaitaveli vakwetu ovo va hangwa koiponga. Ndele osho osha etifa po omapulo aa a fimana kutya, Oimaliwa oyo ohai di peni? Mbela ovashikuli vOhamba ova pumbwa okufininikwa va yandje omayambidido opashimaliwa?
“Kai na fiku i ka ehele ile i indile ovanhu ve i yambidide”
7, 8. Omolwashike oshiwana shaJehova ihashi ehela ile shi indile ovanhu oimaliwa?
7 Omumwatate Russell novalongi pamwe naye ova anya okushikula omukalo wokwoongela oshimaliwa oo hau longifwa meengeleka odo hadi liti odopaKriste. Moshifo oshitivali shOshungonangelo yOshiingilisha, koshi yokapalanyole “Owa hala okukala ho mono ‘o-Zion’s Watch Tower’?” omumwatate Russell okwa ti: “Otwa itavela kutya ‘o-Zion’s Watch Tower’ otai yambididwa kuJEHOVA, onghee hano, kai na fiku i ka ehele ile i indile ovanhu ve i yambidide. Ngeenge nakupopya kutya: ‘Oshingoldo noshisliveri shokeemhunda ashishe oshange’ okwa efa po okuyandja oifuta oyo ya pumbiwa, otashi ulike kutya katu na vali okunyanyangida oshifo osho.” (Hag. 2:7-9) Paife opa pita omido di dulife pe 130 Oshungonangelo nosho yo ehangano olo hali i nyanyangida tali pula ashike komesho!
8 Oshiwana shaJehova ihashi ehela oimaliwa. Ihashi pula ovanhu va umbe ongalo noihashi ningi ehangalapya. Ihashi ningi omafiyafanepo, eenhanda noivilo ile okulandifa oinima nelalakano lokwoongela oimaliwa. Ohashi katuka metwokumwe naasho sha popiwa mOshungonangelo omido da pita, oyo ya ti: “Katu wete sha yuka okweehela oimaliwa omolwOmwene, ngaashi eengeleka hadi ningi . . . Otwa tala ko kutya okwoongela oimaliwa momikalo dokweehela meenghedi di lili noku lili hatu shi ningi medina lOmwene osha puka, inashi tambulwa ko kuye noitashi punikifa ovo tave i yandje ile oilonga oyo ye likolelela koimaliwa oyo.” *
“Keshe tuu na yandje ngaashi omutima waye tau mu lombwele”
9, 10. Ohatu yandje omayambidido nehalo liwa omolwetomheno limwe lilipi?
9 Tu li ovapangelwa vOuhamba, inatu pumbwa okukala hatu fininikwa tu yandje. Ponhele yaasho, ohatu yambidida oilonga yOuhamba nehalo liwa, hatu longifa oimaliwa noiniwe yetu ikwao. Omolwashike hatu yandje nehalo liwa? Natu ka taleni komatomheno opatatu.
10 Lotete, ohatu yandje omayambidido nehalo liwa molwaashi otu hole Jehova notwa hala okuninga “eshi hashi mu wapalele.” (1 Joh. 3:22) Jehova oha kokwa ovalongeli vaye ovo hava yandje nehalo liwa, tashi di komutima. Natu ka konakoneni eendjovo domuyapostoli Paulus di na sha nanghee Ovakriste ve na okuyandja. (Lesha 2 Ovakorinto 9:7.) Omukriste washili iha yandje nomunyengutima ile kefininiko. Ponhele yaasho, oha yandje ngaashi “omutima waye tau mu lombwele.” * Sha hala okutya, oha yandje e shii kutya ope na omhumbwe nokutala kutya ota dulu okuyandja shi fike peni. Jehova oku hole ovo hava yandje monghedi ya tya ngaho, molwaashi oku “hole ou ta yandje nehafo.” Etoloko limwe lOmbibeli ola ti: “Kalunga oku hole ovanhu ovo ve hole okuyandja.”
11. Oshike hashi tu linyengifa tu pe Jehova eeshali da denga mbada?
11 Etomheno etivali, ohatu yandje omayambidido shi li onghedi yokupandula Jehova omolwomanangeko noupuna mahapu oo e tu pa. Natu ka taleni kefinamhango limwe lomOmhango yaMoses olo la li tali pula omunhu a konakone omutima waye. (Lesha Deuteronomion 16:16, 17.) Omulumenhu Omuisrael keshe, ngeenge ta i koivilo itatu yokomudo, okwa li e na okuyandja eeshali she likolelela ‘kenangeko noupuna olo Omwene’ e mu pa. Onghee hano, ofimbo omulumenhu keshe ina ya koshivilo, okwa li e na okutala nhumbi Jehova e mu nangeka noupuna nokukonakona omutima waye, opo a tokole kutya oshali ya denga mbada ilipi ta ka twaalela. Sha faafana, ngeenge hatu diladila keenghedi dihapu omo Jehova e tu nangeka noupuna, oshi na oku tu linyengifa tu mu pe eeshali odo da denga mbada. Eeshali odo hatu yandje nomutima aushe, mwa kwatelwa omayambidido opashimaliwa, otadi ulike kutya otwa pandula shi fike peni omanangeko noupuna oo Jehova e tu pa. — 2 Kor. 8:12-15.
12, 13. Okuyandja omayambidido nehalo liwa ohaku ulike ngahelipi kutya otu hole Ohamba yetu Jesus, nomunhu keshe oku na okuyandja shi fike peni?
12 Etomheno etitatu, ngeenge hatu yandje omayambidido nehalo liwa, ohatu ulike kutya otu hole Ohamba yetu Jesus Kristus. Omolwashike taku tilwa ngaho? Didilika osho Jesus a li a lombwela ovahongwa vaye moufiku oo wa tetekela efyo laye. (Lesha Johannes 14:23.) Okwa ti: “Ngenge ku na ou e hole nge, oye ta diinine eendjovo dange.” “Eendjovo” odo oda kwatela mo oshipango shokuudifa onghundana iwa yOuhamba mounyuni aushe. (Mat. 24:14; 28:19, 20) Ohatu diinine “eendjovo” odo mokuninga ngaashi hatu dulu opo tu xumife komesho oilonga yokuudifa Ouhamba, naasho osha kwatela mo okulongifa efimbo letu, eenghono detu nosho yo oiniwe yetu. Nokungaho, ohatu ulike kutya otu hole Ohamba yopaMessias.
13 Tu li ovapangelwa vOuhamba ovadiinini, otwa halelela nomutima aushe okuyambidida Ouhamba mokukala hatu yandje omayambidido opashimaliwa. Otu na okukala hatu yandje shi fike peni? Olo etokolo lomunhu mwene. Keshe umwe oku na okuyandja ngaashi ta dulu. Ovaitaveli vakwetu vahapu otava xupu noudjuu. (Mat. 19:23, 24; Jak. 2:5) Ndele oohandimwe va tya ngaho otava dulu okuhekelekwa koushili oo kutya Jehova nOmona ova lenga nokuli nomayambidido manini oo taa yandjwa nehalo liwa. — Mark. 12:41-44.
Omayambidido opashimaliwa ohaa yandjwa ngahelipi?
14. Oule womido dihapu Eendombwedi daJehova oda li hadi pula ovanhu va ninge shike opo va pewe oileshomwa?
14 Omido dihapu da pita, Eendombwedi daJehova oda kala hadi pula omunhu a yandje omayambidido okondadalunde opo a pewe oshileshomwa. Omayambidido oo kwa li haa pulwa okwa li haa kala manini lela opo nokuli naavo ve na oyuuyemo inini va dule okupewa oileshomwa. Ashike ngeenge omunhu oku na ohokwe ndele ka li ta dulu okuyambidida, ovaudifi vOuhamba ova li have mu pe oshileshomwa nehalo liwa. Ova li hava kala va halelela okuyandja oileshomwa kovanamitimadiwa ovo va li ve na ehalo loku ke i lesha nokumona mo ouwa.
15, 16. (a) Mo 1990, Olutuwiliki ola li la hovela okuninga po omalunduluko elipi e na sha nonghedi omo tu na okuyandja oileshomwa yetu? (b) Omayambidido ehalo liwa ohaa yandjwa ngahelipi? (Tala yo oshimhungu “ Omayambidido etu ohaa longifwa ngahelipi?”)
15 Mo 1990, Olutuwiliki ola li la hovela okuninga po omalunduluko shi na sha nonghedi omo tu na okuyandja oileshomwa yetu. Okudja momudo oo, omukalo wokupula omayambidido okondadalunde ngeenge omuudifi ta yandje oileshomwa owa li wa xulifwa po mOilongo ya Hangana. Omaongalo aeshe moshilongo osho okwa li a shangelwa onhumwafo omo mwa yelifwa taku ti: “Ovaudifi novanhu ovo ve na ohokwe otava ka kala hava pewa oifo noileshomwa ikwao nopehe na okupulwa omayambidido okondadalunde ile oku va ningifa va kale ve udite va fininikwa va yandje sha ofimbo inava pewa oshinima shonhumba. . . . Keshe oo a hala okuyandja omayambidido opo a kalele po eefuto odo da kwatelwa mo moilonga yetu yokuhonga ota dulu oku shi ninga, ashike ovanhu otava dulu okupewa oileshomwa kutya nee ova yandja omayambidido ile hasho.” Elongekido olo ola kwafela ovanhu va mone kutya oilonga yetu oyopalongelokalunga nonokutya ohai yambididwa nehalo liwa, naasho otashi ulike lela kutya ihatu “shingifa eendjovo daKalunga.” (2 Kor. 2:17) Lwanima, elongekido olo lokuhapula omayambidido okondadalunde ola ka tulwa moilonga moitaimbelewa ikwao mounyuni aushe.
16 Omayambidido ehalo liwa ohaa yandjwa ngahelipi? MOmalupale Ouhamba Eendombwedi daJehova omwa tulwa oukefa vomayambidido peenhele tadi wapalele opo ovo va hala okuyandja omayambidido va dule oku a tula moukefa ovo, ile otava dulu oku a tuma odikilila kulimwe lomomahangano opaveta oo haa longifwa kEendombwedi daJehova. Omudo keshe mOshungonangelo ohamu kala oshitukulwa osho tashi popi nghee omayambidido oo ehalo liwa taa dulu okuyandjwa.
Oimaliwa yomayambidido ohai longifwa ngahelipi?
17-19. Yelifa nghee omayambidido opashimaliwa haa longifwa shi na sha (a) noilonga yomounyuni aushe, (b) nokutungifa Omalupale Ouhamba mounyuni aushe nosho yo (c) eefuto deongalo.
17 Omayambidido oilonga yomounyuni aushe. Omayambidido oo ohaa longifwa okukalela po eefuto di na sha noilonga yetu yokuudifa mounyuni aushe. Eefuto odo oda kwatela mo oimaliwa oyo hai longifwa opo ku nyanyangidwe oileshomwa oyo hai tandavelifwa mounyuni aushe, okutunga nokufila oshisho oitaimbelewa ile omaumbo aBetel nokuyambidida eefikola dehangano. Navali, omayambidido oo ohaa longifwa okufila oshisho ovatumwa, ovapashukili ovaendi novakokolindjila ve likalekelwa. Ohaa longifwa yo okulongekida oikwafa yopaulumomhumbwe oyo hai pewa ovaitaveli vakwetu ovo va hangwa koiponga. *
18 Omayambidido okutungifa Omalupale Ouhamba mounyuni aushe. Oimaliwa oyo ohai longifwa mokukwafela omaongalo oo a pumbwa okutunga ile okuwapekulula Omalupale Ouhamba ao. Eshi ngoo omaongalo amwe taa yandje omayambidido okutungifa Omalupale Ouhamba mounyuni aushe, osho ngoo makwao taa kwafelwa momukalo wa faafana. *
19 Omayambidido eefuto deongalo. Oimaliwa oyo ohai longifwa okufila oshisho Omalupale Ouhamba nokulanda oipumbiwa yamo. Ovakulunhuongalo otava dulu yo okuninga eetepo opo eongalo li tume oimaliwa imwe koshitaimbelewa nelalakano lokuxumifa komesho oilonga yomounyuni aushe. Peemhito da tya ngaho, ovakulunhuongalo ohava ningi okatokolifo meongalo. Ngeenge eongalo ola dimine, oimaliwa oyo otai ka tumwa koshitaimbelewa. Omwedi keshe, omumwatate oo ha ungaunga noakaunda yeongalo oha longekida omushangwahokololo welongifo loimaliwa, oo hau leshelwa eongalo.
20. Ongahelipi to dulu okufimaneka Jehova “neliko loye”?
20 Okukala tu shii ashishe osho sha kwatelwa mo opo oilonga yetu yokuudifa Ouhamba mounyuni aushe nokuninga ovanhu ovahongwa i dule okulongwa, otashi ke tu linyengifa tu ‘fimaneke Jehova neliko letu.’ (Omayel. 3:9, 10) Eliko letu ola kwatela mo eenghono, omadiladilo nosho yo oupamhepo wetu. Otu na okukala twa halelela okulongifa oinima oyo pauyadi moilonga yOuhamba. Ashike natu dimbuluke kutya eliko letu ola kwatela mo yo oiniwe yetu. Onghee hano, natu kale twa tokola toko okuyandja ngaashi hatu dulu, molwaashi omayambidido etu ehalo liwa ohaa fimanekifa Jehova nohaa ulike kutya ohatu yambidida Ouhamba wopaMessias.
^ okat. 1 Oshungonangelo yOshiingilisha yo 15 Juli 1915, epandja 218-219.
^ okat. 8 Oshungonangelo yOshiingilisha ye 1 Auguste 1899, epandja 201.
^ okat. 10 Omuhongwanhu umwe okwa ti kutya oshitya shOshigreka osho sha tolokwa “lombwele” “otashi yandje ediladilo lokutokola komesho yefimbo.” Okwa weda ko a ti: “Nonande okuyandja ohaku etifa ehafo, omunhu oku na oku shi diladila nawa komesho yefimbo nokukala ha yandje pandjikilile.” — 1 Kor. 16:2.
^ okat. 17 Opo u mone ouyelele muhapu u na sha nokuyandja oikwafa, tala Etukulwa 20.
^ okat. 18 Opo u mone ouyelele muhapu u na sha nokutungwa kwOmalupale Ouhamba, tala Etukulwa 19.
Lihonga shihapu
Ongahelipi hatu dulu okukwafela vamwe meemhumbwe davo?
Lihonga eenghedi dimwe omo to dulu okuyambidida oilonga yomounyuni aushe yEendombwedi daJehova opo u kwafele vamwe meemhumbwe davo dopalutu nodopamhepo.
Mbela ito dulu okuninga omaliyambo omolwOuhamba?
Lihonga nghee hatu dulu okulongifa efimbo, oimaliwa, eenghono nokudula kwetu opo tu yambidide Ouhamba waKalunga.