text:
Nghee hatu dulu okukala tu na etaleko liwa
“Omunhu nande a kale e nomwenyo omido dihapu, ye e nokuhafa muado adishe.” — OMUUD. 11:8.
1. Omanangeko noupuna elipi a dja kuJehova tae tu kwafele tu kale twa hafa?
JEHOVA okwa hala tu kale twa hafa, nokwe tu pa omanangeko noupuna mahapu oo tae tu etele ehafo. Amwe omomanangeko noupuna oo, omwenyo oo tu na. Onghee hano, ohatu dulu okulongifa okukalamwenyo kwetu mokutanga Kalunga, molwaashi okwe tu nanena kelongelokalunga lashili. (Eps. 144:15; Joh. 6:44) Jehova okwe tu shilipaleka kutya oku tu hole nohe tu kwafele tu lididimike eshi hatu mu longele. (Jer. 31:3; 2 Kor. 4:16) Ohatu hafele oparadisa yopamhepo, omo hatu mono eendja dopamhepo da henena nohole youmwainafana. Komesho yaaishe, otu na eteelelo la denga mbada lonakwiiwa.
2. Ovapiya vaKalunga vamwe ovadiinini otava kondjo nashike?
2 Nonande otu na omatomheno oo atatu okukala twa hafa, ovapiya vaKalunga vamwe ovadiinini otava kondjo nomaliudo mai e na sha navo vene. Otashi dulika tava diladila kutya oilonga yavo navo vene kave na lela ongushu koshipala shaJehova. Ovo ve na omaliudo taa twikile a tya ngaho, eendjovo odo kutya hafela “omido dihapu” otadi monika da fa omuhapo kuvo. Okukalamwenyo kuvo otaku monika kwafa omafiku omulaulu a shikulafana. — Omuud. 11:8.
3. Oshike tashi dulu okupendula omaliudo mai?
3 Omaliudo mai ovamwatate novamwameme ovo otashi dulika a pendulwe kokuudifwa nai, kouvela ile komangabeko oo haa etifwa koukulupe. (Eps. 71:9; Omayel. 13:12; Omuud. 7:7) Kakele kaasho, Omukriste keshe oku na okudimina oushili oo kutya omutima ou na omakoto notau dulu oku tu tokola nokuli nonande Kalunga otashi dulika e tu hokwa. (Jer. 17:9; 1 Joh. 3:20) Ondiaboli ohai lundile nonyanya ovapiya vaKalunga. Naavo ve na omadiladilo a fa aSatana otashi dulika va kendabale okufindila mufye etaleko la fa olo la li la ulikwa kuElifas oo a li ehe na eitavelo, olo kutya katu na ongushu koshipala shaKalunga. Oyo oipupulu ya li ya popiwa pefimbo laJob notai twikile nokunena. — Job 4:18, 19.
4. Ohatu ka kundafana shike moshitukulwa eshi?
4 Jehova okwa yelifa mOmishangwa kutya ota ka kala pamwe naavo tava “ende molufilu lomudidimbe wefyo.” (Eps. 23:4) Onghedi imwe omo e li pamwe nafye okupitila mEendjovo daye, Ombibeli. Ombibeli oya “pama koshipala shaKalunga okuhanauna po eenguluhote,” mwa kwatelwa eudeko nomadiladilo a puka. (2 Kor. 10:4, 5) Natu ka taleni kutya ongahelipi hatu dulu okulongifa Ombibeli i tu kwafele tu kulike nokukala tu na etaleko liwa. Oto dulu okumona ouwa paumwene moshitukulwa eshi noto ka mona eenghedi omo to dulu okuladipika vamwe.
LONGIFA OMBIBELI U KULIKE ETALEKO LIWA
5. Okuliyeleka kulipi taku tu kwafele tu kale tu na etaleko liwa?
5 Omuyapostoli Paulus okwa popya oinima imwe oyo tashi dulika i tu kwafele tu kulike etaleko liwa. Okwa li a ladipika eongalo lokuKorinto a ti: “Liyelekeni nye vene, ngenge mu li meitavelo.” (2 Kor. 13:5) Outumbulilo “meitavelo” otau ulike komahongo opaKriste oo e li mOmbibeli. Ngeenge eendjovo neenghatu detu odi li metwokumwe nomahongo oo, ohatu ulike kutya otu “li meitavelo.” Ndele otu na yo okushilipaleka kutya onghalamwenyo yetu oi li metwokumwe nomahongo aeshe opaKriste. Katu na ehoololo lokushikula po ashike amwe. — Jak. 2:10, 11.
6. Omolwashike tu na okuliyeleka opo tu tale ‘ngeenge otu li meitavelo’? (Tala efano pehovelo loshitukulwa.)
6 Otashi dulika u ongaonge okulitula koshiyelekifo sha tya ngaho, unene tuu ngeenge ou udite kutya otashi dulika ito ka pita ko. Ndele nande ongaho, etaleko laJehova li na sha nafye ola fimanenena li dule letu nomadiladilo aye oku dule etu kokule. (Jes. 55:8, 9) Jehova iha konakona ovalongeli vaye nelalakano loku va tokola, ndele okumona omaukwatya avo mawa noku va kwafela. Ngeenge oto longifa Eendjovo daKalunga u liyeleke u tale ‘ngeenge ou li meitavelo,’ oto ke litala ko ngaashi Kalunga e ku tala ko. Osho otashi ku kwafele u pingene po ediladilo keshe lokukala u udite uhe na ongushu koshipala shaKalunga neshilipaleko la kanghamena kOmbibeli eli kutya: Ou na ondilo momesho aJehova. Osho otashi faafanifwa nomunhu ta yeulula elapi lopekende opo monduda omo mwa laula mu uye eenhe detango.
7. Ongahelipi hatu dulu okumona ouwa moihopaenenwa yopaMbibeli youdiinini?
7 Onghedi tai pondola yokuliyeleka oyo okudilonga koihopaenenwa yovanhu ovadiinini ovo va tumbulwa mOmbibeli. Faafanifa eenghalo davo nomaliudo avo nooye nokutala nghee ngeno tashi dulika wa katuka monghalo yavo. Natu ka taleni koihopaenenwa itatu oyo tai ulike nghee to dulu okulongifa Ombibeli u shilipaleke kutya ou “li meitavelo,” nokungaho oto ka kulika etaleko liwa li na sha naave mwene.
OMUFIYEKADI OHEPELE
8, 9. (a) Omufiyekadi ohepele okwa li meenghalo dilipi? (b) Omaliudo mai elipi tashi dulika a li e na?
8 Jesus okwa li ta tale omufiyekadi ohepele motembeli muJerusalem. Oshihopaenenwa shomufiyekadi oo otashi tu kwafele tu kale tu na etaleko liwa nonande otu na omangabeko. (Lesha Lukas 21:1-4.) Diladila keenghalo domufiyekadi oo: Ka li ashike e na okulididimikila efyo lomushamane waye ndele nonghalo yoinima yopalongelokalunga oyo ya li tai pangelwa kovawiliki ovo va li “hava li omaumbo ovafiyekadi” ponhele yokukwafela ovanhu va tya ngaho. (Luk. 20:47) Okwa li ohepele neenghono nomolwaashi a li ta yandje omayambidido manini neenghono kotembeli e fike pondjabi oyo omunailonga tashi dulika a mone moule wominute dinini.
9 Kendabala okufaneka momadiladilo oye nghee omufiyekadi oo tashi dulika a li e udite eshi ta piti a ye moshihale shotembeli e na oupeni vavali. Mbela okwa li ta diladila kutya oumaliwa vaye ovanini neenghono okuyelekanifa naasho kwa li ha yandje nale eshi omushamane waye a li momwenyo? Mbela okwa li a fya ohoni eshi e wete ovo ve li komesho yaye tava yandje shihapu, tashi dulika a li te lipula ngeenge omayambidido aye otaa ti sha ngoo lela? Nokuli nonande okwa li e na omaliudo a tya ngaho, okwa li a ninga ngaashi ta dulu shi na sha nelongelokalunga lashili.
10. Jesus okwa li a ulika ngahelipi kutya omufiyekadi oo oku na ongushu koshipala shaKalunga?
10 Jesus okwa ulika kutya Jehova okwa lenga omufiyekadi oo nosho yo omayambidido aye. Jesus okwa ti kutya omufiyekadi okwa “tula mo shihapu shi dule shavenya [oipuna] aveshe.” Nonande omayambidido aye okwa li taa ka ya mumwe naao a li a yandjwa kuvamwe, Jesus okwa li a pandula omufiyekadi oo. Eshi ovavaluli vomayambidido lwanima va ka mona oupeni ovo vavali kava li ve wete lela kutya ove na ongushu i fike peni kuJehova nosho yo naku va yandja. Ndele nande ongaho, etaleko laKalunga olo la fimana, ashike hashosho ovanhu vamwe tava diladila ile nokuli nghee omufiyekadi a li e litala ko. Mbela ito dulu okulongifa ehokololo olo u liyeleke ngeenge ou li meitavelo?
11. Oshike to lihongo mehokololo lomufiyekadi oo?
11 Eenghalo doye otashi dulika da kuma odikilila osho to yandje kuJehova. Omolwoukulupe ile okuhe na oukolele, efimbo olo vamwe hava longifa mokuudifa onghundana iwa olinini neenghono. Mbela ove na okukala ve udite kutya oilonga yavo inai wana okulopotwa? Nokuli nonande ino ngabekwa lelalela, otashi dulika u kale u udite kutya eenghendabala doye oda weda ko ashike shinini keevili adishe odo oshiwana shaKalunga hashi longifa omudo keshe mokulongela Kalunga. Natango, otwe lihonga mehokololo lomufiyekadi ohepele kutya Jehova oha didilike nokwa lenga oshilonga keshe osho hatu mu longele, unene tuu ngeenge otwe shi longa twa taalela eenghalo didjuu. Diladila kwaasho wa longela Jehova momukokomoko womudo wa ya. Mbela eevili dimwe odo wa longa moilonga yaye oda pula u ninge omaliyambo e likalekelwa? Ngeenge osho, kala wa shilipalekwa kutya Jehova okwa lenga osho we mu longela moule weevili odo. Ngaashi omufiyekadi ohepele, naave ngeenge owa ningi ashishe osho to dulu moilonga yaJehova, ou na omatomheno a kola okwiitavela kutya ou “li meitavelo.”
‘KUFA MO OMWENYO WANGE’
12-14. (a) Ongahelipi Elia a li a kwatwa komaliudo mai? (b) Oshike tashi dulika sha ningifa Elia a kale e udite ngaashi sha hokololwa?
12 Omuprofeti Elia okwa li omudiinini kuJehova nokwa li e na eitavelo la pama. Ndele pomhito imwe okwa li a teka omukumo nokwa li a pula Jehova e mu dipae, a ti: ‘Sha wana. Omwene, kufa mo omwenyo wange.’ (1 Eeh. 19:4) Ovo inava enda nale monghalo ya tya ngaho otashi dulika va tye kutya Elia okwa popya ‘eendjovo da puka’ meilikano laye. (Job 6:3) Ndele Elia okwa li a holola omaliudo aye olela. Didilika kutya Jehova okwa li e mu kwafela ponhele yoku mu tangunina eshi a hala okufya.
13 Oshike sha ningifa Elia a kale e udite ngaho? Efimbo linini komesho yaasho, Elia okwa li a longa oshikumwifilonga osho sha li sha ulika kutya Jehova oye Kalunga kashili, naasho osha li sha ningifa opo ovaprofeti vaBaal 450 va dipawe. (1 Eeh. 18:37-40) Elia otashi dulika a li e lineekela kutya oshiwana shaKalunga pomhito oyo otashi ka alukila kelongelokalunga lashili, ashike kasha li sha aluka. Ohambakainhu ikolokoshi Isebel oya li ya tuma etumwalaka kuElia kutya otai ningi omalongekido opo a dipawe. Molwaashi Elia okwa li a tila okufya, okwa li a faduka po a finda kolukadi a tauluka oshishiindalongo Juda a yuka mombuwa. — 1 Eeh. 19:2-4.
14 Eshi Elia a li oye aeke, okwa li a diladila koilonga yaye youprofeti oyo a li e wete itai ti sha. Okwa li a lombwela Jehova ta ti: “Ame ndi he dule ootate.” Eendjovo daye otadi ulike kutya okwa li e udite ehe na oshilonga a fa ondwi nomakipa ooxekulululwa ovo va fya. Otashi ulike kutya okwa li te liyeleke she likolelela komifikamhango daye nokwa li e litala ko kutya ina pondola sha noke na ongushu kuJehova ile kuumwe vali.
15. Kalunga okwa li a shilipaleka ngahelipi Elia kutya natango okwe mu lenga?
15 Omunaenghono adishe ka li a tala ko Elia ngaashi Elia a li e litala ko ye mwene. Elia okwa li natango e na ongushu momesho aKalunga, na Kalunga okwa li a katuka eenghatu opo e mu shilipaleke mwaasho. Kalunga okwa li a tuma omweengeli opo a pameke Elia. Okwa li yo e mu pa oikulya nokunwa oko kwa ningifa Elia a kale nomwenyo momukokomoko wolweendo lomafiku 40 okudja kolukadi a finda komhunda Horeb. Kakele kaasho, Kalunga okwa li a pukulula pahole etaleko laElia la puka olo kutya kape na Ovaisrael ovo va li ovadiinini kuJehova. Shididilikwedi, Kalunga okwa li e mu pa oilonga ipe, na Elia okwa li e i tambula ko. Elia okwa li a mona ouwa mekwafo laJehova nokwa li a shuna moshilonga shaye shouprofeti e na eenghono da pepalekwa. — 1 Eeh. 19:5-8, 15-19.
16. Kalunga okwe ku palula meenghedi dimwe dilipi?
16 Oshimoniwa shaElia otashi ku kwafele u tale ngeenge ou li meitavelo notashi ku linyengifa u kale u na etaleko liwa. Shotete, diladila keenghedi omo Jehova e ku palula. Mbela otashi dulika umwe womovapiya vaye, omukulunhuongalo ile Omukriste umwe a pyokoka, a li e ku kwafela pomhito yonhumba eshi wa li wa pumbwa ekwafo? (Gal. 6:2) Mbela owa palulwa nale pamhepo kOmbibeli, koishangomwa yetu yopaKriste nokokwoongala kweongalo? Oshikando tashi landula to ka mona ouwa muimwe yomeenghedi odo, dimbuluka kutya olyelye Odjo yashili yekwafo la tya ngaho nokwiilikana u mu pandule. — Eps. 121:1, 2.
17. Oshike Jehova a lenga movapiya vaye?
17 Oshitivali, didilika kutya etaleko lii otali dulu oku ku pukifa. Etaleko laKalunga li na sha nafye olo la fimana. (Lesha Ovaroma 14:4.) Jehova okwa lenga eliyandjo letu kuye noudiinini wetu; ihe tu valula she likolelela kwaasho hatu wanifa po moilonga yaye. Ngaashi ashike shi na sha nonghalo yaElia, naave otashi dulika wa longela Jehova oilonga ihapu shi dulife pwaasho to diladila. Otashi dulika pe na vamwe meongalo ovo va nwefwa mo nawa koilonga yoye nosho yo ovo ve li moshitukulwa sheni va uda oshili omolweenghendabala doye.
18. Oilonga oyo wa pewa kuJehova otai ulike shike?
18 Xuuninwa, tala ko oshilonga keshe osho sha dja kuJehova shi li euliko kutya oku li pamwe naave. (Jer. 20:11) Ngaashi Elia, otashi dulika u teke omukumo molwaashi oilonga yoye tai monika itai imike oiimati ile molwaashi u wete wa fa ito dulu okuhanga omalalakano oye amwe opamhepo. Ndele nande ongaho, natango oho kufa ombinga moshilonga shinene, osho keshe umwe womufye ta dulu oku shi longa shokuudifa onghundana iwa nokuhumbata edina laKalunga. Onghee hano, kala omudiinini. Opo nee ngaashi Jesus a popya, oto ka dula okuya “mehafo lOmwene woye.” — Mat. 25:23.
“EINDILO LEPONGO”
19. Omushangi wEpsalme 102 okwa li a taalela onghalo ilipi?
19 Omushangi wEpsalme 102 okwa li a wililwa po neenghono. Okwa li a wililwa po neenghono palutu ile pamaliudo noka li e na eenghono dokuungaunga nomaupyakadi aye. (Eps. 102:1) Eendjovo daye otadi ulike kutya okwa li ta yandje unene elitulemo kouyahame, kouwike waye nokomaliudo aye. (Eps. 102:4, 5, 7, 12) Okwa li a tomhwa filufilu kutya Jehova okwa hala oku mu ekelashi. — Eps. 102:11.
20. Ongahelipi eilikano tali dulu okukwafela umwe a kondjife omadiladilo mai?
20 Nonande omupsalme oo okwa li monghalo ya tya ngaho, okwa li a longifa onghalamwenyo yaye okutanga Jehova. (Lesha Epsalme 102:20-22.) Ngaashi twa mona mEpsalme 102, nokuli naavo ve na eitavelo otava dulu okukala va nyemata nohava kondjo opo vaha kale ashike tava yandje elitulemo komaliudo avo. Omupsalme oo okwa li e udite “ngaashi okadila ke likalela konduda,” a kundukidwa alushe komaupyakadi aye. (Eps. 102:8) Ngeenge naave oho kala u udite ngaho, mbubulila Jehova omutima woye ngaashi omupsalme a li a ninga. Omailikano omapongo, sha hala kutya eilikano loye, otali dulu oku ku kwafela u kondjife omadiladilo mai. Jehova okwa udaneka kutya “ote liameke komaindilo ovaefiwa, ndee ita dini omakweno avo.” (Eps. 102:18) Kala we lineekela meudaneko olo.
21. Ongahelipi umwe oo ta kondjo nomaliudo mai ta dulu okukala e na etaleko liwa?
21 Epsalme 102 ola ulika yo nghee to dulu okukala u na etaleko liwa. Omupsalme okwa li a ninga ngaho eshi a li a yukifa elitulemo laye kekwatafano laye naJehova. (Eps. 102:13, 28) Okwa li a mona ehekeleko mokushiiva kutya Jehova okwe lilongekida alushe okukwafela ovapiya vaye va pite momayeleko. Ngeenge omaliudo mai opakafimbo ohae ku imbi u ninge ngaashi wa hala moilonga yaJehova, ilikana kombinga yaasho. Ngeenge to ilikana ino pula ashike Kalunga e ku kwafele u mone epepelelo omolwomaupyakadi oo wa taalela ndele ilikana yo opo ‘edina lOmwene li udifwe.’ — Eps. 102:21, 22.
22. Ongahelipi keshe umwe womufye ta dulu okuhafifa Jehova?
22 Ohatu dulu okulongifa Ombibeli opo tu mone kutya otu li meitavelo notu na ongushu koshipala shaJehova. Oshoshili kutya itatu dulu okuxulifa po omaliudo aeshe mai ile etekomukumo monghalelo ei yoinima. Ndele nande ongaho, keshe umwe womufye ota dulu okuhafifa Jehova noku ka xupifwa eshi e lididimika noudiinini moilonga yaYe. — Mat. 24:13.


c: text/html

text:
Okukala kaume kashili ngeenge oukaume weni u li moshiponga
Gianni naMaurizio ova kala ookaume oule womido 50. Ashike nande ongaho, oshikando shimwe oukaume wavo owa li u li moshiponga. Maurizio okwa ti: “Onda li nda ninga epuko la kwata moiti olo la li la ningifa tuha kale vali ookaume.” Gianni okwa ti: “Maurizio oye a konakona naame Ombiibeli, nokwa li a honga nge oinima yopamhepo. Osho a ninga kanda li handi shi itavele. Onda li nda nyika oluhodi neenghono molwaashi onda li ndi shii kutya itatu ka kala vali ookaume. Naasho osha li sha ningifa nge ndi kale ndi udite nda fa nda ekelwashi.”
OKUKALA noukaume tau kalelele oshinima shi na ondilo noihau uya po ashike ngahenya. Ngeenge ope na osho tashi nghundipaleke oukaume weni, mbela oshike tashi ke mu kwafela mu u kale ke po fiyo alushe? Ohatu dulu okulihonga shihapu kuvamwe ovo va tumbulwa mOmbiibeli ovo va li ookaume kashili, nokonima oukaume wavo owa ka kala moshiponga.
NGEENGE KAUME KOYE A NINGA EPUKO
Ohamba David, oyo ya li omufita, oya li i na ookaume vawa. Jonatan okwa li umwe womuvo. (1 Sam. 18:1) Ashike David okwa li e na ookaume vali vamwe ngaashi omuprofeti Natan. Ombiibeli inai popya kondadalunde kutya oukaume wavo owa li wa hovela naini. Pomhito imwe, David okwa li e lineekela muNatan ngaashi ashike keshe umwe ta dulu okukala e lineekela kaume kaye. David okwa li a hala okutungila Jehova otembeli. Otashi dulika ohamba ya li ya lenga omaetepo aNatan e li kaume kaye nokwe mu tala ko kutya okwa li ta wilikwa komhepo yaJehova. — 2 Sam. 7:2, 3.
Ashike nande ongaho, opa li pa holoka oshinima osho sha kuma oukaume wavo. Ohamba David oya li ya ya moluhaelo naBatseba, nokonima oya li ya dipaifa Uria omushamane waye. (2 Sam. 11:2-21) Oule womido dihapu David okwa kala omudiinini kuJehova nokuyambidida ouyuki waye. Ashike, okwa li a ninga enyono la kwata moiti. Mbela oshike sha li sha ningilwa ohamba oyo? Mbela okwa li ngoo e wete nghee enyono laye la kwata moiti? Mbela okwa li ta diladila kutya ota dulu okuholeka Kalunga enyono?
Mbela Natan okwa li ta ka ninga po shike? Mbela okwa li ngoo ta ka efa umwe a popye nohamba kombinga yaasho? Vamwe ova li ve shii kutya David okwa unganeka a dipaife Uria. Omolwashike Natan a li e na okuya mo olunyala moshinima osho sha li tashi ka kuma oukaume wavo? Osha li nokuli tashi dulu okutula omwenyo waNatan moshiponga ngeenge okwe shi popi. David okwa li a dipaifa Uria oo a li ehe na ondjo.
Natan okwa li omupopikalelipo waKalunga. Okwa li e shii kutya ngeenge okwa mwenene oshinima osho, ekwatafano lavo naDavid itali ka kala vali li li ngaashi la li, neliudo laye otali ka kala tali mu nyenyetele. Kaume kaye David okwa li a ninga etokolo inali hokiwa kuJehova nokwa li a pumbwa okukwafelwa opo a kale vali e na ekwatafano liwa naJehova. Oshoshili kutya David okwa li a pumbwa kaume kashili. Natan okwa li kaume muwa. Okwa li a hoolola okutameka oshikundafanwa osho nefaneko olo la li tali ka kuma omutima waDavid. Natan okwa li a yandja etumwalaka laKalunga monghedi oyo tai kwafele David a mone kutya okwa nyona enyono la kwata moiti noku mu linyengifa a katuke eenghatu. — 2 Sam. 12:1-14.
Mbela oto ka ninga po shike ngeenge kaume koye okwa ninga epuko ile enyono la kwata moiti? Otashi dulika u yelekwe u tomhafane kutya ngeenge owa popi epuko laye otashi ka teya po oukaume weni. Otashi dulika yo u kale u udite kutya ngeenge owa popi epuko laye kovakulunhuongalo ovo tava dulu oku mu kwafela pamhepo, otashi ka kala sha fa we mu kengelela. Mbela oto ka ninga po shike?
Gianni oo a tumbulwa metetekelo okwa ti: “Onda li nda mona kutya ope na elunduluko. Maurizio ka li vali a mangulukila nge ngaashi shito. Onda li nda tokola ndi popye naye kombinga yaasho sha ningwa po, nonande kasha li shipu. Onda li handi lipula kutya: ‘Ohandi ke mu lombwela shike? Otashi dulika a ka kale a handuka.’ Eshi nda dimbuluka oinima aishe oyo twa konakona pamwe, osha pameka nge neenghono ndi popye naye. Naye osho a li ha ningi ngeenge nda pumbwa ekwafo. Molwaashi kanda li nda hala oukaume wetu u teke po, onda li nda hala oku mu kwafela molwaashi ondi na ko nasha naye.”
Maurizio okwa weda ko a ti: “Gianni okwa li e na ko nasha naame nokwa li e li mondjila. Onda li ndi shii kutya itandi dulu okupa Jehova ombedi ile kaume kange omolwoilanduliko yetokolo lange lihe li mondjila. Onda li nda tambula ko outekuduliko, nomokweendela ko kwefimbo onda li vali ndi na ekwatafano liwa naJehova.”
NGEENGE KAUME KOYE E LI MOUPYAKADI
David okwa li e na ookaume ovo va li ve mu yambidida eshi a li moudjuu. Husai oye a li umwe womuvo oo a popiwa mOmbiibeli e li “kaume kaDavid.” (2 Sam. 16:16; 1 Omaf. 27:33) Otashi dulika a li elenga lomomhangu olo hali ungaunga noiholekwa nokwa li kaume kopofingo kohamba.
Eshi omonamati wohamba David, Absalom, a li e lininga ohamba, Ovaisrael vahapu ova li va ama kombinga yaye, kakele kaHusai. Fimbo David a li tai onhapo, Husai okwa li a ya kuye. David okwa li a nyika oluhodi molwaashi okwa li a kengelelwa komonamati waye nokwaavo a li e lineekela. Ashike Husai okwa kala omudiinini kuDavid, nokwa li a tula omwenyo waye moshiponga eshi a li ta kendabala okuya moshipala omhangela oyo ya li ya ningwa. Husai ka li a ninga oshinima osho molwaashi ngeno e shii kutya oshinakuwanifwa shaye e li elenga lomomhangu. Okwa li a ulika kutya oku li omudiinini kukaume kaye. — 2 Sam. 15:13-17, 32-37; 16:15–17:16.
Otashi kumu omutima okumona nghee ovamwatate novamwameme va hangana kunena kashi na nee mbudi kutya otava dana onghandangala ilipi ile ove na oinakuwanifwa ilipi meongalo. Paulelalela okutala koilonga yavo ova fa tava ti: “Ame okaume koye, molwaashi owa fimana kwaame ndele hasheeshi ngeno ndi na oku shi ninga.”
Omumwatate Federico naye osho a li e udite ngaho. Okwa li a dula okupita monghalo idjuu omolwekwafo lakaume kaye Antonio. Federico okwa ti: “Otwa li twa panga oukaume naAntonio konima eshi a tembukila meongalo letu. Atushe otwa li ovayakuliongalo notwa li hatu hafele okulonga pamwe. Konima yefimbo, okwa li a nangekwa po e li omukulunhuongalo. Kakele kokukala ookaume, okwa li e li oshihopaenenwa shiwa kwaame omolwoupamhepo waye.” Lwanima, Federico okwa ka nyona. Okwa li a konga diva ekwafo lopamhepo, ashike ka li vali a wana okukala omukokolindjila ile omuyakuliongalo. Antonio okwa li e linyenga ngahelipi?
Federico okwa ti: “Onda li ndi wetu kutya Antonio okuudite ko onghalo omo ndi li. Okwa li ha kendabala ngaashi ta dulu opo a kwafele nge pamaliudo. Okwa li e na ko nasha noupamhepo wange noke na efiku a li e lidimbika nge. Okwa kala ha ladipike nge ndi pameke natango oupamhepo wange nondiha sholole.” Antonio okwa ti: “Ohandi kala efimbo lihapu naFederico. Onda li nda hala a kale a manguluka okulombwela nge keshe shimwe nokuli nomaliudo aye. Mokweendelako kwefimbo, Federico okwa ka kala e na oupamhepo muwa nokwa li a nangekwa po vali e li omukokolindjila nomuyakuliongalo. Nonande otu li momaongalo a yoolokafana, paife otu li ookaume kashili shi dulife nale.”
MBELA OTO KA KALA U UDITE WA KENGELELWA?
Oto ka kala u udite ngahelipi ngeenge kaume koye kopofingo okwa kala ehe fi vali kaume koye pefimbo opo wa pumbwa ekwafo laye? Oinima inini otai dulu oku ku udifa nai. Mbela oto ke mu dimina po ngoo? Mbela otamu ka kala ngoo mu na oukaume wopofingo ngaashi nale?
Diladila kwaasho sha li sha ningilwa Jesus e shi a li kombada yedu. Okwa li ha kala efimbo lile novayapostoli vaye ovadiinini nova li ve na ekwatafano le likalekelwa. Jesus okwe va ifana ookaume kaye. (Joh. 15:15) Oshike sha ka ningwa po eshi a kwatwa po? Ovayapostoli ova li ve mu faduka po. Petrus okwa li a popya nouladi kutya ke na efiku e lidimbike Omwene waye, ashike moufiku oo tu oo okwe lidimbika Jesus. — Mat. 26:31-33, 56, 69-75.
Jesus okwa li e shii kutya ota ka taalela eshongo laxuuninwa oye aeke. Natango okwa li e na etomheno lokukala e udite nai. Konima eshi a nyumuka, meenghundafana novahongwa vaye ina holola kutya okwa li e va uditile nai ile e va vela ombedi. Jesus ka li a dimbuluka omapuko oo va li va ninga oufiku oo a kwatwa po.
Mepingafano naasho, Jesus okwa li a shilipaleka Petrus novayapostoli vakwao kutya okwe ve lineekela, eshi e va pa omalombwelo e na sha noilonga ya fimanenena mondjokonona yovanhu. Natango ovayapostoli ova li ookaume kaJesus nokava li va dimbwa ohole yaye. Ova li tava dulu okuninga eenghendabala vaha nyemateke vali Omwene wavo. Nopehe na omalimbililo, ova li va wanifa po oshilonga osho a li e va pa. — Oil. 1:8; Kol. 1:23.
Omumwameme Elvira ota dimbuluka nawa eshi pa li pe na okuhaudafana pokati kaye nakaume kaye Giuliana. Elvira okwa ti: “Eshi Giuliana a lombwela nge kutya okwa uda nai kwaasho nda ninga, naame onda li nda uda nai neenghono molwaashi okwa li e na etomheno lokukala a handuka. Osho sha li sha kumwifa nge oshosho kutya okwa li e na ko nasha naame nokwa li te lipula noilanduliko yelihumbato lange. Ohandi mu pandula alushe molwaashi ka li ha yandje elitulemo koinima ii oyo nda ninga, ashike okwa li ha kala a etela nge onghenda omolwoilanduliko oyo nda li nda taalela. Ohandi pandula Jehova molwaashi ondi na kaume oo e na ko nasha naame.”
Kaume muwa ote ke linyenga ngahelipi ngeenge opa holoka okuhaudafana? Ota ka kala a hala okupopya nonghenda nonemanguluko ngeenge sha pumbiwa. Kaume a tya ngaho ota ka kala a fa Natan naHusai, ovo va kala ovadiinini nomomafimbo madjuu, nongaashi Jesus oo a li a dimina po ovahongwa vaye nehalo liwa. Mbela ou li kaume a tya ngaho?

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
EHOKOLOLO 9
Noa ta tungu ongulu yomomeva
NOA okwa li e na omukulukadi novanamati vatatu. Ovanamati vaye ova li Sem, Ham naJafet. Ovanamati vaye navo ova li ve na ovakulukadi vavo. Onghee hano, oukwaneumbo waNoa aushe kumwe owa li u na ovanhu vahetatu.
Kalunga okwa li a lombwela Noa a ninge oshinima osho inashi monika nande onale. Okwe mu lombwela kutya na tunge ongulu inene yomomeva. Ongulu oyo oya li inene i fike poshikepa. Ndele oya li tai monika ya fa oshipakete shinene, sho oshile. Kalunga okwa lombwela Noa a ti: ‘Tungila mo omitala nhatu de lilonda noku i tukula meenduda dihapu.’ Eenduda dimwe oda li tadi ka kala Noa noukwaneumbo waye. Dimwe oda li tadi ka kala oinamwenyo, ofimbo dimwe oda li tadi ka kala dokutuvikila oikulya oyo va li tava ka lya ngeenge eyelu le uya.
Kalunga okwa li yo a lombwela Noa a file nawa ongulu yomomeva neka opo iha ka ye omeva meni. Okwa li yo e mu lombwela a ti: ‘Ohandi ka eta eyelu linene olo tali ka hanauna po ounyuni aushe. Keshe ou ina ya mongulu yomomeva ota ka fya.’
Noa novanamati vaye ova li va dulika kuJehova ndele tava hovele okutunga ongulu yomomeva. Ashike ovanhu vamwe ova li tave va yolo. Ovanhu ovo vai ova twikila ashike nokulonga owii. Kapa li nande oumwe a li a itavela kutya Kalunga ota ka eta shili eyelu ngaashi Noa e va lombwela.
Osha li sha kwata efimbo lile opo Noa a mane okutunga ongulu yomomeva, molwaashi ongulu oyo oya li inene. Hauxuuninwa oya ka pwa okutungwa konima eshi pa pita omido dihapu. Opo nee Kalunga okwa lombwela Noa a twale oinamwenyo mongulu yomomeva. Kalunga okwa li e mu lombwela a twale mo oinamwenyo yomaludi amwe kooivali, oshindume noshikadi. Okwa li yo e mu lombwela a twale mo oinamwenyo yomaludi amwe kooiheyali. Okwa li yo e mu lombwela a twale mo oudila vomaludi aeshe. Noa okwa li a ninga naanaa ngaashi Kalunga e mu lombwela.
Konima yaasho, Noa noukwaneumbo waye navo ova ka ya mongulu yomomeva, opo nee Kalunga okwa idila omuvelo. Noa noukwaneumbo waye ova kala mongulu yomomeva va teelela eyelu li uye. Diladila nee ngeno mu li pamwe navo mongulu yomomeva mwa teelela eyelu li uye. Mbela eyelu ole uyile ngoo shili ngaashi Kalunga a tile?
Genesis 6:9-22; 7:1-9.


text:
ETUKULWA 10
Ningeni ovahopaeleli vaKalunga’ eshi tamu longifa eenghono deni
1. Omwiyo womonanguwi ulipi hau yulu luhapu ovanhu inava wanenena?
“OPE NA omwiyo womonanguwi oo hau kwata alushe ovo ve na eenghonopangelo.” Eendjovo odo domutoti woitevo womefelemudo eti-19 otadi ulike kokulongifa nai eenghono, oshinima osho sha nyika oshiponga. Shinyikifa oluhodi, ovanhu inava wanenena ohava yulwa noupu komwiyo oo. Doshili, ondjokonona aishe yovanhu otai ulike kutya “omunhu [ota] pangelele omukwao omupya.” (Omuudifi 8:9) Ovanhu ohava mono oixuna neenghono molwaashi vamwe ihava longifa eenghono pahole.
2, 3. (a) Oshike shididilikwedi shi na sha nonghedi omo Jehova ha longifa eenghono daye? (b) Eenghono detu otashi dulika di kale da kwatela mo shike, nongahelipi tu na okulongifa eenghono adishe odo?
2 Mbela kashi fi oshinima shididilikwedi eshi Jehova Kalunga, oo e na eenghono inadi ngabekwa, ha longifa alushe nawa eenghono daye? Ngaashi twe shi mona momatukulwa a tetekela, Jehova oha longifa alushe eenghono daye metwokumwe nomalalakano aye opahole, kutya nee odokushita, odokuhanauna, odokwaamena ile odokushitulula. Okudilonga konghedi omo ha longifa eenghono daye otashi ke tu ehenifa popepi naye. Navali otashi ke tu linyengifa tu ‘ninge ovahopaeleli vaKalunga’ eshi hatu longifa eenghono detu. (Ovaefeso 5:1) Ndele mbela ovanhu vongaho ove na eenghono dinene di fike peni?
3 Dimbuluka kutya ovanhu ova shitwa ‘oshifeka shaKalunga.’ (Genesis 1:26, 27) Onghee hano, nafye otu na eenghono donhumba, ndele oda ngabekwa. Eenghono detu otashi dulika di kale da kwatela mo okudula kwetu okupondola moinima yonhumba, okulonga, eenghonopangelo dokupangela vamwe; okudula okunwefa mo vamwe, unene tuu ovo ve tu hole, eenghono dopalutu, ile oupuna wopamaliko. Omupsalme okwa popya shi na sha naJehova a ti: “Muove, omo omu nofifiya yomwenyo.” (Epsalme 36:10) Onghee hano, paulelalela Jehova oye odjo yeenghono keshe odo tu na. Nomolwaasho otwa hala oku di longifa meenghedi odo tadi mu hafifa. Ongahelipi hatu dulu okuninga ngaho?
Otwa pumbwa okulongifa eenghono detu pahole
4, 5. (a) Oshinima sha fimana shilipi tashi tu kwafele tu longife nawa eenghono detu, noshihopaenenwa shaJehova otashi ulike ngahelipi kutya osho tu na okulongifa eenghono ngaho? (b) Ohole otai ke tu kwafela ngahelipi tu longife nawa eenghono detu?
4 Opo tu longife nawa eenghono detu, otwa pumbwa ohole. Kalunga okwe tu tulila po oshihopaenenwa moshinima osho. Dimbuluka omaukwatya aye a tongomana oo twe lihonga metukulwa lo-1 lembo eli: eenghono, ouyuki, ounongo nosho yo ohole. Oukwatya ulipi womomaukwatya oo ane wa tongomana unene u dule makwao? Ohole. Johannes wotete 4:8 ota ti “Kalunga Oye ohole.” Doshili, ohole oyo oukwatya waJehova wa fimanenena, oo hau nwefa mo keshe osho ta ningi. Onghee hano, onghedi keshe omo ta longifa eenghono daye, ohe shi ningi te linyengifwa kohole, naasho ohashi etele ouwa ovo ve mu hole.
5 Ohole otai ke tu linyengifa yo tu longife nawa eenghono detu. Ombibeli otai tu lombwele kutya ‘ohole oi na olukeno noihai kongo shayo vene.’ (1 Ovakorinto 13:4, 5) Ngeenge otu na ohole, itatu ka ungaunga nonyanya naavo ve li koshi yeenghonopangelo detu. Ponhele yaasho, otu na okukala hatu ungaunga navamwe nefimaneko nokupitifa komesho eemhumbwe davo nokuyavelela omaliudo avo. — Ovafilippi 2:3, 4.
6, 7. (a) Etilokalunga oshike, nomolwashike oukwatya oo tau tu kwafele tu henuke okulongifa nai eenghono detu? (b) Yelifa to yandje efaneko kutya etilo lokutila okunyematifa Kalunga ola pambafana ngahelipi nohole yoku mu hola.
6 Ohole oya pambafana noukwatya umwe oo tau dulu oku tu kwafela tu henuke okulongifa nai eenghono detu, noukwatya oo oo etilokalunga. Oukwatya oo owa fimana shi fike peni? Omayeletumbulo 16:6 otaa ti: ‘Mokutila Omwene omunhu ta kukuma owii.’ Okulongifa nai eenghono oku li onghedi imwe ii yomeenghedi odo tu na okuhenuka. Etilokalunga otali ke tu kwafela tu henuke okulongifa nai eenghonopangelo detu. Omolwashike hatu tile ngaho? Otu shii kutya otu na okulihokolola kuKalunga omolwonghedi omo hatu ungaunga naavo ve li koshi yeenghonopangelo detu. (Nehemia 5:1-7, 15) Ndele etilokalunga ola kwatela mo shihapu shihe fi ashike osho. Outumbulilo “etilo” oo wa longifwa melaka lopehovelo luhapu ohau ulike ketilofimaneko nosho yo ketilokalunga. Ombibeli oya kwatakanifa etilokalunga nohole yokuhola Kalunga. (Deuteronomion 10:12, 13) Etilokalunga la tya ngaho ola kwatela mo okukala twa tila okunyematifa Kalunga molwaashi tu mu hole shili, ndele hamolwaashi twa tila oilanduliko ii.
7 Oku shi faneka: Diladila shi na sha nekwatafano liwa olo hali kala pokati kokamati kanini naxe. Okamati ohaka ka kala ke wete kutya xe oku na ko nasha nako shili. Ndele ohaka kala yo ke shii kutya xe okwa hala ka ninge shike, nonokutya xe ote ke ka pa outekuduliko ngeenge oke lihumbata nai. Okamati oko itaka ka kala ka tila xe noumbada wokukakama. Mepingafano naasho, otaka ka kala ke hole xe nohole yomoule. Okamati oko ohaka hafele okulonga osho ke shii kutya otashi ka hafifa xe. Osho osha faafana netilokalunga. Molwaashi otu hole Tate yetu womeulu, Jehova, ohatu ka kala twa tila okulonga osho tashi mu ‘yahameke momutima.’ (Genesis 6:6) Otwa hala okuhafifa omutima waye. (Omayeletumbulo 27:11) Nomolwaasho otwa hala okulongifa eenghono detu monghedi ya yuka. Natu ka taleni kutya ongahelipi hatu dulu okuninga ngaho.
Nghee eenghonopangelo di na okulongifwa moukwaneumbo
8. (a) Ovashamane ove na eenghonopangelo dilipi moukwaneumbo, nove na oku di longifa ngahelipi? (b) Omushamane ota ka ulika ngahelipi kutya okwa fimaneka omukulukadi waye?
8 Tete natu konakoneni shi na sha noukwaneumbo. Ovaefeso 5:23 otava ti kutya “Omulumenhu oye omutwe womukainhu.” Omulumenhu oku na okulongifa ngahelipi eenghonopangelo odo a pewa kuKalunga? Ombibeli oya lombwela ovashamane kutya nava kale novakainhu vavo “neendunge ngaashi noiyuma inai pama, nye mu va fimaneke yo.” (1 Petrus 3:7) Oshityadina shOshigreka osho sha tolokwa “fimaneke” otashi ti “ondilo, ongushu nosho yo efimaneko.” Oitya imwe oyo i na eityo la fa loshitya osho oya tolokwa “eeshali” nosho yo ‘ondilo.’ (Oilonga 28:10 yelekanifa NW; 1 Petrus 2:7) Omulumenhu oo ha fimaneke omukainhu waye ite ke mu yahameka palutu, ye ite ke mu fifa ohoni ile e mu kembaule, noku mu ningifa a kale e udite a fa omunhu wongaho. Ponhele yaasho, oha kala e wete kutya okwa fimana noha ungaunga naye nefimaneko. Ota ka ulika kutya okwe mu lenga okupitila meendjovo daye nosho yo moilonga, kutya nee ongeenge ve li ovo aveke ile omoipafi yavamwe. (Omayeletumbulo 31:28) Omulumenhu oo ha ningi ngaho ita ka kala ashike e holike komukainhu waye nokukala e mu fimaneka, ndele eshi sha fimanenena oshosho kutya ota ka hokiwa kuKalunga.
9. (a) Omukulukadi oku na eenghonopangelo dilipi moukwaneumbo? (b) Oshike tashi ka kwafela omukainhu a longife omaukwatya aye mokuyambidida omushamane waye, naasho otashi ka etifa oidjemo ilipi?
9 Ovakulukadi navo ove na eenghonopangelo da ngabekwa moukwaneumbo. Ombibeli otai tu lombwele kombinga yovakainhu ovatilikalunga ovo hava dulika koukwamutwe wovashamane vavo ndele ohava ningi eenghendabala va nwefe mo nawa ovashamane vavo ile ve va kwafele opo va henuke okuninga omatokolo ehe li pandunge. (Genesis 21:9-12; 27:46–28:2) Omukulukadi otashi dulika a kale e na eendunge dihapu e dule omushamane waye, notashi dulika a kale e na omaukwatya oo omushamane waye ehe na. Ashike oku na okukala ha “fimaneke” omushamane waye noku na ‘okudulika’ kuye ‘ngaashi kOmwene.’ (Ovaefeso 5:22, 33) Ngeenge omukulukadi okwa lalakanena okuhafifa Kalunga otashi ke mu kwafela a longife omaukwatya aye opo a yambidide omushamane waye ponhele yokukala e mu dina ile oku mu pangela. ‘Omukulukadi oo e na ounongo’ ota ka kala ta longele kumwe nomushamane waye opo va tunge oukwaneumbo wavo. Kungaho, ota ka kala e na ekwatafano liwa naKalunga. — Omayeletumbulo 14:1.
10. (a) Kalunga okwa pa ovadali eenghonopangelo dilipi? (b) Oshitya “tekuleni” otashi ti shike, nouteku ou na okuyandjwa ngahelipi? (Tala yo eshangelo lopedu.)
10 Ovadali navo ove na eenghonopangelo ve di pewa kuKalunga. Ombibeli oya kumaida ooxe tai ti: “Ooxe, inamu shinda ovana veni noku va handukifa, va tekuleni meduliko nomekumaido lOmwene.” (Ovaefeso 6:4) PaMbibeli, oshitya “tekuleni” otashi ti “okuhonga, okudeula nokupukulula.” Opo ounona va kale ovanhu vokolela, ove na okupewa outekuduliko, eemhango dokondadalunde nokutulilwa po omangabeko. Ombibeli oya kwatakanifa outekuduliko wa tya ngaho ile epukululo nohole. (Omayeletumbulo 13:24) Onghee hano, “outekushiti” kau na okulongifwa nonyanya, kokutya monghedi oyo tai yahameke nai ounona pamaliudo ile palutu. * (Omayeletumbulo 22:15; 29:15) Ovadali otava ka ulika kutya otava longifa nai eenghono davo ngeenge otava tekula nonyanya ounona vavo nopehe na oku va ulikila ohole, naasho otashi ka teyaula omitima dounona. (Ovakolossi 3:21) Mepingafano naasho, outekuduliko u li pandjele notau yandjwa monghedi ya yuka otau ka ulikila ounona kutya ovadali vavo ove va hole nova hala va ka ninge ovanhu vokolela.
11. Ounona otava dulu ngahelipi okulongifa nawa eenghono davo?
11 Ongahelipi ounona ve na okulongifa nawa eenghono davo? Omayeletumbulo 20:29 otaa ti: “Ewapeko lovamati, olo eenghono davo.” Doshili, kape na onghedi imwe ya denga mbada omo ovanyasha tava dulu okulongifa eenghono davo ihe fi okulongela “Omushiti” wavo. (Omuudifi 12:1) Ndele ovanyasha ove na yo okudimbuluka kutya eenghatu davo otadi dulu okukuma omaliudo ovadali vavo. (Omayeletumbulo 23:24, 25) Ngeenge ounona ova kala tava dulika kovadali vavo ovatilikalunga nokutwikila okweenda mondjila ya yuka, otava ka hafifa omitima dovadali vavo. (Ovaefeso 6:1) Elihumbato la tya ngaho ola “wapalela mOmwene.” — Ovakolossi 3:20.
Nghee eenghonopangelo di na okulongifwa meongalo
12, 13. (a) Ovakulunhuongalo ove na okutala ko ngahelipi eenghonopangelo odo ve na meongalo? (b) Yelifa to yandje efaneko kutya omolwashike ovakulunhuongalo ve na okuungaunga nolukeno noufita waKalunga.
12 Jehova okwa nangeka po ovapashukili opo va kwatele komesho meongalo lopaKriste. (Ovaheberi 13:17) Ovalumenhu ovo va wana ove na okulongifa eenghonopangelo odo Kalunga e va pa opo va yandje ekwafo olo la pumbiwa nokupashukila oufita. Ndele mbela okukala omukulunhuongalo otashi ti kutya omunhu oku na oufemba wokupangela ovaitaveli vakwao? Hasho nandenande! Ovakulunhuongalo ova pumbwa okukala ve na ondjele, nove na okukala ve lininipika eshi tava pashukile eongalo. (1 Petrus 5:2, 3) Ombibeli otai kumaida ovapashukili tai ti: ‘Lifeni eongalo laKalunga, e li lilikolela nohonde yOmona.’ (Oilonga 20:28, yelekanifa NW.) Olo olo etomheno la kola kutya omolwashike ve na okuungaunga nolukeno noshilyo keshe shoufita waKalunga ile sheongalo.
13 Ohatu dulu oku shi faneka ngaha. Natu tye nee kaume koye kopofingo okwe ku pula u file oshisho oshinima shonhumba osho a lenga. Ou shii kutya kaume koye oshinima osho okwe shi landa kondilo. Mbela ito ka ungaunga nasho nawa noku shi fila oshisho? Sha faafana, Kalunga okwe lineekelela ovakulunhuongalo oshinakuwanifwa shokufila oshisho emona li na ondilo, sha hala okutya, eongalo, olo oilyo yalo ya faafanifwa needi. (Johannes 21:16, 17) Jehova oku hole neenghono eedi daye, nomolwaasho e di landa nohonde i na ondilo yOmona waye ewifa, Jesus Kristus. Ngeno Jehova okwa li ehe hole eedi daye, ngeno ine di landa noikulila i na ondilo i fike opo. Ovakulunhuongalo ovalininipiki ohava kaleke oshinima osho momadiladilo nohava ungaunga needi daJehova nawa.
‘Epangelo lelaka’
14. Elaka oli na epangelo lilipi?
14 Ombibeli otai ti: “Elaka li nepangelo lefyo nolomwenyo.” (Omayeletumbulo 18:21) Doshili, elaka otali dulu okweetifa omaupyakadi mahapu. Olyelye womufye ina ulwa omalaka mai ile nokuli tae mu shundula? Ndele elaka otali dulu yo okuyukifa oinima. Omayeletumbulo 12:18 otaa ti kutya “elaka lovanaendunge tali velula.”Eendjovo diwa notadi tu omukumo oda fa omuti wokuvelula omutima. Natu ka konakoneni oihopaenenwa imwe tai landula.
15, 16. Omeenghedi dilipi hatu dulu okulongifa elaka opo tu twe vamwe omukumo?
15 MuJesaja 61:2, otwa kumaidwa tu ‘hekeleke aveshe ava va polimana.’ Nokuli novapiya vaJehova ovadiinini omafimbo amwe otashi dulika va kwatwe kepolimano. Ongahelipi hatu dulu okukwafela ovanhu va tya ngaho? Va pandula tashi di komutima, to popi oshinima shokondadalunde opo u va kwafele va mone kutya ove na ondilo momesho aJehova. Kundafaneni navo omishangwa odo tadi ulike kutya Jehova oku na ko nasha shili noku hole ovo ve “nomitima da teyauka . . . nomhepo ya nyanyauka.” (Epsalme 34:19) Ngeenge hatu longifa epangelo lelaka opo tu hekeleke vamwe, ohatu ka ulika kutya ohatu hopaenene Kalunga ketu omunalukeno, “ou ha hekeleke oonakupolimana.” — 2 Ovakorinto 7:6.
16 Ohatu dulu yo okulongifa epangelo lelaka opo tu twe omukumo ovo va pumbwa etwomukumo neenghono. Mbela Omukriste mukwetu okwa filwa omupambele waye? Ohatu dulu okuhekeleka omunhu oo a nyika oluhodi, mokupopya eendjovo donghenda odo tadi ulike kutya otu na ko nasha navamwe. Mbela omumwatate ile omumwameme umwe omunamido oku udite ehe niwe ko nasha naye? Okupopya eendjovo da diladilwa nawa otaku ka shilipaleka omunamido oo kutya otwe mu tala ko e na oshilonga notwe mu lenga. Mbela ope na umwe e na oudu woshinamenena? Ngeenge owa popi eendjovo donghenda okupitila mongodi ile oshipala noshipala nomunhu oo ta vele, otashi ke mu nghonopaleka. Omushiti wetu ita ka kala tuu a hafa ngeenge otwa popi eendjovo ‘odo diwa dokutungafana’! — Ovaefeso 4:29.
Okuudifa onghundana iwa oko onghedi ya denga mbada omo hatu dulu okulongifa eenghono detu
17. Omonghedi ya tongomana ilipi hatu dulu okulongifa elaka letu opo tu etele vamwe ouwa, nomolwashike tu na okuninga ngaho?
17 Kape na vali onghedi imwe ya tongomana omo hatu dulu okulongifa elaka letu ihe fi okuudifila vamwe onghundana iwa yOuhamba waKalunga. Omayeletumbulo 3:27 otaa ti: “Ino anya okumonifila omukwanaluhepo ouwa, ngenge ho dulu oku shi ninga.” Otu na oshinakuwanifwa shokuudifila vamwe onghundana iwa oyo tai xupifa eemwenyo. Inashi yuka okungungunina etumwalaka la endelela olo Jehova e tu lineekelela nehalo liwa. (1 Ovakorinto 9:16, 22) Ndele mbela Jehova okwa hala tu kufe ombinga shi fike peni moilonga oyo?
Otu na okulongela Jehova ‘neenghono detu adishe’
18. Jehova okwa hala tu mu longele tu na oikala ilipi?
18 Ohole yetu yokuhola Jehova ohai tu linyengifa tu kufe ombinga pauyadi moukalele wopaKriste. Jehova okwa hala tu wanife po oshilonga osho hatu shi ningi noikala ilipi? Ope na oshinima osho Jehova a hala tu ningeni atusheni, kashi na nee mbudi kutya otu li meenghalo da tya ngahelipi. Ombibeli oya tumbula oshinima osho eshi ya ti: “Keshe eshi tamu shi ningi, shi ningeni komitima deni nokulongela Omwene, hamunhu.” (Ovakolossi 3:23) Jesus okwa tumbula oshipango shinenenene a ti: ‘Hola Omwene Kalunga koye nomutima woye aushe nomwenyo woye aushe nomadiladilo oye aeshe neenghono doye adishe.’ (Markus 12:30, yelekanifa OB-1986.) Jehova okwa hala shili keshe umwe womufye a kale e mu hole noku mu longela nomutima aushe.
19, 20. (a) Molwaashi omwenyo owa kwatela mo omutima, omadiladilo nosho yo eenghono, omolwashike oinima oyo nayo ya tumbulwa muMarkus 12:30? (b) Okulongela Jehova nomwenyo aushe osha hala okutya shike?
19 Okulongela Kalunga nomwenyo aushe osha hala okutya shike? Omwenyo otau ulike komunhu pauyadi, mwa kwatelwa okudula kwaye kwopalutu nosho yo kwopamadiladilo. Ngeenge omwenyo owa kwatela mo omutima, omadiladilo nosho yo eenghono, omolwashike oinima oyo nayo ya tumbulwa muMarkus 12:30? Natu ka taleni kefaneko limwe. Pefimbo lOmbibeli, omunhu okwa li ha dulu okulilandifa po a ninge omupika, nokungaho okwa landifa po omwenyo waye. Ndele otashi dulika omupika oo aha longele omwene waye nomutima aushe; tashi dulika aha kale ta longifa eenghono daye adishe nosho yo okudula kwaye akushe opo a xumife komesho oinima yomwene waye. (Ovakolossi 3:22) Onghee hano, Jesus okwa tumbula oinima oyo ikwao opo a divilike kutya otu na okulongifa keshe osho tu na mokulongela kwetu Jehova. Okulongela Jehova nomwenyo aushe otashi ti okuliyandja fye vene nokulongifa eenghono detu nokudula kwetu pauyadi ngaashi hatu dulu moilonga yaye.
20 Okulongela Kalunga nomwenyo aushe mbela otashi ti atusheni otu na okulongifa efimbo neenghono di fike pamwe moukalele? Osho itashi shiiva nandenande, molwaashi eenghalo nokudula kwetu okwa yoolokafana. Pashihopaenenwa, omunyasha oo e na oukolele nosho yo eenghono dopalutu ota dulu okulonga shihapu moukalele e dule omunamido oo ehe na eenghono. Omunhu ina hombola ile ina hombolwa oo ehe na oshinakuwanifwa shokufila oshisho oukwaneumbo ota dulu okulonga shihapu e dule oo ta file oshisho oukwaneumbo. Katu na tuu okukala tu na olupandu ngeenge eenghono detu neenghalo detu otadi tu pitike tu ninge shihapu moukalele! Ashike, katu na okukala hatu kembaula vamwe nokukala hatu liyeleke navo moshinima eshi. (Ovaroma 14:10-12) Ponhele yaasho, otwa hala okulongifa eenghono detu opo tu twe vamwe omukumo.
21. Onghedi ya denga mbada noya fimanenena omo hatu dulu okulongifa eenghono detu oilipi?
21 Jehova okwe tu tulila po oshihopaenenwa sha wanenena shokulongifa nawa eenghono. Tu li ovanhu inava wanenena, otwa hala oku mu hopaenena ngaashi hatu dulu. Ohatu dulu okulongifa nawa eenghono detu mokukala hatu ungaunga nefimaneko naavo ve li koshi yeenghonopangelo detu. Kakele kaasho, otwa hala okuwanifa po nomwenyo aushe oilonga yokuxupifa eemwenyo oyo Jehova e tu pa. (Ovaroma 10:13, 14) Dimbuluka kutya Jehova oha kala a hafa ngeenge to mu longele nomwenyo aushe. Mbela omutima woye ohau ku linyengifa ngoo u ninge ngaashi to dulu eshi to longele Kalunga, oo e li omunahole noku shii omangabeko oye? Oyo oyo ashike onghedi ya denga mbada ile ya fimanenena omo to dulu okulongifa eenghono doye.
^ okat. 10 Pefimbo lOmbibeli, oshitya shOshiheberi osho sha tolokwa “outekushiti” otashi ti oshikulumbwati ile odibo ngaashi oyo omufita ha longifa ngeenge ta lifa eedi. (Epsalme 23:4) Sha faafana, oshitya “outekushiti” osho tashi ulike keenghonopangelo odo ovadali ve na otashi yandje ediladilo lokuwilika ounona lopahole ndele haku va handukila monghedi yonyanya.
Lihonga shihapu
Mbela ito dulu okuninga omaliyambo omolwOuhamba?
Lihonga nghee hatu dulu okulongifa efimbo, oimaliwa, eenghono nokudula kwetu opo tu yambidide Ouhamba waKalunga.


text:
Dulikeni kovafita ovo va tulwa po kuJehova
“Shikuleni ovakwatelikomesho veni, nye mu dulike kuvo, osheshi ovo ohava pashukile eemwenyo deni.” — HEB. 13:17.
1, 2. Omolwashike shididilikwedi eshi Jehova e lifaafanifa nomufita?
JEHOVA okwe lifaafanifa nomufita. (Hes. 34:11-14) Osho oshididilikwedi molwaashi otashi tu kwafele tu ude ko kutya okwa tya ngahelipi. Omufita omunahole oha kala e udite e na oshinakuwanifwa shokuxupifa nokufila oshisho eedi daye. Ohe di twala oko ku na oulifilo muwa naako ku na omeva (Eps. 23:1, 2); ohe di pashukile omutenya noufiku (Luk. 2:8); ohe di amene koilyani (1 Sam. 17:34, 35); oha humbata oudjona vado; (Jes. 40:11); noha kongo odo da kana nokufila oshisho odo da mona oiponga. — Hes. 34:16.
2 Molwaashi oshiwana shaJehova shopefimbo lonale osha li hashi kala unene moitukulwa yomaulifilo noshi na omapya, osha li shi udite ko kutya omolwashike Jehova Kalunga e lifaafanifa nomufita omunahole. Osha li shi shii kutya opo eedi di xupe oda li da pumbwa okufilwa oshisho nokupewa elitulemo. Ovanhu navo ova pumbwa okuningilwa sha faafana, meityo lopamhepo. (Mark. 6:34) Ngeenge ovanhu itava filwa oshisho nawa pamhepo noitava wilikwa nawa ohava mono oixuna. Otava ka ninga oihakanwa yenwefemo lii notava ka kala ve li mehalakano, ngaashi ashike “eedi dihe na omufita” hadi kala mehalakano. (1 Eeh. 22:17) Ndele Jehova oha file oshisho oshiwana shaye.
3. Oshike hatu ka kundafana moshitukulwa eshi?
3 Okufaafanifwa kwaJehova nomufita oku na eityo fiyo okunena. Natango oha file oshisho oshiwana shaye osho sha fa eedi. Natu ka taleni kunghee ha wilike nokufila oshisho eedi daye kunena. Ohatu ka kundafana yo nghee eedi di na okutala ko efiloshisho nohole oyo Jehova he di ulikile.
OMUFITA MUWA OKWA NANGEKA PO OVAFITA VA YAKULE KOSHI YEWILIKO LAYE
4. Jesus ota dana onghandangala ilipi mokufila oshisho eedi daJehova?
4 Jehova okwa nangeka po Jesus e li Omutwe weongalo lopaKriste. (Ef. 1:22, 23) E li ‘omufita muwa,’ Jesus oha ulike okunakonasha, omalalakano nosho yo omaukwatya a fa aXe. Nokuli ‘nomwenyo waye okwe u yandjela eedi.’ (Joh. 10:11, 15) Ekuliloyambo laKristus kali fi tuu enangeko noupuna kovanhu! (Mat. 20:28) Onghee hano, oshi li elalakano laJehova opo “keshe ou te mu itavele [Jesus] a ha kane, ndelenee a kale e nomwenyo waalushe.” — Joh. 3:16.
5, 6. (a) Jesus okwa nangeka po oolyelye va file oshisho eedi daye, noshike osho eedi di na okuninga opo di mone ouwa mefiloshisho laye? (b) Etomheno la fimanenena lilipi tu na lokukala twa halelela okudulika kovakulunhuongalo?
5 Eedi ohadi linyenge ngahelipi kewiliko lOmufita muwa, Jesus Kristus? Jesus okwa ti: “Eedi dange ohadi udu ondaka yange, naame ondi di shii, ndele odo tadi shikula nge.” (Joh. 10:27) Okuuda ile okupwilikina kondaka yOmufita muwa otashi ti okushikula ewiliko laye moinima aishe. Osho osha kwatela mo okulongela kumwe novafita vopamhepo ovo a nangeka po notava longo koshi yewiliko laye. Jesus okwa li a ulika kutya ovayapostoli novahongwa vaye otava ka twikila noshilonga osho a hovela. Ova li tava ka “longa” ‘nokulifa eedi’ daJesus. (Mat. 28:20; lesha Johannes 21:15-17.) Eshi onghundana iwa ya enda tai tandavele novahongwa tava hapupala, Jesus okwa li a ninga elongekido opo Ovakriste va pyokoka va life omaongalo. — Ef. 4:11, 12.
6 Eshi omuyapostoli Paulus a li ta popi novapashukili vomeongalo lomefelemudo lotete muEfeso, okwe va lombwela kutya omhepo iyapuki oye va nangeka po va ‘life eongalo laKalunga.’ (Oil. 20:28) Osho osha faafana novapashukili Ovakriste vokunena molwaashi navo ova nangekwa po eshi va wanifa po oiteelelwa yOmishangwa odo da nwefwa mo komhepo iyapuki. Onghee hano, okudulika kovapashukili Ovakriste otashi ulike kutya otwa fimaneka Jehova naJesus, ovo ve li Ovafita ovakulunhu. (Luk. 10:16) Nopehe na omalimbililo, olo olo etomheno la fimanenena lokukala twa halelela okudulika kovakulunhuongalo. Ashike ope na yo omatomheno amwe kutya omolwashike twa hala okudulika kewiliko lavo.
7. Ongahelipi ovakulunhuongalo tava dulu oku ku kwafela u kale u na ekwatafano liwa naJehova?
7 Eladipiko newiliko olo ovakulunhuongalo hava yandje kovamwaxe ohali kala alushe la kanghamena kwaasho Ombibeli tai ti. Osho ihave shi ningi opo ngeno va findile ovamwaxe omataleko avo e na sha nonghedi yokukalamwenyo oyo ve na okukala ve na. (2 Kor. 1:24) Ndele ponhele yaasho, ova hala okupa Ovakriste vakwao ewiliko lopamishangwa opo ve va kwafele va ninge omatokolo mawa nova xumife komesho ombili nelandulafano meongalo. (1 Kor. 14:33, 40) Ovakulunhuongalo “ohava pashukile eemwenyo” meityo olo kutya ova halelela okukwafela oshilyo keshe sheongalo shi kaleke po ekwatafano lasho naJehova. Onghee hano, ove na okukala hava yandje ekwafo meendelelo ngeenge ova didilike kutya omumwaxe oku li pokunyona ile a “nyona” nale nokuli. (Gal. 6:1, 2; Jud. 22) Mbela oo kae fi omatomheno mawa okukala hatu dulika ‘kovakwatelikomesho’? — Lesha Ovaheberi 13:17.
8. Ovakulunhuongalo ohava amene ngahelipi oufita waKalunga?
8 Omuyapostoli Paulus, oo naye a li omufita wopamhepo, okwa li a shangela ovamwaxe vomuKolossi ta ti: “Lungameni, pa ha kale umwe te mu yuulifa ounongo wovanhu nomapukifo ongaho, te likwatelele meenghedinghulu nomoihovelanghono younyuni, hamuKristus.” (Kol. 2:8) Elondwelo olo otali tu pe etomheno limwe vali kutya omolwashike tu na okudulika komayele opamishangwa oo hatu pewa kovakulunhuongalo. Ohava amene oufita mokukwafela ovamwaxe va henuke keshe oo ta kendabala okunyona po eitavelo lavo. Omuyapostoli Petrus okwa londwela shi na sha ‘novaprofeti ovanaipupulu’ nosho yo “ovalongi ovanaipupulu” ovo hava kendabala ‘okuhongaula eemwenyo dovatengauki’ opo va nyone. (2 Pet. 2:1, 14) Ovakulunhuongalo vokunena navo ove na okuyandja omalondwelo a faafana opo sha pumbiwa. Ove li ovalumenhu Ovakriste va pyokoka molwaashi ove na owino monghalamwenyo. Kakele kaasho, ofimbo inava nangekwa po, ohava ulike kutya ove na eudeko la yela lOmishangwa nonokutya ova wana okuhonga oinima oyo tai tungu. (1 Tim. 3:2; Tit. 1:9) Owino wavo, ondjele nosho yo ounongo wavo oo wa kanghamena kOmbibeli ohai va kwafele va wilike nawa oufita.
OMUFITA MUWA OHA PALULA NOHA AMENE EEDI
9. Ongahelipi Jesus ha wilike nokupalula eongalo lopaKriste kunena?
9 Jehova oha longekidile oumwainafana womounyuni aushe eendja dihapu dopamhepo okupitila mehangano laye. Ohatu pewa yo omayele mahapu okupitila moishangomwa yetu. Kakele kaasho, omafimbo amwe ehangano ohali yandje omayele odikilila kovakulunhuongalo, kutya nee okupitila meenhumwafo ile omomalombwelo oo haa yandjwa kovapashukili ovaendi. Monghedi ya tya ngaho, eedi ohadi pewa omalombwelo a yela.
10. Ovafita vopamhepo ove na oshinakuwanifwa shilipi shi na sha naavo ve litongola ko koufita?
10 Ovapashukili ove na oshinakuwanifwa shokwaamena nokufila oshisho oukolele wopamhepo woilyo yeongalo, naunene tuu ovo ve liyahameka ile ovo tava vele pamhepo. (Lesha Jakob 5:14, 15.) Vamwe vomoohandimwe va tya ngaho otashi dulika ve litongola ko koufita nova efa okukufa ombinga momalipyakidilo opaKriste. Ngeenge osho shi li ngaho, mbela omukulunhuongalo omunefiloshisho ita ka ninga ngaashi ta dulu opo a ka konge odi keshe oyo ya kana noku i ladipika i alukile koufita, sha hala okutya, keongalo? Osha yela kutya osho ta ka ninga. Jesus okwa yelifa ta ti: “Kashi fi ehalo laXo yeni meulu, pa kane nande okamwe komuava vanini.” — Mat. 18:12-14.
OTU NA OKUTALA KO NGAHELIPI OMAUNGHUNDI OVAKULUNHUONGALO?
11. Omolwashike vamwe tashi dulika va mone shidjuu okushikula ewiliko lovakulunhuongalo?
11 Jehova naJesus ove li Ovafita va wanenena. Ashike ovafita vopambelela ovo ve lineekelelwa oshinakuwanifwa shokufila oshisho omaongalo inava wanenena. Oushili wa tya ngaho otashi dulika u shi ninge shidjuu kuvamwe okushikula ewiliko lovakulunhuongalo. Oohandimwe va tya ngaho otashi dulika va tomhafane tava ti: ‘Ovakulunhuongalo navo inava wanenena ngaashi ashike fye. Omolwashike tu na okupwilikina komayele avo?’ Oshoshili kutya ovakulunhuongalo inava wanenena. Ashike otwa pumbwa okukala tu na etaleko la yuka li na sha nomapuko nomaunghundi avo.
12, 13. (a) Vamwe ovo Jehova a li a pa oinakuwanifwa monakudiwa ova li va ninga omapuko elipi? (b) Omolwashike omapuko ovalumenhu voinakuwanifwa a shangwa mOmbibeli?
12 Omishangwa oda popya paushili kombinga yomapuko ovalumenhu ovo Jehova a li a longifa va wilike oshiwana shaye monakudiwa. Pashihopaenenwa, David okwa li a nangekwa po e li ohamba nomupangeli waIsrael. Ashike nande ongaho, okwa li e liefela meyeleko ndele tai moluhaelo nokwa dipaa. (2 Sam. 12:7-9) Diladila yo shi na sha nomuyapostoli Petrus. Nonande Petrus okwa li e lineekelelwa oshinakuwanifwa shinene meongalo lopaKriste lomefelemudo lotete, okwa li a ninga epuko la kwata moiti. (Mat. 16:18, 19; Joh. 13:38; 18:27; Gal. 2:11-14) Okudja eshi Adam naEva va nyona, kombada yedu inaku kala vali ovanhu va wanenena, kakele kaJesus.
13 Omolwashike Jehova a efa ovashangi vOmbibeli va shange omahokololo e na sha nomapuko ovalumenhu ovo a li a pa oinakuwanifwa? Etomheno limwe ololo kutya, okwe shi ninga opo a ulike kutya ota dulu okulongifa ovanhu inava wanenena va wilike oshiwana shaye. Naasho osho a kala alushe ta ningi. Onghee hano, okuhawanenena kwaavo tava kwatele komesho hako ku kala omalipopilo etu oku va ngongotela ile okulipwililikila eenghonopangelo davo. Jehova okwa teelela tu kale twa fimaneka ovamwatate va tya ngaho nokudulika kuvo. — Lesha Exodus 16:2, 8.
14, 15. Oshike hatu lihongo monghedi “omo Jehova a kala ha yandje omalombwelo koshiwana shaye shonale?
14 Osha fimanenena okudulika kwaavo tava kwatele komesho kunena. Diladila kunghee Jehova a kala ha yandje omalombwelo koshiwana shaye shonale momafimbo madjuu. Eshi oshiwana shaIsrael sha dja muEgipti, Kalunga okwa kala he shi pe omalombwelo okupitila muMoses naAron. Osha li sha lombwelwa shi longekide eendja de likalekelwa, shi dipae odi nokuvaeka ohonde imwe yayo poikulo nopombada yoikulo yomivelo domaumbo asho opo shiha hangike kehandukilo etimulongo. Elombwelo olo kasha li she li pewa kondaka yandja meulu. Osha li she li lombwelwa kovakulunhu vaIsrael ovo navo va pewa omalombwelo okondadalunde kuMoses. (Ex. 12:1-7, 21-23, 29) Kungaho, Moses novakulunhu vaIsrael ova katuka ve li ovapopikalelipo vaJehova koshiwana shaye. Nokunena, Jehova oha longifa ovakulunhuongalo Ovakriste va ninge sha faafana.
15 MOmbibeli omu na omahokololo mahapu e na sha nanghee Jehova a longifa ovanhu ile ovaengeli va yandje omalombwelo koshiwana shaye opo shi xupe. Meenghalo adishe odo, Kalunga okwa li e wete sha yuka okupa vamwe oshinakuwanifwa sha tya ngaho. Okwa li ha tumu ovatumwa va lombwele oshiwana shaye osho shi na okuninga opo shi xupe moshiponga shonhumba. Osho itashi tu pe mbela omatomheno okukala tu shii kutya Jehova otashi dulika ta ka ninga sha faafana puHarmagedon? Ashike ovakulunhuongalo ovo ve na oshinakuwanifwa shokukalela po Jehova nosho yo ehangano laye kunena, ove na okulungama vaha longife nai eenghonopangelo odo ve lineekelelwa.
“OSHIUNDA SHIMWE, NOMUFITA UMWE”
16. Otu na okukala hatu pwilikine ‘kondjovo’ ilipi?
16 Oshiwana shaJehova oshi li ‘moshiunda shimwe’ noshi na ‘omufita umwe,’ Jesus Kristus. (Joh. 10:16) Jesus okwa ulika kutya ota ka kala pamwe novahongwa vaye “omafiku aeshe fiyo okexulilo lefimbo lounyuni.” (Mat. 28:20) E li Ohamba yomeulu, ota pashukile oiningwanima aishe oyo tai twala fiyo opokuhanaunwa po kwounyuni waSatana. Opo tu kale moshiunda twa amenwa notwa hangana, otwa pumbwa okukala hatu pwilikine ‘kondjovo ei tai di konima yetu’ tai tu lombwele ondjila oyo tu na okweenda nayo. “Ondjovo” oyo oya kwatela mo osho Jehova e tu honga okupitila mOmbibeli naasho yo Ye naJesus have tu lombwele okupitila movafita ovo va nangeka po. — Lesha Jesaja 30:21; Ehololo 3:22.
17, 18. (a) Oupyakadi ulipi oshiwana shaKalunga sha taalela, ndele ohatu dulu okukala nelineekelo lilipi? (b) Oshike hatu ka kundafana moshitukulwa tashi landula?
17 Satana okwa popiwa kutya ohe tu dingilile a fa “onghoshi hai kumbu, nota kongo ou te mu xwake po.” (1 Pet. 5:8) Ngaashi ashike oshilyani sha fya ondjala, oha kongo oufita opo a mone omhito yokuponokela odi oyo ya nghundipala ile ye litukula ko kudikwao. Olo olo limwe lomomatomheno molwaashi tu na okukala popepi neongalo nosho yo ‘nOmufita nOmutekuli weemwenyo’ detu. (1 Pet. 2:25) Ehololo 7:17 ola popya shi na sha naavo tava ka pita moudjuu munene la ti: “Odjona [Jesus] . . . otai va lifa ndee tai va twala keefifiya domeva di nomwenyo. Ndele Kalunga ta feta po omahodi aeshe momesho avo.” Olo kali fi tuu eudaneko likumwifi!
18 Paife eshi twa kundafana oshinakuwanifwa shovakulunhuongalo Ovakriste shokulifa eongalo osho sha fimana neenghono, oshiwa okulipula kutya, Ongahelipi ovalumenhu ovo va nangekwa po tava dulu okushilipaleka kutya ohava ungaunga needi daJesus nolukeno? Epulo olo otali ka nyamukulwa moshitukulwa tashi landula.


text:
EHOKOLOLO 81
Ovaisrael ova li ve lineekela Jehova
OVAISRAEL ovo va li va dja moukwatwa muBabilon nokuya molweendo lile lokushuna kuJerusalem ova li omayovi mahapu. Ndele eshi va fika, ova hanga Jerusalem sha ninga onduba inene yomakulukuma. Kamwa li omunhu nande oumwe. Onghee hano, Ovaisrael ova li ve na okuhovela vali okutungulula oshilando shavo.
Ndele oshinima shotete osho va li va hovela okutunga osha li oaltari. Oaltari onhele oko Ovaisrael va li hava xwikile omayambo oinamwenyo oyo va li hava yambele Jehova. Konima yeemwedi donhumba, ova li va hovela okutunga otembeli. Ndelenee ovatondi vOvaisrael vomoishiindalongo kava li va hala Ovaisrael va tunge otembeli. Onghee hano, ova li va ninga eenghendabala opo va ye moshipala oilonga yokutunga. Hauxuuninwa, ovatondi ovo ova li va indila ohamba ipe yaPersia i tote po omhango oyo tai shilike oilonga oyo.
Oilonga yokutunga oya li ya shilikwa oule womido donhumba. Opo nee, konima yomido 17 okudja eshi Ovaisrael va dja moukwatwa, Jehova okwa li a tuma ovaprofeti vaye vavali, Haggai naSakaria, va ka lombwele oshiwana kutya nashi hovele natango okutunga otembeli. Oshiwana osha li she lineekela ekwafo laKalunga nosha li sha dulika ketumwalaka lovaprofeti ovo. Onghee hano, Ovaisrael ova li va hovela natango oilonga yokutungulula otembeli nonande omhango oyo ya li ya shilika oilonga yavo inai kufwa po.
Efiku limwe, omunambelewa umwe Omupersia wedina Tattenai okwe ke uya kOvaisrael ndele te va pula kutya olyelye e va pa epitikilo lokutunga otembeli. Ovaisrael ove mu lombwela kutya fimbo va li muBabilon, ohamba Kores oya li ye va lombwela ya ti: ‘Indeni paife ngaha kuJerusalem mu ka tungulule otembeli yaJehova, Kalunga keni.’
Okudja opo, Tattenai okwa ka shangela onhumwafo kuBabilon ta pula ngeenge nakufya Kores okwa li a yandja shili elombwelo la tya ngaho. Meni lokafimbo kaxupi, ohamba ipe yaPersia oya li ya alula onhumwafo yaTattenai. Oya li ya dimina kutya heeno Kores osho a li a lombwela shili Ovaisrael. Kakele kaasho, ohamba oyo oya li ya lombwela Tattenai ya ti: ‘Efeni Ovaisrael va tunge otembeli yaKalunga kavo. Va kwafeleni.’ Otembeli oya li ya pwa okutunga moule womido nhee lwaapo. Onghee hano, Ovaisrael ova li va hafa neenghono.
Konima yomido 48 lwaapo okudja eshi otembeli ya li ya pwa okutungwa, oshilando notembeli yasho oya li tai monika nai. Natango, ovakalimo vomuJerusalem ova li va hepa neenghono. Ndele Omuisrael umwe wedina Esra, oo kwa li ha kala muBabilon, okwa li a uda kutya otembeli yaKalunga oya pumbwa okuwapekululwa. Mbela ou shi shii kutya Esra okwa li a ninga po shike?
Pefimbo opo, Persia osha li tashi pangelwa kohamba iwa yedina Artasasta. Eshi Esra a ka pula ekwafo kohamba oyo, ohamba oya li ya pa Esra eeshali dihapu a twaalele kuJerusalem. Onghee hano, Esra okwa li a pula Ovaisrael ovo va li va fyaala muBabilon ve mu kwafele mokuhumbata eeshali odo noku di twala kuJerusalem. Ovanhu 6 000 ova li va dimina okuya pamwe naye. Ova li va humbata oshingoli noshisilveri shihapu noinima ikwao yondilo.
Ndele nande ongaho, Esra okwa li te lipula unene shi na sha novakolokoshi ovo tashi dulika tava ka shakeneka lwopokati opo. Ovakolokoshi va tya ngaho otashi dulika va nyeke ko oshingoli noshisilveri, ndele tave va dipaa. Onghee hano, Esra okwa ongela ovanhu aveshe ngaashi u shi wete mefano olo, ndele tava ilikana kuJehova a kale pamwe navo eshi tava i molweendo olo lile lokushuna kuJerusalem.
Jehova okwa li e va amena molweendo olo leemwedi nhee fiyo osheshi va fika nombili muJerusalem. Mbela osho itashi ulike kutya Jehova oha dulu okwaamena ovapiya vaye ovo ve mu lineekela?
Esra etukulwa eti-2 fiyo eti-8.


text:
Ino ‘kanifa diva eendunge’!
“Ohatu mu indile, ovamwatate, mu ha kanife diva eendunge.”—2 TES. 2:1, 2.
1, 2. Omolwashike omapukifo a hapupala kunena, nohaa holoka meenghedi dilipi? (Tala efano olo li li pehovelo loshitukulwa.)
OMAPUKIFO noipupulu oi li apeshe mounyuni omu. Ndele osho kashi na oku tu kumwifa. Ombibeli oya yelifa nawa kutya Satana Ondiaboli okwa pyokoka mokupukifa ovanhu, nonokutya oye omupangeli wounyuni ou. (1 Tim. 2:14; 1 Joh. 5:19) Eshi exulilo longhalelo yoinima youkolokoshi tali ehene elela popepi, ehandu laSatana nalo otali xwama molwaashi oku na ko ashike ‘okafimbo kaxupi kongaho.’ (Eh. 12:12) Onghee hano, ovo va nwefwa mo kOndiaboli otava ka hapupala nokupukifa unene tuu ovo tava xumifa komesho elongelokalunga lashili.
2 Omapopyo taa pukifa noipupulu yo venevene kombinga yovapiya vaJehova neitavelo lavo omafimbo amwe ohaa holoka moikundaneki. Ovanhu ohava longifa oifokundaneki, eeprograma doko-TV nosho yo eenhele dimwe dokointaneta opo va tandaveleke omahokololo oipupulu. Osho osha etifa ovanhu vamwe va kale va nyemata ile va handuka nokuli molwaashi ohava itavele oipupulu oyo nopehe na okukonakona oushili waasho va uda.
3. Oshike tashi dulu oku tu kwafela tuha pukifwe?
3 Ohatu pandula eshi hatu dulu okulipopila koipupulu yaSatana. Otu na Ombibeli oyo tai dulu oku tu kwafela tuha pukifwe molwaashi ‘oi shii okupukulula.’ (2 Tim. 3:16) Osho omuyapostoli Paulus a shanga otashi ulike kutya Ovakriste vamwe vomuTessalonika ova li va pukifwa koipupulu. Okwa li e va kumaida vaha “kanife diva eendunge.” (2 Tes. 2:1, 2) Oilihongomwa ilipi hatu lihongo mekumaido laPaulus lopahole, nongahelipi hatu dulu oku li tula moilonga mokukalamwenyo kwetu?
OMALONDWELO E LI PEFIMBO
4. Ongahelipi Ovakriste vokuTessalonika va li va londwelwa shi na sha nokuuya ‘kwefiku lOmwene,’ nongahelipi nafye twa londwelwa?
4 Monhumwafo yaye yotete keongalo lokuTessalonika, Paulus okwa li a londwela shi na sha nokuuya ‘kwefiku lOmwene.’ Ka li a hala ovamwaxe va kale momulaulu noinave lilongekida. Ndele ponhele yaasho, okwe va ladipika ngaashi “ovana vouyelele” va ‘pashuke nova kale ovalidiliki.’ (Lesha 1 Ovatessaloniki 5:1-6.) Kunena, otwa teelela okuhanaunwa po kwaBabilon Shinene, ouhamba womounyuni womalongelokalunga oipupulu. Osho osho tashi ka kala ehovelo lefiku linene laJehova. Ndele osho shiwa unene oshosho kutya otu na eudeko lihapu li na sha nanghee Jehova ta ka wanifa po elalakano laye. Ohatu pewa yo omadimbulukifo e li pefimbo pokwoongala kweongalo oo tae tu kwafele tu kale tu li oupafi filufilu. Ngeenge otwa kala hatu pwilikine nelitulemo komalondwelo oo haa endululwa lwoikando, otashi ka pameka etokolotoko letu lokulongela Jehova “oilonga iyapuki neenghono [detu] dokudiladila.”—Rom. 12:1, NW.
5, 6. (a) Oshike osho Paulus a li a dimbulukifa Ovatessaloniki monhumwafo yaye onhivali? (b) Kalunga ota ka ninga shike okupitila muJesus, noshike tu na okulipula?
5 Diva ashike konima eshi Paulus a li a tumina Ovatessalonika onhumwafo yotete, okwe ke va tumina vali onhumwafo onhivali. Monhumwafo onhivali okwa li e va dimbulukifa shi na sha noudjuu oo tau ke uya eshi Omwene Jesus ta ka tokola “ava inava shiiva Kalunga noitava dulika kevangeli.” (2 Tes. 1:6-8) Etukulwa etivali lonhumwafo oyo otali ulike kutya vamwe meongalo olo ova li va ‘halukifwa’ kokuuya kwefiku laJehova nokwiitavela kutya otali uya ashike pefimbo opo. (Lesha 2 Ovatessaloniki 2:1, 2.) Ovakriste vopefimbo lonale kava li ve udite ko filufilu shi na sha nanghee elalakano laJehova tali ka wanifwa, na Paulus okwa li e shi dimina eshi lwanima a ka shanga shi na sha nomaxunganeko a ti: “Okushiiva kwetu okombinga, nokuprofeta kwetu okombinga; ndele osho sha wana sha pwa, ngenge tashi uya, opo nee eshi shokombinga otashi xulu po.” (1 Kor. 13:9, 10) Ndele omalondwelo a nwefwa mo oo a shangwa kuPaulus, komuyapostoli Petrus nosho yo kovamwaxe vakwao ovavaekwa ovadiinini vopefimbo opo okwa li e va nyatipaleka vaha kanife eitavelo lavo.
6 Opo a yukife oinima, Paulus okwa li a nwefwa mo a yelife kutya ovashunimonima vahapu nosho yo ‘omunhu woulunde’ otava ka holoka fimbo efiku laJehova inali fika. * Opo nee, Omwene Jesus ota ka “hanauna po” peufwafimbo laye aveshe ovo va pukifwa. Omuyapostoli oo okwa li a yelifa kutya otava ka tokolwa molwaashi “inava tambula ohole yoshili yoku va xupifa.” (2 Tes. 2:3, 8-10) Otwa pumbwa okulipula kutya: ‘Oshili ondi i hole shi fike peni? Mbela ohandi endele ngoo pamwe nouyelele u li pefimbo, ngaashi ou u li moshifo eshi nosho yo moishangomwa ikwao ya kanghamena kOmbibeli oyo ya nuninwa eongalo loshiwana shaKalunga shomounyuni aushe?’
LUNGAMENA EENDAFANO LOYE
7, 8. (a) Oupyakadi ulipi Ovakriste vopefimbo lonale va li va taalela? (b) Oshike tashi dulu okukala sha nyika oshiponga kOvakriste vokunena?
7 Ovakriste kava li ashike tava ka shakeneka oupyakadi wovashunimonima nomahongo avo. Paulus okwa li a shangela Timoteus a ti kutya “olwisho loimaliwa olo efina lowii aushe.” Okwa ti yo vali, ‘moku li haluka vamwe va puka mo meitavelo, ve lityuulifa nomaudjuu mahapu.’ (1 Tim. 6:10) “Oilonga yombelela” nayo oi li yo oupyakadi oo hatu kondjifa alushe.—Gal. 5:19-21.
8 Paulus okwa li a londwela sha kwata moiti Ovatessalonika shi na sha naavo a popya kutya “ovayapostoli ovanaipupulu.” Mokati kavo omwa li ovo tava popi “oinima inai yuka ve lishilile ovalongwa.” (2 Kor. 11:4, 13; Oil. 20:30) Lwanima Jesus okwa ka pandula eongalo lokuEfeso molwaashi lihe “nombili novanawii.” Ova li va ulika kutya ovalumenhu ovo ovayapostoli ovanaipupulu. (Eh. 2:2) Monhumwafo yaye onhivali kOvatessalonika, Paulus okwa li e va pa omayele oo kutya: “Medina lOmwene wetu Jesus Kristus ohatu mu lombwele, Ovamwatate nye, mu amuke kukeshe tuu [omumwatate] ta ende moupote.” Opo nee, okwa popya kondadalunde shi na sha nOvakriste ovo inava “hala okulonga.” (2 Tes. 3:6, 10) Onghee hano, ngeenge ova li ve na okuhenuka umwe oo mundede, kasha li tuu sha fimanenena okuhenuka oo e na oikala youshunimonima! Nopehe na omalimbililo, okupanga oukaume novanhu va tya ngaho osha li sha nyika oshiponga nosha li shi na okuhenukwa. Osho osha faafana nokunena.—Omayel. 13:20.
9. Omolwashike tu na okukala twa lungama ngeenge umwe ta hovele okupopya oinima tai limbililike ile ta kembaula?
9 Oudjuu munene nosho yo exulilo longhalelo ei youkolokoshi oi li poduka. Onghee hano, omayele a nwefwa mo oo a li a yandjwa mefelemudo lotete okwa fimanenena unene tuu pefimbo letu. Inatu hala nande tu “tambule oshimha” efilonghenda laJehova ndele hatu xutwifa omwenyo waalushe oo wa udanekwa, kutya nee omeulu ile okombada yedu. (2 Kor. 6:1) Ngeenge ope na umwe oo ha kala pokwoongala kwetu noha kendabala okweeta po eenghundafana doinima tai limbilike oyo inai kundafanwa mOmbibeli ile ta kembaula ovamwatate, otu na okukala twe mu lungamena filufilu.—2 Tes. 3:13-15.
‘DIININENI OMAPUKULULO’
10. Ovakriste vokuTessalonika ova li va ladipikwa va diinine omapukululo elipi?
10 Paulus okwa li a ladipika ovamwaxe vokuTessalonika va ‘kale ofika va pama’ nova diinine osho ve lihonga. (Lesha 2 Ovatessaloniki 2:15.) Ndele mbela “omapukululo” oo va li va hongwa oelipi? Osha yela kutya hayoo a li haa hongwa komalongelokalunga oipupulu, ndele ponhele yaasho, otaa ulike komahongo oo va hongwa kuJesus nosho yo oo ye novayapostoli vakwao va nwefwa mo va shange. Paulus okwa li a pandula ovamwaxe vomeongalo laKorinto molwaashi ova li have mu ‘dimbulukwa moinima aishe nohava diinine omalongo ngaashi ee va pa.’ (1 Kor. 11:2) Omahongo a tya ngaho okwa dja kodjo yashili notaa dulu okulineekelwa filufilu.
11. Oshike tashi dulu okuningilwa umwe oo a ninga oshihakanwa shomapukifo?
11 Eshi Paulus a li a shangela Ovaheberi, okwa popya oinima ivali oyo tai dulu okuningifa Omukriste a kanife eitavelo nokukala ina pamenena vali moshili. (Lesha Ovaheberi 2:1; 3:12.) Okwa li a popya shi na sha ‘nokupitilila,’ ile tu tye [okutwalwaatwalwa, NW] nosho yo ‘okweefa’ Kalunga. Ngeenge ombautu yonhumba tai twalwaatwalwa, pehovelo otashi dulika uhe shi didilike mo noupu. Ndele mokweendela ko kwefimbo oto ka mona kutya oya ehena kokule okuyelekanifa naapo ya li tete. Shikwao vali, omunhu ota dulu okuhoolola a undule ombautu yaye i dje komutunda. Oihopaenenwa oyo yopavali otai faneke onghalo yaumwe oo tashi dulika a ninge oshihakanwa shomapukifo ndele eitavelo laye tali nghundipala.
12. Oinima yokunena ilipi tai dulu okunyona po oupamhepo wetu?
12 Ovakriste vamwe vomuTessalonika otashi dulika va li va efa va pukifwe. Mbela osho otashi dulu okuningwa kunena? Ope na oinima ihapu oyo tai dulu okumana po efimbo letu. Diladila kutya efimbo li fike peni hali hepele mokulongifa omakwatafano opaintaneta, okulesha nokunyamukula omatumwalaka opaintaneta ile okutala alushe eenghundana di na sha nomaudano. Oinima ya tya ngaho otai dulu okupiyaaneka Omukriste noku mu ningifa a kanife ouladi wokulongela Jehova. Oshidjemo? Omunhu a tya ngaho otashi dulika aha kale vali ha ilikana tashi di komutima, ha konakona Eendjovo daKalunga, ha kala pokwoongala nokukufa ombinga moilonga yokuudifa onghundana iwa pandjikilile. Oshike tu na okuninga opo tuha kanife eendunge diva?
NGHEE TO DULU OKULIAMENA UHA KANIFE DIVA EENDUNGE
13. Ngaashi sha xunganekwa, ovanhu vahapu ove na oikala ya tya ngahelipi, noshike tashi ka amena eitavelo letu liha nghundipale?
13 Otu na okukaleka momadiladilo oushili oo kutya exulilo longhalelo younyuni waSatana oli li poduka nonokutya osha nyika oshiponga okweendafana novanhu ovo inava itavela kutya otu li “momafiku axuuninwa.” Omuyapostoli Petrus okwa shanga shi na sha nefimbo lexulilo a ti: “Otamu ka holoka ovasheki tava shekaula, ovo otava endifwa kouhalu wavo vene, ndee tava ti: Eudaneko lealuko laye oli li peni? Osheshi nghee tuu ootatekulu va fya, oinima aishe oi li ngaashi ya kala pehovelo leshito.” (2 Pet. 3:3, 4) Okukala hatu lesha nokukonakona Eendjovo daKalunga efiku keshe otaku ke tu kwafela tuha dimbwe kutya otu li “momafiku axuuninwa.” Ovashunimonima ovo va li va xunganekwa ova li va holoka okudja pefimbo lonale nove li ko fiyo okunena. ‘Omunhu woulunde’ natango oko e li nota twikile okupataneka ovapiya vaKalunga. Molwaashi onghalo osho i li ngaho, inatu dimbwa nandenande kutya efiku laJehova oli li poduka.—Sef. 1:7.
14. Ongahelipi okukala twe lipyakidila noilonga yaKalunga shi li eameno?
14 Onghedi imwe omo to dulu okuliamena uha kanife eendunge diva oyo okuudifa onghundana iwa pandjikilile. Onghee hano, eshi Kristus Jesus oo e li Omutwe weongalo a li a lombwela ovahongwa vaye va ka ninge ovanhu vomoiwana aishe ovahongwa noku va honga okudiinina aishe oyo e va lombwela, kungaho okwa li e va pa omayele oo tae ke va amena. (Mat. 28:19, 20) Ndele opo tu dulike komayele aye, otu na okukala hatu longo nouladi moilonga yokuudifa. Ashike diladila kovamwaxo vomuTessalonika ovo va li hava udifa nokuhonga molwaashi ashike osho ve na okuninga. Diladila kwaasho Paulus a li e va lombwela, eshi a ti: “Omhepo inamu i dima po, okuprofeta inamu ku dina.” (1 Tes. 5:19, 20) Kae fi tuu omaxunganeko a hokwifa oo hatu lihongo nohatu a hongo yo vamwe!
15. Oinima tai tu kwafele ilipi oyo hatu dulu okukundafana pelongelokalunga loukwaneumbo?
15 Otwa hala okukwafela omaukwaneumbo etu a xwepopale mokulonga moukalele. Ovamwatate novamwameme vahapu ova mona kutya onghedi imwe omo tava dulu okupondola mwaasho omokuyandja elitulemo koukalele eshi tava ningi elongelokalunga loukwaneumbo. Otamu dulu okukundafana shi na sha nanghee tamu ka ninga omalishuneko. Osho mwa diladila oku ka popya eshi tamu ka ninga omalishuneko. Oikundafanwa oyo mu wete kutya otai ka pendula ohokwe mwaavo mwa li mwa talela po nosho yo efimbo olo tali wapalele okuya komalishuneko. Vahapu ohava longifa po efimbo lonhumba lelongelokalunga loukwaneumbo opo ve lilongekidile okwoongala. Mbela oukwaneumbo weni itau dulu okuninga ngaho? Okukufa ombinga kwoye mokwoongala otaku ka pameka eitavelo loye, naasho otashi ku kwafele uha kanife diva eendunge. (Eps. 35:18) Elongelokalunga loukwaneumbo otali ke tu amena komalimbililo nokokutengeneka oinima oyo inai kundafanwa mOmbibeli.
16. Oshike hashi ladipike Ovakriste ovavaekwa vaha kanife eendunge diva?
16 Ngeenge otwa diladila kunghee Jehova a kala ta nangeke noupuna oshiwana shaye oule womido neudeko lomaxunganeko Ombibeli, otashi tu tu omukumo tu kale nelineekelo kutya ohatu ka mona ondjabi ikumwifi monakwiiwa. Ovavaekwa ove na eteelelo loku ka waimina Kristus meulu. Osho itashi va tu tuu omukumo vaha kanife eendunge diva! Osho Paulus a li a lombwela Ovatessalonika otashi longo yo kovavaekwa kunena. Okwa ti: ‘Otu nokupandula alushe Kalunga molweni, ovamwatate ovaholike vOmwene, ava Kalunga e mu hoololela meyapulo lomhepo nomeitavelo loshili.’—2 Tes. 2:13.
17. Etwomukumo lilipi li li mo 2 Ovatessaloniki 3:1-5?
17 Ovo ve na eteelelo loku ka kala nomwenyo fiyo alushe kombada yedu navo ove na yo okukendabala vaha kanife diva eendunge. Ngeenge ou na eteelelo noku ka kala kombada yedu, oshiwa okukaleka momadiladilo etwomukumo lopahole olo Paulus a li a pa ovavaekwa vakwao vomuTessalonika. (Lesha 2 Ovatessaloniki 3:1-5.) Keshe umwe womufye oku na okukala e na olupandu li na sha nomayele oo opahole. Eenhumwafo odo da li da shangelwa Ovatessalonika otadi yandje omalondwelo a kwata moiti e na sha nokutengeneka oinima oyo inai kundafanwa mOmbibeli ile omadiladilo taa limbililike. Molwaashi exulilo oli li poduka neenghono shi dulife nale, otu na okukala tu na olupandu li na sha nomalondwelo oo.
^ okat. 6 MOilonga 20:29, 30, Paulus okwa ulika kutya meongalo lopaKriste omwa li tamu ka dja “ovalumenhu tava popi oinima inai yuka, ve lishilile ovalongwa.” Ondjokonona oya ulika kutya opa li eyooloko li liwetikile pokati kovawiliki vomalongelokalunga noilyo yomaongalo avo. Konima yomudo 200, osha li sha yela mo nawa kutya ovawiliki veengeleka dOukwakriste ovo ve li ‘omunhu woulunde.’—Tala Oshungonangelo yOshiingilisha ye 1 Februali 1990, epandja 10-14.


text:
“Ouhamba woye nau uye”—Ndele mbela onaini tau uya?
“Ngenge tamu mono aishe ei, kaleni mu shi shii, oku li popepi, oposhivelo.” — MAT. 24:33.
1, 2. (a) Oshike tashi dulu oku tu imba tuha mone oinima yonhumba? (b) Otu na oushili ulipi u na sha nOuhamba waKalunga?
OTASHI dulika wa didilika kutya ovanhu ngeenge va li poshiningwanima ihava ka hokolola oinima ya faafana. Sha faafana, omunhu otashi dulika aha dimbuluke ashishe osho a lombwelwa kundokotola konima eshi a pangwa. Ile otashi dulika omunhu a kale ha kongo eeshapi daye ile omakende okomesho nonande oku a kwete. Omolwashike oinima ya tya ngaho hai ningwa? Ovalafululi ova ti kutya osho ohashi etifwa kokulipyakidila noinima i dulife pushimwe pefimbo limwe. Osho oshi li onghedi imwe omo ouluvi wetu hau longo, nohau dulu ashike okuyandja elitulemo koshinima shimwe pefimbo limwe.
2 Ovanhu vahapu kunena navo ove li monghalo ya fa oyo ngeenge tashi uya poiningwanima younyuni. Otashi dulika va dimine kutya ounyuni owa lunduluka neenghono okudja mo 1914, ashike kave shii eityo loiningwanima ya tya ngaho. Tu li ovakonakoni vOmbibeli, otu shii kutya Ouhamba waKalunga owa dikwa po mo 1914 eshi Jesus a nangekwa po e li Ohamba meulu. Ashike otu shii yo kutya okunyamukulwa kweindilo “Ouhamba woye nau uye; ehalo loye nali wanifwe kombada yedu yo ngaashi meulu” okwa kwatela mo shihapu. (Mat. 6:10) Osha yela kutya okwa kwatela mo okuxulifwa po kwonghalelo ei youkolokoshi. Ngeenge osho osha ningwa, opo ashike ehalo laKalunga tali ka wanifwa kombada yetu ngaashi meulu.
3. Okukonakona Eendjovo daKalunga otaku tu kwafele ngahelipi?
3 Molwaashi ohatu konakona Ombibeli pandjikilile, otu wete kutya omaxunganeko otaa wanifwa paife. Ashike osho ovanhu vahapu kave shi wete. Ove lipyakidila notava lalakanene oinima yavo vene, nokave wete oushili oo u liwetikile kutya Kristus okwa hovela okupangela okudja mo 1914 noku li pokuhanauna po ounyuni ou woukolokoshi. Ashike lipula epulo eli: ‘Mbela natango onda tomhwa ngoo kutya exulilo lounyuni oli li poduka nosho yo kutya oiningwanima younyuni otai shi ulike?’ Nonande opo ashike wa ningi Ondombwedi, mbela oho yandje unene elitulemo kushike? Kashi na nee mbudi kutya enyamukulo loye olilipi komapulo oo, natu ka kundafaneni omatomheno atatu a fimana kutya omolwashike twa tomhwa kutya Ohamba oyo ya nangekwa po mafiku otai ka katuka eenghatu da wedwa po odo tadi ka ningifa ehalo laKalunga li wanifwe kombada yedu.
OVALONDINGHAMBE OVA LONDA EENGHAMBE
4, 5. (a) Jesus okwa hovela okuninga shike okudja mo 1914? (Tala efano olo li li pehovelo loshitulukwa.) (b) Ovalondi veenghambe vatatu otava faneke shike, nexunganeko olo ola wanifwa ngahelipi?
4 Mo 1914, Jesus Kristus oo a monika memoniko a londa konghambe itoka okwa li a pewa oshishani shaye shomeulu. Okwa ya diva a ka finde filufilu ounyuni waSatana woukolokoshi. (Lesha Ehololo 6:1, 2.) Okwa xunganekwa kutya konima ashike eshi Ouhamba waKalunga wa hovela okupangela meulu, oinima ngaashi oita, ondjala, omikifi nosho oyeetifi ikwao yefyo, otai ka naipala neenghono meendelelo. Eenghalo odo oda fanekwa kovalondi veenghambe vatatu va shikula Jesus Kristus. — Eh. 6:3-8.
5 Ngaashi sha xunganekwa, ombili oya li ya ‘kufwa ko kombada yedu’ nonande ovanhu ova kala nokuudaneka elongelokumwe lopaiwana nokulonga noudiinini opo va ete po ombili. Oita yOtete yOunyuni oyo ya hanaunine kuhe na vali noyo ya li ya kufa ko ombili kombada yedu. Ndele nonande opa kala exumokomesho moinima yopamaliko nosho yo mounongononi okudja mo 1914, ondjala otai twikile noya ningifa ounyuni u kale inau amenwa. Shikwao vali, olyelye mbela ite shi dimine kutya omikifi noiponga yopaushitwe otai twikile okudipaa ovanhu omamiliyona omudo keshe? Oiningwanima ya tya ngaho oya nyika oshiponga, hai ningwa luhapu noya twaalela eemwenyo dovanhu vahapu inashi monika nale mondjokonona. Mbela oho lipula ngoo kutya oiningwanima aishe oyo otai ti shike?
6. Oolyelye va li va didilika ewanifo lexunganeko lOmbibeli, naasho osha li she ve linyengifa va ninge shike?
6 Ovanhu vahapu ova li va lyalyakanifwa keponokelo lOita yOtete yOunyuni nosho yo kewililila laSpania. Ndele Ovakriste ovavaekwa ova li va teelela nondjuulufi omudo 1914 omo mwa li tamu ka xula Omaufwafimbo Oiwana, ile tu tye “omafimbo ovapaani.” (Luk. 21:24) Kava li naanaa ve shii kutya oshike tashi ka ningwa po. Ndele nande ongaho, ova li ve shii kutya mo 1914 otamu ka ningwa sha sha fimana shi na sha nOuhamba waKalunga. Diva eshi va mona kutya exunganeko lOmbibeli ola wanifwa, ova shiivifila vamwe nouladi kutya Ouhamba waKalunga owa dikwa po. Eenghendabala davo dokushiivifa Ouhamba oda li da etifa omahepeko manene. Ndele omahepeko oo nao okwa li ewanifo lexunganeko. Omido dihapu odo da ka shikula ko, ovatondi vOuhamba ova li va ‘pengifa omhango.’ Ova li yo va hepeka ovamwatate va tya ngaho palutu, ve va tula meedolongo, noku va dipaa nokuli moku va endjelelifa, moku va yasha ile oku va teta omitwe. — Eps. 94:20; Eh. 12:15.
7. Omolwashike ovanhu vahapu vehe shii eityo lashili loiningwanima younyuni?
7 Ngeenge ope na omaumbangi mahapu oo taa ulike kutya Ouhamba waKalunga owa dikwa po meulu, omolwashike ovanhu vahapu vehe a wete? Omolwashike itava kwatakanifa eenghalo dounyuni nomaxunganeko Ombibeli okondadalunde oo a kala taa udifwa koshiwana shaKalunga? Mbela omolwaashi ovanhu vahapu tava yandje ashike elitulemo kwaasho ve wete nomesho? (2 Kor. 5:7) Mbela ove lipyakidila ashike noinima yomonghalamwenyo yavo ndele tava kala vehe wete osho Kalunga ta ningi? (Mat. 24:37-39) Mbela vamwe itava yandje vali elitulemo omolwomapukifo aSatana? (2 Kor. 4:4) Otashi pula eitavelo neudeko loinima yopamhepo opo omunhu a didilike osho Ouhamba waKalunga tau wanifa po. Inatu hafa tuu eshi tu shii osho tashi ningwa po!
OUKOLOKOSHI OTAU LUNDU POMBADA
8-10. (a) 2 Timoteus 3:1-5 okwa wanifwa ngahelipi? (b) Omolwashike hatu dulu okutya oukolokoshi owa lunda pombada?
8 Etomheno etivali molwaashi tu shii kutya mafiku Ouhamba waKalunga otau uya okupangela ombada yedu ololo kutya: Paife oukolokoshi owa lunda pombada. Oule womido efele lwaapo da ka lupuka, eenghalo odo da xunganekwa mu 2 Timoteus 3:1-5 oda li da hovela okuwanifwa. Oikala oyo ya hokololwa meevelishe odo paife oi li apeshe. Owa didilika tuu kutya exunganeko olo ola wanifwa pauyadi? Natu ka taleni koihopaenenwa imwe oyo tai shi ulike. — Lesha 2 Timoteus 3:1, 13.
9 Diladila koinima oyo ya li hai kumwifa ovanhu momido do 1940 nasha ile 1950 nasha naayo tai ningwa kunena meenhele doilonga, momalihafifo, momaudano nosho tuu. Elongifo leenghono la pitilila nosho yo oluhaelo oi li apeshe kunena. Ovanhu ohava kendabala okukumwifa nokufuula vakwao nelongifo leenghono, oluhaelo nosho yo noikala yavo yonyanya. Eeprograma doko-TV odo da li da talika ko inadi koshoka mo 1950 nasha, paife oda talika ko di li omalihafifo taa wapalele momaukwaneumbo. Vahapu ova didilika kutya omashenge okwa nwefa mo neenghono omalihafifo nomoode, naasho otashi ulike kutya otaa xumifa komesho oushenge wavo moipafi. Inatu hafa tuu eshi tu shii etaleko laKalunga li na sha noinima aishe oyo! — Lesha Judas 14, 15.
10 Omukriste ota dulu okuyelekanifa eenghedi odo da li da talika ko dounashibofa movanyasha pomido do 1950 nasha naasho tashi ningwa paife. Pashihopaenenwa, ovadali ova li have lipula nongeenge ovana vavo ohava shili omakaya, hava nu sha pitilila ile hava ndanisha monghedi inai wapala. Ashike luhapu kunena ohatu udu eenghundana dihalwifa odo di li apeshe, ngaashi: Omunafikola womido 15 okwa umba ovahongwa vomongudu yavo nondjebo, va-2 ova fya, no-13 ova yahamekwa. Ongudu yovanyasha va kolwa ova dipaa okakadona komido 9 edipao linyanyalifa, va denga xe nosho yo mumwaina. Oshifokundaneki shimwe osha ti kutya etata lominyonena adishe odo da longwa moshilongo shimwe shaAsia momukokomoko womido 10 oda longwa kovanyasha. Mbela ope na ngoo oo ta dulu okupataneka oushili oo kutya eenghalo dounyuni oda naipala neenghono kunena?
11. Omolwashike ovanhu vahapu ihava didilike kutya eenghalo otadi ende tadi naipala?
11 Omuyapostoli Petrus okwa popya sha yuka eshi a ti: “Momafiku axuuninwa otamu ka holoka ovasheki tava shekaula, ovo otava endifwa kouhalu wavo vene, ndee tava ti: Eudaneko lealuko laye oli li peni? Osheshi nghee tuu ootatekulu va fya, oinima aishe oi li ngaashi ya kala pehovelo leshito.” (2 Pet. 3:3, 4) Oshike mbela hashi ningifa ovanhu vamwe ve linyenge monghedi ya tya ngaho? Osha fa shi li ngaha kutya, ngeenge ovanhu ova ikilile onghalo yonhumba nonande oii, ihava kala naanaa ve na nayo. Okuxutuka kanini nakanini kweenghedi dovanhu otashi dulika kuhe tu kume lela kwa fa okulunduluka ombadilila kweenghedi dakaume ketu. Ashike, okuxutuka kweenghedi kanini nakanini kwa tya ngaho okwa nyika oshiponga.
12, 13. (a) Omolwashike tuhe na okuteka omukumo omolweenghalo dounyuni? (b) Oshike tashi ke tu kwafela opo tu dule okuungaunga neenghalo ‘didjuu’?
12 Omuyapostoli Paulus okwe tu londwela a ti: ‘Momafiku axuuninwa’ eenghalo otadi ka kala ‘didjuu.’ (2 Tim. 3:1) Ashike ohatu dulu okuungaunga nado noinatu pumbwa okukala twe di tila. Kekwafo laJehova, lomhepo yaye nosho yo leongalo lopaKriste, ohatu dulu okufinda nomupondo onghalo keshe tai tu nyemateke ile oumbada oo tau tu hange. Ohatu dulu okukala ovadiinini molwaashi ‘eenghono di dule odo dopaushitwe’ kadi fi detu vene ndele odaKalunga. — 2 Kor. 4:7-10, NW.
13 Paulus okwa hovela exunganeko li na sha nomafiku axuuninwa noutumbulilo oo kutya “kala u shi shii.” Eendjovo odo otadi tu shilipaleke kutya exunganeko olo otali ka wanifwa shili. Nopehe na omalimbililo, ovahenakalunga otava twikile okuxuma komesho mowii fiyo osheshi Jehova ta ka ya mo olunyala e va xulife po. Ovanandjokonona ova ti kutya, oiwana imwe oya kanifa eenghedi fiyo ya teka po. Eenghedi paife mounyuni aushe oda xutuka neenghono shi dulife nale. Ovanhu vahapu otashi dulika ve lidimbike eityo loinima oyo tai ningwa mounyuni, ndele oiningwanima oyo ya hovela mo 1914 otai tu kwafele tu kale tu na elineekelo kutya Ouhamba waKalunga otau ka katuka eenghatu mafiku.
EPUPI ELI ITALI XULU PO
14-16. Etomheno etitatu lilipi tali tu kwafele tu kale twa tomhwa kutya Ouhamba waKalunga ou li popepi?
14 Ope na etomheno etitatu lokukala twa tomhwa kutya exulilo oli li poduka. Exumokomesho olo la ningwa mokati koshiwana shaJehova otali ulike kutya exulilo ola ehena popepi. Pashihopaenenwa, fimbo Ouhamba waKalunga inau dikwa po meulu opa li ongudu yovavaekwa ovadiinini ovo va li tava longele Kalunga nouladi. Eshi osho va li va teelela shi ningwe mo 1914 inashi ningwa, oshike va li va ninga po? Vahapu vomuvo ova li va ulika oudiinini wavo mokulididimikila omahepeko nomashongo nova li va twikila okulongela Jehova. Oule womido dihapu, vahapu vomovavaekwa ova kala ovadiinini fiyo osheshi va mana oweenda wavo wokombada yedu.
15 Jesus okwa popya mexunganeko laye li na sha nokuxulifwa po kwonghalelo ei youkolokoshi, a ti: “Epupi eli itali xulu po, fiyo aishe ei tai wanifwa.” (Lesha Mateus 24:33-35.) Otu wete kutya eshi Jesus a tumbula “epupi eli” okwa li ta popi shi na sha neengudu mbali dovavaekwa. Ongudu yotete oyoyo ya li po mo 1914, noya mona omadidiliko okukala po kwaKristus momudo oo. Ovo va tunga po ongudu oyo kava li ashike ve na omwenyo momudo 1914, ndele ova li va vaekwa nomhepo konima ile momudo oo ve li ovana vaKalunga. — Rom. 8:14-17.
16 Ongudu onhivali oyo ya kwatelwa ‘mepupi eli’ ovavaekwa ovo ve li ko kunena nova endafana naavo vongudu yotete. Kava li ashike momwenyo pefimbo opo ovo vomongudu yotete ve li momwenyo, ndele ova vaekwa nomhepo iyapuki pefimbo olo ovo vomongudu yotete ve li natango kombada yedu. Onghee hano, havavaekwa aveshe ve li ko kunena va kwatelwa ‘mepupi eli’ olo la popiwa kuJesus. Ovo vomongudu onhivali paife ova kulupa. Ndele eendjovo daJesus odo di li muMateus 24:34 otadi tu pe elineekelo kutya vamwe ovo va kwatelwa ‘mepupi eli itava xulu po’ fimbo inava mona ehovelo loudjuu munene. Osho otashi tu kwafele tu kale twa tomhwa filufilu kutya oku na ashike okafimbo kanini opo Ohamba yOuhamba waKalunga i katuke eenghatu i hanaune po ounyuni ou woukolokoshi nokweetifa ounyuni mupe wouyuki. — 2 Pet. 3:13.
KRISTUS OTA KA FINDANA MAFIKU
17. Omatomheno atatu oo twa kundafana okwe tu kwafela tu fike pexulifodiladilo lilipi?
17 Ohatu ka fika pexulifodiladilo lilipi mokutala komatomheno atatu oo twa kundafana? Ngaashi Jesus e tu londwela, katu shii kondadalunde efiku notundi omo exulilo tali uya. (Mat. 24:36; 25:13) Ashike ohatu dulu okushiiva “efimbo,” ngaashi Paulus a popya. (Lesha Ovaroma 13:11.) Paife otu li mefimbo olo lomafiku axuuninwa. Ngeenge otwa yandje elitulemo la wana komaxunganeko Ombibeli nokwaasho Jehova Kalunga naJesus Kristus tava ningi, ohatu ka mona oumbangi wa kola oo tau ulike kutya otu li pexulilo elela longhalelo ei.
18. Ovo va anya okutambula ko Ouhamba waKalunga ova teelela shike?
18 Ovo tava anye okudimina eenghonopangelo odo da pewa Jesus Kristus, Omulondi wonghambe itoka omufindani, otava ka fininikwa diva va dimine kutya ova puka. Itava ka dula okuya onhapo etokolo olo. Pefimbo opo vahapu otava ka ingida kehaluko tava ti: “Olyelye ta dulu okukala po ofika?” (Eh. 6:15-17) Etukulwa la shikula ko lEhololo ola yandja enyamukulo. Ovavaekwa nosho yo ovo ve na eteelelo loku ka kala kombada yedu otava ka kala “ofika” mefiku olo molwaashi ova hokiwa kuKalunga. Opo nee “ongudu inene” yaavo veedi dimwe otai ka xupa momahepeko manene, ile tu tye poudjuu munene. — Eh. 7:9, 13-15.
19. Eshi twa tomhwa filufilu kutya exulilo longhalelo ei oli li poduka, oshike osho twa teelela nodjuulufi?
19 Ngeenge otwa kala hatu yandje elitulemo komaxunganeko Ombibeli oo taa wanifwa pefimbo letu, itatu ka pukifwa kounyuni waSatana, molwaashi otu shii eityo lashili loiningwanima oyo tai ningwa mounyuni. Mafiku Kristus ota ka finda ounyuni ou woukolokoshi mokulwa oita yaxuuninwa i li pauyuki. (Eh. 19:11, 19-21) Itatu ka kala tuu twa hafa konima yaasho! — Eh. 20:1-3, 6; 21:3, 4.