text:
OCIPAMA CATÃLO
Ocisembi Ombanjaile ya Suku
Ocisembi nye?
Ca eciwa ndati?
Ci kuete esilivilo lie kokuove?
O lekisa hẽ ndati okuti wa ci sanjukila?
OMBANJAILE yipi ya velapo wa tambuile ale vomuenyo wove? Ombanjaile ka yi sukila okuti yi tĩla calua oco yi kuate esilivilo. Esilivilo liombanjaile ka li tendiwila volombongo ya landiwa. Pole, nda ombanjaile yaco wa yi sanjukila kuenda yi ku kuatisa konepa yimue, oyo yi kuata esilivilo liocili komuenyo wove.
2 Pokati kolombanjaile wa tambula vomuenyo wove, pali yimue okuti ya velapo viosi. Ombanjaile yaco yina Suku a eca komanu. Yehova wa siata oku tu ĩha olombanjaile vialua. Pole, ombanjaile ya velapo vali a tu ĩha, ocilumba cocisembi Comõlaye Yesu Kristu. (Mateo 20:28) Ndomo tu ka ci lilongisa vocipama cilo, ocisembi oco ombanjaile ya velapo tua tambula. Momo ombanjaile yaco yi tu nenela asumũlũho alua kuenda yi tu kuatisa komuenyo wetu. Ocisembi oco ocindekaise ca velapo cocisola Yehova a tu kuetele.
OCISEMBI NYE?
3 Oku teta onimbu, ocisembi ombanjaile Yehova a eca oco a yovole omanu kekandu kuenda koku fa. (Va Efeso 1:7) Oco tu kuate elomboloko lielongiso eli Liembimbiliya, tu sukila oku ivaluka eci ca pita vocumbo Cedene. Nda tua kuata elomboloko lieci Adama a pesela poku linga ekandu, oco lika tuka limbuka esilivilo liocisembi vomuenyo wetu.
4 Eci Yehova a lulika Adama, eye wo wĩha ocina cimue ci kuete esilivilo liocili. Ocina caco, omuenyo wa lipua. Eci hẽ ca lombolokele nye ku Adama? Eci ca lombolokele okuti letimba lia lipua, Adama lalimue eteke nda eya oku vela, oku kuka, ale oku fa. Omo okuti wa kala omunu wa lipua, eye wa kuata ukamba uwa la Yehova. Embimbiliya li tu sapuila okuti, Adama wa kala “omõla a Suku.” (Luka 3:38) Ukamba wa kala pokati ka Adama la Yehova Suku, u kasi nda una womõla la Isiaye. Yehova wa vangola laye. Kuenda wa ecele ku Adama upange umue u sanjuisa. Kuenda wo sapuililevo eci Eye a lavokaile kokuaye.—Efetikilo 1:28-30; 2:16, 17.
5 Adama wa lulikiwa ‘lesetahãlo lia Suku.’ (Efetikilo 1:27) Eci ka ci lomboloka okuti ocipala ca Adama ca lisetãhalele la Suku. Ndomo tua lilongisa ale Vocipama catete celivulu lilo, Yehova espiritu. Omo liaco, ka muiwa lovaso. (Yoano 4:24) Yehova ka kuete etimba liositu losonde. Adama oku lulikiwa lesetãhalo lia Suku ci lomboloka okuti, eye wa lulikiwa lovituwa ndevi via Suku. Ndeci ocisola, olondunge, esunga, kuenda unene. Adama wa lisetahalelevo la Suku konepa yimue yikuavo. Eye wa kala lelianjo lioku linõlela eci a yongola. Eci ci lekisa okuti Adama ka kaile ndomakina, okuti yi linga ño eci ya sokiyiwila oku linga. Puãi wa kala lelianjo lioku linõlela eci ciwa leci cĩvi. Nda eye wa nõlele oku pokola ku Suku, nda wa kala otembo ka yi pui lelau palo posi.
6 Omo liaco, eci Adama a lueyela Suku yu a pisiwa okuti o fa, eye wa feta ondando yimue yinene. Ekandu liaye, lio pumbisa omuenyo wa lipua lasumũlũho osi nda eyililako. (Efetikilo 3:17-19) Eci ci sumuisa vali calua, ceci okuti, eci Adama a linga ekandu yu a pisiwa la Suku okuti o fa, ka pumbile lika eye muẽle omuenyo wa lipua. Pole, ocitumbulukila caye cosi ca iñilavo vekandu liaye. Embimbiliya li popia hati: “Ekandu lia iñila voluali lomunu umuamue, kuenda okufa kueya lekandu, haico okufa kua sambukila omanu vosi, momo vosi va linga ekandu.” (Va Roma 5:12) Omo liaco, vosi yetu tua piñala ekandu ku Adama. Embimbiliya li popia hati, Adama wa lilandisa eye muẽle kuenda ocitumbulukila caye ‘kupika’ wekandu. (Va Roma 7:14) Omo liaco, kakuli vali elavoko lalimue ku Adama la Heva, momo ovo muẽle va linolela oku siapo oku pokola ku Suku. Oco hẽ ocitumbulukila cavo oku kongelamo etu ci kuete elavoko lie?
7 Yehova wa eca ocisembi oco a yovole omanu. Ocisembi ci lomboloka nye? Ocisembi ci lomboloka ovina vivali. Catete, ocisembi ondando yi fetiwa yoku yovola ale yoku tiula cimue. Ca soka ndondando yi fetiwa poku yovola omunu kumandekua. Cavali, ocisembi ondando yi fetiwa ya lisoka la cina ca nyõliwa. Eci ci sokisiwa londando yina yi fetiwa nda omunu wa nyõla cimue. Ndeci nda omunu wa tetula ocikuata cimue, eye te wa feta ocikuata ca li soka leci a tetula ale o feta olombongo via lisoka levi via landa ocikuata ca tetuiwa.
8 Oco hẽ, nda ca tẽliwa ndati etu oku yovuiwa kupika wekandu lokufa Adama a tu kokela? Tu konomuisi ocisembi ca eciwa la Yehova kuenda esilivilo ci kuete kokuetu.
NDOMO YEHOVA A ECA OCISEMBI
9 Omo okuti omuenyo wa pesiwa wa lipua, lomue omunu ukuekandu nda wa tẽla oku eca eci ca lisoka lomuenyo waco. (Osamo 49:7, 8) Ocisembi ca sukiliwile cina ca lisoka leci ca pesiwa. Eci ca lisokele locihandeleko ca Suku cesunga, cina ca kisakaile “omuenyo lomuenyo.” (Esinumuĩlo 19:21) Oco hẽ, nye nda ca lisoka lomuenyo wa lipua Adama a pesela? Te lika omuenyo ukuavo wa lipua una ‘wa lisoka’ lowu wa pesiwa.—1 Timoteo 2:6.
10 Yehova wa eca ndati ocisembi? Eye wa tuma umue pokati komãla vaye vokilu oco eye palo posi a ece omuenyo waye kokuetu. Pole Yehova ka tumĩle umue ukuavo. Eye wa tumĩle muẽle Omõlaye wongunga una a sole calua. (1 Yoano 4:9, 10) Omõlaco, wa pokola kuenje wa tava oku tunda kilu oku iya palo posi. (Va Filipoi 2:7) Ndomo tua lilongisa ale konyima velivulu lilo, Yehova wa linga ocikomo. Eye wa sondoluila omuenyo Womõlaye vimo lia Maria. Espiritu sandu lia Suku lia wila Maria. Omo liaco, Yesu ka citiwile lekandu.—Luka 1:35.
11 Oco hẽ ca tava ndati okuti omunu umosi o linga ocisembi comanu valua? Oco ci ku lomboloke, tu konomuisi ndomo omanu vosi veya oku linga vakuakandu. Ivaluka okuti eci Adama a linga ekandu, eye wa pesela omuenyo wa lipua. Omo liaco, ka kuatele vali omuenyo wa lipua okuti o weca kocitumbulukila caye. Eci eye a eca lika komãla vaye, ekandu kuenda oku fa. Yesu, una Embimbiliya li tukula hati, “Adama wa sulako,” wa kuata omuenyo wa lipua, kuenda ka lingile ekandu lalimue. (1 Va Korindo 15:45) Kuenje, Yesu wa piñala pomangu ya Adama oco a tu yovole. Poku eca omuenyo waye wa lipua ndocisembi ku Suku, Yesu wa fetela ekandu lia Adama. Kuenje wa eca elavoko lioku yovola ocitumbulukila ca Adama.—Va Roma 5:19; 1 Va Korindo 15:21, 22.
12 Embimbiliya li tu sapuila ohali yosi Yesu a tala eci a kala oku panda kolofa viaye. Wa tipuiwa, toke eci vo valela kuti kuenje wa fa. (Yoano 19:1, 16-18, 30; Tala Alomboluilo a Vokiyiwako.) Momo lie Yesu a talisiwila ohali yakahandangala? Kovaso, velivulu lilo, tuka lilongisa okuti Satana wa pembula Yehova poku popia hati lomue omunu oka pokola kokuaye nda wa kapiwa voseteko. Yesu wa lekisa okuti, omunu wa lipua haeye o kuete elianjo lioku linõlela eci a yongola, ci tava okuti o pokola ku Suku ndaño Eliapu lioyonja. Yehova co sanjuisa calua oku mola epandi Liomõlaye poku pokola kokuaye.—Olosapo 27:11.
13 Ocisembi ca fetiwa ndati? Veteke 14 kosãi ya Nisana, yunyamo wa 33, koku tenda kua va Yudea, Suku wa ecelela okuti Omõlaye wa lipua o pondiwa. Yesu wa eca omuenyo waye ndocilumba ca eciwa “olumue.” (Va Heveru 10:10) Veteke liatatu Yehova wopindula. Kuenje wa linga vali omunu wespiritu. Eci a pitila kilu, Yesu wa eca ku Suku ondando yomuenyo waye wa lipua ndocilumba cocisembi coku yovola ocitumbulukila ca Adama. (Va Heveru 9:24) Yehova wa tava ocilumba ca Yesu cocisembi coku yovola omanu kekandu kuenda koku fa.—Va Roma 3:23, 24.
OCISEMBI CI KUETE ESILIVILO KOKUOVE
14 Ndaño okuti tuakuakandu, citava okuti tu tambula asumũlũho alua omo liocisembi. Tu konomuisi asumũlũho eyilila kocisembi tu pondola oku tambula cilo kuenda kovaso.
15Ongecelo yakandu. Omo okuti tua piñala ekandu, ca tĩla calua kokuetu oku linga eci ciwa. Vosi yetu tua siata oku lueya. Ci kale koku vangula ci kale kovilinga. Pole, omo liocilumba cocisembi ca Yesu, etu tu pondola oku tambula “ongecelo yakandu.” (Va Kolosai 1:13, 14) Pole, oco akandu etu a eceliwe, tu sukila oku likekembela lutima wetu wosi. Tu sukilavo oku livondela ku Yehova, oku pinga ongecelo vonduko yocisembi ca Yesu.—1 Yoano 1:8, 9.
16Utima wa yela kovaso a Suku. Utima ka wa lipuile u tuala omunu kekambo lielavoko kuenda koku sima okuti ka kuete esilivilo. Pole, ocilumba cocisembi cecelela okuti akandu etu a eceliwa. Yehova o tava okuti tu u fendela lutima wa lipua, ndaño tuakuakandu. (Va Heveru 9:13, 14) Eci ci tu ecelela oku vangula lutõi kovaso a Yehova. Omo liaco, ci tava okuti tu amẽla kokuaye vohutililo. (Va Heveru 4:14-16) Oku kuata utima wa yela ci tu ĩha ombembua yovutima. Kuenda ci tu vetiya oku likuatela esumbilo. Kuenje ci tu nenela esanju.
17Elavoko liomuenyo ko pui voluali luokaliye palo posi. Embimbiliya kelivulu lia Va Roma 6:23, li popia hati: “Onima yekandu okufa.” Ocinimbu caco camisako vali hati: “Puãi ocali ca eciwa la Suku oco omuenyo ko pui vu Kristu Yesu Ñala yetu.” Vocipama catatu celivulu lilo, tua lilongisa eci catiamẽla kasumũlũho aka kala voluali luokaliye. (Esituluilo 21:3, 4) Asumũlũho aco osi, oku kongelamo omuenyo ko pui, a keyilila vonduko ya Yesu wa tu fila. Oco tu tambule asumũlũho aco, tu sukila oku lekisa okuti tua sanjukila ocilumba cocisembi.
O LEKISA NDATI OKUTI OCISEMBI WA CI SANJUKILA?
18 Momo lie tu sukilila oku eca olopandu ku Yehova omo liocisembi? Ombanjaile yi soliwa vali calua nda omunu wa yeca wa pesela otembo, longusu yaye poku yi pongiya. Utima wetu u yolela calua eci tu limbuka okuti ombanjaile yaco ocindekaise cocisola comunu wa tu yĩha. Ocisembi ombanjaile yimue ya velapo olombanjaile viosi. Momo Suku poku yeca ka co lelukilile. Kelivulu lia Yoano 3:16, tu tangako hati, “omo Suku a sola ndoco oluali, oco a ecela Omõlaye wongunga.” Ocisembi oco ocindekaise ca velapo cocisola ca Yehova kokuetu. Ocisembi ci lekisavo ocisola Yesu a tu kuetele. Momo eye wa tava oku eca omuenyo waye oco a tu yovole. (Yoano 15:13) Ocilumba cocisembi ci tu kolisa utima kuenda ci tu ĩha ekolelo liokuti Yehova Lomõlaye va tu sole.—Va Galatia 2:20.
19 O lekisa hẽ ndati okuti wa sanjukila ocilumba cocisembi ca eciwa la Suku? Catete, o sukila oku amisako ukũlĩhĩso wove watiamẽla ku Yehova Suku una wa eca ombanjaile yaco. (Yoano 17:3) Oku lilongisa Embimbiliya lekuatiso lielivulu lilo, cika ku kuatisa oku ci linga. Osimbu wamamako oku lilongisa eci catiamẽla ku Yehova, ocisola cove kokuaye cika livokiya. Kuenje ocisola caco cika ku vetiya oku linga eci cu sanjuisa.—1 Yoano 5:3.
20Oku lekisa ekolelo kocilumba cocisembi ca Yesu. Yesu wa popele hati: “U o kolela Mõla o kuete omuenyo ko pui.” (Yoano 3:36) Tu lekisa ndati ekolelo ku Yesu? Ekolelo liaco ka li lekisiwila lika kolondaka. Momo elivulu lia Tiago 2:26, li popia hati: “Ekolelo ka li kuete ovilinga,…lia fa.” Omo liaco, ekolelo liocili li lekisiwila ‘kovilinga.’ Onjila yimue yoku lekisa okuti tua kolela Yesu, oku likolisilako oku kuama ongangu yaye koku vangula kuetu kuenda kovilinga vietu.—Yoano 13:15.
21Oku kala kocipito coku ivaluka Ondalelo ya Ñala. Koñolosi yeteke 14 liosãi ya Nisana yunyamo wa 33, Yesu wa sovola ocipito cimue ci tukuiwa Vembimbiliya hati, ‘Ondalelo ya Ñala.’ (1 Va Korindo 11:20; Mateo 26:26-28) Ocipito caco ci tukuiwavo hati, Onjivaluko Yolofa via Yesu. Yesu wa ci tumbikila oku ivaluisa olondonge viaye kuenda Akristão vosi oco va patekele okuti poku fa kuaye, eye wa eca omuenyo waye wa lipua ndocisembi coku yovola omanu. Catiamẽla kocipito caco, Yesu wa handeleka hati: “Ci lingili onjivaluiso yange.” (Luka 22:19) Ocipito Conjivaluko, ci tu ivaluisa ocisola Yehova la Yesu va lekisa kokuetu poku tu ĩha ocisembi. Oco tu lekise okuti ocisembi tua ci sanjukila, tu sukila oku kala kocipito Conjivaluko yolofa via Yesu ca siata oku lingiwa unyamo lunyamo.*
22 Ocisembi, ombanjaile yimue ka yi sokisiwa Yehova a tu ĩha. (2 Va Korindo 9:14, 15) Ocisembi ci kuatisavo vana va fa. Ndamupi? Ocipama 6 leci 7 vika lombolola ondaka eyi.
CECI EMBIMBILIYA LI LONGISA
- Ocisembi, ombanjaile ya eciwa la Yehova yoku yovola omanu kekandu kuenda koku fa.—Va Efeso 1:7.
- Yehova wa eca ocisembi poku tuma Omõlaye wongunga palo posi oco a tu file.—1 Yoano 4:9, 10.
- Omo liocisembi, ci tava okuti akandu etu a eceliwa, kuenje tu kuata utima wa yela, kuenda elavoko liomuenyo ko pui. —1 Yoano 1:8, 9.
- Tu lekisa okuti tua sanjukila ocisembi poku amisako ukũlĩhĩso wetu watiamẽla ku Yehova. Loku lekisa ekolelo kocisembi ca Yesu, kuenda oku kala kocipito Condalelo ya Ñala.—Yoano 3:16.
* Oco o sange alomboluilo akuavo atiamẽla kelomboloko Liondalelo ya Ñala, tala Alomboluilo a Vokiyiwako.
Apulilo Elilongiso
1, 2. (a) Ombanjaile yipi yi kuete vali esilivilo kokuove? (b) Momo lie tu popela okuti ocisembi oco ombanjaile ya velapo ove wa tambula?
3. Ocisembi nye? Kuenda tu limbuka ndati esilivilo liocisembi?
4. Omuenyo wa lipua wa lombolokele nye ku Adama?
5. Embimbiliya poku popia okuti Adama wa lulikiwa ‘lesetahãlo lia Suku’ ci lomboloka nye?
6. Eci Adama a lueyela Suku, nye a pumba? Kuenda ocitumbulukila caye ca kongeliwamovo ndati?
7, 8. Ovina vipi vivali vi lomboloka ocisembi?
9. Ocisembi cipi ca sukiliwile?
10. Yehova wa eca ndati ocisembi?
11. Omunu umosi wa linga ndati ocisembi comanu vosi?
12. Uvangi upi Yesu a lekisa eci a talisiwa ohali?
13. Ocisembi ca fetiwa ndati?
14, 15. Oco tu tambule “ongecelo yakandu” nye tu sukila oku linga?
16. Nye ci tu ecelela oku vumba Suku lutima wa yela? Kuenda esilivilo lie utima wa yela u kuete?
17. Asumũlũho api a keyilila vonduko ya Yesu wa tu fila?
18. Momo lie tu sukilila oku eca olopandu ku Yehova omo liocisembi?
19, 20. O lekisa ndati okuti wa sanjukila ocilumba cocisembi ca eciwa la Suku?
21, 22. (a) Momo lie tu sukilila oku kala kocipito Condalelo ya Ñala unyamo lunyamo? (b) Nye cika lomboluiwa Vocipama 6 leci 7?


c: text/html

text:
OSHIWEDELWAKO
Mbela Jesus okwa dalwa muDesemba?
OMBIBELI itai tu lombwele kutya Jesus okwa dalwa naini. Ndele otai tu pe etomheno lopandunge opo tu fike pexulifodiladilo kutya ina dalwa muDesemba.
Diladila shi na sha nonghalo yomhepo lwopuDesemba, muBetlehem, oshilando omo Jesus a dalelwa. Omwedi wOshijuda Kislev (oo tau tu kumwe naNovemba naDesemba lwaapo) owa li omwedi oo haku kala ku na outalala nodula. Omwedi oo wa li wa shikula ko oTebet (Desemba naJanuali lwaapo). Omwedi oo okwa li haku kala outalala wamatutu momudo, nomafimbo amwe okwa li haku kala olumi koikulundudu. Natu taleni osho Ombibeli tai tu lombwele shi na sha nonghalo yomhepo yomoshitukulwa osho.
Omushangi wOmbibeli Esra ota ulike kutya Kislev owa li omwedi oo wa li wa shiivikila shili outalala nodula. Konima eshi Esra a popya kutya opa li eemhunga dovanhu da li da ongala muJerusalem “mohani onhi-9 [Kislev] mefiku eti-20 lohani,” okwa hokolola yo kutya ovanhu ova li ‘va kakama omolwodula ya pauka.’ Shi na sha nonghalo yomhepo yopefimbo opo momudo, ovanhu ovo va li va ongala ova popya va ti: “Efimbo eli olodula; itashi dulika okukala ofika pondje.” (Esra 10:9, 13; Jeremia 36:22) Itashi kumwifa hano eshi ovafita ovo va li hava kala momudingonoko waBetlehem va li hava fi oshisho opo va ha kale moixwa nosho yo oimuna yavo i kale ya idililwa muDesemba.
Ndele Ombibeli otai ti kutya ovafita ova li tava pashukile oimuna yavo moixwa moufiku wokudalwa kwaJesus. Omushangi wOmbibeli Lukas okwa popya kutya pefimbo opo, ovafita ova li “va nangela oimuna yavo oufiku moixwa” popepi naBetlehem. (Lukas 2:8-12) Didilika kutya ovafita voimuna ova li va nangela oimuna yavo moixwa, ndele kava li tava endaenda pondje omutenya. Ova li ve li noimuna yavo moixwa oufiku. Mbela oshiningwanima osho shi na sha nokunangela oimuna moixwa osha yeleka ngoo okutiwa kutya osha li sha ningwa muDesemba pefimbo opo haku kala outalala nodula muBetlehem? Hasho, inashi ningwa pefimbo olo. Onghee hano, eenghalo dopefimbo lokudalwa kwaJesus otadi ulike kutya ka li a dalwa muDesemba. *
Eendjovo daKalunga otadi tu lombwele kondadalunde kutya Jesus okwa fya naini, ndele otadi yandje ouyelele munini u na sha nokutya okwa dalwa naini. Osho otashi tu dimbulukifa eendjovo dohamba Salomo, tadi ti: “Edina la fimana li dule omaadi mawa, nefiku lokufya [li] dule efiku lokudalwa.” (Omuudifi 7:1) Hano itashi kumwifa eshi Ombibeli tai yandje ouyelele muhapu shi na sha noukalele waJesus nosho yo efyo laye, ndele otai yandje ouyelele munini u na sha nefimbo opo a dalwa.
^ okat. 1 Omolwouyelele muhapu, tala epandja 176-179 lembo Reasoning From the Scriptures, la nyanyangidwa kEendombwedi daJehova.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
OCIPAMA CEKŨI LAMOSI
Momo Lie Suku a Kasi Oku Ecelela Ohali?
Anga Suku eye wa siata oku nena ohali voluali?
Usuanji upi wa pita vocumbo ce Edene?
Suku oka mãlako ndati ohali yomanu?
KOFEKA yimue kua pita uyaki, kuenje kua pondiwa olohuluwa vialua viomanu. Omanu vaco vana okuti ka va kaile asualãli, ndeci akãi lomãla. Omanu vaco vosi va kendiwa veyambo limosi linene. Keyambo liaco va ñualisileko olondimbukiso. Kondimbukiso londimbukiso va soneheleko hati: “Momo lie?” Eci oco omanu va siata oku lipula eci uyaki, ocisalu, oku vela ale ungangala u ponda vangandiavo, u nyõla olonjo viavo kuenda eci u va kokela ovitangi vikuavo. Ovo va yongola oku kũlĩha esunga lieci olohali viaco via va vetela.
2 Momo lie Suku a kasi oku ecelela ohali? Yehova Suku ukuonenewosi, ukuacisola, ukuoloño, haeye ukuesunga. Oco hẽ, momo lie voluali mueyukila onya leci ka ca sungulukile? Wa lipulile ale kovina via soka ndevi?
3 Ca sunguluka hẽ oku pula esunga lieci Suku a kasi oku ecelela ohali? Vamue va kala lohele yoku linga epulilo liaco. Momo va sima okuti, nda va linga epulilo liaco, ci lekisa okuti ekolelo liavo litito, ale ci lekisa etombo ku Suku. Pole, nda wa tanga Embimbiliya oka limbuka okuti omanu va sumbile Suku kosimbu, va lingilevo apulilo a soka nda-a. Ndeci uprofeto Havakuki wa pulile Yehova hati: “O ndekisila nye evĩho? O mbanjisila nye ahuku? Momo ndete okunyõla lokupunda. Ema lia wenguka. Okuyaka kua katuka.”—Havakuki 1:3.
4 Anga Yehova wa kelohaila uprofeto Havakuki omo a linga apulilo aco? Sio, ko kelohailele. Handi wo tuma oku soneha apulilo aco Vembimbiliya. Suku wo kuatisavo oku kuata vali elomboloko kuenda wa pamisa ekolelo liaye. Yehova o yongolavo oku ku kuatisa konepa eyi. Ivaluka okuti Embimbiliya li popia hati, C“[Suku] o vu lava.” (1 Petulu 5:7) Suku o nyale vali enene ungangala kuenda ohali yosi ya siata oku iyililako okuti etu tumanu ci sule. (Isaya 55:8, 9) Oco hẽ nye voluali mueyukila ohali yakahandangala?
NYE KU KASILILI OHALI YALUA?
5 Omanu vakuatavo amue va siata oku enda kasongui kuenda kalongisi vatavo avo oku pula esunga lieci ku kasilili ohali yalua. Olonjanja vialua asongui vaco va tambulula hati, Suku eye wa panga okuti ku kala ohali. Vamue va tambulula hati, Suku wa sokiya ale tunde osimbu ndomo ovina viosi vi lingiwa ndaño muẽle ovina vĩvi. Vakuavo va popia hati, olonjila via Suku ka vi kũlãhaisua. Ale va popia hati, Suku ambata omuenyo womanu lomãla oco a kale lavo kilu. Pole, ndomo wa lilongisa ale, Yehova Suku lalimue eteke a kokele eci cĩvi. Embimbiliya li popia hati: “Ci kale kupãla la Tõlo oku limba kakandu [ale koku linga eci ka ca sungulukile].”—Yovi 34:10.
6 Wa kũlĩha esunga lieci omanu va siatela oku kapa ekandu Suku loku sima okuti eye o kasi oku koka ohali voluali? Olonjanja vialua, va ci lingila omo okuti ovo va sima hati Suku Ukuonenewosi, eye o kasi oku viala oluali lulo. Ovo ka va kũlĩhĩle ocili ci sangiwa Vembimbiliya catiamẽla kondaka eyi. Ove wa lilongisa ocili caco Vocipama catatu celivulu lilo. U o kasi oku viala oluali lulo Satana Eliapu.
7 Embimbiliya li popia hati: ‘Oluali luosi lu kasi povaka eliapu.’ (1 Yoano 5:19) Eci o sokolola ondaka eyi, ku limbuka okuti eci ocili? Oluali lulo lua siata oku molẽhisa ovituwa vimue vi lekisa okuti kuli umue ukuevĩho o kasi “oku kemba oluali luosi.” (Esituluilo 12:9) Satana ukuanya, ohembi, haeye ongangala. Eli olio esunga lieci oluali lu kasi oku vialiwa laye lueyukila onya, uhembi lungangala. Oco ku kasilili ndeti ohali yalua.
8 Esunga liavali lieci ku kasilili ohali, lia lomboluiwa Vocipama catatu celivulu lilo. Esunga liaco lieli okuti tunde eci Adama la Heva va linga ekandu, omanu vosi va linga vakuakandu. Omanu vakuakandu va sole calua oku liyakela oku viala. Kuenje ci nena uyaki kuenda ohali pokati komanu. (Ukundi 4:1; 8:9) Ocina catatu ca siata oku nena ohali pokati komanu, cina ca tukuiwa Vembimbiliya hati, “ciya ño, ci veta ño.” (Ukundi 9:11) Omo okuti Yehova hayeko o kasi oku viala oluali oco a lu teyuile, omanu pamue va tala ohali omo va kala pocitumãlo cimue ka ca sungulukile kowola yimue ka ya sungulukile.
9 Ci tu lembeleka calua oku kũlĩha okuti Suku hayeko wa siata oku nena ohali. Eye hayeko wa siata oku nena uyaki, ungangala, ũvi kuenda ovilemawe via siata oku kokela omanu ohali. Pole, lopo tu sukila oku kũlĩha esunga lieci Yehova a kasi oku ecelela ohali. Omo okuti eye Ukuonenewosi, okuete unene woku tutuiya ũvi waco. Nye hẽ ka ci lingila? Suku ukuacisola. Omo liaco, o kuete esunga lieci a kasi oku ci lingila.—1 Yoano 4:8.
KUA LINGIWA USUANJI
10 Oco tu sange esunga lieci Suku a kasi oku ecelela ohali, tu sukila oku sokolola konyima oku kua fetikila ohali. Eci Satana a yonja Adama la Heva oco va lueyele Yehova, eye wa linga usuanji. Satana ka kapele vatatahãi unene wa Yehova. Momo eye wa kũlĩha okuti unene wa Yehova ka u sokisiwa. Pole, wa kapa vatatahãi omoko ya Yehova yoku viala, poku lundila Suku okuti ohembi, kuenda o kasi oku limbika cimue ciwa komanu. Satana wa kala loku lekisa okuti Yehova ombiali yĩvi. (Efetikilo 3:2-5) Satana wa sosuiya omanu okuti ovo va kala vali ciwa nda ka va vialiwile la Suku. Eci ca kala elaviso komoko ya Yehova yoku viala.
11 Adama la Heva va lekisa esino ku Yehova. Ca kala ndu okuti ovo va popia hati: “Ka tu sukila vali oku vialiwa la Yehova. Etu muẽle tu li nõlela eci ciwa leci cĩvi.” Oco hẽ, Yehova nda wa tetulula ndati ocitangi caco? Eye nda wa lekisa ndati kovilulikilo viaye vi kuete olondunge okuti eci ovisuanji via linga cĩvi? Kuenda nda wa lekisavo ndati okuti oku viala kuaye oko kuwa? Umue pamue o popia okuti Suku nda wa nyõlele ovisuanji vonjanja yaco. Kuenje nda wa sovuile omanu vakuavo. Pole, Yehova ocipango caye ca kala okuti oluali lu yuka locitumbulukila ca Adama la Heva. Kuenda wa yonguilevo okuti va kala lelau kulo kilu lieve. (Efetikilo 1:28) Yehova otembo yosi o tẽlisa ocipango caye. (Isaya 55:10, 11) Oku nyõla ovisuanji vonjanja yaco, nda ka ca ecele etambululo katatahãi a votuiwa atiamẽla komoko ya Yehova yoku viala.
12 Konomuisa ocindekaise cimue. Sokolola okuti ulongisi umue o kasi oku lekisa kolondonge viaye ndomo a tetulula ocitangi cimue catĩla. Pole, ondonge yimue ya nyanga haiyo ya huka, yi popia okuti onjila ulongisi a kasi oku kuama hayoko. Ondonge yaco yeca ocisimĩlo cokuti ulongisi ka tẽla oku tetulula ocitangi caco. Kuenje ondonge ya huka yi tamalãla loku popia okuti ya kũlĩha onjila yiwa yoku tetulula ocitangi caco. Vamue pokati kolondonge, va fetika oku sima okuti kamba liavo o kasi oku popia ocili. Kuenje va fetikavo oku huka. Oco hẽ, ulongisi nda wa tetulula ndati ekatanga liaco? Nda okuti eye wa va tundisilile posamua, olondonge vikuavo nda via sima nye? Nda ka via simĩle hẽ okuti kamba liavo la vana va likongela kokuaye va kuete esunga? Olondonge viosi nda ka via sumbilile vali ulongisi. Nda via sima okuti ulongisi o kuete ohele yokuti ondonge yaco yika lekisa oku lueya kuaye. Nda ca sunguluka vali nda ulongisi wa ecelela okuti cimbuahuku o lekisa kolondonge vikuavo ndomo eye a tetulula ocitangi caco.
13 Yehova wa lingavo cimue ca soka ndeci ulongisi a linga ndeti. Ivaluka okuti vocumbo Cedene ka mua kaile lika ovisuanji. Olohuluwa viovangelo via mõlavo eci ca pitamo. (Yovi 38:7; Daniele 7:10) Onjila Yehova nda a kuama yoku tetulula usuanji wa lingiwa, nda yeya oku kuatisa ovangelo kuenda omanu. Oco hẽ, nye Yehova a linga? Eye wa ecelela okuti Satana o lekisa ndomo eye a viala omanu. Suku wa ecelela okuti omanu va liviala ovo muẽle lekuatiso lia Satana.
14 Ulongisi wo vocindekaise ca lekisiwa konano, wa kũlĩhĩle okuti ndonge una wa huka kumosi la vana va likongela kokuaye ka va kuatele esunga. Pole, wa va ĩha epuluvi lioku lekisa nda onjila yavo yoku tetulula ocitangi caco yika kuatisa olondonge viosi. Olondonge vina okuti vakuacili, eci via mola okuti olondonge vina via huka ka via ci tẽlele, vieya oku limbuka okuti ulongisi eye lika o tẽla oku va songuila ciwa. Noke, ceya oku va lomboloka ciwa esunga lieci ulongisi ka tundisilile ovimbuahuku posamua. Cimuamue haico Yehova a linga. Eye wa kũlĩhĩle okuti ovangelo lomanu vosi vakuesunga, vaka kuatisiwa poku mola okuti Satana lava va likongela kokuaye ka va tẽlele oku nena ekalo liwa. Kuenda vaka limbukavo okuti omanu ka va tẽla oku liviala ovo muẽle. Ovo veya oku limbuka okuti eci Yeremiya a popele ocili muẽle, poku popia hati: “A Yehova, ndi ci okuti okuenda kuomunu ka ku kasi povaka aye muẽle. Omunu enda ka tẽla eye muẽle oku suñamisa okuenda kuaye.”—Yeremiya 10:23.
MOMO LIE OHALI YI KASILILI OTEMBO YALUA?
15 Oco hẽ, nye Yehova a kasi oku ecelelela ohali otembo yakahandangala? Kuenda momo lie Suku ka tatekela okuti ovina vĩvi ka viya kokuetu? Tu konomuisi ovina vivali ulongisi wo vocindekaise ca tukuiwa konano ka lingile. Catete, eye ka tatekele ondonge ya huka oku lekisa esunga liaye. Cavali, ulongisi ka kuatisile ondonge ya huka oku lekisa esunga liaye. Cimuamue haico Yehova a linga. Kulivo ovina vivali eye ka lingile. Catete, eye ka tatekele Satana lava va likongela kokuaye oku lekisa nda alundi avo ocili ale esanda. Ca sukilile oku eca otembo yi tẽla yoku lekisa uvangi waco. Vokuenda kuanyamo, omanu va seteka ovoviali alua, kuenda va kasi oku amamako kovoloño añi añi. Pole, ungangala, uhukũi, kuenda uyaki vi kasi oku livokiya. Ovoviali omanu cilo a limbukiwa okuti ka a tẽla oku nena ombembua lesunga.
16 Cavali, Yehova ka kuatisile Satana oku viala oluali lulo. Nda Suku wa tatekele ungangala, nda ka kaile hẽ oku kuatisa ovisuanji? Nda eye wa ci lingile, nda ka ecele hẽ ocisimĩlo cokuti omanu ndaño va liviala ovo muẽle ka ku iyilila ovitangi? Nda Yehova wa ci lingile, eye nda wa kala ndohembi. Pole, “Suku ka tẽla oku kemba.”—Va Heveru 6:18.
17 Oco hẽ, ũvi weyilila kusuanji va lingila Suku uka amamako toke otembo yipi? Ndomo tua ci kũlĩha, Yehova ukuonenewosi. Eye o kuete unene woku malãko ohali yosi yomanu. Kuenda oka ci linga muẽle. Ndomo tua ci lilongisa ale, enyõleho tu lete ndeti voluali lulo, lika piñanyiwa lofeka yimue yeposo. Ekolelo kocilumba cocisembi ca Yesu lika tu yovola kakandu osi. Kuenje omanu ka va ka fa vali. Puãi ava va fa, vaka pinduiwa. Noke Suku oka ecelela okuti Yesu “o nyõla ovilinga vieliapu.” (1 Yoano 3:8) Yehova oka tẽlisa olohuminyo viaco viosi votembo yaye ya sokiyiwa. Tu eca olopandu kokuaye omo handi ka kunduile oluali lulo. Momo epandi liaye, lia tu ĩha epuluvi lioku lilongisa ocili kuenda lioku u vumba. (2 Petulu 3:9, 10) Kotembo yilo, Suku o kasi oku lavulula afendeli vaye vocili oco a va ĩhe ekuatiso lioku pandikisa kovitangi vi va veta voluali lulo luevĩho.—Yoano 4:23; 1 Va Korindo 10:13.
18 Umue pamue o lipula okuti, Anga hẽ nda kua kala ohali yosi eyi nda Suku wa lulikile Adama la Heva lonjila yimue okuti ka va lingi ekandu? Oco tu tambulule epulilo eli, tu sukila oku ivaluka ombanjaile Yehova a eca kokuetu.
OMBANJAILE SUKU A TU ĨHA
19 Ndomo tua ci mola ale Vocipama catãlo, omanu va lulikiwa lelianjo lioku linõlela eci va yongola. O tẽla oku limbuka esilivilo liombanjaile yaco kokuetu? Suku wa lulika ovinyama vialua. Pole ovio, vi songuiwa lika lolondunge via lulikiwa lavio. (Olosapo 30:24) Omanu va siata oku panga oviñumañuma vimue okuti vienda. Pole, oviñumañuma viaco, vi linga ño eci via sokiyiwila oku linga. Nda Suku wa tu pangele ndoviñumañuma viaco, ove nda wa ci sanjukila? Sio, nda kua sanjukile. Etu tua sanjuka omo tu kuete elianjo lioku nõla onjila tu kuama vomuenyo wetu, loku nõla akamba vetu kuenda ovina vikuavo. Etu tu sole oku lianja omo okuti Suku wa tu iha elianjo liaco.
20 Yehova ka yongola okuti tu linga upange waye locikukũi. (2 Va Korindo 9:7) Sokolola ño handi, nye ci sanjuisa vali onjali? Omõla una o linga hati “a mãi ale a tate hu sole,” pole olondaka viaco onjali oyo yo vi longisa? Ale olondaka vina vi tunda kutima womõla? Omo liaco, epulilo li votuiwa lieli: Oka ambata ndati omuenyo wove lelianjo Yehova a ku ĩha? Satana la Adama kuenda Heva, ka vopile esilivilo liwa kelianjo Suku a va ĩhile. Ovo va likala oku pokola ku Yehova Suku. Nye ove oka linga?
21 Ove o kuete epuluvi lioku ambata ciwa omuenyo wove lelianjo Yehova a ku ĩha. Ove ci tava okuti o likongela kolohuluwa viomanu va tiamẽla ku Yehova. Ovo va kasi oku sanjuisa utima wa Suku. Momo va kasi oku lekisa uvangi wokuti Satana ohembi haeye ombiali yivĩ. (Olosapo 27:11) Ove ci tava okuti o ci lingavo poku ambata omuenyo umue wa sunguluka. Eci cika lomboluiwa vocipama cikuãimo.
CECI EMBIMBILIYA LI LONGISA
- Suku hayeko o kasi oku koka ohali voluali. —Yovi 34:10.
- Satana poku popia hati, Suku ohembi kuenda o kasi oku limbika cimue ciwa komanu, wa kapa vatatãhai omoko ya Yehova yoku viala. —Efetikilo 3:2-5.
- Yehova oka tuma Omõlaye, Soma Mesiya, oco a mãleko ohali yosi yomanu. —1 Yoano 3:8.
Apulilo Elilongiso
1, 2. Ohali yipi omanu va siata oku pita layo? Omo liohali yaco omanu va siata oku lipula ndati?
3, 4. (a) Nye ci lekisa okuti ca sunguluka oku pula esunga lieci Suku a kasi oku ecelela ohali? (b) Yehova o tenda ndati ungangala kuenda ohali?
5. Atambululo api a siata oku eciwa atiamẽla kohali yomanu? Pole nye Embimbiliya li longisa?
6. Momo lie omanu valua va siatela oku kapa ekandu ku Suku loku sima okuti eye o kasi oku koka ohali voluali?
7, 8. (a) Omanu voluali va siata oku lekisa ndati ovituwa viombiali yaluo? (b) Ekalo liomanu ka va lipuile lovina ‘viya ño, vi veta ño’ via siata oku vokiya ndati ohali yomanu?
9. Momo lie tua kolelela okuti Yehova o kuete esunga lieci a kasi oku ecelela ohali?
10. Nye Satana a kapa vatatahãi? Kuenda wa ci linga ndati?
11. Momo lie Yehova ka nyõlelele ovisuanji vocumbo Cedene?
12, 13. Lombolola esunga lieci Yehova a kasi oku ecelela Satana oku viala oluali lulo kuenda omanu oku liviala ovo muẽle.
14. Ekuatiso lipi li tunda konjila Yehova a nõlapo yoku ecelela okuti omanu va liviala ovo muẽle?
15, 16. (a) Momo lie Yehova a kasi oku ecelela ohali otembo yakahandangala? (b) Nye Suku ka tatekela ungangala?
17, 18. Nye Yehova aka linga lũvi weyilila koku viala kuomanu lekuatiso lia Satana?
19. Ombanjaile yipi Yehova a tu ĩha? Kuenda momo lie yi kuetele esilivilo kokuetu?
20, 21. Ove o sukila oku ambata ndati omuenyo wove lelianjo Suku a ku ĩha? Kuenda momo lie o sukilila oku ci linga?


text:
Oshileshwa 9
Oshike tashi dulu okukwafela oukwaneumbo weni u kale wa hafa?
1. Omolwashike okuhombola kwa fimanenena opo oukwaneumbo u kale wa hafa?
MOmbibeli omu na ‘onghundana iwa oyo ya dja kuKalunga omunelao.’ (1 Timoteus 1:11, NW) Kalunga omunelao okwa hala omaukwaneumbo a kale a hafa. Jehova oye Omutoti wohombo. Onghee hano, osha fimanenena okuhombola paveta opo oukwaneumbo weni u kale wa hafa molwaashi ounona otava ka tekulilwa momudingonoko wa amenwa.
Kalunga oha tale ko ngahelipi ohombo? Okwa hala eehombo di kalelele. Ovakriste ove na okukala va fimaneka eemhango domapangelo omoilongo yavo di na sha nokuhombola paveta. (Lukas 2:1, 4, 5) Jehova okwa hala yo ovashamane novakulukadi va kale ovadiinini kookaume kavo kopahombo. (Ovaheberi 13:4) Oku tonde eteyohombo. (Malakia 2:16) Ndele okwa pitika ashike Ovakriste va teye ohombo nokuhombolulula ngeenge kaume umwe kopahombo a ya momilele kondje yohombo. — Lesha Mateus 19:3-6, 9.
2. Omushamane nomukulukadi ove na okukalafana ngahelipi?
Jehova okwa shita omulumenhu nomukainhu opo va kale hava yambididafana mohombo yavo. (Genesis 2:18) E li omutwe woukwaneumbo, omushamane oku na oshinakuwanifwa shokufila oshisho oukwaneumbo waye palutu nosho yo oku u honga kombinga yaKalunga. Oku na okukala e na omhepo yeliyambo eshi ta ulikile omukulukadi waye ohole. Ovashamane novakulukadi ove na okukala ve holafane nohava fimanekafana. Ndele molwaashi ovashamane novakulukadi aveshe inava wanenena, osha fimanenena okulihonga okudiminafana po opo va kale va hafa meehombo davo. — Lesha Ovaefeso 4:31, 32; 5:22-25, 33; 1 Petrus 3:7.
3. Ngeenge kamu na ehafo mohombo yeni, mbela ou na okufiya po kaume koye kopahombo?
Ngeenge omwa shakeneke omaupyakadi mohombo yeni, keshe umwe na ungaunge namukwao pahole. (1 Ovakorinto 13:4, 5) Eendjovo daKalunga itadi ti kutya ovalihomboli ove na ashike okutopoka opo ngeno va kandule po omaupyakadi omohombo. — Lesha 1 Ovakorinto 7:10-13.
4. Ounona, mbela omu shii kutya Kalunga okwa hala mu ninge shike?
Jehova okwa hala mu kale mwa hafa. Ohe mu pe omayele a denga mbada e na sha nanghee tamu dulu okuhafela ounyasha weni. Okwa hala mu mone ouwa mounongo nomoimoniwa yovadali veni. (Ovakolossi 3:20) Jehova okwa hala yo mu mone ehafo olo hali di mokulonga ehalo laye nosho yo lOmona waye. — Lesha Omuudifi 11:9–12:1; Mateus 19:13-15; 21:15, 16.
5. Ovadali, ongahelipi tamu dulu okukwafela ovana veni va kale va hafa?
Omu na okulonga noudiinini opo ovana veni va kale ve na oikulya, onhele yokukala nosho yo oidjalomwa. (1 Timoteus 5:8) Ndele opo ovana veni va kale va hafa, omwa pumbwa yo oku va honga va kale ve hole Kalunga nove lihonge kuye. (Ovaefeso 6:4) Oshihopaenenwa sheni shi na sha nokuulika kutya omu hole Kalunga otashi dulu okukuma neenghono omitima dovana veni. Ngeenge ehongo leni ola kanghamena kEendjovo daKalunga, otali dulu okuvyula nokunwefa mo nawa omadiladilo ovana veni. — Lesha Deuteronomion 6:4-7; Omayeletumbulo 22:6.
Ounona ohava mono ouwa ngeenge ohava tuwa omukumo nohava pandulwa. Ova pumbwa yo okupukululwa nokupewa outekuduliko. Edeulo la tya ngaho otali ke va amena opo vehe lihumbate monghedi oyo tai dulu okunyona po ehafo lavo. (Omayeletumbulo 22:15) Ashike outekuduliko kau na okuyandjwa nonyanya. — Lesha Ovakolossi 3:21.
Eendombwedi daJehova ohadi nyanyangida omambo e lili noku lili nelalakano lokukwafela ovadali nounona. Omambo oo okwa kanghamena kOmbibeli. — Lesha Epsalme 19:8, 12.


text:
Mbela Eendombwedi daJehova oda lundulula omahongo Ombibeli opo a twe kumwe neitavelo lado?
Hasho nandenande. Ndele mepingafano naasho, ngeenge otwa didilike kutya oshinima shonhumba osho twa itavela kashi li metwokumwe filufilu naasho Ombibeli tai ti, ohatu lundulula osho twa itavela.
Fimbo inatu hovela okunyanyangida o-New World Translation of the Holy Scriptures mo 1950, otwa konakona tete Ombibeli. Otwa li twa longifa etoloko keshe olo li li po, nokukanghamekela eitavelo letu kwaasho twa konakona. Natu ka taleni komahongo manini omwaao a kala a itavelwa kEendombwedi daJehova, ndele to konakona ove mwene ngeenge otaa tu ngoo kumwe naasho Ombibeli tai hongo lela.
Osho twa itavela: Kalunga ke fi Omukwatatu. Oshifo shoZion’s Watch Tower shaJuli 1882, osha ti: “Ovaleshi voshifo shetu ove shii kutya, fimbo twa itavela muJehova naJesus nosho yo momhepo iyapuki, otu na okuhenuka filufilu omahongo ehe li pamishangwa oo kutya ovo ove li Ookalunga vatatu muumwe, ile ngaashi vamwe hava ti, Kalunga umwe movanhu vatatu.”
Osho Ombibeli tai hongo: “Omwene Kalunga ketu, Oye Omwene aeke.” (Deuteronomion 6:4) “Fye otu na Kalunga umwe, oTate, omuou mwa dja aishe, nefikilo letu omuye, nOmwene umwe, Jesus Kristus, omolwaou aishe i li po, nafye yo omolwaye.” (1 Ovakorinto 8:6) Jesus okwa ti: “Tate oku dule nge.”—Johannes 14:28.
. Osho twa itavela: Kaku na omundilo woheli hamu hepekwa ovanhu. Oshifo shoZion’s Watch Tower shaJuni 1882, osha li sha tofa mOvaroma 6:23 mOmbibeli yo-King James Version, oyo ya ti: “Ondjabi youlunde oyo efyo,” nosha popya yo sha ti: “Etumbulo olo inali yela tuu noli li paunafangwa! Ashike otashi kumwifa eshi ovanhu vahapu ovo va tala ko Ombibeli i li Eendjovo daKalunga eshi tava twikile okukala va itavela osho tashi kondjifafana nomushangwa oo mokukoleka kutya Ombibeli otai hongo kutya, ondjabi youlunde oyo okuhepekwa fiyo alushe.”
Osho Ombibeli tai hongo: “Omwenyo tau nyono u nokufya.” (Hesekiel 18:4, 20) Ovatondi vaKalunga itava ka hepekwa fiyo alushe, ndele otava ka “hanaunwa po fiyo alushe.”—2 Ovatessaloniki 1:9, King James Version.
Osho twa itavela: Ouhamba waKalunga epangelo lolela, ndele kau fi onghalo yomomutima. Oshifo shoZion’s Watch Tower shaDesemba 1881, osha popya shi na sha nOuhamba waKalunga sha ti: “Nopehe na omalimbililo, okudikwa po kwouhamba oo, okwa kwatela mo okufinda omauhamba aeshe okombada yedu.”
Osho Ombibeli tai hongo: “Pomafiku eehamba dinya Kalunga ou komeulu ota ka dika ouhamba itau ka teka po fiyo alushe, nepangelo lawo itali ka yandjwa koshiwana shimwe. Ndele owo otau ka nyanyaula notau ka teyaula omauhamba aeshe noku a xulifa po, ndelenee owo vene tau ka kala fiyo alushe.”—Daniel 2:44.
Mbela omahongo Eendombwedi daJehova otaa yambididwa ashike ko-New World Translation?
Hasho, molwaashi onghee ngoo hatu twikile okulongifa omatoloko e lili noku lili eembibeli moilonga yetu yokuyandja oundombwedi. Ashike nonande ohatu longifa o-New WorldTranslation mokukonakona Ombibeli navamwe nohatu i yandje oshali, ohatu hafele yo okukonakona naavo va hala okulongifa omatoloko eembibeli oo ve na.


text:
OMUTALA WOMULAVI KUPUPU 2014
Okuti Vokuankhia Vetupu Vali Ekevelelo?
Ovanthu ovanyingi kavahande okutomphola konthele yononkhia. Ovanyingi vahanda ñgeno kavankhi. Okuti ononkhia nthiki imwe mambukapuako?
Ononkhia Mbueta Oluihamo
Atuho matuuhulukilwa nononkhia. Ovanthu ovanyingi vaovola omakumbululo omapulo amwe mokonda yoluihamo lutuka kononkhia.
Ononkhono Ovanthu Valinga Pala Okumanako Ononkhia
Tunde kohale ovanthu vaovola ononkhalelo mbokumanako ononkhia. Okuti vetyivila?
Vokuankhia Vena Ekevelelo!
Omokonda yatyi Jesus aelekela ononkhia nolumphoki? Oityi tupondola okulilongesila komatutilo apopiwa Mombimbiliya?
Omokonda Yatyi Huku Ayekelako Ononkhumbi?
Omukanda wotete Wombimbiliya upopia omokonda yatyi Huku ayekelako ovipuka ovivi namphila ena epondolo liokuvimanako.
Okuti Ankho Utyiale?
Pomuvo wa Jesus, oñgeni ovanthu ankho valinga oviawa mondyuo ya Huku? Okuti etyi Luka ahoneka Mombimbiliya otyili umwe?
“Jeova Kandimbuilwe”
Omukai ou omu Katolika wombili, wavasa Mombimbiliya omakumbululo omapulo ae konthele yomokonda yatyi tunkhila, netyi tyimoneka konyima yononkhia. Noñgonoka oñgeni otyili tyapilulula omuenyo wae.
Vokuankhia Vena Ekevelelo Liokukatutiliswa
Ono apostolu mba Jesus ankho vena onthumbi yokuti vokuankhia mavakatutiliswa. Omokonda yatyi?
Omapulo Ombimbiliya Akumbululwa
Oityi ove wii konthele ya Huku? Oñgeni tupondola okumunoñgonoka vali nawa?


text:
APENDISE
Ohande Nospilitu—Oityi?
TYINA wiiva onondaka ‘ohande’ no ‘ospilitu’, oityi usoka? Ovanthu ovanyingi vetavela okuti ohande’ nospilitu otyipuka tyimue tyikahi mokati ketu tyahankhi. Ovanthu ovo vasoka okuti tyina omunthu ankhia otyipuka otyo tyitunda molutu iya atyikakala nomuenyo konthele onkhuavo. Mokonda elongeso olio liayandyana, ovanthu ovanyingi vahuva putyina vanoñgonoka okuti otyo hatyoko Ombimbiliya ilongesa. Muaina, oityi Ondaka ya Huku ilongesa konthele yohande nospilitu?
OITYI OMBIMBILIYA ILONGESA KONTHELE ‘YOHANDE’
Tete, tala ohande. Hinangela okuti Ombimbiliya tete yahonekwa melaka lio Hebreu no Gregu. Pukuhoneka konthele yohande, ovahoneki vo Mbimbiliya vaundapesa ondaka yo Hebreu ne′phesh no yo Gregu psy·khe′. Onondaka ombo onombali mo Mbimbiliya mbuvasiwamo ovikando 800. Iya Ombimbiliya Tradução do novo Mundo ipitiya onondaka ombo okuti (alma) ohande. Inkha utala nawa Mombimbiliya onondaka “ohande” ine “onohande”, monoñgonoka okuti mbupopia konthele (1) yovanthu, (2) yovinyama, (3) yomuenyo womunthu ine omuenyo wotyinyama. Tutalei onotestu mbumue Mombimbiliya, mbulekesa oñgeni ononthele ombo ononthatu mbahangununwa.
Ovanthu. “Kononthiki mba Noe…ovanthu vehehi, ankho onohande vala etyinana, vahupile kombila onene”. (1 Pedro 3:20) Apa ondaka ‘onohande’ ilekesa ovanthu, ovo Noe, nomukai wae, novana vae vetatu, novakai vavo. Omukanda wa Êxodo 16:16 upopia onondonga Jeova aavelele ova Isilayeli konthele yokukoya omaná. Jeova wevepopilile okuti: “koyei vala omaná ituuka monohande kese umue ena mekaka liae”. Otyo, tyilekesa okuti kese omunthu ankho una yokukoya vala omaná ituuka pala ovanthu aveho mombunga. Onongeleka ononkhuavo mbo Mbimbiliya mbulekesa okuti ‘ohande’ omunthu ine ovanthu, mbuvasiwa mu Gênesis 46:18; Josué 11:11; Atos 27:37; no mu Romanos 13:1.
Ovinyama. Ehipululo lio Mbimbiliya konthele yokutungwa kuovipuka aviho, liati: “Huku watualako okupopia okuti: ‘Momeva mukale embamba lionohande mbokuna omuenyo, iya pokati keulu no ohi panthanane oviila’. Iya Huku atualako okupopia, ati: ‘Kombanda yo ohi kuye omihoko aviho vionohande mbokuna omuenyo, ovinyama viomeumbo, novinyama vilikoka pohi, novinyama viomohika, momihoko viavio aviho’. Iya atyilingwa umue ngotyo”. (Gênesis 1:20, 24) Motestu oyo, onohi, noviila, novinyama viomeumbo, no viomohika, aviho vitiwa ‘onohande’. Tupu, mu Gênesis 9:10; Levíticos 11:46; no mu Números 31:28, ovinyama viihanwa okuti onohande.
Omuenyo omunthu ena. Pamwe ondaka ‘ohande’ ilekesa omuenyo omunthu ena. Jeova wapopilile Moisesi okuti: “Ovanthu aveho ankho vayeva ohande yove vankhia”. (Êxodo 4:19) Oityi onondyale mba Moisesi ankho vaovola? Ankho vahanda okumupola omuenyo ine okumuipaa. Tupu, puetyi Rakele ankho ekahi nokukutula omona wae Benjamim, ‘ohande yae ankho ikahi nokupuamo, (mokonda ankho ukahi nokunkhia). (Gênesis 35:16-19) Iya konyima ankhi. Tupu, tala onondaka mba Jesus, etyi ati: ‘Ame ndyimunthita omuwa. Omunthita omuwa wava ohande yae pala okuyovola onongi mbae’. (João 10:11) Jesus waava ohande yae, ine omuenyo wae, opo ayovole ovanthu aveho. Mo notestu ombo mbo Mbimbiliya, ondaka ohande ilekesa omuenyo omunthu ena. Onongeleka ononkhuavo mbulekesa okuti ‘ohande’ omuenyo omunthu ena, mombuvasi mu 1 Reis 17:17-23; Mateus 10:39; João 15:13; no mu Atos 20:10.
Putyina utualako okulilongesa vali nawa Ondaka ya Huku, motale okuti Mombimbiliya mutupu onthele naike ipopia okuti ‘ohande’ kainkhi. Anthi, motale okuti ohande inkhia. (Ezequiel 18:4, 20) Moluotyo, Ombimbiliya ipopia omunthu wankhia okuti ‘ohande yokuankhia’.—Levíticos 21:11.
‘OSPILITU’ OITYI?
Pahe tutalei oityi Ombimbiliya ipopia konthele ‘yospilitu’. Vamue vasoka okuti ‘ospilitu’ otyipuka tyike ‘nohande’. Mahi, hatyoko. Ombimbiliya ipopia nawa okuti ‘ospilitu’ ‘nohande’ ovipuka vivali vielikalela. Vielikalela monkhalelo patyi?
Ovahoneki vo Mbimbiliya vaundapesa ondaka yo Hebreu ru′ahh ine ondaka yo Gregu pneu′ma puetyi vahoneka ondaka ‘ospilitu’. Ombimbiliya ilekesa oityi onondaka ombo mbuhangununa. Tala etyi o Salmo 104:29 ipopia. Yati: ‘Inkha ove [Jeova] uvepola ospilitu [ru′ahh], vankhia, iya avakondoka keheke’. Tiago 2:26, yati: ‘Olutu luhena ospilitu [pneu′ma] luankhia’. Mono versikulu ombu, ‘ospilitu’ otyipuka tyiavela omuenyo olutu. Olutu luhena ospilitu luankhia. Moluotyo, ondaka ru′ahh mo Mbimbiliya ihangununa ononkhono mbomuenyo. Tala etyi Huku apopia konthele Yombila onene kononthiki mba Noe, wati: ‘Ndyikahi nokueta ombila onene kombanda yo ohi, pala okuhanyaunako atyiho tyokuna ononkhono [ru′ahh] mbomuenyo mombuelo yeulu’. (Gênesis 6:17; 7:15, 22) Ngotyo, ospilitu ononkhono mbukalesa nomuenyo ovipuka aviho viokuna omuenyo.
Ohande nospilitu hatyipuka tyike. Olutu luesukisa ospilitu, ngetyi olaliu yesukisa olutyeno ine onopiya opo yundape. Nkhele sokolola ko laliu. Putyina upaka mo laliu onopiya ine okuipaka kolusu iya oiikula, maihimbika okupopia. Ongatyina ononkhono mbonopiya ine mbolusu, mbeyavela omuenyo. Olaliu ihena onopiya ine yahapakelwe kolusu kaihiki. Tupu, ospilitu ononkhono mbuavela olutu luetu omuenyo. Ngononkhono mbonopiya, tupu ononkhono mbomuenyo kambusoko. Ononkhono ombo hamunthu. Moluotyo, tyina olutu luetu luhena ospilitu, ononkhono mbomuenyo, ‘lunkhia, iya alukondoka keheke’, ngetyi tyapopia omuhoneki umue wo no salmu.
Okupopia konthele yononkhia mbovanthu, Eclesiastes 12:7 yati: ‘Olutu luae lukondoka keheke luatundile, iya ospilitu aikondoka ku Huku weiyavele’. Putyina ospilitu, ine ononkhono mbomuenyo mbutunda molutu, olutu lunkhia iya alukondoka pohi luatundile. Tupu, ononkhono mbomuenyo mbukondoka ku Huku mbatundile. (Jó 34:14, 15; Salmo 36:9) Otyo, katyilekesa okuti ononkhono mbomuenyo mbulinga oungendi okuenda keulu. Mahi, tyilekesa okuti omunthu oo wokuankhia, opo akamone vali omuenyo, tyitei ku Jeova Huku. Moluotyo, Huku oe vala una epondolo liokuavela vali omunthu oo ononkhono mbomuenyo, opo akale vali nomuenyo.
Tyitulisa unene omutima okunoñgonoka okuti Huku makapindulapo aveho vekahi nokupululukwapo momalangalo, mahi vekahi mehinangelo liae! (João 5:28, 29) Monthiki yetutilo, Jeova makalinga olutu olupe pala ovanthu velele mononkhia. Iya apake molutu olo, ononkhono mbomuenyo opo ovanthu ovo vakondoke okukala vali nomuenyo. Onthiki oyo maikakala yehambu enene ngatyi!
Inkha uhanda okunoñgonoka vali oityi Ombimbiliya ilongesa konthele ‘yohande’ ‘nospilitu’, tala mo mbrochula o Que Acontece Conosco Quando Morremos? pomafo 32-6, no momukanda Raciocínios à Base das Escrituras, pomafo 142-6, vialingwa no Nombangi mba Jeova.


text:
ETUKULWA 1
Oshili kombinga yaKalunga oilipi?
Mbela Kalunga oku na ko ngoo nasha naave shili?
Kalunga okwa tya ngahelipi? Mbela oku na edina?
Mbela otashi shiiva ngoo okweehena popepi naKalunga?
1, 2. Omolwashike shiwa luhapu okupula omapulo?
OWA didilika ngoo onghedi oyo ounona hava pula omapulo? Vahapu ohava hovele diva okupula omapulo eshi va shiiva okupopya. Nomesho a pwa mo notaa ulike ohokwe, ohave ku tale nokupula oinima ngaashi: Omolwashike evalelwa limbulau? Eenyofi oda dja peni? Olyelye a honga oudila okwiimba? Otashi dulika u kendabale neenghono oku va nyamukula, ndele haalushe shipu. Nokuli nenyamukulo loye la denga mbada otashi dulika li etife po epulo limwe vali, kutya: Omolwashike?
2 Ounona havo aveke hava pula omapulo. Eshi hatu kulu, ohatu twikile okupula omapulo. Ohatu ningi ngaho molwaashi otwa hala okushiiva kutya otwa yuka peni, nokulihonga kombinga yoiponga oyo twa pumbwa okuhenuka ile okumbilipaleka ehalo letu lokushiiva shihapu. Ndele ovanhu vahapu ohava efa okupula omapulo, unene tuu oo a fimanenena. Vamwe ohava efa nokuli okukonga omanyamukulo.
3. Omolwashike vamwe hava efa okukendabala okukonga omanyamukulo komapulo oo a fimanenena?
3 Diladila shi na sha nepulo olo li li kombada yembo eli, omapulo oo a pulwa meenhetekelindjovo ile oo e li pehovelo letukulwa eli. Oo, oo amwe omomapulo a fimanenena oo to dulu okupula. Ndele ovanhu vahapu ova efa okukendabala okukonga omanyamukulo. Omolwashike mbela? Mbela Ombibeli oi na omanyamukulo? Vamwe ohava kala ve udite kutya omanyamukulo ayo omadjuu unene okuuda ko. Vamwe ohava kala tave lipula kutya okupula omapulo otaku dulu oku va fifa ohoni. Vamwe ohave uya pexulifodiladilo kutya omapulo oo otaa dulu ashike okunyamukulwa kovawiliki novahongi vomalongelokalunga. Ongahelipi shi na sha naave?
4, 5. Omapulo amwe a fimanenena elipi hatu dulu okupula monghalamwenyo, nomolwashike tu na okukonga omanyamukulo?
4 Otashi dulika u na lela ohokwe okumona omanyamukulo e na sha nomapulo a fimana onghalamwenyo. Nope he na omalimbililo, omafimbo amwe oho lipula kutya: ‘Elalakano longhalamwenyo oshike? Mbela onghalamwenyo ei oyo aike i li ko? Kalunga oku li naanaa ngahelipi?’ Oshiwa okupula omapulo a tya ngaho, nosha fimana okutwikila okupula fiyo osheshi wa mona omanyamukulo taa mbilipaleke noku shii okulineekelwa. Omuhongi a shiivika nawa Jesus Kristus okwa ti: “Indileni, ndee tamu pewa; [kaleni nokukonga, NW] ndee tamu mono; kongholeni, ndee tamu yeululwa.” — Mateus 7:7.
5 Ngeenge owa ‘kala nokukonga’ omanyamukulo omapulo a fimana, oto ka mona kutya okukonga kwa tya ngaho otaku dulu okukala ku na ondjabi shili. (Omayeletumbulo 2:1-5) Kashi na nee mbudi kutya ovanhu ove ku lombwela shike, ope na omanyamukulo, noto dulu oku a mona mOmbibeli. Omanyamukulo kamadjuu unene okuudiwa ko. Osho shiwa natango oshosho kutya, otaa eta eteelelo nehafo. Notaa dulu oku ku kwafela u kale u na onghalamwenyo iwa paife. Tete, natu konakoneni epulo olo la limbililika ovanhu vahapu.
MBELA KALUNGA OKU LI OMUHENAKONASHA NOKU HE NA ONGHENDA?
6. Omolwashike ovanhu vahapu hava diladila kutya Kalunga ke na ko nasha nokumona oixuna kwovanhu?
6 Ovanhu vahapu ohava diladila kutya osho e li ngaho. Ohave lipula tava ti: ‘Ngeno Kalunga okwa li e na ko nasha, ngeno ounyuni osho u li ngaha?’ Mounyuni omu tu li ou yadi oita, outondwe nosho yo oluhodi. Ohatu ehama pauhandimwe, ohatu mono oixuna nohatu filwa ovaholike vetu. Kungaha, vahapu otava ti kutya: ‘Ngeno Kalunga okwa li e na ko nasha nafye nosho yo nomaupyakadi etu, ngeno ina kelela oinima oyo i ha ningwe?’
7. (a) Ongahelipi ovahongi vomalongelokalunga va ningifa ovanhu vahapu va diladile kutya Kalunga ke na onghenda? (b) Ombibeli otai hongo lela shike shi na sha nomayeleko oo tashi dulika e tu hange?
7 Osho shii unene oshosho kutya ovahongi vomalongelokalunga omafimbo amwe ohava ningifa ovanhu va diladile kutya Kalunga ke na onghenda. Ngahelipi mbela? Ngeenge pa holoka oiponga, ohava ti kutya ehalo laKalunga. Doshili, ovahongi va tya ngaho otava pe Kalunga ombedi omolwoinima ii oyo tai ningwa. Mbela osho oshoshili shi na sha naKalunga? Ombibeli otai hongo lela shike? Jakob 1:13, ota nyamukula ta ti: “Omunhu ngenge ta shindwa ina tya: ‘Ohandi shindwa kuKalunga,’ osheshi Kalunga iha dulu a shindwe kowii, naye mwene iha shindi nande omunhu.” Hano Kalunga haye nande odjo yowii oo u wete mounyuni. (Job 34:10-12) Oha efa shili oinima ii i ningwe. Ndele ope na eyooloko la kula pokati kokweefa oshinima shi ningwe noku shi etifa.
8, 9. (a) Ongahelipi to dulu okuyelifa eyooloko pokati kokweefa oukolokoshi u kale po noku u etifa? (b) Omolwashike tashi ka kala inashi yuka okupa oushima etokolo laKalunga lokweefa ovanhu va landule onghedi ii yokukalamwenyo?
8 Pashihopaenenwa, diladila shi na sha naxe omunaendunge nomunahole oo a li e na omonamati a kula e li natango navo meumbo. Eshi omonamati a ninga omunashibofa ndele ta tokola okufiya po eumbo, xe ine mu kelela. Omonamati okwa landula ondjila ii yokukalamwenyo ndele ta i moupyakadi. Mbela xe oye omweetifi womaupyakadi omonamati? Hasho. (Lukas 15:11-13) Sha faafana, Kalunga ina kelela ovanhu eshi va hoolola okulandula ondjila ii, ndele haye omweetifi womaupyakadi oo a ka holoka po. Onghee hano, itashi ka kala nande shi li pauyuki okupa Kalunga ombedi omolwomaupyakadi aeshe ovanhu.
9 Kalunga oku na omatomheno mawa eshi a efa ovanhu va landule ondjila ii. E li Omushiti wetu omunaendunge nomunaenghono, ina pumbwa ngeno oku tu yelifila omatomheno aye. Ndele omolwohole yaye, Kalunga ohe shi ningi. Oto ke lihonga shihapu shi na sha nomatomheno oo mEtukulwa eti-11. Ndele kala wa shilipalekwa kutya Kalunga haye omweetifi womaupyakadi oo hatu shakeneke. Mepingafano naasho, ota yandje eteelelo li na sha nekandulepo filufilu lomaupyakadi. — Jesaja 33:2.
10. Omolwashike hatu dulu okulineekela kutya Kalunga ota ka xulifa po oilanduliko aishe oyo ya etifwa koukolokoshi?
10 Natango, Kalunga omuyapuki. (Jesaja 6:3) Osho osha hala okutya okwa koshoka filufilu. Ke na nande owii washa. Onghee hano, ohatu dulu oku mu lineekela filufilu. Itatu dulu okulineekela ovanhu filufilu ngaashi ngaho, ovo omafimbo amwe hava nyono. Nokuli novanhu ovo ve li ovanashili lela ovo ve na eenghonopangelo, luhapu ihava kala ve na eenghono okukandula po ominyonena odo hadi longwa kovakolokoshi. Ndele Kalunga omunaenghono adishe. Ota dulu nota ka kufa po oilanduliko aishe oyo oukolokoshi wa etela ovanhu. Eshi Kalunga ta ka katuka onghatu, ote ke shi ninga monghedi oyo tai ka xulifa po owii fiyo alushe. — Epsalme 37:9-11.
KALUNGA OKU UDITE NGAHELIPI SHI NA SHA NOKUHENOUYUKI OKO HATU NINGILWA?
11. (a) Kalunga oku udite ngahelipi shi na sha nokuhenouyuki? (b) Kalunga oku udite ngahelipi shi na sha nokumona oixuna kwoye?
11 Mbela Kalunga oku udite ngahelipi shi na sha naasho tashi ningwa mounyuni nosho yo monghalamwenyo yoye kunena? Ombibeli otai hongo kutya Kalunga “oku hole ouyuki.” (Epsalme 37:28) Oku na ko nasha unene nomifikamhango odo tadi ufa osho shi li mondjila naasho sha puka. Oku tonde okuhenouyuki kwoludi keshe. Ombibeli otai ti kutya Kalunga okwa li a “yahama momutima waye” eshi kwa li ounyuni wa yada oukolokoshi mefimbo lonale. (Genesis 6:5, 6) Kalunga ina lunduluka. (Malakia 3:6) Natango oku tonde okutala okumona oixuna oko ku li mounyuni aushe. Oku tonde yo okumona ovanhu tava mono oixuna. Ombibeli otai ti: “Oye te mu file oshisho.” — 1 Petrus 5:7.
12, 13. (a) Omolwashike tu na omaukwatya mawa ngaashi ohole, nongahelipi ohole hai kumu etaleko letu li na sha nounyuni? (b) Omolwashike to dulu okukala noushili kutya Kalunga ota ka ninga po sha shili shi na sha nomaupyakadi ounyuni?
12 Ongahelipi hatu dulu okukala noushili kutya Kalunga oku tonde okutala okumona oixuna? Oumbangi mukwao oyoo kutya, Ombibeli otai hongo kutya omunhu okwa shitwa oshifeka shaKalunga. (Genesis 1:26) Onghee hano, oushili oo kutya otu na omaukwatya mawa otau ulike kutya Kalunga oku na omaukwatya mawa. Pashihopaenenwa, mbela ohashi ku nyemateke okumona ovanhu ve he na ondjo tava mono oixuna? Ngeenge ou wete okuhenouyuki oko, kala wa shilipalekwa kutya Kalunga oku va uditile onghenda neenghono.
13 Shimwe shomoinima ya denga mbada shi na sha novanhu osho okudula kwetu okukala nohole. Osho otashi ulike yo kutya Kalunga oku na ohole. Ombibeli otai hongo kutya “Kalunga Oye ohole.” (1 Johannes 4:8) Otu na ohole molwaashi Kalunga oku tu hole. Mbela ohole ohai ku linyengifa u kale wa hala ngeno okuxulifa po okumona oixuna nokuhenouyuki oko u wete mounyuni? Ngeno okwa li u na eenghono oku shi ninga, mbela ngeno oto shi ningi? Heeno, ngeno osho to ka ninga! Oto dulu okukala noushili kutya Kalunga ota ka xulifa po okumona oixuna nosho yo okuhenouyuki. Omaudaneko oo a tumbulwa meenhetekelindjovo dembo eli kae fi ondjodi ile eteelelo longaho. Omaudaneko aKalunga otaa ka wanifwa shili. Ndele opo u kale neitavelo momaudaneko oo, owa pumbwa okushiiva shihapu shi na sha naKalunga oo e a udaneka.
KALUNGA OKWA HALA U SHIIVE KUTYA OYE LYELYE
14. Edina laKalunga olyelye, nomolwashike tu na oku li longifa?
14 Ngeenge owa hala umwe e ku shiive, oshike osho tashi dulika u ninge? Mbela ito ke mu lombwela edina loye? Mbela Kalunga oku na edina? Omalongelokalunga mahapu ohaa nyamukula kutya edina laye “oKalunga” ile “Omwene,” ndele oo kae fi omadina. Oku li ashike omadinafimaneko, ngaashi ashike omadinafimaneko “ohamba” nosho yo “omupresidende.” Ombibeli otai hongo kutya Kalunga oku na omadinafimaneko mahapu. “Kalunga” nosho yo “Omwene” oo amwe omuo. Ndele Ombibeli otai hongo yo kutya Kalunga oku na edina: Jehova. Exodus 15:3 (OB-1954), ota ti: “Jehova Ofule; edina laye Jehova.” Ngeenge Ombibeli yoye kai na edina olo, otashi dulika to ka kala wa hala okutala Oshiwedelwako pepandja 195-197 lembo e li u lihonge kutya omolwashike. Oshili oyoyo kutya edina laKalunga otali holoka lwoikando omayovi momishangwa dOmbibeli donale. Onghee hano, Jehova okwa hala u shiive edina laye nou li longife. Otaku dulu okutiwa kutya ota longifa Ombibeli oku ku lombwela edina laye.
15. Edina Jehova otali ti ngahelipi?
15 Kalunga okwe liluka ye mwene edina olo tali ti sha filufilu. Edina laye Jehova otali ti kutya Kalunga ota dulu okuwanifa eudaneko keshe olo ta ningi, nota dulu okuwanifa elalakano keshe olo e na momadiladilo. * Edina laKalunga ole likalekelwa shili. Olaye oye aeke. Ope na eenghedi dihapu omo omaukwatya aJehova e likalekelwa. Ngahelipi mbela?
16, 17. Oshike hatu dulu okulihonga shi na sha naJehova momadinafimaneko taa landula: (a) “Omunaenghono adishe”? (b) “ohamba yaalushe”? (c) “Omushiti”?
16 Epsalme 83:19 otali popi shi na sha naJehova tali ti: ‘Oove auke u li po Omukombadambada.’ Sha faafana, Jehova oye aeke a popiwa e li “Omunaenghono adishe.” Ehololo 15:3 otali ti: “Oilonga yoye oinene noikumifa, Omwene Kalunga, [Omunaenghono adishe, NW], eendjila doye oda yuka nodoshili, Oove ohamba [yaalushe, NW].” Edinafimaneko “Omunaenghono adishe” otali tu hongo kutya Jehova oye omunaenghono a shiya ko. Eenghono daye itadi yelekwa nasha; odinenenene. Natango, edinafimaneko “ohamba yaalushe” otali tu dimbulukifa kutya Jehova okwe likalekelwa monghedi imwe vali. Oye aeke a kala ko alushe. Epsalme 90:2, otali ti: “Kalunga, Ove u li po alushe fiyo alushe.” Ediladilo olo otali tu ningifa tu kale tu na etilofimaneko, hasho mbela?
17 Jehova okwe likalekelwa yo molwaashi oye aeke Omushiti. Ehololo 4:11, otali ti: “Omwene wetu naKalunga ketu, Ove wa wana okutambula efimano nefimaneko nepangelo, osheshi Ove wa shita oinima aishe, ndele kehalo loye i li po noya shitwa.” Keshe osho to dulu okudiladila — kutya nee oishitwa yopamhepo yomeulu i he wetike, eenyofi odo hadi kala di yadi evalelwa oufiku, oiimati oyo hai ima komiti nosho yo eeshi odo tadi yoo momafuta nomomilonga — aishe oi li po molwaashi Jehova oye Omushiti.
MBELA OTO DULU OKWEEHENA POPEPI NAJEHOVA?
18. Omolwashike ovanhu vamwe ve udite kutya itava dulu nande okweehena popepi naKalunga, ndele Ombibeli otai hongo shike?
18 Okulesha shi na sha nomaukwatya aJehova makumwifi ohaku ningifa ovanhu vamwe va kale va tila. Ohava kala va tila kutya itava dulu okweehena popepi naKalunga nohava diladila kutya kave na oshilonga kuye molwaashi okwa tumbala neenghono. Ndele mbela ediladilo olo oli li ngoo mondjila? Ombibeli hasho tai hongo ngaho. Otai popi shi na sha naJehova tai ti: “Oye ina kala kokule nafye nande oumwe.” (Oilonga 17:27) Ombibeli otai tu ladipike nokuli tai ti: “Eheneni kuKalunga, opo nee Ye ta ehene kunye.” — Jakob 4:8.
19. (a) Ongahelipi hatu dulu okuhovela okweehena popepi naKalunga, nohatu ka mona omauwa elipi? (b) Omaukwatya aKalunga elipi mahokwifa unene kwoove?
19 Ongahelipi to dulu okweehena popepi naKalunga? Tete, twikila okuninga osho to ningi paife — okulihonga kombinga yaKalunga. Jesus okwa ti: “Nomwenyo waalushe owo tuu ou, vo ve ku shiive, Oove auke Kalunga kashili, naau we mu tuma, Jesus Kristus.” (Johannes 17:3) Heeno, Ombibeli otai hongo kutya okulihonga kombinga yaJehova naJesus otaku twala ‘komwenyo waalushe’! Ngaashi sha popiwa nale metetekelo, “Kalunga Oye ohole.” (1 Johannes 4:16) Jehova oku na yo omaukwatya makwao mahapu mawa nomahokwifa. Pashihopaenenwa, Ombibeli otai ti kutya Jehova oye “Kalunga, omunefilonghenda, Kalunga omunanghenda, omunanheni, nomunene mouwanghenda nomoudiinini.” (Exodus 34:6) Oku na ‘onghedi iwa noku yadi ekufilo.’ (Epsalme 86:5) Eshi to lesha shihapu mOmbibeli, oto ka mona nghee Jehova a ulika kutya oku na omaukwatya oo nosho yo makwao mahapu mahokwifa.
20-22. (a) Mbela okuhadula kwetu okumona Kalunga otaku tu imbi okweehena popepi naye? Shi yelifa. (b) Ovanhu vamwe ovo ve na omalinyengotomheno mawa otashi dulika ve ku ladipike u ninge shike, ndele oshike u na okuninga?
20 Doshili, ito dulu okumona Kalunga molwaashi ye omhepo ihai monika. (Johannes 1:18; 4:24; 1 Timoteus 1:17) Ndele mokulihonga kombinga yaye okupitila mOmbibeli, oto dulu oku mu shiiva e li omunhu. Ngaashi omupsalme a popya, oto dulu “okutala ouwanyenye wOmwene.” (Epsalme 27:4; Ovaroma 1:20) Apa ngoo pe fike okulihonga kwoye kombinga yaJehova, opo ngoo pe fike ta ningi woshili kwoove noto ka kala u na omatomheno mahapu okukala u mu hole noto ka kala wa ehena popepi naye.
21 Oto ka uda ko kutya omolwashike Ombibeli tai tu hongo tu diladile Jehova e li Tate yetu. (Mateus 6:9) Ine tu pa ashike omwenyo, ndele okwa hala tu kale nonghalamwenyo ya denga mbada — ngaashi ashike xe omunahole keshe a halela ovana vaye. (Epsalme 36:10) Ombibeli otai hongo yo kutya ovanhu otava dulu okuninga ookaume kaJehova. (Jakob 2:23) Diladila ashike kwaasho — kutya oto dulu okuninga kaume kOmushiti weshito alishe!
22 Eshi to lihongo shihapu mOmbibeli, otashi dulika u mone kutya ovanhu vamwe ovo ve na omalinyengotomheno mawa otave ke ku ladipika u efe po okukonakona. Otashi dulika va kale tave lipula kutya oto ka lundulula eitavelo loye. Ndele ino efa nande oumwe e ku efife po okupanga oukaume wa denga mbada oo to dulu okukala u na fiyo alushe.
23, 24. (a) Omolwashike u na okutwikila okupula omapulo kombinga yaasho to lihongo? (b) Oshike tashi ka kundafanwa metukulwa tali landula?
23 Doshili, otapa ka kala oinima oyo u he udite ko pehovelo eshi to konakona. Otashi pula elininipiko okupula ekwafo, ndele ino sholola omolwohoni. Jesus okwa ti kutya oshiwa okukala nelininipiko, ngaashi okaana kanini. (Mateus 18:2-4) Ngaashi tu shi shii, ounona ohava pula omapulo mahapu. Kalunga okwa hala u mone omanyamukulo. Ombibeli otai pandula ovanhu vamwe ovo va li va hala okulihonga kombinga yaKalunga. Ova konakona Omishangwa noukeka opo va shilipaleke ngeenge osho va li tave lihongo osha li oshili. — Oilonga 17:11.
24 Onghedi ya denga mbada okulihonga kombinga yaJehova oyo okukonakona Ombibeli. Ombibeli oya yooloka ko komambo makwao. Mbela omonghedi ilipi? Etukulwa tali landula otali ka kundafana oshinima osho.
^ okat. 15 Ope na ouyelele muhapu shi na sha neityo ledina laKalunga nosho yo nghee li na okutumbulwa, mOshiwedelwako pepandja 195-197.


text:
Cilongesa 9
Vati u Hasa ku Yoya mu Ndzolela na Vakua Ndzivo Yove?
1. Omo lia vika ku liambata muaya masiko ca kala na seho mu Vulo?
Uno muzimbu ua cili u fuma kuli Yehova, Njambi ua ndzolela, uze a tonda ngueni vusoko vuose vu kale na ndzolela. (1 Timoteo 1:
Vati Njambi ue ku muenamo vulo? Yehova ua tonda vaze va liambata va yoye hamo miaka yose. Vakua Kilistu va na pande ku singimika masiko a ku sonekesa vulo vuavo ku Nguvulu. (Luka 2:
2. Vati Yala na mpuevo vana pande kuli niunga umo na mukuavo?
Yehova ua tangele yala na mpuevo linga va kale na muono ua mutuntu mu vulo. (Njenisisi 2:
1 Petulu 3:7.
3. Vuno citava u tsihe vulo nga muesi na kuli tavasiana ni?
Nga mua kovela visoti mu vulo, mu na pande kuli niunga umo na mukuavo na cilemo. (1 Kolintu 13:
4. Vanike, vika Njambi ua tonda kuli enu?
Yehova ua tonda mu kale na ndzolela. Ue ku mi hana vimamuna via seho linga mu pue vakuenze na vana va vampuevo va ku longua. Njambi a tonda mu uane mana na ku tantekeya muacili muono mu ku-ononoka visemi vienu. (Kolose 3:
5. Visemi Vati mu hasa ku yoya mua cili na vana venu?
Mu na pande ku fuitangana linga mu tondele vana veni via ku-lia, ndzivo na vuzalo. (1 Timoteo 5:8) Vunoni linga vana venu va kale na ndzolela, mu na pande ku valongesa ku lema Njambi na kuli longesa hali ikeye. (Efeso 6:4) Nga vanike va mona cilemo cenu visemi kuli Njambi cika pua ca casi ku vana venu ku lema Njambi. Nga u longesa vana vove via mu Mbimbiliya, va kendela mu njila ya vuoloke.
Vanike veku viukilila cikuma nga visemi va va lembezieka na ku va sangala. Vana va na pande ku va handekela na ku va sungamesa. Vilongesa evi vihasa ku va niunga ku vi njila via vuhenge. (Visimo 22:
Vakaleho va Yehova veku soneka mavulu a engi, amo a hasa ku kuasa visemi na vana. Vilongesa viaco viose via fuma mu Mbimbiliya.


text:
Embimbiliya li Tukula hẽ Olohuela Viulume Lulume Ale Ukãi Lukãi?
Etambulu Liembimbiliya
Ululiki wetu, wa tumbika ovihandeleko vi songuila olohuela eci handi ka kua kaile ombiali yimue ya kapa ovihandeleko viatiamẽla kolohuela.
Elivulu liatete Liembimbiliya, li popia ndoco: “Ulume o sia isiaye la inaye hã ha litokeka lukãi waye, kuenje va linga etimba limuamue.” (Efetikilo 2:
Kelimi lio Heveru ondaka ‘ukãi’ ndomo ya lomboluiwa vondisionaliu yimue, “yi lomboloka omunu o kuete ovimatamata viuyali via litepa lovimatamata viulume.”
Yesu wa lombolola okuti “ulume lukãi,” ovo lika va pondola oku tokekisa olohuela.
Suku wa yonguile okuti, olohuela vi amamako otembo ka yi pui, okuti pokati kulume lukãi pa kala elitokeko locisola. Ulume lukãi va lulikiwila oku likuatisa pokati, oco va tẽlise olonjongole viavo, konepa yespiritu, loku tẽlisa onjongole yoku lipekela okuti va cita omãla.


text:
Momo Lie Yesu a Tukuiwila Okuti Omõla wa Suku?
Etambululo Liembimbiliya
Suku ka kuatele ukãi umue ukuetimba liositu a ponduile oku cita laye omãla. Pole, eye Ululiki woviendalomuenyo viosi. (Esituluilo 4:11)
Ocili okuti, Adama ulume watete Suku a lulika, o tukuiwavo hati, “omõla a Suku.” (Luka 3:38) Embimbiliya li longisavo okuti, Yesu wa lulikiwa la Suku.
Omo liaco, Yesu o tukuiwavo hati, “Omõla a Suku.”
Tete Suku wa lulika Yesu osimbu handi ka lulikile Adama.
Catiamẽla ku Yesu, upostolo Paulu wa soneha ndoco: “Eye esetahãlo lia Suku u ka muiwa lovaso, haeye uveli pokati koviluvo viosi.” (Va Kolosai 1:15)Yesu wa kala ale komuenyo osimbu ka ci tiwilile ko Beteleme.
Ocili okuti, Embimbiliya li popia hati: “Ocikoti caye ca tunda kosiãhũlu, koloneke viale.” (Mika 5:2)Omo Yesu eye Omõla uveli wa Suku, eye wa lulikiwa tete kilu osimbu handi ka citiwile palo posi ndomunu.
Yesu wa popia hati: ‘Ame nda tunda kilu.’


text:
Nghee to dulu okuninga omatokolo opandunge fimbo u li omunyasha
‘Ovamati nye noukadona, tangeni edina lOmwene.’ — EPS. 148:12, 13.
1. Ovanyasha Ovakriste vahapu otava hafele eemhito ditunhula dilipi?
OTU LI pefimbo lididilikwedi neenghono. Ovanhu omamiliyona vomoiwana aishe otava mbobolokele kelongelokalunga lashili inashi monika nale mondjokonona. (Eh. 7:9, 10) Ovanyasha vahapu otava hafele oimoniwa itunhula eshi tava kwafele vamwe va ude ko oshili yOmbibeli oyo tai xupifa eemwenyo. (Eh. 22:17) Ovanyasha vamwe ohava ningi omakonakonombibeli, tava kwafele ovanhu va xwepopaleke onghedi yavo yokukalamwenyo. Vamwe natango ohava ka udifa onghundana iwa nouladi moitukulwa omo hamu popiwa omalaka oshinailongo. (Eps. 110:3; Jes. 52:7) Mbela ongahelipi to dulu okuhafela okukufa ombinga nouladi moilonga oyo tai longwa koshiwana shaJehova?
2. Oshihopaenenwa shaTimoteus otashi ulike ngahelipi kutya Jehova okwa halelela okulineekelela ovanyasha oinakuwanifwa? (Tala efano pehovelo loshitukulwa.)
2 U li omunyasha, oto dulu okuninga omatokolo oo lwanima tae ke ku yeululila eemhito dihafifa moilonga yaKalunga. Pashihopaenenwa, Timoteus wokuListra okwa li a ninga omatokolo opandunge oo e ke mu pefa oshilonga shoutumwa, tashi dulika fimbo a li e li pokuwanifa omido 20 ile 20 nasha. (Oil. 16:1-3) Osha fa shi li ngaha kutya Paulus okwa ka fiya po ashike eongalo lokuTessalonika olo opo la li la totwa konima yeemwedi donhumba eshi omapataneko onyanya oo a li a ningwa e mu fininika. Onghee hano, Paulus okwa li e lineekelela omunyasha Timoteus oshilonga shokushuna kuTessalonika opo a ka pameke ovamwatate. (Oil. 17:5-15; 1 Tes. 3:1, 2, 6) Diladila ashike nghee Timoteus a li e udite eshi a li a pewa oshinakuwanifwa osho!
ETOKOLO LOYE OLO LA FIMANENENA
3. Etokolo la fimanenena monghalamwenyo lilipi to dulu okuninga, nonaini tali dulu okuningwa?
3 Efimbo lounyasha olo efimbo lokuninga omatokolo a fimanenena. Ndele etokolo lokulongela Jehova olo ashike la fimanenena li dule aeshe oo to dulu okuninga. Onaini mbela etokolo olo li na okuningwa? Jehova okwa ti: “Dimbulukwa Omushiti woye momafiku ounyasha woye.” (Omuud. 12:1) Onghedi ya denga mbada omo to dulu ‘okudimbuluka’ Jehova oyo oku mu longela pauyadi. (Deut. 10:12) Etokolo loye lokulongela Kalunga nomutima aushe olo etokolo la fimanenena olo to dulu okuninga, notali ka wilika onakwiiwa yoye aishe. — Eps. 71:5.
4. Kakele kokuninga etokolo lokulongela Jehova, omatokolo vali amwe elipi monghalamwenyo taa ka kuma okulongela kwoye Jehova?
4 Oshoshili kutya etokolo loye lokulongela Jehova halo alike tali ka kuma onakwiiwa yoye. Pashihopaenenwa, otashi dulika yo u diladile shi na sha nongeenge oto ka hombola ile oto ka hombolwa, olyelye to ka hombola naye nongahelipi to ke lifila oshisho painiwe. Oo omatokolo a fimana, ndele oshi li pandunge okutokola tete ngeenge owa hala okulongela Jehova pauyadi ngaashi tashi dulika ile hasho. (Deut. 30:19, 20) Omolwashike mbela? Omolwaashi omatokolo oo okwa pambafana. Etokolo olo to ningi li na sha nohombo nosho yo noilonga otali ka kuma onghedi yoye yokulongela Kalunga. (Yelekanifa naLukas 14:16-20.) Sha faafana, ehalo loye lokulongela Kalunga otali ka kuma etokolo loye li na sha nohombo nosho yo oilonga. Onghee hano, ninga tete etokolo laasho shiwa unene ile tu tye sha fimanenena. — Fil. 1:10.
OTO KA LONGIFA NGAHELIPI EFIMBO LOYE LOUNYASHA?
5, 6. Hokolola oshimoniwa osho tashi ulike nghee okuninga omatokolo e li mondjila taku dulu okweetifa oimoniwa iwa lwanima. (Tala yo oshitukulwa moshifo eshi, shi na oshipalanyole, “Ehoololo olo nda li nda ninga fimbo nda li okaana.”)
5 Ngeenge owa tokola okulongela Kalunga, oto dulu okukonakona kutya oshike a hala u ninge, opo nee to tokola kutya oto ke mu longela ngahelipi. Omumwatate umwe Omujapani okwa ti: “Eshi nda li ndi na omido 14 onda li nda ya momapya nomumwatate omukulunhuongalo oo a li a didilika kutya kanda li handi hafele oukalele. Okwa li a lombwela nge newi litala a ti: ‘Yuichiro, inda keumbo ndele to kala omutumba u diladile nawa kwaasho Jehova e ku ningila.’ Onda li nda ninga ngaashi a lombwela nge. Onda ka kala handi diladila nokwiilikana oule womafiku onhumba. Oikala yange oya ka enda tai lunduluka kanini nakanini. Moule wefimbo lixupi, onda ka hovela okuhafela okulongela Jehova. Onda li handi hafele okulesha kombinga yovatumwa nonda ka hovela okudiladila shi na sha nokulongela Kalunga pauyadi.”
6 Yuichiro okwa twikila ko a ti: “Onda li nda hovela okuninga omatokolo oo fiku limwe taa ka kwafela nge ndi longele Jehova kondje yomafuta. Pashihopaenenwa, onda li nda tokola okulihonga Oshiingilisha. Eshi nda mana ofikola, onda li nda hoolola oilonga yetatafiku yokuhonga Oshiingilisha opo ndi dule okukokola ondjila. Eshi nda li ndi na omido 20, onda li nda hovela okulihonga Oshimongolia nonda li nda talela po ongudu yovaudifi ovapopi velaka lOshimongolia. Konima yomido 2, mo 2007 onda li nda talela po Mongolia. Onda li nda ya moukalele novakokolindjila vamwe nonda mona kutya ovanhu vahapu otava kongo oshili, opo nee onda li nda hala okutembukila ko ndi ka kwafele. Okudja opo, onda li nda shuna koJapan opo ndi ka ninge omalongekido. Onda kala handi kokola ondjila moMongolia okudja muAprili 2008. Onghalamwenyo yamo kaipu, ashike ovanhu otava tambula ko onghundana iwa, nohandi va kwafele va ehene popepi naJehova. Ondi wete kutya osho nda hoolola osha denga mbada monghalamwenyo yange.”
7. Omatokolo elipi tu na okuninga kufye vene, na Moses okwe tu tulila po oshihopaenenwa shilipi?
7 Keshe umwe oku na okuninga omatokolo kuye mwene e na sha nanghee ta ka longifa onghalamwenyo yaye e li Ondombwedi yaJehova. (Jos. 24:15) Itatu dulu oku ku lombwela u hombole ile uha hombolwe, ou tamu hombola naye ile oilonga oyo u na okutambula ko. Mbela oto ka hoolola ngoo oilonga oyo tai pula edeulo linini? Ovanyasha vamwe Ovakriste omu li momikunda da hepa, ofimbo vamwe mu li moilando ya punapala. Mounyuni aushe omu li mo yo mu na omaukwatya, okudula, owino, eitavelo nohokwe moinima ya yoolokafana. Otashi dulika mu li meenghalo da yoolokafana ngaashi ashike ovanyasha Ovaheberi vomuEgipti shonale va li meenghalo da yooloka ko kwaado domunyasha Moses. Moses okwa li ta hafele omauwa aeshe omombala, ofimbo Ovaheberi vakwao va li ovapika. (Ex. 1:13, 14; Oil. 7:21, 22) Ndele ngaashi nye, navo ova li pefimbo lididilikwedi neenghono. (Ex. 19:4-6) Keshe umwe okwa li e na okutokola kutya ota ka longifa ngahelipi onghalamwenyo yaye. Moses okwa li a ninga etokolo li li mondjila. —Lesha Ovaheberi 11:24-27.
8. Ekwafo lilipi ovanyasha ovo tava konakona omatokolo avo monghalamwenyo tava dulu okumona?
8 Jehova ote ku kwafele u ninge omatokolo e li pandunge pefimbo lounyasha woye. Oha yandje omayele e li pamafinamhango oo to dulu okutula moilonga meenghalo doye de likalekelwa. (Eps. 32:8) Shikwao vali, ovadali ovaitaveli nosho yo ovakulunhuongalo otava dulu oku ku kwafela u dilonge kunghee to dulu okutula moilonga omafinamhango oo. (Omayel. 1:8, 9) Natu ka kundafaneni omafinamhango Ombibeli opehovelo atatu oo taa dulu oku ku kwafela u ninge omatokolo e li pandunge oo taa ka kuma onakwiiwa yoye monghedi oyo tai ku etele ouwa.
OMAFINAMHANGO OMBIBELI ATATU OO E NA OKU MU WILIKA
9. (a) Ongahelipi Jehova e tu pa emanguluko lokuninga omatokolo? (b) ‘Okukonga tete Ouhamba’ ohaku yandje eemhito dilipi?
9 Kongeni tete Ouhamba waKalunga nouyuki waye. (Lesha Mateus 6:19-21, 24-26, 31-34.) Jehova okwe tu pa emanguluko lokuninga omatokolo. Ina popya kutya otu na okulongifa efimbo li fike peni lounyasha wetu moilonga yokuudifa Ouhamba. Ashike Jesus okwe tu pa efinamhango olo tali tu kwafele tu konge Ouhamba tete. Onghedi omo tamu tula moilonga osho a popya otai ke mu pa eemhito mu ulike kutya omu hole Kalunga, omu na ko nasha novanhu vakweni nomu na olupandu li na sha neteelelo lomwenyo waalushe. Eshi tamu diladila shi na sha nohombo nosho yo oilonga, lipuleni kutya: ‘Mbela etokolo eli otali ka ningifa nge ndi kale handi lipula unene neemhumbwe dange doinima yopamaliko ile otali ka kwafela nge ngoo ndi ulike ouladi u na sha nOuhamba waKalunga nouyuki waye?’
10. Oshike sha li sha ningifa Jesus a kale a hafa, nomatokolo elipi tae ke mu etela ehafo mu li ovanyasha?
10 Mona ehafo olo hali di mokuyakula vamwe. (Lesha Oilonga 20:20, 21, 24, 35.) Jesus okwe tu honga pahole efinamhango olo la fimanenena monghalamwenyo. Jesus okwa li a hafa neenghono monghalamwenyo yaye molwaashi okwa li ha longo ehalo laXe ndele halaye mwene. Okwa li ha kala a hafa eshi ovalininipiki tava tambula ko onghundana iwa. (Luk. 10:21; Joh. 4:34) Nanye otashi dulika mwa mona nale ehafo olo hali di mokukwafela vamwe. Ngeenge omwa ningi omatokola a fimanenena monghalamwenyo a kanghamena komafinamhango oo Jesus a honga, nopehe na omalimbililo otamu ka kala mwa hafa notamu ka hafifa yo Jehova. — Omayel. 27:11.
11. Omolwashike Baruk a li a kanifa ehafo laye, nomayele elipi Jehova a li e mu pa?
11 Ehafo linene ohali di mokulongela Jehova. (Omayel. 16:20) Hamushanga waJeremia wedina Baruk otashi dulika a li a dimbwa oshinima osho. Opa li efimbo limwe eshi a li ita hafele vali oilonga yaJehova. Jehova okwa li e mu lombwela ta ti: “Ove oto lihalele oinima inene? Ino i lihalela. Osheshi tala, ombelela keshe Ame ohandi i etele omupya, . . . Ndelenee ove ohandi ku pe omwenyo woye oshihakanwa, keshe apa to i.” (Jer. 45:3, 5) Mbela oto diladila kutya ngeno oshike sha ka hafifa Baruk, okulikongela oinima inene ile okuxupa pehanauno laJerusalem e li omupiya waKalunga omudiinini? — Jak. 1:12.
12. Etokolo lilipi la kwafela Ramiro a kale e na onghalamwenyo ihafifa?
12 Omumwatate umwe oo a mona ehafo mokuyakula vamwe oRamiro. Okwa ti: “Onda dja moukwaneumbo wa hepa oo hau di momukunda u li keemhunda daAndes. Eshi omukulu wange womumati a li a hala okufutila nge kounivesiti, osha li lela omhito iwa. Ashike onda hangwa opo nda ninginifwa ndi li Ondombwedi yaJehova nonda li nda pulwa komukokolindjila umwe tu ka udife naye mokadoolopa konhumba. Onda li nda ya naye, handi lihongo okukulula ndele handi toto po okakululilo opo ndi likwafe painiwe. Eshi twa pula ovanhu ngeenge ohatu dulu oku va honga Ombibeli, vahapu ova li ve shi tambula ko nolupandu. Lwanima, onda li nda waimina eongalo opo ashike la li la totwa nohali popi elaka lange loshidalelwamo. Onda kala moilonga yefimbo li yadi paife oule womido 10. Kape na vali eifano limwe ngeno la dula okweetela nge ehafo ngaashi olo nda mona mokukwafela ovanhu ve lihonge onghundana iwa melaka lavo loshidalelwamo.”
13. Omolwashike efimbo lounyasha olo unene liwa okuhovela okulongela Jehova pauyadi?
13 Hafela okulongela Jehova fimbo u li omunyasha. (Lesha Omuudifi 12:1.) Ino pumbwa okukala u udite kutya ou na okumona tete oilonga iwa opo u dule nawa okulongela Jehova. Efimbo lounyasha olo unene liwa okuhovela okulongela Jehova pauyadi. Ovanyasha vahapu kave na naanaa oinakuwanifwa ihapu i na sha nomaukwaneumbo nove na oukolele neenghono dokuungaunga noinakuwanifwa oyo i na omashongo. Mbela oshike osho wa hala okuningila Jehova fimbo u li omunyasha? Otashi dulika u na elalakano lokuninga omukokolindjila. Otashi dulika wa hala oku ka udifila koshitukulwa oko haku popiwa elaka loshinailongo. Ile u wete kutya ou na eemhito dokulonga shihapu meongalo leni. Ndele kashi na nee mbudi kutya owe litulila po elakano lashike moilonga yaKalunga, owa pumbwa okulikongela sha shokulikwafa painiwe. Mbela oto ka pumbwa edeulo li fike peni, noto ka hoolola oilonga yoludi lilipi?
LONGIFA OMAFINAMHANGO OMBIBELI U NINGE OMATOKOLO E LI MONDJILA
14. Oshike osho umwe e na okulungamena ngeenge ta ningi eemhangela di na sha nonakwiiwa?
14 Omafinamhango Ombibeli atatu oo twa kundafana otaa dulu oku mu kwafela mu diladile nawa ngeenge tamu ningi etokolo li na sha noilonga. Nopehe na omalimbililo, ovahongifikola veni ohava kala ve shii kutya openi tapa dumwa oilonga moshitukulwa sheni. Ile otashi dulika pe na ehangano lonhumba lopapangelo olo tali dulu oku ku lombwela kutya oilonga ilipi ya pumbwa ovanhu moshitukulwa ile oku wa hala oku ka udifila. Omauyelele oo haadi keedjo domounyuni otaa dulu okukala ekwafo, ashike lungama. Ovanhu ovo vehe hole Jehova otashi dulika va kendabale okukuna momutima woye ohole yokuhola ounyuni. (1 Joh. 2:15-17) Ngeenge owa yandje elitulemo kwaasho ounyuni tau yandje, otashi dulika shi ku pukife noupu.
15, 16. Olyelye ta dulu oku ku pa omayele a denga mbada e na sha noilonga?
15 Ngeenge ou na ediladilo lokuhoolola oilonga yonhumba, owa pumbwa omayele opandunge. (Omayel. 1:5) Olyelye ta dulu oku ku kwafela u ninge etokolo li na sha noilonga to longifa omafinamhango Ombibeli? Pwilikina kwaasho to lombwelwa kovanhu ovo ve hole Jehova, ve ku hole, ve ku shii nove shii nawa eenghalo doye. Otava dulu oku ku kwafela u talulule okudula kwoye nomalinyengotomheno oye. Otashi dulika osho tave ku lombwele shi ku kwafele u diladilulule kombinga yomalalakano oye. Kashi li tuu enangeko noupuna ngeenge ovadali voye ove hole Jehova! Ovakulunhuongalo vomeongalo leni ovo ve li ovalumenhu va pyokoka pamhepo otava dulu yo oku ku wilika. Shikwao vali, oto dulu okupopya novakokolindjila nosho yo ovapashukili ovaendi. Va pula kutya omolwashike va ninga etokolo lokuya moilonga yefimbo li yadi. Ove shi enda ngahelipi opo va hovele okukokola ondjila nongahelipi have lifile oshisho painiwe? Oukalele wavo owe va kwafela ngahelipi va kale va wanenwa?
16 Ovo ve ku shii nawa otava dulu oku ku pa omayele opandunge. Pashihopaenenwa, natu tye nee owa hala okweefa ofikola ove u hovele okukokola ondjila molwaashi ashike uhe hole oilonga oidjuu yokofikola. Omunhu oo e ku hole ota dulu okudidilika mo omalinyengotomheno oye ndele te ku kwafele u mone kutya ofikola otai dulu oku ku kwafela u kale iho sholola diva, naao ou li oukwatya wa fimanenena ngeenge owa hala okulongela Jehova pauyadi.
17. Omatokolo elipi tu na okuhenuka?
17 Keshe oo ta longele Jehova ota ka hangwa koiponga yopamhepo oyo ya kwatela mo omanwefemo oo taa dulu oku mu ehenifa kokule naJehova. (1 Kor. 15:33; Kol. 2:8) Ndele oilonga imwe otai dulu okweetifa oiponga yopamhepo shi dulife ikwao. Mbela ope na vamwe vomomudingonoko weni ovo ‘oshikepa yeitavelo lavo ya teka’ konima eshi va hoolola oilonga yonhumba? (1 Tim. 1:19) Oshi li pandunge okuhenuka okuninga omatokolo oo taa tula moshiponga ekwatafano loye naKalunga. —Omayel. 22:3.
TYAPULA OUNYASHA WOYE U LI OMUKRISTE
18, 19. Oshike osho umwe e na okuninga po ngeenge oku wete ehe na natango ehalo lokulongela Jehova?
18 Ngeenge owa kulika ehalo lokulongela Jehova momutima woye, hafela eemhito odo u na u li omunyasha omulongelikalunga. Ninga omatokolo oo tae ku kwafele u hafele okulongela Jehova pefimbo eli litunhula.
19 Oshike u na okuninga ngeenge ou wete uhe na natango ehalo lokulongela Jehova? Ino sholola okutwikila okupameka eitavelo loye. Konima eshi omuyapostoli Paulus a hokolola shi na sha neenghendabala daye dokulalakanena onghedi yokukalamwenyo oyo tai dulu okunangekwa noupuna kuKalunga, okwa shanga ta ti: ‘Ngeenge mu nomadiladilo amwe moshinima shonhumba, naasho otamu ke shi hololelwa kuKalunga. Ndelenee keshe apa twa fikeni, natu endeni mondjila imwe nokukala mediladilo limwe.’ (Fil. 3:15, 16) Twikila okukala ho dilonga kohole yaKalunga nokomayele aye opandunge. Jehova ota dulu oku ku kwafela u ninge omatokolo e li pandunge pefimbo lounyasha woye.


text:
Oshileshwa 10
Elongelokalunga lOukwaneumbo oshike?
Pefimbo lOmbibeli, Jehova okwa li a lombwela omaukwaneumbo a kale haa kala pamwe efimbo la wana opo a konakone Eendjovo daye nopo oilyo yomaukwaneumbo i kale i na ekwatafano la kola. (Deuteronomion 6:6, 7) Omolwelombwelo olo, oukwaneumbo keshe wEendombwedi daJehova ohau hoolola efiku lonhumba moshivike omo hau kundafana oinima yopamhepo wa manguluka, nohau hoolola oikundafanwa she likolelela keemhumbwe dao. Ndele nonande omunhu oha kala oye aeke, ota dulu okulongifa omhito ya tya ngaho okuninga ekonakonombibeli lopaumwene, ta longifa oshileshomwa osho a hala.
Elongelokalunga lOukwaneumbo ohali tu kwafele tu ehene popepi naJehova. Ombibeli otai ti: “Eheneni kuKalunga, opo nee Ye ta ehene kunye.” (Jakob 4:8) Eshi hatu konakona kombinga yomaukwatya aJehova nosho yo eenghatu daye mEendjovo daye, ohatu ende hatu mu shiiva nawa. Onghedi i li paunafangwa okuhovela okuninga Elongelokalunga lOukwaneumbo oyo okulesha pamwe Ombibeli mokule, tashi dulika tamu landula elesho lOmbibeli olo li li melandulafano lOfikola yOkudeula Ovaudifi. Otamu dulu okulitukulila omatukulwa elesho lOmbibeli, nopo nee ngeenge mwe a lesha, tamu kundafana oilihongomwa ipe oyo mwa mona mo.
Ohali kwafele yo oukwaneumbo u kale u na oukumwe. Ovalihomboli nosho yo ovadali nounona ohava pameke ekwatafano lavo ngeenge tava konakona Ombibeli ve li oukwaneumbo. Elongelokalunga lOukwaneumbo oli na okukala efimbo litunhula nolihafifa olo keshe umwe ha kala a teelela nodjuulufi. Ovadali otava dulu okuhoolola oikundafanwa oyo tai ti sha kounona she likolelela komido davo, oyo hai holoka moifo yOshungonangelo no-Awake! Otamu dulu okukundafana shi na sha nanghee ounona tava dulu okuungaunga nomaupyakadi oo hava shakeneke kofikola. Otamu dulu yo okulideula omaimbilo oo taa ka imbwa pokwoongala nokuhafela yo oushikepengeyo konima yElongelokalunga lOukwaneumbo.
Okulongela Kalunga pamwe oshivike keshe monghedi ya tya ngaho ye likalekelwa otaku ka kwafela keshe umwe moukwaneumbo a hafele okukonakona Eendjovo daKalunga, na Kalunga ote ke mu nangeka shili noupuna omolweenghendabala da tya ngaho. — Epsalme 1:1-3.
Omolwashike hatu litulile po efimbo lokuninga Elongelokalunga lOukwaneumbo?
Oshike ovadali tava dulu okuninga po opo oilyo youkwaneumbo aishe i dule okuhafela Elongelokalunga lOukwaneumbo?


text:
OCIPAMA CATATU
Cipi Ocipango ca Suku Catiamẽla Koluali?
Cipi ocipango ca Suku catiamẽla komanu?
Suku vo lingila ndati usuanji?
Kovaso yoloneke omuenyo palo posi uka kala ndati?
SUKU o yongola okuti oluali lulo lu posoka. Kuenda omanu palo posi va sanjuka loku kuata uhayele wasuapo. Embimbiliya li tu sapuila okuti, “Suku…wa kũla ocumbo ve Edene.” Kuenje posi yaco “wa kũlĩsapo oviti viosi via posoka oku vi tala, haivio vi tava oku liako.” Eci Suku a lulika Adama la Heva, wa va kapele vocumbo caco ca posoka. Kuenje wa va sapuila hati: “Liciti, siati, yukisi oluali, lu yuli.” (Efetikilo 1:28; 2:8, 9, 15) Suku wa yonguile okuti omanu va kuata omãla kuenda va tandisa ocumbo ce Edene toke kasulilo oluali. Eye wa yonguilevo okuti omanu va tata ovinyama kuenda va vi pokuisa
2 Ocipango ca Suku ceci okuti omanu va kala vofeka yelau palo posi. Ove hẽ o tava okuti eci cika tẽlisiwa muẽle? Suku wa popia hati, “nda ci popia kuenje…ndi ci tẽlisa.” (Isaya 46:9-11; 55:11) Cosi Suku a popia, o ci tẽlisa muẽle. Eye wa “lulika ongongo,” pole ‘ka yi sowilile oku kala ekalasoko, te oku tungamo.’ (Isaya 45:18) Omanu vapi Suku a yongola okuti ovo va kala kulo kilu lieve? Kuenda eye o yongola okuti omanu vaco va kala kulo kilu lieve toke otembo yipi? Embimbiliya lieca etambululo. Olio li popia hati: “Olondingesunga vi piñala ofeka, vi tungamo oloneke ka vi pui.”—Osamo 37:29; Esituluilo 21:3, 4.
3 Ocili okuti eci handi ka ca tẽlisiwile. Momo omanu koloneke vilo, va siata oku vela kuenda oku fa. Va siatavo oku liyaka pokati loku li ponda. Evĩho liaco li kuete oku lia fetikila. Suku ka yonguile okuti oluali lu kala ndeci lu kasi ndeti oloneke vilo. Eci hẽ ceya ndati? Nye hẽ ocipango ca Suku ka ca tẽlisiwilile? Lalimue elivulu lia sonehiwa lomanu li pondola oku tu sapuila eci catiamẽla kondaka eyi. Momo usuanji waco wa fetikila kilu.
UNYALI WA SUKU
4 Elivulu liatete Liembimbiliya li tukula umue unyali wa Suku. Olio li tu sapuila okuti, eye wa lingila usuanji vocumbo Cedene. Eye o tukuiwa hati “onyõha.” Pole, eye hanyõhako muẽle yina yi likoka posi. Elivulu lia sulako Liembimbiliya liutukula hati, “Eliapu, haeye Satana, una endaenda oku kemba oluali luosi.” Eye o tukuiwavo hati, “onyoha yosiahũlu.” (Efetikilo 3:1; Esituluilo 12:9) Ungelo waco ũvi, poku vangula la Heva, wa vanguila konyima yonyõha oco Heva a sime okuti onyõha oyo yi kasi loku vangula. Eye wa linga ndacina omunu a vanguila konyima yociñumañuma. Ungelo waco eci Suku a pongiya oluali oco mu kale omanu, eye haipo a kala.—Yovi 38:4, 7.
5 Yehova ovina viosi a lulika via lipua. Oco hẽ helie wa panga “Satana” “Eliapu”? Oku ci teta onimbu, tu popia okuti, ungelo waco u, eye muẽle wa lilingisa Eliapu. Eci hẽ ca pita ndati? Tua kũlĩha okuti omunu umue uwa, ci tava okuti o pongoloka ocimunu. Epongoloko liaco li fetika hẽ ndati? Omunu tete o fetika oku sima eci cĩvi vutima waye. Nda okuti wamamako oku ci sima, onjongole yoku linga ocina caco yi piãla. Kuenje nda kua molẽha epuluvi, eye o linga ocina caco cĩvi.—Tiago 1:13-15.
6 Cimuamue haico ca pita la Satana Eliapu. Eye ci molẽha okuti eci Suku a sapuila Adama la Heva hati, liciti, siati, yukisi oluali, eye wa ci yeva. (Efetikilo 1:27, 28) Kuenje wa fetika oku sima okuti ‘Nye omanu vosi ava ka va ndi fendelela ame okuti Suku hayeko?’ Kuenje onjongole yaco yĩvi ya fetika oku livokiya vutima waye. Eteke limue, eye wa enda ku Heva. Kuenje wosapuila uhembi watiamẽla ku Suku. (Efetikilo 3:1-5) Tunde opo eye wa linga “Eliapu,” ci lomboloka okuti umue endisila olombonde ukuavo. Kuenda wa lingavo “Satana,” ci lomboloka okuti “Unyali.”
7 Poku luvikiya ovohembi aco, Satana wa lueyisa Adama la Heva, kuenje va liwekapo oku pokola ku Suku. (Efetikilo 2:17; 3:6) Omo liaco, noke veya oku fa, ndeci Suku a va sapuilile okuti nda ka wa pokuili kondaka yange vu fa. (Efetikilo 3:17-19) Omo okuti eci Adama a linga ekandu wa pongoloka ukuakandu, omãla vosi eya oku cita, va citiwa lekandu. (Va Roma 5:12) Eci ci sokisiwa ndomunu o sukula olondopi. Nda ofoloma yaco ya penga ale ya lifuvika, olondopi viosi vi tundamo vi penga. Cimuamue haico, omanu vosi va piñala “ekandu” ku Adama. Eli olio esunga lieci omanu vosi va kukila kuenda va fila.—Va Roma 3:23.
8 Eci Satana a lueyisa Adama la Heva okuti va lingila ekandu Suku, eye wa kala loku lingila usuanji uviali wa Yehova. Ca kala ndu okuti Satana wa popia hati: ‘Suku ombiali yimue yĩvi. Eye ka sapuile ocili komanu. Kuenda o kasi oku limbika cimue ciwa kokuavo. Omanu ka va sukila okuti Suku o va viala. Ovo ci tava okuti va linõlela ovo muẽle eci ciwa leci cĩvi. Kuenda omanu va kala vali ciwa nda ame ndi Satana nda va viala.’ Oco hẽ Suku wa liteyuila ndati kuhembi waco? Vamue va siata oku popia okuti Suku nda wa pondele ovisuanji vonjanja yaco. Pole, eci hẽ nda ca tẽla oku eca etambululo kovohembi a Satana? Eci nda ca lekisa hẽ okuti uviali wa Suku owo uwa?
9 Yehova omo okuti esunga liaye lia lipua, ka pondele ovisuanji vonjanja yaco. Eye wa limbuka okuti ci sukila oku eca otembo yoku tambulula ovohembi a Satana. Kuenda oku lekisa okuti Eliapu olio ohembi. Omo liaco, Suku wa ecelela okuti omanu va li viala ovo muẽle lekuatiso lia Satana. Nye hẽ Yehova a ci lingila? Kuenda nye ka tetuluilile ale ondaka yaco, nda pa pita ale otembo yalua? Atosi ava a ka lomboluiwa Vocipama 11 celivulu lilo. Sokolola apulilo ava: Anga hẽ Adama la Heva va kala lesunga lioku tava ku Satana, una okuti lalimue eteke a va lingilile eci ciwa? Ovo va kala hẽ lesunga lioku tava okuti Yehova Suku, una wa va ĩhile cosi ciwa ohembi? Nda ca kaile ove, nda wa linga ndati?
10 Ciwa oku sokolola ondaka eyi, momo vosi yetu tua kongeliwamo. Ove o kuete epuluvi lioku tiamẽla ku Yehova oco o kuatise oku eca etambululo kalundi a Satana kuenda oku lekisa okuti Satana ohembi. (Osamo 73:28; Olosapo 27:11) Pole, vatito va siata oku nõla oku tiamẽla ku Yehova. Eci ci votola epulilo limue li kuete esilivilo liocili. Epulilo liaco lieli: Anga hẽ Embimbiliya li longisa muẽle okuti Satana eye ombiali yoluali lulo?
HELIE OMBIALI YOLUALI LULO?
11 Yesu wa kũlĩhĩle okuti Satana eye muẽle ombiali yoluali lulo. Eteke limue, Satana wa lekisa ku Yesu “ovosoma osi okilu lieve lulamba wao.” Noke wa sapuila Yesu hati: ‘Huĩha ovina evi viosi nda o wila posi oku ndi fendela.’ (Mateo 4:8, 9; Luka 4:5, 6) Sokolola ño handi! Ombanjaile eyi hẽ nda ya kala eyonjo ku Yesu nda ovosoma aco ka a kaile a Satana? Yesu wa kũlĩhĩle okuti ovosoma oluali a Satana muẽle. Nda ovosoma oluali ka a kaile a Satana, Yesu nda wa tava oku a tambula.
12 Ocili okuti, Yehova eye Ukuonenewosi, haeye Ululiki wovina viosi. (Esituluilo 4:11) Pole, Embimbiliya ka li lekisa okuti Yehova Suku ale Yesu Kristu eye ombiali yoluali lulo. Vuteke wa sulako Yesu a kala palo posi, eye wa tukula Satana hati, “ombiali yoluali lulo.” (Yoano 12:31; 14:30; 16:11) Vembimbiliya Satana o tukuiwavo hati, “osuku yoluali lulo.” (2 Va Korindo 4:3, 4) Catiamẽla ku Satana, upostolo Yoano wa soneha hati: ‘Oluali luosi lu kasi povaka eliapu.’—1 Yoano 5:19.
OLUALI LUA SATANA LUKA KUNDUIWA
13 Koloneke vilo, ohele voluali yi kasi oku livokiya. Kuosi tu endela kueyuka asuãlali lovota. Handi kulivo vamue vakuapulitika okuti havakuaciliko. Mulivo vakuatavo amue okuti vakuambambe, lomanu vamue okuti olongangala. Ka ci tẽliwa oku pongolola oluali lulo. Embimbiliya li tu sapuila okuti, Suku ndopo oka kundula olondingaĩvi viosi vuyaki waye u tukuiwa hati, Harmagedo. Eci cika yulula onjila yoluali luokaliye.—Esituluilo 16:14-16.
14 Yehova Suku wa nõla Yesu Kristu oco a kale Osoma Yusoma waye. Kosimbu, Embimbiliya lia popele ale hati: “Momo omõla wa tu citilua, omõla ulume wa tu ĩhĩwa, kuenje uviali u kala kovitãi viaye. Onduko yaye, o tukuiwa…Soma yombembua. Okuamamako kuviali waye loku kuombembua ka ku fulila.” (Isaya 9:6, 7) Catiamẽla kusoma waco, Yesu wa longisa olondonge viaye oku likutilila hati: “Usoma wove wiye. Ocipango cove ci lingiwe posi ndeci ci lingiwa kilu.” (Mateo 6:10) Ndomo tuka ci lilongisa kovaso, velivulu lilo, Usoma wa Suku ndopo uka kundula ovosoma osi oluali lulo. Kuenje owo muẽle uka piñainya pomangu yaco. (Daniele 2:44) Noke Usoma wa Suku uka pongolola oluali lulo oco lu kale ofeka yelau.
OLUALI LUOKALIYE LU KASI OCIPEPI
15 Embimbiliya li tu sapuila hati: ‘Mekonda liohuminyo yaye, tu lavoka ilu liokaliye loluali luokaliye omu mu ka kala esunga.’ (2 Petulu 3:13; Isaya 65:17) Olonjanja vimue eci Embimbiliya li tukula “oluali” li kasi oku tukula omanu va kasi voluali. (Efetikilo 11:1) Omo liaco, “oluali luokaliye” lua tukuiwa ndeti, lu lomboloka omanu vana Suku a sanjukila.
16 Yesu wa likuminya okuti voluali luokaliye, vosi vana Suku a sanjukila, vaka tambula “omuenyo ko pui.” (Marko 10:30) Tanga Yoano 3:16 kuenda Yoano 17:3, oco o tale eci tu sukila oku linga oco tuka tambule omuenyo ko pui. Kũlĩhĩsa asumũlũho a tukuiwa Vembimbiliya, Suku aka eca ku vana aka iñisa voluali luokaliye.
17Evĩho lungangala kuenda ovoyaki ka a ka kalako vali. ‘Ondingaĩvi ka yi ka kalako vali. Ambombe puãi va piñala ofeka.’ (Osamo 37:10, 11) Voluali muka kala ombembua. Momo ‘Suku oka imũla ovita toke kesukiyo liongongo.’ (Osamo 46:9; Isaya 2:4) ‘Esunga li kamamako. Lombembua yi ka lua.’—Osamo 72:7.
18Afendeli va Yehova vaka kolapo. Kosimbu, eci va Isareli va enda loku pokola ku Suku, va kolelepo. (Ovisila 25:18, 19) Voluali luokaliye, omanu vaka kolapovo.—Isaya 32:18; Mika 4:4.
19Ka ku ka kala ekambo liokulia. Ukualosamo wa imba hati: ‘Vofeka muka kala olomema via lua. Vika hunga hunga kilu liolomunda.’ (Osamo 72:16) Yehova oka sumũlũisa omanu vaye vakuesunga. Kuenje ‘osi yika ima ovaima ayo.’—Osamo 67:6.
20Oluali luosi lu ka kala ocumbo ceposo. Povitumãlo vina via nyõliwa lolondingaĩvi, pa ka piñainya olonjo via posoka loviumbo violonelẽho. (Isaya 65:21-24; Esituluilo 11:18) Vokuenda kuotembo, olonepa vina violuali okuti via posuisiwa ale, vika amamako toke oluali luosi lu ka pongoloka ndocumbo Cedene. Kuenje, Suku oka ‘nyanyumula eka liaye, oco a kutise viosi vi kasi lomuenyo.’—Osamo 145:16.
21Pokati komanu lovinyama pa ka kala ombembua. Ovinyama viovusenge levi viovimbo vika lila pamuamue. Omõla utito, ka ka kala lohele lovinyama vina okuti cilo via tema.—Isaya 11:6-9; 65:25.
22Oku vela ka ku ka kalako vali. Yesu Ombiali Yusoma wa Suku, oka malako ovevei osi, okuti cina a linga eci a kala palo posi ci sule. (Mateo 9:35; Marko 1:40-42; Yoano 5:5-9) Noke ‘layimue onungi yika popia yiti, ndi vela.’—Isaya 33:24; 35:5, 6.
23Ava va fa vaka pinduiwa. Kuenda ka vaka kuata vali elavoko liokuti eteke limue vaka fa. Vosi vana va fa okuti va kasi vovisimĩlo via Yehova, eye oka va ivaluka, kuenje oka va pindula. Kuka kala “epinduko lia vakuesunga lava havakuesungako.”—Ovilinga 24:15; Yoano 5:28, 29.
24 Vosi va tava oku lilongisa eci catiamẽla Kululiki wetu Yehova Suku, loku u vumba, va lavoka omuenyo uwa kovaso. Eci Yesu a likuminya kondingaĩvi yina ya kala loku fila ponele yaye hati ‘oka kala kumue lame vofeka ya Suku,’ eye wa kala loku tukula oluali luokaliye. (Luka 23:43) Ciwa okuti tu amamako oku lilongisa eci catiamẽla ku Yesu Kristu. Momo vonduko yaye omo tu ka tambuila asumũlũho aco.
CECI EMBIMBILIYA LI LONGISA
- Ocipango ca Suku coku pongolola oluali lulo oco lu kale ocumbo ceposo cika tẽlisiwa muẽle.—Isaya 45:18; 55:11.
- Satana eye o kasi oku viala oluali lulo. —Yoano 12:31; 1 Yoano 5:19.
- Voluali luokaliye Suku oka eca asumũlũho alua komanu.—Osamo 37:10, 11, 29.
Apulilo Elilongiso
1. Cipi ocipango ca Suku catiamẽla palo posi?
2. (a) Tua kũlĩha ndati okuti ocipango ca Suku catiamẽla kulo kilu lieve cika tẽlisiwa? (b) Embimbiliya li tu sapuila nye catiamẽla komanu vaka kala kulo kilu lieve?
3. Ekalo lipi lĩvi tu lete voluali koloneke vilo? Eci ci votola apulilo api?
4, 5. (a) Helie wa kala konyima yonyõha oku vangula la Heva? (b) Omunu umue uwa o pongoloka ndati ocimunu?
6. Ungelo wa Suku wa pongoloka ndati Satana Eliapu?
7. (a) Nye Adama la Heva va fila? (b) Momo lie omanu vosi va kukila kuenda va fila?
8, 9. (a) Usuanji upi Satana a lingila Suku? (b) Nye Suku ka pondelele ovisuanji vonjanja yaco?
10. Ove o lekisa ndati okuti o kasi konele ya Yehova koku eca etambululo kalundi a Satana?
11, 12. (a) Eci Satana a seteka Yesu wa lekisa ndati okuti ovosoma oluali aye? (b) Nye vali ci lekisa okuti Satana eye ombiali yoluali lulo?
13. Nye tu yonguila okuti oluali luokaliye luiya?
14. Helie Suku a nõla oco a kale Osoma Yusoma waye? Kuenda nye Embimbiliya li popia catiamẽla kusoma waco?
15. ‘Oluali luokaliye’ lu lomboloka nye?
16. Ombanjaile yipi Suku a likuminya oku eca ku vana vo sungulukila? Kuenda nye tu sukila oku linga oco tu tambule ombanjaile yaco?
17, 18. Momo lie tu kolelela okuti voluali luokaliye muka kala ombembua loku kolapo?
19. Tua kũlĩha ndati okuti voluali luokaliye muka kala okulia kualua?
20. Momo lie tu kolelela okuti oluali luosi lu ka pongoloka ocumbo ceposo?
21. Nye ci lekisa okuti pokati komanu lovinyama pa ka kala ombembua?
22. Nye cika pita lovovei?
23. Momo lie epinduko lika tu nenelela esanju lialua?
24. Eci o sokolola oku kala voluali luokaliye utima wove u kala ndati?