text:
Owe shi shiiva tuu?
Oshoshili ngoo kutya monale omunhu okwa li ta dulu okukuna eu mepya lamukwao?
JESUS okwa popya muMateus 13:24-26 a ti: “Ouhamba wokeulu wa fa omunhu, a kuna ombuto iwa mepya laye. Ndelenee fimbo ovanhu va kofa, omutondi waye okwe uya, ndee ta kunu mo eu mokati koilya, ndee ta i. Ndele oimeno eshi ya kula ndele tai dala, opo nee eu la holoka yo.” Ovashangi vomambo va yoolokafana ova limbililwa ngeenge efaneko olo ole likolelela ngoo koshinima sha li hashi ningwa shili. Ashike omashangelo opaveta onale okuRoma otaa ulike kutya okwa li hashi ningwa lela.
Emboitya limwe lOmbiibeli ola ti: “Okukuna eu mepya laumwe omolwonghone . . . osha li omunyonena pamhango yaRoma. Okutotwa po kwomhango ya tya ngaho otaku ulike kutya oshinima osho osha li hashi ningwa luhapu.” Alastair Kerr, omuhongwanhu umwe e na sha noinima yopaveta, okwa yelifa kutya momudo 533 O.P., omupangeli waRoma, Justinian, okwa li a nyanyangida embo omo a li a ngonga omhango yaRoma nokwa tofa omatofwemo amwe ovashiivimhango vopefimbo olo, eshi omhango yaRoma ya li tai pepalekwa (pokati 100-250 O.P. lwaapo). Embo olo (Digest, 9.2.27.14) ola tumbula omushiivimhango wedina Ulpian, oo a popya kombinga yoshibofa osho sha li sha ungaungiwa nasho kuCelsus, omukwanepangelo Omuroma womefelemudo etivali. Opa li umwe oo a kuna eu mepya lamukwao, naasho osha li sha nyonauna po oikunomwa yaye. Embo olo ola kundafana yo eenghedi dopaveta odo mwene wepya ile omuhiili wepya a li ta dulu okulongifa opo oikunomwa yaye oyo ya nyonwa po i dule okufutilwa po komunyoni.
Oushili oo kutya ominyonena odo doshiningilewina oda li hadi ningwa pefimbo olo lonale mOuhamba waRoma otau ulike kutya efaneko laJesus ola li le likolelela koinima hai ningwa shili.
Mefelemudo lotete, Ovaroma ova li va yandja emanguluko li fike peni kovakwanepangelo Ovajuda ovo va li muJudea?
PEFIMBO olo, Judea okwa li tashi pangelwa kOvaroma, ovo va li va kalelwa po kongoloneya oyo ya li hai kala i na etangakwaita. Elalakano layo ola li okwoongela oifendela yOvaroma nokukaleka po ombili nelandulafano. Ovaroma ova li va hala okushunifa pedu ekaulonyanga nokukatukila onghatu ovo tava eta omapiyaano. Ashike ova li va efela oinima yakwalukeshe momake ovapangeli Ovajuda vomoshitukulwalongo osho.
Omhangu yoPombada yOshijuda oyo ya li hai ungaunga noinima ya pamba eemhango dOshijuda. Opa li yo eemhangu dopedu muJudea ashishe. Otashi dulika oikumhungu yopashiwana noikoya ihapu ya li hai ungaungiwa nayo keemhangu odo nopehe na okulidopa mo kwovapangeli vaRoma. Ashike eemhangu dOvajuda kada li di na oufemba wokutokolela ovalongi vominyonena efyo; osho okwa li ashike sha ufilwa ovapangeli Ovaroma. Oshiningwanima shimwe sha shiivika nawa shedipao olo la etifwa kOmhangu yoPombada yOvajuda osheshi ya li ya dipaa Stefanus nomamanya. — Oil. 6:8-15; 7:54-60.
Osha yela kutya Omhangu yoPombada yOshijuda oya li ngoo i na eenghonopangelo dihapu. Ndelenee omuhongwanhu wedina Emil Schürer okwa ti: “Oya li ya ngabekwa neenghono meityo olo kutya ovakwanepangelo vaRoma ova li hava dulu okukatuka eenghatu va manguluka pomhito keshe, unene tuu ngeenge tava fekele ekaulonyanga la pamba oinima yopapolotika.” Oshihopaenenwa shimwe ongaashi oshibofa osho sha li sha holoka po pefimbo lomuwiliki wetangakwaita Klaudius Lisias, oo a li a tula omuyapostoli Paulus modolongo, oo a li omukwashiwana waRoma.


c: text/html

text:
Owa tomhwa ngoo kutya osho twa itavela oshoshili?
‘Shiiveni okukonakona kutya ehalo laKalunga lilipi, naashi shiwa, sha wapalela nosha wana.’ — ROM. 12:2.
1. Ovafita veengeleka ova li ve linyenga ngahelipi pefimbo loita?
MBELA Kalunga okwa hala Ovakriste vashili va kale hava i koita nokudipaa ovanhu vomoiwana imwe i lili? Momukokomoko womido 100 da pita, osho osha kala tashi ningwa kovanhu vahapu ovo have liti Ovakriste. Ovafita vovakwaita vaKatolika ohava nangeke noupuna eengudu dovakwaita noilwifo yavo eshi tava ka lwifa Ovakatolika vakwao vomoshiwana osho tashi va kondjifa. Osho osho yo ovafita vovakwaita vOvaprotestande hava ningi. Oita Itivali yOunyuni oi li shimwe shomoihopaenenwa yomadipao oo a etifwa kwaasho.
2, 3. Eendombwedi daJehova oda li da ninga po shike pefimbo lOita Itivali yOunyuni nokonima yayo, nomolwashike?
2 Mbela Eendombwedi daJehova oda li da ninga po shike pefimbo loita? Ondjokonona otai ulike kutya oda li da diinina omufika wado wokuhakufa ombinga moita di li Ovakriste. Omufika wado owa li wa kanghamena kushike? Owa li wa kanghamena unene koshihopaenenwa nokomahongo aJesus. Jesus okwa ti: “Opo tuu opo aveshe tave mu koneke kutya, nye ovalongwa vange, ngenge mu holafane.” (Joh. 13:35) Ova li yo ve na momadiladilo eendjovo odo omuyapostoli Paulus a li a shangela Ovakriste vomuKorinto. — Lesha 2 Ovakorinto 10:3, 4.
3 Onghee hano, Ovakriste vashili ovo ve na eliudo lavo la deulwa kOmbibeli, ihava deulilwa oukwaita ile va kufe ombinga moita. Ndele molwaashi Eendombwedi omayovi oda diinina omufika wado oo wopaKriste, ovanyasha novakulunhu, ovalumenhu novakainhu oda li da hepekwa. Dihapu oda li da monena oixuna meekamba dokuyandja oilonga yomahandukilo nomeedolongo. Pefimbo lepangelo loNazi moGerman, vamwe ova dipawa nokuli. Nonande Eendombwedi oda li da taalela omahepeko anyanyalifa moEuropa, kada li da dimbwa oshilonga shado shokuudifa onghundana iwa yOuhamba waJehova. Oda li da longa oshilonga osho noudiinini meedolongo, meekamba deenghwate nosho yo moupongekwa. * Lwanima, Eendombwedi natango kada li da kufa ombinga moita yopamihoko oyo ya li ya luwa moRwanda mo 1994. Kada li yo da kufa ombinga moita oyo ya hanauna po oshilongo osho sha li hashi ifanwa Yugoslavia.
4. Okuhenombinga moita kwEendombwedi daJehova okwa li kwa kuma ngahelipi ovo ve shi mona?
4 Okuhenombinga nandenande moita kwEendombwedi daJehova okwa tomha ovanhu omayovi mounyuni aushe kutya odi hole shili Kalunga nosho yo ovanhu vakwao. Noitya imwe, odi li Ovakriste vashili. Ashike natango ope na vali oinima imwe i na sha nelongelokalunga letu oyo ya tomha ovanhu vahapu kutya Eendombwedi daJehova Ovakriste vashili.
OILONGA YOKUHONGA INENENENE MONDJOKONONA
5. Elunduluko lilipi ovashikuli vaKristus votete va li ve na okuninga?
5 Jesus okwa li a divilika okudja pehovelo loukalele waye nghee sha fimana okuudifa onghundana iwa yOuhamba waKalunga. Okwa li a hoolola ovahongwa 12 va dike po ekanghameno lokukufa ombinga moukalele mounyuni aushe, nolwanima okwa li a deula ovahongwa 70. (Luk. 6:13; 10:1) Ovahongwa ovo ova li va longekidwa va ka udifile vamwe onghundana iwa, tava udifile tete Ovajuda. Opo nee lwanima ova li va lombwelwa va udifile yo ovanhu vomoiwana imwe ovo inava pita etanda. Olo kala li tuu elunduluko linene olo ovahongwa Ovajuda ovaladi va li ve na okuninga! — Oil. 1:8.
6. Oshike sha ningifa Petrus a didilike kutya Jehova ke na onhondo?
6 Omuyapostoli Petrus okwa li a tumwa aye keumbo laKornelius, omunhu womoiwana imwe oo a li ina pita etanda. Opo nee Petrus okwa li a didilika kutya Kalunga ke na onhondo. Kornelius noukwaneumbo waye ova li va ninginifwa. Okudja opo Oukriste owa li tau tandavele wa yuka koitukulwa imwe, novanhu vomoiwana aishe ova li tava dulu okuuda oshili noku i tambula ko. (Oil. 10:9-48) Oitukulwa oyo oya li tai ulike kounyuni aushe.
7, 8. Ehangano laJehova ola ninga eenghendabala dilipi? (Tala efano pehovelo loshitukulwa.)
7 Mondjokonona yEendombwedi daJehova kunena, ovo tava kwatele komesho ohava kufa ombinga nouladi mokuxumifa komesho oilonga yokuudifa nokuhonga vamwe kombinga yonghundana iwa mounyuni aushe. Eendombwedi diladi omamiliyona hanga a-8 lwaapo otadi ningi ngaashi tadi dulu mokutandavelifa etumwalaka laKristus momalaka e dulife 600. Eendombwedi daJehova ohadi didilikwa mo nawa omolwoukalele wado weumbo neumbo nosho yo mokuudifa momapandavanda, omafimbo amwe tadi longifa oitaafula ile outemba voileshomwa.
8 Ovatoloki ve dulife 2 900 ova deulwa monghedi ye likalekelwa opo va dule okutoloka Ombibeli nosho yo oileshomwa ya kanghamena kOmbibeli. Ndele ihava toloka ashike momalaka oo a talika ko a fimana. Ohava ningi eenghendabala va toloke momalaka omafele oo inaa talika ko a fimana, ndele ohaa popiwa kovanhu omamiliyona. Pashihopaenenwa moSpain, omamiliyona Ovacatalan, ohava popi unene elaka lavo loshidalelwamo, Oshicatalan. Paife elaka lOshicatalan ola hovela okukala hali longifwa vali ngaashi moAndorra, moAlicante, kounhunhu vaBalearic nomoValencia. Paife Eendombwedi daJehova ohadi nyanyangida oileshomwa yopaMbibeli mOshicatalan nohapa ningwa okwoongala kwopaKriste melaka olo, oko kwa kuma omitima dOvacatalan.
9, 10. Oshike tashi ulike kutya ehangano laJehova oli na ohokwe momhumbwe yopamhepo yovanhu aveshe?
9 Oilonga ya tya ngaho yokutoloka nokuhonga otai longwa mounyuni aushe. MoMexico ohamu popiwa Oshispanish ndele moshilongo omo omu na eengudu dihapu dovanhu hava popi omalaka avo oshidalelwamo. Ongudu imwe oyOvamaya. Oshitaimbelewa shaMexico osha tuma ovatoloki velaka lOshimaya koshitukulwa shimwe shoshilongo oko haku popiwa elaka olo. Oshihopaenenwa shimwe oshelaka lOshinepali, olo hali popiwa moNepal, omo mu na ovanhu ve dulife pomamiliyona 29. Moshilongo osho ohamu popiwa omalaka 120 lwaapo, ashike ovanhu ve dulife pomamiliyona 10 ohava popi Oshinepali navahapu vamwe ohave shi longifa shi li elaka etivali. Ohapa nyanyangidwa yo oileshomwa yetu ya kanghamena kOmbibeli melaka olo.
10 Ehangano laJehova ola tala ko oshilonga shalo shokuudifa onghundana iwa yOuhamba mounyuni aushe sha kwata moiti, ngaashi tashi ulikwa koilonga yovatoloki mounyuni aushe. Oufo omamiliyona mahapu, oumbo nosho yo oifo oya kala tai andjakanekwa okupitila moikonga mounyuni aushe oshali. Eefuto odo da kwatelwa mo ohadi futwa nomayambidido ehalo liwa oo haa yandjwa kEendombwedi daJehova, odo hadi dulika kelombwelo laJesus olo kutya: “Onye mwa tambula oshali, yandjeni yo oshali.”— Mat. 10:8.
11, 12. Oilonga yokuudifa oyo tai longwa kEendombwedi daJehova mounyuni aushe oya kuma ngahelipi vamwe?
11 Eendombwedi daJehova di li Ovakriste ovaudifi novahongi ovaladi, oda tomhwa kutya oda mona oshili nohadi ningi omaliyambo manene opo di udifile ovanhu vomoiwana nomomihoko adishe etumwalaka lOuhamba. Dihapu oda nangwafapaleka onghalamwenyo yado, de lihonga elaka limwe noda tambula ko omaputuko amwe opo di kufe ombinga moilonga oyo ya fimanenena yopaKriste. Oilonga oyo yokuudifa nokuhonga yomounyuni aushe nayo oya tomha ovanhu vahapu kutya Eendombwedi daJehova odi li ovashikuli vashili vaKristus Jesus.
12 Eendombwedi ohadi longo oilonga aishe oyo molwaashi oda tomhwa kutya oda mona oshili. Ndele mbela oshike vali sha tomha ovanhu omamiliyona kutya osho Eendombwedi daJehova da itavela oshoshili? — Lesha Ovaroma 14:17, 18.
OSHO SHA TOMHA VAMWE KUTYA OVE LI MOSHILI
13. Ongahelipi Eendombwedi hadi kaleke ehangano la koshoka?
13 Ohatu dulu okumona ouwa momatyekosha Ovakriste ovadiinini vopefimbo letu, ovo va tomhwa kutya ove li moshili. Omupiya waJehova umwe oo e mu longela efimbo lile okwa popya nghee e udite, a ti: “Ohapa ningwa eenghendabala da mana mo opo ehangano laJehova li kale la koshoka paenghedi nolihe na edilo, kashi na nee mbudi kutya olyelye a pumbwa okupewa omayele ile outekuduliko.” Mbela ohashi endwa ngahelipi opo omufika wopaenghedi oo wa denga mbada u kalekwe po? Ohaku landulwa omifikamhango odo di li mEendjovo daKalunga noshihopaenenwa osho Jesus novahongwa vaye va tula po. Nomolwaasho mondjokonona yEendombwedi daJehova kunena mu na ovanhu vanini ovo va kondwa mo meongalo lopaKriste molwaashi ihava kala metwokumwe nomifikamhango daKalunga. Ndele ovanhu vahapu, mwa kwatelwa vamwe ovo va li nale ve na onghedi yokukalamwenyo oyo Kalunga ina hokwa ashike ova ninga omalunduluko, paife ove na onghedi yokukalamwenyo ya koshoka noi shii okuhopaenenwa. — Lesha 1 Ovakorinto 6:9-11.
14. Oshike osho ovanhu vahapu ovo va li va kondwa va ninga, nosha etifa oidjemo ilipi?
14 Oshike hashi ningwa po shi na sha naavo va kondwa mo meongalo, metwokumwe newiliko lopamishangwa? Omayovi ovo ve livela ombedi omolweenghatu davo dihe fi dopaKriste ohava alulilwa meongalo. (Lesha 2 Ovakorinto 2:6-8.) Okudiinina elihumbato lopaenghedi la denga mbada la kanghamena kOmbibeli okwa ningifa eongalo lopaKriste li kale la koshoka noli shii okulineekelwa. Mepingafano neengeleka dihapu odo da efa ovanhu va kale nomhepo youkakombolilifa, okudulika komifikamhango daKalunga kwEendombwedi daJehova okwa tomha ovanhu vahapu kutya osho da itavela oshoshili.
15. Oshike sha tomha omumwatate umwe kutya oku li moshili?
15 Omolwashike Eendombwedi dimwe da pyokoka da dimina kutya oda mona oshili? Omumwatate umwe oo e na omido 54 okwa ti: “Onda kala nale nda itavela okudja kounyasha wange kutya eitavelo lange ola kanghamena koitwa itatu ya fimana tai landula: (1) kutya Kalunga oko e li; (2) kutya oye a nwefa mo ovashangi vOmbibeli; nosho yo (3) kutya ota longifa nota nangeke noupuna eongalo lopaKriste lEendombwedi daJehova kunena. Onda kala handi konakona oule womido, nonda kala handi nongonona oitwa oyo nokulipula ngeenge oya kanghamena ngoo koumbangi washili wa kola. Ndele oumbangi wakeshe oshitwa owa enda tau kolo monghedi ididilikwedi omudo nomudo, naasho osha pameka eitavelo lange nosha tomha nge neenghono kutya ondi li lela moshili.”
16. Oshinima shilipi shi na sha noshili sha kuma omumwameme umwe?
16 Omumwameme umwe oo a hombolwa nota longo kombelewa ya kula moNew York okwa popya shi na sha nehangano laJehova a ti: “Olo ashike tali udifa kombinga yedina laJehova nopehe na okutengauka. Kashi li tuu pandunge okudimbuluka kutya edina laJehova ola holoka mOmbibeli lwoikando 7 000 lwaapo! Onda pandula etwomukumo olo tali hangwa mo 2 Omafimbo 16:9, oyo tai ti: ‘Omesho [aJehova, NW] taa tale edu alishe, opo a kwafe neenghono ovo have liameke kuye nomutima aushe.’” Okwa weda ko vali ta ti: “Oshili oya kwafela nge ndi mone nghee handi dulu okuliameka kuJehova nomutima aushe opo Jehova a kale a manguluka okuulika eenghono daye okupitila mwaame. Ekwatafano lange naJehova oshinima shi na ondilo neenghono kwaame. Onda lenga yo onghandangala oyo Jesus ta dana mokuyandja eshiivo lomoule kombinga yaKalunga olo tali kwafele nge ndi pule komesho.”
17. Oshike sha li sha tomha umwe oo a li nale ina itavela muKalunga, nomolwashike?
17 Umwe oo a li nale ina itavela muKalunga okwa ti: “Eshito ola tomha nge kutya Kalunga okwa hala ovanhu va hafele onghalamwenyo, onghee hano, ita ka efa okumona oixuna ku kale po fiyo alushe. Shimwe vali, eshi ounyuni tau xumu komesho mouhenakalunga, oshiwana shaJehova otashi pame meitavelo, nouladi washo nohole otai xwama. Omhepo yaJehova oyo ashike tai dulu okulonga oshikumwifilonga sha tya ngaho.” — Lesha 1 Petrus 4:1-4.
18. Ou uditile ngahelipi eendjovo dovamwatate ovo vavali?
18 Ondombwedi imwe vali oyo ya longela Jehova oule wefimbo lile oya yandja omatomheno ayo okwiitavela oshili oyo hatu udifa, ya ti: “Osho nda konakona oule womido osha tomha nge kutya Eendombwedi oda ninga eenghendabala da kwata moiti mokulandula oshihopaenenwa shOvakriste vomefelemudo lotete. Onde limonena ko mwene eshi handi talele po oilongo noilongo kutya Eendombwedi daJehova odi li moukumwe mounyuni aushe. Oshili yOmbibeli oya kwafela nge ndi kale nda wanenwa nonda hafa.” Omumwatate umwe oo e na omido di dulife po 60 eshi a li a pulwa kutya omolwashike a tomhwa kutya okwa mona oshili, okwa popya kombinga yaJesus Kristus, a ti: “Otwa konakona noukeka onghalamwenyo noukalele waJesus, naasho oshe tu linyengifa tu kale twa lenga oshihopaenenwa shaye. Otwa lundulula onghedi yetu yokukalamwenyo opo tu ehene popepi elela naKalunga okupitila muKristus Jesus. Otwa didilika kutya ohatu ka xupifwa ashike pakanghameno lekuliloyambo laKristus. Notwe lihonga yo kutya okwa nyumunwa koufi. Otu na oumbangi u shii okulineekelwa waavo va mona oshiningwanima osho eshi sha ningwa.” — Lesha 1 Ovakorinto 15:3-8.
OSHILI OTU NA OKU I LONGIFA NGAHELIPI?
19, 20. (a) Paulus okwa li a divilika oshinakuwanifwa shilipi keongalo laRoma? (b) Otu na oufembanghenda ulipi tu li Ovakriste ve liyapulila Jehova?
19 Tu li Ovakriste, otu hole ovanhu vakwetu, onghee hano, itatu dulu okumwenena eshiivo li na ondilo olo tu na. Paulus okwa li a tomhafana novamwaxe vomeongalo laRoma a ti: “Ngenge to hepaulula nokanya nokutya, Jesus Oye Omwene, ndele to itavele momutima woye, kutya Kalunga e mu nyumuna movafi, oto xupifwa; osheshi okwiitavela nomutima otaku yukipalifa, nokuhepaulula nokanya otaku xupifa.” — Rom. 10:9, 10.
20 Tu li Eendombwedi daJehova de mu liyapulila, otwa tomhwa kutya otu li moshili notu shii kutya otu na oufembanghenda wokuhonga vamwe onghundana iwa yepangelo lOuhamba waKalunga. Eshi hatu longo oshilonga shetu shokuudifa, vamwe nave shi limonene kutya ohatu hongo osho shi li mOmbibeli nosho yo kutya oshe tu tomha.
^ okat. 3 Tala embo Jehovah’s Witnesses—Proclaimers of God’s Kingdom, epandja 191-198, 448-454.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Omapulo opaMbibeli a nyamukulwa
OMAPULO OPAMBIBELI A NYAMUKULWA
Efiku lEtokolo oshike?
Pefimbo lOmbibeli, Kalunga okwa li a longifa ovatokolipangeli opo a amene oshiwana shaye omolwokuhenouyuki. (Ovatokolipangeli 2:18) Ombibeli oya yelifa shi na sha nEfiku lEtokolo olo tali ke uya kutya otali ka kala efimbo lehafo eshi Jehova, omutokoli wedu alishe, ta ka xupifa ovanhu kokuhenouyuki. — Lesha Epsalme 96:12, 13; Jesaja 26:9.
Kalunga okwa hoolola Jesus a tokole pauyuki ovanamwenyo novafi. (Oilonga 10:42; 17:31) Ovanhu vahapu ova fya inava shiiva Kalunga. Petokolo, Jesus ota ka nyumuna ovanhu ovo, opo ve lihonge kombinga yaKalunga kashili nova kale ve mu hole. — Lesha Oilonga 24:15.
Omolwashike Efiku lEtokolo tali ka kwata oule womido eyovi?
Oonakufya otava ka nyumunwa momukokomoko womido eyovi. (Ehololo 20:4, 12) Otava ka pumbwa efimbo ve lihonge eendjila daKalunga nokudulika kuye. Mepingafano nomadiladilo avahapu, Ombibeli otai ulike kutya ovanhu otava ka tokolwa she likolelela kwaasho tava ka ninga konima yenyumuko. — Lesha Ovaroma 6:7.
Ombibeli otai ulike yo kutya efiku letokolo otali ke uya ombadilila fimbo omido eyovi inandi hovela. Efiku olo otali ifanwa yo exulilo, ngaashi sha yelifwa moitukulwa yoshifo eshi. Mefiku olo, Kalunga ota ka hanauna po ovahenakalunga aveshe. (2 Petrus 3:7) Onghee hano, otwa pumbwa okuulika kutya otu hole Kalunga. — Lesha 2 Petrus 3:9, 13.


text:
ONGWEDIVA – Eedula omulongo nambali da pita po Veikko Haimbodi okwali ashike omunailonga, wekwashilipaleko, ha kwata ashike okamaliwa ke fike po N$700 komwedi.
Nena Haimbodi oye umwe womovanangeshefa vopokati monooli yoshilongo, e na eengeshefa momatungo nomeepate ta tungu oshilongo, nokuli yoo omuyandji woilonga kovanhu ve dule o200. Mongeshefa ove li mo yoo nomukadi Aili oo ha landifa eenhele odo ta di tungwa komushamane waye.
“Eshi sha etifa opo ndi tameke ongeshefa oluhepo. Oluhepo ku ame mwene, oluhepo mofamili nomoshiwana. Onda tota nee ongeshefa opo ndi kwafele ofamili yange, ame ndi yandje yoo oilonga kovaNamibia vakwetu.
“Ame onda li handi longele oilumbu handi kwata oN$700 komwedi. Kakele koshimaliwa osho shokomwedi, kanda li handi mono nande ouwa washa, kandali handi mono openzela, ile oshimaliwa shomakwafo opaunamiti, omunhu oho pewa ashike oN$700 opuwo,” Haimbodi ta ti.
Mo 2002, Haimbodi okwa tameka ongeshefa mo Gababis, nokonima oko Rundu no Witvlei. Mo 2005, okwa patulula oDolly-Mall mOnandjaba mOkalongo.
“Onda ka diladila kutya omunhu ito dulu okukomba mepya manga meumbo mwa kaka. Omolwaasho nda tameka ongeshefa nde i lukila omukulukadi umwe womomepata letu, meeDolly, shaashi ongeshefa onde i tunga ponhele opo pa li oshihondjelo ame vali onde mu lukila okaana. MeeDolly omukulukadi ena eenghono shili,” Haimbodi ta ti.
Metungo loDolly-Mall yokOkalongo, okwa patulula mo ongeshefa yomalandifilo hano omaalaka yoikulya. Metungo omo tuu omo, omo muna ongeshefa ya kula yoStyle Clothing, oufitola vova China nosho tuu.
Nonande ongeshefa ta i kulu, Hambodi ota ti omu na omashongo mahapu, ashike omashongo aa manene okwa etifwa komulandu womangeshefelo a manguluka oo wa etwa po kepangelo.
Omolwa omulandu ou, ovanangeshefa vomoshilongo unene tuu ovo va nini, ova fininikwa opo ve linyekafena ovalandi vo neengeshefa odo da kula da dja kondje yoilongo.
“Diladila ashike omunangeshefa omuIndia ta patulula ongeshefa kOkalongo, osha yela kutya oungeshefa aveshe vashona tava hangwa po tava landifa oilongomwa yafa yomuIndia oo, ove na okupata.
“Opa pumbwa oku tulwa omulandu opo ovanangeshefa ovo tava di koilongo, va kale ashike tava ngeshefele moilando, nomeedolopa da kula, vo oudoolopa venya vashona tava efelwa ovanangeshefa vanini,” Haimbodi ta ti.
Omunangeshefa ou okwa twa yoo omukumo ovadali opo va tekulile ounona ongeshefa, ta weda po ta ti, ovanyasha -oshiwana shokomongula, ova pumbwa oku kufa ombinga mongeshefa opo va tunge oshilongo.
Ota ti, nonande oshilongo sha pumbwa ovanhu vomaifano elili nakulili, ovanangeshefa ova fimana neenghono moshilongo keshe, shaashi ove hava tungu oshilongo.
KuHelvy Shaanika


text:
EHOKOLOLO 10
Eyelu linene
OVANHU ovo va fyaala pondje inava ya mongulu yomomeva ova twikila ashike nonghalamwenyo yavo ngaashi shito. Kava li va itavela natango kutya Eyelu otali ke uya shili. Ove na okukala va li tava yolo neenghono eshi Noa noukwaneumbo waye va ya mongulu yomomeva. Ndelenee okuyola kwavo okwa ka xulifwa po diva.
Ofimbo ovakolokoshi ovo va li ve lipyakidila nokulonga oilonga yavo, ohaluka odula oya hovela okuloka. Oya li tai loko omupoolela ngaashi omunhu ta tileshi omeva okudja mevela. Noa okwa li a popya oshili. Ndelenee kapa li vali omunhu ta dulu okuya mongulu yomomeva, molwaashi Jehova okwa hangwa nale a idila omuvelo wongulu oyo.
Diva omeva odula okwa li a tuvika edu alishe. Omeva okwa li a hapupula nokwa li taa kunguluka ngaashi omilonga dinene. Okwa fudula mo omiti nokwaalangatifa omamanya. Omeva okwa li taa popoma mokule. Ovanhu ova li va tila neenghono. Ova li va londa koikulundudu nokeemhunda. Kava li tuu tave lipe oushima kutya ngeno ova pwilikinine kuNoa! Ngeno ova pwilikinine, ngeno navo ova hangwa va ya mongulu yomomeva fimbo omuvelo inau idilwa. Ashike kapa li vali omhito yokuya mo.
Omeva okwa enda taa hapupala neenghono. Odula oya li ya loka oule womafiku 40, omutenya noufiku. Omeva okwa li a tumba pombada fiyo a tuvika eemhunda adishe nokuli naado diledile. Ngaashi Kalunga a li a popya, ovanhu aveshe noinamwenyo oyo ya li pondje oya fya omeva. Ovanhu noinamwenyo oyo ya li mongulu yomomeva oyo aike ya xupa po.
Noa novanamati vaye ova li va longa oshilonga sha fimana eshi va tunga ongulu yomomeva. Ongulu oyo oya kala ya kaama kombada yomeva eshi omeva a tumbalala pombada. Odula oya ka sheka konima yefimbo, netango ola li tali minikile. Noa noukwaneumbo waye kava li tuu va kumwa eshi va tala pondje! Edu alishe ola li koshi yomeva. Omeva okwa li ngaashi efuta linenenene. Kava li ve wete sha vali shimwe sha kaama kombada yomeva, kakele ashike kongulu yomomeva.
Ovatongolume ova li va fila momeva. Kava li tava dulu vali okuhepeka ovanhu. Ovatongolume aveshe, nooina nosho yo ovakolokoshi aveshe ova hanaunwa po. Ndele mbela oshike sha li sha ningilwa ooxe yovatongolume?
Ooxe yovatongolume kava li ovanhu ngaashi fye. Ova li ovaengeli ovo va dile meulu ndele tave liningile omalutu opanhu opo va kale kombada yedu. Onghee hano, eshi Eyelu le uya, ovaengeli ovo inava fya pamwe novanhu aveshe. Ova fiya po omalutu opanhu ndele tava shuna meulu. Ndelenee Kalunga ka li e va pitika vali va kale oshitukulwa shoukwaneumbo waye womeulu wovaengeli. Onghee hano, ova ninga ovaengeli vaSatana. Ovaengeli ovo ova ifanwa mOmbibeli kutya eendemoni.
Kalunga okwa pepifa omhepo kombada yomeva, nomeva eyelu okwa hovela okwooholoka. Konima yeemwedi nhano, ongulu yomomeva oya ka kanghama koxulo yomhunda. Eshi pa pita oule womafiku mahapu, ovanhu ovo ve li mongulu oyo ova li ve wete eexulo deemhunda da uluka ko. Omeva okwa twikila okwooholoka.
Noa okwa pitifa mo okadila kalaula mongulu yomomeva haka ifanwa ekola. Ekola ola kala tali telaana kombada yomeva fiyo la alukila mongulu yomomeva, molwaashi kala li la mona onhele iwa apa tali wile. Ekola ola kala tali telaana nokwaalukila kongulu yomomeva lwoikando, opo li fude po.
Noa okwa li a hala okumona ngeenge omeva okwa pwiinina filufilu. Onghee hano, okwa pitifa mo vali onghuti. Ndele onghuti nayo oya aluka, molwaashi kaya li i na apa tai nambele. Noa okwa pitifa mo vali onghuti oshikando oshitivali. Oshikando osho, oya aluka i na efo lomuti wolumono komulungu. Kungaho, Noa okwa li a mona kutya omeva okwa pwiinina. Okwe i pitifa mo vali oshikando oshititatu, opo nee oya ka mona onhele iwa nokukala.
Konima yaasho, Kalunga okwa lombwela Noa a ti: ‘Djeni mo mongulu yomomeva, ove noukwaneumbo woye nosho yo oinamwenyo.’ Mongulu yomomeva ova li va kala mo oule wodula nasha. Onghee hano, osha yela kutya ova li va hafa neenghono eshi va xupa mEyelu naashi va dja mo mongulu yomomeva.


text:
ONDJOKONONA YONGHALAMWENYO
Onda ninga omukwao waaveshe muaishe
Mo 1941, Tate okwa li ha tilifa meme ta ti: “Ngeenge owa ninginifwa, ohandi ku efa po!” Ashike nande ongaho, meme okwa li a tokola e liyapulile Jehova Kalunga ndele ta ninginifwa. Konima yaasho, tate okwa li shili a fiya po oukwaneumbo; pefimbo olo onda li ashike ndi na omido hetatu.
ONDA kala ndi na ohokwe moshili yOmbiibeli okudja kounona wange. Meme okwa li ha kala e na oishangomwa yopaMbiibeli, nonda kala ndi hole oku i lesha nohandi hafele unene omafano. Tate ka li a hala meme a kale ta popi naame kombinga yaasho te lihongo. Ashike onda li handi kala nda halelela okuuda shihapu nohandi pula omapulo. Opo nee, meme okwa kala ha konakona naame ngeenge tate a dja mo meumbo. Oshidjemo, onda li nda tokola kutya onda hala okuliyapulila Jehova. Onda ka ninginifilwa koBlackpool shaEngland mo 1943, eshi nda li ndi na omido omulongo.
ESHI NDA HOVELA OKULONGELA JEHOVA
Konima eshi nda ninginifwa, otwa kala hatu longo ondjikilile pamwe nameme moukalele. Opo tu udifile ovanhu etumwalaka lOmbiibeli, otwa kala hatu longifa eengalamafona odo da li didjuu di na oshivixa hanga eekilograma 4.5. Kala nee wa fa u wete nge eshi nda li okamatyona nda tumba imwe yomeengalamafona odo.
Eshi nda li ndi na omido 14, onda li nda hala okukokola ondjila. Meme okwa li a lombwela nge kutya ondi na tete okupopya nomumwatate oo a li omupiya (paife oha ifanwa omupashukilishikandjo). Okwa li a pange ediladilo ndi konge oilonga yonhumba opo ndi dule okulikwafela eshi handi kokola ondjila, naasho osho nda li nda ninga. Konima yomido mbali eshi nda kala handi longo, onda li vali nda popya nomupashukilishikandjo umwe kombinga yetokolo lange lokuninga omukokolindjila. Okwa ti: “Pula komesho, oshike tashi ku imbi!”
MuAprili 1949, ame nameme otwa li twa landifa po nokuyandja po oikwaipundi imwe oyo twa li tu na, ndele hatu tembukile koMiddleton popepi noManchester oko twa ka kala hatu kokola ondjila. Konima yeemwedi nhee, onda li nda hoolola omumwatate umwe tu kale hatu kokola naye ondjila. Oshitaimbelewa osha li sha eta po ediladilo kutya natu tembukile keongalo olo opo la totwa po koIrlam. Ashike meme okwa kala ta kokola ondjila nomumwameme umwe keongalo limwe.
Nonande onda li ashike ndi na omido 17, ame nomumwatate oo twa kala hatu kokola ondjila pamwe, otwa li twa pewa oshinakuwanifwa shokukwatela komesho okwoongala molwaashi meongalo omo omwa li ashike ovamwatate vanini va pyokoka. Lwanima, onda li nda tuminwa keongalo lokoBuxton, olo la li li na ovaudifi vanini nova pumbwa ekwafo. Oimoniwa aishe oyo, onda kala nde i tala ko onga handi deulilwa oinakuwanifwa yomonakwiiwa.
Mo 1951, onda li nda yadeka ofooloma yokuya kOfikola yOmbiibeli yo-Watchtower yaGilead. Ashike muDesemba 1952, onda li nda ifanwa ndi ke lishangife moukwaita. Onda li nde va yelifila kutya ame ondi li omulongi wefimbo liyadi, ashike omhangu inai shi dimina nonda li nda tokolelwa eemwedi hamano modolongo. Fimbo ndi li modolongo, onda li nda shivwa kOfikola yaGilead yondodo 22. Lao linene, muJuli 1953, onda li ndi li moshikepa yedina Georgic, ya yuka koNew York.
Eshi nda fika, onda li nda dula okukala poshoongalele sho-New World Society shomo 1953. Konima yoshoongalele onda li vali nda ya molweendo neshina lokolutenda nda yuka koSouth Lansing moNew York oko ofikola yaGilead ya li tai ningilwa. Onda li ashike ndi na okamaliwa kanini eshi opo nda di modolongo. Eshi nda dja mo meshina lokolutenda, onda ka londa mobesa oyo i na okutwala nge koSouth Lansing, ashike onda li ndi na okwiindila eesenda 25 opo ndi dule okufuta.
OSHINAKUWANIFWA MOSHITUKULWA SHIPE
Ofikola yaGilead oye tu pa edeulo la denga mbada olo letu kwafela opo tu ‘ninge omukwao waaveshe muaishe’ moilonga youtumwa. (1 Kor. 9:22) Ame, Paul Bruun, naRaymond Leach otwa li twa tuminwa koFilipine. Otwa li tu na okuteelela eevisa detu eemwedi donhumba; opo nee otwa ya noshikepa twa pitila moRotterdam, mefuta laMediterranean, hatu ka ya nokanala kaSuez fiyo omefuta laIndia, laMalaysia nolaHong Kong. Otwa enda moshikepa omafiku 47, nokuManila otwa ka fika ko mo 19 Novemba 1954.
Otwa li twa hovela okuninga omalunduluko eshi hatu shakeneke ovanhu vape, tu li moshitukulwa shipe nokulihonga elaka lipe. Atushe vatatu otwa li twa tuminwa keongalo lomodoolopa yaQuezon omo ovakalimo vahapu hava popi Oshiingilisha. Konima yeemwedi hamano, otwa li twe lihonga oitya inini mOshitagalog, ashike oshinakuwanifwa osho hatu ka pewa osha li she tu kwafela.
Efiku limwe muMei 1955, eshi twa dja moukalele nomumwatate Leach otwa li twa hanga okapakete keenhumwafo monduda yetu. Otwa li twa mona kutya otwa nangekwa po tu li ovapashukilishikandjo. Pefimbo olo, onda li ashike ndi na omido 22, ashike oshinakuwanifwa osho osha li sha pa nge omhito opo ndi ‘ninge omukwao waaveshe muaishe’ meenghedi di lili naku lili.
Pashihopaenenwa, eshi nda ninga omupashukilishikandjo onda yandja oshipopiwa shange shotete shomoipafi poluhaela komesho ashike yofitola i li momukunda. Mokweendela ko kwefimbo, onde ke lihonga kutya moFilipine osha li sha tambulwa ko kutya oshipopiwa shomoipafi oshi na lela okuyandjwa poluhaela moipafi yovanhu aveshe. Eshi nda kala handi talele po omaongalo oo e li moshitukulwa, onda kala handi yandje oipopiwa yomoipafi meeparka, peenhele domalandifilo, komesho yomatungo amuni, poupale vetanga lomokambaba naluhapu omomapandavanda. Oshikando shimwe moshilando shaSan Pablo okwa li tamu lokwa neenghono noina ndi dula vali okuyandja oshipopiwa ponhele yomalandifilo. Onda li nda pula ovamwatate ovo ve na oshinakuwanifwa opo ndi ke shi yandjele mOlupale lOuhamba. Ashike ova pula kutya otashi ka lopotwa ngoo onga oshipopiwa shomoipafi eshi inashi ningilwa monhele yaaveshe?
Eshi hatu talele po omaongalo, otwa li hatu nangala momaumbo ovamwatate. Nonande omaumbo kaa li oudjeko, okwa li haa kala alushe a yela. Ombete yange oya li emate handi li yale pofulula yoipilangi. Oulikoshelo kava li va uvika nawa, onghee onda li nde lihonga okulikosha okakombo ka yuvwa monghedi oyo tai fimanekifa Jehova. Onda li handi ende momaloli nomomabesa, nomafimbo amwe omombautu ngeenge handi i kounhunhu vamwe. Eedula adishe odo nda kala moilonga yefimbo liyadi inandi kala ndi na otuwa.
Okuudifa nokutalela po omaongalo okwa li kwa kwafela nge opo ndi lihonge Oshitagalog. Inandi ya kofikola yokulihonga elaka, ashike onde lihonga eshi handi pwilikine kovamwatate ngeenge tu li moukalele nosho yo pokwoongala. Ovamwatate ova li va halelela okukwafela nge ndi lihonge elaka nonda li nda pandula elidiiniko lavo nomatyekosha avo e li paushili.
Mokweendela ko kwefimbo, onda li nda pewa oinakuwanifwa ipe oyo ya li tai pula ndi ninge omalunduluko onhumba. Mo 1956, eshi omumwatate Nathan Knorr a talela po Filipine, onda li nda pewa oshinakuwanifwa shokuunganeka oyoongalele yopashiwana. Kanda li ndi na owino, ashike vamwe ova li va kwafela nge nehalo liwa. Momukokomoko wodula, opa li vali pa unganekwa pa ningwe oshoongalele shimwe shopashiwana nomumwatate Frederick Franz, oo a dja keembelewa da kula, okwa li e uya oku tu talela po. Efimbo olo nda kala ndi li omupashukili woyoongalele, onda li nde lihonga komumwatate Franz okukala handi tifuka nehalo liwa she likolelela keenghalo dovanhu. Ovamwatate vomoshitukulwa ova li va hafa neenghono eshi va mona omumwatate Franz a djala oikutu yomufyuululwakalo wOvafilipine, eshi ta yandje oshipopiwa shomoipafi.
Onda li nda pumbwa okuninga omalunduluko mahapu eshi nda nangekwa po ndi li omupashukili woshitukulwa. Pefimbo opo, alushe otwa li hatu ulike ofilima The Happiness of the New World Society, konyala meenhele daaveshe. Opa li pe na oupuka hava etwa kouyelele weshina lokuulika omafano ovo have tu piyaaneke nohava i nokuli meni leshina. Osha li hashi tu pe oilonga ihapu yokuwapaleka vali eshina. Natango kasha li shipu okuunganeka oku ka ulika eefilima odo. Ashike osha li shi tunhula okumona nghee ovanhu tave linyenge ketumwalaka olo va uda li na sha noiteelelwa yaJehova mehangano laye.
Ovafita vaKatolika ova kala hava fininike oovene vomikunda vehe tu pe epitikilo tu ninge oyoongalele. Ile omafimbo amwe ngeenge hatu yandjele oipopiwa popepi neengeleka davo, ova li hava denge ongedjo yavo opo ve tu piyaaneke. Ndele nande ongaho, otwa li twa twikila, navahapu vomoitukulwa omo paife ove li ovalongeli vaJehova.
OINAKUWANIFWA OYO YA ETIFA OMALUNDULUKO MAHAPU
Mo 1959, onda li nda yakula onhumwafo kutya onda tumwa ndi ka longe koshitaimbelewa. Onda li nda likola owino muhapu mokulihonga oinima ipe. Mokweendela ko kwefimbo, onda li nda pulwa ndi ka talele po oilongo imwe. Mulimwe lomomalweendo oo, onda li nda shakena naJanet Dumond, oo a li omutumwa koThailand. Otwa endelafana oule wokafimbo nolwanima otwa ka hombola. Otwa kala hatu hafele oilonga yefimbo li yadi tu li ovalihomboli oule womido 51.
Onda li ndi na oufembanghenda wokutalela po ovapiya vaJehova moilongo 33. Onda pandula neenghono eshi oinakuwanifwa yange yopehovelo ya kwafela nge opo ndi li longekidile omashongo okuungaunga novanhu va dja momaputuko e lili noku lili. Omatalelepo aeshe oo okwa kwafela nge ndi kale ndi na etaleko li li pandjele nondi mone kutya Jehova okuhole ovanhu vomaludi aeshe. — Oil. 10:34, 35.
NATANGO OHANDI TWIKILE OKUNINGA OMALUNDULUKO
Otwa kala hatu hafele okulonga pamwe novamwatate moFilipine. Paife omuvalu wovaudifi owa hapupala hanga lwomapa omulongo mokuyelekanifa naashi opo nda i ko. Ame naJanet fiyo opaife ohatu longele moshitaimbelewa shaFilipine moQuezon. Nonande onda kala omido di dule 60 handi longele koshilongo shimwe, natango onda pumbwa okukala nde lilongekida okutambula ko oshinakuwanifwa keshe osho handi pewa kuJehova. Omalunduluko oo opo a ningwa mehangano, otaa ulike kutya otwa pumbwa okukala hatu tifuka ngeenge opa ningwa omalunduluko moilonga yetu nokutifuka yo kovamwatate.
Otwa ninga eenghendabala tu tambule ko oshinakuwanifwa keshe osho hatu pewa kuJehova, naasho oshe tu ningifa tu kale tu na onghalamwenyo ya denga mbada. Otwa li twa kendabala yo tu ninge omalunduluko opo sha pumbiwa notu kwafele ovamwatate. Onghee hano, otwa tokola toko ‘okuninga omukwao waaveshe muaishe,’ shimha ashike shi li ehalo laJehova.


text:
Moshilongo shetu omu na onghalo yokatoo uyo ya tutuma po vali nonande ya li ngaho ya fa tai shuna pedu.
Onghalo ei paife tai kulu vali keshe efiku omo ovanhu tava ningi vakwao oilongifwa yavo nokuvanyeka tava longifa outekenika, opo va mone oshimaliwa ile ouwa wonhumba nowongadi.
Onga ovakwashiwana, tu li moshilongo tashi putuka, otu na okudidilika kutya eputuko ohali endele yoo pamwe noimbuluma, noimbuluma ohai uya momaluvala mahapu.
Otu na okushiiva kutya eputuko ngee tali ya, keshe umwa okwa hala okuninga omukengeli, na unene tuu efimbo eli leliko lafa tali shongola. Ovanhu vamwe ota va longifa omikalo dili pauyuki, vamwe ota va longifa omikalo diheli pauyuki okuli monena shomondjato, ashike omikalo edi dimwe odi li meni leengaba doveta. Po nee opena vali ovo tava longifa omikalo odo da yela kutya omikalo doukolokoshi noukoleledi, nodili kondje yoveta shili pouyelele
Ovakengeleledi vamwe ovaNamibia vakwetu, vamwe noukuli otu li navo momaumbo, ota va li nedina laKalunga ile louhaku, vamwe okatoo, poo opena ashike ovo ve na eenyala dile nefimbo limwe ohava nyeke va homata.
Onghe hano otu na oku kotoka tu haninge oilongifomwa yovakengeleledi ava.
Omafiku aa epe na okatoo ka hanya kaavo tava tumine ovanhu outumwalaka keengodi vati oe-wallet, voo tave ku dengele vati ove ku tumina oshimaliwa epuko.
Oshiwana shetu otashi anye okuli honga sha shina sha neembudi edi. Ngee omunhu ou wete wa tuminwa oshimaliwa ile okatumwalakan ndela ku ka udite shixwepo uye kombaanga ndele toka pula nawa, ponhele yoku endelala nokutumina oshimaliwa shoye kovanhu uhe va shi. Ile nee hano uye nande okopolifi ndele toka pula nawa.
Tala ovanhu ovo veuya moshilongo omu vehe na nande osenda ndee nena otava shingi omatuwa ondilo a shiyako vati omutenya ovafita oufiku eenganga. Pwilikina komahokololo oo ovanhu va ya keendudu ndee tava diko vakwatwa koHIV, vo ova futifwa oimaliwa neengobe. Ngee omunnhu ta ti mushikula konima eke ku pe oilonga, dilaadila nawa.
Ino efa omunhu a ninge omukekengeli molwa ouvela woye, ino pitika omunhu a ninge ekenge omolwemonoloixuna loye, ino efa u kengelelwe u ninge omuyandji woilonga ove u he na oilonga, mhanga ino patulula okandjato koye dilaadila nawa, ninga omapekapeko mawana.
Natu kale tu shishi kutya ope na ashike omukalo umwe ta u dulu okuku yambula po, wo oo okulonga noupenda nonoudiinini.
Opo uninge Frans Aupa Iindongo ile Herold Pupkewitz, longa noudiinini. I na tu tala ashike ovanhu ava eshi ve na eengeshefa kamana. Ngee ove tu fuula, natu tale yoo ondjokonona yavo. I na va ninga ovakengeli momutenya umwe ashike ova longa noudiinini oule womido dihapu.
Inava dja mo moNamibia va kanyeke ovanhu oimaliwa kondje yoilongo, ashike ova tamekela moshilongo shavo opo nawa va twale eengeshefa davo kondje yoilongo. Inava komba mepya manga meumbo mwa kaka.
Kakele kuvamwe vomovanangeshefa, eendudu dimwe novakwangeleka vamwe, ovanapolitika vamwe ovena mo yoo onyala moshiima eshi shokulongifa vakwao.
Oto hange omunhu ta londelele komapepe a vakwao a mone oshipundi shopombada, ndee nge okwa i apa a hala, ponhele yokutala koshiwana osho shemuyambidida ote shi lyatele vali pedu.
Dimbulukwa eityo lomwuIngilisha olo tali ti, ngee to londo komhani, ninga ombili naavo to hange poikolo, pamwe tave ke ku hakela ngee wa u ko.


text:
Tuulikki Abraham
Lüderitz-Oshivilo shoipindi shokomudo oshi-11 modoolopa yaLüderitz osha enda nawa. Oshivilo shoipindi osho hashi ufanwa oshivilo shoCrayfish, osha lukilwa oludi loshi oyo hai hangika ashike mefuta laLüderitz.
Oshivilo shoCrayfish odula yoneudo osha danwa koshi yoshipalanyole “Efuta letu eliko letu”. Oshivilo osha hovelele momafiku 26 April tashi hulu mo 02 May 2018.
Ovanageshefa va dja keembinga neembinga doshilongo ova li va mona omhito okuuya vaulike oipindi yavo momaulikilo oipindi okomudo modoolopa yokomunghulofuta, koumbuwanhu woshilongo moLüderitz. Ovaleli novakwashiwana vahapu okudja keembinga neembinga doshilongo navo ova li va mona omhito okuuya va tyapule oshivilo sha tya ngaha.
Ovanangeshefa vahapu ovo va li va kufa ombinga otavahokolola omauliko oipindi aenda nawa. Omunamido 27 Angela Amunime a dja kOndangwa ota tumbula kutya, omauliko oipindi okwa enda lela nawa. Amunime oo opo ta ende ko lotete koLüderitz ota ti okwa li e ya okulandifa oikulya noihongomwa yopamufyuululwakalo, ngaashi outwishi, omahandja, omaungu, omavanda, omalilo nosho tuu.
Mwene woTatsu Fashion Design Inga Boye, a dja kOvenduka ota tumbula kutya odula yoneudo oya li oshikando shaye oshititatu okukufa ombinga momauliko oipindi yokomudo modoolopa yaLüderitz.
Ota ti eedula adishe mbali 2016 no 2017, okwa mona kutya omauliko oipindi okwa li lela aenda nawa okuyelakanifa nodula yoneudo. Boye ota ti omauliko okwa enda nawa, ashike ovalandi inava fa ngaashi eedula mbali da pita.
“Ondi wete kutya otwa mona mo sha ndele otwa li tuvahapu unene, novanhu vahapu ottava landifa oinima ya faafana. Eedula mbali odo nda li nda kufa ombinga, omwaalu wovakufimbinga ovo tava landifa owa li wa ngabekwa. Odula yoneudo natango ondi wete ovaunganeki ova li ngoo va ngabeka omwaalu, ndele ope ke uya ovanageshefa vamwe veuya ashike voo kakwa li vashiivifilwa kutya ovatambulwa.
Shaashi otwa li tuvahapu, yoo odoolopa oishona, otwa mona mo sha ngaa hewa. Ashike oshivilo shoipindi osha li momhepo iwa nomakolofishi neeshi dikwao otwa lya yoo.” Boye osho a fatulula.
Oshivilo shoCrayfish osha patululwa pambelewa kOminista Yeeshi nEedjo domefuta Bernhard Esau, mOlomakaya 28 April 2018. Ovaleli okudja koitukulwa ya yooloka moshilongo ova li va mona omhito okukala poshivilo shoipindi shokomudo shoCrayfish oshi 11. OmuPlimiya wokoProvince yaNorthern Cape koSouth Afrika, Sylavia Lucas opamwe novaleli moshitopolwa shaye navo yoo ova li va mona omhito okukala moshivilo shoCrayfish moLüderitz.


text:
Vanja, Yevelela Kuenda Kala Elivulu Lia 5 Oku Talela Ohali Suku
Outline: Elisha, Daniel, Jonah, Nehemiah, Esther. 24 sections. It has a picture book to go along with the recording.
Script Text
Ulandu
Kalunga! Elivulu lievala liamela lioviluvialuvia li tu lomboluila alume va kemala vo Vembimbiliya vana va kolela Suku ha va kuatisa koloneke violohali. Eci o yevelela o kasete tuvula ociluvialuvia ci kuamamo eci o yevelela ocisungo eci.
Ociluvialuvia Ca 1: Namana O Nyũla Onjo Ya Elisia
2 Olosoma 5:1-12
Elisia wa kala ulongisi unene haeye upolofeto wa Suku k'Isaleli. Elisia wa kulihile okuti Suku o tẽla oku linga ocilnga cimue. Eteke limue ulume umue wa tukuiwa Namana wa enda konjo yaye. Namana wa kala usongui wovita via va Arameu. Va Arameu va kala anyali a va Isaleli. Namana wa kala omunu umue ukuotõyi haeye wa kemala, puãi wa kala lovilundu. Eye weya k'Isaleli omo a yeva okuti Elisia o tẽla oku sakula ovilundu viaye. Puãi Elisia ka tẽlele ndaño muele oku tundila posamua ho lami. Elisia wa tuma ukuenje waye oku popia la Namana hati: "Kuende ka lisukule vo Yolondãu olonjanja epanduvali, kuenje ositu yove yu ku iya vali kuenda o yela."
Namana wa tema, kuenje wa popia hati: "Tala nda simile okuti eye muele o tunda heya kokuange, ha talama loku vilikiya Onduko ya Yehova Suku yaye loku pekuila leka liaye kepute ha mbeluisa kovilundu." Kuenje Namana wa tunda loku tema kua lua."
Ociluvialuvia Ca 2: Namana Volui
2 Olosoma 5:13-19
Akuenje va Namana vo livondela oku siapo onyeño yaye kuenda epela liaye. Vo peya oku pokola kondaka ya leluka ya Elisia. Kuenje Namana wa enda kolui Yolondãu loku liyaveka olonjanja epanduvali vo Yolondãu. Vanja! Namana wa sanjuka ca lua . Ovilundu viaye via sakuiwa muele pe.
Ociluvialuvia Ca 3: Elisia Kuenda Ekalu Liondalu
2 Olosoma 6:8-17
Koloneke viaco va Arameu (Sulia) va kala loku liyaka la va Isaleli> Suku wa lungula ukuenje waye Elisia olonjanja viosi eci va Sulia va sokiya oku liyaka la va Isaleli, kuenje Elisia wa lungula soma. Soma yo ko Sulia yu wa handeleka asualali vaye hati;" Kuendi ka kũlihisi apa Elisia a kasi, oco nume alume va ko kuata." Omele yimue ociteketeke, Elisia kumue lakuenje vaye va tundila posamua kuenje va limbuka okuti va Sulia va ñuala imbo liavo ocingonja. Ukuenje wa kaluka hati: "A cime cange we! Tu ci linga ndati?" Elisia wo kumbulula hati: "Ku ka saluke! Momo ava va kasi letu ovo valua, ava va kasi lavo va sule." Oco Elisia wa pinga ku Suku oku patulula ovaso ukuenje waye. Ukuenje wa vanja, kuenje wa mola omunda ye yuka to lotuvalu lakãlu ondalu a ñuala olonele viosi. Suku wa tuma ovina evi oku va teyuila. Eci oco ca pitila okuti Elisia ka kale lohele yomunu.
Ociluvialuvia Ca 4: Elisia Kuenda Endo Lia Vakuavita Olomeke
2 Olosoma 6:17-23; Heveru 10:30; Roma 12:19-20; Olosapo 25:21
Va Arameu va kokela ocipepi la Elisia ha vo kuata, kuenje eye wa likutilila ku Suku hati:"Hu pinga, omanu ava va kuatiwe lupeke." Vonjanja yaco muele asualali osi ka a tẽlele oku mola cimue. Elisia wa enda kokuavo kuenje wa popia hati: "Ñuami oco ndu songuili komunu vu kasi loku sanda."
Elisia wa songuila alume vosi toke ko Samaria, kombala yo Isaleli. Tuli va pitila oko, Elisia wa likutilila vali ku Suku loku popia hati: "A Yehova patulula ovaso omanu ava, oco va mõle." Noke va Sulia va limbuka okuti va kala vofeka yovanyali vavo. Soma ya va Isaleli wa yonguile oku va ipa, puãi Elisia wa popia laye hati: "Va tumbikila okulia lovava, ha va li ha va nyui, oco va ende ku cime cavo." Soma wa linga ndeci Elisia o lomboluila.
Suku ya Elisia wa velapo okuti unyali ci sule. Vondaka Yaye Suku wa tu handeleka okuti ka tu fetuluinya ovanyali vetu, momo Suku wa popia hati: "Oku yambula kuange, haime fetuluinya." Suku wa popiavo hati: "Nda unyali wove o kasi lonjala, u lisa, nda o kasi lenyona, u nyuisa."
Ociluvialuvia Ca 5: Samaria O Ñualiwa Ocingonja
2 Olosoma 6:24 - 7:2
Vanja! Soma y'Isaleli wa kala loku pita kocimbaka, kuenje akãyi vavali veya kokuaye. Ovo va livondela soma ha va kuatisa. Va lambukile mumue okuti va fetika oku lia omãla vavo muele. Eci ca lingiwila omo okuti asualali va Sulia veyile vali oku liyaka la va Isaleli. Ovo va ñuala ocingonja Samalyia oco ka pa pitile osimbu, va Isaleli ka va kuatele cimue coku lia. Kuenje Soma ka kũlihile eci a linga. Eye wa temele ca lua, momo Suku ka va popelele ku va Sulia. Kuenje wa sokiyile oku ipa Elisia, ukuenje wa Suku. Oco elisia wa tuma ondaka ku soma hati: "Ca popia Yehova ceci hati: 'Hẽla, owola ndoyo, kombundi ya Samaliya ku ka landisiwa osema kuenda osevata.'"
Ociluvialuvia Ce 6: Vakuãla Vakuavilundu
2 Olosoma 7:3-20
Koloneke viaco alume vakuãla va tumãla kombundi ya Samaliya. Vosi yavo va kala lovilundu. Va livangula pokati vati: "Nye tu kasilili kulo ha tu filako? Linga tu ka lieci kasualali oko kocilombo ca va Sulia." Haicovo ca pita okuti va Sulia va yeva onjuela ya lua ndolohoka via kala loku iya. Oco va sakalaile ca lua yu va sia ovina viavo viosi, kuenje va tila. Eci vakuavilundu va pitila kocilombo ca va Sulia lomue va sangako. Yu va kuata vokulia la cosi va sukila. Oco va livangula pokati omunu lukuavo, vati: "Ka tu kasi loku linga ciwa. Lilo eteke liolondaka viwa kuenje etu tu kasi loku ci likapela etu muele." Oco va tiukila lonjanga ko Samaliya, yu va sapuilako vakuaku lava ovimbaka, kuenje va ka ci sapuile konjo ya soma. Ka pa pitile osimbu haico omanu veya oku landisa okulia kombundi ya Samaliya, ndeci Suku a ci popele lupolofeto Elisia.
Ociluvialuvia Ce 7: Yona O Tila Suku
Yona 1:1-7; 2 Olosoma 13:14-20
Kovaso yolofa vie Elisia, k'Isaleli kua moleha upolofeto ukuavo onduko yaye Yona. Suku wa popia la Yona hati: "Kuende kimbo linene Niniveyi. Ka li sapuile episo lialio, momo ũvi walio wa yevala kokuange." Va Niniveyi va kala anyali va va Isaleli. Yona ka yonguile oku enda kokuavo. Oco, wa seteka oku tila. Wa sanga onaviyu ya kala loku enda kofeka yimue yocipãla. Wa feta opasasi, kuenje onaviyu ya katuka. Puãi ka pa pitile osimbu haico vokalunga mua moleha ofela yonupi. Omanu va kala vonaviyu va sakalala ca lua. Yu va popia vati: "Enjui, tu ti ocela oco tu kũlihe u wa tu nenela ũvi owu." Oco va ta ocela, kuenje ca veta Yona.
Ociluvialuvia Ce 8: Yona Kuenda Olusi Lunene
Yona 1:8 - 2:10
Vakuanaviyu va popia la Yona hati: "Nye wa linga?" Eye wa va lomboluila hati nda kala loku tila Ñala. Oco va popia laye vati: "Etu tu linga nye love okuti okalunga ka tu tulumuhila?" Eye wa popia lavo hati "Njeluli. Njimbi vokalunga oco okalunga ka tulumuha. Momo ame ndi ci okuti ehunguhungu lieya kokuene mekonda liange." Alume ka va kaile lonjongole yoku ipa Yona, puãi ehunguhungu lia vokiya, lia kãla, kuenje vo wimba vokalunga. Puãi Yona ka filile vokalunga. Vanja! Olusi lunene luo wina ina. Oloneke vitatu Yona wa kala lomuenyo vimo liolusi. Noke olusi lua sanjela Yona kongongo.
Ociluvialuvia Ce 9: Yona Ko Niniveyi
Yona 3:1-10
Suku wa popia la Yona onjanja yavali hati: "Kuende kimbo linene lia Niniveyi, ka va sapuile ondaka ndi ku ĩha." Oco Yona wa pokola ku Suku, kuenje wa enda ko Niniveyi. Wa lungula omanu loku popia lavo hati: "Pa kambaño akuĩ akuãla koloneke, Niniveyi li nyoleha." Soma kuenda omanu vosi va vilikiya Yehova ha va popela. Va sia olonjila viavo vĩvi. Oco Suku wa sokiya okuti ka va nyõli.
Etu vosi tu kasi nda Yona kuenda omanu va Niniveyi. Etu vosi tua lueyela Suku kuenda tua linga ovina vĩvi. Tua sesamela ekangiso lia Suku. Puãi Suku o tu sole. Eye ka yongola okuti tu enda vonjembo, ocitumalo cohali ka yi pui. Omo liaco Eye wa tuma Yesu o ku tu lungula loku tu popela ha tu tundi kũvi. Yesu wa fila omo liakandu etu. Eye wa kala veyambo oloneke vitatu, ndeci Yona a kala vimo liolusi oloneke vitatu. Kuenje Yesu wa pinduka kolofa. Cilo eye eca omuenyo ko pui ku wosi o siapo ekandu lovilinga viaye vĩvi, kuenje u kuama. Eyi Ondaka Yiwa, kuenje etu tua sesamela oku yi sapuila omanu vosi.
Ociluvialuvia Ce 10: Ester Kuenda Soma
Ester 1:1 - 2:18
Ester wa kala ufeko u Yundeya wo kofeka yo Isaleli. Olonjali viaye via fa, kuenje Mordekayi inanu yaye wo tata.
Kovaso yovita, Ester la Mordekayi va linga olomandekua kumue la vosi va Isaleli loku va tuala kofeka yo ko Persia. Soma yo ko Persia wa kemalele ca lua. Omanu vosi va kala laye lusumba. Eci ukãyi waye o pembula, eye wa sokiya oku u piñanya pamue oku kapapo ukuavo. Oco wa kovonga afeko vosi va posoka va kala vofeka, kuenje va moleha kovaso aye kelombe. Pokati kavo vosi, eye wa nola ester ha lingi Nasoma yokaliye. Puãi Ester ka ci lomboluile komunu okuti eye u Yundeya.
Ociluvialuvia Ce 11: Mordekai O Likala Oku Petama
Ester 3:1 - 4:17, 5:14; Yoano 3:16
Vociluvialuvia cilo, tu lete omunu wa tukuiwa Hamana, omunu umue wa kemala vo Persia. Eci eye a pita omanu vosi va petama loku lekisa esumbilo. Puãi Mordekayi, inanu ya Ester, wa likala oku petama kovaso a Hamana. Mordekayi wa sesamelele lika oku petamela kovaso a Suku yocili Una eye a fendela lika. Hamana wa tema. Eye wa likapela oku fetuluinya Mordekayi. Eteke limue Hamana wa popia la Soma hati: "Vuviali wove mua lisandeka epata limue. Epata liaco lia sandokaila pokati kapata akuavo volofeka viosi. Omanu vaco ovihandeleko viavo via litepa levi viomanu vakuavo vosi, kuenda ka va tava kovihandeleko via Soma; ..." Eye wa kala loku tukula va Yudeya. Hamana wa popiavo hati: "Nda ca sunguluka ku Soma, va ci sonehe okuti va va ipaye..." Hamana wa eca olombongo via Soma, kuenje Soma wa tava epingilo liaye, puãi wa likala olombongo. Ocihandeleko ca eciwa coku ipa loku tambula ovikuata viosi via va Yundeya vosi va sangiwa vusoma wa va Persia. Hamana wa kalavo locipondelo cinene oko nda a lekela ekõle Mordekayi. Mordekayi wa pinga Ester oco a ende ku soma oku ka livondelelako omanu vaye. Puãi Ester wa popia hati: "Vosi vakualomangu via Soma kuenda omanu vosi volofeka via Soma va cĩ okuti, nda ulume nda ukãyi wa iñila ku Soma vocindumba covokati osimbu ka kovongiwile, kuli ocihandeleko cimosi lika. Wosi, nda helie nda helie, o sanga oku fa..." Ester wa pinga va Yundeya vakuimbo liaco oku likandangiya oku lia loku nyua oloneke vitatu kuenda oku u likutilila ku Suku. Eye kumue lafeko vaye cimosi haico va linga. Eye wa popiavo hati: "Noke ngenda ku Soma, ndaño ocihandeleko citi, Ka ci tava oku enda. Nda fa, fa muele."
Ociluvialuvia Ce 12: Ocipito Ce Ester
Ester 5:1 - 7:10
Suku wa tambulula alombelo a va Yundeya. Soma wa eca ku Ester omoko yoku vangula laye. Eye (Ester) wo kovongela kocipito cimue ci likasi, kuenje wa kovongavo Hamana. Kocipito, Soma wa pula Ester hati: "A inakulu Ester, epingilo liove lie?" Ester wa kumbulula hati: "...popela omuenyo wange, olio epingilo liange. Popelavo epata liange, oyo onjongole yange. Momo tua landisiwa, ame lepata liange, ha va tu nyoli, ha va tu ipaya loku tu kundula...." Soma wa popia hati: "Helie omunu waco, kuenje o kasi pi, ukuasiata ndoyo?" Ester wa kumulula hati: "Unyali haeye omakulu hayu Hamana!" Soma wa tema ca lua eci a yeva ovisimilo vĩvi via Hamana, kuenje vo nyengela kocalẽla Hamana angiliyilile Mordekayi. Va Yundeya vosi va popeliwa.
Ester wa likapelele oku fa, ha popela omanu vaye kolofa. Puãi sokolola handi Yesu. Eye wa tu sola ca lua toke a fa ha tu popela,okuti ka tu iñila vocitumalo cohali ka yi pui cina tua sesamela omo liakandu etu. Nda tua kolela Yesu, tua sesamelavo oku liangiliyila oku U sapuila vakuetu oco va popeliwevo.
Ociluvialuvia Ce 13: Daniele Lakamba Vaye
Daniele 1:1-21
Ociluvialuvia cilo ci lekisa Daniele lakamba vaye vatatu. Ovo va kalavo va Yundeya pamue va Isaleli. Va kuatiwa lovanyali vavo loku va tuala ko Mbavulono. Soma yo vo Mbavulono wa va yonguilile oku u vumba. Omo liaco ca va kisika oku lilongisa elimi lovituwa via va Mbavulono. Puãi Ndaniele lakamba vaye va likala oku lia okulia kua tĩla kua soma. Ca lipatãla lovituwa via va Yundeya. Ovo va yonguile oku tata ovihandeleko via Suku loku U sumbila, omo liaco va pinga oku lia lika okulia kua lingiwa lamela kuenda oku nyua lika ovava. Ulume wa kala loku va tata wa kala lohele yokuti va laika oku kopa kuenda oku sangiwa loku vela. Puãi Suku wa va tata kuenda va kala luhayele kuenda olondunge okuti vosi vana va kala loku vumba soma ko Mbavulono ci sule.
Ociluvialuvia Ce 14: Daniele La Soma Yo Ko Mbavulono
Daniele 2:1-49
Nevukandesa Soma yo ko Mbavulono, wa lota onjoi. Eye wa pula olonoño la vakuakusingila ha vo lomboluila onjoi yaco. Puãi lomue pokati kavo wa tẽla oku yi lombolola. Omo liaco eye wa sokiya oku va ipaya vosi yavo. Kuenje Ndaniele kumue lakamba vaye va likutilila ku Suku, kuenje Suku wa situluila Ndaniele onjoi ya Soma. Ndaniele wa enda ku Soma kuenje wa popia laye hati: "... Puãi kilu kuli Suku ukuakusitulula alumbu, kuenje haeye wa lekisa ku Soma Nevukandesa eci ci kala koloneke viesulilo." Daniele wa lomboluila Soma okuti vonjoi yaye wa mola ovosoma osi okilu lieve, kuenda okuti eye wa molavo usoma umue unene wa nyola ovosoma aco osi. Usoma waco owo Usoma wa Suku u tumala oloneke ka vi pui. Soma wa sanjukila olondaka via Daniele. Olonoño la vakuakusingila va ihiwa epuluvi lioku kala lomuenyo, kuenje Daniele wa kapiwa kuviali vemehi lia Soma vo Mbavulono yosi.
Cosi ci pita voluali lulo ci kasi peka lia Suku Ukuonene una Ndaniele a tukula. Omo liaco etu ka tua sesamelele oku tulukila ku vakuakusingila pamue kolondotolo, puãi te ku Suku. Etu tua sesamela oku u kolela loku linga eci ca sunguluka.
Ociluvialuvia Ce 15: Esetahalo Lia Suku
Daniele 3:1-12; Etundilo 20:4-5
Soma yo ko Mbavulono wa tunga ociñumañuuma culu. Eye wa kovonga asongui vosi ha veya oku tala ociñumañuma caco. Va kaleyi ka soma va handeleka omanu va kalako hati: "Eci vu yeva ocileñi cenguena, te wa wili posi loku fendela ociñumañuma culu ca tunga Soma Nevukandesa. U wosi ka wilile posi loku ci fendela haico a imbiwa vokati kelungulungu liondalu vofolono." Akamba va Daniele Sadrake la Mesake kuenda Aved-Nego va likala oku fendela ociñumañuma. Ovo va fendela lika Suku. Ovo va kũlihile ocihandeleko ca Suku ci popia hati: "Ku ka kale lolosuku viñi te ame. Ku ka lisongele ociñumañuma pamue esetahalo lieci ci kasi kilu, pamue lieci ci kasi posi, pamue lieci ci kasi vovava vemehi liongongo; ku ka vi fendele pamue oku vi vumba;" Alume vamue va ile ku Soma loku popia hati: "...Kuli alume vamue, va Yunda, wa va tumbika ndakulu kupange wofeka ya Bavulono, Sadrake la Mesake la Aved-Nego. Alume vaco, a Soma, ka va ku sumbile, ka va vumbi olosuku viove, ndaño oku fendela ociñumañuma culu cina wa tungisa."
Ociluvialuvia Ce 16: Elungulungu Liondalu
Daniele 3:13-28; Etundilo 20:3-5
Soma wa kovonga Daniele kumue lakamba vaye. Wa popia lavo hati: "Nda ka vu fendela ociñumañuma culu haico muele wimbiwi vokati kelungulungu liondalu vofuolono. Kuenje helie Suku u popeli peka liange? Alume va kumbulula vati: "...Suku yetu una tu vumbavumba o tẽla oku tu popela kehunguhungu liondalu vofuolono; kuenje haeye o tu popela peka liove a Soma. Puãi nda hacoko, haimo ci kũlihiwe love a Soma, okuti ka tu tava oku vumba olosuku viove, ndaño oku fendela ociñumañuma culu cina ove wa tungisa."
Kuenje Sadrake, Mesake la Aved-Nego va imbiwa vehunguhungu liondalu. Kuenje Soma wa kaluka hati: "Vanji! Ota ndete puãi alume vakuala va kutuluka, va ñuala ñuala vokati kondalu kuenda va ñuayi; kuenda wakuãla waco o moleha ndomola olosuku." Eci alume vatatu va tunda vondalu ka va kakukile. Soma wa popia hati: "Suku ya Sadrake la Mesake la Aved-Nego a sivayiwe! Wa tuma ungelo waye, wa popela akuenje vaye vo kolela!...momo ka kuli osuku yikuavo yi tẽla oku popela ndoco."
Ociluvialuvia Ce 17: Daniele O Likutilila Ku Suku
Daniele 6:1-13
Daniele wa kala lunene wa lua vofeka ya Bavulono. Vamue pokati kakulu vakuavo vo kuatela onya. Puãi ka va tẽlele oku sanga ũvi umue vokuaye, momo Daniele wa pokola ku Soma. Kuenje ovanyali va Daniele va enda ku Soma loku popia hati: "... A Soma kua kapele hẽ onduko yove kocihandeleko cokuti ka ci tava oku lomba ndaño komunu pokati koloneke akuĩ atatu, te lika kokuove, u Soma, kuenje wosi ka tava a imbiwe veleva liolohosi?" Soma wa tava kondaka yaco yalume, kuenje wa eca ocihandeleko cokaliye. Daniele wa yeva ocihandeleko cokaliye ca Soma puãi lopo wa amamako loku likutilila ku Suku olonjanja vitatu veteke ndeci a lingaile osimbu. Eci ovanyali vaye vo mola yo o likutilila va enda ku Soma, kuenje va popia laye hati: "Daniele ka kasi loku pokola kocihandeko cove."
Ociluvialuvia Ce 18: Daniele Veleva Liolohosi
Daniele 6:14-24
Soma ka yonguile okuti Daniele o fila veleva liolohosi, puãi ka tẽlele oku pongolola ocihandeleko. Daniele wa imbiwa volohosi. Eteke lia kuamamo ociteketeke, Soma wa lupukila keleva liolohosi, kuenje wa vilikiya hati: "A Daniele, vukuenje wa Suku Ukuamuenyo, Suku yove, una o vumbavumba o tẽla hẽ oku ku popela kolohosi?" Kuenje Daniele wa kumbulula hati: "Suku yange wa tuma omunga yaye, wa yika ovimela violohosi." Soma wa sanjuka ca lua. Daniele wopiwa veleva liolohosi. Soma wa handeleka okuti ovanyali va Daniele va imbiwa veleva liolohosi, kuenje olohosi via teya teya akepa avo.
Etu ka tua sesamelele oku kuatela ohele eci omanu va tu linga. Tua sesamela oku kolela Suku Ukuamuenyo wa kuatisa Daniele lakamba vaye. Ndaño omanu va tu ipaya, lopo tu kuete elavoko, momo Yesu wa tunda ku Suku loku eca omuenyo ko pui ku wosi U sola loku U vumba.
Ociluvialuvia Ce 19: Nehemiya Kovaso Yosoma Yinene
Nehemiha 1:1 - 2:7
Nehemiya wa kala ko Bavulono kovaso yoloneke via Daniele. Nehemiya wa kalavo u Yundeya haeye wa kolelele Suku. Nehemiya wa kala ukuenje wa Soma. Eteke limue eci a kala loku eca ovinyu ku Soma, Soma wa popia laye hati: "Nye ocipala cove ca nyumalela...?" Nehemiya wa sumuila Yelusalãyi, ofeka ya vakukululu vaye ya nyoleha kuenda va Yundeya va kalako va sangiwa lovitangi. Omo liaco Nehemiya wa sapuila Soma eci ca pita la Yelusalãyi kuenda omanu vayo okuti va Yundeya. Kuenje Soma wo pula hati: "O yongola nye?" Nemiya wa likutilila ku Suku, kuenje wa popia la Soma hati: "Nda ca sunguluka ku Soma, kuenda nda ukuenje wove wa sanga ohenda kovaso ove, nda pinga okuti o ngeca si endi ko Yunda, kimbo liayambo olosekulu viange, okuti ndi li tunga vali."
Suku wa kumbulula ohutililo ya Nehemiya, kuenje Soma wa tava epingilo liaye kuenda wo wihavo ovikuata vioku tunga lolonalavayi viu kuatisako oku linga upange.
Ociluvialuvia Ca 20: Nehemiya O Kũlihisa Imbo Lia Teka Teka
Nehemiya 2:8-20
Nehemiya loloñuatisi viaye va enda ungende toke ko Yelusalãyi. Nehemiya wa yonguile tete oku kũlihisa ovimbaka ha vanji oku nyoleha kuavio. Oco eye wa ñuala ñuala imbo. Wa ci linga luteke okuti lomue o kũliha eci a kala loku linga, momo anyali a va Yundeya va yevele eci ci tiamela ku Nehemiya kuenda ovisimilo viaye. Kuenje ca va temisa. Ovo ka va yonguile umue o kuatisa va Yundeya. Eteke lia kuamamo Nehemiya wa kovonga va Yundeya yu wa popia lavo hati: "Tu endi, tu ka tungi vali ocimbaka ca Yelusalãyi oco ka tu ka yoliwe vali epembe." Eye wa va lomboluila okuti Suku wa kala laye kuendavo okuti Soma yoko Mbavulono wa tava okuti eye o linga upange. Kuenje va Yundeya va kumbulula vati: "Tu fetiki oku tunga."
Ociluvialuvia Ca 21: Oku Tunga Ovimbaka
Nehemiya 3:1 - 6:19
Va Yundeya va fetika oku talavaya. Vamue va fetika oku yelisa ocitumalo osimbu vakuavo va amako loku tunga ovimbaka loku sokiya olombundi. Ovanyali va va Yundeya va tema ca lua. Ovo va sima oku ipaya olonalavayi. Oco Nehemiya wa likutilila vali ku Suku, momo eye wa kũlihile okuti olondunge lunene wosi vi tunda ku Suku. Eye wa sukila Suku ho lekisa eci a linga. Kuenje wa kapa kovimbaka alume va limaleha ha va teyuila olonalavayi. Omunu eye omunu wa kuata kovimaleho ha liangiliyila uyaki. Ovanyali ka va tẽlele oku ipaya Nehemiya pamue va Yundeya vakuavo. Upange wa amamako, kuenje (voloneke 52 lika) ovimbaka via tungiwa.
Ociluvialuvia Ca 22: Esera O Tanga Ocihandeleko
Nehemiya 8:1 - 13:31
Kovaso yoku tungiwa kuovimbaka, va Yundeya va enda vosi ko Yelusalãyi. Esera, ocitunda ca Suku, wa va tangela Ocihandeleko ca Suku. Ca sonehiwa Vondaka ya Suku, Embimbiliya. Omanu vamue va fetika oku lila eci va yeva Ondaka ya Suku. Ovo va kũliha okuti va sinilile Suku. Eci oco ca kokela Suku uku ecelela okuti ovanyali va nyola imbo liavo. Va Yundeya va yonguile oku siapo olonjila viavo vĩvi loku kuama vali ocipango ca Suku. Nehemiya wa popia lomanu hati: "Ku ka nyumali, momo esanju lioku sanjukila Yehova olio ongusu yene."
Ove o kuete esanju? Suku eca ongusu yespilitu nda tu kũliha Suku loku pokola Kondaka Yaye, okuti Embimbiliya. Linga hu lomboluile ndomo ove o tẽlavo oku kũliha Suku ya Nehemiya. Eye eye Suku yocili.
Ociluvialuvia Ca 23: Yesu Komindikiso
Yoano 19:17-30
Kuli lika onjila yimosi yoku kũliha Suku. Suku wa tuma Omolaye, Yesu, ha tu lekisa onjila. Yesu wa kala kulo kilu lieve konyima yalima alua. Eye wa linga ovina vialua viwa ha kuatisa omanu, kuenje eye wa tu ci lekisa longangu yaye ndomo tua sesamela oku sanjuisa Suku. Puãi etu ka tua kuamele ongangu yaye, momo ka tuo kũlihile tete, ka tuo kũlihile konyima. Etu vosi tua sinila Suku. Suku o kangisa ukuakandu o likala Ondaka yaye kuenda ocipango caye. Kovaso yolofa viomunu waco, Suku u tuma vongehena, ocitumalo cohali ka yi pui, ocipãla la Suku.
Ondaka ya Suku yi tu longisa hati Eye wa tunga omunu watete oku upisa keve, kuenje eci tu fa, atimba etu a tiukila keve. Puãi ocilelembia comunu, okuti onepa yetu, ci tiukila ku Suku U wa ce ecele. Kuenje etu tu tambula ekangiso pamue onima.
Ndaño ocili okuti Yesu ka lingile cimue cĩvi kulo kilu lieve, Suku wa tava okuti omanu vavi va ponda Yesu. Ovo vo valela komindikiso yuti. Omo Yesu a sola omanu vosi, eye wa tala ohali yomanu vosi. Cilo, nda tu likekemba, Suku o laika oku ecela akandu etu okuti tu tẽla oku U kũliha kuenda oku U pokola. Momo kuava va kuama ocili Yesu ka kuli ekangiso eci va fa. Ovo veya vo sola loku u vumba oloneke ka vi pui.
Ociluvialuvia Ca 24: Yesu O Lekisa Onjila Yomuenyo Ko Pui
Mateo 7:13-14; Yoano 14:6; Roma 3:10-23
Vociluvialuvia cilo ove o tẽla oku mola olonjila vivali.
Eci omanu va kasi loku amamako loku sinila Suku, ovo va kasi loku endela vonjila ya sanjavala, muna Satana a linga ñala yũvi wosi. Onjila yaco ya loña kocitumalo cekangiso ka li pui. Omunu wosi wa citiwila voluali lulo iñila vonjila yaco eyi ya sanjavala. Eci ca lingavo ocili kokuove lo kokuange. Momo Ondaka ya Suku yiti: "Ka kuli ukuesunga ndaño umuamue. Ka kuli u o limbuka. Ka kuli u o sanda Suku. Vosi va pambuka ... Ka kuli u o linga eci ciwa, ndaño umuamue." Ca sonehiwavo cokuti: "...vosi va linga akandu, kuenje va lipumbisa ulamba wa Suku."
Omo omanu vosi vakuakandu, vosi va sesamela ekangiso lia Suku. Puãi Suku wa tuma Omõlaye Yesu Kilistu oku tu talelako ohali. Puãi kovaso yaco, Suku wa pindula Yesu Kilistu kolofa, kuenje cilo yu lomuenyo loku tu lekisa vali onjila yenda ku Suku.
Yesu wa popia hati: "Ame ndinjila, haime ndicili, haime ndimuenyo. Lomue iya ku isia, te lame." Vosi va kuama onjila ya Yesu ka va iñila vocitumalo cohali ka yi pui. Etu tua sesamela oku kuama onjila ya Yesu. Eyi onjila yimue ya tĩla haiyo ya sukatela. Kuenje omo liũvi u sangiwa voluali lulo omanu va laika oku tala ohali kulo kilu lieve. Puãi Yesu o kasi olotembo viosi la vana vo kuama loku va ĩha ongusu. Kuava va kuãyi Yesu Kilistu kuli elavoko momo onjila ya Yesu yi tu tuala kovailu. Kovailu kakuli ohali, puãi kuli esanju lombembua ka yi pui. Ava vosi va enda kovailu va ka vumba kuenda oku sola Suku loku kala kocipala caye oloneke ka vi pui. Puãi Satana la vosi vana va kuama olonjila viaye va ka enda vongehena, okuti ocitumalo cohali yenda ño hu ka yi pui.
Nda ove o yongola oku siapo olonjila via Satana loku endela vonjila ya Yesu yi tu tuala ku Suku, te o likutilila ndoco:
A Tate a Suku Kovailu, Ame ndukuakandu. Toke cilo ame nda kuama Satana, kuenje nda songuilua lolonjongole viange muele, lovisimilo kuenda ovituwa vĩvi. Ngecele, ndinge ohenda. Nda pandula a Yesu omo wa fila komindikiso loku tala ohali omo liakandu ange. Nda pandula, momo osonde yove ya njelisa kakandu osi. A Yesu Kilistu, hu tambula cilo nda Ñala yange kuenda Ndonjovoli yange. Nda pandula, momo le Espilitu liove li Kola o kasi loku nyiha ongusu yoku linga omõla a Suku kuenda oku pokola Kondaka yove. Eci ndi ci pinga Vonduko ya Yesu Kilistu. Amen.


text:
OCIPAMA CEKŨI LATATU
Sumbila Ombanjaile Yomuenyo
1. Helie wa tu ĩha omuenyo?
YEHOVA eye “Suku yomuenyo.” (Yeremiya 10:10) Eye Ululiki wetu, kuenda wa tu ĩha omuenyo. Embimbiliya li popia hati: “Ove wa lulika ovina viosi, ovio vi kasilili kuenda via lulikiwa omo liocipango cove.” (Esituluilo 4:11) Yehova o yongola okuti, tu kuata omuenyo. Momo, omuenyo ombanjaile yimue yi kuete esilivilo lia velapo yi tunda kokuaye.—Tanga Osamo 36:9.
2. Tu pondola oku kuata ndati esanju komuenyo?
2 Oco tuamameko lomuenyo Yehova wa tu ĩha ovina tu sukila ndeci, okulia kuenda ovava. (Ovilinga 17:28) Handi vali, o yongola okuti tu kuata esanju komuenyo. (Ovilinga 14:15-17) Oco tu kuate esanju komuenyo tu sukila oku pokola kovihandeleko via Suku.—Isaya 48:17, 18.
NDOMO SUKU A TENDA OMUENYO
3. Nye Yehova a linga eci Kaini a ponda Havele?
3 Embimbiliya li tu longisa okuti, omuenyo wetu kuenda womanu vakuavo u kuete esilivilo lia velapo ku Yehova. Eci Kaini omõla a Adama la Heva a kuatela onyeño yalua manjaye Havele, Yehova wo lungula hati, wa sukilile oku likandangiya konyeño. Omo okuti Kaini ka pokuile, wa kuata onyeño yalua, noke “wondumuhĩla manjaye Havele; [kuenje] wo ponda.” (Efetikilo 4:3-8) Yehova wa kangisa Kaini omo lioku ponda Havele. (Efetikilo 4:9-11) Ocili okuti, onyeño kuenda onya, vi kapa kohele ekalo lietu, momo vi pondola oku tu vetiya oku kala olongangala. Omunu o kuete ovituwa viaco ka ka kuata omuenyo ko pui. (Tanga 1 Yoano 3:15.) Oco tu sanjuise Yehova, tu sukila oku lilongisa oku sola omanu vosi.—1 Yoano 3:11, 12.
4. Ocihandeleko cimue Suku a ecele ku va Isareli ci tu longisa nye catiamẽla kombanjaile yomuenyo?
4 Noke lianyamo alua, Yehova wa lekisile okuti kokuaye omuenyo u kuete esilivilo lia velapo, eci a eca Ovihandeleko Ekũi ku Mose. Cimue pokati kovihandeleko viaco ci popia hati: “Ku ka ipaye.” (Esinumuĩlo 5:17) Nda omunu wa ponda ukuavo ocipango, o sukila oku pondiwavo.
5. Suku o tenda ndati oku pulumula?
5 Suku o tenda ndati oku pulumula? Ndaño muẽle omuenyo woñaña ka ya citiwile handi, u kuetevo esilivilo ku Yehova. Vocihandeleko Yehova a ecele ku va Isareli wa popele hati, nda omunu umue wa lemẽha ukãi umue wa mina, kuenje o oñaña yaco yi fa, omunu waco wa sukilile oku pondiwa. (Tanga Etundilo 21:22, 23; Osamo 127:3.) Ulandu owu u tu longisa okuti, ka ca sungulukile oku pulumula.
6, 7. Tu lekisa ndati ku Yehova okuti tu tenda omuenyo ndocina cimue ci kuete esilivilo lia velapo?
6 Tu lekisa ndati ku Yehova okuti tua kapako omuenyo wetu kuenda womanu vakuavo ndocina cimue ci kuete esilivilo lia velapo? Tu ci linga poku yuvula oku linga ovina vi kapa kohele omuenyo wetu kuenda womanu vakuavo. Omo liaco, tu sukila oku yuvula oku sipa akaya, eliamba, ale oku nyua olodroga, momo vi nyõla etimba lietu, kuenda vi pondola oku tu ponda.
7 Omo okuti Suku wa tu ĩha omuenyo kuenda etimba, tu sukila oku li tata ciwa ndomo a yongola. Omo liaco, tu sukila oku tata ciwa etimba lietu. Nda ka tua ci lingile tu kala omanu va vĩha kovaso a Suku. (Va Roma 6:19; 12:1; 2 Va Korindo 7:1) Ka tu pondola oku fendela Yehova una wa tu ĩha omuenyo, nda ka tua tendele omuenyo ndocina cimue ci kuete esilivilo lia velapo. Ndaño okuti pamue ka ca lelukile oku siapo ovituwa vĩvi, pole Yehova o tu kuatisa nda tua likolisilako oku tenda omuenyo ndocina cimue ci kuete esilivilo lia velapo.
8. Nye tu sukila oku linga oco tu lekise okuti ka tua kapele kohele omuenyo wetu kuenda womanu vakuavo?
8 Tua siata oku lilongisa okuti, omuenyo ombanjaile yimue yi kuete esilivilo lia velapo. Yehova wa kolela okuti, tu pondola oku likolisilako oco ka tu ka kape kohele omuenyo wetu kuenda womanu vakuavo. Tu ci linga eci tu endisa ekãlu lietu, omoto, ale ocendelo cikuavo. Tu yuvula olomapalo viungangala. (Osamo 11:5) Tu pondolavo oku likolisilako poku tunga ciwa onjo yetu. Yehova wa ecele ocihandeleko ku va Isareli poku va sapuila hati: “Eci o tunga onjo yokaliye, kolusoka luaco o ñualisako okacimbaka, sanga o vetisa onjo yove eko liosonde nda umue o kupukako.”
9. Tu sukila oku tata ndati ovinyama?
9 Onjila tu kuama poku tata ovinyama, yi kuete esilivilo lia velapo ku Yehova. Eye o tu ecelela okuti tu ponda ovinyama oco tu kuate okulia, uwalo, kuenda o tu ecelelavo oku ponda ocinyama cimue ci kapa kohele omuenyo wetu. (Efetikilo 3:21; 9:3; Etundilo 21:28) Pole, tu sukila oku yuvula oku tata lãvi ovinyama, ale oku vi ponda ocipango.—Olosapo 12:10.
SUMBILA OKU KOLA KUOMUENYO
10. Tua kũlĩha ndati okuti osonde yi lomboloka omuenyo?
10 Osonde yi kola ku Yehova, momo yi lomboloka omuenyo. Eci Kaini a ponda Havele, Yehova wo sapuila hati: “Ondaka yosonde ya manjove yi kasi posi ya mbilikiya.” (Efetikilo 4:10) Osonde ya Havele ya lombolokele omuenyo waye, kuenje Yehova wa kangisa Kaini omo lioku ponda Havele. Noke Lietande lia pita koloneke via Noha, Yehova wa lekisa vali okuti osonde yi lomboloka omuenyo. Yehova wa ecele ku Noha kuenda kepata liaye elianjo lioku lia ositu yovinyama. Eye wa popia hati: “Cosi ci kasi lomuenyo ci ñuala ñuala ci linga okulia kuene; ndeci ndo wĩhĩli ale ovikũla vi talala haico cilo ndo wĩhi cosi.” Pole, kuli ocina cimue Yehova a popele hati, ka ci tava oku ci lia ndeci: “Ositu yi kuete omuenyo wayo okuti osonde ka ci tava oku yi lia.”
11. Ocihandeleko cipi catiamẽla kosonde Suku a ecele kepata lia va Isareli?
11 Ci soka 800 kanyamo tunde eci Yehova a sapuila ku Noha oco ka ka lie osonde, weya oku sapuila vali kafendeli vaye hati: “Omunu wosi u Isareli pamue kocingendeleyi cosi ca tunga pokati ka va Isareli, nda poku yeva o kuata ocinyama vonjevo pamue onjila, evi vi tava oku liwa, osonde yaco o yi pesela kuenje o yi lembika leve.” Noke wa popiavo hati: “Ko ka li osonde.” (Ovisila 17:13, 14) Yehova toke cilo o yongola okuti afendeli vaye va tenda osonde okuti yi kola. Ovo va pondola oku lia ositu, pole ka va li osonde. Nda va ponda ocinyama cimue oco va ci lie, va sukila oku pesila posi osonde yaco loku yi lembika.
12. Akristão va tenda ndati osonde?
12 Noke lianyamo amue tunde eci Yesu a fa, ovapostolo kumue lakulu vekongelo lio ko Yerusalãi, va liongoluile oco okuti, pokati Kovihandeleko via eciwile ku va Isareli, va nõlapo evi Akristão va sukilile oku kapako. (Tanga Ovilinga 15:28, 29; 21:25.) Yehova wa va kuatisa oku kuata elomboloko liokuti osonde yi kuete esilivilo kokuaye, kuenda va sukila oku yi tenda okuti yi kola. Akristão vo kocita catete ka va endele oku lia osonde ale oku yi nyua, pamue oku lia ositu ka ya tundile osonde. Nda va ci lingile nda ca sokisiwa loku fendela oviteka ale oku linga ukahonga. Tunde kotembo yaco Akristão vocili va sukilile oku yuvula oku lia osonde ale oku yi nyua. Nye ci popiwa catiamẽla koloneke vilo? Toke cilo Yehova o yongola okuti tu tenda osonde ndocina cimue ci kola.
13. Momo lie Akristão ka va tavela oku sakuiwa losonde?
13 Anga hẽ eci ci lomboloka okuti Akristão va sukilavo oku yuvula oku sakuiwa losonde? Va sukila. Yehova wa tu handeleka oco ka tu ka lie osonde ale oku yi nyua. Nda ondotolo yimue ya ku sapuila hati, ku ka nyue ovina vi koluisa, ci lomboloka hẽ okuti o sukila oku vi iñisila vasipa? Sio hacoko! Cimuamue haico okuti, ocihandeleko coku yuvula oku lia osonde ale oku yi nyua, ci lomboloka okuti, tu sukila oku yuvula oku sakuiwa losonde.—Tala Etosi 29 kesulilo lielivulu lilo.
14, 15. Nda Ukristão wa sumbila omuenyo, kuenda o pokola ku Yehova ci kuete esilivilo lie?
14 Nye tu sukila oku linga nda ondotolo yimue ya tu sapuila hati, nda ka tua tavele oku sakuiwa losonde tu fa? Omunu lomunu pokati ketu eye o nõla nda o pokola kocihandeleko ca Suku catiamẽla kosonde. Omo okuti Tuakristão vocili tua sumbila calua ombanjaile yomuenyo, kuenda tu tava oku sakuiwa lonjila yikuavo oco tuamameko lomuenyo, pole ka tu tava oku sakuiwa losonde.
15 Tu pondola oku likolisilako oco tuamameko oku kuata uhayele. Pole, omo okuti omuenyo u kuete esilivilo ku Yehova Suku, ka tu tava oku sakuiwa losonde. Oku pokola ku Yehova ci kuete esilivilo lia velapo okuti, ka tu seteka oku tomba olonumbi viaye oco tuamameko lomuenyo. Yesu wa popia hati: “Wosi o yongola oku popela omuenyo waye o u pesela, puãi wosi o pesela omuenyo waye vonduko yange, o u sanga.” (Mateo 16:25) Tu yongola oku pokola ku Yehova, momo tu u kuetele ocisola. Eye wa kũlĩha ovina viwa tu sukila, kuenda tu tenda omuenyo ndocina cimue ci kuete esilivilo, ndeci Yehova a kapako omuenyo okuti u kola kokuaye.
16. Momo lie afendeli va Suku va siatela oku pokola kokuaye?
16 Afendeli va Suku vakuekolelo, va nõlapo oku pokola kocihandeleko caye catiamẽla kosonde. Omo okuti ka va li osonde ale oku yi nyua, ka va tava oku sakuiwa layo. * Pole, va tava lika oku sakuiwa lonjila yikuavo oco va teyuile omuenyo wavo. Va tava okuti Ululiki womuenyo kuenda wosonde, wa kũlĩha eci ciwa kokuavo. Ove hẽ o tava okuti Yehova wa kũlĩha eci ciwa kokuove?
ONJILA SUKU A TAVA YOKU TALAVAYA LOSONDE
17. Ko Isareli onjila yipi okuti oyo lika Yehova a tavele oku talavaya losonde?
17 Vocihandeleko Yehova Suku a ecele ku Mose wa sapuilile va Isareli hati: “Omuenyo wetimba u kasi vosonde kuenje nda yecela kokuene kutala oku likutilila layo [ale ongecelo yovimuenyo] viene, omo osonde oyo yi tuvaika” akandu. (Ovisila 17:11) Eci va Isareli va enda oku linga ekandu, va enda oku pinga ongecelo ku Yehova poku eca ovilumba viovinyama, kuenda oku pinga kocitunda oco ci nyanye osonde kutala wonembele. Eyi oyo lika onjila Yehova a tavele okuti va Isareli va talavaya losonde.
18. Ocilumba cocisembi ca Yesu ca tu ĩha esumũlũho lipi?
18 Eci Yesu a kala palo posi, wa piñainya ocihandeleko coku eca ovilumba viovinyama, poku eca omuenyo waye ale osonde, oco tu tambule ongecelo yakandu etu. (Mateo 20:28; Va Heveru 10:1) Omuenyo wa Yesu weya oku kuata esilivilo lia velapo eci Yehova o pindula oco a ende kilu, kuenje wa eca komanu vosi esumũlũho lioku kuata omuenyo ko pui.—Yoano 3:16; Va Heveru 9:11, 12; 1 Petulu 1:18, 19.
19. Nye tu sukila oku linga oco ‘ka tu ka kuate eko nda umue ka popeliwa’?
19 Tu eca olopandu ku Yehova omo liombanjaile a tu ĩha yomuenyo! Omo liaco, tu yongola oku sapuila komanu vosi okuti, nda va lekisa ekolelo ku Yesu, va pondola oku kuata omuenyo ko pui. Tu sole omanu, kuenda tu likolisilako oku va longisa ndomo va pondola oku kuata omuenyo ko pui. (Esekiele 3:17-21) Ndeci upostolo Paulu a linga, tu pondolavo oku popia tuti: “Si kuete eko nda umue ka popeliwile, momo sia liwekelepo oku vu sapuili elungulo lia Suku.” (Ovilinga 20:26, 27) Tu lekisa okuti tua sumbila calua omuenyo ale osonde, nda tu sapuila komanu vakuavo ovina viatiamẽla ku Yehova, kuenda ndomo omuenyo u kuete esilivilo kokuaye.
^ tini. 16 Oco o sange elomboluilo lia suapo li lekisa ndomo tu pondola oku yuvula oku sakuiwa losonde, tala elivulu losapi hati: “Kali Vocisola ca Suku,” kemẽla 77 toke 79, lia sandekiwa Lolombangi Via Yehova.


text:
Tu Setukuli Yehova—Suku Eca Elembeleko
“Suku a sivayiwe . . . una o tu lembeleka kohali yetu yosi.”—2 VA KORINDO 1:3, 4, etosi.
1. Eci Adama la Eva va linga ekandu, Yehova wa eca ndati elembeleko lelavoko komanu?
YEHOVA o Suku yimue yeca elembeleko. Eye wa siata oku ci linga tunde eci Adama la Eva va linga ekandu. Ndaño okuti omanu vosi va piñala ekandu liaco, Yehova wa lekisa okuti handi wa va kapako. Eye wa linga esokiyo liocitumasuku, ca eca elembeleko lelavoko komanu va laikele oku citiwa kovaso yoloneke. Ocitumasuku caco ci sangiwa kelivulu Liefetikilo 3:15 ku lekisa okuti Satana Eliapu o ka nyõliwa kumue lovilinga viaye.—1 Yoano 3:8; Esituluilo 12:9.
YEHOVA WA LEMBELEKA AFENDELI VAYE KOSIMBU
2. Yehova wa lembeleka ndati Noha?
2 Sokolola ndomo Yehova a lembeleka ufendeli waye Noha. Omanu vokotembo yaye va kala olongangala kuenda vakuavituwa vĩvi, pole, Noha lepata liaye ovo lika va enda oku fendela Yehova. Kuenje ovituwa viomanu vaco nda via sumuĩsa Noha. (Efetikilo 6:4, 5, 11; Yuda 6) Pole, Yehova wa eca utõi ku Noha oco amameko oku U fendela loku linga eci ca sunguluka. (Efetikilo 6:9) Yehova wa sapuila Noha okuti, o ka nyõla oluali luaco lũvi loku u lomboluila eci a ponduile oku linga oco eye kumue lepata liaye va popeliwe. (Efetikilo 6:13-18) Ocili okuti Yehova wa kala Osuku yimue yelembeleko ku Noha.
3. Yehova wa lembeleka ndati Yehosua? (Tala ociluvialuvia kefetikilo liocipama.)
3 Noke, Yehova wa lembeleka ufendeli waye Yehosua wa laikele oku kuata ocikele cimue cinene. Eye wa nõliwile oco a songuile afendeli va Suku oku iñila Vofeka Yohuminyo loku yula ovimunga viasualali via pama via kalamo. Yehova wa kũlĩhĩle okuti Yehosua wa kuata esunga lioku yokoka, omo liaco wa sapuila Mose hati: “Eca ocikundi caco ku Yehosua kuenje u [kolisa] loku u pamisa; momo eye o songuila vofeka eyi ove o vanja.” (Esinumuĩlo 3:28) Omo liaco, Yehova wa lembeleka Yehosua hati: “Sia ku handelekele hẽ, siti, Kolisako, kuata utõi? Ku ka saluke, ndaño oku yokoka, momo Yehova Suku yove o kasi kumue love kuosi wenda.” (Yehosua 1:1, 9) O sima hẽ okuti olondaka evi via lembeleka Yehosua?
4, 5. (a) Yehova wa lembeleka ndati afendeli vaye kosimbu? (b) Yehova wa lembeleka ndati Omõlaye?
4 Yehova wa lembelekavo afendeli vaye ndocimunga. Ndeci, Yehova wa kũlĩhĩle okuti va Yudea va sukilile elembeleko eci va kala kupika ko Bavulono kuenje eye wa va lembeleka lolondaka viocitumasuku cokuti: “Ku ka kuate ohele, momo ñasi love. Ku ka yokoke, momo ndi Suku yove! Ame hu kolisa, hu kuatisa; hu kuata leka liange liondio hailio liesunga.” (Isaya 41:10) Noke, Yehova wa lembeleka Akristão vo kocita catete kuenda o tu lembelekavo lonjila yimuamue.—Tanga 2 Va Korindo 1:3, 4.
5 Yehova wa ecavo elembeleko Komõlaye. Yesu noke yoku papatisiwa wa yeva ondaka ya tunda kilu yiti: “U Omõlange wa soliwa, ndo sanjukila.” (Mateo 3:17) O sima hẽ okuti olondaka evi via pamisa Yesu vokuenda kupange waye woku kunda palo posi?
YESU WA ECA ELEMBELEKO
6. Olusapo lua Yesu lua tiamẽla kolokondu lu tu lembeleka ndati?
6 Yesu wa setukula Isiaye poku lembeleka vakuavo oco va amameko lekolelo. Eye wa ci linga poku tukula olusapo luolokondu muna a popia hati cime wa sapuila upika lupika wa koleliwa hati: ‘Wa linga ciwa, vukuenje wocili haive wa koleliwa! Wa lekisa okuti ukuacili kovina vitito. Hu kundika ovina vialua. Sanjukila kumue la cime cove.’ (Mateo 25:21, 23) Olondaka evi via lembeleka olondonge oku amamako oku vumba Yehova lekolelo!
Yesu wa vetiya Petulu loku eca kokuaye ocikele coku pamisa vakuavo
7. Yesu wa vetiya ndati ovapostolo vaye, capiãla enene Petulu?
7 Ndaño okuti ovapostolo olonjanja vimue va enda oku li hoyisa catiamẽla komunu wa velapo pokati kavo, Yesu olonjanja viosi wa lekisa epandi kokuavo. Eye wa va vetiya oku kala ambombe loku kuatisa vakuavo, okuti ka va kevelela lika oku kuatisiwa la vakuavo. (Luka 22:24-26) Olonjanja vialua Petulu wa enda oku lueyela Yesu loku u sumuisa. (Mateo 16:21-23; 26:31-35, 75) Pole, Yesu lalimue eteke a pembuile Petulu. Kuenje wo vetiya loku eca kokuaye ocikele coku pamisa vakuavo.—Yoano 21:16.
AFENDELI VA YEHOVA KOSIMBU VA LEMBELEKA VAKUAVO
8. Nye Hesekiya a linga oco a lembeleke vakesongo kovita kuenda omanu vo ko Yuda?
8 Tua limbuka okuti Yesu ongangu yiwa yoku eca elembeleko komanu vakuavo. Pole, osimbu eye keyile palo posi afendeli va Yehova va kũlĩhĩle ale okuti, ci kuete esilivilo oku eca elembeleko. Sokolola ulandu wa Hesekiya. Eci va Asuria va katukila o Yerusalãi, eye wongolola vakesongo kovita lomanu vakuavo oco va lembelekiwe kuenje ‘va pamisiwa lolondaka viaye.’—Tanga 2 Asapulo 32:6-8.
9. Nye tu lilongisa kongangu ya Yovi catiamẽla koku eca elembeleko?
9 Tu pondolavo oku lilongisila kongangu ya Yovi poku eca elembeleko. Ndaño okuti eye wa sukilile elembeleko, pole, wa longisa vakuavo ndomo va eca elembeleko. Yovi wa popia okuti nda akamba vaye va sangiwile vekalo ndeli liaye, nda wa va kolisa lolondaka viomẽla waye, lelembeleko liolondaka viaye nda via tepulula olongembia viavo. (Yovi 16:1-5) Pole, Yovi wa kuatisiwa lelembeleko lia tunda ku Elihu kuenda ku Yehova.—Yovi 33:24, 25; 36:1, 11; 42:7, 10.
10, 11. (a) Momo lie omõla a Yefita a sukililile elembeleko? (b) Koloneke vilo, velie tu sukila oku lembeleka?
10 Omõla a Yefita ufeko wa sukililevo elembeleko. Isiaye Yefita okuti onganji, wa laikele oku ka liyaka la va Amoni. Eye wa likuminyile okuti nda Yehova wo kuatisa oku yula kuyaki, omunu watete a ka ñualehela laye poku tiuka konjo o ka vumba Yehova votavernakulu. Va Isareli va yula uyaki kuenda omunu watete wa tunda oku ka lisanga la Yefita, omõlaye ufeko okuti eye lika a kuata. Kuenje ca sumuisa calua Yefita. Pole, eye wa kakatela kohuminyo yaye kuenje wa tuma omõlaye oku ka vumba vo tavernakulu vokuenda kuomuenyo waye wosi.—Olonganji 11:30-35.
11 Ndaño okuti ohuminyo yaco ka ya lelukile ku Yefita, komõlaye ya tilĩle vali calua. Pole, omõlaye wa linga eci isiaye a likuminyile. (Olonganji 11:36, 37) Ohuminyo yaco ya lombolokele okuti eye lalimue eteke a kuela ale oku kuata omãla. Kuenje ocikoti cepata nda ca sulila. Omõla a Yefita wa sukilile ekuatiso lialua kuenda elembeleko. Embimbiliya li popia okuti: ‘Eci ca linga ocituwa ko Isareli: ‘Unyamo lunyamo, afeko va Isareli va enda oloneke vikuãla vunyamo oku ivaluka omõla a Yefita u Gileada.’ (Olonganji 11:39, 40) Ongangu yomõla a Yefita, yi tu ivaluisa Akristão vokoloneke vilo vana ka va kuelele okuti, va pondola oku lingila Yehova upange walua. Tu pondola hẽ oku va pandiya kuenda oku va lembeleka?—1 Va Korindo 7:32-35.
OVAPOSTOLO VA LEMBELEKA VA MANJI
12, 13. Petulu wa ‘kolisa ndati vamanji’?
12 Kuteke wa sulako osimbu Yesu ka file, wa sapuila upostolo Petulu hati: “A Simono, a Simono, Satana wa tuma oku ku sisi vosi yene ndotiliku. Pole, nda ku likutililako okuti ekolelo liove ka li hongui; kuenda eci o tiuka, kolisa vamanjove.”—Luka 22:31, 32.
13 Petulu wa kala umue pokati kava va songuila ekongelo Liakristão kocita catete. (Va Galatia 2:9) Eye wa kolisa vamanji omo liutõi a lekisa Kopendekoste kuenda noke Yopendekoste. Noke yanyamo alua wupange, eye wa sonehela vamanji hati: “Ndo soneheli olondaka vimue oco viu lembeleki, loku imba uvangi wocili, wokuti eyi oyo ohenda yocili ya piãla ya Suku. Kakateli kokuayo.” (1 Petulu 5:12) Ovikanda via Petulu via lembeleka Akristão vo koloneke viaye. Kuenje ovikanda viaco vi tu lembelekavo koloneke vilo osimbu tu lavoka oku tẽlisiwa kuolohuminyo via Yehova!—2 Petulu 3:13.
14, 15. Alivulu Embimbiliya Yoano a soneha a tu lembeleka ndati?
14 Upostolo Yoano wa kalavo umue pokati kava va songuila ekongelo Liakristão kocita catete. Eye wa soneha ulandu Wevanjeliu watiamẽla kupange wa Yesu woku kunda. Elivulu liaco Liembimbiliya lia siata oku lembeleka Akristão vokuenda kuanyamo alua kuenda li kasi oku amamako oku tu lembeleka koloneke vilo. Evanjeliu Yoano a soneha omo lika tu tanga ocihandeleko ca Yesu cokuti, ocisola oco ondimbukiso yolondonge viaye viocili.—Tanga Yoano 13:34, 35.
15 Ovikanda vitatu Yoano a soneha vi lombololavo ovina viwa viatiamẽla kocili. Eci tu sumua omo liakulueya etu tu sanjuka poku tanga olondaka viokuti, ocilumba cocisembi ca Yesu “ci yelisa akandu etu osi.” (1 Yoano 1:7) Handi vali, nda tu amamako oku livetela evelo, tu lembelekiwa eci tu tanga olondaka viokuti, “Suku wa velapo, ovitima vietu vi sule.” (1 Yoano 3:20) Pokati kasonehi Vembimbiliya, Yoano eye lika wa soneha olondaka viokuti “Suku eye ocisola.” (1 Yoano 4:8, 16) Vukanda waye wavali lowu watatu, wa vetiya Akristão oku amamako “oku endela vocili.”—2 Yoano 4; 3 Yoano 3, 4.
16, 17. Upostolo Paulu wa lembeleka ndati Akristão vo kocita catete?
16 Upostolo Paulu wa kala ongangu yiwa koku eca elembeleko ku vamanjaye Akristão. Noke yolofa via Yesu, ovapostolo valua va enda ko Yerusalãi kuna kua kala osungu yakulu. (Ovilinga 8:14; 15:2) Akristão va Yudea va kunda eci catiamẽla ku Kristu komanu vana va enda oku fendela Osuku yimue. Pole, espiritu sandu lia songuila Paulu oco a kundile va Helasi, va Roma kuenda omanu vakuavo va enda oku fendela olosuku vialua.—Va Galatia 2:7-9; 1 Timoteo 2:7.
17 Upostolo Paulu wa lingaile ungende kovitumãlo vina okuti cilo vi tukuiwa hati, Turkia, Gresia kuenda Italia. Eye wa kundila Vakualofeka va kala kovitumãlo viaco kuenda wa sokiya akongelo Akristão. Omuenyo ka wa lelukile Kakristão vokaliye. Vakuafeka yavo va enda oku va lambalala, omo liaco va sukilile elembeleko. (1 Va Tesalonike 2:14) Eci pa pita 50 kanyamo, Paulu wa soneha ukanda umue welembeleko kekongelo liokaliye ko Tesalonike. Eye wa popia hati: “Olonjanja viosi tu pandula Suku eci tu vu tukuli vosi yene volohutililo vietu, omo tu amamako oku ivaluka upange wene wekolelo kuenda alikolisilo ene ocisola, lepandi.” (1 Va Tesalonike 1:2, 3) Eye wa va sapuila oco va li pamise pokati kuenda wa soneha ndoco: “Amamiko oku likolisa pokati loku lipamisa.”—1 Va Tesalonike 5:11.
OSUNGU YAKULU YECAVO ELEMBELEKO
18. Osungu yakulu kocita catete ya vetiya ndati Filipu?
18 Kocita catete Yehova wa tuma osungu yakulu oco yi vetiye Akristão vosi, oku kongelamo vana va kuata ocikele coku songuila akongelo. Eci Filipu a kundila va Samaria catiamẽla ku Kristu, osungu yakulu yo kuatisa. Osungu yakulu ya tuma alume vavali Petulu la Yoano, oku likutililako Akristão vokaliye oco va tambule espiritu sandu. (Ovilinga 8:5, 14-17) Filipu la vamanji vakuavo vokaliye va pamisiwa calua omo liekuatiso lia tunda kosungu yakulu!
19. Akristão vo kocita catete va liyeva ndati eci va tanga ukanda wa tunda kosungu yakulu?
19 Noke, osungu yakulu ya sukilile oku nõla onjila yimue yi kuete esilivilo lialua. Ocihandeleko ca eciwile ku Mose ca lekisile okuti va Yudea va sukilile oku seviwa evamba. Anga hẽ eci ca kisikiwilevo Kakristão vana okuti Havayudeyako? (Ovilinga 15:1, 2) Eci osungu yakulu ya likutilila poku pinga espiritu sandu loku sokolola Kovisonehua, ya limbuka okuti ka ca sukiliwile vali oku seviwa evamba. Kuenje osungu yakulu ya soneha ukanda umue wa lombolola onjila ya nõliwapo, noke va tuma vamanji oku eca ukanda waco kakongelo. Eci Akristão va tanga ukanda waco, “va sanjukila elembeleko liawo.”—Ovilinga 15:27-32.
20. (a) Osungu Yolombangi Via Yehova koloneke vilo yi tu lembeleka ndati? (b) Epulilo lipi tu ka konomuisa vocipama cikuãimo?
20 Koloneke vilo Osungu Yolombangi Via Yehova yeca elembeleko ku vamanji va talavaya ko Betele, vamanji va kasi kupange wakundi valikasi kuenda ku vosi yetu. Ndeci ca linga vamanji va kala kocita catete, etu tu sanjukila elembeleko liosi tu tambula! Handi vali, Osungu Yolombangi Via Yehova oco yi lembeleke vana va siapo ocili, kunyamo 2015 kua lingiwa esokiyo lioku sandeka ombrochura losapi hati: Tiuka ku Yehova. Anga hẽ vamanji va kuete ocikele coku songola, ovo lika va eca elembeleko ku vakuavo, ale vosi yetu tu pondolavo oku ci linga? Epulilo eli tu ka litambulula vocipama cikuãimo.


text:
OCIPAMA 59
Mõlomunu Helie?
MATEO 16:13-27 MARKO 8:22-38 LUKA 9:18-26
YESU O SAKULA ULUME UMUE OMEKE
PETULU O TAMBULA OLOSAPI VIUSOMA
YESU O POPIA ECI CATIMẼLA KOKU FA KUENDA KEPINDUKO LIAYE
Yesu kumue lolondonge viaye va pitĩla ko Betesaita. Omo liaco, omanu va nena ulume umue omeke kuenje va pinga ku Yesu oco o lambe okuti o sakuiwa.
Yesu o kuata peka liulume omeke kuenje u wambata kosamua yolupale. Noke yoku siyila vovaso wulume omeke, Yesu o pula kokuaye hati: “O lete cimue?” Ulume o tambulula hati: “Ndete omanu, pole, va molẽha ndoviti vi kasi oku enda.” (Marko 8:23, 24) Yesu o kapa ovaka aye vovaso wulume kuenje o fetika oku vanja ciwa. Yesu o sapuila ulume waco oco a ende konjo kuenje u handeleka hati, ku ka iñile vimbo.
Noke Yesu kumue lolondonge viaye, va linga ungende woku enda konano yolupale luo Kaisarea ka Filipu. Owulu waco wa lepa okuti, u kuete 40 kolokilometulu. Imbo liaco, li sangiwa komunda yimue okuti, oku upisa kilu liaco citava oku mola omunda Hermone, ya sitikiwa locikokoto. Citava okuti, ungende waco wambata oloneke vivali.
Vepuluvi limue osimbu va linga ungende, Yesu o tunda pokati kavo oku ka likutilila pokolika. Eye wa sakalala lolondonge viaye, momo kua kamba lika olosãi ecea ale ekũi oco a pondiwe. Tunde eci omanu vamue va liwekapo oku kuama Yesu, pa pita ale otembo yimue kuenje omanu vakuavo va kasi latatahãi ale va sumua. Citava okuti va kasi oku lipula esunga lieci Yesu ka tavelele oku u lingisa osoma, ale esunga lieci ka lingila ondimbukiso yimue oco omanu vo limbuke nda eye elie.
Eci olondonge via enda pocitumãlo Yesu a kasi oku likutilila, eye o va pula hati: “Omanu va popia okuti Mõlomunu helie?” Olondonge vi kumbulula viti: “Vamue va popia vati, Yoano Upapatisi, vakuavo vati, Eliya, handi vakuavo vati, Yeremiya, ale umue uprofeto.” Omanu va sima okuti Yesu umue pokati kalume vaco okuti wa pinduiwa. Oco Yesu a kũlĩhe eci olondonge vi kasi oku sima, o vi pula hati: “Ene hẽ vu popia okuti ame elie?” Lonjanga yalua, Petulu o kumbulula hati: “Ove u Kristu Omõla a Suku o kasi lomuenyo.”—Mateo 16:13-16.
Yesu o popia okuti Petulu o pondola oku kuata esanju omo Suku o situluila ovina evi. Kuenje o popiavo hati: “Ove u Petulu, pohanda eyi nungilapo ekongelo liange kuenje ka li ka yuliwa lolombundi Vieyambo.” Yesu o lekisa okuti, eye muẽle o tunga ekongelo kuenda nda omanu vaco vamamako oku lekisa ekolelo palo posi, ndaño Eyambo ka li va tateka. Eye o likuminya Petulu hati: “Ndu ku ĩha olosapi Viusoma wo kilu.”—Mateo 16:18, 19.
Yesu ka ecele ku Petulu ocikele ca velapo pokati kovapostolo vosi, ale oku u lingisa ociseveto cekongelo. Yesu eye muẽle Ewe kuna ku ka sevetiwa ekongelo liaye. (1 Va Korindo 3:11; Va Efeso 2:20) Pole, Petulu o tambula olosapi vitatu kuenda o ka kuata esumũlũho lioku kuatisa omanu vakuavo oco va iñile Vusoma wo kilu.
Petulu o laika oku talavaya losapi yatete ko Pendekoste yunyamo 33 K.K., oco a lekise ku va Yudea va likekembela kuenda kolomongoloke ovina va sukila oku linga oco va popeliwe. Eye o ka talavaya losapi yavali oco a ece ku va Samaria epuluvi lioku iñila Vusoma wa Suku. Kuenje kunyamo 36 K.K., Petulu o ka talavaya losapi yatatu oco a ecevo epuluvi ku Vakualofeka vana ka va seviwile evamba okuti omanu vatete, Korneliu, epata liaye kuenda akamba vaye.—Ovilinga 2:37, 38; 8:14-17; 10:44-48.
Vokuenda kuombangulo, olondonge via Yesu vi sakalala eci a va sapuila ohali kuenda olofa a laika oku pita lavio ko Yerusalãi. Omo okuti ovo ka va kuete elomboloko liokuti o pinduiwa oco a ende kilu, Petulu enda laye ponele kuenje o lemela Yesu poku u sapuila hati: “A Ñala, likuatela ohenda, eci ka ci ka pita love.” Pole, Yesu u wimba onyima, kuenje u sapuila hati: ‘Pita konyima yange, a Satana! O kasi oku ñapela ocilondokua, momo ku kuete ovisimĩlo via Suku, pole, viomanu.’—Mateo 16:22, 23.
Yesu cilo o kovonga omanu vakuavo kuenje o va sapuila okuti, ka ci ka leluka kokuavo oku u kuama. Eye o va sapuila hati: “Nda umue o yongola oku ñuama, ka ka lisokolole vali eye muẽle, a tikule uti waye wekangiso kuenje a ñuame. Momo wosi o yongola oku popela omuenyo waye, o u pesela, puãi wosi o pesela omuenyo waye vonduko yange kuenda omo liolondaka viwa, o u popela.”—Marko 8:34, 35.
Oco olondonge vi sesamẽle oku taviwa la Yesu, vi sukila oku lekisa utõi kuenda oku lieca olumue. Yesu o vi sapuila hati: “Wosi o ñuetele osõi ame kuenda ondaka yange vocitumbulukila cilo ca vĩha haico vakahokolo, Mõlomunu u kuatelavo osõi eci eyilila vulamba wa Isiaye kumue lovangelo va kola.” (Marko 8:38) Omo liaco, eci Yesu a keya, o ka “eca onima komunu lomunu ndeci ci likuata lovilinga viaye.”—Mateo 16:27.


text:
Tu Sandiliye
Etu tua sanjuka omo lioku kuatisa omanu vana va kuete onjongole yoku lilongisa Embimbiliya ale kupange wetu u kasi oku lingiwa koluali luosi. Kuama olonumbi vi kuãimo oco o sandiliye olombangi via Yehova kocitumãlo o kasi.
Sandiliya eteke kuenda ocitumão cohongele yocipito coku ivaluka olofa via Yesu ci lingiwa unyamo lunyamo
Sandiliya ocitumãlo ku lingiwila ohongele yofeka Yolombangi Via Yehova
Tu telefonalele ale tu sonehele poku kuama onumbi yi sangiwa pombuelo
Kofeka yo Denamarka
Vagttaarnet
PO Box 340
DK-4300 HOLBAEK
KOFEKA YO DENAMARKA
+45 59-45-60-00
Alivala Oku Nyula
Sengunda toke Votãlo
Komẽle okupisa kelivala 8:00 toke kekumbi kelivala 5:00.


text:
OCIPAMA 22
Ocikomo Vokalunga Kakusuka
Eci Fareo a yeva okuti va Isareli va siapo ofeka Yegito, eye wa pongolola ocisimĩlo caye coku va eca. Eye wa tuma asualali vaye hati: ‘Angiliyi akãlu ange osi ovita, tu va landuli! Ka tu ka eceleli okuti va enda.’ Eye kumue lasualali vaye va fetika oku landula va Isareli.
Yehova wa endisa afendeli vaye, poku va songuila lelende vokuenda kutanya kuenda ulienge wondalu vokuenda kuteke. Eye wa va songuila toke Vokalunga Kakusuka kuenje wa va sapuila oco va tunge ocilombo.
Kuenje va Isareli va mola okuti Fareo kumue lasualali vaye va kala oku va landula. Kovaso ya va Isareli kua kala okalunga kuenda olohoka via va Egito via kala oku iya konyima yavo. Ovo va kalukila Mose vati: ‘Tu kasi loku fa! Hĩse da wa tu sile Kegito.’ Pole, Mose wa popia hati: ‘Ko ka kuati usumba. Talameli kuenda tali ndomo Yehova a tu popela.’ Ku tava hẽ okuti Mose wa kolelele ku Yehova?
Yehova wa sapuila va Isareli oco va tunde vocilombo. Kuteke waco, Yehova wa kapa elende limue pokati ka va Egito la va Isareli. Konele ya va Egito kua kala owelema. Pole, konele ya va Isareli kua kala ocinyi.
Yehova wa sapuila Mose oco oluĩle eka liaye vokalunga. Kuenje Yehova wa nena ofela yalua vokuenda kuteke wosi. Okalunga ka litepa pokati kuenje vokati kaco mua linga onjila. Olohuluwa via va Isareli via endela posi ya kukuta pokati kovimbaka viovava oco va yoke kesinya likuavo.
Olohoka via Fareo via kuama va Isareli toke posi ya kukuta vokalunga. Kuenje Yehova wa lingisa okuti, olohoka viaco vi kuata ovitangi. Alola akãlu avo a fetika oku tundako. Kuenje asualali va kaluka vati: ‘Tu tundi kulo! Momo Yehova o kasi oku va yakelako.’
Yehova wa sapuila Mose hati: ‘Oluĩla eka liove kilu liokalunga.’ Kuenje vepuluvi liaco, ovava a lunduluila olohoka via va Egito. Fareo kumue lolohoka viaye viosi, va fa. Lomue pokati kavo wa siala lomuenyo.
Konele yikuavo yokalunga, owiñi walua wa kala oku sivaya Suku locisungo cimue vati: “Njimbila Yehova, momo eye wa kemãlisiwa calua. Okavalu lu wa endelako wa va imba vokalunga.” Osimbu omanu va kala oku imba, akãi va kala oku piluka kuenda oku sika oloñoma. Omanu vosi va sanjuka calua momo kaliye va yovuiwa.
“Oco tu kuetele utõi walua woku popia hati: ‘Yehova oñuatisi yange; si kuata usumba. Omunu hẽ o ndinga nye?’”—Va Heveru 13:6