text:
OCIPAMA CECEA
Anga hẽ Esulilo Lioluali li Kasi Ocipepi?
1. Pi tu pondola oku lilongisa ovina viatiamẽla kovaso yoloneke?
ECI o yeva asapulo pamue o lipula ndoco: ‘Anga hẽ ovina vĩvi vi pondola oku li vokiya?’ Omo okuti kua siata oku pita ovilunga vialua kuenda ungangala, omanu vamue va tava okuti tu kasi kesulilo lioluali. Anga hẽ olondaka evi viocili? Kuli hẽ onjila yoku kũlĩha ovina vi ka pita kovaso yoloneke? Kuli. Ndaño okuti omanu ka va tẽla oku tukula ovina vi ka pita kovaso yoloneke, pole Yehova Suku o pondola oku ci linga. Lekuatiso Liembimbiliya wa siata oku tu sapuila ovina vi ka pita letu, kuenda eci ci ka pita vongongo kovaso yoloneke.—Isaya 46:10; Tiago 4:14.
2, 3. Nye olondonge via Yesu via yonguile oku kũlĩha, kuenda wa vi tambulula ndati?
2 Eci tu tanga Vembimbiliya ovina viatiamẽla kesulilo lioluali lulo, ka ci lomboloka esulilo Liongongo, pole esulilo liolondingaĩvi. Yesu wa longisa omanu hati, Usoma wa Suku wa laikele oku viala oluali luosi. (Luka 4:43) Eci olondonge via Yesu via yonguile oku kũlĩha otembo Usoma wa Suku wa laikele oku iya, vio pula ndoco: “Ovina evi vi pita otembo yipi kuenda yipi yi kala ondimbukiso yoku tukuluka kuove kuenda yesulilo liovina vi kasi voluali?” (Mateo 24:3) Yesu ka vi sapuilile eteke liaco, pole wa tukula ovina via laikele oku tẽlisiwa osimbu esulilo lioluali lulo ka lieyile. Ovina Yesu a popele, vi kasi oku tẽlisiwa koloneke vilo.
3 Vocipama cilo, tu konomuisa ovolandu a lekisa okuti, tu kasi kotembo yesulilo lioluali lulo. Catete, tu sukila oku lilongisa ovina viatiamẽla kuyaki wa pita kilu, oco tu kuate elomboloko lieci vongongo mua siatela oku pita ovina vĩvi.
UYAKI UMUE KILU
4, 5. (a) Nye ca pita kilu eci Yesu a linga Osoma? (b) Ndomo ca lomboluiwa kelivulu Liesituluilo 12:12, nye ca laikele oku pita palo posi noke lioku tundisiwa kua Satana kilu?
4 Vocipama 8 tua lilongisa okuti Yesu wa linga Osoma kilu kunyamo wo 1914. (Daniele 7:13, 14) Elivulu Liesituluilo li tu sapuila ovina via pita poku popia ndoco: “Kilu kueya uyaki: Mingeli [okuti Yesu] lovangelo vaye va liyaka locinyoha [okuti Satana] kuenda ocinyoha lovangelo vaye va yakavo.” * Satana kumue lolondele viaye va yuliwa, kuenje va imbiwa palo posi. Sokolola esanju ovangelo va kuata! Pole, nye ci popiwa catiamẽla komanu palo posi? Embimbiliya li popia hati omanu va laikele oku liyaka lohali yalua. Momo lie? Momo Eliapu li kuete onyeño ya lua, “omo lia kũlĩha okuti li kuete otembo yitito.”—Esituluilo 12:7, 9, 12.
5 Eliapu lia siata oku koka ovitangi vialua palo posi ndomo li yongola. Osimbu Suku ka li kunduile, li kuete onyeño yalua omo lia limbuka okuti, li kuete otembo yitito. Tu konomuisi ovina Yesu a popele okuti via laikele oku tẽlisiwa vokuenda kuoloneke via sulako.—Tala Etosi 24 kesulilo lielivulu lilo.
OLONEKE VIA SULAKO
6, 7. Koloneke vilo, nye ci popiwa catiamẽla kuyaki kuenda konjala?
6 Uyaki. Yesu wa popia hati: “Ofeka yi katukila ofeka kuenda usoma u katukila usoma.” (Mateo 24:7) Omanu valua va siata oku pondiwa vuyaki vokuenda kuoloneke vilo okuti kosimbu ci sule. Ulandu umue Wocisoko co Worldwatch wa lombolola okuti, tunde kunyamo wo 1914, ovoyaki a ponda eci ci pitahãla 100 kolohuluwa viomanu. Ci pitahãla olonjanja vitatu, omanu valua va pondiwa kuyaki wa lingiwa vokuenda kueci ci soka 100 kanyamo okuti, oku upisa kunyamo wo 1.900, toke wo 2.000. Etendelo liomanu va fa, li sokisiwa letendelo lia vana va fa vokuenda kueci ci soka 1.900 kanyamo a pita. Sokolola uhukũi kuenda ovitangi omanu valua va siata oku liyaka lavio omo liuyaki!
7 Onjala. Yesu wa popia hati: “Ku kala onjala.” (Mateo 24:7) Ndaño okuti cilo voluali mua siata oku kala okulia kualua okuti kosimbu ci sule, pole, omanu valua ka va kuete okulia va sukila. Momo lie? Momo ka va kuete olombongo vialua vioku landa okulia, kuenda ka va kuetevo ovapia oku lima. Pole, ci pitahãla olohuluwa viomanu, va pondola lika oku kuata olombongo vi soka ondolale yimosi veteke, oco va lande okulia. Ocisoko Cuhayele Voluali ca lekisa okuti, omãla valua unyamo lunyamo va siata oku fa. Momo, ka va kuete okulia ku pondola oku va kuatisa oco va kuate uhayele.
8, 9. Nye ci lekisa okuti ovitumasuku Yesu a tukula viatiamẽla kovilemawe kuenda kovovei vi kasi oku tẽlisiwa?
8 Ovilemawe. Yesu wa popia hati: “Ku kala ovilemawe.” (Luka 21:11) Unyamo lunyamo omanu va siata oku lavoka okuti, ku ka pita ocilemawe cimue cinene. Tunde kunyamo wo 1.900, ci pitahãla olohuluwa vivali viomanu va siata oku fa omo liovilemawe. Ndaño okuti ovoloño a siata oku situlula ovilemawe osimbu ka via pitile, pole omanu valua toke cilo va siata oku fa.
9 Ovovei. Yesu wa popia hati, kua laikele oku kala ‘afengi.’ Ovovei alua a laikele oku lisandula lonjanga kuenda oku ponda omanu valua. (Luka 21:11) Ndaño okuti olondotolo via siata oku lilongisa ndomo vi pondola oku sakula ovovei alua, pole, kuli handi ovovei amue okuti ka a kuete ovihemba. Ulandu umue wa lombolola okuti, unyamo lunyamo omanu valua va siata oku fa omo liovovei amue ndeci: Otumbe, o malalia kuenda o kolela. Handi vali, olondotolo via limbuka eci ci soka 30 kovovei okaliye, kuenda amue pokati kovovei aco ka a kuate ovihemba vioku a sakula.
OVITUWAVIOMANU KOLONEKE VIA SULAKO
10. Koloneke vilo ukanda 2 Timoteo 3:1-5, u kasi oku tẽlisiwa ndati?
10 Embimbiliya vukanda 2 Timoteo 3:1-5, li popia hati: “Koloneke via sulako kuiya ohali yalua.” Upostolo Paulu wa lombolola ovituwa omanu va laikele oku lekisa vokuenda kuoloneke via sulako. Eye wa popia hati omanu va laikele oku linga
vakuakulisola ovo muẽle
vakuakusola olombongo
vakuakusinila olonjali
havakuaciliko
ka va kuete ocisola la vangadiavo
ka va tẽla oku likandangiya
olongangala
vakuakusola ayele okuti Suku ci sule
va lilekisa ndu okuti va sumbila Suku, pole, va likala unene waye
11. Nye ci ka pita lolondingaĩvi ndomo ca lekisiwa Vosamo 92:7?
11 Anga hẽ vimbo o kasi omanu valua va siata oku lekisa ovituwa ndevi via tukuiwa ndeti? Omanu valua voluali va siata oku lekisa ovituwa viaco. Pole, Suku ndopo o ka linga ocina cimue catiamẽla kekalo liaco. Eye wa likuminya ndoco: “Ndaño olondingaĩvi vi yova ndowangu, lolondingakandu vi pama, haimo efulilo liavio oku nyõlẽha [ale oku kunduiwa] olumue.”—Osamo 92:7.
OLONDAKA VIWA KOLONEKE VIA SULAKO
12, 13. Ovina vipi Yehova a siata oku tu longisa vokuenda kuoloneke via sulako?
12 Embimbiliya lia popele okuti, vokuenda kuoloneke via sulako, voluali mu ka kala ohali yalua. Pole, li popiavo okuti, ku ka pita ovina viwa.
13 Oku kuata elomboloko Liembimbiliya. Uprofeto Daniele wa soneha ovina viatiamẽla koloneke via sulako. Eye wa popia hati: “Ukũlĩhĩso u lua.” (Daniele 12:4) Yehova Suku wa laikele oku eca komanu uloño woku kuata elomboloko lia suapo Liembimbiliya lonjila yimue ya leluka okuti kosimbu ci sule. Eye wa siata oku linga ovina viaco tunde kunyamo wo 1914. Yehova wa tu longisa esilivilo lionduko yaye, ocipango caye catiamẽla kongongo, ocili catiamẽla kocisembi, eci ci pita letu eci tu fa, kuenda epinduko. Tua lilongisa okuti Usoma wa Suku owo lika u pondola oku tetulula ovitangi vietu viosi. Tua siatavo oku lilongisa ndomo tu pondola oku kuata esanju, kuenda ndomo tu kuata ekalo li sanjuisa Suku. Pole, nye afendeli va Suku va siata oku linga lovina va lilongisa? Ocitumasuku cikuavo ci tu ĩha etambululo.—Tala Etosi 21 kuenda 25 kesulilo lielivulu lilo.
14. Pi olondaka viwa Viusoma vi kasi oku kundiwila, kuenda velie va kasi oku vi kunda?
14 Upange woku kundila voluali luosi. Catiamẽla koloneke via sulako Yesu wa popia hati: “Olondaka evi viwa Viusoma vi kundilua koluali luosi.” (Mateo 24:3, 14) Olondaka viwa Viusoma vi kasi oku kundiwila kueci ci pitahãla 230 kolofeka, kuenda eci ci pitahãla 700 kalimi. Voluali luosi Olombangi Via Yehova vi tunda “kolofeka viosi [kuenda] kapata osi,” via siata oku kuatisa omanu oco va kuate elomboloko Liusoma, kuenda eci u ka lingila omanu. (Esituluilo 7:9) Upange waco u lingiwa ocali. Ndaño okuti via siata oku suvukiwa loku lambalaliwa lomanu valua, pole lacimue ci pondola oku tateka upange woku kunda, ndomo Yesu a ci popele.—Luka 21:17.
NYE O KA LINGA?
15. (a) O tava hẽ okuti tu kasi koloneke via sulako, kuenda momo lie? (b) Nye ci ka pita lomanu va pokola ku Yehova, kuenda vana ka va pokola?
15 O tava hẽ okuti tu kasi koloneke via sulako? Ovitumasuku vialua Viembimbiliya viatiamẽla koloneke via sulako, vi kasi oku tẽlisiwa. Ndopo Yehova o ka nõlapo okuti afendeli vaye va liwekapo oku kunda olondaka viwa, kuenje ku keya “esulilo.” (Mateo 24:14) Esulilo lioluali li lomboloka nye? Li lomboloka uyaki wo Harmagedo, eci Yehova Suku a ka malako evĩho liosi. Eye o ka tuma Yesu kumue lovangelo vaye vakuonene oco va kundule omanu vosi ka va pokola Kokuaye kuenda Komõlaye. (2 Va Tesalonike 1:6-9) Noke Satana kumue lolondele viaye, ka va ka yapuisa vali omanu. Kuenje, omanu vana va yongola oku pokola ku Suku loku tava Kusoma waye, va ka mola oku tẽlisiwa kuolohuminyo viosi viaye.—Esituluilo 20:1-3; 21:3-5.
16. Omo okuti esulilo li kasi ocipepi, nye o sukila oku linga?
16 Oluali lulo lua vialiwa la Satana, ndopo lu pitĩla kesulilo. Omo liaco, ci kuete esilivilo lia velapo oku lipula ndoco: ‘Nye ndi sukila oku linga?’ Yehova o yongola okuti o likolisilako oku lilongisa ovina vialua vi sangiwa Vembimbiliya. O sukila oku kapako elilongiso liove Liembimbiliya. (Yoano 17:3) Olombangi Via Yehova via siata oku linga olohongele viavo olosemana viosi, oco vi kuatise omanu oku kuata elomboloko Liembimbiliya. Seteka oku enda kolohongele viaco olonjanja viosi. (Tanga Va Heveru 10:24, 25.) Nda wa lilongisa okuti o sukila oku linga apongoloko amue, ku ka kuate usumba, sanda onjila yoku ci linga. Osimbu amamako oku linga apongoloko aco, ukamba wove la Yehova u pamisiwa.—Tiago 4:8.
17. Momo lie omanu valua va ka komõhela eci esulilo li keya?
17 Upostolo Paulu wa lombolola hati, esulilo liolondingaĩvi li keya vepuluvi lina omanu ka va lavokaile, “ndocimunu kuteke.” (1 Va Tesalonike 5:2) Yesu wa popia hati, omanu valua ka va ka tava kolondimbukiso vieca uvangi wokuti tu kasi koloneke via sulako. Eye wa popia ndoco: “Ndeci ca kala koloneke via Noha, haico ci kala ketukuluko lia Mõlomunu [ale koloneke via sulako]. Momo koloneke viaco osimbu Etande ka lieyile, omanu va lia lia, va nyua nyua, alume va kuela kuenda akãi va kueliwa toke keteke Noha a iñila vocimbaluku, ka va limbukile cimue toke eci Etande lieya kuenje lia va nyõla vosi, haico ci kala ketukuluko lia Mõlomunu.”—Mateo 24:37-39.
18. Elungulo lipi Yesu a tu ĩha?
18 Yesu wa tu lungula oco ka tu ka yapuisiwe ‘loku lia calua, oku nyua calua, kuenda oku sakalala lomuenyo.’ Eye wa popia hati, esulilo li keya ocipikipiki “ndulivi.” Noke wa popiavo hati, “liya komanu vosi va tunga kilu lieve.” Handi vali wa amisako ndoco: “Lavululi, likutilili olonjanja viosi okuti vu puluka kovina evi viosi vi laika oku iya kuenda oku talama kovaso a Mõlomunu.” (Luka 21:34-36) Momo lie oku kapako elungulo lia Yesu ci kuetele esilivilo? Momo oluali lulo lua vĩha lua Satana ndopo lu ka kunduiwa. Omanu vana va taviwa la Yehova kuenda la Yesu, kesulilo ovo lika va ka kala voluali luokaliye palo posi otembo ka yi pui.—Yoano 3:16; 2 Petulu 3:13.
^ tini. 4 Mingeli onduko yikuavo ya Yesu Kristu. Oco o kuate elomboloko lia suapo, tala Etosi 23 kesulilo lielivulu lilo.


c: text/html

text:
VUTALA VUA KANIUNGI (VUA KU LILONGESA) Março 2016 | Vika Yesu ua Yandelele na Ku-tsa?
Seho ika mu hasa ku uana ha ku-tsa ca umo yala ua tsile miaka 2.000 ku nima?
CIMPANDE CA HELU
Vuno via Lingikile Mpundu Ni?
Vika via lingisa Muzimbu ua Cili ku tuala hali Yesu ku pua ua vusunga?
CIMPANDE CA HELU
Vika Yesu ua Yandelele na ku Tsa?
Vika Yesu ua yandelele na ku tsa?
Vanike—Mua Liviukisila ku mi Mbatiza Ni?
Vihula vitatu vi hasa ku mi kuasa ku linga vutumbe.
Vanike—Vati mu Hasa ku Liviukisila Mbatizimu?
Vati co nga ka muesi na vusunga ngecize mu na puho ha ku mi mbatiza? Ni vati co nga mu tonda ku mi mbatiza vunoni visemi veni nguavo nga mu ci laveleleko kavundende?
Vati mu Hasa ku Kaniamesa ku Likata Cetu Vakua Kilistu?
Cimona ci va soneka mu kapitulu 9 ka Ku-Solola ca muesa seho ya ku pangela hamo lika.
Yehova ue ku Tuamenena Vantu Veni mu Njila ya Muono
Vati tu hasa ku muesa ngecize tu tonda Yehova a tu tuamenene?
Enu Vamala mua Ambata Yoyenu Vuino na Vampuevo Venu
Citava ku kala na vimbongo via vingi ha ndzivo vunoni kasi ndzolela yahi.
ANCIENT WISDOM FOR MODERN LIVING
Kati mu Ume Mutima
Yesu ka handekele lika via ku likela ku uma mutima, ua handekele na vati mua ku lingilamo.
Vika ya Handeka Mbimbiliya?
Vantu va kala na visinganieka via ku liseza-seza ku tuala ha vuangana vua Njambi. Vika Mbimbiliya ya handeka ha cimpande caco? Mu ka komoka nga mu tantekeya cikumbululo.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Eendombwedi daJehova oda fimaneka ngoo omalongelokalunga amwe?
Ohatu shikula omayele Ombibeli oo kutya otu na ‘
okufimaneka aveshe,’ kashi nee mbudi kutya ove li melongelokalunga lilipi. (1 Petrus 2:17) Pashihopaenenwa, moilongo imwe omu na Eendombwedi daJehova omayovi omafele. Ndele nande ongaho, ihatu fininike ovanapolitika ile ovatotimhango va tulile po eendjidikila ile va xulife po oilonga yomalongelokalunga amwe. Ihatu ningi yo oikonga opo pa totwe eemhango odo tadi fininike ovanhu vomoshitukulwa va shikule eenghedi ile osho twa itavela. Ponhele yaasho, nafye ohatu kala twa hala omalongelokalunga amwe nao a kale e tu fimaneka.—Mateus 7:12.


text:
ETUKULWA 37
Dimbuluka Jehova nosho yo omona waye
NATU tye nee ngeno omunhu wonhumba okwe ku pa oshali ya denga mbada. Oto ka kala u udite ngahelipi shi na sha noshali oyo? — Mbela oto ka tya ashike iyaloo ndele to dimbwa filufilu kombinga yomunhu oo e ku pa oshali oyo? Ile oto ke mu dimbuluka nosho yo osho e ku ningila? —
Jehova Kalunga okwe tu pa oshali ya denga mbada. Okwa li a tuma Omona waye kombada yedu opo e tu file. Mbela ou shi shii kutya omolwashike Jesus a li e na oku tu fila? — Oshinima osho osha fimanenena, nomolwaasho otu na okukala tu shi udite ko nawa.
Adam okwa nyona mokuhadulika komhango yaKalunga ya wanenena, ngaashi twe lihonga mEtukulwa 23. Onghee hano, atusheni otwa fyuulula oulunde kutatekulululwa yetu Adam. Mbela oto diladila kutya otwa pumbwa okuninga po shike? — Oku shi popya pafaneko, otwa pumbwa tatekulululwa umwe a wanenena, oo ta dulu okukanyatela oudiinini waye kombada yedu. Mbela oto diladila kutya olyelye a li ta dulu okuninga tatekulululwa oo? — Jesus oye ashike a li ta dulu oku shi ninga.
Jehova okwa li a tuma Jesus kombada yedu opo a ninge tatekulululwa yetu ponhele yaAdam. Ombibeli oya ti: “Omunhu wotete, Adam, okwa ninga omunamwenyo, Adam ou axuuninwa okwa ninga omhepo ei hai yandje omwenyo.” Olyelye a li Adam wotete? — Okwa li omunhu wotete oo a li a shitwa kuKalunga okudja mondwi yedu. Olyelye a li Adam omutivali? — Okwa li Jesus. Ombibeli otai shi ulike eshi ya ti: ‘Omunhu wotete [Adam] okwa dja medu, omukwadu; omunhu omutivali [Jesus], okwa dja meulu.’ — 1 Ovakorinto 15:45, 47; Genesis 2:7.
Molwaashi Kalunga okwa li a lundulula omwenyo waJesus okudja meulu ndele te u tula moshidalelo shomukainhu Maria, osha yela kutya Jesus ka li a fyuulula oulunde waAdam. Onghee hano, Jesus okwa li omunhu a wanenena. (Lukas 1:30-35) Nomolwaasho omweengeli umwe okwa li a lombwela ovafita shi na sha naasho eshi Jesus a li a dalwa, a ti: “Onena tuu eli mwa dalelwa Omukulili.” (Lukas 2:11) Opo okahanana Jesus ka dule oku ka ninga Omukulili, oka li tete ke na okuninga shike? — Okwa li ke na okukula ndele taka ningi omukulunhu a wanenena, ngaashi Adam a li pehovelo. Kungaho, Jesus okwa li ta ka kala “Adam ou axuuninwa.”
Ombibeli oya ti kutya Jesus, Omukulili wetu, okwa li yo ta ka ninga “Tate yaalushe.” (Jesaja 9:5, 6) Jesus a wanenena ota dulu okuninga shili tate yetu ponhele yaAdam, oo a ka kala ina wanenena vali eshi a nyona. Kungaho, ohatu dulu okuhoolola okukala tu na “Adam ou axuuninwa,” e li tate yetu. Ndele nande ongaho, Jesus Omona waJehova Kalunga.
Ngeenge otwa shiiva nawa Jesus, ohatu ke mu tambula ko e li Omuxupifi wetu. Mbela oto dimbuluka kutya otwa pumbwa okuxupifwa kushike? — Otwa pumbwa okuxupifwa moulunde nefyo olo twa fyuulula kuAdam. Omwenyo wa wanenena oo Jesus a yamba po, ohau ifanwa ekulilo. Jehova okwe tu longekidila ekulilo opo tu dule okudiminwa po omatimba etu. — Mateus 20:28; Ovaroma 5:8; 6:23.
Inatu hala nandenande okudimbwa osho Kalunga nOmona waye ve tu ningila, hasho mbela? — Jesus okwa li a ulikila ovashikuli vaye onghedi ye likalekelwa oyo tai dulu oku tu kwafela tu kale hatu dimbuluka osho a ninga. Natu ka kundafane kombinga yaasho.
Kala nee ngeno wa fa u wete Jesus novayapostoli vaye ve li monduda yopombada muJerusalem, ve li omutumba va dingilila oshitaafula. Koshitaafula osho okwa li ku na odjona ya yofwa, omingome nosho yo omaviinyu. Jesus novayapostoli vaye ova li tava li ouvalelo we likalekelwa. Mbela ou shi shii kutya omolwashike? —
Ouvalelo oo owa li hau va dimbulukifa osho Jehova a li a ninga omido omafele da pita eshi oshiwana shaye shaIsrael sha li moupika muEgipti. Pefimbo opo Jehova okwa li a lombwela oshiwana shaye a ti: ‘Eumbo keshe nali dipae odjona ndele tamu vaeke ohonde koikulo yomivelo deumbo.’ Jehova okwa li yo e va lombwela a ti: ‘Indeni momaumbo eni, ndele tamu li ombelela yodjona.’
Ovaisrael ova li va ninga ngaashi Jehova a li e va lombwela. Ndele moufiku oo tuu oo, omweengeli waKalunga okwa li a endaenda nedu laEgipti, ndele ta dipaa oiveli momaumbo mahapu. Ashike eshi omweengeli a li a mona poikulo yomivelo domaumbo amwe pa vaekwa ohonde yodjona, okwa li a pitilila po omaumbo a tya ngaho. Onghee hano, ounona vomomaumbo oo kava li va dipawa. Farao ohamba yaEgipti okwa li a tila neenghono kwaasho omweengeli waJehova a li a ninga po, nomolwaasho okwa li a lombwela Ovaisrael a ti: ‘Omwa manguluka okuya. Djeni mo muEgipti!’ Okudja opo Ovaisrael ova li va londeka oinima yavo keengamelo nokeendongi ndele tava di mo muEgipti.
Jehova ka li a hala oshiwana shaye shi dimbwe kombinga yanghee a li e shi mangulula. Onghee hano, okwa li e shi lombwela a ti: ‘Omudo keshe, omu na okulya lumwe ouvalelo ngaashi oo mwa lya onguloshi yonena.’ Ovaisrael ova li hava ifana ouvalelo oo we likalekelwa Opaasa. Oshitya Opaasa osha dja koutumbulilo “pitilila po.” Nonguloshi oyo omweengeli waKalunga okwa li a “pitilila po” omaumbo oo a li a didilikwa nohonde. — Exodus 12:1-13, 24-27, 31.
Jesus novayapostoli vaye ova li tava dimbuluka shi na sha noshiningwanima osho eshi va li tava li ouvalelo wOpaasa. Konima eshi va mana okulya ouvalelo wOpaasa, Jesus okwa li a ninga po oshinima sha fimanenena. Ndele fimbo a li ine shi ninga, okwa li a lekela tete omuyapostoli Judas oo a li ehe fi omudiinini. Opo nee, Jesus okwa li a kufa omungome umwe womwaado da li da xupa po, ndele ta ilikana noku u pambula ndele te u pe ovahongwa vaye. Okwa li e va lombwela a ti: “Tambuleni, lyeni.” Opo nee okwa li e va lombwela vali a ti: ‘Omungome ou otau faneke olutu lange olo handi ke mu yandjela eshi handi ke mu fila.’
Konima yaasho, Jesus okwa li a kufa eholo lomaviinyu, ndele ta pandula vali okupitila meilikano, opo nee te li yandje kovahongwa vaye ndele ta ti: “Nweni mo amushe.” Okwa li yo e va lombwela a ti: ‘Omaviinyu aa otaa faneke ohonde yange. Mafiku ohandi ka yandja ohonde yange opo ndi mu mangulule moulunde. Kaleni tamu shi ningi okudimbulukwa nge.’ — Mateus 26:26-28; 1 Ovakorinto 11:23-26.
Mbela owa didilika kutya Jesus okwa li a lombwela ovahongwa vaye a ti kutya nava kale tave shi ningi oku mu dimbuluka? — Kava li vali tava ka kala tava li ouvalelo wOpaasa. Ndele ponhele yaasho, ova li ve na okulya ouvalelo oo we likalekelwa lumwe omudo keshe opo va dimbuluke Jesus nosho yo efyo laye. Ouvalelo oo ohau ifanwa Ouvalelo wOmwene. Kunena ohatu u ifana luhapu Edimbuluko. Omolwashike mbela hatu u ifana Edimbuluko? — Omolwaashi ohau tu dimbulukifa osho Jesus nosho yo Xe, Jehova Kalunga, ve tu ningila.
Omungome ou na oku tu dimbulukifa olutu laJesus. Jesus okwa li a halelela okuyamba po olutu laye opo tu dule oku ka mona omwenyo waalushe. Ongahelipi mbela shi na sha nomaviinyu matilyana? — Oku na oku tu dimbulukifa kombinga yongushu yohonde yaJesus. Ohonde yaJesus oi na ondilo inene i dule yodjona yOpaasa oyo ya li ya liwa muEgipti. Mbela ou shi shii kutya omolwashike? — Ombibeli oya ti kutya ohonde yaJesus otai dulu okudima po omatimba etu. Ngeenge omatimba etu okwa dimwa po, itatu ka kala vali hatu vele, hatu kulupa noitatu ka fya vali. Natu kale hatu diladila shi na sha naasho ngeenge hatu i kEdimbuluko.
Mbela keshe umwe oku na okulya omungome nokunwa omaviinyu pEdimbuluko? — Jesus okwa li a lombwela ovo va li va lya omungome nova nwa omaviinyu a ti: ‘Otamu ka kufa ombinga mouhamba wange nokukala omutumba komalukalwa meulu.’ (Lukas 22:19, 20, 30, yelekanifa NW.) Osho osha hala okutya ovanhu ovo ova li tava ka ya meulu va ka kale eehamba pamwe naJesus. Onghee hano, ovo ve na eteelelo loku ka pangela pamwe naJesus meulu ovo ve na okulya omungome nokunwa omaviinyu.
Ndele naavo ihava li omungome nokunwa omaviinyu pEdimbuluko, ove na okuya kEdimbuluko. Mbela ou shi shii kutya omolwashike? — Omolwaashi Jesus okwe tu yandjela omwenyo waye atusheni. Ngeenge otwa kala hatu i kEdimbuluko, ohatu ulike kutya inatu dimbwa oshali ya denga mbada oyo Kalunga e tu pa.
ope na omishangwa dimwe odo tadi ulike kutya ekulilo lajesus ola fimana: 1 Ovakorinto 5:7; Ovaefeso 1:7; 1 Timoteus 2:5, 6; nosho yo 1 Petrus 1:18, 19.


text:
ETUKULWA 21
Mbela otu na okukala hatu litade?
OKULITADA otashi ti shike? Mbela ou shi shii kutya otashi ti shike? — Nandi ku pe oshihopaenenwa. Mbela owa kendabalele ngoo nale okuninga oshinima shonhumba osho uhe shii nawa oku shi ninga? Otashi dulika wa li wa kendabala okulyata etanga. Ile pamwe owa li wa kendabala okudana eshipa nongodi. Mbela ope na umwe oo a li e ku yola, ndele te ku lombwele kutya ota dulu okulyata etanga ile okudana eshipa nongodi e ku dule? — Ngeenge omunhu oo osho a li a ninga ngaho, okwa li te litade.
Oho kala u udite ngahelipi ngeenge vamwe tave litade? Mbela oho kala u udite nawa? — Mbela vakweni ohava kala ve udite ngahelipi ngeenge to litade? — Mbela oshiwa ngoo okulombwela umwe kutya ame ondi ku dule moshinima shonhumba? — Mbela Jehova oku hole ovanhu ovo hava ningi ngaho? —
Omuhongi Munene okwa li e shii ovanhu vamwe ovo va li ve liwete ve li xwepo ve dule ovanhu vakwao. Okwa li have litade ile have linomo nova li va dina ovanhu vakwao. Onghee hano, efiku limwe Jesus okwa li e va hokololela ehokololo lonhumba e va ulikile kutya osha puka okulitada. Natu ka pwilikine kehokololo olo.
Ehokololo olo oli na sha nOmufarisai nosho yo omufendelifi. Ovafarisai ova li ovahongi velongelokalunga, ovo va li ve lishii ouyuki ve dule ovanhu vakwao. Omufarisai womehokololo laJesus okwa li a ya kotembeli yaKalunga muJerusalem a ka ilikane.
Jesus okwa popya kutya omufendelifi naye okwa li yo a ya kotembeli a ka ilikane. Ovanhu vahapu kava li ve hole ovafendelifi. Ova li hava kala ve udite kutya ovafendelifi ova hala ashike oku va nyokoma. Ndele oshoshili kutya ovafendelifi vahapu kava li ovanashili.
Eshi Omufarisai oo a li a ya kotembeli, okwa li a ilikana a ti: ‘Kalunga, ohandi ku pandula, osheshi ame kandi fi omulunde ngaashi ovanhu vamwe. Ihandi nyokoma ovanhu noihandi ningi oinima ikwao ii. Ame inandi fa omufendelifi ou, ame omulumenhu omuyuki. Ohandi lidilike luvali moshivike keshe opo ndi diladile kombinga yoye, nohandi yandje kotembeli oitimulongo moilikolomwa yange aishe.’ Omufarisai oo okwa li ta diladila kutya oku li xwepo e dule ovanhu vakwao, hasho mbela? — Okwa li nokuli a lombwela Kalunga kutya oku li xwepo e dule ovanhu vakwao.
Ndele omufendelifi ka li a fa Omufarisai oo. Ka li nokuli a yelula omesho aye a tale keulu eshi a li ta ilikana. Okwa li a fikama kokule a nyongama. Omufendelifi oo okwa li e livela ombedi omolwomanyono aye, nokwa li nokuli e lidenga monhulo omolwokunyika oluhodi. Ka li a lombwela Kalunga kutya ye oku na oikala iwa, ponhele yaasho, okwa li a ilikana a ti: “Kalunga, file nge onghenda, aame omulunde.”
Mbela elipi womovalumenhu ovo vavali a li a hokiwa kuKalunga? Mbela omulumenhu Omufarisai, oo a li ta diladila kutya oku li xwepo neenghono e dule ovanhu vakwao? Ile omulumenhu omufendelifi, oo a li e livela ombedi omolwomanyono aye? —
Jesus okwa ti kutya omufendelifi oye a li a hokiwa kuKalunga, omolwashike mbela? Jesus okwa ti: ‘Ou te liningifa a fa oye e li xwepo kuvakwao ota ka dinifwa, ndele ou te lininipike ota ka nenepekwa.’ — Lukas 18:9-14.
Jesus okwa li a hala okuhonga shike eshi a hokolola ehokololo olo? — Okwa li ta hongo kutya osha puka okudiladila kutya otu li xwepo tu dule ovanhu vakwetu. Otashi dulika tuhe shi popye meendjovo, ndele onghedi omo hatu lihumbata, otashi dulika tu ulike kutya ohatu diladila kutya otu li xwepo tu dule ovanhu vakwetu. Mbela owa li nale we lihumbata monghedi ya tya ngaho? — Natu ka tale koshihopaenenwa shomuyapostoli Petrus.
Eshi Jesus a li a lombwela ovayapostoli vaye kutya aveshe otave ke mu fiya po ngeenge a kwatwa po, Petrus okwa li e linoma a ti: ‘Nande aveshe nave ku fiye po, ame itandi ke ku fiya po nande!’ Ndele Petrus okwa li a puka mokutya ngaho, molwaashi okwa li e lishii ouyuki. Petrus okwa ka fiya po Jesus, ndele lwanima okwa ka alukila kuJesus, ngaashi hatu ke lihonga mEtukulwa 30 lembo eli. — Mateus 26:31-33.
Natu ka tale koshihopaenenwa shimwe shopefimbo letu. Natu tye nee ngeno ove nomuhongwa umwe womongudu yeni otamu pulwa omapulo onhumba kofikola. Oto ka ninga po shike ngeenge owa dulu okuyandja omanyamukulo meendelelo u dule omuhongwa mukweni? Heeno, ohashi kala shihafifa ngeenge u shii omanyamukulo. Ndele mbela otashi ka kala ngoo sha yuka okuliyeleka namukweni oo iha dulu okunyamukula meendelelo? — Mbela osha yuka ngoo okulimonikifa kutya ou shii shihapu u dule mukweni? —
Omufarisai womehokololo laJesus osho naanaa a li a ninga ngaho. Okwa li e litada kutya ye oku li xwepo e dule omufendelifi. Ndele Omuhongi Munene okwa ti kutya osho Omufarisai oo a li a ninga kasha li sha yuka. Odoshili kutya omunhu umwe ota dulu okuninga oshinima shonhumba nawa e dule mukwao, ndele osho itashi ulike kutya oku li xwepo e dule omunhu mukwao.
Ngeenge otu shii shihapu tu dule vamwe, mbela osha yuka okulitada? — Diladila kwaasho. Mbela ofye vene twa shita ouluvi wetu? — Ahowe, Kalunga oye a shita ouluvi wetu. Nokuli noinima ihapu oyo tu shii otwe i lihonga kuvamwe. Otashi dulika pamwe twa lesha kombinga yoinima oyo membo lonhumba. Ile otashi dulika pe na umwe oo e tu lombwela kombinga yoinima oyo. Nokuli nongeenge otwa ningi oshinima shonhumba kufye vene, mbela otwa dula oku shi ninga ngahelipi? — Otwa dula oku shi ninga omolwouluvi oo Kalunga e tu shita nao.
Ngeenge omunhu wonhumba okwa kendabala neenghono okuninga oshinima shonhumba, otashi ka kala sha yuka okutya sha osho tashi mu hafifa. Mu lombwela kutya ou hole osho a ninga. Pamwe oto dulu nokuli oku mu kwafela e shi ninge nawanawa. Mbela naave hasho to ka kala wa hala vamwe ve ku ningile ngaho? —
Ovanhu vamwe ove na eenghono ve dule vakwao. Ongahelipi ngeenge ou na eenghono u dule eendenge doye ile ovakulu voye? Mbela ou na okulitada? — Ahowe. Oikulya oyo hatu li oyo hai tu kwafele tu kale tu na eenghono. Mbela Kalunga haye ha pitifa etango noha lokifa odula nokuyandja keshe osho sha pumbiwa opo tu dule okumona oikulya? — Onghee hano, otu na okupandula Kalunga ngeenge otu na eenghono. — Oilonga 14:16, 17.
Kape na umwe womufye e hole okuuda ovanhu tave litade, hasho mbela? — Natu dimbulukwe eendjovo daJesus odo tadi ti: “Ngaashi mwa hala ovanhu ve mu ningile, osho va ningileni yo.” Ngeenge otwa ningi ngaho, itatu ka kala ngaashi Omufarisai oo a li e litada ngaashi sha hokololwa mehokololo lOmuhongi Munene. — Lukas 6:31.
Oshikando shimwe opa li omulumenhu umwe oo a li a ula Jesus kutya omuwa. Mbela Omuhongi Munene okwa li a tya kutya: ‘Heeno ame ondi muwa’? — Ahowe. Ponhele yaasho, Jesus okwa ti: “Kaku na umwe muwa, oKalunga aeke.” (Markus 10:18) Nonande Omuhongi Munene okwa li a wanenena, ka li he litade, ponhele yaasho, okwa li ha yandje olupandu kuXe, Jehova.
Mbela ope na umwe oo hatu dulu okulitadela? — Heeno, ope na. Ohatu dulu okulitadela Omushiti, Jehova Kalunga. Ngeenge twa mono etango liwa tali ningine, ile oshinima shimwe shikumwifi meshito, ohatu dulu okulombwela umwe hatu ti: ‘Kalunga ketu mukumwifi, Jehova oye a shita oinima oyo.’ Natu kale alushe twe lilongekida okupopya kombinga yoinima inene oyo Kalunga a ninga nale nosho yo oyo ta ka ninga monakwiiwa.
Lesha kombinga yaasho Omishangwa tadi ti shi na sha nokulitada, ile okulinoma nonghee hatu dulu okuhenuka okukala hatu litade: Omayeletumbulo 16:5, 18; Jeremia 9:23, 24; 1 Ovakorinto 4:7; 13:4.


text:
Osemana 28 Yenyenye–3 Yenyenye Linene
EZEKIELE 39-41
Ocisungo 107 Lohutililo
Olondaka Vioku Fetika (ka vi ka pitahãle akuk. 3)
OVOKUASI A SANGIWA VONDAKA YA SUKU
“Onembele Esekiele a Mola Vocinjonde Kuenda Ove”: (Akuk. 10)
Esek. 40:2—Efendelo lia Yehova lia velapo okuti afendelo akuavo a sule (w99 1/3 kem. 11 ocin. 16)
Esek. 40:3, 5—Yehova o ka tẽlisa ocipango caye catiamẽla kefendelo liocili (w07 1/8 kem. 22 ocin. 2)
Esek. 40:10, 14, 16—Tu sukila oku pokola kolonumbi via Yehova oco tu u fendele lonjila yimue yu sanjuisa (w07 1/8 kem. 22. ocin. 4)
-
Oku Konomuisa Lutate Ovina vi Sangiwa Vembimbiliya: (Akuk. 8)
Esek. 39:7—Otembo yipi omanu va lundila Suku omo liekambo liesunga kuenda va siata ndati oku pembula onduko yaye? (w12 1/9 kem. 21 ocin. 2 kelimi Lioputu)
Esek. 39:9—Noke liuyaki wo Armagedo, nye ci ka lingiwa lovimalẽho viuyaki olofeka via enda oku yaka lavio? (w89 15/8 kem. 14 ocin. 20)
Oku tangiwa Kuembimbiliya vosemana yilo kua ku longisa nye catiamẽla ku Yehova?
Atosi api akuavo wa limbuka voku tangiwa Kuembimbiliya vosemana yilo?
-
Oku Tangiwa Kuembimbiliya: (ka ku ka pitahãle akuk. 4) Esek. 40:32-47
KAPAKO OLONUMBI EVI KUPANGE WOKU KUNDA
Ombangulo Yatete: (ka yi ka pitahãle akuk. 2) fg ocipama 1 ocin. 1—Fetika poku tukula (pole ku ka lekise) ovideo losapi hati: Ove hẽ o Sanjukila Oku Yeva Olondaka Viwa? Eca ombrochura.
Epasu: (ka li ka pitahãle akuk. 4) fg ocipama 1 ocin. 2—Linga epulilo limue li ku ecelela oku linga epasu.
Elilongiso Liembimbiliya: (ka yi ka pitahãle akuk. 6) fg ocipama 1 ocin. 3-4
EKALO LIAKRISTÃO
“Vepuluvi Lipi Ndi Pondola Oku Kala Ukundi Wasokamo?”: Ohundo lapulilo amue kolonjeveleli. Lekisa ovideo losapi hati: Lekuatiso Lia Yehova Ndi Pondola Oku Linga Ovina Viosi.
Elilongiso Liembimbiliya Vekongelo: (Akuk. 30) kr ocip. 17 ocin. 1-9
Pitulula Ovina Tua Lilongisa Kuenda Lombolola Ovina tu ka Lilongisa Vosemana Yikuavo (Akuk. 3)
Ocisungo 92 Lohutililo


text:
ETUKULWA 28
Ou na okukala ho dulika koolyelye?
OMAFIMBO amwe ohashi kala shidjuu okushiiva kutya oolyelye tu na okudulika kuvo. Meme woye ile tate woye otashi dulika e ku lombwele u ninge oshinima shonhumba. Ndele omuhongifikola ile omupolifi otashi dulika e ku lombwele u ninge oshinima shimwe shi lili. Ngeenge owa ningilwa oshinima sha tya ngaho, olyelye womuvo to ka dulika kuye? —
MEtukulwa eti-7 lembo eli, otwa lesha Ovaefeso 6:1-3. Omushangwa oo otau ti kutya ounona ove na okudulika kovadali vavo. Owa ti: ‘Dulikeni kovakulunhu veni mOmwene.’ Mbela ou shi shii kutya osha hala okutya shike eshi taku tiwa ‘mOmwene’? — Ovadali ovo ve li mOmwene ohava hongo ounona vavo va kale hava dulika keemhango daKalunga.
Ashike ovakulunhu vamwe inava itavela Jehova. Mbela ohatu ka ninga po shike ngeenge umwe womuvo te tu lombwele kutya inashi puka okuvaka mekonakona ile okudja noinima mofitola ino i futa? Mbela osha yuka ngoo kokaana okupopya oipupulu ile okuvaka? —
Dimbuluka kutya ohamba Nebukadnesar oya li ya lombwela ovanhu aveshe ve linyongamene oshihongwafano osho ya li ya dika po. Ndele Sadrak, Mesak naAbednego kava li ve shi linyongamena. Mbela ou shi shii kutya omolwashike va li inave shi linyongamena? — Omolwaashi Ombibeli oya ti kutya ovanhu ove na okulongela Jehova oye aeke. — Exodus 20:3; Mateus 4:10.
Konima eshi Jesus a fya, ovayapostoli vaye ova li va twalwa komhangu yopombada yOvajuda. Omupristeri omukulunhu Kajafas okwa li e va lombwela a ti: “Fye otwe mu shilika shili, onye mu ha longe vali ovanhu edina [laJesus], ndele taleni, Jerusalem ashishe omwe shi yadifa nelongo leni.” Omolwashike ovayapostoli va li inava dulika kelombwelo lomhangu yopombada oyo? — Petrus okwa li a nyamukula Kajafas ponhele yovayapostoli aveshe a ti: “Okudulika kuKalunga ku dule okudulika kovanhu.” — Oilonga 5:27-29.
Pefimbo opo, ovawiliki velongelokalunga lOshijuda ova li va nwefa mo ovanhu neenghono. Ndele oshilongo shavo osha li tashi pangelwa kepangelo laRoma, nomupangeli wepangelo laRoma okwa li ha ifanwa Omukesari. Epangelo laRoma ola li la ningila ovanhu omauwa mahapu, nonande Ovajuda kava li va hala okupangelwa kOmukesari waRoma. Omapangelo kunena ohaa ningile yo ovakwashiwana vao omauwa mahapu. Mbela ou shii omauwa amwe oo omapangelo haa ningile ovanhu? —
Omapangelo ohaa tungu eepate nohaa futu yo ovapolifi novadimi vomundilo opo ve tu amene. Ohaa yandje yo ehongo kounona nohaa file oshisho ouhaku wovanamido. Epangelo ohali longifa oimaliwa okuninga oinima ya tya ngaho. Mbela ou shii kutya epangelo ohali hange peni oimaliwa oyo? — Oimaliwa oyo ohai futwa kovanhu. Oimaliwa oyo ovanhu hava futu epangelo ohai ifanwa oifendela.
Eshi Omuhongi Munene a li kombada yedu, Ovajuda vahapu kava li hava kala va hala okufuta oifendela kepangelo laRoma. Onghee hano, efiku limwe ovapristeri ova li va pula omunhu wonhumba a pule Jesus epulo opo ngeno e mu kengelele. Omunhu oo okwa li a pula Jesus a ti: ‘Osha wapala tuu, tu yandje komukesari efendelo ile hasho?’ Epulo olo ola li loukengeleledi. Ngeno Jesus okwa nyamukulile kutya: ‘Heeno, omu na okufuta oifendela,’ ngeno Ovajuda vahapu ngeno inava hokwa eendjovo odo. Ndele Jesus ka li ta dulu okutya ‘ahowe, inamu pumbwa okufuta oifendela,’ molwaashi osha puka okutya ngaho.
Jesus okwa li a ninga po shike hano? Okwa li e va lombwela a ti: “Ulikilei nge ombongo.” Eshi va li va yandja oshimaliwa osho kuJesus, okwa li e va pula a ti: “Efano eli neshangelo eli olalyelye?” Ova li ve mu nyamukula va ti: “Olomukesari.” Opo nee Jesus okwa li e va lombwela a ti: “Peni hano omukesari osho shomukesari, naashi shaKalunga, shi peni Kalunga.” — Lukas 20:19-26.
Enyamukulo olo ola li la yela filufilu. Molwaashi Omukesari oha ningile ovanhu ouwa, osha yuka okufuta Omukesari noimaliwa oyo a longa omolwouwa oo ha ningile ovanhu. Kungaho, Jesus okwa li a ulika kutya osha yuka okufuta oifendela kepangelo omolwoinima oyo hali tu ningile.
Paife ino kula manga nokufuta oifendela, ndele nande ongaho, ope na oshinima shonhumba osho u na okuyandja kepangelo. Mbela ou shi shii kutya oshike? — Ou na okukala ho dulika keemhango depangelo. Ombibeli oya ti: “Omunhu keshe na dulike kovapangeli.” Ovapangeli ovanhu ovo ve na eenghonopangelo. Onghee hano, Kalunga oye a ti kutya otu na okudulika keemhango depangelo. — Ovaroma 13:1, 2.
Otashi dulika epangelo li tule po omhango kutya hamunhu a ekele eembapila ile a kakeke momapandavanda. Mbela ou na okudulika komhango ya tya ngaho? — Heeno, Kalunga okwa hala u dulike kuyo. Mbela ou na okudulika kovapolifi? — Epangelo ohali futu ovapolifi opo ve tu amene. Ngeenge otwa kala hatu dulika kovapolifi, kungaho, ohatu dulika kepangelo.
Natu tye nee ngeno ou li pokutauluka epandavanda, ndele omupolifi te ku lombwele ta ti: “Teelela manga!” ou na okuninga po shike? — Ngeenge vakweni vamwe ova twikile okutauluka epandavanda, mbela naave ou na okutauluka? — Ou na okukanghama, nonande oove auke wa teelela. Kalunga ote ku lombwele u kale ho dulika.
Natu tye nee pomudingonoko weni opa holoka oupyakadi wonhumba, novapolifi otashi dulika ve ku lombwele kutya: “Ino ya mepandavanda. Ino pita mo meumbo.” Otashi dulika u ude omaweelelo pondje ndele to lipula kutya mbela oshike tashi ningwa po. Mbela oto ka ya pondje u ka tale osho tashi ningwa po? — Mbela ngeenge owa ningi ngaho oto dulika ngoo “kovapangeli”?
Moilongo ihapu, omapangelo ohaa tungu yo eefikola, nohaa futu ovahongifikola. Mbela oto diladila kutya Kalunga okwa hala u kale ho dulika kovahongifikola? — Diladila shi na sha naasho. Epangelo ohali futu ovahongifikola opo ve tu honge, ngaashi ashike hali futu ovapolifi opo ve tu amene. Hano ngeenge owa kala ho dulika kovapolifi ile kovahongifikola, kungaho, oto dulika kepangelo.
Ndele mbela oto ka ninga po shike ngeenge omuhongifikola okwe ku lombwele kutya ou na okulinyongamena ile okwiilikana oshihongwafano shonhumba? Oto ka ninga po shike? — Ovaheberi vatatu kava li ve linyongamena oshihongwafano, nokuli naashi ohamba Nebukadnesar ya li ye va lombwela ve shi ninge. Mbela oto dimbuluka kutya omolwashike va li inave shi linyongamena? — Omolwaashi kava li va hala okunyona kuKalunga.
Omunandjokonona umwe wedina Will Durant okwa shanga kombinga yOvakriste vonale a ti kutya kava li ‘va pitifa komesho okukala ovadiinini kOmukesari.’ Ovakriste ovo ova li va lenga oudiinini wavo kuJehova. Hano dimbuluka kutya otu na okupitifa komesho Kalunga monghalamwenyo yetu.
Ohatu dulika komapangelo molwaashi Kalunga okwa hala tu dulike kuo. Ndele ngeenge otwa lombwelwa tu ninge oshinima osho Kalunga a ti inatu shi ninga, otu na okutya ngahelipi? — Otu na okupopya ngaashi ovayapostoli va li va lombwela omupristeri omukulunhu va ti: “Okudulika kuKalunga ku dule okudulika kovanhu.” — Oilonga 5:29.
Ombibeli otai hongo kutya otu na okukala hatu dulika keemhango. Lesha Mateus 5:41; Titus 3:1; nosho yo 1 Petrus 2:12-14.
Lihonga shihapu
HONGA OUNONA VOYE
Jesus okwa li ha dulika alushe
Haalushe hashi kala shipu okudulika kovadali voye. Tala nghee oshihopaenenwa shaJesus tashi dulu oku ku kwafela.


text:
OMALONGESO 15
Omokonda Yatyi Wesukisila Okutualako?
1. Oñgeni Okutualako Okulilongesa Ombimbiliya Matyikuetela Ouwa?
Tyotyili, okandyaulula aka tualinga komalongeso akolela Ombimbiliya, kapameka ohole yove mu Jeova. Ohole oyo, yesukisa okutualako okupamekwa. (1 Pedro 2:2) Ekevelelo liove liomuenyo uhapu, litei kokutualako okufuena ku Huku, mokulilongesa Ondaka yae.—Tanga João 17:3; Judas 21.
Putyina enoñgonoko liove konthele ya Huku liliyawisa, nekolelo liove malipame vali. Ekolelo malikukuatesako okuhambukiswa Huku. (Hebreus 11:1, 6) Malikuavela ondundo yokulivela nokulinga omapiluluko akolela momuenyo wove.—Tanga Atos 3:19.
2. Oñgeni enoñgonoko liove konthele ya Huku malikuatesako vakuenyi?
Tyotyili, ove mohande okupopila vakuenyi etyi ulilongesa. Onthue atuho tuhanda okupopila ovanthu onondaka onongwa. Putyina utualako okulilongesa Ombimbiliya, monoñgonoka oñgeni moundapesa Ombimbiliya pala okupopila vakuenyi onondaka onongwa, nekolelo liove mu Jeova.—Tanga Romanos 10:13-15.
Ovanthu ovanyingi vahimbika okupopila onondaka onongwa omapanga avo ine ombunga yavo. Popia nehumbilo. Kuvepopi okuti ongeleya yavo yapenga, anthi, uvepopila konthele yomilao via Huku. Tupu, hinangela okuti ovanthu vapanda vali onkhalelo yove tyipona etyi upopia.—Tanga 2 Timóteo 2:24, 25.
3. Oupanga patyi upondola okulinga na Huku?
Okulilongesa Ondaka ya Huku matyikukuatesako okunoñgonoka vali nawa otyili. Konyima, upondola okukala noupanga omunene na Jeova. Ukala omunthu wae mokonda unyingila Mombunga yae.—Tanga 2 Coríntios 6:18.
4. Oñgeni motualako okuyawisa enoñgonoko liove?
Upondola okuyawisa enoñgonoko liove, mokutualako okulilongesa Ondaka ya Huku. (Hebreus 5:13, 14) Ita Kombangi ya Jeova ekulongese Ombimbiliya nomukanda Oityi Ombimbiliya Tyili Ilongesa? Putyina ulilongesa vali Ondaka ya Huku, tupu nonkhalelo yove yomuenyo maikala vali nawa.—Tanga Salmo 1:1-3; 73:27, 28.
Onondaka onongwa mbutunda ku Jeova, Huku wehambu. Ove upondola okufuena kwe, mokufuena kovanthu vae. (Hebreus 10:24, 25) Inkha utualako okulinga ononkhono mbokuhambukiswa Jeova, mokamona omuenyo wotyotyili, omuenyo uhapu. Okufuena ku Huku tyotyili otyo otyipuka otyiwa upondola okulinga.—Tanga 1 Timóteo 1:11; 6:19.
LILONGESA VALI
OMALIONGIYO
Oityi Tyilingwa Mondyuo Yomaliongiyo?
Nyingilamo olitalelako.
Ita Opo Ulongeswe Ombimbiliya Otyali
Oityi Wesukisila Okulilongesa Ombimbiliya?
Ombimbiliya yakumbulula omapulo akolela momuenyo, ovanthu ovanyingi valinga mouye auho?
Oityi Ombimbiliya Tyili-Tyili Ilongesa?


text:
EPULILO 5
Nye Ndi Sukila Oku Linga Nda Akamba vo Kosikola va Ndi Sanumula?
NYE O SUKILA OKU LINGA?
Sokolola ulandu u kuãimo ndoco: Umalẽhe umue o tukuiwa hati Leonardo, etaili ale hẽla, ka yongola oku enda kosikola, kuenda o kuete ocisimĩlo coku liwekapo oku tanga. Momo, pa pita ale olosãi vitatu tunde eci akamba vaye vo kosikola va fetika oku u sanumula. Tete, akamba vaco, va sandeka komanu vakuavo ovina ka via sungulukile viatiamẽla kokuaye. Noke, vo luka olonduko ka via sungulukile oco vo sanumule. Olonjanja vimue pokati kakamba vaye pa kala umue o kupuila posi alivulu aye, kuenje o likembisa ndu okuti, ka ci lingile ocipango. Olonjanja vikuavo pokati kakamba vaye pa tunda umue u leñula, kuenje eci a votoka, ka tẽla oku limbuka omunu wo leñula. Koloneke vilo, ocituwa coku sanumula ca li vokiya calua. Momo eteke limue omunu umue wa sapuila Leonardo vo Internet olondaka vimue vio sumuisa calua . . .
Nda ove wa kalele Leonardo nye nda wa linga?
SOKOLOLA LUTATE!
Lekisa ocituwa cimue okuti, nda va ku sanumula, o yuvula oku yaka! O pondola oku kuama olonjila via litepa.
KU KA YAKE. Embimbiliya li popia hati: “Eveke li lekisa onyeño yaye yosi, ukualondunge puãi o yi likandangiya.” (Olosapo 29:11) Seteka oku likandangiya. Nda wa ci linga, citava okuti, omunu o yongola oku ku sanumula, o liwekapo oku ci linga.
KU KA FETULUINYE. Embimbiliya li popia hati: “Ko ka fetuluinyi umue cĩvi leci cĩvi.” (Va Roma 12:17) Oku fetuluinya ku vokiya ovitangi.
YUVULA OVINA VI KOKA OVITANGI. Embimbiliya li popia hati: “Omunu wa lunguka o mõla ũvi kuenje o lisalamisa.” (Olosapo 22:3) Yuvula oku kala lomanu vana okuti, va pondola oku ku kokela ovitangi. Yuvulavo ovina vi vetiya omunu oku ku sanumula.
POPIA ONDAKA YI KOMÕHISA OMUNU O YONGOLA OKU KU SANUMULA. Embimbiliya li popia hati: “Etambululo liombembua li tulumũla ocikumbiti.” (Olosapo 15:1) O pondola oku popia ovina vi sanjuisa omanu. Nda omunu umue oku sanumula, kuenje oku sapuila hati, ove wa lẽla calua, u tambulula lesanju poku popia ndoco: “Omo okuti nda lẽla, ndi sukila oku pokuisa etimba liange, oco ndi tepuluke olokilu vimue.”
KUENDE, POLE KU KA POPIE CIMUE. Ufeko umue o tukuiwa hati Nádia, o kuete 19 kanyamo wa popia hati: “Nda omunu o yongola oku ku sanumula wa limbuka okuti ku eci etambululo limue, o sima okuti, ove o kuete olondunge, kuenda wa pama calua okuti, eye ci sule. Momo, ceca uvangi wokuti, ove o tẽla oku likandangiya, kuenda o kuete ovituwa via litepa levi viaye.”—2 Timoteo 2:24.
KUATA UTÕI. Omanu vana va sole oku sanumula vakuavo, va siata oku limbuka vana ka va kuete utõi. Kuenje, va sima okuti, nda va sanumula umue, ka kuata utõi woku liteyuila. Pole, nda va limbuka okuti, ka va tẽla oku sanumula omunu waco, va liwekapo oku ci linga.
SAPELA LOMUNU UMUE CATIAMẼLA KOCITANGI CACO. Ukãi umue wa kala ulongisi wo kosikola wa popia hati: “Nda siata oku vetiya amalẽhe vana va sanumuiwa, oco va sapuile ocitangi caco komunu umue va kolela. Nda va ci linga, ci kuatisa omanu vakuavo oku yuvula oku pita lovitangi viaco.”
Oku likolela ove muẽle, ci ku kuatisa oku kuata utõi okuti, ka u sokisiwa lowu womunu una o yongola oku ku sanumula


text:
OKAPITULU 15
Efendelo Huku Etavela
Okuti onongeleya ambuho mbuhambukiswa Huku?
Oñgeni matuimbuka ongeleya yotyotyili?
Ovafendi votyotyili va Huku hono kombanda yoohi, Ovalie?
JEOVA HUKU uhanda tukale nomuenyo omuwa. Moluotyo, uhanda tutavele ehongolelo etuavela. Inkha tufenda Huku monkhalelo ahanda, matukala nehambu, nokulityilika ovitateka ovinyingi momuenyo. Tupu, metuavela ononkhano onongwa nokutukuatesako. (Isaías 48:17) Anthi, kuna onongeleya ononyingi, mbupopia okuti mbulongesa otyili konthele ya Huku. Mahi, ovipuka mbulongesa konthele ya Huku netyi ahanda kuonthue, tyelikalela unene.
2 Oñgeni monoñgonoka onkhalelo yaviuka yokufenda Jeova? Kusukisa okulilongesa omalongeso onongeleya ambuho, opo utale inkha valongesa otyili. Wesukisa vala okulilongesa etyi Ombimbiliya tyili ilongesa konthele yefendelo liotyotyili. Otyo, tyipondola okuelekwa notyitateka tyonombongo mbomatutu mbuhole okumoneka movilongo ovinyingi. Inkha ove upewa otyilinga tyokuimbuka onombongo ombo mbomatutu, ulinga ñgeni? Okuti ñgeno waovola onombongo ambuho mbomatutu opo utale etyi mbukahi? Au. Omunandunge ñgeno wataindya omuvo wokunoñgonoka nawa-nawa onombongo mbotyotyili. Tyina wamanoñgonoka nawa oñgeni onombongo mbotyotyili mbukahi, pahe motyivili okuimbuka onombongo mbomatutu. Tupu, tyina tuamanoñgonoka nawa ongeleya yotyotyili, matutyivili okuimbuka onongeleya mbomatutu.
3 Tyakolela unene tufende Jeova monkhalelo oe ahanda. Ovanthu ovanyingi vasoka okuti onongeleya ambuho mbuhambukiswa Huku. Mahi, Ombimbiliya kailongesa ngotyo. Okupopia vala okuti Ndyimukristau katyituuka. Jesus wati: ‘Haaveho vati ‘Tatekulu, Tatekulu,’ mavakanyingila mouhamba wo keulu. Mamukanyingila vala una ulinga ehando lia Tate ukahi keulu.’ Ngotyo, opo tupandwe na Huku, tuna yokulilongesa etyi Huku ahanda kuonthue, iya atutyilingi. Jesus wapopia vana vahahande okulinga ehando lia Huku okuti, ‘ovalingi vovivi.’ (Mateus 7:21-23) Ngetyi onombongo mbomatutu kambusilivila, tupu nonongeleya mbomatutu mbutupu esilivilo nalike. Mbutuala vala ovanthu kononkhia.
4 Jeova ukahi nokuavela kese munthu kombanda yo ohi omphitilo opo akamone omuenyo wahapu. Mahi, opo tukamone omuenyo wahapu Mouye omupe, tuna yokufenda Huku monkhalelo yaviuka. Tupu, tuna yokuendesila omuenyo wetu mondyila Huku ahanda. Mahi, ovanthu ovanyingi kavahande okulinga ngotyo. Otyo Jesus apopila okuti: ‘Nyingililei mombundi yahita.” Mokonda ondyila onthanda nokuahandyuka ituala kononkhia, iya ovanyingi omo vekahi nokuendela. Anthi, ondyila onthutu nokuahita ituala komuenyo, iya kavehi vekahi nokuivasa.’ (Mateus 7:13, 14) Ongeleya yotyotyili ituala komuenyo wahapu. Mahi, onongeleya mbomatutu mbutuala kononkhia. Jesus kahande omunthu nawike anyimueko. Otyo Jeova ekahi nokuavela omuvo opo kese munthu elilongese ondaka yae. (2 Pedro 3:9) Ngotyo, onkhalelo omu tufenda Huku ipondola okututuala komuenyo ine okononkhia.
OÑGENI MOIMBUKA ONGELEYA YOTYOTYILI
5 Oñgeni tupondola okuvasa ‘ondyila ituala komuenyo?’ Jesus wati ongeleya yotyotyili maikaimbukilwa kovituwa viovanthu vekahimo. Jesus wati: ‘Kovinyango viavo oko mamukaimbukila ovanthu ovo. Omuti omuwa wiima ovinyango oviwa.’ (Mateus 7:16, 17) Otyo, tyilekesa okuti vana vaendela mongeleya yotyotyili, mavaimbukilwa kuetyi vetavela no kovituwa viavo. Ovanthu vongeleya yotyotyili namphila navo ovakuankhali valinga oviponyo, mahi aveho valinga ononkhono mbokulinga ehando lia Huku. Tutalei ovipuka epandu mavitukuatesako okuimbuka vana vaendela mongeleya yotyotyili.
VANA VAFENDA HUKU YOTYOTYILI
- Valongesa etyi tyikahi mo Mbimbiliya
- Vafenda vala Jeova nokunoñgonokesa enyina liae kovanthu
- Vena ohole yotyotyili pokati kavo
- Vetavela okuti Huku waava Jesus opo ayovole ovanthu
- Kavalingi onthele youye
- Vaivisa okuti Ouhamba wa Huku, oo vala maukamanako ovitateka aviho viovanthu
6Ovaumbili va Huku valongesa etyi tyikahi mo Mbimbiliya. Ombimbiliya yati: ‘Huku oe watuma okuhoneka Ombimbiliya aiho. Moluotyo, Ombimbiliya ina esilivilo enene pala okulongesa, nokuviyula, nokuviukisa ovipuka, nokulonga nouviuki. Opo omunthu wa Huku akale tyafuapo nawa, nokuapongiyua nawa pala ovilinga aviho oviwa.’ (2 Timóteo 3:16, 17) Paulu wahonekela ovakuatate vae Ovakristau okuti: ‘Etyi muetavela Ondaka ya Huku mueiva kuonthue, onwe mueitavela okuti handakako yovanthu.’
7 Jesus Kristu ankho ulongesa etyi tyikahi Mondaka ya Huku. Moluotyo, waava ongeleka ongwa tuesukisa okulandula. Puetyi Jesus elikuambela ku Tate yae keulu, wati: ‘Ondaka yove otyili.’ (João 17:17) Jesus ankho utavela Ondaka ya Huku. Ovipuka aviho alongesa ankho vielikuata kumwe no Mbimbiliya. Jesus apeho ankho uti: ‘Tyahonekwa.’ (Mateus 4:4, 7, 10) Iya atumbula onoversikulu mbatyo. Tupu, ovanthu va Huku hono, kavalongesa omalusoke avo muene. Vetavela okuti Ombimbiliya Ondaka ya Huku. Moluotyo, atyiho valongesa tyitunda mo Mbimbiliya.
8Vana vaendela mongeleya yotyotyili, vafenda vala Jeova nokunoñgonokesa enyina liae kovanthu. Jesus wati: ‘Una yokufenda Jeova Huku yove, oe vala una yokuumbila.’ (Mateus 4:10) Ngotyo, ovaumbili va Huku vafenda vala Jeova. Okufenda ngotyo, tyakutikinya okunoñgonokesa enyina lia Huku yotyotyili, novituwa Viae kovanthu. O Salmo 83:18 yati: ‘Ove utiwa Jeova, ove vala Omukulami kombanda yoohi aiho.’ Jesus waava ongeleka konthele yokukuatesako vakuavo okunoñgonoka Huku, ngetyi apopia melikuambelo liae okuti: ‘Ame nanoñgonokesa enyina liove kovanthu wapola mouye, iya ovemphe.’ (João 17:6) Tupu, ovafendeli votyotyili hono, valongesa vakuavo enyina lia Huku, nehando liae, novituwa viae.
9Ovanthu va Huku vena ohole yotyotyili pokati kavo. Jesus wati: ‘Ovanthu mavaimbuka okuti muvalongwa vange, inkha mukala nohole pokati kenyi.’ (João 13:35) Ovakristau votete ankho vali nohole yatyo ngooyo kese umue namukuavo. Ohole yokutundilila kokutavela ovitumino via Huku, itupu okatongotongo, neliyapauko liomihoko no liovilongo. Ohole oyo ipaka kumwe ovanthu meongano liovakuatate votyotyili. (Colossenses 3:14) Ovanthu vonongeleya mbomatutu vetupu ohole ngooyo pokati kavo. Oñgeni tuetyinoñgonoka? Ovanthu ovo veliipaa, mokonda yokuelikalaila momihoko, no movilongo no kotyivala. Ovakristau votyotyili kavakuate omauta pala okuipaa ovakuatate vavo Ovakristau, ine ovanthu ovakuavo vali. Ombimbiliya yati: ‘Ovana va Huku novana Veliapu, vaimbukilwa kuetyi: Kese munthu wahalingi etyi tyaviuka, katundile ku Huku, na una uyele mukuavo.…Tuna yokukala nohole navakuetu. Tuhalingei nga Kaim watunda Keliapu, waipaa ondenge yae.’—1 João 3:10-12; 4:20, 21.
10 Okukala nohole yotyotyili muakutikinya ovipuka ovinyingi, hakulityilika vala okuipaa vakuetu. Ovakristau votyotyili, vaundapesa ononkhono mbavo nomuvo wavo, nomalumono avo opo vakuateseko vakuavo, nokuvepameka. (Hebreus 10:24, 25) Tupu, vavatela vakuavo putyina pamoneka ovitateka, nokulitekula nawa na vakuavo. Ovakristau votyotyili, vaundapesa onondanga mbo Mbimbiliya momuenyo wavo, mbokuati: ‘lingei ovipuka oviwa pala ovanthu aveho’.—Gálatas 6:10.
11Ovakristau votyotyili, vetavela okuti Huku waava Jesus Kristu opo etuyovole. Ombimbiliya yati: ‘mombuelo yeulu mutupu vali enyina ekuavo, ovanthu vapewa opo tuyovolwe.’ (Atos 4:12) Ngetyi tuelilongesa Mokapitulu 5, Jesus waava omuenyo wae ngo tyilikutila opo ayovole ovanthu. (Mateus 20:28) Tupu, Jesus wanakua na Huku opo akale Ohamba Youhamba wae keulu, pala akatumine pano pohi. Moluotyo, Huku uhanda tutavele ku Jesus, nokuundapesa onondonga mbae, inkha tuhanda okukamona omuenyo wahapu. Otyo, Ombimbiliya ipopila okuti: ‘Una wakolela mo Mona, una omuenyo wahapu. Una uhetavela ko Mona kamakamona omuenyo’.—João 3:36.
12Ovafendeli votyotyili, kavalingi onthele youye. Etyi Jesus ankho ekahi nokumoneswa ononkhumbi nomutumini wo Roma Pilatu, Jesus wati: ‘Ouhamba wange kaulingi onthele youye uno.’ (João 18:36) Ovalanduli va Jesus movilongo aviho, vetavela Kouhamba wa Huku. Moluotyo, kavelipake mo pulitika, no movilwa viouye ou. Mahi, ovafendeli va Jeova kavatyilika vakuavo vahanda okulipaka mo pulitika youye. Tupu, kavevetyilika okuenda komaholovono opo vakakoye omutumini vahanda. Anthi, namphila ovafendeli votyotyili va Huku, kavelipake mo pulitika, vetavela ovitumino viovatumini votyilongo. Omokonda yatyi? Omokonda Ondaka ya Huku ivetuma okuti ‘tavelei kovatumini.’ (Romanos 13:1) Pamue ovatumini vaava ovitumino vielikalela netyi Huku ahanda. Mahi, ovafendeli votyotyili va Huku, valandula ongeleka yo no apostolu, vatile: ‘Onthue tuna yokutavela ku Huku, tyipona kovanthu’.—Atos 5:29; Marcos 12:17.
13Ovalongwa votyotyili va Jesus vaivisa okuti Ouhamba wa Huku, oo vala maukamanako ovitateka viovanthu. Jesus wati: ‘Onondaka ombu onongwa Mbouhamba wa Huku, mambukaiviswa kombanda yoohi aiho, konyima opo onthyulilo maiya. (Mateus 24:14) Ovalanduli votyotyili va Jesus Kristu, kavalundu ovanthu okuyumba onthumbi moutumini wovanthu, pala okutetulula ovitateka viavo. Anthi, valongesa okuti Ouhamba wa Huku keulu, oo vala maukatetulula ovitateka viovanthu. (Salmo 146:3) Jesus wetulongesa tulikuambele okuita ouhamba wafuapo puetyi ati: ‘Ouhamba wove uye. Ehando liove lilingwe pano pohi, ngetyi likahi nokulingwa keulu.’ (Mateus 6:10) Ondaka ya Huku yati Ouhamba oo wo keulu, ‘maukahanyaunako omautumini atyo aeho nokukenyimako. Iya Ouhamba watyo oo, ngao ukakalako apeho’.—Daniel 2:44.
14 Okuhinagela kuetyi tuelilongesa, pahe lipula okuti: ‘Onongeleya patyi mbulongesa tyili etyi tyikahi mo Mbimbiliya? Onongeleya patyi mbupopila ovanthu okuti enyina lia Huku o Jeova? Onongeleya patyi mbulekesa ohole ina Jeova etulongesa? Ombupi mbuna ekolelo mu Jesus, nokuhalingi onthele youye? Onongeleya mbupi mbuivisa okuti Ouhamba wa Huku oo vala maukamanako ovitateka viovanthu? Ponongeleya ambuho kombanda yoohi, oipi ilandula ovitumino ovio?’ Tyotyili, Onombangi mba Jeova ovo vala valinga ngotyo.—Isaias 43:10-12.
OITYI OVE UNA YOKULINGA?
15 Okutavela vala okuti kuna Huku, katyituuka pala okuhambukiswa Huku. Ombimbiliya yati alo umue ovilulu ine onoandyu onondingavivi mbutavela okuti kuna Huku. (Tiago 2:19) Mahi, ovilulu ine onoandyu onondingavivi kambulingi ehando lia Huku. Tupu, kaviapandelwe na Huku. Opo tupandwe na Huku, tuna yokutavela okuti Huku okueli, nokulinga ehando liae. Tupu, tuna yokuyekapo onongeleya mbomatutu, atulandula efendelo liotyotyilli.
16 Apostolu Paulu walekesa okuti katupondola okulinga onthele mefendelo liomatutu. Oe wahoneka okuti: “ ‘Tundei pokati kavo. Yekeipo okukuata kovipuka viasila. Opo ame ndyimutambule. ” (2 Coríntios 6:17; Isaias 52:11) Moluotyo, Ovakristau votyotyili velityilika kese tyimue tyelikuata nefendelo liomatutu.
17 Ombimbiliya ilekesa okuti onongeleya ambuho mbomatutu, mbulinga onthele yo ‘Mbambilonia Onene.’* (Revelação [Apocalipse] 17:5) Enyina olio, lituhinangelesa epundaumbo lio kohale lio Mbambilonia. Mepundaumbo olio, omo muahimbikila onongeleya mbomatutu, konyima Yombila Onene kononthiki mba Noe. Omalongeso omanyingi ekahi nokulongeswa hono monongeleya mbomatutu, atuka mo Mbambilonia yo kohale. Ovanthu ko Mbambilonia ankho vafenda huku wike mu vetatu. Hono, monongeleya ononyingi, valongesa okuti huku wike mu vetatu. Mahi, Ombimbiliya ilongesa nokuayandyuluka okuti kuna vala Huku yotyotyili wike, Jeova. Jesus Kristu, Omona wa Jeova. (João 17:3) Mo Mbambilonia kohale ankho vetavela okuti ovanthu vena ohande yahankhi. Vati ohande ihupa putyina omunthu ankhia. Tupu, vati ohande ipondola okukamona ononkhumbi motupia. Hono, onongeleya ononyingi, mbulongesa okuti omunthu una ohande yahankhi, ipondola okukamona ononkhumbi mo pulukatoliu ine omo ifelunu yotupia.
18 Omalongeso Ombambilonia eliayandyana mouye auho. Moluotyo, eongano lionongeleya ambuho mbomatutu hono, liatokala nawa okuihanwa okuti Ombambilonia Onene. Huku wati onthyulilo Yeongano lionongeleya mbomatutu, maiya otyiuhulukila. (Revelação [Apocalipse] 18:8) Okuti wetyimona omokonda yatyi una yokukanyauka okutunda mongeleya ilinga onthele Mombambilonia Onene? Jeova Huku uhanda ove ‘utundemo’ liwa-liwa putyina nkhele pena omuvo.—Revelação [Apocalipse] 18:4.
19 Putyina wamatokola okutunda mongeleya yomatutu, omapanga ove ine ombunga, mavekuyale. Mahi, okuumbila Jeova kumue novanthu vae, mokakala vali nomapanga omanyingi unene, tyipona vana wasapo. Ovalongwa votete va Jesus vasilepo ovipuka ovikuavo opo valandule Jesus. Noove inkha ulinga ngotyo, mokakala novakuatate no nomphange ovanyingi vopaspilitu. Mokala pokati kombunga onene yo Vakristau votyotyili, vokuna ohole yotyotyili navakuavo. Tupu, mokala nekevelelo lihuvisa liomuenyo wahapu, ‘mouye omupe’. (Marcos 10:28-30) Pamue, mokueenda kuononthiki alo umue vana vekuyalele mokonda yokulilongesa Ombimbiliya, mavaimbuka okuti etyi ukahi nokulilongesa otyili. Moluotyo, navo vapondola okukala ovafendeli va Jeova.
20 Ombimbiliya ilongesa okuti kuakamba katutu, pala Huku anyimeko ouye ou wovivi, opo apingiyapo ouye omupe wouviuki, maukatuminwa Nouhamba wae. (2 Pedro 3:9, 13) Maukakala ouye uhuvisa unene! Mouye omupe wouviuki, mamukakala vala ongeleya ike, yefendelo liotyotyili. Moluotyo, hatyiwa okulipaka kumue novafendeli votyotyili pahetyino?
OTYETYI OMBIMBILIYA ILONGESA
- Kuna vala ongeleya ike yotyotyili.—Mateus 7:13, 14.
- Ongeleya yotyotyili iimbukilwa kuetyi ilongesa no kovituwa viovanthu vekahimo.—Mateus 7:16, 17.
- Onombangi mba Jeova vafenda Jeova ngetyi Oe ahanda.—Isaias 43:10.
* Opo unoñgonoke vali nawa okuti Ombambilonia Onene, eongano lionongeleya ambuho mbomatutu mouye, tala o Apendise.
Omapuko Elongeso
1. Inkha tufenda Huku monkhalelo yaviuka, ouwa patyi matupoloko?
2. Oñgeni matunoñgonoka onkhalelo yaviuka yokufenda Jeova? Ongeleka patyi itukuatesako okuimbuka nawa ongeleya yotyotyili?
3. Ngetyi Jesus apopia, oityi tuna yokulinga opo tupandwe na Huku?
4. Onondaka mba Jesus konthele yonondyila onombali mbulekesa tyi? Opi kese ondyila ituala ovanthu?
5. Oñgeni matuimbuka vana vaendela mongeleya yotyotyili?
6, 7. Oñgeni ovaumbili va Huku vatala Ombimbiliya? Oñgeni Jesus aava ongeleka ongwa konthele oyo?
8. Okufenda Jeova muakutikinya tyi?
9, 10. Oñgeni Ovakristau votyotyili valekesa okuti vehole vakuavo?
11. Omokonda yatyi tyakolela okutavela okuti Huku waava Jesus Kristu opo etuyovole?
12. Okuhalingi onthele youye muakutikinya tyi?
13. Oñgeni ovalanduli votyotyili va Jesus vatala Ouhamba wa Huku? Moluotyo, vekahi nokulinga tyi?
14. Onongeleya patyi ove wii mbulandula ovitumino viefendelo liotyotyili?
15. Tuesukisa okutavela okuti Huku okuekahi. Mahi, oityi vali Huku ahanda?
16. Oityi omunthu esukisa okulinga, konthele yonongeleya mbomatutu?
17, 18. Ombambilonia Onene otyityi? Omokonda yatyi una yokukanyauka ‘okutundamo’?
19. Mokonda yokuumbila Jeova, oityi mokamona?
20. Vana vaendela mongeleya yotyotyili, vena ekevelelo patyi komutwe?


text:
ETUKULWA 16
Kala omudiinini kelongelokalunga lashili
Ombibeli otai hongo shike shi na sha nokulongifa oihongwafano?
Ovakriste ohava tale ko ngahelipi omafiku omafudo opalongelokalunga?
Ongahelipi to dulu okuyelifila vamwe eitavelo loye nope he na oku va handukifa?
1, 2. Epulo lilipi u na okulipula pauhandimwe konima yokufiya po elongelokalunga loipupulu, nomolwashike to diladila kutya osha fimana okulipula epulo olo?
NATU tye nee ngeno owa mona kutya omunhu wonhumba okwa tula oudiyo momufima woye womeva meholeko, neemwenyo paife odi li moshiponga. Oto ka ninga po shike? Osha yela kutya oto ka katuka onghatu diva opo u xupe omufima umwe womeva oo inaa nyika oshiponga. Ndele nande ongaho, ou na natango okulipula konima yaasho epulo la fimana kutya: ‘Mbela inandi kala handi nu omeva oo a tulwa oudiyo?’
2 Onghalo ya fa oyo ohai holoka po shi na sha nomalongelokalunga oipupulu. Ombibeli otai hongo kutya omalongelokalunga a tya ngaho okwa nyatekwa komahongo nosho yo keenghedi inadi koshoka. (2 Ovakorinto 6:17) Omolwaasho sha fimana kwoove okudja mo ‘muBabilon shinene,’ ouhamba wounyuni womalongelokalunga oipupulu. (Ehololo 18:2, 4) Mbela osho wa ninga? Ngeenge osho, ou shii okupandulwa. Ndele omwa kwatelwa shihapu shi he fi ashike okufiya po elongelokalunga loipupulu. Konima yaasho, lipula kutya: ‘Mbela ope na sha osho handi ningi natango osho shi na ekwatafano nelongelokalunga loipupulu?’ Tala koihopaenenwa imwe.
OKWIILIKANA OIHONGWAFANO NOVAKULU VONALE
3. (a) Ombibeli otai ti ngahelipi shi na sha nokulongifa oihongwafano, nomolwashike etaleko laKalunga tashi dulika li kale lidjuu kuvamwe okutambula ko? (b) Ou na okuninga po shike noshinima keshe osho u na, osho shi na ekwatafano nelongelokalunga loipupulu?
3 Vamwe ova kala ve na oihongwafano ile oinima yopalongelokalunga momaumbo avo oule womido. Mbela naave ou na oinima ya tya ngaho? Ngeenge osho, otashi dulika u kale u wete itashi shiiva ile sha puka okwiilikana kuKalunga nope he na oinima ya tya ngaho i wetike. Otashi dulika nokuli u hole neenghono oinima ya tya ngaho. Ndele Kalunga oye ta ufa nghee e na okulongelwa, nOmbibeli otai hongo kutya ina hala tu longife oihongwafano. (Exodus 20:4, 5; Epsalme 115:4-8; Jesaja 42:8; 1 Johannes 5:21) Onghee hano, oto dulu okuulika oudiinini woye kelongelokalunga lashili mokuhanauna po oshinima keshe osho u na, osho shi na ekwatafano nelongelokalunga loipupulu. Doshili, kala ho i tale ko ngaashi Jehova he i tale ko — i li “oixuna.” — Deuteronomion 27:15.
4. (a) Otu shi shii ngahelipi kutya okwiilikana ovakulu vonale kaku na ekwafo la sha? (b) Omolwashike Jehova a li a dilika oshiwana shaye shi ha nyanekele nande omonghedi yonhumba?
4 Okwiilikana ovakulu vonale nako oku li momalongelokalunga oipupulu mahapu. Fimbo va li inave lihonga oshili yOmbibeli, vamwe ova li va itavela kutya oonakufya ove na omwenyo nove li monhele omo hamu kala oishitwa yopamhepo nonokutya otava dulu okukwafela ovanamwenyo ile oku va etela oshiponga. Otashi dulika pamwe kwa li ho ningi eenghendabala da mana mo opo u hafife ooxokulululwa ovo va fya. Ndele ngaashi we lihonga mEtukulwa eti-6 lembo eli, oonakufya kave na apa ve li ve shii sha. Onghee hano, eenghendabala dokupopya navo itadi kwafa sha. Etumwalaka keshe olo tali monika la fa la dja kunakufya omuholike ola dja filufilu keendemoni. Onghee hano, Jehova okwa li a dilika Ovaisrael va ha kendabale okupopya noonakufya nova ha nyanekele nande omonghedi yonhumba. — Deuteronomion 18:10-12.
5. Oshike to dulu okuninga po ngeenge okulongifa oihongwafano ile okwiilikana ovakulu vonale oya li nale oshitukulwa shelongelokalunga loye?
5 Ngeenge okulongifa oihongwafano ile okwiilikana ovakulu vonale oya li onghedi yelongelokalunga loye lonale, oshike to dulu okuninga po? Lesha nokudilonga omishangwa dOmbibeli odo tadi ku ulikile nghee Kalunga ha tale ko oinima oyo. Ilikana kuJehova efiku keshe shi na sha nehalo loye lokukala omudiinini kelongelokalunga lashili, noku mu pula yo e ku kwafele u diladile ngaashi ye ha diladila. — Jesaja 55:9.
OKRISMESA KAYA LI HAI DANWA KOVAKRISTE VONALE
6, 7. (a) Okrismesa ohai danwa taku tiwa kutya oi li shike, novashikuli vaJesus vomefelemudo lotete mbela ova li have i dana? (b) Okudana omafiku omadalo okwa li ku na ekwatafano nashike pefimbo lovahongwa vaJesus vonale?
6 Onghedi yomunhu yokulongela Kalunga otai dulu okunyatekwa komalongelokalunga oipupulu ngeenge tashi uya pomafiku omafudo oo haa danwa apeshe. Pashihopaenenwa, diladila shi na sha nOkrismesa. Okrismesa ohai danwa taku tiwa kutya edalo laJesus Kristus, nelongelokalunga keshe konyala olo hali ti olopaKriste ohali i dana. Ndele kape na euliko kutya ovahongwa vaJesus vomefelemudo lotete ova li hava dana efiku lefudo la tya ngaho. Embo Sacred Origins of Profound Things otali ti: “Oule womafelemido avali konima yokudalwa kwaKristus, kapa li oo a li e shii lelalela kutya okwa dalwa naini, novanhu vahapu kava li ve na nasho.”
7 Nokuli nonande ngeno ovahongwa vaJesus ova li ve shii efiku lokondadalunde lokudalwa kwaye, ngeno inave li dana. Omolwashike mbela? Ngaashi o-The World Book Encyclopedia tai ti, omolwaashi Ovakriste vonale “ova li va tala ko okudana edalo laumwe ku li onghedindjikilile yoshipaani.” Omadano omafiku omadalo oo a tumbulwa mOmbibeli oyoo ashike ovapangeli vavali ovo va li ihava longele Jehova. (Genesis 40:20; Markus 6:21) Omafiku omadalo okwa li yo haa danwa omolwokufimaneka oikalunga yoshipaani. Pashihopaenenwa, mo 24 Mei, Ovaroma ova li hava dana edalo loshikalungakainhu shedina Diana. Mefiku la landula ko, ova li hava dana edalo loshikalunga shavo shetango, Apollo. Hano, okudana omafiku omadalo okwa li ku na ekwatafano nomalongelokalunga oshipaani, ndele hanOukriste.
8. Yelifa kutya ekwatafano lilipi li li pokati kokudana omafiku omadalo nosho yo oidila.
8 Ope na etomheno limwe natango kutya omolwashike Ovakriste vomefelemudo lotete va li ihava dana edalo laJesus. Ovahongwa vaye otashi dulika va li ve shii kutya omadano omafiku omadalo okwa li e na ekwatafano noidila. Pashihopaenenwa, Ovagreka nOvaroma vahapu vomefimbo lonale ova li va itavela kutya omunhu keshe ngeenge ta dalwa okwa li hapa kala oshishitwa shopamhepo nohashi mu amene monghalamwenyo yaye aishe. Embo The Lore of Birthdays ola ti: “Oshishitwa osho shopamhepo ohashi kala shi na ekwatafano lopaumhulile mefiku ledalo loshikalunga osho omo omunhu oo a dalwa.” Jehova ita ka hafifwa nandenande kedano keshe olo tali kwatakanifa Jesus noidila. (Jesaja 65:11, 12) Hano osha enda ngahelipi opo ovanhu vahapu va kale hava dana Okrismesa?
OUDILO WOKRISMESA
9. Osha enda ngahelipi opo 25 Desemba a kale a talika ko e li efiku lokudana edalo laJesus?
9 Ovanhu ova hovela okudana edalo laJesus mo 25 Desemba, konima eshi pa pita omido omafele mahapu okudja eshi Jesus a li kombada yedu. Ndele olo halo la li efiku lokudalwa kwaJesus, molwaashi osha yela kutya Jesus okwa dalwa muOktoba. * Hano omolwashike kwa hoololwa 25 Desemba? Vamwe ovo konima yefimbo va li tave liti kutya ove li Ovakriste, otashi dulika va li “va hoolola efiku olo li kale hali danwa oshita noshivilo shoshipaani shOvaroma shokudana ‘edalo letango enaenghono.’” (The New Encyclopædia Britannica) Pokufu kwokoilongo oyo ya ama kOushilo woPokati nosho yo yokuEuropa, eshi eenhe detango hadi kala di na eenghono dinini lela, ovapaani ova li hava dana oivilo opo ngeno vati odjo oyo youpyu nouyelele i alukile mondjila yayo yopopepi. Mo 25 Desemba olo efiku olo kwa li la talika ko kutya omo etango hali hovele okwaaluka. Mokukendabala okulidilululifa ovapaani, ovawiliki vomalongelokalunga ova tambula ko oshivilo osho nokukendabala oku shi ninga sha fa “shopaKriste.” *
10. Momafimbo onale, omolwashike ovanhu vamwe va li ihava dana Okrismesa?
10 Oushili oo kutya Okrismesa oya dilila movapaani owa kala u shiivike okudja nale. Molwaashi Okrismesa oi na oudilo u he li pamishangwa, edano layo ola li la shilikwa muEngland nosho yo moilongo imwe oyo ya li tai kolonyekwa kOvaamerika mefelemudo eti-17. Nokuli nakeshe oo a li ina ya koilonga mefiku lOkrismesa okwa li ha futifwa shi li ehandukilo. Ndele konima yefimbo lixupi, edano olo kwa li hali danwa nale ola ka tambulwa ko vali ndele tali wedelwa vali eenghedi dimwe dipe. Okrismesa oya ka ninga vali efiku lefudo olo la fimana, naasho osho shi li ngaho moilongo ihapu. Ndele molwaashi Okrismesa oi na ekwatafano nomalongelokalunga oipupulu, ovo va hala okuhafifa Kalunga ihave i dana noihava dana yo omafiku makwo omafudo oo e na oudilo u na sha nelongelokalunga loshipaani. *
MBELA OUDILO WOMAFIKU OMAFUDO OU NA NGOO ESHI TAU TI SHILI?
11. Omolwashike ovanhu vamwe hava dana omafiku omafudo, ndele oshike shi na okukala sha fimanenena kufye?
11 Vamwe ova dimina kutya omafiku omafudo ngaashi Okrismesa okwa kanghamena koinima yoshipaani, ndele nande ongaho ove udite kutya inashi puka oku a dana. Doshili, ovanhu vahapu ihava kala tava diladila shi na sha nomalongelokalunga oipupulu ngeenge tashi uya pokudana omafiku omafudo. Eemhito da tya ngaho ohadi yandje yo omhito komaukwaneumbo a hafele pamwe. Mbela naave osho u udite ngaho? Ngeenge osho ngaho, otashi dulika mboli ohole yokuhola ovapambele voye oyo tai shi ningi shidjuu kwoove okuulika oudiinini woye kelongelokalunga lashili, ndele hahole yokuhola omalongelokalunga oipupulu. Kala wa shilipalekwa kutya Jehova, oo a tota po oukwaneumbo, okwa hala u kale u na ekwatafano liwa novapambele voye. (Ovaefeso 3:14, 15) Ndele oto dulu okupameka ekwatafano loye novapambele voye meenghedi odo Kalunga a hokwa. Shi na sha noshinima osho shi na okukala sha fimanenena kufye, omuyapostoli Paulus okwa shanga a ti: “Shipaashipeni eshi tashi wapalele Omwene.” — Ovaefeso 5:10.
12. Yelifa, to yandje efaneko kutya omolwashike tu na okuhenuka eenghedi nosho yo omadano oo a kanghamena koinima inai koshoka.
12 Otashi dulika u kale u udite kutya oudilo womafiku omafudo inau nwefwa mo lelalela onghedi omo haa danwa kunena. Mbela oudilo womafiku oo otau ti sha ngoo shili? Heeno! Oku shi faneka: Natu tye nee ngeno owa mona okaleke ke li moshala shoimbodi. Mbela oto ke ka toola mo ndele to ka li po? Hasho nandenande! Okaleke ka tya ngaho inaka koshoka. Ngaashi okaleke oko, omafiku omafudo otashi dulika a kale taa monika mahokwifa, ndele okwa kanghamena koinima inai koshoka. Opo tu kale ovadiinini kelongelokalunga lashili, otwa pumbwa okukala tu na etaleko la fa lomuprofeti Jesaja, oo a lombwela ovalongelikalunga vashili a ti: “Inamu kuma oshipo.” — Jesaja 52:11.
LONGIFA EENDUNGE DOKUYOOLOLA MOKUUNGAUNGA NAVAMWE
13. Omashongo elipi taa dulu okuholoka po ngeenge iho dana omafiku omafudo?
13 Otapa dulu okuholoka omashongo ngeenge owa tokola okukala iho kufa ombinga momafiku omafudo. Pashihopaenenwa, ovanailonga vakweni otashi dulika ve lipule kutya omolwashike iho kufa ombinga moinima yonhumba i na sha nomafiku omafudo koilonga yeni. Ongahelipi ngeenge owa pewa oshali yOkrismesa? Mbela osha puka oku i tambula ko? Ongahelipi ngeenge kaume koye kopahombo ke fi weitavelo loye? Oshike to dulu okuninga po opo ounona voye va ha kale ve udite va pitililwa po kusha shiwa molwaashi ihava dana omafiku omafudo?
14, 15. Oshike to dulu okuninga po ngeenge omunhu ote ku popifa shi na sha nefiku lefudo lonhumba ile ngeenge umwe okwa hala oku ku pa oshali?
14 Eendunge dokuyoolola oda pumbiwa opo u kale u shii nghee u na okuungaunga nonghalo keshe. Ngeenge omunhu ote ku popifa shi na sha nefiku lefudo lonhumba, oto dulu ashike oku mu itavela nombili. Ndele natu tye nee oto ungaunga nomunhu oo ho mono keshe efiku ile ho longo pamwe naye. Monghalo ya tya ngaho, oto dulu okutokola opo u mu yelifile nawa. Monghalo keshe, kala u na elungi. Ombibeli otai yandje omayele taa ti: “Eendjovo deni nadi kale alushe donghenda, da fingala omongwa, nye mu kale mu shi shii nhumbi mu nokunyamukula keshe umwe.” (Ovakolossi 4:6) Kala wa lungama u ha ulike okuhenefimaneko navamwe. Ponhele yaasho, yelifa omufika woye nelungi. Yelifa kutya ku li omhinge nokuyandja eeshali ile noivilo, ndele oho shi ningi pomafimbo amwe e lili.
15 Ongahelipi ngeenge umwe okwa hala oku ku pa oshali? Shihapu oshe likolelela keenghalo. Omuyandji otashi dulika a tye: “Ondi shi shii kutya iho dana omafiku omafudo, ndele onda hala oku ku pa oshali ei.” Otashi dulika u tokole kutya okutambula ko oshali meenghalo da tya ngaho inaku fa okukufa ombinga mokudana efiku lefudo. Ndele ngeenge omuyandji woshali ke shii eitavelo loye, oto dulu oku mu lombwela kutya iho dana omafiku omafudo. Osho otashi ke mu kwafela a ude ko kutya omolwashike wa tambula oshali ndele iho yandje eeshali mefiku olo. Mepingafano naasho, otashi ka kala pandunge okuhatambula ko oshali ngeenge osha yela kutya otai yandjwa nelalakano opo omunhu a ulike kutya ku fi omudiinini keitavelo loye ile kutya oho dini eitavelo loye omolwouwa wopamaliko.
ONGAHELIPI SHI NA SHA NOILYO YOUKWANEUMBO?
16. Ongahelipi to dulu okukala nelungi ngeenge to ungaunga noinima i na sha nomafiku omafudo?
16 Ongahelipi ngeenge oilyo youkwaneumbo kai fi yeitavelo loye? Natango, kala u na elungi. Inatu pumbwa okutwa eemhata shi na sha nonghedindjikilile keshe ile omadano onhumba oo ovapambele vetu va hoolola okukufa ombinga muo. Ponhele yaasho, fimaneka oufemba wavo u na sha nokuhoolola osho va hala, ngaashi ashike naave wa hala va fimaneke oufemba woye u na sha nokuhoolola osho wa hala. (Mateus 7:12) Henuka eenghatu keshe odo tadi ku ningifa u kufe ombinga mokudana efiku lefudo. Natango, kala u na ondjele shi na sha noinima oyo i he na sha nedano lefiku lefudo. Ndele ou na alushe okukatuka monghedi oyo itai ka nyona po eliudo loye liwa. — 1 Timoteus 1:18, 19.
17. Ongahelipi to dulu okukwafela ounona voye va ha kale ve udite va pitililwa po kusha shiwa molwaashi hava mono vamwe tava dana omafiku omafudo?
17 Oshike to dulu okuninga po opo ounona voye va ha kale ve udite va pitililwa po kusha shiwa molwaashi ihava dana omafiku omafudo e he li pamishangwa? Shihapu oshe likolelela kwaasho ho ningi pomafimbo makwao omudo. Ovadali vamwe ohava kongo eemhito opo va pe ovana vavo eeshali. Imwe yomeeshali da denga mbada oyo to dulu okuyandja kovana voye oyo okulongifa efimbo okukala pamwe navo noku va pa elitulemo lopahole.
KALA METWOKUMWE NELONGELOKALUNGA LASHILI
18. Ongahelipi okukala pokwoongala kwopaKriste taku ku kwafele u kale omudiinini kelongelokalunga lashili?
18 Opo u hafife Kalunga, ou na okweekelashi elongelokalunga loipupulu nokukala omudiinini kelongelokalunga lashili. Osho osha kwatela mo shike? Ombibeli otai ti kutya: “Tu filafaneni oshisho fye tu twafane omukumo mohole nomoilonga iwa. Tu ha efe [po okwoongala pamwe, OB-1986], ngaashi vamwe ve li po hava ningi, ndelenee tu kumaidafaneni, unene eshi tamu mono efiku olo tali ehene popepi.” (Ovaheberi 10:24, 25) Okwoongala kwopaKriste oku li eemhito dihafifa kwoove dokulongela Kalunga monghedi oyo a hokwa. (Epsalme 22:23; 122:1) Pokwoongala kwa tya ngaho, ohapa kala omhito ‘yokutwaafana omukumo,’ mokati kOvakriste ovadiinini. — Ovaroma 1:12, OB-1986.
19. Omolwashike sha fimana okupopya navamwe shi na sha noinima oyo we lihonga mOmbibeli?
19 Onghedi imwe omo to dulu okuulika oudiinini woye kelongelokalunga lashili oyo okupopya navamwe shi na sha noinima oyo we lihonga mokukonakona Ombibeli nEendombwedi daJehova. Ovanhu vahapu otava ‘keme nokunyika oluhodi’ shili omolwoukolokoshi oo tau longwa mounyuni kunena. (Hesekiel 9:4) Otashi dulika u shii ovanhu vamwe ovo ve udite ngaho. Omolwashike ito popi navo shi na sha neteelelo lonakwiiwa olo le likolelela kOmbibeli? Eshi to endafana nOvakriste vashili nokupopya navamwe shi na sha noshili yOmbibeli ikumwifi oyo we lihonga, oto papala eshi ohokwe keshe i na sha neenghedindjikilile domalongelokalunga oipupulu oyo tashi dulika wa kala u na tai ende tai kana po kanini nakanini. Kala wa shilipalekwa kutya oto ka kala wa hafa neenghono noto ka mona omanangeko noupuna mahapu ngeenge owa kala omudiinini kelongelokalunga lashili. — Malakia 3:10.
^ okat. 9 O-Saturnalia nayo oya dana onghandangala mokuhoololwa kwo 25 Desemba. Oshivilo osho shokufimaneka oshikalunga shOvaroma shounamapya osha li hashi ningwa mo 17-24 Desemba. Poshivilo sho-Saturnalia, ovanhu ova li hava ningi oitendele nokushambukwa nokupaafana eeshali.
^ okat. 10 Omolwouyelele u na sha nanghee Ovakriste vashili hava tale ko omafiku omafudo makwao oo haa danwa moilongo ihapu, tala Oshiwedelwako pepandja 222-223.


text:
“Ondjovo yaKalunga oi . . . neenghono”
“Ondjovo yaKalunga oi nomwenyo neenghono.” — HEB. 4:12.
OMAIMBILO: 114, 113
1. Omolwashike hatu dulu okukala noushili kutya Eendjovo daKalunga odi neenghono? (Tala efano pehovelo loshitukulwa.)
TU LI oshiwana shaJehova otu shii kutya Eendjovo daKalunga odo a pa ovanhu odi “nomwenyo neenghono.” (Heb. 4:12) Vahapu vomufye otwa mona oushili wanghee Ombiibeli i neenghono dokulundulula eenghalamwenyo. Ovamwatate novamwameme vamwe ova li eembudi, ovahaeli ile va pikwa koingangamwifi. Vamwe ova li hava hafele osho va pondola mounyuni ou, ashike ova kala ve udite kutya ope na shimwe sha kambela monghalamwenyo yavo. (Omuud. 2:3-11) Ovo va kala ve udite ngaho ova ka mona ondjila oyo tai twala komwenyo waalushe kekwafo leenghono dOmbiibeli oyo hai lundulula okukalamwenyo kwovanhu. Otashi dulika ho lesha noho hafele oimoniwa yavamwe mOshungonangelo oyo hai kala moitukulwa “Ombiibeli ohai lundulula onghalamwenyo yovanhu.” Otashi dulika yo wa mona kutya Ovakriste ohava twikile okuninga exumokomesho lopamhepo kekwafo lEendjovo daKalunga, nokonima nokuli eshi va tambula ko oshili.
2. Ongahelipi Eendjovo daKalunga da li di neenghono mefelemudo lotete?
2 Mbela oshi noku tu kumwifa eshi vahapu kunena va konakona Eendjovo daKalunga ndele tava ningi omalunduluko a didilikwedi? Hasho nandenande. Oimoniwa oyo otai tu dimbulukifa ovamwatate novamwameme vomefelemudo lotete, ovo va li ve neteelelo lokuya meulu. (Lesha 1 Ovakorinto 6:9-11.) Konima eshi omuyapostoli Paulus a tumbula ovo itava ka fyuulula Ouhamba waKalunga, okwa weda ko vali a ti: “Ndele omwa li mu li ngaha, vamwe vomunye.” Ashike ova li va ninga omalunduluko kekwafo lEendjovo daKalunga nosho yo lomhepo iyapuki. Nokuli nokonima eshi va tambula ko oshili, vamwe ova li ve nokufinda omaunghundi opamhepo. MOmbiibeli omwa popiwa Omukriste umwe omuvaekwa womefelemudo lotete oo a li a kondwa nokonima yefimbo okwa li a alulilwa meongalo. (1 Kor. 5:1-5; 2 Kor. 2:5-8) Mbela itashi tu omukumo okumona nghee ovaitaveli vakwetu va li va shakeneka nokufinda omaupyakadi a yoolokafana kekwafo lEendjovo daKalunga?
3. Oshike hatu ka kundafana moshitukulwa eshi?
3 Molwaashi Eendjovo daKalunga odi li oshilongifo shi neenghono notu di na kunena, otwa halelela oku di longifa noukeka. (2 Tim. 2:15) Onghee hano, moshitukulwa eshi ohatu ka kundafana nghee hatu dulu okweefa Eendjovo daKalunga di longe (1) monghalamwenyo yetu, (2) ngeenge hatu kufa ombinga moukalele nosho yo (3) ngeenge hatu hongo tu li komutune. Omadimbulukifo oo otae ke tu kwafela tu ulikile Tate wetu womeulu omunahole ohole nolupandu letu, oo he tu hongo osho tashi tu wapalele. — Jes. 48:17.
MONGHALAMWENYO YETU
4. (a) Oshike twa pumbwa okuninga ngeenge otwa hala Eendjovo daKalunga di tu kume? (b) Ongahelipi ho kongo efimbo lokulesha Ombiibeli?
4 Ngeenge otwa hala Eendjovo daKalunga di tu kume, otwa pumbwa oku di lesha pandjikilile ile tu tye efiku keshe. (Jos. 1:8) Osho shili kutya vahapu vomufye otu nonghalamwenyo ye lipyakidila. Ndele nande ongaho, inatu efa nande oinakuwanifwa oyo tu wete ya fimanenena i ye moshipala elesho letu lOmbiibeli. (Lesha Ovaefeso 5:15, 16.) Ovapiya vaJehova vahapu ohava ningi eenghendabala di lili noku lili opo va dule okulesha Ombiibeli efiku keshe, kutya nee ongula, omutenya ile okonguloshi. Ohava kala ve udite ngaashi omupsalme, oo a shanga a ti: “Omhango yoye ondi i hole shi fike peni! Efiku alishe ohandi i dilonga.” — Eps. 119:97.
5, 6. (a) Omolwashike okudilonga kwa fimana? (b) Ongahelipi hatu dulu okudilonga nawanawa? (c) Ongahelipi wa mona ouwa pauhandimwe mokulesha Eendjovo daKalunga nokudilonga kudo?
5 Shimwe vali shi na sha nokulesha Ombiibeli, osha fimana tu kale hatu dilonga kwaasho twa lesha. (Eps. 1:1-3) Opo ashike hatu ka dula okutula moilonga ounongo oo wa denga mbada. Kutya nee ohatu lesha Eendjovo daKalunga mOmbiibeli mwoovene ile omoshikwaelektronika, elalakano letu oku di tula moilonga.
6 Ongahelipi hatu dulu okukala hatu dilonga nawanawa? Vahapu ova mona hashi kwafele okufuda po konima va lesha omishangwa donhumba nokudiladila komapulo ngaashi: ‘Eshi otashi lombwele nge shike kombinga yaJehova? Omeenghedi dilipi handi tula nale moilonga efinamhango olo li li mEendjovo daKalunga monghalamwenyo yange? Openi nda pumbwa okulundulula?’ Eshi hatu dilonga pamwe neilikano kEendjovo daKalunga, otashi ke tu kwafela tu tule moilonga omayele ado pauyadi. Ohatu ka mona eenghono dEendjovo daKalunga monghalamwenyo yetu ngeenge otwa kala hatu ningi ngaho. — 2 Kor. 10:4, 5.
MOUKALELE
7. Ongahelipi hatu dulu okulongifa noukeka Eendjovo daKalunga moukalele?
7 Oshike tashi dulu oku tu kwafela tu longife noukeka Eendjovo daKalunga moukalele wetu? Onghedi yotete, oku i longifa unene ngeenge hatu udifa ile hatu hongo vamwe. Omumwatate umwe okwa popya a ti: “Ngeno owa li to longo naJehova eumbo neumbo, mbela ngeno ove ashike to kala to popi ile oto ke mu pa ngo omhito naye a popye?” Okwa li a hala okutya: Ngeenge hatu lesha Eendjovo daKalunga odikilila moukalele, kungaho ohatu efa Jehova a popye nomuneumbo. Omushangwa oo wa hoololekeka nawa otau ka kala u neenghono u dulife keshe osho tashi dulika tu popye. (1 Tes. 2:13) Lipula kutya, ‘Mbela ohandi kongo ngoo omhito keshe ndi longife Eendjovo daKalunga ngeenge handi popi naavo nda twaalela onghundana iwa?’
8. Omolwashike twa pumbwa okuninga shihapu shihe fi ashike okulesha omishangwa moukalele?
8 Otwa pumbwa okuninga shihapu shihe fi ashike okuleshela ovo hatu kundafana navo omishangwa mOmbiibeli. Mbela omolwashike? Omolwaashi vahapu ka ve neudeko ile ve na ashike eudeko linini lOmbiibeli. Ngaashi ashike sha li mefelemudo lotete, nokunena osho shi li ngaho. (Rom. 10:2) Onghee hano, katu nokudiladila kutya omunhu okuudite ko nawanawa ovelishe oyo molwaashi ashike twe i mu leshela. Otwa pumbwa okukala hatu divilike nawa oitukulwa yovelishe, tashi dulika tu leshulule oitya oyo ya fimana nokufatulula eityo layo. Okuninga ngaho ohaku kwafele etumwalaka lEendjovo daKalunga li kume omadiladilo nomitima dovapwilikini vetu. — Lesha Lukas 24:32.
9. Ongahelipi hatu dulu okuyelifa nawa omishangwa monghedi oyo tai fimanekifa Ombiibeli? Yandja oshihopaenenwa.
9 Otwa pumbwa okuyelifa nawa omishangwa monghedi oyo tai fimanekifa Ombiibeli. Pashihopaenenwa, ohatu dulu okutya, “Natu tale osho Omushiti wetu ta ti kombinga yoshikundafanwa eshi.” Ngeenge hatu popi naumwe oo ehe fi Omukriste, ohatu dulu okutya, “Didilika osho Omishangwa Diyapuki tadi tu lombwele.” Ile ngeenge hatu udifile umwe oo ina itavela muKalunga, ohatu dulu oku mu pula kutya, “Mbela owa uda ngoo nande onale eyeletumbulo e li lonale?” Otu na ko nasha nakeshe umwe pauhandimwe nohatu ungaunga naye nawa. — 1 Kor. 9:22, 23.
10. (a) Hokolola oshimoniwa shomumwatate umwe osho a li a mona. (b) Ongahelipi wa mona eenghono dEendjovo daKalunga moukalele woye?
10 Vahapu ova mona kutya okulongifa Eendjovo daKalunga moukalele ohaku dulu okukuma ovo hava udifile. Diladila koshihopaenenwa eshi. Omumwatate umwe okwa li a ya kelishuneko lomushamane omunamido oo a kala ha lesha oishangomwa yetu oule womido. Ponhele ashike yokuyandja Oshungonangelo osho opo sha piti, omumwatate okwa li a tokola oku mu leshela omushangwa umwe oo u li moshifo osho. Okwa li a lesha 2 Ovakorinto 1:3, 4, ovo tava ti: “OXe yefilonghenda naKalunga kehekeleko alishe, ou te tu hekeleke moudjuu wetu aushe.” Omuneumbo oo okwa li a kumwa keendjovo odo nokwa li a pula omumwatate a leshulule vali omushangwa oo. Omulumenhu oo okwa li a popya nghee ye nomukulukadi waye va pumbwa ehekeleko, nopaife okwa ulika ohokwe metumwalaka lOmbiibeli. Mbela ito dimine kutya Eendjovo daKalunga odi neenghono moukalele? — Oil. 19:20.
NGEENGE HATU HONGO TU LI KOMUTUNE
11. Ovamwatate ovo hava hongo ve li komutune ove noshinakuwanifwa shashike?
11 Atusheni ohatu hafele okukala pokwoongala kwopaKriste nosho yo poyoongalele inini naayo yakula. Etomheno letu lokwoongala, olo okulongela Jehova. Ohatu mono yo ouwa muhapu mewiliko lopamhepo olo hatu pewa. Ovamwatate ovo hava popi komutune poiningwanima ya tya ngaho ohava hafele oufembanghenda munene. Pomhito opo tuu opo, ove nokudimbuluka kutya oinakuwanifwa yavo oya fimanenena. (Jak. 3:1) Ove na alushe okushilipaleka kutya osho tava hongo oshe likolelela filufilu kEendjovo daKalunga. Ngeenge owa pewa oshinakuwanifwa shokuhonga u li komutune, ongahelipi to dulu okuulika kutya Ombiibeli oi neenghono moshipopiwa shoye?
12. Ongahelipi omupopi ta dulu okushilipaleka kutya oshipopiwa shaye oshe likolelela filufilu kOmishangwa?
12 Shilipaleka kutya oshipopiwa shoye oshe likolelela filufilu kOmishangwa. (Joh. 7:16) Osho osha hala okutya ngahelipi? Otu na okulungamena onghedi omo hatu yandje oipopiwa, ile oimoniwa nomafaneko oo hatu longifa aha ningife ovapwilikini vaha yandje elitulemo komishangwa. Natango, dimbuluka kutya okulesha omishangwa donhumba itashi ti kutya oto hongo lela okudja mOmbiibeli. Okulongifa omishangwa dihapu otashi dulika ku ningife ovapwilikini voye vaha ka dimbuluke nande omushangwa umwe. Onghee hano, hoolola noukeka omishangwa odo da fimana ndele to kongo efimbo loku di lesha, okuyelifa, lokuninga omafaneko nosho yo okuyelifa etulomoilonga lado. (Neh. 8:8) Ngeenge oshipopiwa oshe likolelela koshipopiwadutilo sha dja kehangano, oshiwa oku shi konakona nosho yo omishangwa odo da etwa mo. Kendabala u ude ko ekwatafano olo li li pokati koshipopiwadutilo nosho yo omishangwa odo. Longifa omishangwa odo opo u yelife nawa oitwa oyo i li moshipopiwadutilo. (Oto dulu okumona omaetepo ta wapalele moshitukulwa 21 fiyo 23 membo Mona ouwa mOfikola yOukalele woPauteokratika.) Pula Jehova meilikano e ku kwafele u yelife omadiladilo oo e li mEendjovo daye. — Lesha Esra 7:10; Omayeletumbulo 3:13, 14.
13. (a) Ongahelipi omumwameme umwe a li a kumwa komishangwa odo da li da longifwa pokwoongala kwopaKriste? (b) Ongahelipi wa mona ouwa mehongo lopamishangwa pokwoongala kwetu?
13 Omumwameme umwe wokoAustralia okwa li a kumwa neenghono komishangwa odo hadi longifwa pokwoongala kwopaKriste. Kakele komaupyakadi oo a li e na, okwa li a tambula ko etumwalaka lOmbiibeli nokwa li e liyapulila Jehova. Ndele nande ongaho, okwa li ha mono shidjuu okwiitavela kutya Jehova oku mu hole. Mokweendelako kwefimbo, okwa li a tomhwa kutya Jehova oku mu hole. Oshike sha li she mu kwafele opo a fike pexulifodiladilo olo? Okwa li a dilonga komushangwa umwe oo wa li wa longifwa pokwoongala kwetu noku u faafanifa neevelishe dimwe mOmbiibeli. * Mbela naave owa li ngoo wa kumwa nande onale kEendjovo daKalunga odo da li da longifwa pokwoongala, poyoongalele inini naayo yakula? — Neh. 8:12.
14. Ongahelipi hatu dulu okuulika olupandu letu omolwEendjovo daJehova?
14 Mbela inatu pandula Jehova omolwEendjovo daye, Ombiibeli? Ine di shanga ashike molwaashi e hole ovanhu ndele otadi wanifa po yo eudaneko laye kutya otadi kala po fiyo alushe. (1 Pet. 1:24, 25) Ohatu ningi nawa ngeenge hatu lesha Eendjovo daKalunga pandjikilile, hatu di tula moilonga monghalamwenyo yetu nosho yo oku di longifa ngeenge hatu kwafele vamwe. Ohatu ulike ohole nolupandu omolwoshali yEendjovo odo, ndele unene tuu omushangi wado, Jehova Kalunga.
^ okat. 13 Tala oshimhungu “ Osho sha kwafela nge.”


text:
Ova Namibia oshikando shimwe onde mu lombwele ngo andi ingida dafa da londa haiti! Out hole unene omahopaenena nokuholela oinima yoilongo yopondje, noinima ei onaike tu twale mekano she I ke tu kufife ngo ongushu yoshilongo shetu vo ne ava twa kala nokuhopaenena tava kala ne nokuyola molwaashi otwa lya omaupule ehe shi okomihoko detu.
Pwilikina ovakulu vonale va kala noku popya omatumbulo ngaashi eli tali ti, oxuxwa yonghadi ihaikwena nongeenge owa mono taikwena oshili otashiuluki kutya poima opo opena oshipo ilo idipawepo meendelelo nokuliwapo molwaashi otai xunu.
Vatekulu vange ovakainhu ovaNamibia, oshili ame mwene ondimu hole ashike oinima ei hamu ningi vaholike oshili kandi ihole nande nande osheshi oya nyika oshiponga monghalamwenyo yeni nye ovakainhu voshilongo shetu. Ondi hole okumuudifila ndele oshili vaholike ame kandishi omufita nopeemito dihapu ame mwene ondihole okumu longa ashike ame inandi mona ne elongo ndele ohandi kala ndina ondjala yoku mu pukulula ashike ihandi tumwa nande okomunhu, nefimbo lihapu nokuli oto hange andi kengele omahodi ngeenge handi popi nanye pamishangwa ngaashi ngaha.
Onda hala naana mu pwilikine nawa nokulesha nawa mwelitulamo osheshi eshi tashi popiwa apa oshanyika oshiponga, ngeenge ove oove umwe womwaava ve shininga ilo va hala okushininga, oshili oshili Kalunga ou eli pombada opo omwati oye hamono oinima aishe aayee oshili oha kala ta tale oinima yakula tai ningwa kombada yedu.
Ovakainhu voshilongo shetu otava kongo ovalumenhu voovene ke intaneta nokoifo kundaneki vati opo ve va hombolepo natango ava vena oimaliwa otava lombwele ovalumenhu tava ti, ame ohaiku landele oshuta ndele neelinga aame hai di lande ndele nodede yange aame mwene ndilipo opo kombinga yongombe ei to ya kwoonda keumbo letu osho oshimwiyu shange mwene tu ye utale tuka hombole owa tila shike hano?
Meme! omwati ngo ne va ti inatu yola ayee oinima imwe oiyolifa unene mutima ukwene ove kombinga imwe to eta onghenda pamwe kapena ou eva pukulula eshi hashi ningwa nge ovanhu tava hombolwa osho ne oshipo hamuudu osho ye.
Vatekulu vange oshili inamu li heka nye mu li ningililemo ovalumenhu ava tamu kongo nyeevene ava, oshili kaveshi ovalumenhu veni ndele ava ounghoshi veni mwelikongela tave ya ve mu tanaukilepo konima yefimbo nge sha kaenda nai molwaashi onye mwe va konga nyee vene navo osho hava ende tava popi nokuli, oshili omulumenhu ihakongwa ndele oye ha kongo yeemwene ava omwe va heka nomaliko ndele ka ve mu hole shili eehombo domaliko osho mu wete tadi tekauka dafa oikuni yobolo, takamisheni otamu lilwa ndele tamu ka hulila moipangelo ovalumenhu navo ove shi okulila ovanhu ashike onye tamu va shindi ava hamu popi eehombo nyee vene.
Pwilikineni ndi mu lombwele oshili opo kapena ohole nomulumenhu ou ke ku hole nongeenge oikulya ei ukwete oya pupo oshili efiku teku fiyepo, oikombo yapumako meumbo mu hena omunhu xwepo, oshili omOnandjokwe to ka xulila ove ukatye ngo owa liwa. Onda hala yo ndimu dimbulukife nawa kutya omukainhu nge ino hombolwa kala ashike wa teelela ukongwe ashike nena nge pwoove ina peuya omulumenhu eku hala itashiti inda uke li kongele ove mwene oto ka papala wa kwata noilulu momatwi iuye iku hombole yo iku shitukile vakwetu oshili tashiya ihashi londelwa.
Vaholike ne nye ava mwa hohombolwa hamu kala tamu ponokele ovakainhu vakweni ovo inava hombolwa noku va ula omalaka mayi kutya vo ovena oshipo molwaashi inaa va hokanwa, ayee teeleleni ndimu lombwele. Nye nanye ava mwa hombolwa otamu dulu okukala muna oshipo molwaashi oinima ei hamu ningi meehombo deni nomomaumbo omo muli ina i wapala. Oshili vakwetu domashendjo nadidjepo oomeme tamekeni okukwata eehombo deni mwafa tamu kwata omai mu kwetelele naana nawa ngaashi naana omunhu a londa komuti atila okuwako molwaashi pedu opena onghoshi.Nye kaleni yo nokufimaneka ovalumenhu veni, nonande navo ovo naanaa ve lipo tava hambelelwa, veli dinikileni ashike aa omaudju eni mwa pewa kOmwene, nongeengee hasho mwa ningi otamu ke li haluka muli moshana shihena omeya.
Ehepu limwe la ningwa loshili tali yolifa lo talilifa otali ti, omufuko okwa hombolwa mo 1990 Olomakaya la Desemba nome etitano tu loshivike osho a hokanwa, etango tali ningine ota fiki pokaumbo ka inakulu opo pali ohango Olomakaya nomitwalo daye noinima ei ya umbwa ongalo okwa fika nayo. Inakulu taka ufana ooxekulu vemu kalele omutumba opo vapule eshi shaenda mongava, tatekulu umwe taimo tapula kakadona oyo ngo ombili hano nghelo? Eheno tatekulu ombili koima kwinya onda djako nombili onde va lekela ngo nawa ashike onda ti ondapandula eshi mwa ku fange omupya nopaife ohaishuna keumbo molwaashi meekulu oye aeke eli meumbo omafiku pamwe otaa ningi unene mahapu ndili oku.
Uuhu iyaloo oko ne mu pwiikina oko ava hamu ula ovanhu vena omipya nge inava hombolwa ekadona ola ninga nawa oladja omupya walo ndele tali lekele li shune keumbo lavo nombili, hano eehombo dopaife nado kandi lidule nohombo yo1990 ya kakadona winya omunhu inapuka okokutya oshili inapewa oshikola yohombo kutya oshike ashike okwa konekapo okuli kufa omupya eshi hashi popiwa mutu meumbo lavo.
JOHN YA TUYENI
CELL 0812988549
MRTUYENI76@GMAILA


text:
APENDISE
Ohande Nospilitu—Oityi?
TYINA wiiva onondaka ‘ohande’ no ‘ospilitu’, oityi usoka? Ovanthu ovanyingi vetavela okuti ohande’ nospilitu otyipuka tyimue tyikahi mokati ketu tyahankhi. Ovanthu ovo vasoka okuti tyina omunthu ankhia otyipuka otyo tyitunda molutu iya atyikakala nomuenyo konthele onkhuavo. Mokonda elongeso olio liayandyana, ovanthu ovanyingi vahuva putyina vanoñgonoka okuti otyo hatyoko Ombimbiliya ilongesa. Muaina, oityi Ondaka ya Huku ilongesa konthele yohande nospilitu?
OITYI OMBIMBILIYA ILONGESA KONTHELE ‘YOHANDE’
Tete, tala ohande. Hinangela okuti Ombimbiliya tete yahonekwa melaka lio Hebreu no Gregu. Pukuhoneka konthele yohande, ovahoneki vo Mbimbiliya vaundapesa ondaka yo Hebreu ne′phesh no yo Gregu psy·khe′. Onondaka ombo onombali mo Mbimbiliya mbuvasiwamo ovikando 800. Iya Ombimbiliya Tradução do novo Mundo ipitiya onondaka ombo okuti (alma) ohande. Inkha utala nawa Mombimbiliya onondaka “ohande” ine “onohande”, monoñgonoka okuti mbupopia konthele (1) yovanthu, (2) yovinyama, (3) yomuenyo womunthu ine omuenyo wotyinyama. Tutalei onotestu mbumue Mombimbiliya, mbulekesa oñgeni ononthele ombo ononthatu mbahangununwa.
Ovanthu. “Kononthiki mba Noe…ovanthu vehehi, ankho onohande vala etyinana, vahupile kombila onene”. (1 Pedro 3:20) Apa ondaka ‘onohande’ ilekesa ovanthu, ovo Noe, nomukai wae, novana vae vetatu, novakai vavo. Omukanda wa Êxodo 16:16 upopia onondonga Jeova aavelele ova Isilayeli konthele yokukoya omaná. Jeova wevepopilile okuti: “koyei vala omaná ituuka monohande kese umue ena mekaka liae”. Otyo, tyilekesa okuti kese omunthu ankho una yokukoya vala omaná ituuka pala ovanthu aveho mombunga. Onongeleka ononkhuavo mbo Mbimbiliya mbulekesa okuti ‘ohande’ omunthu ine ovanthu, mbuvasiwa mu Gênesis 46:18; Josué 11:11; Atos 27:37; no mu Romanos 13:1.
Ovinyama. Ehipululo lio Mbimbiliya konthele yokutungwa kuovipuka aviho, liati: “Huku watualako okupopia okuti: ‘Momeva mukale embamba lionohande mbokuna omuenyo, iya pokati keulu no ohi panthanane oviila’. Iya Huku atualako okupopia, ati: ‘Kombanda yo ohi kuye omihoko aviho vionohande mbokuna omuenyo, ovinyama viomeumbo, novinyama vilikoka pohi, novinyama viomohika, momihoko viavio aviho’. Iya atyilingwa umue ngotyo”. (Gênesis 1:20, 24) Motestu oyo, onohi, noviila, novinyama viomeumbo, no viomohika, aviho vitiwa ‘onohande’. Tupu, mu Gênesis 9:10; Levíticos 11:46; no mu Números 31:28, ovinyama viihanwa okuti onohande.
Omuenyo omunthu ena. Pamwe ondaka ‘ohande’ ilekesa omuenyo omunthu ena. Jeova wapopilile Moisesi okuti: “Ovanthu aveho ankho vayeva ohande yove vankhia”. (Êxodo 4:19) Oityi onondyale mba Moisesi ankho vaovola? Ankho vahanda okumupola omuenyo ine okumuipaa. Tupu, puetyi Rakele ankho ekahi nokukutula omona wae Benjamim, ‘ohande yae ankho ikahi nokupuamo, (mokonda ankho ukahi nokunkhia). (Gênesis 35:16-19) Iya konyima ankhi. Tupu, tala onondaka mba Jesus, etyi ati: ‘Ame ndyimunthita omuwa. Omunthita omuwa wava ohande yae pala okuyovola onongi mbae’. (João 10:11) Jesus waava ohande yae, ine omuenyo wae, opo ayovole ovanthu aveho. Mo notestu ombo mbo Mbimbiliya, ondaka ohande ilekesa omuenyo omunthu ena. Onongeleka ononkhuavo mbulekesa okuti ‘ohande’ omuenyo omunthu ena, mombuvasi mu 1 Reis 17:17-23; Mateus 10:39; João 15:13; no mu Atos 20:10.
Putyina utualako okulilongesa vali nawa Ondaka ya Huku, motale okuti Mombimbiliya mutupu onthele naike ipopia okuti ‘ohande’ kainkhi. Anthi, motale okuti ohande inkhia. (Ezequiel 18:4, 20) Moluotyo, Ombimbiliya ipopia omunthu wankhia okuti ‘ohande yokuankhia’.—Levíticos 21:11.
‘OSPILITU’ OITYI?
Pahe tutalei oityi Ombimbiliya ipopia konthele ‘yospilitu’. Vamue vasoka okuti ‘ospilitu’ otyipuka tyike ‘nohande’. Mahi, hatyoko. Ombimbiliya ipopia nawa okuti ‘ospilitu’ ‘nohande’ ovipuka vivali vielikalela. Vielikalela monkhalelo patyi?
Ovahoneki vo Mbimbiliya vaundapesa ondaka yo Hebreu ru′ahh ine ondaka yo Gregu pneu′ma puetyi vahoneka ondaka ‘ospilitu’. Ombimbiliya ilekesa oityi onondaka ombo mbuhangununa. Tala etyi o Salmo 104:29 ipopia. Yati: ‘Inkha ove [Jeova] uvepola ospilitu [ru′ahh], vankhia, iya avakondoka keheke’. Tiago 2:26, yati: ‘Olutu luhena ospilitu [pneu′ma] luankhia’. Mono versikulu ombu, ‘ospilitu’ otyipuka tyiavela omuenyo olutu. Olutu luhena ospilitu luankhia. Moluotyo, ondaka ru′ahh mo Mbimbiliya ihangununa ononkhono mbomuenyo. Tala etyi Huku apopia konthele Yombila onene kononthiki mba Noe, wati: ‘Ndyikahi nokueta ombila onene kombanda yo ohi, pala okuhanyaunako atyiho tyokuna ononkhono [ru′ahh] mbomuenyo mombuelo yeulu’. (Gênesis 6:17; 7:15, 22) Ngotyo, ospilitu ononkhono mbukalesa nomuenyo ovipuka aviho viokuna omuenyo.
Ohande nospilitu hatyipuka tyike. Olutu luesukisa ospilitu, ngetyi olaliu yesukisa olutyeno ine onopiya opo yundape. Nkhele sokolola ko laliu. Putyina upaka mo laliu onopiya ine okuipaka kolusu iya oiikula, maihimbika okupopia. Ongatyina ononkhono mbonopiya ine mbolusu, mbeyavela omuenyo. Olaliu ihena onopiya ine yahapakelwe kolusu kaihiki. Tupu, ospilitu ononkhono mbuavela olutu luetu omuenyo. Ngononkhono mbonopiya, tupu ononkhono mbomuenyo kambusoko. Ononkhono ombo hamunthu. Moluotyo, tyina olutu luetu luhena ospilitu, ononkhono mbomuenyo, ‘lunkhia, iya alukondoka keheke’, ngetyi tyapopia omuhoneki umue wo no salmu.
Okupopia konthele yononkhia mbovanthu, Eclesiastes 12:7 yati: ‘Olutu luae lukondoka keheke luatundile, iya ospilitu aikondoka ku Huku weiyavele’. Putyina ospilitu, ine ononkhono mbomuenyo mbutunda molutu, olutu lunkhia iya alukondoka pohi luatundile. Tupu, ononkhono mbomuenyo mbukondoka ku Huku mbatundile. (Jó 34:14, 15; Salmo 36:9) Otyo, katyilekesa okuti ononkhono mbomuenyo mbulinga oungendi okuenda keulu. Mahi, tyilekesa okuti omunthu oo wokuankhia, opo akamone vali omuenyo, tyitei ku Jeova Huku. Moluotyo, Huku oe vala una epondolo liokuavela vali omunthu oo ononkhono mbomuenyo, opo akale vali nomuenyo.
Tyitulisa unene omutima okunoñgonoka okuti Huku makapindulapo aveho vekahi nokupululukwapo momalangalo, mahi vekahi mehinangelo liae! (João 5:28, 29) Monthiki yetutilo, Jeova makalinga olutu olupe pala ovanthu velele mononkhia. Iya apake molutu olo, ononkhono mbomuenyo opo ovanthu ovo vakondoke okukala vali nomuenyo. Onthiki oyo maikakala yehambu enene ngatyi!
Inkha uhanda okunoñgonoka vali oityi Ombimbiliya ilongesa konthele ‘yohande’ ‘nospilitu’, tala mo mbrochula o Que Acontece Conosco Quando Morremos? pomafo 32-6, no momukanda Raciocínios à Base das Escrituras, pomafo 142-6, vialingwa no Nombangi mba Jeova.