text:
Mbela ito dulu okuninga omaliyambo omolwOuhamba?
“Kalunga e hole ou ta yandje nehafo.” —2 KOR. 9:7.
1. Ovanhu vahapu ohava ningi omaliyambo elipi, nomolwashike?
OVANHU ohava ningi omaliyambo nehalo liwa omolwoinima oyo ya fimana kuvo. Ovadali ohava longifa efimbo, oimaliwa neenghono davo opo va ningile ovana vavo oinima iwa. Omunyasha omutondoki oo a hala okupondola mefiyafanepo linene oha longifa efimbo lihapu efiku keshe opo e lideule a mana mo ofimbo ookaume kaye tashi dulika tava danauka ashike nokulihafifa. Jesus naye okwa li a ninga omaliyambo omolwoinima oyo ya li ya fimana kuye. Ka li a lalakanena okukala nonghalamwenyo youdjeko ile ounona. Ndele ponhele yaasho, okwa li a hoolola okulongifa eenghono daye adishe mokuxumifa komesho oinima yOuhamba. (Mat. 4:17; Luk. 9:58) Ovashikuli vaye navo ova li va ninga omaliyambo opo va yambidide Ouhamba waKalunga. Ouhamba waKalunga owa li oshinima sha fimanenena kuvo, nova li va ninga omaliyambo opo va kufe ombinga pauyadi moku u yambidida. (Mat. 4:18-22; 19:27) Onghee hano, keshe umwe womufye ne lipule kutya, ‘Oshike sha fimana monghalamwenyo yange?’
2. (a) Omaliyambo elipi a fimanenena kOvakriste aveshe? (b) Ovakriste vamwe ova ninga omaliyambo a wedwa po elipi?
2 Osha fimanenena kOvakriste aveshe vashili okuninga omaliyambo onhumba opo tu dule okukulika nokukaleka po ekwatafano letu liwa naJehova. Omaliyambo oo okwa kwatela mo okulongifa efimbo neenghono detu mokwiilikana, okulesha Ombibeli, okuninga elongelokalunga loukwaneumbo, okukala pokwoongala nokukufa ombinga moukalele. * (Jos. 1:8; Mat. 28:19, 20; Heb. 10:24, 25) Omolweenghendabala detu nenangeko noupuna laJehova, oilonga yokuudifa otai tamunuka mo novanhu vahapu otava twikile okumbobolokela ‘komhunda yongulu yOmwene.’ (Jes. 2:2) Vahapu ova ninga omaliyambo opo va yambidide oilonga yOuhamba mokulonga koBetel, tava kwafele mokutunga Omalupale Ouhamba nosho yo oyoongalele, mokuunganeka oyoongalele yoitukulwa ile mokukwafela ngeenge pa ningwa oiponga yopaushitwe. Nonande oilonga ya wedwa po ya tya ngaho kai fi oshiteelelwa shoku ka mona omwenyo waalushe, oya fimanenena mokuyambidida Ouhamba.
3. (a) Ongahelipi hatu dulu okumona ouwa ngeenge otwa ningi omaliyambo omolwOuhamba? (b) Omapulo elipi hatu ka kundafana?
3 Ope na omhumbwe inene shi dulife nale yokuyambidida Ouhamba. Oshihafifa neenghono eshi pe na vahapu ovo tava ningi omaliyambo nehalo liwa omolwaJehova. (Lesha Epsalme 54:8.) Ngeenge nafye otwa ningi omaliyambo a tya ngaho ohatu ka kala twa tunhukwa ofimbo twa teelela Ouhamba waKalunga u uye. (Deut. 16:15; Oil. 20:35) Ndele atushe otwa pumbwa okulikonakona nawa. Mbela ope na eenghedi dimwe omo hatu dulu okuninga omaliyambo a wedwa po omolwOuhamba? Ohatu longifa ngahelipi efimbo, oimaliwa, eenghono nokudula kwetu? Oshike tu na okulungamena eshi hatu ningi omaliyambo? Natu ka taleni koihopaenenwa imwe oyo hatu dulu okulandula eshi hatu ningi omaliyambo a tya ngaho nehalo liwa, nokungaho ohatu hapupalifa ehafo letu.
OMAYAMBO OMUISRAEL SHONALE
4. Ovaisrael ova li va mona ouwa ulipi mokuyamba omayambo?
4 Ovanhu muIsrael shonale ova li ve na okuyamba omayambo opo va diminwe po omatimba avo. Ova li ve na okuyamba omayambo opo va kale va hokiwa kuJehova. Amwe omomayambo oo okwa li oshiteelelwa, ndele makwao okwa li haa ningwa tashi di kehalo lomunhu mwene. (Lev. 23:37, 38) Exwikiloyambo alishe okwa li hali yambwa li li eyambo lehalo liwa ile eeshali kuJehova. Omayambo oo a li a yambwa peyapulo loteembeli pefimbo laSalomo oku li oshihopaenenwa sha tongomana shokuyambela Jehova omayambo.—2 Omaf. 7:4-6.
5. Elongekido lilipi Jehova a li a ninga po opo nokuli neehepele di dule okuyamba omayambo?
5 Jehova omunahole ka li a teelela ovanhu aveshe va yandje shi fike pamwe, ndele okwa li a pula opo keshe umwe a yandje ngaashi ta dulu. Okwa li a yandja oshipango kutya ope na okuyambwa omayambo oinamwenyo nohonde yayo oi na okutika, oyo i li “omudidimbe wongaho wouwa wokomesho” oo tau ke uya okupitila mOmona waye, Jesus. (Heb. 10:1-4) Ndele Jehova okwa li ha tula moilonga pandjele oshipango sha tya ngaho. Pashihopaenenwa, okwa li a pitika omunhu a yambe omalyamono ngeenge ita dulu okuyamba odi ile ongobe. Kungaho, eehepele nado oda li da dula okumona ehafo mokuyambela Jehova omayambo. (Lev. 1:3, 10, 14; 5:7) Nonande ovanhu ova li tava dulu okuyamba omayambo oinamwenyo ya yoolokafana, opa li oiteelelwa yopavali oyo keshe umwe oo a li ta yambe omayambo ehalo liwa e na okuliufa kuyo.
6. Keshe oo a li ha yambe omayambo okwa li e na okuliufa koiteelelwa yopavali ilipi, nomolwashike sha li sha fimana okudulika koiteelelwa oyo?
6 Tetetete, omunhu oku na okuyandja osho sha denga mbada. Jehova okwa li a lombwela oshiwana kutya oshinamwenyo keshe osho tashi yambwa oshi na okukala shihe na oshipo opo shi mu ‘wapalele.’ (Lev. 22:18-20) Ngeenge oshinamwenyo oshi na oshipo, kasha li sha talwa ko sha wana okuyambelwa Jehova. Oshitivali, omunhu oo ta yambe eyambo okwa li e na okukala a koshoka noke na oshipo. Ngeenge omunhu ina koshoka, tete okwa li e na okuyamba etimbayambo opo a kale vali a hokiwa kuJehova nokonima yaasho okwa li ta dulu okuyamba eyambo laye lehalo liwa. (Lev. 5:5, 6, 15) Osho osha li oshinima sha kwata moiti. Jehova okwa li a popya kutya ngeenge omunhu oo ina koshoka okwa kufa ombinga mokulya omapanduloyambo, oo a kwatela mo omayambo ehalo liwa, oku na okudipawa. (Lev. 7:20, 21) Mepingafano naasho, ngeenge omunhu oo ta yambe eyambo oku na ekwatafano liwa naJehova noshinamwenyo osho ta yambe kashi na oshipo, oha kala a hafa noku na eliudo liwa.—Lesha 1 Omafimbo 29:9.
OKUNINGA OMALIYAMBO KUNENA
7, 8. (a) Ovamwatate vahapu ohava mono ehafo lilipi mokuninga omaliyambo omolwOuhamba? (b) Oinima ilipi tu na oyo hatu dulu okuyambela Jehova?
7 Kunena ovamwatate vahapu ohava ningi yo shihapu nehalo liwa shi dulife pwaasho va teelelika va ninge, naasho ohashi hafifa Jehova. Okulonga noudiinini mokukwafela ovamwatate ohaku tu etele yo ehafo. Omumwatate umwe oo ha kufa ombinga moilonga yokutunga Omalupale Ouhamba nokukwafela ovo va dengwa koiponga yopaushitwe okwa ti kutya ke na oitya nomatumbulo opo a hokolole nghee ha kala e udite ngeenge a kwafela ovamwaxe. Okwa ti: “Okutala nghee ovamwatate novamwameme moshitukulwa hava kala va hafa nova pandula eshi ve na Olupale lOuhamba lipe ile eshi va mona ekwafo konima yoshiponga shopaushitwe, oho kala u wete kutya oilonga neenghendabala doye inadi hepa.”
8 Ehangano laJehova kombada yedu ohali kongo alushe eemhito opo li yambidide Ouhamba. Mo 1904, omumwatate C. T. Russell okwa shanga a ti: “Keshe umwe ne litale ye mwene a tulwa po kOmwene a kale elenga lefimbo, lenwefemo, loimaliwa yaye, n.s.t., nakeshe umwe oku na okukendabala okulongifa oinima oyo shi fike pokudula kwaye omolwefimano lOmwene.” Nonande ohatu ka mona omanangeko noupuna mahapu, otashi pula shihapu okuninga omaliyambo omolwaJehova. (2 Sam. 24:21-24) Mbela itatu dulu okulongifa nawa oinima oyo tu na?
9. Oshike hatu lihongo muLukas 10:4 shi na sha nanghee tu na okulongifa efimbo letu?
9 Efimbo letu. Ohashi pula efimbo lihapu neenghedabala opo ku tolokwe nokunyanyangidwe oileshomwa yetu, okutunga eenhele delongelokalunga, okuunganeka oyoongalele yoshitukulwa, okukwafela ovo va dengwa koiponga yopaushitwe nokulonga oilonga ihapu ikwao ya pumbiwa. Otu na efimbo la ngabekwa efiku keshe, tu na ashike eevili 24, ndele Jesus okwe tu pa efinamhango olo tali dulu oku tu kwafela. Eshi a li ta tumu ovahongwa vaye va ka udife, okwe va lombwela vaha ‘kunde nande omunhu mondjila.’ (Luk. 10:2-4) Mbela omolwashike Jesus a li a yandja elombwelo la tya ngaho? Omuhongwanhu umwe wOmbibeli okwa ti: “Ovanhu vokoilongo yokoushilo ihave lipopifa ngaashi fye hatu lipopifa omunhu ta tifuka, ile okuliminika, vo ohave lipapatele lwoikando, nokukala tava fidimana luhapu nokulinyongamena nokuli pedu. Okuninga oinima aishe oyo ohashi pula efimbo lihapu.” Jesus ka li ta hongo ovashikuli vaye va kale vehe na eenghedi, ndele ponhele yaasho, okwa li te va kwafele va mone kutya efimbo olo ve na ola ngabekwa nove na oku li longifa unene moinima oyo ya fimanenena. (Ef. 5:16) Mbela itatu dulu okutula moilonga efinamhango olo opo tu kale tu na efimbo la wana lokuyambidida oilonga yOuhamba?
10, 11. (a) Omayambidido oo hatu yandje e na sha noilonga yomounyuni aushe ohaa longifwa meenghedi dimwe dilipi? (b) Efinamhango lilipi li li mo 1 Ovakorinto 16:1, 2, olo tali dulu oku tu kwafela?
10 Oimaliwa yetu. Opa pumbiwa oimaliwa ihapu yokuyambidida oilonga yOuhamba. Omudo keshe, eedola omamiliyona omilongo ohadi longifwa mokuyambidida ovapashukili ovaendi, ovakokolindjila ve likalekelwa nosho yo ovatumwa. Okudja mo 1999, opa tungwa Omalupale Ouhamba e dule po 24 500 moilongo omo ovamwatate ve na oiniwe ya ngabekwa. Ndele natango opa pumbiwa Omalupale Ouhamba 6 400 lwaapo. Omwedi keshe ohaku nyanyangidwa oifo omamiliyona 100 lwaapo yOshungonangelo no-Awake!. Oilonga aishe oyo ohai yambididwa nomayambidido ehalo liwa.
11 Omuyapostoli Paulus okwa yandja efinamhango olo tu na okutula moilonga ngeenge hatu yandje omayambidido. (Lesha 1 Ovakorinto 16:1, 2.) Okwa li a nwefwa mo a ladipike ovamwaxe muKorinto vaha kale hava teelele fiyo osheshi oshivike sha pwa ko opo va tale kutya ova xupifa po shike, ndele ponhele yaasho ova li va pumbwa okukala hava tuvikile sha komesho yefimbo she likolelela kwaasho ve na. Ngaashi ashike sha li pefimbo lovayapostoli, ovamwatate novamwameme kunena navo ohava ningi eemhangela komesho yefimbo opo va yandje omayambidido nehalo liwa she likolelela keenghalo davo. (Luk. 21:1-4; Oil. 4:32-35) Jehova okwa lenga omhepo yokuyandja ya tya ngaho.
12, 13. Oshike tashi dulika shi imbe vamwe vaha longife eenghono nokudula kwavo moilonga yOuhamba, ndele Jehova ote ke va kwafela ngahelipi?
12 Eenghono nokudula kwetu. Jehova oha yambidida eenghendabala detu eshi hatu longifa eenghono nokudula kwetu moinima yOuhamba. Okwa udaneka kutya ote ke tu kwafela ngeenge twa loloka. (Jes. 40:29-31) Mbela ohatu kala tu udite kutya katu na ounghulungu wa wana opo tu dule okukwafela moilonga yOuhamba? Mbela ohatu tomhafana kutya ope na ovo va wana okulonga oilonga ya tya ngaho? Dimbuluka kutya Jehova ota dulu okuhapupalifa ounghulungu wakeshe umwe womufye, ngaashi a li a ninga shi na sha naBesaleel naOholiab.—Ex. 31:1-6; tala efano olo li li pehovelo loshitukulwa.
13 Jehova ote tu ladipike tu yandje ngaashi hatu dulu nopehe na okungungunina. (Omayel. 3:27) Okwa li a lombwela Ovajuda vomuJerusalem pefimbo letungululo loteembeli va dilonge va mana mo kombinga yoilonga oyo va li tava longo i na sha nokutunga. (Hag. 1:2-5) Ovajuda ovo ova li va piyaanekwa nokava li vali tava yandje elitulemo koilonga yavo. Otu na okulikonakona opo tu tale ngeenge otwa pitifa ngoo komesho oinima oyo i li metwokumwe nehalo laJehova. Mbela itatu dulu ‘okutala nawa, nhumbi hatu ende’ nokuninga eemhangela di na sha nanghee hatu dulu okulonga shihapu moilonga yOuhamba momafiku aa axuuninwa?
NINGA OMALIYAMBO NGAASHI TO DULU
14, 15. (a) Otwa tuwa omukumo ngahelipi koshihopaenenwa shovamwatate ovo ve na oiniwe inini? (b) Otu na okukala twa halelela okuninga shike?
14 Ovanhu vahapu ove li moitukulwa omo mu na eenghalo didjuu, ngaashi ondjala. Ehangano laJehova ohali longo noudiinini opo li kwafele ovamwatate ovo ve li moilongo ya tya ngaho. (2 Kor. 8:14) Ndele nande ongaho, nokuli novamwatate ovo ve na oiniwe inini ova lenga oufembanghenda wokuyandja. Ohashi hafifa Jehova ngeenge eehepele tadi yandje nehafo.—2 Kor. 9:7.
15 Ovamwatate vamwe vomoshilongo shimwe shomuAfrika osho sha hepa neenghono, ova li va tukula ko outukulwa vonhumba koikunino yavo opo va landife osho tava likola mo shi yambidide oilonga yOuhamba. Ovamwatate novamwameme vomoshilongo osho tuu osho ova li va hala okukwafela moilonga yokutunga Olupale lOuhamba olo la li tali tungwa mo. Ashike Olupale olo ola li tali tungwa pefimbo leendima. Ndele nande ongaho, ovamwatate ova li va halelela okukufa ombinga, ova li hava tungu Olupale lOuhamba momukokomoko wefiku vo komatango tava ka lima komapya avo. Oyo kai fi tuu omhepo yeliyambo! Osho otashi tu dimbulukifa ovamwatate vokuMakedonia shonale. Nonande ova li “momayeleko manene,” ile tu tye moluhepo ova li va pula va pewe oufembanghenda wokukwafela opo sha pumbiwa. (2 Kor. 8:1-4) Nafye keshe umwe womufye ‘na yandje paenghono denangeko noupuna lOmwene Kalunga kaye, ngaashi Ye e mu pa.’—Lesha Deuteronomion 16:17.
16. Ongahelipi hatu dulu okushilipaleka kutya omaliyambo etu okwa hokiwa kuJehova?
16 Otu na okukala twa lungama eshi hatu ningi omaliyambo. Ngaashi Ovaisrael vonale, otu na okushilipaleka kutya omaliyambo etu ehalo liwa okwa hokiwa kuKalunga. Otu na okukaleka momadiladilo kutya oukwaneumbo wetu nokulongela Jehova oyo oinakuwanifwa ya fimanenena kufye. Okulongifa efimbo noiniwe yetu mokukwafela vamwe kaku na oku tu ningifa tuha file oshisho omaukwaneumbo etu pamhepo ile palutu. Molwaashi kungaho otwa fa hatu yandje osho tuhe na. (Lesha 2 Ovakorinto 8:12.) Shikwao vali, otu na okukala hatu pameke ekwatafano letu naJehova. (1 Kor. 9:26, 27) Natu kale twa shilipalekwa kutya ngeenge ohatu dulika komifikamhango dOmbibeli, omaliyambo etu otae tu etele ehafo linene newaneno, ndele unene tuu otaa ‘wapalele’ Jehova.
OKUNINGA OMALIYAMBO OKWA FIMANENENA
17, 18. Otu uditile ngahelipi aveshe ovo tava ningi omaliyambo omolwOuhamba, nakeshe umwe womufye oku na okukonakona shike?
17 Ovamwatate novamwameme vahapu otave “litileshi ngaashi eyambo” moilonga yavo yokuyambidida Ouhamba. (Fil. 2:17) Ohatu pandula nomutima aushe ovo va ulika omhepo yeliyambo ya tya ngaho. Ohatu pandula yo ovakulukadi nounona vovamwatate ovo tava kwatele komesho moilonga yOuhamba omolwomhepo yavo yokuyandja nehalo liwa noyeliyambo.
18 Ope na oilonga ihapu ya pumbwa okulongwa i na sha nokuyambidida Ouhamba. Atusheni natu konakoneni pamwe neilikano shi na sha nanghee hatu dulu okukufa ombinga pauyadi moilonga ya tya ngaho ngaashi tashi dulika. Ngeenge otwa ningi ngaho, ohatu ka mona omanangeko noupuna mahapu paife “nomounyuni tau uya.”—Mark. 10:28-30.
^ okat. 2 Tala oshitukulwa mOshungonangelo yo 15 Januali 2012, epandja 21-25, shi na oshipalanyole, “Natu yambeleni Jehova omayambo taa di komutima!”


c: text/html

text:
Mbela eendjovo doye odi li “‘heeno’ na ‘ahowe’”?
Diladila kwaashi: Natu tye nee omukulunhuongalo oo e li oshilyo shOkomitiye yOkukwatafana nOipangelo okwa ninga elongekido a ka longe pamwe nomumwatate omunyasha moukalele mOsoondaxa ongula. Ongula oyo, omukulunhuongalo oo okwa dengelwa ongodi ya endelela komumwatate umwe oo omukulukadi waye a li moshiponga shohauto nokwa twalwa diva koshipangelo. Omumwatate oo okwa pula opo omukulunhuongalo e mu kwafele a konge ndokotola oo ta dulu okupanga omukulukadi waye nopehe na okulongifa ohonde. Opo omukulunhuongalo oo a yambidide pahole oukwaneumbo oo u li monghalo yopaulumomhumbwe, okwa li e na okukaleka elongekido loku ka longa pamwe moukalele nomumwatate omunyasha.
Diladila vali konghalo ei: Omudalakadi ina hombolwa e na ounona vavali okwa shivwa kovalihomboli vamwe vomeongalo lavo opo va ka tokelwe kuvo onguloshi imwe. Eshi omudalakadi oo a lombwela ovana kombinga yaasho, ovana ova li va hafa neenghono. Ova li va teelela nodjuulufi efiku la tya ngaho. Ndele fimbo ashike ku na efiku limwe efiku olo li fike, ovalihomboli ova li va lombwela omudalakadi oo kutya opa holoka onghalo yonhumba ombadilila nonokutya itava dulu vali oku ka tokelwa pamwe. Omudalakadi oo lwanima okwa ka uda kutya oshike sha ya moshipala omalongekido a tya ngaho. Konima ashike eshi ovalihomboli ovo va shiva omudalakadi oo, navo ova ka shivwa kookaume kavo vamwe vaye keumbo lavo mefiku olo tuu olo omo va shiva omudalakadi oo, nova li va dimina oku ya.
Tu li Ovakriste, otu na okuwanifa po osho twa udaneka. Eendjovo detu inadi kala “‘heeno’ na ‘ahowe.’” (2 Kor. 1:18) Ndele ngaashi oihopaenenwa ivali oyo ya tumbulwa metetekelo ye shi ulika, eenghalo ihadi kala da faafana. Omafimbo amwe otashi dulika u lihange monghalo omo uhe na nghee ndele to kaleke ashike eudafano olo wa ninga. Omuyapostoli Paulus pomhito imwe okwa li e lihanga monghalo ya tya ngaho.
PAULUS OKWA LI A LUNDILWA KUTYA KE SHI OKULINEEKELWA
Mo 55 O.P., fimbo Paulus a li muEfeso pefimbo lolweendo laye olutitatu loutumwa, okwa li a pangela a tauluke Efuta laAegea a ye kuKorinto nokudja opo okwa li ta ka ya kuMakedonia. Naashi ta ka shuna kuJerusalem okwa li a lalakanena okutalela po eongalo laKorinto oshikando oshitivali, tashi dulika opo a ka tale ko eeshalihole dovamwatate vokuJerusalem. (1 Kor. 16:3) Otu na oushili waasho molwaashi 2 Ovakorinto 1:15, 16, ova ti: “Melineekelo eli nda li nda hala tete okuuya kunye, onye mu pewe epuniko etivali, nondi pite punye mokuya kuMakedonia, nomokwaaluka kuMakedonia okuuya vali kunye, [nokekwafo] leni okuuya kuJudea.”
Otashi ulike kutya Paulus okwa li a lombwela Ovakorinto monhumwafo ya tetekela shi na sha nomhangela yaye. (1 Kor. 5:9) Ndele diva konima eshi a mana okushanga onhumwafo oyo, Paulus okwa uda koukwaneumbo waKloe navamwe kutya meongalo omo omwa li mu na eenhamanana da kwata moiti. (1 Kor. 1:10, 11) Onghee hano, Paulus okwa li a tokola opo a lundulule omhangela yaye yonale, noku va shangela onhumwafo oyo hai ifanwa Ovakorinto votete. Okwe va pukulula noku va pa omayele opahole okupitila monhumwafo oyo. Okwa popya yo kutya okwa lundulula omhangela yaye, e va lombwela kutya tete ota i kuMakedonia nokudja opo opo nee ta i kuKorinto. — 1 Kor. 16:5, 6. *
Osha fa shi li ngaha kutya ovamwatate muKorinto eshi va tuminwa onhumwafo, vamwe ‘vomovayapostoli vanene’ vomeongalo olo ova li va lundila Paulus kutya ke shi okulineekelwa molwaashi iha wanifa po osho a udaneka. Opo e liamene, Paulus okwa li e va pula ta ti: “Hano eshi nda li nda hala okuninga ngaha, inandi shi diladila nawa mbela? Ile handi pangele eemhangela dange pambelela ndi kale ngeno ndi neendjovo mbali: ‘Heeno, heeno’ na ‘ahowe, ahowe’?” — 2 Kor. 1:17; 11:5.
Otashi dulika tu lipule kutya, Mbela omuyapostoli Paulus ka li a “diladila nawa” shili moshinima sha tya ngaho? Osha yela kutya Paulus okwa li a diladila nawa. Epulo laPaulus louletoli olo kutya “handi pangele eemhangela dange pambelela?” ola li li na ngeno okukala la kwafela Ovakriste vomuKorinto va mone kutya eshi Paulus a lundulula omhangela yaye hamolwaashi ehe fi okulineekelwa.
Paulus okwa li a nyaneka pomutenya omalundilo avo, eshi a ti: “Ndelenee Kalunga Oye omudiinini, onghee ondjovo yetu kunye itai kala ‘heeno’ na ‘ahowe.’” (2 Kor. 1:18) Paulus okwa li a lundulula omhangela yaye molwaashi okwa li e na ko nasha nouwa wovamwatate novamwameme vomuKorinto. Mo 2 Ovakorinto 1:23 omwa popiwa kutya okwa li a lundulula omhangela yaye molwaashi okwe va “tala onheni.” Okwa li e va pa omhito va yukife oinima ofimbo ina ya ko kuvo. Ngaashi Paulus a li e lineekela, fimbo e li muMakedonia okwa li a lombwelwa kuTitus kutya onhumwafo yaye oya kwafela Ovakorinto va mone kutya osho tava ningi osha puka nokulivela ombedi, naasho osha li sha hafifa Paulus neenghono. — 2 Kor. 6:11; 7:5-7.
JESUS OYE EKWASHILIPALEKO
Elundilo olo kutya Paulus ke shi okulineekelwa otali yandje ediladilo kutya ngeenge Paulus iha wanifa po omaudaneko aye oo ha ningi efiku keshe, noilonga yaye yokuudifa itai dulu okulineekelwa. Ashike Paulus okwa li a dimbulukifa Ovakorinto kutya okwe va udifila kombinga yaJesus Kristus. Okwa ti: “Omona waKalunga Kristus Jesus, Oye ou a udifwa mokati keni kufye, kuame naSilvanus naTimoteus, oye ke fi ‘heeno’ na ‘ahowe’, ndelenee muye omwa dja ‘heeno.’” (2 Kor. 1:19) Mbela Jesus Kristus oo e li omuhopaenenwa waPaulus okwa li ehe fi okulineekelwa moinima imwe? Hasho nandenande! Jesus okwa kala alushe ha popi oshili monghalamwenyo yaye aishe nomoukalele. (Joh. 14:6; 18:37) Ngeenge eudifo laJesus alishe oloshili noli shii okulineekelwa, na Paulus okwa li a udifa etumwalaka la faafana, osha yela kutya eudifo laPaulus ola li li shii okulineekelwa.
Jehova ‘oKalunga koshili.’ (Eps. 31:5, NW) Osho otu shi wete mwaasho Paulus a ka shanga lwanima, a ti: “keshe apa omuvalu womaudaneko aKalunga apa u fike, aeshe oku li muye ‘heeno,’” sha hala kutya muKristus. Molwaashi Jesus okwa li a kanyatela oudiinini waye eshi a li kombada yedu, ohatu dulu okukala noushili kutya omaudaneko aJehova oku shii okulineekelwa. Paulus okwa weda ko a ti: “Onghee hano muye tamu di ‘amen’ yao kefimano laKalunga kufye.” (2 Kor. 1:20) Omolwashike taku ti wa kutya Jesus oye “amen”? Omolwaashi Jesus oye ekwashilipaleko kutya omaudaneko aeshe aJehova otaa ka wanifwa.
Ngaashi ashike Jehova naJesus hava popi alushe oshili, Paulus naye okwa li ha wanifa po alushe osho a popya. (2 Kor. 1:19) Paulus ka li omunhu ehe fi okulineekelwa, oo ha ningi eemhangela “pambelela.” (2 Kor. 1:17) Ndele ponhele yaasho, okwa li ha ‘ende momhepo.’ (Gal. 5:16) Okwa li ha ungaunga novamwaxe monghedi oyo tai ulike kutya oku na ko nasha nouwa wavo. Oheeno yaye oya li hai kala heeno.
MBELA OHEENO YOYE OI LI HEENO?
Kunena, ovanhu vahapu ovo ihava kala metwokumwe nomifikamhango dOmbibeli kashi fi oupyakadi kuvo okulundulula omaudaneko avo ngeenge opa holoka oupyakadi munini ile pa holoka sha shimwe osho ve wete sha fimana kuvo. Ngeenge tashi uya poinima yopangeshefa, ‘oheeno’ yavo ihai kala alushe ‘heeno,’ nokuli nonande ova shaina omukanda weudafanotwokumwe. Ovanhu vahapu inava tala ko vali eano lohombo li li oshinima sha kwata moiti, osho ve na okudiinina okukalamwenyo kwavo akushe nonande opa holoke omaupyakadi. Ponhele yaasho, omuvalu womahengafano owa londa pombada osho tashi ulike kutya vahapu ova tala ko eano lohombo inali fimana notava dulu oku li teya noupu. — 2 Tim. 3:1, 2.
Ongahelipi shi na sha naave? Mbela oheeno yoye oi li heeno? Ngaashi wa didilika pehovelo loshitukulwa eshi, otashi dulika wa kaleka eudafano olo wa li wa ninga naumwe, hamolwaashi uhe fi okulineekelwa ndele omolweenghalo odo ito dulu okuninga po sha shi na sha nado. Ndele ngeenge Omukriste okwa udaneke sha ile a ninga eano, oku na okuninga ngaashi ta dulu opo e li wanife po. (Eps. 15:4; Mat. 5:37) Ngeenge okwa ningi ngaho, ota ka kala omulineekelwa, omunhu oo ha popi alushe oshili. (Ef. 4:15, 25; Jak. 5:12) Ovanhu ngeenge ova didilike kutya ou shii okulineekelwa moinima aishe, otava ka kala va halelela oku ku pwilikina eshi to va udifile oshili yOuhamba waKalunga. Onghee hano, natu shilipalekeni alushe kutya oheeno yetu oi li shili heeno!
^ okat. 7 Efimbo linini okudja eshi Paulus a shanga Ovakorinto votete, okwa ya molweendo a pitila muTroas a finda kuMakedonia, oko a shangela Ovakorinto ovativali. (2 Kor. 2:12; 7:5) Opo nee lwanima okwa ka ya kuKorinto.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ETUKULWA 16
Hoolola okulongela Kalunga
1, 2. Epulo lilipi tu na okulipula, nomolwashike sha fimana?
ESHI wa kala to konakona Ombiibeli, owe lihonga kutya ovanhu vahapu ovo hava ti kutya otava longele Kalunga, ohava hongo ile va longe oinima oyo Kalunga e tonde. (2 Ovakorinto 6:17) Nomolwaasho Jehova te tu lombwele tu dje mo momalongelokalunga oipupulu, ‘Babilon shinene.’ (Ehololo 18:2, 4) Mbela ove oto ka ninga po shike? Keshe umwe oku na okuninga etokolo notu na okulipula kutya, ‘Mbela onda hala ngoo okulongela Kalunga monghedi oyo a hala ndi mu longele, ile ohandi mu longele ashike monghedi oyo nda ika?’
2 Ngeenge owa fiya po nale elongelokalunga loipupulu, owa ninga nawa. Ashike momutima woye otashi dulika natango u kale wa hokwa eenghedindjikilile domalongelokalunga oipupulu. Natu ka kundafane dimwe domeenghedindjikilile odo nokutala kutya omolwashike sha fimanenena tu di tale ko monghedi oyo Jehova he di tale ko.
OKWIILIKANA OIHONGWAFANO NOSHO YO OVANHU OVO VA FYA NALE
3. (a) Omolwashike vamwe tashi dulika va mone shidjuu okweefa po okulongifa oihongwafano eshi tava longele Kalunga? (b) Ombiibeli oya ti shike kombinga yokulongifa oihongwafano mokulongela Kalunga?
3 Ovanhu vamwe ove na oihongwafano momaumbo avo oyo va kala nokulongifa oule womido dihapu eshi tava longele Kalunga. Ngeenge naave oho longifa oihongwafano, otashi dulika u mone shidjuu okulongela Kalunga nopehe na okulongifa oihongwafano. Ashike dimbuluka kutya Jehova okwe tu honga nghee tu na oku mu longela. Ombiibeli oye tu lombwela kutya Jehova ina hala tu longife oihongwafano eshi hatu mu longele. — Lesha Exodus 20:4, 5; Epsalme 115:4-8; Jesaja 42:8; 1 Johannes 5:21.
4. (a) Omolwashike tuhe na okupopya noonakufya? (b) Omolwashike Jehova a li a lombwela oshiwana shaye shiha kendabale okupopya noonakufya?
4 Ovanhu vamwe otashi dulika va longife efimbo lavo lihapu nosho yo eenghono davo opo vati va hafife oonakufya vavo. Otashi dulika nokuli ve va ilikane, ashike otwe lihonga kutya ovo va fya itava dulu oku tu kwafela ile oku tu ehameka. Kave na omwenyo pamwe pe lili. Osha nyika oshiponga okukendabala okupopya navo molwaashi etumwalaka olo la fa tali di koonakufya paulelalela ohali di keendemoni. Nomolwaasho Jehova a li a lombwela Ovaisrael vaha kendabale okupopya noonakufya ile okukufa ombinga moinima i na ekwatafano neendemoni. — Deuteronomion 18:10-12; tala omafatululo oitya pexulilo lembo, oshitwa 26 nosho yo 31.
5. Oshike tashi dulu oku ku kwafela u efe po okulongifa oihongwafano eshi to longele Kalunga nosho yo okwiilikana oonakufya?
5 Oshike tashi ke ku kwafela u efe po okulongifa oihongwafano eshi to longele Kalunga ile okwiilikana oonakufya? Owa pumbwa okulesha Ombiibeli nokudiladila noukeka nghee Jehova ha tale ko oinima oyo. Ohe i tale ko i li “oixuna” ile oitondifa. (Deuteronomion 27:15) Ilikana kuJehova efiku keshe e ku kwafele opo u tale ko oinima ngaashi ye he i tale ko noku mu longela monghedi oyo a hokwa. (Jesaja 55:9) Oto dulu okukala noushili kutya Jehova ote ku pe eenghono odo wa pumbwa opo u efe po oinima aishe oyo i na ekwatafano nomalongelokalunga oipupulu.
MBELA OTU NA OKUDANA OKRISMESA?
6. Omolwashike omafiku 25 aDesemba a hoololwa omo mu kale hamu danwa edalo laJesus?
6 Okrismesa oi li shimwe shomoivilo oyo hai danwa apeshe mounyuni, novanhu vahapu ohava diladila kutya otava dana edalo laJesus. Ashike Okrismesa oi na ekwatafano nomalongelokalunga oipupulu. Embo limwe lomauyelele ola yelifa kutya ovapaani vomuRoma ova li hava dana edalo letango mo 25 Desemba. Ovawiliki vongeleka ova li va hala ovapaani vahapu va ninge Ovakriste, onghee hano, nonande Jesus ina dalwa mo 25 Desemba, ova li va tokola okudana edalo laye mefiku olo. (Lukas 2:8-12) Ovahongwa vaJesus kava li hava dana Okrismesa. Embo limwe lomauyelele ola yelifa kutya omido 200 konima eshi Jesus a dalwa, “kape na oo a li e shii kutya okwa dalwa naini, novanhu ashike vanini va li have lipula kutya okwa dalwa naanaa naini.” Edano lOkrismesa ola tameka omido omafele konima eshi Jesus a shuna meulu.
7. Omolwashike Ovakriste vashili ihava dana Okrismesa?
7 Ovanhu vahapu ove shi shii kutya Okrismesa nosho yo eenghedindjikilile dayo oda totwa po kovanhu ovo ihava longele Kalunga, ngaashi okuninga oivilo nokulipa omaano. Pashihopaenenwa, muEngland nosho yo moitukulwa imwe yaAmerika ovanhu ova li va kelelwa vaha dane Okrismesa molwaashi oya dja meenghedindjikilile doshipaani. Keshe oo a li he i dana okwa li ha pewa ehandukilo. Ashike mokweendela ko kwefimbo, ovanhu ova ka tameka vali okudana Okrismesa. Omolwashike Ovakriste vashili ihava dana Okrismesa? Omolwaashi ova hala okuhafifa Kalunga mukeshe shimwe osho tava ningi.
MBELA OTU NA OKUDANA OMAFIKU OMADALO?
8, 9. Omolwashike Ovakriste vonale va li ihava dana omadalo?
8 Ovanhu vahapu mounyuni ohava dana omafiku omadalo avo. Mbela Ovakriste ove na okudana omafiku omadalo? Omadano omadalo oo a popiwa mOmbiibeli okwa li a danwa kovanhu ovo ihava longele Jehova. (Genesis 40:20; Markus 6:21) Ovanhu ova li hava dana omadalo opo va fimaneke oikalunga. Nomolwaasho Ovakriste vonale “va li va tala ko okudana edalo laumwe kutya oku li onghedindjikilile yoshipaani.” — The World Book Encyclopedia.
9 Ovaroma nOvagreka vonale ova li va itavela kutya pedalo lomunhu keshe ohapa kala oshishitwa shopamhepo osho tashi ke mu amena mokukalamwenyo kwaye. Embo li na sha nomafiku omadalo ola ti: “Oshishitwa osho shopamhepo oshi na ekwatafano noshikalunga shefiku olo omunhu oo a dalwa.” — The Lore of Birthdays.
10. Omolwashike Ovakriste kunena ihava dana omadalo?
10 Mbela oto diladila kutya Jehova okwa hokwa omadano oo e na ekwatafano nomalongelokalunga oipupulu? (Jesaja 65:11, 12) Ahowe, ine a hokwa. Nomolwaasho ihatu dana omafiku omadalo ile omadano amwe vali e na ekwatafano nomalongelokalunga oipupulu.
MBELA OUDILO WOMADANO OIVILO OU NA NGOO OSHILONGA?
11. Omolwashike ovanhu vamwe hava dana oivilo yomafudo? Oshike shi na okukala sha fimanenena kwoove?
11 Ovanhu vamwe ove shii kutya Okrismesa nosho yo oivilo imwe vali oya totwa po kovanhu ovo ihava longele Kalunga, ashike otava twikile oku i dana. Ove udite kutya oivilo oyo oi li omhito iwa yokukala pamwe nomaukwaneumbo avo. Mbela naave osho u udite ngaho? Inashi puka okukala wa hala u kale efimbo lonhumba pamwe novapambele voye. Jehova oye a tota po oukwaneumbo, nokwa hala tu kale tu na ekwatafano liwa noilyo youkwaneumbo wetu. (Ovaefeso 3:14, 15) Ashike otwa pumbwa okuyandja elitulemo kokukala tu na ekwatafano liwa naJehova shi dulife okuhafifa ovapambele vetu mokudana oivilo yomalongelokalunga oipupulu. Nomolwaasho omuyapostoli Paulus a ti: “Shipaashipeni eshi tashi wapalele Omwene.” — Ovaefeso 5:10.
12. Oshike tashi dulu okuningifa oshivilo shefiku lefudo shiha tambulwe ko kuJehova?
12 Ovanhu vahapu ove udite kutya kashi na oshilonga kutya oshivilo osho tava dana osha dja peni, ashike Jehova hasho e shi tala ko ngaho. Jehova ina hokwa omadano oivilo yomalongelokalunga oipupulu ile okutumbaleka ovanhu nokufimaneka omadidiliko oiwana. Pashihopaenenwa, Ovaegipti ova li hava dana oivilo ihapu omolwoikalunga yavo. Eshi Ovaisrael va dja muEgipti, ova li va dana shimwe shomoivilo yoshipaani tava ti ‘oshivilo shefimano lOmwene.’ Ashike Jehova okwa li e va handukila eshi va ninga ngaho. (Exodus 32:2-10) Inatu “kuma oshipo” ngaashi omuprofeti Jesaja a ti. — Lesha Jesaja 52:11.
NATU UNGAUNGE NAVAKWETU NEFIMANEKO
13. Omapulo elipi tashi dulika u lipule ngeenge owa efa po okudana oivilo yomafudo?
13 Ngeenge owa efa po okudana oivilo yomafudo, otashi dulika u kale u na omapulo mahapu. Pashihopaenenwa, otashi dulika u lipule kutya: Ondi na okunyamukula ngahelipi ngeenge ovanailonga vakwetu ova pula nge kutya omolwashike ihandi dana vali Okrismesa? Ondi na okuninga po shike ngeenge onda pewa omaano Okrismesa? Ondi na okuninga po shike ngeenge kaume kange kopahombo okwa teelela ndi dane oshivilo shefiku lonhumba lefudo? Ongahelipi handi dulu okukwafela ovana vange vaha kale va nyemata molwaashi ihava dana oivilo yonhumba ile omadalo avo?
14, 15. Oto dulu okuninga po shike ngeenge omunhu wonhumba ote ku popifa monghedi oyo ovanhu hava longifa pomafiku oivilo yonhumba ile te ku pe omaano?
14 Osha fimana okulongifa eendunge dokuyoolola opo tu shiive osho tu na okupopya nokuninga monghalo keshe. Pashihopaenenwa, ngeenge omunhu ote ku popifa monghedi yonhumba oyo ovanhu hava longifa pefimbo loshivilo shonhumba, ino pumbwa okukala wa mwena. Oto dulu oku mu itavela, ndele ngeenge umwe okwa hala okuuda kutya omolwashike iho dana oshivilo osho, oto dulu oku mu yelifila. Ashike kala alushe u na olukeno, elungi nefimaneko. Ombiibeli oya ti: “Eendjovo deni nadi kale alushe donghenda, da fingala omongwa, nye mu kale mu shi shii nhumbi mu nokunyamukula keshe umwe.” (Ovakolossi 4:6) Otashi dulika u va yelifile kutya oho hafele okukala pamwe novanhu vakweni nokuyandja omaano, ndele iho shi ningi pefimbo loivilo yomafudo.
15 Oto ka ninga po shike ngeenge owa pewa omaano e na sha noshivilo shefiku lefudo lonhumba? MOmbiibeli kamu na omusholondodo weemhango di na sha naasho, ashike oya ti kutya otu na okukala tu na eliudo liwa. (1 Timoteus 1:18, 19) Otashi dulika omunhu oo te ku pe omaano ke shii kutya iho dana oshivilo osho. Ile otashi dulika a tye, “Ondi shii kutya iho dana oshivilo eshi, ashike onda hala oku ku pa omaano aa.” Pomhito keshe, oto dulu okutokola kutya oto tambula ko omaano oo ile oto a anye . Ndele shilipaleka alushe kutya etokolo olo to ningi otali ku fiye u na eliudo liwa. Inatu hala okuninga sha osho tashi nyono po ekwatafano letu naJehova.
OVE NOUKWANEUMBO WENI
16. Oto ka ninga po shike ngeenge oukwaneumbo weni owa hala okudana oshivilo shefiku lonhumba lefudo?
16 Oto ka ninga po shike ngeenge oukwaneumbo weni owa hala okudana oshivilo shefiku lonhumba lefudo? Ino pumbwa oku va kelela. Dimbuluka kutya ove na oufemba wokuninga osho va hala. Kala u na olukeno nokufimaneka ehoololo lavo, ngaashi ashike naave wa hala va fimaneke ehoololo loye. (Lesha Mateus 7:12.) Ndele ongahelipi ngeenge oukwaneumbo weni owa hala mu hafele pamwe oshivilo shefiku lonhumba lefudo? Mbela oto ka ninga po shike? Fimbo ino ninga etokolo, oshiwa okwiilikana kuJehova e ku kwafele u ninge etokolo la yuka. Diladila konghalo oyo nokukonga omauyelele a wedwa po kombinga yaasho. Dimbuluka kutya owa hala alushe okuhafifa Jehova.
17. Oshike to dulu okuninga opo u kwafele ovana voye vaha kale ve udite va pitililwa po eshi ve wete ovanhu vamwe tava dana oshivilo shefiku lonhumba lefudo?
17 Oshike to dulu okuninga opo u kwafele ovana voye vaha kale ve udite va pitililwa po eshi ve wete ovanhu vamwe tava dana oshivilo shefiku lonhumba lefudo? Oto dulu okukala ho va ningile oinima iwa omafimbo nomafimbo. Oto dulu yo okukala ho va pe omaano, nomaano a denga mbada oo to dulu oku pa ovana voye oo okukala pamwe navo nokuulika kutya ou va hole.
HOOLOLA ELONGELOKALUNGA LASHILI
18. Omolwashike tu na okukala hatu kala pokwoongala kwopaKriste?
18 Opo tu hafife Jehova, otu na okudja mo momalongelokalunga oipupulu nokweefa po eenghedindjikilile nosho yo oivilo oyo ya kwatelwa mo. Ndele otu na yo okuhoolola elongelokalunga lashili. Ngahelipi mbela? Onghedi imwe omo hatu dulu oku shi ninga omokukala hatu ongala nopehe na okufaula. (Lesha Ovaheberi 10:24, 25.) Okwoongala oku li oshitukulwa sha fimanenena shelongelokalunga lashili. (Epsalme 22:23; 122:1) Ohatu twaafana omukumo ngeenge twa ongala pamwe. — Ovaroma 1:12.
19. Omolwashike sha fimana okulombwela ovanhu vakweni kombinga yoshili yOmbiibeli oyo we lihonga?
19 Onghedi imwe vali omo hatu dulu okuulika kutya otwa hoolola elongelokalunga lashili omokulombwela vamwe kombinga yaasho twe lihonga mOmbiibeli. Ovanhu vahapu ova wililwa po koinima ii oyo tai ningwa kombada yedu. (Hesekiel 9:4) Otashi dulika u shii vamwe ovo ve li monghalo ya tya ngaho. Va lombwela kombinga yeteelelo olo u na li na sha nonakwiiwa. Eshi to twikile okukala ho ongala nokulombwela ovanhu vakweni kombinga yoshili yOmbiibeli, ito ka kala vali u na ohokwe momalongelokalunga oipupulu neenghedindjikilile dao. Oto ka kala wa hafa, na Jehova ota ka nangeka noupuna eenghendabala doye eshi to hoolola oku mu longela monghedi ya yuka. — Malakia 3:10.
Lihonga shihapu
Omadano oivilo oyo itai hafifa Kalunga
Omadano amwe oivilo nomafiku omafudo otashi dulika a kale a fa taa fimanekifa Kalunga ndele paulelalela otae mu nyematifa.


text:
Omutondi waxuuninwa oo ta ka xulifwa po oye efyo
“Omutondi wahauxuuninwa ou ta hanaunwa po oye efyo.”— 1 KOR. 15:26.
1, 2. Adam naEva ova li meenghalo da tya ngahelipi pehovelo, nomapulo elipi a holoka po?
ESHI Adam naEva va shitwa, kava li ve na ovatondi nandenande. Ova li ovanhu va wanenena nova li moparadisa. Ova li tava hafele ekwatafano lopofingo nOmushiti wavo, ve li omonamati nomonakadona. (Gen. 2:7-9; Luk. 3:38) Kalunga okwa li e va pa oshinakuwanifwa sha fimana osho tashi ulike kutya ova li tava ka kala nomwenyo efimbo li fike peni. (Lesha Genesis 1:28.) ‘Okuyadifa edu noku li pangela’ osha li tashi dulu okuwanifwa po moule wefimbo lonhumba. Ashike ‘okupangela oinamwenyo aishe tai linyenge kombada yedu,’ okwa li taku pula Adam naEva va kale po fiyo alushe. Kungaho, ova li tava dulu okuhafela oshinakuwanifwa osho fiyo alushe.
2 Mbela omolwashike paife eenghalo di li shimwe shi lili? Osha enda ngahelipi opo pa kale ovatondi vahapu ovo tava nyono po ehafo lovanhu, ngaashi omutondi munenenene, efyo? Mbela Kalunga ota ka ninga po shike opo a xulife po ovatondi ovo? Omanyamukulo omapulo oo namakwao a yukila oko, otaa hangwa mOmbibeli. Natu ka kundafaneni oinima yonhumba oyo ya pamba oshinima osho.
ELONDWELO LOPAHOLE
3, 4. (a) Kalunga okwa li a pa Adam naEva oshipango shilipi? (b) Omolwashike sha li sha fimana okudulika koshipango osho?
3 Nonande Adam naEva ova li ve na eteelelo lokukala fiyo alushe, kava li ve na omwenyo ihau fi. Opo va kale nomwenyo, ova li ve na okukala hava fuda, hava nu, hava kofa nokulya. Ndele osho sha fimanenena oshosho kutya onghalamwenyo yavo oya li ye likolelela kekwatafano lavo nOmuyandjimwenyo. (Deut. 8:3) Ova li ashike tava dulu okukala nomwenyo nokutwikila okuhafela onghalamwenyo ngeenge ova pitike Jehova e va wilike. Osho Jehova okwa hangwa nale e shi yelifila Adam nokuli nofimbo Eva i na shitwa. Ngahelipi mbela? Ombibeli oya ti: “Omwene Kalunga okwa lombwela omunhu ndee ta ti: Lya komiti adishe domoshikunino ngaashi wa hala, ndelenee komuti wokushiiva ouwa nowii, ino u lya. Osheshi efiku tuu olo to li kuwo, ove u noku ka fya shili.” — Gen. 2:16, 17.
4 ‘Omuti wokushiiva ouwa nowii’ owa li u lile po oufemba waKalunga wokutokola osho shi li mondjila naasho sha puka. Oshoshili kutya Adam okwa li e shii nale osho shi li mondjila naasho sha puka molwaashi okwa shitwa oshifeka shaKalunga nokwa li e na eliudo. Omuti owa li tau dimbulukifa Adam naEva kutya ova pumbwa alushe ewiliko laJehova. Onghee hano, okulya komuti oo okwa li taku ulike kutya ova hala oukakombolilifa, oo wa li tau ke va etela enyonauko linene noludalo lavo olo va li tava ka dala. Oshidjemo, vo novana vavo ova li tava ka fya ngaashi ashike Kalunga e va londwela.
NGHEE EFYO LE UYA MOVANHU
5. Osha enda ngahelipi opo Adam naEva vaha dulike kuJehova?
5 Konima eshi Eva a shitwa, Adam okwa li e mu lombwela oshipango shaKalunga. Eva okwa li e shii nawa oshipango osho, nomolwaasho a li e shi endulula hanga shi li ngaashi shi li. (Gen. 3:1-3) Okwa li e shi lombwela umwe oo a li ta popi naye okupitila meyoka, olo li li oshishitwa sha lungama. Oo a li ta popi okupitila meyoka oSatana Ondiaboli, omonamati waKalunga wopamhepo oo a li a kulika omhepo youkakombolilifa nokwa hala eenghonopangelo. (Yelekanifa naJakob 1:14, 15.) Opo a hange omalalakano aye mai, okwa li ta lundile Kalunga kutya omunaipupulu. Okwa li a itavelifa Eva kutya ngeenge okwa ulike omhepo youkakombolilifa mokulya komuti, ita ka fya shili, ndele ota ka kala a fa Kalunga. (Gen. 3:4, 5) Eva okwa li a itavela Satana mokulya komuti nokuheka Adam naye a lye. (Gen. 3:6, 17) Ondiaboli oya li ya popya oipupulu. (Lesha 1 Timoteus 2:14.) Ashike Adam okwa li a ‘pwilikina kondaka yomwalikadi waye.’ Nonande eyoka ola li tali monika la fa kaume, Satana Ondiaboli oo a li ta popi okupitila mulo okwa li omutondi omukwanyanya oo a li e shii kutya osho ta hekele Eva oshi na oilanduliko ya kwata moiti.
6, 7. Jehova okwa li a ungaunga ngahelipi noshibofa shaAdam naEva?
6 Omolwomatomheno okuliholamwene, Adam naEva ova li va tukulila oshibofa oo e va pa omwenyo nakeshe shimwe osho va li ve kwete. Oshoshili kutya Jehova oku shii ashishe osho sha li sha ningwa po. (1 Omaf. 28:9, lesha Omayeletumbulo 15:3.) Ndele okwa li a efa oohandimwe ovo vatatu va ulike kutya ove mu uditile ngahelipi. E li Xe, nopehe na omalimbililo, Jehova okwa li a yahama komutima neenghono. (Yelekanifa naGenesis 6:6.) E li Omutokoli omuyuki, okwa li a tokola ovanyoni ovo pauyuki.
7 Kalunga okwa li a lombwela Adam ta ti: ‘Osheshi fiku tuu olo to li [komuti wokushiiva ouwa nowii], ove u noku ka fya shili.’ Adam otashi dulika a li ta diladila ‘kefiku’ leevili 24. Konima eshi a nyona omhango yaJehova, oku na okukala a li a teelela Jehova a katuke onghatu fimbo etango inali ningina. Jehova okwa li a popya novalihomboli ovo ‘konguloshi eshi kwa talala.’ (Gen. 3:8) E li omutokoli omuyuki, okwa li a pwilikina tete kwaasho Adam naEva tava ti. (Gen. 3:9-13) Opo nee okwa li a tokolela ovanyoni ovo vavali efyo. (Gen. 3:14-19) Ndele ngeno okwa li e va dipaa pefimbo opo, ngeno elalakano laye li na sha novanhu inali wanifwa. (Jes. 55:11) Nonande oilanduliko youlunde oya li ya hovela diva konima yaasho, Kalunga okwa li a efa Adam naEva va dale ounona ovo va li tava ka mona ouwa mefiloshisho laye limwe vali olo a li ta ka ninga po. Onghee hano, pataleko laKalunga, Adam naEva ova fya fiku va nyona, molwaashi “efiku” limwe kuKalunga oli fike pomido 1 000. — 2 Pet. 3:8.
8, 9. Ongahelipi oulunde waAdam wa kuma ovana vaye aveshe? (Tala efano pehovelo loshitukulwa.)
8 Mbela oludalo laAdam naEva ola li tali ka kumwa kwaasho ovadali vavo va ninga? Heeno. Ovaroma 5:12 ova yelifa va ti: “Ngaashi oulunde wa etwa mounyuni komunhu umwe, nefyo okoulunde, osho nee efyo ole uya movanhu aveshe, shaashi aveshe va nyona.” Omunhu oo a fya tete, omuyuki Abel. (Gen. 4:8) Opo nee oludalo likwao laAdam ola enda tali kulupa nokufya. Mbela ola fyuulula oulunde nosho yo efyo? Omuyapostoli Paulus okwa nyamukula ta ti: “Kokuhadulika kwomunhu ou umwe ava vahapu va ninga ovalunde.” (Rom. 5:19) Oulunde nefyo oyo ya fyuululwa kuAdam, oya ninga ovatondi ovakwanyanya vovanhu, nokape na omunhu ina wanenena ta dulu oku va henuka. Nonande itatu dulu okuyelifa filufilu nghee sha enda opo Adam a taambekide oulunde koludalo laye lopopepi nosho yo olo la ka dalwa lwanima, oilanduliko otu i liwetele.
9 Osha yeleka eshi Ombibeli ya faafanifa oulunde nefyo oyo twa fyuulula ‘noshikutu shokutuvikila ovanhu aveshe; noshituviko tashi tuvike oiwana aishe.’ (Jes. 25:7) Kape na omunhu ta dulu okuhenuka oulunde nefyo. Nomolwaasho Ombibeli ya ti kutya “aveshe tava file muAdam.” (1 Kor. 15:22) Onghee hano, Paulus okwa pula ta ti: “Olyelye ta mangulula nge molutu eli lefyo?” Mbela ope na oo a li ta dulu okumangulula Paulus? * — Rom. 7:24.
OULUNDE WA-ADAM NEFYO OTAI KA XULIFWA PO
10. (a) Ongahelipi eevelishe dimwe dOmbibeli tadi ulike kutya Jehova ota ka xulifa po efyo? (b) Eevelishe odo otadi holola shike kombinga yaJehova nOmona?
10 Jehova okwa li ta dulu okumangulula Paulus. Diva ashike konima eshi Jesaja a popya “oshikutu,” okwa weda ko ta ti: “Ota ka hanauna po efyo fiyo alushe, ndele Omwene, Kalunga ta ka feta po omahodi momesho aaveshe.” (Jes. 25:8) Ngaashi xe omudali ha kandula po oupyakadi oo tau nyemateke ovana noku va hekeleka, Jehova okwa halelela oku ka xulifa po efyo olo la etifwa kuAdam. Jesus okwa longela kumwe naXe moshinima osho. Ovakorinto votete 15:22 ova ti: “Ngaashi aveshe tava file muAdam, osho yo aveshe tava ningwa ovanamwenyo muKristus.” Sha faafana, konima eshi Paulus a pula ta ti: “Olyelye ta mangulula nge?” okwa weda ko ta ti: “Kalunga na pandulwe omolwaJesus Kristus, Omwene wetu!” (Rom. 7:24, 25) Osha yela kutya ohole oyo ye linyengifa Jehova a shite ovanhu kaya li ya talala molwounashibofa waAdam naEva. Naao a kufa ombinga moilonga yokushita pamwe naJehova ovalihomboli votete, ka li a kanifa ohole yaye yokuhola oludalo lavo. (Omayel. 8:30, 31) Ndele mbela ongahelipi ovanhu va li tava ka mangululwa moulunde nefyo?
11. Jehova okwa ninga po elongekido lilipi opo a kwafele ovanhu?
11 Eshi Adam a nyona, Jehova okwe mu tokolela efyo. Oshidjemo, ovanhu aveshe ova fyuulula okuhawanenena nefyo. (Rom. 5:12, 16) Ombibeli oya ti: “Etauluko laumwe [ola] etela ovanhu aveshe etokolo lekano.” (Rom. 5:18) Jehova okwa li ta ka ninga po shike opo a kwafele ovanhu nopehe na okulidimbika omifikamhango daye? Jesus okwa nyamukula epulo olo eshi a ti: ‘Omona wOmunhu okwe uya okuyandja omwenyo waye u ninge oikulila yavahapu.” (Mat. 20:28) Omona waJehova wopamhepo woshiveli, okwa li a dalwa e li omunhu a wanenena kombada yedu opo a dule okuyandja “oikulila.” Ekulilo olo ola li la wanifa po ngahelipi ouyuki? — 1 Tim. 2:5, 6.
12. Ekulilo lilipi la wanifa po ouyuki?
12 Jesus e li omunhu a wanenena, okwa li e na eteelelo lokukala fiyo alushe ngaashi ashike Adam fimbo a li ina nyona. Elalakano laJehova ola li okuyadifa edu noludalo laAdam la wanenena. Ndele omolwohole yaJesus yomoule yokuhola Xe nosho yo oludalo laAdam, okwa yamba po omwenyo waye wopanhu wa wanenena, oo u na ongushu i fike pwaao wa kanifwa kuAdam. Lwanima, Jehova okwa li a nyumunina Omona waye omwenyo wopamhepo. (1 Pet. 3:18) Jehova okwa li a tambula ko eyambo laJesus oo a li a wanenena oli li ekulilo ile ofuto yokufutila po osho Adam a kanifila oludalo laye, eteelelo lokukala nomwenyo fiyo alushe. Kungaho, Jesus okwa pingena po Adam. Nomolwaasho Paulus a ti: “Opa shangwa yo: Omunhu wotete, Adam, okwa ninga omunamwenyo, Adam ou axuuninwa okwa ninga omhepo ei hai yandje omwenyo.” — 1 Kor. 15:45.
13. “Adam ou axuuninwa” ota ka katuka eenghatu dilipi opo a kwafele ovafi?
13 Mafiku, “Adam ou axuuninwa” ota ka ‘yandja omwenyo’ koludalo laAdam. Oludalo lihapu laAdam otali ka alulilwa momwenyo. Omolwashike mbela? Omolwaashi ova li momwenyo nale ndele paife ova fya. Ova pumbwa okunyumunwa opo va ka kale vali nomwenyo kombada yedu. — Joh. 5:28, 29.
14. Efiloshisho laJehova lilipi tali ka mangulula oludalo laAdam mokuhawanenena?
14 Ongahelipi ovanhu tava ka mangululwa mokuhawanenena oko va fyuulula? Jehova okwa dika po epangelo lomeulu olo li li meke ‘laAdam ou axuuninwa’ pamwe novahoololwa 144 000. (Lesha Ehololo 5:9, 10.) Molwaashi ovahoololwa ovo navo ova li ovanhu inava wanenena, otava ka uda ko eenghalo dovapangelwa vavo. Momukokomoko womido 1 000, Jesus naavo tava ka pangela pamwe naye otava ka kwafela ovanhu inava wanenena va fike mewaneneno. — Eh. 20:6.
15, 16. (a) ‘Omutondi wahauxuuninwa, efyo’ oshike, nonaini ta ka xulifwa po? (b) Metwokumwe 1 Ovakorinto 15:28, Jesus ota ka ninga shike mokweendela ko kwefimbo?
15 Lopexulilo lomido eyovi depangelo lOuhamba, ovanhu ovaduliki otava ka mangululwa moulunde nefyo. Ombibeli oya ti: “Ngaashi aveshe tava file muAdam, osho yo aveshe tava ningwa ovanamwenyo muKristus. Ndelenee keshe tuu omolufo laye: tete Kristus, opo nee ava vaKristus [ovo tava ka pangela pamwe naye] tava shikula meuyo laye. Opo nee exulilo tali uya, fimbo ta yandje ouhamba kuKalunga Xe, eshi a hanauna po elelo alishe nepangelo neenghono adishe. Osheshi Oye e nokupangela fiyo ota tula ovatondi vaye aveshe koshi yeemhadi daye. Omutondi wahauxuuninwa ou ta hanaunwa po oye efyo.” (1 Kor. 15:22-26) Xuuninwa, efyo olo twa fyuulula kuAdam otali ka xulifwa po. “Oshikutu” osho sha uvika ovanhu aveshe otashi ka kufwa ko fiyo alushe. — Jes. 25:7, 8.
16 Omuyapostoli Paulus okwa twikila ko ta ti: “Oinima aishe ngenge ya tulwa mepangelo laye, opo nee Omona Ye mwene ote ke litula yo koshi yaau e mu tulila ko aishe, Kalunga opo a kale omunashishe moinima aishe.” (1 Kor. 15:28) Elalakano lokupangela kwOmona waye otali ka wanifwa po. Opo nee Omona ota ka shunifa nehafo eenghonopangelo kuJehova pamwe novanhu va wanenena.
17. Ongahelipi Satana ta ka ungwaungwa naye xuuninwa?
17 Oshike tashi ka ningilwa Satana oo a etifa omaupyakadi aeshe ovanhu? Ehololo 20:7-15 otali tu pe enyamukulo. Pexulilo lomido eyovi, Satana ota ka efiwa a yeleke lwaxuuninwa ovanhu va wanenena. Ondiaboli nosho yo ovo tava ka hoolola oku i landula, otava ka hanaunwa po fiyo alushe ‘mefyo etivali.’ (Eh. 21:8) Efyo olo itali ka hanaunwa po, molwaashi ovo tava ka fya mefyo etivali kave na vali eteelelo loku ka nyumunwa. Onghee hano, “efyo etivali” kali fi omutondi wovanhu ovo ve hole Omushiti wavo notave mu longele.
18. Ongahelipi oshinakuwanifwa osho Kalunga a li a pa Adam tashi ka wanifwa po?
18 Ovanhu aveshe otava ka fika mewaneneno, naJehova ote ke va tala ko va wana okukala nomwenyo fiyo alushe, vehe na vali ovatondi nandenande. Opo nee oshinakuwanifwa osho sha li sha pewa Adam otashi ka kala sha wanifwa po nande ye ke po. Edu otali ka yadifwa noludalo laye, olo tali ka fila oshisho edu nosho yo oinamwenyo. Inatu hafa tuu eshi mafiku Jehova ta ka xulifa po omutondi waxuuninwa, efyo!
^ okat. 9 O-Insight on the Scriptures, embo 2, epandja 247, ola popya shi na sha neenghendabala dovanongononi mokuyelifa kutya oshike sha etifa oukulupe nefyo, la ti: “Kave shii oushili oo kutya Omushiti oye a tokolela ovalihomboli votete efyo, e shi ninga monghedi oyo itai udiwa ko lela kovanhu.”


text:
1Aku sipu pilipu molemolo mele nikirumunga [ungu-pulu se i-sipala:] Olio pilkimulu, olionga ya mana-kangimu, serele-ulkamo mele, sukundu molemolo. Akumu purumba sikisingí kinia Pulu Yemone [ulka] konde se ‘Olio molamili.’ nimba sepa wamolemomo olio simba, kanu ulkamo mana-yombomane takolemele kanu sili ulka se mólo. Kanumu mulu-koleana alieli gilipa mindi pumbá ulkamo. Akumu olio pilielemolo. 2[Pe aku sipa ulkana sukundu molomolo]-na-kolo iseli-u ya ma-koleana i ulkana molopole, ‘[Olio sukundu molomolo] ulka kondemo [Pulu Yemone] paa pakondopili!’ nimbu yakala kolopo konopuna kola sepo molemolo. 3‘Akumu [wale-pakoli mele] pakondomba kinia pe we-we naa molomolo.’ nimbu pilipuli kiniá [aku sipu sepo molemolo.] 4Olio i serele-ulkana molopole ‘Mulu-maminia se naa pakopo we molemolo.’ nimbu pilipu ‘Mulu-koleana ulkamo pakámola!’ nimbu umbuna kolopo konopuna kola sepo molemolo kanumu. ‘Kiniá pakopo molemolo kangimu kulupu, topo eltamili.’ nimbu aku sipu naa nikimulu. ‘I kangi kolombamo konde molopa mindi pumbamone aki topa, topa mania mundumba.’ nimbu ‘Olionga mulu-koleana gilimú kangimu pakamili.’ nimbu molemolo. 5Pulu Yemo yuyu ‘Olio konde molopa mindi puli kangima pakangi.’ nimba olio iseli-u lipa sumbi sindipale, ‘ ‘Pe molonge nikiru mele paa sika molonge.’ ningu piliangi.’ nimba iseli-u [yunga] Minimu olio sirimu. [Mélse kou awili pulimú kinia ‘Liemili.’ nimbuli ‘Kanu mélemo taltolemo yombomone ‘Pe kou pali kamu ongo singí.’ nimba piliepili.’ nimbuli mélemo we taltondopili u kou-mone koltalo mele sipuli yando olemolo aku sipa mele.] 6Pe kiniá, [ ‘Pulu Yemone olio Minimu sirimu, yu kinia pea molemolo.’ nimbu pilipuli, ‘Pulu Yemone nirimu mele sika wendo ombá.’ nimbu pilipuli] na-kinia umbunama wendo olemo kinia siye naa kolopo alieli konopu tondolo pupili molio. Sika pe wendo ombá mele konopumuni mindi pilipuli ‘Paa sika wendo ombá.’ nimbu tondolo mundupu kuru mondolio. Mongomone kanopole ‘Sika lepomo.’ nimbu naa kanolio. ‘Na ya mana-kangimunga sukundu molopole Ye-Awilimu kinia yunga koleana pea naa molembolo.’ nimbu pilielio. 8[Aku-sipa na-kolo] nane u nikiru mele kelepo nikirula: [Umbunama wendo olemo kinia kepe pe wendo ombá mele pilipuli] siye naa kolopo konopu tondolo pupili molio. ‘Na mana-kangimu iseli-u mundupu kelepo Ye-Awilimunga koleana pumbu yu kinia pea molembolánje paa peanga.’ konopu lepo molio. 9Akumunga, ma-koleana kangimu kinia molondu liemu, molo ma-koleana ulkama kinia sulu sepo molondu liemu Ye-Awilimuni kanopa peanga pilielemo unguma sembondo mindi konopu kimbu sipu molio. 10Karasini olio kote sendepa pilimba kinia aulka senga lupa pumbá yombo se naa molemo. Olio pali yunga kumbikerena pumbu gilimulu. Akumu pilipuli aku sipu ‘Ye-Awilimuni kanopa peanga pilielemo unguma sambo.’ nimbu pilipu molio. Pe yunga kotena gilimulu kinia u ya ma-koleana kangima kinia molopole olio sepo kondorumulu molo sepo kinjerimulu mele pilipa apurupale méle kalomba. 11Akumunga, [ ‘Kotena gilimulu.’ nimbu pilipu] Ye-Awilimu kinia pipili kolopo lipu awi siliu mele pilipuli ‘[na Karasinga kongonomo sendeli yemo molopo niliu mele kinia, Karasini olio pe molopo naa kinjimulú aulkamo akisinderimu mele kinia, aku ungutolo] yombomane ‘Sika.’ ningu kuru mondangi.’ nimbu paa tondolo mundupu nimbu siliu. Na konopumuni pilipu uluma sepo molio mele [yombo marene pilku sunduku kolo tolemele-na-kolo] Pulu Yemone sumbi sipa kanolemo. ‘Ono kepe nane selio mele onone kanoko konopumane pilkuli ‘Aku ungumu sika.’ ningu piliengi liemu peanga.’ nimbu pilkiru. 12I ungu nikiru akumuni ‘Onone na ‘ye peangamo’ ningu piliangi.’ nimbu ‘nanga imbi olandopa molopili.’ nimbu kelepo naa nikiru, mólo. ‘Onone na selio mele kanoko peanga pilku, ‘[Pollone selemo mele ye marene kanoko sunduku yunga ungu-bulkundu kolo toko nindilimili mele yombomane naa pilku,] yu sika molemo mele pilingí kinia peanga.’ ningu manda anju anju konopu siku ningu singí aulkamo lipu ora siembo.’ nimbu nikiru. ‘Yombo marene yombo senga konopuna molemo melemo naa kanoko, mongomane kangimu mindi kanoko peanga pilku yu kape ningu yunga imbi ambolko paka tondoko ungu nilimili mele na aku siku kanokole kolo toko nilimili yemando manda pundu toko ungu sika mare manda ningu siengi.’ nimbu i unguma nikiru. 13[Kanu yemane na molio nilimili mele aku sipu] sika na amu tondu liemu aku mandala. Pulu Yemonga kongonomo sendembondo aku sipu amu topo molio. Molo na konopu sumbi sipa pepili [kongono sepo] molondu liemu ono lipu tapondombondo aku sipu [sepo] molio. 14Karasini na konopu mondolemo mele pilipuli i kongonomo manda mundupu naa kelepo, [ ‘Yombo marene na kanoko kiri pilingí kinia unguri mólo.’ nimbu,] we ambolopo molio. Na pilielio: Ye selumu yombomanga pali kolondorumu akumunga olio pali kolorumulula. ‘Akumu sika serimu.’ nimbu tondolo mundupu kuru mondopole, yuni na paa lakopa konopu mondopale aku sipa senderimu mele pilipuli ‘I kongono seliomo naa sendu liemu manda naa sembá.’ nimbu kongonomo we sepo molio. 15Aku-sipa na-kolo olio yombomanga pali nimba we naa kolondorumu. ‘Olio [Karasinga] konde molemolo yomboma oliolio sepo molomolo mele konopumane pilipu naa molamili. Olionga nimba kolondopa lomboropa ola molorumu yemo mindi pilipu molopo yu kanopa peanga pilimba uluma mindi sepo molamili.’ nimba yuni olionga nimba aku senderimu. 16Aku sipu pilipuli na u Karasinga unguma naa pilipu konopu topele naa topole mana-konopumuni pilipu yomboma apurorundu mele lupa; kiniá aku sipu yomboma naa apuruliu. Konopu-umu perimu kinia sika u Karasi kepe aku sipu apurupu, yu molorumu mele pilipu sundorundu, aku-na-kolo kiniá yu aku sipu pilipu naa apuruliu. 17Akumunga, yombo se Karasi kinia kopu sepa molemo kinia Pulu Yemone kanu yombomo ‘Yu yombo kondemo molopili.’ nilimú, yu sika yombo kondemo molemo. U sepa kinjipa molorumu uluma kamu mania purumu. Kiniá ulu kondema [yu-kinia] wendo olemo. 18I ulu kondema pali Pulu Yemone mindi selemo. Olio u yu-kinia opa-tou molorumulu mele ‘Kiniá aku sipu naa molamili. Olio kinia yu kinia konopu seluna pupili molamili.’ nimba Karasi olio sirimu akumu-mambele olio yu-kinia konopu seluna pupili kopu sepo manda molemolo. Aku sepale ‘yomboma yu-kinia opa-tou molemele mele munduku kelko na-kinia konopu seluna pupili kopu sepo manda molamili.’ nimba [Pulu Yemone] aku kongonomo na sirimu. 19Olio Pulu Yemo-kinia aku sipu konopu seluna pupili kopu sepo manda molemolomonga pulumu i-sipa: Karasini olionga nimba senderimumunga Pulu Yemone olio mana-yomboma-kinia yu-kinia opa-tou naa molopo konopu seluna pupili kopu sepo manda molomolo aulkamo lipa sumbi sinderimu. Aku senderimumunga Pulu Yemone yombomanga ulu-pulu-kirima mundupa kelepa, ‘aku seko kinjeringimunga kote naa sendembo.’ nirimu. Pe ‘Yomboma-kinia na-kinia konopu seluna pupili kopu sepo manda molamili.’ nimba Pulu Yemone “Kanu ungumu yomboma ningu siengi.” nimba aku kongonomo na sirimu. 20Na aku sipa nimba taltopa kongonomo sirimumunga na Karasinga kere-pundu manda lepo molopo yuni nando “Yomboma nindei.” nilimú mele unguma andopo yomboma nimbu sindiliu. Akumu i-sipa mele: Pulu Yemo yuni ‘Ono i-siku i-siku sangi.’ nimbando nando “Nindei.” nirimu mele andopo nindiliu. Pe kiniá nane Karasinga kere-pundu nimbu taltopo molopo yunga kolali sepo ono paa tondolo mundupu mawa sepole “Pulu Yemo kinia opa-tou molemele mele munduku kelko yu kinia konopu seluna pupili sere leko manda molangi.” nikiru. 21Ulu-pulu-kiri se naa serimu yemo Pulu Yemone ‘Kanu yemone olionga ulu-pulu-kirima lipa tapondopa mepili.’ nimba yu sirimu. Aku serimu-kulu yu sika ulu-pulu-kiri seli ye se none serimu. Pulu Yemone aku serimumunga olio Karasi kinia pea kopu sepo molopole Pulu Yemone olio kanopale ‘Yombo sumbi nilima.’ nimba kanolemo.
Copyright
Learn More


text:
Ehena alushe popepi naJehova
“Eheneni kuKalunga, opo nee Ye ta ehene kunye.” — JAK. 4:8.
1, 2. (a) Satana oha longifa “omakoto” elipi opo a pukife ovanhu? (b) Oshike tashi ke tu kwafela tu ehene popepi naKalunga?
JEHOVA KALUNGA okwa shitila movanhu omhumbwe yokukala va hala okweehena popepi naye. Ndele Satana okwa hala tu diladile kutya inatu pumbwa Jehova. Okwa tandavelifa oipupulu oyo okudja pehovelo eshi a pukifa Eva moshikunino shaEden. (Gen. 3:4-6) Okudja opo, ovanhu vahapu ohava diladila kutya inava pumbwa Kalunga.
2 Inatu yulwa komwiyo waSatana wa tya ngaho, molwaashi Ombibeli oya ti: “Omakoto aye otu a shii.” (2 Kor. 2:11) Satana ohe tu yeleke tu ninge omatokolo oo tae tu ehenifa kokule naJehova. Oshitukulwa sha dja ko osha yelifa nghee hatu dulu okuninga omatokolo e li mondjila moinima i na sha noukwaneumbo, ngeenge hatu hoolola oilonga nosho yo omalihafifo. Oshitukulwa eshi osha kundafana kombinga yoinima ine oyo Satana ha longifa opo e tu yeleke, ngaashi oinima yopaelektronika, oukolele, oimaliwa nounhwa. Ngeenge otwa kala hatu ningi omatokolo e li mondjila e na sha noinima oyo, ohatu ka “eheneni kuKalunga.”— Jak. 4:8.
EEKOMPIUTA NOIKWAELEKTRONIKA IKWAO
3. Yelifa nghee oikwaelektronika tai dulu okulongifwa nawa ile nai.
3 Ovanhu vahapu mounyuni ohava longifa eekompiuta noikwaelektronika ikwao. Oinima oyo otai dulu okukala ekwafo la kula ngeenge otai longifwa nawa. Ndele ngeenge itai longifwa nawa, otai dulu oku tu tukula ko kuTate yetu womeulu. Diladila ashike shi na sha nokompiuta. Ovamwatate ohava longifa eekompiuta opo va nyanyangide Oshungonangelo. Otadi dulu oku tu kwafela tu ninge omapekapeko, tu ninge omakwatafano navamwe notu hafele yo oinima yonhumba. Ndele ngeenge otwa kala tu hole eekompiuta neenghono, otashi dulika tu ka kale ashike hatu diladila unene kombinga yado nonghee hadi longifwa. Ovanangeshefa ohava ningi omashiivifo mahapu tava heke ovanhu ve ke lilandele oikwaelektronika ei opo ya ndulukwa. Omulumenhu umwe omunyasha okwa li a halelela okakompiuta konhumba ndele ta landifa po ofiyo yaye imwe meholeko opo e ke ka lande. Kashi nyemateka tuu okuninga ngaho!
4. Ongahelipi omumwatate umwe a li a lundulula onghedindjikilile yaye ii yokulongifa okompiuta sha pitilila?
4 Osha nyika oshiponga neenghono nokuli okweefa oikwaelektronika i nyone po ekwatafano letu naJehova. Omukriste umwe womido 20 nasha wedina Jon okwa ti kutya okwa li ha longifa efimbo lihapu mokompiuta ponhele yokukonakona. * Okwa li ha tokelwa luhapu ta longifa ointaneta fiyo omokati koufiku. Okwa ti kutya okwa li ha twikile okuninga omakwatafano nokutala ouvidio unene tuu ngeenge a loloka, kashi na nee mbudi kutya inava koshoka. Ndele molwaashi okwa li a hala okulundulula onghedindjikilile ii ya tya ngaho, okwa li a shitela okompiuta yaye i kale hai li dimi yovene ngeenge efimbo opo e na okuxulila la fiki.— Lesha Ovaefeso 5:15, 16.
5, 6. (a) Ovadali ove na oshinakuwanifwa shashike shi na sha nounona vavo? (b) Ongahelipi ovadali tava dulu okushilipaleka kutya ounona vavo ove na eendafano liwa?
5 Ovadali, kamu na okukala ounona veni momakofi omolwokanima keshe oko tava ningi, ndele omu na okukala mwa lungamena onghedi omo hava longifa oikwakompiuta. Inamu va efela keenhele dokointaneta oko haku ulikwa oluhaelo ile oumhulile. Inamu efa yo va dane omaudano eevidio elongifo leenghono ile va endafane novanhu vai kointaneta. Ngeenge omwa efa va kale tava ningi keshe osho va hala molwaashi ashike inamu hala ve mu piyaaneke, otava ka diladila kutya kape na sha sha puka mukeshe osho tava ningi. Mu li ovadali, onye mu na oshinakuwanifwa shokwaamena ounona veni, naavo ve li meedula dokamukonda pweyu, kukeshe osho tashi dulu oku va tukula ko kuJehova. Nokuli noinamwenyo ohai amene ounimwena vayo kukeshe osho tashi va etele oshiponga. Onghee hano, vadali navo ove na okwaamena ounona vavo koiponga.— Yelekanifa naHosea 13:8.
6 Kwafela ounona voye va kale hava endafana nOvakriste vomido da yoolokafana ovo hava ningi omatokolo e li pandunge. Ndele ino dimbwa kutya ounona voye ove ku pumbwa u kale navo efimbo lile. Owa pumbwa okukala navo efimbo la wana. Onghee hano, konga efimbo lokuyola, lokudanauka, lokulonga ‘nolokweehena kuKalunga’ pamwe navo. *
OUKOLELE
7. Omolwashike tu na okukaleka po oukolele wetu?
7 Luhapu ohatu pula vakwetu ngeenge ova lele po ngoo. Ovanhu ova hovela okuvela okudja eshi Adam naEva va li va pwilikina kuSatana nove litukula ko kuJehova. Satana oha kala a hafa ngeenge hatu vele molwaashi oku shii kutya ohashi kala shidjuu kufye okulongela Jehova. Nongeenge otwa fi, itatu dulu okulongela Jehova nandenande. (Eps. 115:17) Onghee hano, otu na okuninga keshe osho hatu dulu opo tu kaleke po oukolele wetu. * Otu na yo okukala tu na ko nasha noukolele wovamwameme novamwatate.
8, 9. (a) Ongahelipi hatu dulu okuhenuka okulipula unene noukolele wetu? (b) Omolwashike shiwa kufye okukala twa hafa?
8 Katu na okukala hatu lipula unene noukolele wetu. Vamwe ohava longifa efimbo lihapu mokupopya kombinga yoikulya oyo i na oukolele, epango liwa nosho yo oinima yokuliwapeka, li dulife olo hava longifa mokuudifa Ouhamba waKalunga. Otashi dulika va kale ve udite kutya otava kwafele vamwe. Ndele nande ongaho, inashi yuka okukala hatu popi kombinga yoinima yopaunamiti ile yokuliwapeka komesho nokonima yokwoongala pOlupale lOuhamba ile poyoongalele. Omolwashike mbela?
9 Ohatu ongala nelalakano lokukundafana kombinga yOmbibeli notu mone ehafo olo hali etifwa komhepo iyapuki yaKalunga. (Gal. 5:22) Katu na okupopya kombinga youhaku nosho yo oinima yopaunamiti pokwoongala, molwaashi osho otashi ka nyona po ashike ehafo lavamwe. (Rom. 14:17) Keshe umwe oku na okuninga etokolo laye mwene li na sha nanghee ta ka fila oshisho oukolele waye. Shikwao vali, kape na oo ta dulu okuhakula omaudu aeshe, kutya nee eendokotola odo da pyokoka, molwaashi nado ohadi kulupa nohadi vele fiyo da fya. Okulipula unene shi na sha noukolele wetu itaku ka lelepeka onghalamwenyo yetu. (Luk. 12:25) Mepingafano naasho, Ombibeli oya ti: “Omutima u nehafo tau kwafa mokuveluka.”— Omayel. 17:22.
10. (a) Oukwatya ulipi hau ningi omunhu a kale muwa kuJehova? (b) Onaini hatu ka kala tu na oukolele muwa?
10 Otwa pumbwa yo okukala hatu lifile oshisho opo tu kale tu na eholokepo liwa. Ndele katu na okulidipaela po, hatu kendabala ngeno okukala hatu monika twa nyashuka nonande otwa kulupa. Ombibeli oya ti: “Eenghwakutoka odo oshikoroni shefimano. Otashi monika mondjila youyuki.” (Omayel. 16:31) Ounhu wetu womeni oo oshinima sha fimanenena kuJehova u dule eholokepo lokombada, onghee hano, nafye osho tu na okulitala ko ngaho. (Lesha 1 Petrus 3:3, 4.) Mbela otu na okutula oukolele nonghalamwenyo yetu moshiponga mokukonga ouhaku wa nyika oshiponga ile okutandwa opo ngeno tu xwepopaleke eholokepo letu? Kashi na nee mbudi kutya otu na omido ngapi ile otu na oukolele muwa, ouwa washili ohau di mokukala tu na ‘ehafo lOmwene.’ (Neh. 8:10) Mounyuni mupe omo ashike hatu ka kala twa nyashuka notu na oukolele muwa. (Job 33:25; Jes. 33:24) Ndele fimbo twa teelela, otwa pumbwa okuninga omatokolo e li mondjila nokukala tu na eitavelo momaudaneko aJehova. Osho otashi ke tu kwafela tu hafele onghalamwenyo yetu paife notuha kale hatu lipula unene noukolele wetu. — 1 Tim. 4:8.
OIMALIWA
11. Ongahelipi oimaliwa tai dulu oku tu ehenifa kokule naJehova?
11 Inashi puka okukala noimaliwa ile okuninga ongeshefa i li pauyuki. (Omuud. 7:12; Luk. 19:12, 13) Ndele ngeenge otu hole oimaliwa neenghono, otai ke tu ehenifa kokule naJehova. (1 Tim. 6:9, 10) “Oshisho shounyuni” ile okulipula unene noipumbiwa yakeshe efiku nosho yo ‘eheka loupuna’ ile kutya oimaliwa otai dulu oku tu etela ehafo neameno otashi ke tu ehenifa kokule naJehova. (Mat. 13:22) Jesus okwa ti kutya ‘kaku na’ ou ta dulu okukalela Kalunga nemona. — Mat. 6:24.
12. Omeenghedi dilipi ovanhu hava kendabala okulikola oimaliwa ihapu mefimbo lixupi, nongahelipi hatu dulu oku di henuka?
12 Etaleko la puka li na sha noimaliwa otali dulu oku tu twala meenghatu da puka. (Omayel. 28:20) Vamwe ohava kala va hala okulimonena oimaliwa ihapu mefimbo lixupi, nohave lilandele oukalata vokundobola. Ovamwatate vamwe ohava ningi eengeshefa odo tava diladila kutya otava ka likola oimaliwa ihapu, nohava udanekele nokuli vamwe meongalo kutya navo otava dulu okulikola oimaliwa ihapu. Ngeenge otu na olwisho, otashi dulika tu ka ninge eengeshefa odo tadi ke tu kanififa oimaliwa ihapu. Onghee hano, kala wa lungama uha ninge omunalwisho. Omunhu ita dulu naanaa okulikola oimaliwa ihapu poshikando oshali.
13. Etaleko laJehova li na sha noimaliwa ola yooloka ko ngahelipi kwaalo lounyuni?
13 Ngeenge otwa ‘kongo tete ouhamba waKalunga nouyuki waye,’ Jehova ota ka nangeka noupuna oilonga yetu youdiinini opo tu dule okumona eemhumbwe detu da fimanenena. (Mat. 6:33; Ef. 4:28) Ina hala tu kale hatu kofa mokwoongala molwaashi twa longa sha pitilila ile hatu lipula noimaliwa. Ovanhu vahapu mounyuni ohava diladila kutya ove na okuninga keshe osho tava dulu opo va likole oimaliwa ihapu. Natango, vahapu ohava longo nelalakano lokutuvikila oimaliwa, tava ningile komongula vaha ka longe vali. Luhapu ohava ladipike nokuli ounona vavo va ninge sha faafana. Ndele Jesus okwa ti oshinima sha tya ngaho kashi li pandjele. (Lesha Lukas 12:15-21.) Gehasi okwa li ta diladila kutya ota dulu okukala omunalwisho ye ta longele ngoo Jehova.— 2 Eeh. 5:20-27.
14, 15. Omolwashike shihe li pandunge okudiladila kutya oimaliwa otai tu etele eameno? Yandja oshihopaenenwa.
14 Omakodi amwe ohaa file mefuta molwaashi taa kendabala okuvakula mo oshi idjuu unene okuhumbata. Omukriste naye ota dulu okuningilwa oshinima sha faafana ngeenge ota kendabala okuninga oshipuna. Omukulunhuongalo umwe wedina Alex okwa ti: “Ame ohandi kwata nawa oimaliwa. Ngeenge onda pimhi mo ofewa ihapu yomomutwe mokakende, ohandi shuna mo imwe.” Lwanima okwa ka diladila kutya ngeenge okwa likola oimaliwa ihapu, ota ka efa po oilonga ndele ta kokola ondjila. Opo nee okwa li a tota po ongeshefa yokulandifa oipambuliko (eesheya), ndele ta longifa po oimaliwa yaye aishe oyo a li a tuvikila mokulanda oipambuliko ye e i landife. Okwa kala nokuli ha li eendjo doimaliwa opo a lande oipambuliko ihapu opo ei landife. Ndele nande ongaho, oipambuliko oyo oya ka ngushuluka. Alex okwa ti: “Onda li nda tokola okumona oimaliwa yange oyo nda longifa. Okwa li nda diladila kutya ngeenge onda teelele, oipambuliko otai ka ngushupala vali.”
15 Oule weemwedi, Alex okwa kala ashike ta diladila kombinga yoipambuliko yaye. Osha li shidjuu kuye okuyandja elitulemo koinima yopamhepo, noka li vali ha kofa nawa. Ndele nande ongaho, oipambuliko inai ngushupala vali. Alex okwa li a kanifa oimaliwa yaye aishe nokwa ka landifa po ashike eumbo laye. Okwa ti: “Onda li nda etela oukwaneumbo wange omaupyakadi mahapu.” Ndele okwa li e lihonga oshilihongomwa sha fimana. Alex okwa ti: “Keshe oo te lineekele onghalelo ei yaSatana, ota ka nyemata neenghono.” (Omayel. 11:28) Ngeenge otwa tula elineekelo letu alishe moimaliwa yetu ile mokudula kwetu oku i likola, kungaho ohatu tula elineekelo letu muSatana oo e li ‘kalunga kefimbo lounyuni eli.’ (2 Kor. 4:4; 1 Tim. 6:17) Paife Alex okwa ninga omalunduluko monghalamwenyo yaye opo a longe efimbo lihapu moilonga yokuudifa onghundana iwa. Osho oshe mu kwafela noukwaneumbo waye va kale va hafa nova ehene popepi elela naJehova. — Lesha Markus 10:29, 30.
OUNHWA
16. Omolwashike hatu dulu okutya haalushe sha puka okukala tu udite ounhwa, ndele omolwashike omafimbo amwe sha nyika oshiponga okukala tu na ounhwa?
16 Inashi puka okukala tu udite etumba ile ounhwa omolwoinima iwa. Pashihopaenenwa, otu udite ounhwa ile etumba eshi tu li Eendombwedi daJehova. (Jer. 9:24) Ndele otu na okulungama tuha kale hatu diladila kutya otu shii shihapu tu dule Jehova, molwaashi osho otashi ke tu ehenifa kokule naye. — Eps. 138:6; Rom. 12:3.
17, 18. (a) Olyelye a tumbulwa mOmbibeli omulininipiki, noolyelye va li ve na ounhwa? (b) Oshike osho omumwatate umwe a li a ninga po opo ounhwa uhe mu ehenife kokule naJehova?
17 Ombibeli oya popya kombinga yovanhu vamwe ovo va li ve na ounhwa nosho yo ovo va li ovalininipiki. Ohamba David oya li hai kongo ewiliko kuJehova, na Jehova okwa li ei nangeka noupuna. (Eps. 131:1-3) Ndele Jehova okwa li a handukila eehamba mbali, Nebukadnesar naBelsassar molwaashi oda li di na ounhwa. (Dan. 4:30-37; 5:22-30) Nafye omafimbo amwe ohatu lihange meenghalo odo tadi pula elininipiko. Omuyakuliongalo umwe womido 32 wedina Ryan, okwa li a tembukila keongalo lipe. Okwa ti: “Onda li nda teelela ngeno ndi nangekwe po diva ndi li omukulunhuongalo, ndele onda ka mona ashike eshi twa ya komudo mukwao inashi ningwa.” Mbela Ryan okwa li a kwatwa kounhwa nokuhandukila ovakulunhuongalo eshi ina nangekwa po e li omukulunhuongalo? Mbela okwa li a efa po okwoongala ndele ta efa ounhwa u mu tukule ko kuJehova nokeongalo? Mbela ngeno oove wa li monghalo ya tya ngaho ngeno owa ninga po shike?
18 Ryan okwa ti: “Onda li handi kongo ouyelele moishangomwa yetu oo tau popi kombinga yokuteelela oshinima shiwa.” (Omayel. 13:12) Okwa ti vali: “Onde ke shi mona mo kutya onda li ndi na okulihonga okukala ndi na onheni nelininipiko. Onda li nda efa Jehova a deule nge.” Okwa li a hovela okuyandja elitulemo laye kokukwafela vamwe meongalo nosho yo moukalele. Lwanima okwa ka kala e na ovakonakonimbibeli vahapu tava xumu komesho. Okwa ti vali: “Konima yomudo umwe netata onda ka nangekwa po ndi li omukulunhuongalo inandi shi teelela. Kanda li vali nokuli handi lipula kombinga yasho molwaashi onda li handi hafele oukalele neenghono.” — Lesha Epsalme 37:3, 4.
KALA POPEPI NAJEHOVA
19, 20. (a) Otu na okuninga po shike opo oinima oyo twe lihonga moshitukulwa eshi naashi sha dja ko ihe tu ehenife kokule naJehova? (b) Oihopaenenwa ilipi hatu dulu okulandula yaavo va li va ehena popepi naJehova?
19 Oinima aishe iheyali oyo twa kundafana moshitukulwa eshi nosho yo osho sha dja ko inai puka. Otu udite etumba eshi tu li Eendombwedi daJehova. Ohatu dulu yo okukala twa hafa momaukwaneumbo nokukala noukolele muwa. Otu shii yo kutya otwa pumbwa oilonga noimaliwa opo tu lifile oshisho nosho yo omaukwaneumbo etu. Otwa pumbwa omalihafifo, noikwaelektronika ohai tu kwafele. Ndele otu na okudimbuluka kutya ngeenge otwa longifa oinima oyo pefimbo la puka, sha pitilila ile monghedi ya puka, otai ke tu ehenifa kokule naJehova.
Ino pitika nande osha shi ku ehenife kokule naJehova
20 Satana okwa hala ngeno u ehene kokule naJehova. Ndele oto dulu okulonga noudiinini opo u liamene noukwaneumbo woye. (Omayel. 22:3) Ehena kuJehova nokukala popepi naye. MOmbibeli omu na oihopaenenwa ihapu yaavo va li va ninga ngaho oyo tai dulu oku tu kwafela. Henok naNoa ova li va “enda pamwe naKalunga.” (Gen. 5:22; 6:9) Moses ‘okwa li e likolelela, osheshi a kala a fa e wete ou ehe wetike.’ (Heb. 11:27) Jesus okwa li ha dulika alushe kuXe mukeshe shimwe, nokwa li a nangekwa noupuna. (Joh. 8:29) Natu landuleni oihopaenenwa oyo. “Hafeni alushe! Ilikaneni mu he nedimbuko. Kaleni nokupandula muaishe.” (1 Tes. 5:16-18) Ino pitika nande oshinima shonhumba shi ku ehenife kokule naJehova.
^ okat. 4 Omadina oo hao ovanhu ovo lelalela.
^ okat. 6 Tala oitukulwa i na sha nokutekula ounona mo-Awake yaOktoba 2011 koshi yoshipalanyole: “How to Raise Responsible Children.”
^ okat. 7 Opo u mone ouyelele u na sha naasho, tala mo-Awake yaMarsa 2011 koshi yoshipalanyole “Five Keys to Better Health”; (Oinima itano oyo tai ku kwafele u kaleke po oukolele woye)


text:
Vamwe ovo ve liyamba va longe nehalo liwa muAfrika lokOuninginino
Pascal okwa li a halelela onghalamwenyo iwa, molwaashi okwa kulila moshitukulwa sha hepa moIvory Coast. Molwaashi ka li natango a ninga omudengingonyo a pyokoka, okwa li te lipula kutya, ‘Openi handi dulu okumona omhito yokuninga enyakwa moudano opo ndi ninge oshipuna?’ Eshi a li e na omido 20 nasha, okwa li a mona kutya okoEuropa a li ta ka mona omhito oyo. Ashike molwaashi ka li e na omikanda dokuya koEuropa, okwa li e na okuya ko shihe li paveta.
Pascal okwa li a hovela olweendo laye mo 1998, eshi a li e na omido 27. Okwa tauluka peengaba ta i moGhana, ta tavakana ta piti moTogo ta tauluka Benin, nolwanima okwa li a fika modoolopa yaBirni Nkonni moNiger. Opo nee okwa li e li pokutwikila nolweendo likwao olo la nyika oshiponga filufilu. Okwa li e na okukwata olefa nokutauluka Ombuwa yaSahara a finda kolundume. Shimha a fiki pEfuta lopokati, okwa li e na okuya nombautu kuEuropa. Osho osha li ashike omhangela, ndele opa li oinima ivali oyo ya ningwa moNiger ye mu ya moshipala.
Shotete, oimaliwa okwa li ya pwa po. Oshitivali, okwa li a shakeneka Noé, omukokolindjila oo a li a hovela naye ekonakonombibeli. Osho a li e lihonga osha li she mu kuma neenghono nosha lundulula etaleko laye li na sha nonghalamwenyo. Elalakano laye lokulalakanena omaliko ola li la pingenwa po kohokwe yoinima yopamhepo. Pascal okwa ninginifwa muDesemba 1999. Opo a ulike olupandu laye kuJehova, okwa ninga omukokolindjila moNiger, mo 2001, moodolopa omo a monena oshili. Okwa li e uditile ngahelipi oilonga yaye? Okwa ti: “Ondi na onghalamwenyo iwa paife nohandi i hafele pauyadi.”
OTU UDITE TWA WANENWA FILUFILU NOTWA HAFA ESHI HATU UDIFA MU-AFRIKA
Ngaashi Pascal, vahapu ova mona kutya okulalakanena omalalakano opamhepo ohashi va kwafele va kale va wanenwa filufilu. Vamwe opo va hange omalalakano oo, ova fiya po Europa nova tembukila kuAfrika opo va kwafele koitukulwa oko ku na omhumbwe inene yovaudifi vOuhamba. Eendombwedi 65 di li pokati komido 17 no-70 da dja kuEuropa, oda li da tembukila koilongo yokouninginino waAfrika, koBenin, Burkina Faso, Niger naTogo * oko ku na omhumbwe inene. Oshike sha li she di linyengifa opo di ninge elunduluko olo linene, nosha li she di endela ngahelipi?
Anne-Rakel oo a dja koDenmark okwa ti: “Ovadali vange ova li ovatumwa moSenegal. Luhapu ova li hava popi va tunhukwa kombinga yonghalamwenyo youtumwa oyo naame nda li nda hala.” Omido 15 lwaapo da pita, eshi Anne-Rakel a li e na omido 20 nasha, okwa li a tembukila kuTogo oko a li ta kwafele meongalo lelaka lokuudika. Okutembuka kwaye okwa li kwa twa ngahelipi vamwe omukumo? Okwa ti: “Lwanima eendenge dange mbali nado oda li da tembukila kuTogo.”
Aurele, omumwatate a hombola womido 70 a dja koFransa, okwa ti: “Omido 5 da pita eshi nda pendjelwa, onda li ndi na ehoololo: okukala nonghalamwenyo iwa moFransa nokuteelela Oparadisa i uye ile ndi tamunune mo oukalele wange.” Aurele okwa li a katuka eenghatu a tamunune mo oukalele waye. Omido 3 lwaapo da pita, okwa li a tembukila koBenin pamwe nomukulukadi waye Albert-Fayette. Aurele okwa ti, “Okulongela kwetu Jehova oku, oku li oshinima sha denga mbada osho twa ninga.” Okwa weda ko te limemesha a ti, “Oshidjemo, eenhele dimwe domoshitukulwa shetu shokomunghulofuta ohadi djuulukifa nge Oparadisa.”
Omido 16 da pita, Clodomir nomukulukadi waye, Lysiane, ova li va dja koFransa nova tembukila moBenin. Tete, ova li va djuulukwa neenghono ovapambele nookaume kavo koFransa, nokwa li ve na oumbada kutya itava ka ikilila onghalo yavo ipe. Ndele nande ongaho, kava li ve na etomheno lokukala va tila. Ova li va mona ehafo linene. Clodomir okwa ti: “Moule womido odo 16, otwa li tu na oufembanghenda wokukwafela hanga omunhu umwe omudo keshe a tambule ko oshili.”
Sébastien naJohanna, ovalihomboli va dja koFransa, ova li va tembukila koBenin mo 2010. Sébastien okwa ti: “Meongalo omwa li mu na shihapu osho sha pumbwa okulongwa. Okukwafela oku osha li sha fa ashike hatu pewa meendelelo edeulo lopamhepo.” Ovanhu ova li have linyenge ngahelipi moukalele? Johanna okwa ti: “Ovanhu ova li va halelela neenghono okulihonga oshili. Nokuli nofiku inatu ka udifa, ova li have tu kangheke mepandavanda tave tu pula omapulo opaMbibeli noishangomwa yetu.” Okutembuka okwa kuma ngahelipi ohombo yavo? Sébastien okwa ti: “Okwa pameka ohombo yetu. Ohashi kala shihafifa okulonga moukalele efiku alishe pamwe nomukulukadi wange.”
Eric nomukulukadi waye Katy, ova li tava kokola ondjila koitukulwa oyo i na ovanhu vanini kolundume laBenin. Omido omulongo lwaapo da pita, omanga ve li moFransa, ova li va hovela okulesha oitukulwa i na sha noku ka udifa oko ku na omhumbwe inene nokupopya naavo ve li moilonga yefimbo li yadi. Osho osha li she ve linyengifa va kale va hala okutembukila koshilongo shimwe, naasho osho va li va ninga mo 2005. Ova li va mona nghee omuvalu wovaudifi tau hapupala neendelelo. Eric okwa ti: “Omido 2 da pita, ongudu yetu yomodoolopa yaTanguiéta oyo kwa li i na ovaudifi 9; paife oi na ovaudifi 30. MOsoondaxa, oupokati wovanhu 50 no-80 ohava kala pokwoongala. Kasha li tuu shitunhula okumona ekulo la tya ngaho!”
OKUDIDILIKA MO NOKUFINDA OMASHONGO
Vamwe ovo va tembukila oko ku na omhumbwe inene ova li va shakeneka omashongo elipi? Mo 2000, omumwaina waAnne-Rakel womido 33 wedina Benjamin, okwa li a shakeneka omutumwa umwe moDenmark oo ha udifile moTogo. Benjamin okwa ti: “Eshi nda lombwela omutumwa kutya onda hala okukokola ondjila, okwa ti: ‘Oto dulu oku ka kokola ondjila moTogo.’” Benjamin okwa li a diladila kombinga yasho. Okwa ti: “Pefimbo opo kanda li nokuli ndi na omido 20, ashike ovamwamemekadona 2 ova li nale tava udifile moTogo. Osho sha li she shi ninga shipu kwaame okutembukila ko.” Onghee hano, okwa li a tembuka. Ashike opa li natango pe na eshongo. Benjamin okwa ti: “Kanda li ndi shii nande oshitya shimwe shOshifransa. Eemwedi dopehovelo 6 oda li didjuu molwaashi kanda li handi popi lela novanhu.” Ashike mokweendela ko kwefimbo, okwa li a ninga exumokomesho. Paife Benjamin oha longo kObetel yaBenin, ha twala omitwalo doifo nokukwafela koshikondo sheekombiyuta.
Eric naKaty, ovo va tumbulwa metetekelo, okwa li hava udifile moshitukulwa omo hamu popiwa elaka loshinailongo moFransa manga inava tembukila koBenin. Onghalo muAfrika lokOuninginino oya li ya tya ngahelipi? Katy okwa ti: “Kasha li shipu okumona onhele yokukala tai wapalele. Oule weemwedi, otwa li tu li meumbo muhe na olusheno nomeva.” Eric okwa weda ko a ti: “Ovashiinda shetu ova li hava shiki eemusika di li pombada unene fiyo omokati koufiku. Ou na okulididimikila oinima ya tya ngaho nokutambula ko onghalo.” Aveshe ova li va dimina kutya: “Ehafo lokulonga koitukulwa oyo inai udifilwa nale itali dulu okuyelekwa nomaupyakadi oo twa shakeneka.”
Michel naMarie-Agnès, ovalihomboli va dja koFransa vomido 50 nasha, ova li va tembukila koBenin omido 5 lwaapo da pita. Ashike pehovelo kasha li shipu kuvo. Michel okwa ti kutya ovanhu vamwe ova li tava ti kutya etembu lavo ola nyika oshiponga. Okwa weda ko a ti: “Otashi dulu okukala shitilifa ngeenge ku shii kutya Jehova ote tu kwafele. Onghee hano, otwa li twa tembukila ko omolwaJehova nokekwafo laye.”
NGHEE U NA OKULILONGEKIDA
Ovo ve na owino wokuudifila koitukulwa oko ku na omhumbwe inene ova divilika nghee sha fimana okulilongekida mokukatuka eenghatu edi: Lilongekida komesho yefimbo. Lihonga okutambula ko onghalo. Ino longifa oimaliwa ya pitilila pomuvalu oo wa tokola okulongifa. Lineekela muJehova. — Luk. 14:28-30.
Sébastien oo a popiwa metetekelo okwa ti: “Fimbo inatu tembuka, ame naJohanna otwa li twa ongela oshimaliwa sheedula mbali mokuninipika oimaliwa oyo hatu longifa momalihafifo nokuhenuka okulanda oinima oyo inatu pumbwa.” Opo va twikile okuudifila kondje yoshilongo, ova li ve na okulonga eemwedi dinini moEuropa odula keshe, osho sha li tashi ke va kwafela va dule okukokola ondjila moBenin oshixupe shodula aishe.
Marie-Thérèse oumwe womovamwameme 20 lwaapo inava hombolwa ovo va li va tembukila koitukulwa yokoAfrika lokOuninginino oko ku na omhumbwe inene. Okwa li omushingi wobesa moFransa, ndele mo 2006 okwa li a kufa efudo omudo aushe opo a ka kokole ondjila moNiger. Moule ashike wefimbo lixupi, okwa li a mona kutya ei oyo naanaa onghalamwenyo oyo a li a hala okulalakanena. Marie-Thérèse okwa ti: “Lwanima eshi nda alukila koFransa, onda li nda popya nomuyandji wange woilonga kutya onda hala okuninga po elunduluko melandulafano lange loilonga, nokwa li e shi dimina. Paife, okudja muMei fiyo Auguste, ohandi shingi obesa moFransa, nomuSeptemba fiyo Aprili, ohandi kokola ondjila muNiger.”
Ovo tava ‘kongo tete Ouhamba’ otava dulu okukala nelineekelo kutya Jehova ote ke va pa oinima “aishe” oyo va pumbwa. (Mat. 6:33) Pashihopaenenwa: Tala osho sha li sha ningilwa Saphira, omumwameme ina hombolwa oo a dja koFransa, wepupi lomido 20 nasha, nota kokola ondjila moBenin. Mo 2011, okwa li a alukila koFransa opo a mone oimaliwa ya wana omudo mukwao (omudo waye omuti-6) opo a dule okuliyambidida eshi ta longo muAfrika. Saphira okwa ti: “Efiku lange laxuuninwa moilonga ola li Etitano, ashike onda li nda hala okuweda ko vali omafiku 10 opo ndi mone oimaliwa ya wana omudo tau uya. Onda li ndi na ko ashike oivike 2 opo ndi dje mo moFransa. Onda li nda ilikana kuJehova, nde mu lombwela onghalo yange. Konima yefimbo lixupi, onda li nda yakula ongodi ya endelela ya dja komuyandji woilonga umwe nokwa pula nge ngeenge ohandi dulu okupingena po umwe oule woivike ivali.” Omaandaxa Saphira okwa li a ya konhele yoilonga opo a ka deulwe komunailonga oo a li ta ka pingena po. Saphira okwa ti: “Kasha li tuu shikumwifa eshi nda li nda mona kutya mboli omunailonga oo omumwameme oo a li a hala efudo lomafiku 10 opo a dule oku ka kala pOfikola yOkudeula Ovakokolindjila! Omuyandji woilonga waye ka li a hala e mu pe efudo, okuninga shapo pe na oo a li te mu pingene po. Okwa li a ilikana kuJehova e mu kwafele ngaashi ame.”
ODJO YEWANENO LASHILI
Ovamwatate novamwameme vamwe ovo va longela muAfrika lokOuninginino oule womido dihapu ova tokola ashike omo va kale. Vamwe ohava dulu okukala ko oule womido donhumba opo nee tava shuna koilongo yavo. Nokuli nokunena, ovo va ka longele oko ku na omhumbwe inene ohava mono ouwa omolwomido odo va longa kondje yoilongo. Ova mona kutya okuwanenwa kwashili monghalamwenyo ohaku di mokulongela Jehova.
^ okat. 6 Oshitaimbelewa shaBenin ohashi pashukile oilonga moilongo aishe oyo ine, omo hamu popiwa Oshifransa.
Lihonga shihapu
Ovakokolindjila ova longekidilwa eefikola dilipi?
Edeulo le likalekelwa lilipi hali pewa ovo hava longifa efimbo lavo moilonga yokuudifa Ouhamba?


text:
ETUKULWA 12
Omutekulu waPaulus ka li ha tila
Otwa hala oku ke lihonga kombinga yomunyasha oo a li a xupifa xekulu. Xekulu yomunyasha oo omuyapostoli Paulus. Katu shii edina lomutekulu waPaulus, ashike otu shii oshinima shimwe osho tashi ulike kutya ka li ha tila nandenande. Mbela owa hala okuuda kombinga yoshinima osho a li a ninga?—
Pefimbo opo, Paulus okwa li e li modolongo muJerusalem. Okwa li a kwatwa po molwaashi okwa li ha udifile ovanhu kombinga yaJesus. Ashike opa li ovalumenhu vamwe ovakolokoshi ovo va li ve tonde Paulus nova li va ninga omhangela yoku mu dipaa. Ova ti: ‘Natu puleni omukulunhu wovakwaita a lombwele ovakwaita vaye va ete Paulus komhangu. Fye ohatu ka hondama momunghulo wondjila opo eshi Paulus ta ende po ohatu mu dipaa.’
Omutekulu waPaulus okwa li a uda kombinga yomhangela oyo. Mbela omutekulu okwa li a ninga po shike? Okwa li a ya kodolongo ndele te shi lombwele Paulus. Paulus okwe mu lombwela e ke shi lopote meendelelo komukulunhu wetanga lovakwaita. Eshi to diladila osha li ngoo shipu komutekulu waPaulus oku ka popya nomukulunhu wetanga lovakwaita?— Kasha li shipu molwaashi omulumenhu oo okwa li omunhu a fimana. Ndele molwaashi omutekulu waPaulus ka li ha tila, okwa ya a ka popye nomukulunhu wetanga lovakwaita.
Omukulunhu wetanga lovakwaita okwa li e shii filufilu kutya oshike e na okuninga po. Okwa ifana ovakwaita 500 lwaapo va amene Paulus, ndele ta ti nave mu twale kuKesarea onguloshi yefiku olo. Mbela Paulus okwa li ngoo a xupa?— Osho naanaa, molwaashi ovalumenhu venya ovakolokoshi inava mona omhito yoku mu ponokela. Inava dula okuninga ngaashi va li va diladila.
Oshike we lihonga mehokololo eli?— Owa pumbwa okukala iho tila ngaashi omutekulu waPaulus. Nafye inatu pumbwa okukala twa tila okulombwela vamwe kombinga yaJehova. Mbela owe lilongekida ngoo okulombwela vamwe kombinga yaJehova?— Ngeenge osho, otashi dulika u ka xupife vamwe.
LESHA MOMBIBELI YOYE
Oilonga 23:12-24
Mateus 24:14; 28:18-20
1 Timoteus 4:16


text:
OSHIWEDELWAKO
Ouvalelo wOmwene—edano olo tali fimanekifa Kalunga
OVAKRISTE ova lombwelwa va kale hava dana Edimbuluko lefyo laKristus. Edano olo ohali ifanwa yo “Ouvalelo wOmwene.” (1 Ovakorinto 11:20, OB-1986) Mbela oshike shididilikwedi kombinga yao? Onaini nongahelipi u na okudanwa?
Jesus Kristus okwa dika po edano olo oufiku wOpaasa yOshijuda mo 33 O.P. Opaasa oya li edano hali danwa ashike lumwe momudo, mefiku eti-14 lohani Nisan yOshijuda. Opo Ovajuda va valule efiku olo, ova li hava teelele efiku lonhumba pefimbo loitemadula olo oufiku nomutenya hau kala u na oule u fike pamwe. Olo olo efiku olo haku kala ku na eevili 12 lwaapo omutenya nosho yo eevili 12 oufiku. Omwedi Nisan owa li hau hovele ngeenge ohani ya ningi ipe konima yefiku olo oufiku nomutenya hau kala u na oule u fike pamwe. Opaasa oya li hai danwa konima yomafiku 14, eshi etango la ningina.
Jesus okwa dana oshivilo shOpaasa novayapostoli vaye, ndele ta lekele Judas Iskariot, opo nee okwa dika po Ouvalelo wOmwene. Ouvalelo oo, owa pingena po Opaasa yOshijuda, onghee hano ou na ashike okudanwa lumwe aluke momudo.
Evangeli laMateus otali hokolola tali ti: “Jesus okwa kufa omungome, ndee ta hambelele, ndee te u pambula, ndele te u pe ovalongwa vaye ndee ta ti: Tambuleni, lyeni; eshi olutu lange. Opo Ye okwa kufa eholo, ndee ta pandula, ndee te li va [pe], ndee ta ti: Nweni mo amushe; osheshi olo ohonde yange, ohonde yehangano, tai tilwashi [omolwavahapu] oyokudima po omatimba.” — Mateus 26:26-28.
Vamwe ova itavela kutya Jesus okwa li a lundululila omungome mombelela yaye yo venevene nomaviinyu mohonde yaye. Ndelenee eshi Jesus a li ta yandje omungome oo, olutu laye ola li le lixwa po. Mbela ovayapostoli vaJesus ova li va lya shili ombelela yaye yo venevene nokunwa ohonde yaye? Hasho, omolwaashi osho okwa li tashi ka tya okulya ombelela yomunhu notashi nyono omhango yaKalunga. (Genesis 9:3, 4; Leviticus 17:10) PaLukas 22:20, Jesus okwa ti: “Eholo eli olo ehangano lipe omohonde yange tai tilwashi molweni.” Mbela eholo olo ola li la ninga lelalela “ehangano lipe”? Osho kasha li tashi shiiva, molwaashi ehangano oli li eudafanotwokumwe, ndele kali fi oshinima osho hashi dulu okukumwa.
Onghee hano, omungome nomaviinyu oi li ashike omadidiliko. Omungome otau faneke olutu laKristus la wanenena. Jesus okwa longifa oshipambu shomungome osho sha li sha xupa po pouvalelo wOpaasa. Omungome owa li wa telekwa inau tulwa onhafi ile efulika. (Exodus 12:8) Ombibeli ohai longifa luhapu onhafi i li edidiliko loulunde ile enyonauko. Hano omungome otau faneke olutu laJesus la wanenena, olo a yamba po. Kala li li na oulunde nandenande. — Mateus 16:11, 12; 1 Ovakorinto 5:6, 7; 1 Petrus 2:22; 1 Johannes 2:1, 2.
Omaviinyu matilyana otaa faneke ohonde yaJesus. Ohonde oyo otai kwashilipaleke ehangano lipe. Jesus okwa ti kutya ohonde yaye oya li ya tilwashi ‘omolwokudima po omatimba.’ Kungaha, ovanhu otava dulu okukala va koshoka momesho aKalunga notava dulu okuya mehangano lipe naYe. (Ovaheberi 9:14; 10:16, 17) Ehangano ile eudafano olo, otali shi ningi tashi shiiva kOvakriste ovadiinini 144 000 va ye meulu. Otava ka kala eehamba novapristeri meulu, omolwomanangeko noupuna ovanhu kombada yedu. — Genesis 22:18; Jeremia 31:31-33; 1 Petrus 2:9; Ehololo 5:9, 10; 14:1-3.
Oolyelye ve na okukufa ombinga momadidiliko oo e na sha nEdimbuluko? Osha yela kutya, ovovo ashike ve li oshitukulwa shehangano lipe ve na okulya omungome nokunwa omaviinyu, sha hala okutya, ovo ve na eteelelo lokuya meulu. Omhepo iyapuki yaKalunga ohai yandje oumbangi kovanhu va tya ngaho kutya ova hoololwa va ka kale eehamba domeulu. (Ovaroma 8:16) Ove li yo mehangano lOuhamba naJesus. — Lukas 22:29.
Ongahelipi shi na sha naavo ve na eteelelo loku ka kala nomwenyo fiyo alushe mOparadisa kombada yedu? Ohava dulika kelombwelo laJesus nohava kala pOuvalelo wOmwene, ndele ohave uya ashike ngaashi ovatali nefimaneko, ndele kave fi ovakufimbinga. Eendombwedi daJehova ohadi dana Ouvalelo wOmwene lumwe aluke momudo mo 14 aNisan, konima eshi etango la ningina. Nonande ovanhu ashike omayovi manini mounyuni aushe ve na eteelelo lokuya meulu, edano olo ola fimanenena kOvakriste aveshe. Olo omhito oyo aveshe tava dulu okudiladila kohole inene yaJehova Kalunga nosho yo yaJesus Kristus. — Johannes 3:16.


text:
1[U yombomane ulu-pulu-kiri awisili seringi kinia Pulu Yemone ono paa kondo kolorumumunga] pe kiniá nambolka nimulúnje? “Pulu Yemone olio paa kamu we kondo kolopili kene ulu-pulu-kirima kamu sepo molamili.” niemiliye? 2Aku paa naa niemili. Olio [kiniá Karasinga yombo molemoloma] konopu-kiri akumane olio u ulu-pulu-kirima konopu mondopole serimulu aku konopu-kiri perimuma kolopa pora sirimu. Aku konopuma kolorumumunga aku sipu ulu-pulu-kirima mundupu kelierimulu kanumu. Pe kiniá kelepo nambi sepo manda ulu-pulu-kirima sepo molomoloye? [Kelepo semolo aulka se naa pelemo.] 3Olio no liltimulu kanu ulumuni Karasi Yesusi kinia olio kinia yombo selumu mele molorumulu. Pe Karasi-kinia yombo selumu mele molorumulu-kulu yu kolorumu kinia [olionga u-konopu-kiri perimuma] yu pea kolorumulu. Imu naa pilielemeleye? 4Pe no liltimulu akumuni [olionga konopu-kiri uma pepili] yu-kinia pea kolopole, yu pea óno seringi óno-koleana perimulu. Yu pea óno-koleana peringi kinia Lapane “Yu lomboropa ola molopili.” nirimu kanu ulu tondolomone olio [u-konopu-kiri pepili] molopo kinjerimulu mele siye kolopo, kiniá u-konopu-kirima kolorumu, kiniá konopu konde peangama pepili molemolo. 5Karasi kolorumu kinia olio yu-kinia pea kopu sepo kolorumulu, aku liemu pe yu lomboropa ola molorumu kinia paa sika aku sipu olio yu-kinia pea kopu sepo lomboropo ola molopo yu molemo mele pea molomolola. 6Olio pilielemolo, ‘Karasi unju-perana ola uku toko panjeringi kolorumu kinia Pulu Yemone olionga u perimu konopu kirima ‘Yu pea unju-perana kolangi.’ nirimu. ‘Ulu-pulu-kiri selemolomanga ulu-pulumu tondolo naa pupili, olio naa ambolopili, kelko pilku naa sangi kene Karasi pea kolangili.’ nirimu, pea toko kondoringi.’ nimbu pilielemolo. 7Yombo se kololemo kinia ulu-pulu-kirimane yu kelepa lipa manda naa ambolomba akumunga [ulu-pulu-kirima kelepo pilipu semolo aulka se mólo]. 8‘U Karasi pea kolorumulumunga yu pea molomolo.’ nimbu kuru mondolemolo. 9Olio pilielemolo, ‘Karasi lomboropa ola molorumu akumunga kelepa manda naa kolomba. Kololi ulu-pulumuni kelepa yu manda naa ambolomba.’ nimbu pilielemolo. 10Karasi kolorumu kanu ulumuni ‘Ulu-pulu-kirimane yu kamu kelepa kondi naa topili.’ nimba waltikele mindi kolorumu. Aku-na-kolo kiniá yu we molemo kanu ulumuni Pulu Yemone ‘Pilipu molopo pea kopu sepo molambili.’ nimba pea molembele. 11Aku siku ono Karasi Yesusi pea kopu seko molemele kene, kiniá ‘Olio kolorumulu kinia ulu-pulu-kirima mania purumu. Pe kiniá ulu-pulu-kirima kinia olio kinia seluna naa molemolo. Pulu Yemo pea kopu sepo molemolo.’ ningu pilku molayo. 12Akumunga ononga u-we-konopuma kolopa konopu-konde pepili molemele kene kiniá ‘Ulu-pulu-kirimane olionga kangima naa nokopili, kangi akumane olio ‘Ulu-pulu-kirima yakala kolkole sangi.’ nimba olio kondi tomba kinia aku naa semolo.’ ningu tondolo munduku molayo. 13‘Olionga kangimanga kimbu ki gilimuma kinia we-méle gilimuma kinia akumane sepo kinjipu ulu-pulu-kirima samili.’ naa niengi. ‘Aku uluma naa sepo ulu olandopamo samili.’ ningu ‘Olio Karasi kinia pea kolorumulu, kiniá kelepo konde molemolo kene olionga kimbu ki kangima pali Pulu Yemo siemili. Olionga kangima pali Pulu Yemone nokopili. Akumane ulu sumbi nilima manjipu sepo molamili.’ ningu sayo. 14Pulu Yemone u Mosisi nimba sirimu ungu-manemane ono naa nokopa, Pulu Yemone ono we kondo kolopale Malo Yesusini ononga nimba senderimumunga ono Pulu Yemonga yomboma molemelemonga ulu-pulu-kirimuni ‘Na ononga awilimu.’ nimba naa nokopa molomba, akumunga [onone aku siku ‘olionga kangima Pulu Yemonga mindi.’ ningu ‘ulu sumbi nilima mindi samili.’ niengi.] 15Kiniá [Pulu Yemonga] ungu-manemane olio naa nokolemomonga olio nambi semoloye? Kiniá Pulu Yemonga we kondo kololimuni olio nokolemo akumunga ulu-pulu-kirima samiliye? Paa mólo! 16‘Yombo sene ‘yombo senga kendemande-yombomo molambo.’ nimbale yu sika kanu yombomonga unguma mindi pilipa lipa yunga kongonoma manjipa kála sepa sendelemo.’ akumu ono naa pilielemeleye? Aku sipa melela ono ulu-pulu-kirimunga kendemande sendeko molongi liemu aku sengemonga kolonge. Molo Pulu Yemonga kendemande sendeko yunga unguma pilku sengena panjiku molongi liemu aku sengemonga Pulu Yemone ‘Ono yombo sumbi nilima.’ nimba kanomba. Aku ningu naa pilielemeleye? 17Ono sika u ulu-pulu-kirimunga kendemande-yomboma moloringi-na-kolo kiniá Pulu Yemonga unguma [ ‘pilku liengi.’ ningu] ono mane siringi kinia aku unguma paa kuru mondoko liltingi, aku siku seringimunga kiniá olione Pulu Yemo kinia ‘Paa ange.’ niemili. 18U ulu-pulu-kirimuni ono tondolo mundupa ka sipa ‘yunga kendemande-yomboma molangi.’ nirimu-na-kolo pe Pulu Yemone ono lipa tapondopa wendo liltimu kinia ono ulu-pulu sumbi nílimunga kendemande-yomboma molemele. 19‘Nane ungu-mane we simbú kinia sumbi siku naa pilingínje.’ nimbu ononga umbu-konopumane we-mana-unguma semane toko nilimili mele nikiru. U ‘ulu-pulu-kirima ononga kimbu ki kangimanga pali ye nokoli mele molopili.’ niringi kinia tondolo mundupa nokorumu kinia kimbu ki kangimanga mélemane ulu-pulu peanga se naa seko, ungu-manema pulua topa kalaro molemo ulu-pulu-kirima mindi olandopa olandopa ka-kongono mele manjiku seko moloringi, aku siku mele kiniá topele toko ‘kimbu ki kangimanga pali ulu sumbi nilimanga kendemande mele molamili.’ ningu Pulu Yemo kanopa peanga pilielemo ulu-pulu peangama kinia ulu-pulu sumbi nilima kinia akuma mindi seko molayo. ‘Pulu Yemonga yombo kake selima molamili.’ ningu aku sangi. 20Ulu-pulu-kirimane ono ambolorumu kinia yunga kongono kendemande senderingi. Ulu-pulu sumbi nílimuni ono manda ambolomba aulka se naa lierimu. 21U seko moloringi uluma kiniá pilkuli olie pololemele kanu ulumanga u méle peanga nambolkama liltingiye? [Méle peangare naa liltingi kanumu.] Ulu-pulu-kiri seringimanga ono kololi ulu-pulumu mindi liku, [mini pali kolea kirina molko kinjiku mindi pungí aulkana puringi]. 22Aku-sipa na-kolo ulu-pulu-kirimane ono u ka mele sipa ambolopili moloringi kinia Pulu Yemone ‘Naa ambolopili.’ nimba ono wendo liltimu, kiniá ono yunga kendemande-yomboma molemele. Aku siku molemelemonga yuni ono méle kalombando ono konopu kake selima silimú limili. Kanu-kinia konopu kake seli pelemo yombomando “Kamu konde molko kondolko mindi pangi.” nimbá. 23Ulu-pulu-kirimuni yunga kongonomo sendelemele yomboma méle kalolemo. Méle kalolemo akumu ono kolkole molko kinjiku mindi pungí aulkamo silimú. Aku-sipa na-kolo olio Karasi Yesusi olionga Ye-Awilimu yu pea seluna konopu seluna pupili molemolo kinia Pulu Yemone olio mélse we silimú. Karasi Yesusi-mambele Pulu Yemone méle we silimú akumu olio kamu konde peanga sepo molopo mindi pumulú aulkamo silimú.
Copyright
Learn More