text:
ETUKULWA 32
Jesus ota dulu oku tu amena
OMAFIMBO amwe Jehova oha ningi oinima monghedi ikumwifi opo a amene ounona nosho yo ovo itava dulu okulikwafa vo vene. Ngeenge owa i moluxwa, otashi dulika u ka mone onghedi imwe omo Jehova he shi ningi. Ndele tete otashi dulika u kale uhe udite ko osho tashi ningwa po lela.
Otashi dulika u mone okadila ka nambela pedu popepi naave. Okadila oko otashi dulika ka kale ka fa ka mona oshiponga, taka kokolola omavava ako notaka faduka po eshi to kendabala okweehena popepi nako. Ngeenge owe ka landula, otaka i ashike ka yuka komesho. Opo nee ombadilila, okadila oko oto ka mona ka tuka po ka ya. Mboli omavava ako inaa mona oshiponga nandenande. Mbela ou shi shii kutya okadila oko oka li taka ningi shike? —
Popepi naapo wa li eshi okadila oko ka li ka nambela pedu, ope na oudilona vako va holekwa moixwa. Okadila oko oka li ka tila kutya pamwe oto mono oudilona vako ndele to va monifa oshiponga. Onghee hano, okadila oko oka li take liningifa ka fa ka mona oshiponga ndele take ku twala kokule noudilona vako. Mbela ou shi shii kutya olyelye ta dulu oku tu amena ngaashi okadila oko ka li ka amena oudilona vako? — Ombibeli oya faafanifa Jehova nokadila kamwe haka ifanwa onhwa, oko haka kwafele oudilona vako. — Deuteronomion 32:11, 12.
Okaana kaJehova ke na ondilo neenghono oko Omona waye omuholike Jesus. Eshi Jesus a li meulu fimbo a li ine uya kombada yedu, okwa li omunhu wopamhepo omunaenghono ngaashi Xe. Okwa li ta dulu okulifila oshisho ye mwene. Ndele eshi a li a dalwa e li okahanana kombada yedu, ka li ta dulu okulikwafa ye mwene, nomolwaasho okwa li a pumbwa okwaamenwa.
Jesus okwa li e na okukula nokuninga omukulunhu a wanenena opo a wanife po ehalo laKalunga olo a li e mu tumina kombada yedu. Ndele Satana okwa li a kendabala okudipaa Jesus fimbo a li okaana. Ope na ehokololo litunhula li na sha nanghee Jehova a li a amena Jesus. Mbela owa hala okuuda kombinga yalo? —
Konima eshi Jesus a dalwa, Satana okwa li a etifa po oshinima sha fa onyofi oyo ya li keulu koilongo yokOushilo. Ovanongo veenyofi ova li va landula onyofi oyo oshinano sheekilometa omafele fiyo okuJerusalem. Eshi va li va fika muJerusalem ova li va pula kutya okaana oko ka li taka ka ninga ohamba yOvajuda oka dalelwa peni. Eshi ovanhu ovo va li ve shii Ombibeli osho ya ti shi na sha naasho va li va pulwa kombinga yaasho, ova li va nyamukula va ti: “OmuBetlehem.” — Mateus 2:1-6.
Eshi Herodes ohamba ikolokoshi yomuJerusalem ya li ya uda shi na sha nohamba ipe oyo opo ya li ya dalwa moshilando shopoushiinda Betlehem, oya li ya lombwela ovanongo veenyofi ya ti: ‘Indeni nye mu ka konge okaana; ndele ngeenge mwe ka mono, lombweleni nge.’ Mbela ou shi shii kutya omolwashike Herodes a li a hala okushiiva kutya Jesus oku li peni? — Omolwaashi Herodes okwa li a twa ondubo nokwa li a hala okudipaa Jesus.
Mbela Kalunga okwa li a amena ngahelipi Omona waye? — Eshi ovanongo veenyofi va li va mona Jesus, ova li ve mu pa eeshali. Konima yefimbo, Kalunga okwa li a londwela ovanongo veenyofi okupitila mondjodi vaha shune kuHerodes. Onghee hano, ovanongo veenyofi ova li va ya nondjila imwe i lili eshi va shuna keumbo ndele inava shuna ko kuJerusalem. Eshi Herodes a li a mona kutya ovanongo veenyofi ova shuna, okwa li a handuka neenghono. Opo nee okwa li a kendabala okudipaifa Jesus, mokudipaifa ounona aveshe voumati muBetlehem ovo va li ve li koshi yomido mbali. Ndele pefimbo opo Jesus okwa hangwa a dja mo muBetlehem.
Mbela ou shi shii kutya Jesus okwa li a xupifwa ngahelipi? — Konima eshi ovanongo veenyofi va li va shuna keumbo, Jehova okwa li a londwela omushamane waMaria, Josef, kutya nava ye onhapo kuEgipti, na Jesus okwa li a amenwa kohamba ikolokoshi Herodes. Omido donhumba konima yaasho, eshi Maria naJosef va li va aluka kuEgipti naJesus, Kalunga okwa li a londwela vali Josef. Okwa li e mu londwela okupitila mondjodi opo a tembukile kuNasaret, oko Jesus ta ka kala meameno. — Mateus 2:7-23.
Mbela paife ou wete nghee Jehova a li a amena Omona waye? — Mbela oto ti olyelye a fa oudilona ovo hava kala va holekwa kooina moixwa ile a fa Jesus eshi a li okaana kanini? Mbela ino va fa? — Ope na ovanhu ovo va hala oku ku etela oshiponga. Mbela ou shi shii kutya ovo oolyelye? —
Ombibeli otai ti kutya Satana okwa fa onghoshi tai kumbu oyo ya hala oku tu lya po. Ndele ngaashi ashike onghoshi hai li po luhapu ounimwena, Satana neendemoni daye navo ohava ponokele luhapu ounona. (1 Petrus 5:8) Ndele nande ongaho, Jehova oku na eenghono e dule Satana. Jehova ota dulu okwaamena ounona ile a kufe po owii oo Satana he va ningile.
Mbela oto dimbuluka osho Ondiaboli neendemoni dayo hai kendabala oku tu ningifa ngaashi twa mona mEtukulwa 10 lembo eli? — Heeno, ohava kendabala oku tu ningifa tu ye momilele odo inadi hokiwa kuKalunga. Oolyelye ashike ve na okuya momilele? — Ovanhu ashike vavali va kula, omulumenhu nomukainhu, ndele ove na okukala va hombola.
Ndele shinyikifa oluhodi, ovakulunhu vamwe ove hole okuya momilele nounona. Ngeenge ova ningi ngaho, oumati noukadona otashi dulika va hovele okulonga oilonga ii oyo ve lihonga kovakulunhu va tya ngaho. Ounona navo ohava hovele okulongifa oilyo yavo yoludalo monghedi ya puka. Osho osho sha li sha ningwa po mefimbo lonale muSodom. Ombibeli oya ti kutya ovanhu vomuSodom ‘ovanyasha novakulunhu,’ ova li va kendabala okunangala novalumenhu ovo va li ve uya okutalela po Lot. — Genesis 19:4, 5.
Onghee hano, ngaashi ashike Jesus a li a pumbwa okwaamenwa, naave owa pumbwa okwaamenwa kovakulunhu nokounona nokuli ovo tashi dulika va kale tava kendabala okuya naave momilele. Luhapu, ovanhu va tya ngaho ohave liningifa va fa ookaume koye. Otashi dulika nokuli va kale va hala oku ku pa oshinima shonhumba ngeenge owe va udanekele kutya ito ka lombwela ovanhu vamwe osho va hala oku ku ninga. Ndele ovanhu va tya ngaho ove lihole vo vene, nova hala ashike okulihafifa, ngaashi ashike Satana neendemoni daye. Ovanhu va tya ngaho ohava kendabala okulihafifa mokuya momilele nounona, noshinima sha tya ngaho osha puka neenghono.
Mbela ou shi shii kutya ovanhu va tya ngaho otashi dulika va ninge po shike opo ve lihafife? — Otashi dulika va kendabale okufengafenga oilyo yoye yoludalo ile va fengafengife oilyo yavo yoludalo kwaayo yoye. Ndele ino efa nandenande omunhu wonhumba e ku danene koulumenhu woye ile poukainhu woye. Ino efa nokuli omumwaina woye womumati ile wokakadona ile meme woye ile tate woye e ku danene koilyo yoye yoludalo. Oilyo yoye yoludalo oyopaumwene.
Ongahelipi to dulu okwaamena olutu loye kovanhu ovo hava longo oilonga ii ya tya ngaho? — Ino efa nandenande omunhu wonhumba e ku danene koilyo yoye yoludalo. Ngeenge omunhu wonhumba okwa kendabala okuninga ngaho, mu lombwela nondaka yomokule to popi nomufindo to ti: “Ino kuma nge! Ohandi ke shi tonga ko!” Ngeenge omunhu a tya ngaho okwa ti kutya oove u na ondjo omolwaasho sha ningwa po, ino shi itavela molwaashi kashi fi shoshili. Dja po puye ndele to ka lombwela umwe kombinga yaasho, kashi na nee mbudi kutya omunhu oo a li ta ningi ngaho oshike shoye. Ou na oku mu lopota nonande okwe ku lombwele kutya osho mwa li tamu ningi naye oshiholekwa. Ou na okudja po puye ndele to ke mu lopota, nonande okwe ku udanekele oku ku pa oinima iwa ile e ku tilife.
Ino kala wa tila, ndele owa pumbwa okukala wa lungama. Ngeenge ovadali voye ove ku londwele kombinga yovanhu vonhumba ile eenhele donhumba odo da nyika oshiponga, owa pumbwa okupwilikina kuvo. Ngeenge owa ningi ngaho, oto ka henuka ovanhu ovakolokoshi ovo tava dulu oku ku etela oshiponga.
Lesha nghee to dulu okuliamena uha ye momilele da nyata, muGenesis 39:7-12; Omayeletumbulo 4:14-16; 14:15, 16; 1 Ovakorinto 6:18; nosho yo 2 Petrus 2:14.


c: text/html

text:
OCIPAMA CEKŨI LEPANDUVALI
Esumũlũho Lioku Likutilila
1, 2. Momo lie o simĩla okuti ohutililo ombanjaile yimue yilikasi, kuenda momo lie tu sukilila oku kũlĩha eci Embimbiliya li longisa catiamẽla kohutililo?
ONGONGO yitito calua oku yi sokisa loluali luosi. Eci Yehova a vandekela palo posi, omanu vo kolofeka viosi kokuaye va kasi ndetosi liovava vociyenjo. (Osamo 115:15; Isaya 40:15) Ndaño okuti ka tu sokisiwa loluali, pole, Osamo 145:18, 19 yi popia hati: “Yehova o kasi ocipepi la vosi vo vilikiya, okuti vo vilikiya ocili. O muisa vosi vo sumbila evi va yongola. O yeva uteto wavo, o va popela.” Tu kuete esumũlũho limue li komõhisa! Yehova ululiki wetu, o yongola okuti tu kuata ukamba laye, kuenda o yongolavo oku yevelela olohutililo vietu. Ohutililo esumũlũho, kuenda ombanjaile yimue yilikasi Yehova a eca komunu lomunu pokati ketu.
2 Pole, Yehova o tu yevelela lika nda tua sapela laye lonjila yi taviwa laye. Tu pondola oku ci linga ndati? Tu konomuisi eci Embimbiliya li popia catiamẽla kohutililo.
MOMO LIE TU LIKUTILILILA KU YEHOVA?
3. Momo lie o sukilila oku likutilila ku Yehova?
3 Yehova o yongola okuti ove o likutilila, ale o sapela laye. Tua ci kũlĩha ndati? Tanga ukanda wa Va Filipoi 4:6, 7. Sokolola eci catiamẽla kelaleko liaco. Ombiali yoluali luosi ya ku kapako calua, kuenje yi yongola okuti, o sapela layo catiamẽla kovisimĩlo viove, kuenda kovitangi viove.
4. Oku likutilila ku Yehova olonjanja viosi ci pamisa ndati ukamba wove laye?
4 Ohutililo yi tu kuatisa oku kuata ukamba la Yehova. Nda akamba va sapela olonjanja viosi catiamẽla kovisimĩlo viavo, kasakalalo, kuenda kovina vikuavo, ukamba wavo wamamako oku pamisiwa. Cimuamue haico ci pita letu poku likutilila ku Yehova. Lekuatiso Liembimbiliya, eye wa siata oku ku situluila ovisimĩlo viaye, kuenda oku sapuila ovina a ka linga kovaso yoloneke. O pondolavo oku situlula ovisimĩlo viove poku sapela laye olonjanja viosi. Osimbu amamako oku ci linga, ukamba wove la Yehova u pamisiwa calua.
NYE TU SUKILA OKU LINGA OCO TU YEVIWE LA SUKU?
5. Tua kũlĩha ndati okuti Yehova ka yevelela olohutililo viosi?
5 Anga hẽ Yehova o yevelela olohutililo viosi? Sio, ka yevelela. Kotembo yuprofeto Isaya, Yehova wa sapuilile va Isareli hati: “[Eci] vu likutilila olohutililo via lua siu yevi, momo ovaka ene a kusuka ngẽ osonde.” (Isaya 1:15) Omo liaco, nda ka tua lavuluile, tu pondola oku linga ovina vi tepa ukamba wetu la Yehova, kuenje ka yevelela vali olohutililo vietu.
6. Momo lie ekolelo li kuetele esilivilo? O lekisa ndati okuti o kuete ekolelo?
6 Nda tu yongola okuti Yehova o yevelela olohutililo vietu, tu sukila oku kolela kokuaye. (Marko 11:24) Upostolo Paulu wa lombolola ndoco: “Oku sanjuisa Suku ka ku tẽliwa te lekolelo, momo wosi amela ku Suku loku u fendela o sukila oku kolela okuti eye o kasi lomuenyo kuenda eca onima kuava vo sanda lutima wosi.” (Va Heveru 11:6) Ka tu sukila lika oku popia okuti tu kuete ekolelo. Pole, tu sukila oku lekisa ekolelo lietu poku pokola ku Yehova oloneke viosi.
7. (a) Momo lie tu sukilila oku lekisa umbombe kuenda esumbilo poku li kutilila ku Yehova? (b) Tu lekisa ndati okuti tu kasi oku vangula ocili poku likutilila?
7 Tu sukila oku lekisa umbombe lesumbilo poku likutilila ku Yehova. Momo lie? Nda tu yongola oku sapela losoma yimue ale lombiali yimue, tu ci linga lesumbilo. Omo okuti Yehova eye Suku Ukuonene wa velapo, ka tu sukila hẽ oku lekisa esumbilo lia velapo lumbombe poku sapela laye? (Efetikilo 17:1; Osamo 138:6) Tu sukilavo oku kala vakuacili kuenda oku likutilila lutima wetu wosi okuti, ka tu pitolola olondaka vimuamue.
8. Eci tu likutilila catiamẽla kocina cimue, nye tu sukila oku linga?
8 Eci tu likutilila catiamẽla kocina cimue, tu sukila oku likolisilako oku linga ovina vi likuata leci tu kasi oku pinga vohutililo. Nda tu likutilila ku Yehova oco a tu ĩhe ovina tu sukila oloneke viosi, ka tu ka kuati owesi loku kevelela okuti Yehova o tu ĩha ovina viosi, osimbu okuti tu tẽla oku linga upange waco. Tu sukila oku likolisilako oku talavaya kuenda oku tava ovopange osi tu tẽla oku linga. (Mateo 6:11; 2 Va Tesalonike 3:10) Nda tua likutilila ku Yehova oco a tu kuatise oku yuvula oku linga ocina cimue ka ca sungulukile, tu sukila oku yuvula ovina vi pondola oku tu yonja. (Va Kolosai 3:5) Tu konomuisi apulilo amue a siata oku lingiwa atiamẽla kohutililo.
APULILO A SIATA OKU LINGIWA ATIAMẼLA KOHUTILILO
9. Kulie tu sukila oku likutilila? Elivulu lia Yoano 14:6, li tu longisa nye catiamẽla kohutililo?
9 Kulie tu sukila oku likutilila? Yesu wa longisa olondonge viaye oku likutilila ndoco: “A Isietu o kasi kilu.” (Mateo 6:9) Eye wa popiavo hati: “Ame ndinjila, haime ndicili, haime ndimuenyo. Lomue iya ku Isia, te lame.” (Yoano 14:6) Omo liaco, tu sukila oku likutilila lika ku Yehova vonduko ya Yesu. Oku likutilila vonduko ya Yesu ci lomboloka nye? Oco Yehova a tave olohutililo vietu, tu sukila oku lekisa esumbilo kocikele cilikasi a eca ku Yesu. Ndomo tua lilongisa, Yesu weyile palo posi oco a tu yovole kekandu kuenda kolofa. (Yoano 3:16; Va Roma 5:12) Yehova wa nõla Yesu oco a kale Ocitunda Cinene kuenda Onganji.
10. Anga hẽ kuli onjila yimue yilikasi yi lekisa ndomo tu kala poku likutilila? Ci lombolola.
10 Anga hẽ kuli onjila yimue yilikasi yi lekisa ndomo tu kala poku likutilila? Sio, momo Yehova ka pingi kokuetu okuti poku likutilila tu kekama kolongolo, tu tumala ale tu talama. Embimbiliya li tu longisa okuti tu pondola oku sapela laye lonjila yimue yi lekisa esumbilo. (1 Asapulo 17:16; Nehemiya 8:6; Daniele 6:10; Marko 11:25) Ndomo tu kala poku likutilila ku Yehova, hacoko ci kuete esilivilo lia velapo. Pole, ca velapo oku sapela laye lonjila yimue ya sunguluka. Poku likutilila tu pondola oku vangula lolukandi, ale tu vanguila vutima povitumãlo viosi tu kasi, ci kale vokuenda kueteke ale kuteke. Eci tu likutilila ku Yehova tu pondola oku kolela okuti, o tu yevelela, ndaño ceci okuti lomue o tu yevelela.
11. Ovina vipi tu pondola oku sapuila ku Yehova vohutililo?
11 Nye tu sukila oku pinga vohutililo? Vohutililo yetu tu pondola oku pinga ovina viosi vi taviwa la Yehova. Embimbiliya li popia hati: “Nda tu pinga ovina viosi vi likuata locipango caye, eye o tu yeva.” (1 Yoano 5:14) Tu pondola hẽ oku likutilila catiamẽla kovina vietu muẽle? Tu pondola. Oku likutilila ku Yehova ku sokisiwa loku sapela lekamba lietu. Tu pondola oku sapuila ku Yehova ovisimĩlo viosi vi kasi vutima wetu. (Osamo 62:8) Tu pondolavo oku likutilila kokuaye oco espiritu sandu liaye li tu kuatise oku linga ovina via sunguluka. (Luka 11:13) Handi vali, tu pondola oku pinga ku Yehova oco a tu ĩhe olondunge vioku nõla onjila ya sunguluka, kuenda oku likutilila oco a tu pamise poku liyaka lovitangi. (Tiago 1:5) Tu sukila oku pinga ku Yehova ongecelo yakandu etu. (Va Efeso 1:3, 7) Tu sukilavo oku kongela vohutililo yetu omanu vakuavo, epata lietu, kuenda vamanji vekongelo.
12. Nye ci kuete esilivilo lia velapo volohutililo vietu?
12 Nye ci kuete esilivilo lia velapo volohutililo vietu? Yehova kuenda ocipango caye. Tu sukila oku eca olopandu kokuaye lutima wosi omo liovina viosi a siata oku tu lingila. (1 Asapulo 29:10-13) Tua kũlĩha ovina viaco, momo eci Yesu a kala palo posi wa longisa olondonge viaye ndomo via sukilile oku likutilila. (Tanga Mateo 6:9-13.) Eye wa popia hati, tete via sukilile oku tukula onduko ya Suku vohutililo oco yi sumbiwe, kuenda oku yi tenda okuti yi kola. Noke, Yesu wa lekisa okuti, tu sukila oku kongela vohutililo yetu oku iya Kusoma wa Suku, oco ocipango caye ci lingiwe palo posi. Yesu wa popia hati, noke yoku tukula vohutililo ovina vi kuete esilivilo lia velapo, oco lika tu pondola oku tukula ovina tu sukila. Nda poku likutilila tete tu tukula Yehova kuenda ocipango caye, tu lekisa okuti, ovina viaco ovio vi kuete esilivilo lia velapo kokuetu.
13. Otembo yiñami tu sukila oku pesila kolohutililo vietu?
13 Otembo yiñami tu sukila oku pesila kolohutililo vietu? Embimbiliya ka li tukula otembo yaco. Tu pondola oku linga ohutililo vokuenda kuotembo yitito, ale vokuenda kuotembo yalua. Osimbu ka tua fetikile okulia, tu pondola oku linga ohutililo vokuenda kuotembo yitito. Pole, tu pondolavo oku likutilila vokuenda kuotembo yalua, eci tu sapela la Yehova catiamẽla kasakalalo etu, ale poku eca olopandu kokuaye. (1 Samuele 1:12, 15) Ka tu yongola oku linga ohutililo vokuenda kuotembo yalua oco tu komõhise omanu vakuavo, ndeci omanu vamue va enda oku linga koloneke via Yesu. (Luka 20:46, 47) Yehova ka komõha lolohutililo viaco. Ca velapo kokuaye oku likutilila lutima wetu wosi.
14. Olonjanja viñami tu sukila oku likutilila, kuenda ovina viaco vi tu longisa nye catiamẽla ku Yehova?
14 Olonjanja viñami tu sukila oku likutilila? Yehova o tu laleka oco tu sapele laye olonjanja viosi. Embimbiliya li popia hati, tu sukila oku ‘likutilila olonjanja viosi,’ oku ‘pandikisa lolohutililo,’ kuenda oku amamako oku ‘likutilila.’ (Mateo 26:41; Va Roma 12:12; 1 Va Tesalonike 5:17) Yehova wa siata oku tu yevelela olonjanja viosi. Tu pondola oku eca olopandu kokuaye oloneke viosi omo liocisola, kuenda ocali caye. Tu pondolavo oku pinga kokuaye olonumbi, ongusu kuenda elembeleko. Nda tua lekisa esilivilo kesumũlũho tu kuete lioku likutilila ku Yehova, tu pondola oku sapela laye olonjanja viosi.
15. Momo lie tu sukilila oku popia tuti “amene” kesulilo liohutililo?
15 Momo lie kesulilo liohutililo tua siatela oku popia tuti “amene”? Ondaka “amene,” yi lomboloka okuti, “tua tava” ale “ci lingiwe.” Poku ci linga tu lekisa okuti, tu kuete elomboloko liovina tua tukula vohutililo, kuenda tua ci linga lutima wosi. (Osamo 41:13) Embimbiliya li tu longisa okuti, ciwa nda tu popia tuti “amene” kesulilo liohutililo yimue yi lingiwila powiñi, ci kale okuti tu ci popela kutima ale lolukandi, oco tu lekise okuti tu tava kovina via popiwa.
NDOMO YEHOVA A TAMBULULA OLOHUTILILO VIETU
16. Anga hẽ Yehova o tambulula olohutililo vietu? Ci lombolola.
16 Anga hẽ Yehova wa siata oku tambulula olohutililo vietu? Wa siata oku vi tambulula. Embimbiliya liu tukula hati, ‘Ukuakuyeva olohutililo.’ (Osamo 65:2) Yehova wa siata oku yeva loku tambulula olohutililo vi lingiwa lomanu valua, kuenda o ci linga volonjila via litepa.
17. Yehova wa siata oku tambulula ndati olohutililo vietu lekuatiso liovangelo kuenda liafendeli vaye va kasi palo posi?
17 Yehova wa siata oku tambulula olohutililo vietu lekuatiso liovangelo kuenda liafendeli vaye va kasi palo posi. (Va Heveru 1:13, 14) Kuli ovolandu alua a lekisa okuti, omanu vamue va likutilila oco va pinge ekuatiso lioku kuata elomboloko Liembimbiliya. Noke vokuenda kuotembo yitito va nyuliwa Lombangi yimue ya Yehova. Embimbiliya li lekisa okuti ovangelo va kasi oku kuatisa kupange woku kunda “olondaka viwa” voluali luosi. (Tanga Esituluilo 14:6.) Valua pokati ketu tua siata oku likutilila ku Yehova catiamẽla kovitangi vietu ale kovina tu sukila, kuenda tua siata oku tambula ekuatiso tu sukila li tunda ku vamanji.
18. Yehova o tambulula ndati olohutililo vietu lekuatiso liespiritu sandu kuenda Embimbiliya?
18 Yehova o tambulula olohutililo vietu lekuatiso liespiritu sandu. Eci tu likutilila oco a tu kuatise poku liyaka locitangi cimue, citava okuti o tu kuatisa lespiritu sandu liaye oco a tu ĩhe olonumbi kuenda ongusu. (2 Va Korindo 4:7) Yehova wa siatavo oku tambulula olohutililo vietu lekuatiso Liembimbiliya, oco li tu kuatise oku nõla onjila ya sunguluka. Eci tu tanga Embimbiliya tu pondola oku sanga ovinimbu vi tu kuatisa. Yehova o pondolavo oku vetiya manji umue oku eca etambululo kohongele oco a popie ovina tu sukila, ale ukulu umue wekongelo oco a tangele kumosi letu ocinimbu cimue Cembimbiliya.
19. Momo lie olonjanja vimue tu simĩla okuti Yehova ka tambulula olohutililo vietu?
19 Pamue tu lipula ndoco: ‘Momo lie Yehova ka tambuluila olohutililo viange toke cilo?’ Ivaluka okuti, eye wa kũlĩha otembo yoku tambulula olohutililo vietu kuenda ndomo a vi tambulula. Eye wa kũlĩhavo ovina tu sukila. Citava okuti pamue tua siata oku likutilila vokuenda kuotembo yalua oco tu lekise okuti tu yongola ovina tua pinga kokuaye, kuenda tua kolela kokuaye. (Luka 11:5-10) Olonjanja vimue Yehova o tambulula olohutililo vietu lonjila yimue ka tua lavokaile. Citava okuti tu likutilila eci catiamẽla kocitangi cimue, ndaño okuti ka maliko ocitangi caco, pole o tu ĩha ongusu oco tu pandikise.
20. Momo lie tu sukilila oku likutilila ku Yehova olonjanja viosi?
20 Tu kuete esumũlũho lia velapo lioku likutilila ku Yehova! Tua kolela okuti eye o pondola oku tu yevelela. (Osamo 145:18) Nda tua likutilila olonjanja viosi ku Yehova lutima wosi, ukamba wetu laye u pamisiwa.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
EHOKOLOLO 49
Etango la kanghama pokati keulu
TALA kuJosua mefano olo ta lombwele etango ta ti: ‘Etango, kanghama!’ Opo nee, etango ola li la kanghama pokati keulu oule wefiku alishe. Jehova oye a li a kanghameka etango pashikumwifilonga. Natu ka taleni kutya omolwashike Josua a li a hala etango li kale tali minikile oule wefiku alishe.
Eshi eehamba nhano dikolokoshi domedu laKanaan da ka homona Ovagibeon, Ovagibeon ova li va ka pula ekwafo kuJosua. Ova li va tuma kuJosua omulumenhu wonhumba e mu lombwele ta ti: ‘Ila divadiva u tu xupife! Eehamba adishe dokeemhunda ode uya okuhangakena ovapiya veni.’
Josua okwa ya divadiva pamwe novakwaita vaye. Ova enda oufiku aushe tava i kuGibeon. Eshi va fika, ovakwaita veehamba odo nhano ova li va kwatwa koumbada ndele tava faduka po. Opo nee Jehova okwa lokifa odula inene yeemhawe. Eemhawe oda li da dipaa ovakwaita vahapu ve dule ovo va dipawa kovakwaita vaJosua.
Josua okwa li a didilika kutya etango otali ka ningina diva, ndele taku laula. Ngeenge ola ningine, ovakwaita vahapu veehamba nhano odo dikolokoshi otava ka ya onhapo. Onghee hano, Josua okwa ilikana kuJehova ndele ta ingida ta ti: ‘Etango, kanghama!’ Opo nee, etango ola fikama. Kungaho, Ovaisrael ova li va dula okufinda ovatondi vOvagibeon, molwaashi etango ola kala tali va minikile.
Ndele nande ongaho, muKanaan omwa li natango eehamba dihapu dikolokoshi odo da li di tonde oshiwana shaKalunga. Onghee hano, Josua novakwaita vaye ova li va kondjifa nokufinda eehamba 31 domedu laKanaan oule womido hamano lwaapo. Konima yaasho, Josua okwa li a tukulila oshixupe shomapata aIsrael oitukulwalongo medu laKanaan.
Konima eshi pa pita omido dihapu, Josua okwa ka fya e na omido 110. Ovaisrael ova li hava dulika kuJehova pefimbo olo Josua nookaume kaye va li ve na omwenyo. Ndele eshi ovalumenhu ovo ovatilikalunga va fya, oshiwana osha hovela okulonga owii nosha ka hangwa komaupyakadi mahapu. Oshiwana osho osha li sha pumbwa filufilu ekwafo laKalunga.


text:
Elilongiso Liembimbiliya li Lomboloka Nye?
Olombangi Via Yehova via siata oku longisa omanu Embimbiliya poku tambulula apulilo amue ndeci:
Suku helie?
Anga hẽ Suku o kuete ocikembe lame?
Ndi kuata ndati esanju volohuela viange?
Ndi pondola oku kuata ndati esanju komuenyo?
O pondola oku sanga atambululo aco poku kuama esokiyo lietu lioku lilongisa Embimiliya.
Tua siata oku tukula olondaka vimue ndeci “Suku” “olohuela” kuenje, tu konomuisa ovinimbu vialua Viembimbiliya vi kuete elitokeko londaka yaco. Tu sokisa ovinimbu viaco loku tala eci Embimbiliya li popia ca tiamẽla kondaka yaco, kuenje poku ci linga, tu ecelela okuti Embimbiliya li li lombolola olio muẽle.
Oco tu longise ciwa omanu Embimbiliya tua siata oku kuatisiwa lelivulu Embimbiliya li Longisa Nye? Amue pokati katosi a lomboluiwa velivulu liaco, vava: Ceci Embimbiliya li popia ca tiamẽla ku Suku, ku Yesu, kuenda kekalo lietu lio kovaso yoloneke.
Pole, ca tamba ño komunu ndomo otembo yu wecelela. Kuenje, poku linga elilongiso liaco, tu kuama esokiyo liaye.
● Nye ci ka pita nda nda pinga oku lilongisa Embimbiliya?
Eci o pinga oku lilongisa Embimbiliya, o ka nyuliwa laumue Ombangi ya Yehova vepuluvi kuenda pocitumãlo ca ku sungulukila. Vakukutu amue, eye o ka ku lekisa ndomo elilongiso liaco li lingiwa. Nda wa ci sola o ka amamako lelilongiso liaco.
● Nda nda tava oku longisiwa Embimbiliya, anga hẽ ndi ka kala Ombangi ya Yehova? Sio. Olombangi Via Yehova vi sole oku longisa omanu ovina viatiamẽla Kembimbiliya, pole ka vi kisika laumue oku tiamẽla ketavo liavo. Etu tua sumbila omanu, kuenda tu va lekisa eci Embimbiliya li popia, loku limbuka okuti, omunu lomunu o kuete omoko yoku nõla etavo a yongola.—1 Pet. 3:15.
LILONGISA OVINA VIKUAVO
Elilongiso Liembimbiliya li Lingiwa Ocali
Momo lie ndi Lilongisila Embimbiliya?
Embimbiliya li kasi oku kuatisa owiñi wakahandagalala voluali luosi oku sanga atambululo kapulilo a velapo komuenyo. O yongola hẽ oku kala pokati kowiñi waco?
Elilongiso Liembimbiliya li Lingiwa Ocali
Nye ci Lingiwa Velilongiso Limue Liembimbiliya?
Olombangi Via Yehova voluali luosi vi longisa ocali Embimbiliya poku kuama onumbi yimue ya leluka. Kũlĩha ndomo upange waco u lingiwa.
KOKUETU
Pinga Elilongiso Liembimbiliya
Lilongisa Ocili Cembimbiliya Votembo ya ku Sungulukila.


text:
Embimbiliya Li Longisa Nye?
Elivulu lilo lioku lilongisa Embimbiliya lia pangiwila oku ku kuatisa oku lilongisa ovina Embimbiliya li popia catiamẽla kovina vialua oku kongelamo esunga lieci tu talela ohali, eci ci pita letu eci tu fa, ndomo tu kuata esanju vepata kuenda ovina vikuavo.
Eci hẽ Oco Suku a Yonguile?
Citava okuti o komõha esunga lieci koloneke vilo ku kasilili ovitangi vialua. Ove wa kũlĩha hẽ okuti Embimbiliya li popia okuti ku ka kala apongoloko kuenda ndomo o pondola oku kuatisiwa?
OCIPAMA 1
Nye Embimbiliya li Longisa Catiamẽla ku Suku?
O sima hẽ okuti Suku wa ku kapako muẽle? Lilongisa eci catiamẽla kovituwa viaye kuenda ndomo o pondola oku kuata ukamba laye.
OCIPAMA 2
Embimbiliya—Ondaka ya Suku
Embimbiliya li ku kuatisa ndati oku potolola ovitangi viove? Momo lie o sukilila oku kolela kovitumasuku?
OCIPAMA 3
Cipi Ocipango ca Suku Catiamẽla Koluali?
Anga hẽ ocipango ca Suku catiamẽla kongongo ci ka tẽlisiwa? Otembo yipi ci ka telisiwa?
OCIPAMA 4
Yesu Kristu Helie?
Lilongisa esunga lieci Yesu eye Mesiwa walikuminyiwile, Eye wa tundile pi, kuenda esunga lieci eye omõla wongunga wa Yehova.
OCIPAMA 5
Ocisembi
—Ombanjaile ya Suku
Ocisembi nye? Cikuete esilivilo lie ko kuove?
OCIPAMA 6
Ava va fa va kasi pi?
Li longisa eci Embimbiliya lipopia catiamẽla kekalo lia va vafa kuenda esunga lieci omanu va fila
OCIPAMA 7
Kuli Elavoko Liokuti Ava va fa va ka Pinduiwa
Anga hẽ wa fisile ale umue ngandiove? Anga hẽ o ka va mola vali? Lilongisa eci Embimbiliya li lilongisa catiamẽla kepinduko.
OCIPAMA 8
Usoma wa Suku Nye?
Omanu valua voluali va kũlĩha ohutililo ya Isietu. Ondaka yokuti “Usoma wove wiye” yilomboloka nye”?
OCIPAMA 9
Anga hẽ tu “Kasi Muẽle Koloneke Via Sulako”?
Kũlĩhĩsa ovituwa viomanu vi lekisa okuti tu kasi “koloneke via sulako” ndomo via tukuiwa Vembimbiliya.
OCIPAMA 10
Kuli Ovangelo va tu Kuatisa Kuenda Ava va tu Yapula
Embimbiliya li lombolola eci catiamẽla kovangelo lolondele. Anga hẽ kuli muẽle ovangelo?Ovangelo va tẽla hẽ oku ku kuatisa komuenyo wove?
OCIPAMA 11
Momo Lie Suku A Ecelela Okuti Omanu Vawa Vatala Ohali?
Omanu valua va siata oku sima okuti Suku eye wa siata oku kokela ohali komanu. Nye ove o sima? Lilongisa eci Suku a popia catiamẽla kesunga lieci ku kasilili ohali.
OCIPAMA 12
Oku Ambata Omuenyo u Sanjuisa Suku
O pondola oku ambata omuenyo u sanjuisa Suku. Ocili okuti ove o pondola oku kala ekamba liaye.
OCIPAMA 13
Ndomo Suku a Tenda Omuenyo
Suku o tenda ndati oku pulumula, oku kapiwa osonde, kuenda omuenyo wovinyama?
OCIPAMA 14
Ndomo Epata li Kuata Esanju
Yesu wa eca ongangu yiwa kalume, kakãi, kolonjali, kuenda komãla. Nye tu li longisa kokuaye?
OCIPAMA 15
Efendelo li Taviwa la Suku
Konomuisa atosi epandu a ku kuatisa oku limbuka omanu vakuãi etavo liocili.
CIPAMA 16
Amamako Oku Kakatela Ketavo Liocili
Ovitangi vipi wa siata oku li yaka lavio eci o lombolola ovina viatiamẽla ketavo liove ku vakuene? O sapula ndati ovina viatiamẽla ketavo liove okuti ku sumuisa vakuene?
OCIPAMA 17
Kuata Ocituwa Coku Likutilila
Anga hẽ suku o yeva olohutililo viove? Oco o tambulule epulilo eli osukila oku kuata elomboloko lieci embimbiliya li longisa catiamela ko hutililo.
CHAPTER 18
Epapatiso kuenda Ukamba Wove la Suku
Ananga api o sukila oku eca oco o papatisiwe? Lilongisa elomboloko liepapatiso kuenda ndomo yi lingiwa.
CHAPTER 19
Amamako Oku Endela Vocisola ca Suku
Tu pondola ndati oku lekisa ocisola lolopandu omo liovina Suku a siata oku tu lingila?
ALOMBOLUILO A VOKIYIWAKO
Elomboloko Lionduko ya Suku
—Kuenda Ndomo yi Tukuiwa
Asonehi vamue Vembimbiliya apa pa kala onduko ya Suku va piñanyapo olonduko vikuavo. Momo lie? Ci kuete hẽ esilivilo oku tukula onduko Yehova?
ALOMBOLUILO AVOKIYIWAKO
Ocitumasuku ca Daniele ca Sapuile Oku Iya Kua Mesiya
Otembo Daniele a kala komuenyo toke koku citiwa kua Yesu, pa pita eci ci soka 500 kanyamo. Lilongisa eci catiamẽla kocitumasuku caco ci komõhisa!
ALOMBOLUILO AVOKIYIWAKO
Yesu Kristu—Eye Mesiya wa Likuminyiwile.
Yesu wa tẽlisa ovitumasuku viosi viatiamẽla ku Mesiya. Kũlĩhĩsa Vembimbiliya liove ndomo ovitumasuku viaco via tẽlisiwa volonepa vialua.
ALOMBOLUILO AVOKIYIWAKO
Ocili Catiamẽla ku Isia, Komõla, Kuenda Kespiritu Sandu
Omanu valua va tava okuti ondotilina yokuti Suku Umosi Muvatatu li sangiwa Vembimbiliya. Anga hẽ eci ocili?
ALOMBOLUILO A VOKIYIWAKO
Momo lie Akristão Vocili ka va Kongelela Ekulusu Vefendelo Liavo?
Anga hẽ Yesu wa fila kekulusu? Tanga etambululo liaco Vembimbiliya liove.
ALOMBOLUILO A VOKIYIWAKO
Ondalelo ya—Ñala Ocipito Cimue ci Sivaya Suku
Akristão va handelekiwa oku linga ocipito Conjivaluko yolofa via Kristu. Otembo yipi kuenda ci lingiwa ndati?
ALOMBOLUILO A VOKIYIWAKO
Nye ci Lomboloka Ondaka—“Ocilelembia” Kuenda “Espiritu”?
Valua va siata oku sima okuti eci omunu a fa vetimba liaye mu tunda ocina cimue ka ci letiwe kuenje camamako lomuenyo. Nye Ondaka ya Suku yi tu Longisa?
ALOMBOLUILO A VOKIYIWAKO
Onjembo Nye?
Ambimbiliya amue a tukula ondaka “onjembo” poku yi tiamisila “keyambo. Olondaka viaco vi lomboloka nye?
ALOMBOLUILO A VOKIYIWAKO
Eteke Liekanga li—Lomboloka Nye?
Lilongisa ndomo Eteke liekanga li ka nenela asumũlũho kafendeli vosi vakuekolelo.
ALOMBOLUILO A VOKIYIWAKO
Unyamo wo 1914—u Kuete Esilivilo Koku Tẽlisiwa Kuovitumasuku
Ovitumasuku vipi via pita kunyamo wo 1914?
ALOMBOLUILO A VOKIYIWAKO
Helie Mingeli Ungelo Unene?
Embimbiliya li lombolola eci catiamẽla kungelo unene. Lilongisa ovina viatiamẽla kokuaye leci a kasi oku linga cilo.
ALOMBOLUILO A VOKIYIWAKO
Ceci ci Lomboloka o ‘Bavulono Yinene’
Elivulu Liesituluilo li tukula ukãi umue okuti pupolo waye pa sonehiwa onduko yiti ‘Bavulono Yinene. Oco hẽ ocipuepue caco ci lomboloka nye? Nye Embimbiliya li lombolola catiamẽla kukãi waco?
ALOMBOLUILO A VOKIYIWAKO
Anga hẽ, Yesu wa Citiwa Kosãi ya Cembanima?
Tu konomuisi ndomo otembo ya siata oku kala ko Beteleme kuna Yesu a citiwila kosãi ya Cembanima. Nye ci popiwa catiamẽla kokuetu?
ALOMBOLULO A VOKIYIWAKO
Citava hẽ Okuti Akristão va Linga Onepa Kovipito Violuali?
Pi kua tunda ovipito via siata oku lingiwa kocitumãlo o sangiwa? Atambululo aco a pondola oku ku komõhisa.


text:
JW LIBRARY
Ekuatiso vo Windows 8 Kuenda vo Windows Phone 8
O JW Library o aplikativo yimue ya sokiyiwa Lolombangi Via Yehova. Mua kongela Ambimbiliya alua, alivulu kuenda olombrochura vioku lilongisa Embimbiliya.
IN THIS SECTION
Fetika Oku Talavaya lo JW Library—Windows
Lilongisa ndomo o talavaya lo aplikativo JW Library vovimalẽho vi kuete o Windows.
Oku Tapa Loku Sokiya Ambimbiliya—Windows
Lilongisa ndomo o tapa loku sokiya Ambimbiliya vo JW Library vocimalẽho co Windows.
Tapa, Kuenda Sokiya Alivulu—Windows
Lilongisa ndomo o pondola oku tapa, kuenda oku sokiya alivulu vo aplikativo JW Library vovimalẽho vi kuete o Windows.
Oku Talavaya Loku Sokiya Avala—Windows
Lilongisa ndomo o pondola oku talavaya loku sokiya avala vo aplikativo JW Library vovimalẽho vi kuete o Windows.
Ndomo o Talavaya Lonepa Histórico—Windows
Lilongisa ndomo o talavaya lonepa yo histórico vo aplikativo JW Library vo tablet ale vo telefone yi kuete o Windows.
Oku Sokiya Loku Nõla Alivulu o Yongola oku Tanga—Windows
Lilongisa ndomo o pondola oku sokiya loku nõla alivulu o yongola oku tanga vomakina yi kuete ocimalẽho co JW Library yikuete o Windows.
Sandiliya Embimbiliya ale Elivulu Likuavo—Windows
Lilongisa ndomo o pondola oku sandiliya Embimbiliya ale Elivulu likuavo, kuenda sandiliya osapi velivulu Estudo Perspicaz das Escrituras vo JW Library lekuatiso liomakina yi kuete o Windows.
Oku Taya Ocipama—Windows
Lilongisa ndomo o Taya Ocipama vo JW Library vocimalẽho co Windows.


text:
Onthele ya 4: Tunde Pohamba Yotete yo Isilayeli alo Poukonde Mombambilonia
Ohamba yotete yo Isilayeli ankho o Saulu. Mahi, Yehova emuyale, iya aholovona David opo apinge pu Saulu. Matukelilongesa ovipuka ovinyingi kombinga ya David. Etyi ankho David omukuendye waluisile Goliya, elume limue enene. Konyima aende nkholo, mokonda yohamba Saulu yemulingila onkhi. Onthiki imue Abigail omukai umue omuwa, watyilikile David okulinga otyipuka tyimue otyivi.
Konyima yotyo, matukelilongesa ovipuka ovinyingi kombinga ya Salomau omona wa David. Una wapingile pomphangu ya David ngo hamba yova Isilayeli. Onohamba ononthatu mbotete mbova Isilayali, kese imue yatumina omanima 40. Iya konyima yononkhia mba Salomau, o Isilayeli yayapulwa omauhamba evali, wokokulio kuekumbi, no wokokumbili kuekumbi.
Ouhamba womihoko 10, wakalele omanima 257, konyima auhanyaunuapo nova Asiria. Etyi papita omanima 133, ouhamba womihoko vivali, nao auhanyaunuapo. Iya Ovaisilayeli avatualwa koukonde Kombambilonia. Ngotyo, Onthele ya KUANA ina ehipululo liomanima 510. Mokuenda kuomuvo oo, kuapita ovipuka ovinyingi vilunda omutima, ngetyi matukatala.


text:
ETUKULWA 9
Mbela otu li ‘momafiku axuuninwa’?
Oiningwanima ilipi tai ningwa pefimbo letu ya xunganekwa mOmbibeli?
Eendjovo daKalunga oda ti ngahelipi shi na sha noikala yovanhu ‘momafiku axuuninwa’?
Oinima ilipi tai tu omukumo ya xunganekwa kOmbibeli shi na sha ‘nomafiku axuuninwa’?
1. Openi hatu dulu okulihonga shi na sha nonakwiiwa?
MBELA owa tala nale eenghundana ko-TV ile wa pwilikina eenghundana koradio ndele to lipula kutya: ‘Ounyuni ou owa yuka peni?’ Oinima inyikifa oluhodi otai ningwa ombadilila noinai teelelwa nomolwaasho kape na omunhu oo ta dulu okutengeneka osho tashi ka ningwa monakwiiwa, nokuli nande omefiku tali landula. (Jakob 4:14) Ndele Jehova oku shii osho tashi ka ningwa monakwiiwa. (Jesaja 46:10) Eendjovo daye, Ombibeli, oda xunganeka nalenale oinima ii oyo tai ningwa mefimbo letu nosho yo oinima iwa oyo tai ka ningwa monakwiiwa i li popepi.
2, 3. Epulo lilipi ovahongwa va li va pula Jesus, nokwa li a nyamukula ngahelipi?
2 Jesus Kristus okwa popya shi na sha nOuhamba waKalunga, oo tau ka xulifa po oukolokoshi nokuninga edu oparadisa. (Lukas 4:43) Ovanhu ova li va hala okushiiva kutya Ouhamba owa li tau ke uya naini. Ovahongwa vaJesus ova li nokuli ve mu pula va ti: ‘Oshike tashi ka kala edidiliko lokukala po kwoye nolefimbo lexulilo longhalelo yoinima?’ (Mateus 24:3, NW) Mokunyamukula, Jesus okwe va lombwela kutya oJehova Kalunga aeke e shii kondadalunde kutya exulilo longhalelo ei yoinima otali ke uya naini. (Mateus 24:36) Ndele Jesus okwa xunganeka oinima oyo ya li tai ka ningwa fimbo Ouhamba inau etela ovanhu ombili neameno lashili. Osho a xunganeka otashi ningwa kunena!
3 Fimbo inatu konakona oumbangi kutya otu li ‘pefimbo lexulilo longhalelo yoinima,’ natu konakoneni pauxupi shi na sha noita oyo inai monika nande okomunhu wonhumba. Oya lwilwa meulu, ndele oilanduliko yayo otai tu ku mu.
OITA OYO YA LUWA MEULU
4, 5. (a) Oshike sha ningwa meulu diva eshi Jesus a nangekwa po e li Ohamba? (b) PaHololo 12:12, oshike sha li tashi ka etifwa koita oyo ya luwa meulu?
4 Etukulwa la tetekela lembo eli ola yelifa kutya Jesus Kristus okwa ninga Ohamba meulu momudo 1914. (Daniel 7:13, 14) Diva eshi Jesus a pewa eenghono dOuhamba okwa katuka onghatu. Ombibeli otai ti: “Meulu omwa tukuluka olwoodi; Mikael [edina limwe laJesus] novaengeli vaye va lwifa ongadu [Satana Ondiaboli]. Nongadu novaengeli vaye ova lwa yo.” * Satana novaengeli vaye ovanawii, eendemoni, ova findwa moita oyo ndele tava umbwa mo meulu, va umbilwa kombada yedu. Ovanamati vaKalunga vopamhepo ovadiinini ova li va hafa eshi Satana neendemoni daye va tewa mo meulu. Ndele ovanhu kava li tava ka kala ve na ehafo la tya ngaho. Ponhele yaasho, Ombibeli oya xunganeka ya ti: “Woo, edu . . . , osheshi ondiaboli ya kulukila kunye nehandu linene, osheshi i shi shii i nokafimbo kaxupi kongaho.” — Ehololo 12:7, 9, 12.
5 Didilika oshidjemo shoita oyo ya luwa meulu. Omolwehandu laye, Satana okwa li ta ka etela ovo ve li kombada yedu omaupyakadi. Ngaashi to ke shi mona, otu li mefimbo olo lomaupyakadi paife. Ndele itali ka kwata olule — otali ka kala ashike ‘okafimbo kaxupi kongaho.’ Na Satana oku shi shii nokuli. Ombibeli otai ulike kefimbo olo kutya oli li ‘omafiku axuuninwa.’ (2 Timoteus 3:1) Inatu hafa tuu eshi mafiku Kalunga ta ka xulifa po enwefemo lOndiaboli kombada yedu alishe! Natu konakoneni imwe yomoinima oyo ya xunganekwa mOmbibeli, oyo tai ningwa paife. Osho otashi ulike kutya otu li momafiku axuuninwa nosho yo kutya Ouhamba waKalunga mafiku otau ka etela ovo ve hole Jehova omanangeko noupuna taa kalelele. Tete, natu konakoneni oiningwanima ine i na sha nedidiliko olo Jesus a ti kutya olo tali ka didilikifa efimbo olo tu li mulo.
OININGWANIMA INENE I NA SHA NOMAFIKU AXUUNINWA
6, 7. Ongahelipi eendjovo daJesus di na sha noita nosho yo ondjala tadi wanifwa kunena?
6 ‘Oiwana otai fikamene oiwana, noshilongo otashi fikamene oshilongo.’ (Mateus 24:7) Ovanhu omamiliyona ova dipawa moita mefelemudo la pita. Omunandjokonona umwe Omubritania okwa shanga a ti: “Mefelemudo eti-20, omo mwa dipawa ovanhu vahapu unene mondjokonona ya shangwa. . . . Ola li efelemudo omo mwa kala tamu luwa oita konyala efimbo alishe nopa kala ashike eemhito dinini eshi pa ha li oita.” Olopota ya dja kehangano olo hali konakona oiningwanima yomounyuni oya ti: “Omuvalu wovanhu ovo va ninga oihakanwa yoita mefelemudo [eti-20] ou fike pomuvalu wovanhu ovo va fya moita okudja mefelemudo lotete AD fiyo omo 1899, wa hapupalifwa lutatu.” Ovanhu ve dule pomamiliyona 100 ova fya omolwoita okudja mo 1914. Nonande otu shii oluhodi olo hali kala po omolwokufilwa umwe womovaholike moita, itatu dulu okuuda ko oluhodi nouyahame oo ovanhu omamiliyona mahapu ovo va filwa ovaholike vavo ve udite.
7 ‘Ondjala tai uya.’ (Mateus 24:7) Ovanongononi otava ti kutya okulongwa kwoikulya okwa hapupala neenghono moule womido 30 da pita. Ndele nande ongaho, ondjala otai twikile molwaashi ovanhu vahapu kave na oimaliwa ya wana yokulanda oikulya ile omapya omo tava dulu okukuna oikunomwa. Moilongo oyo tai putuka, ovanhu ve dule pemiliyona eyovi ohava xupu ashike modola imwe ya-U.S. mefiku ile koshimaliwa shinini shi dule opo. Vahapu vomuvo ova konaukilwa kondjala. Ehangano lOukalinawa mOunyuni ola tengeneka kutya omanyutu oo unene haa dipaa ounona vomomamiliyona e dule pwaatano ovo hava fi omudo keshe.
8, 9. Oshike tashi ulike kutya omaxunganeko aJesus e na sha nomakakamo edu nosho yo omikifi dolutapo otaa wanifwa?
8 ‘Otapa ka kala keenhele neenhele omakakamo madjuu edu.’ (Lukas 21:11) Ehangano lonhumba lovanongononi voko-U.S., ola ti kutya okudja mo 1990 omo amuke, oupokati womakakamo edu 17 omudo keshe okwa kala e na eenghono okuteyaula po omatungo nokutendeka edu. Hanga omudo keshe opa holoka omakakamo edu manene nokwa hanauna po filufilu omatungo. Odjo imwe yeenghundana oya ti: “Omakakamo edu okwa twaalela eemwenyo dovanhu omayovi omafele moule womido 100 da pita nexumokomesho olo la ningwa po moungoba ola ninipika ashike kanini omuvalu wovanhu ovo hava fi momakakamo edu.”
9 ‘Otapa ka kala oudu wolutapo.’ (Lukas 21:11) Nonande opa ningwa omaxumokomesho e na sha nounamiti, omikifi odo da kala ko nale naado opo de uya, otadi hepeke ovanhu. Olopota imwe otai ti kutya omikifi 20 da shiivika nawa — mwa kwatelwa o-TB, omalaria nosho yo oshimela — oda hapupala moule womido omulongo, nadimwe otadi nyengana okuhakulwa. Doshili, opa holoka omikifi 30 lwaapo dipe. Dimwe domudo kadi na natango epango nohadi dipaa ovanhu.
OIKALA YOVANHU MOMAFIKU AXUUNINWA
10. Oikala ilipi oyo ya xunganekwa mu 2 Timoteus 3:1-5 u wete kunena movanhu?
10 Kakele kokupopya shi na sha noiningwanima younyuni, Ombibeli oya xunganeka kutya omafiku axuuninwa otaa ka didilikwa yo omolwelunduluko moikala yovanhu. Omuyapostoli Paulus okwa hokolola osho ovanhu vahapu tava ka kala. MuTimoteus omutivali 3:1-5, ohatu lesha mo taku ti: “[Momafiku] axuuninwa otape ke uya omafimbo madjuu.” Paulus okwa tumbula imwe yomoikala yovanhu, a ti kutya otava ka kala:
Ve lihole vo vene
Ovanalwisho voimaliwa
Ve he neduliko kovakulunhu
Ve he na eitavelo
Ve he nohole
Ovahenalidiliko
Ovakwanyanya
Ohole yavo yokuhola ouhalu mwii i dule ei yokuhola Kalunga
Ve na emoniko longaho letilokalunga, ndelenee tava shilike eenghono dalo
11. Epsalme 92:7 otali hokolola shike osho tashi ka ningilwa ovakolokoshi?
11 Mbela ovanhu momudingonoko weni osho ve li ngaho? Kape na omalimbililo kutya osho ve li ngaho. Keshe pamwe ope na ovanhu ovo ve na oikala ii. Osho otashi ulike kutya Kalunga ota ka katuka onghatu mafiku, molwaashi Ombibeli otai ti: “Ovahenakalunga nande nava kale moulinawa va fa omwiidi mutalala, ovakolokoshi nande nava xupe nawa, aveshe otava ka dimwa po filu.” — Epsalme 92:7, OB-1986.
OININGWANIMA IHAFIFA
12, 13. Ongahelipi ‘eshiivo lashili’ la hapupala ‘pefimbo eli lexulilo’?
12 Omafiku axuuninwa oku yadi shili omaupyakadi, ngaashi naanaa Ombibeli ya xunganeka. Ndelenee mounyuni ou u yadi omaupyakadi omu na oiningwanima ihafifa mokati kovalongeli vaJehova.
13 Embo lOmbibeli laDaniel ola xunganeka kutya: ‘Eshiivo lashili otali ka hapupala.’ Osho otashi ka ningwa naini? ‘Opefimbo lexulilo.’ (Daniel 12:4, yelekanifa NW.) Unene tuu okudja mo 1914, Jehova okwa kwafela ovo ve na ehalo shili oku mu longela va mone eudeko lomoule lokuuda ko Ombibeli. Ova uda ko nawa oshili ya fimana i na sha nedina laKalunga nomalalakano aye, ekuliloyambo laJesus Kristus, onghalo yoonakufya nosho yo enyumuko. Kakele kaasho, ovalongeli vaJehova ove lihonga nghee ve na okukala nonghedi yokukalamwenyo oyo tai va etele ouwa notai mu fimanekifa. Ova mona yo eudeko la yela li na sha nonghandangala oyo tai danwa kOuhamba waKalunga nosho yo nghee tau ka yukifa oinima kombada yedu. Ohava longifa ngahelipi eshiivo olo? Epulo olo otali tu eta pexunganeko limwe natango olo tali wanifwa momafiku aa axuuninwa.
14. Onghundana iwa yOuhamba otai udifwa shi fike peni kunena, noolyelye tave i udifa?
14 Jesus Kristus okwa popya mexunganeko laye li na sha ‘nefimbo lexulilo longhalelo yoinima,’ a ti: ‘Evangeli eli louhamba otali udifilwa ounyuni aushe.’ (Mateus 24:3, 14, yelekanifa NW.) Evangeli ile onghundana iwa yOuhamba i na sha nokutya Ouhamba oshike, osho tau ka ninga nosho yo kutya ongahelipi hatu dulu okumona omanangeko noupuna ao, otai udifwa mounyuni aushe, moilongo i dule 230; momalaka e dule 400. Eendombwedi daJehova omamiliyona otadi udifa onghundana iwa yOuhamba nouladi. Oda dja ‘moiwana aishe nomomaludi aeshe nomovanhu aveshe nomomalaka aeshe.’ (Ehololo 7:9) Eendombwedi ohadi ningi omakonakonombibeli opeumbo oshali pamwe nomamiliyona ovanhu ovo va hala okushiiva kutya Ombibeli otai hongo lela shike. Kali fi tuu ewanifo likumwifa lexunganeko, unene tuu eshi Jesus a xunganeka kutya Ovakriste vashili otava ka ‘tondwa kwaaveshe’! — Lukas 21:17.
OTO KA NINGA PO SHIKE?
15. (a) Mbela owa itavela kutya otu li momafiku axuuninwa, nomolwashike? (b) “Exulilo” otali ka tya shike kwaavo tava pataneke Jehova nosho yo kwaavo tava dulika kepangelo lOuhamba waKalunga?
15 Molwaashi omaxunganeko mahapu Ombibeli otaa wanifwa kunena, mbela ino dimina kutya otu li momafiku axuuninwa? Ngeenge onghundana iwa ya udifwa fiyo Jehova ta ti osha wana, “exulilo” otali ke uya shili. (Mateus 24:14) “Exulilo” olo efimbo olo Kalunga ta ka koshola ko oukolokoshi kombada yedu. Ndele opo Jehova a hanaune po aveshe ovo tave mu pataneke owina, ota ka longifa Jesus nosho yo ovaengeli ovanaenghono. (2 Ovatessaloniki 1:6-9) Satana neendemoni daye itava ka pukifa vali oiwana. Konima yaasho, Ouhamba waKalunga otau ka etela omanangeko noupuna ovanhu aveshe ovo tava dulika kepangelo lao liyuki. — Ehololo 20:1-3; 21:3-5.
16. Oshike tashi ka kala pandunge kwoove okuninga?
16 Molwaashi exulilo longhalelo yaSatana oli li popepi, otwa pumbwa okulipula kutya: ‘Ondi na okukala hai ningi shike?’ Oshi li pandunge okutwikila okulihonga shihapu shi na sha naJehova nosho yo osho a teelela tu ninge. (Johannes 17:3) Kala omukonakoni wOmbibeli a mana mo. Shi ninga onghedindjikilile yoye okweendafana naavo tava kendabala okulonga ehalo laJehova. (Ovaheberi 10:24, 25) Mona eshiivo lihapu olo Jehova Kalunga ta yandje kovanhu mounyuni aushe, ndele to ningi omalunduluko a pumbiwa monghalamwenyo yoye opo u kale wa hokiwa kuYe. — Jakob 4:8.
17. Omolwashike ehanauno lovakolokoshi tali ka hanga ovanhu vahapu ombadilila?
17 Jesus okwa xunganeka kutya ovanhu vahapu otave ke lipwililikila oumbangi oo kutya otu li momafiku axuuninwa. Okuhanaunwa po kwovakolokoshi otaku ke uya ombadilila noina ku teelelwa. Ngaashi omulunga he uya oufiku, ehanauno otali ka hanga ovanhu vahapu ombadilila. (1 Ovatessaloniki 5:2) Jesus okwa londwela kutya: “Ngaashi sha li pomafiku aNoa, osho tuu taku ka kala pokuuya kwOmona wOmunhu. Osheshi ngaashi ovanhu va li pomafiku enya a tetekela eyelu; kwa li hava li nohava nu, hava hombola nohava hombolifa, fiyo efiku olo Noa a ya mo monguluwato, ndele vo inave shi shiiva, fiyo eyelu le uya nole va hanauna po aveshe; hano [osho] taku ningi yo pokuuya kwOmona wOmunhu.” — Mateus 24:37-39.
18. Elondwelo laJesus lilipi tu na okukaleka momadiladilo?
18 Onghee hano, Jesus okwa li a lombwela ovapwilikini vaye a ti: “Lipashukileni, omitima deni di ha lolokifwe koitendele nokokukolwa nokoshisho shoipalwifa, efiku olo li he mu vakele ngaashi omwiyo, osheshi olo otali hange aveshe hava kala kombada yedu alishe. Pashukeni hano omafiku aeshe nokwiilikana, mu mone eenghono okuya onhapo ei aishe tai ka ningwa, nokukala ofika koshipala shOmona wOmunhu” mwa hokiwa. (Lukas 21:34-36) Oshi li pandunge okukaleka eendjovo daJesus momadiladilo. Omolwashike mbela? Omolwaashi ovo va hokiwa kuJehova Kalunga nosho yo ‘kOmona wOmunhu,’ Jesus Kristus, ove na etimaumbwile loku ka xupa pexulilo longhalelo yoinima yaSatana nokukala nomwenyo fiyo alushe mounyuni mupe ukumwifi oo u li popepi. — Johannes 3:16; 2 Petrus 3:13.
^ okat. 4 Omolwouyelele muhapu oo tau ulike kutya Mikael olo edina limwe laJesus Kristus, tala Oshiwedelwako pepandja 218-219.
Lihonga shihapu
Ino hala ekonakonombibeli loshali?
Omolwashike u na okukonakona Ombibeli?
Ombibeli otai kwafele ovanhu omamiliyona mounyuni aushe va mone omanyamukulo omapulo oo a fimanenena monghalamwenyo. mbela ino hala okukala umwe womuvo?


text:
Imbilenu Yehova
—Miaso ya Iha
Imbenu miaso ya iha ya ku lemesa nayo Yehova Njambi yetu. Tupululenu miaso ya mezi lika mu lilongese, lilongesenu eyi miaso ya cili.
Vuangana Vuli na ku Sika—Vu ize!
Ou muaso ua ku sangala Yehova Njambi omo lia vuangana vueni vuli na ku sika ku hitila muli Kilistu Yesu.
Tu Hane ku Simpa
Nenu Lombenu Yehova Njambi a tu hane ku simpa omo tu ambulula via lizina lieni na ku simpa.
Yehova Likelio Lizina
Sangalenu Lizina lia Yehova lia ku lela na vantu vose va tantekeye ngecize ikeye Njambi Mukua ku Hiana viose.
Va Kuase va pue va ku Kaniama
Va Kuase va pue va ku Kolesa na ku tualeleho ku kaniama mu muono.
Muono ua vuPioneiro
Muesenu cilemo ca lukakatela kuli Yehova na ndzolela ya mu vipanga vieni via cili na muono u mua lema.
Tondenu Vaze va Lema Ciyulo
Muaso ue ku kaniamesa na ku neha ndzolela ku tuala ha cilemo cetu kuli vantu na kapandi ketu mu ku tonda vampanga va Njambi va seho ya kama.
Ku Ambuluila Vantu va Vifua Viose
Imbenu vucili vua Yehova na ku tambula vantu va vifua viose va pue vavusamba va Njambi.
Ceke mu Mavu Ali mu Milima
Ceke ci li na ku tuila mu milima, muzimbu uetu ue ku tua ceke mpundu.
Hakeho Hemana Ku Ovoka
Tua pande ku ambulula muzimbu ua Njambi omo ntsimbu ku i ci li.
Ku Liviukisila Kuya mu ku Ambulula
Ca casi ku kala mu ndzivo, vunoni tu hasa ku kaniama linga tu vi puisemo.
Yange Mua vi Pangelele
Yesu ua haka seho ku cilemo na vukuasi ku vamuanaye vu ve ku lingila ikeye.
Cikota ca ku Lela
Yehova ue ku kuasa vana veni va ku vuavesa, kaha va lema ku linga via tonda.
Ua tu Hana Muanove Umo Lika
Santselenu Yehova ku vuana vua seho ya kama vua tu hana. Vua hana lulavelelo ku vose na ku sokolola njila i tuala ku muono.
Ku Santsela ku Cikombelo
Cilemo ca kama ca tu muesele Yesu mu ku lihana ku pua cikombelo ca tu hana vusunga vua pande ku tu lingisa ku santsela Yehova miaka yose.
Tua Pande ku Lihana
Muesenu ndzolela ya cizango ca ku pangela Yehova mu cifua ca tonda ku mi pangesa.


text:
CILONGESA 10
Vati u Hasa ku Tantekeya ku Lemesa ca Vusunga?
1. Vuno kua kala Vulombelo vumo lika vua vusunga?
Yesu ua longesele va ndongesi veni ngueni kua kala Vulombelo vumo lika vua vusunga. Vuapua ngue njila imo i tuala ku muono ka ue ku hua. Yesu ua handekele ngueni: “Va vandende lika va i uana.” (Mateo 7:14) Njambi ue ku tava lika vulombelo vuze vue kulongesa vize vi li mu lizi lieni, Mbimbiliya. Vose vakua ku lemesa Njambi mu vusunga vali kunguluila mu ku-tsiliela cimo.
2. Vika via handekele Yesu ku tuala ha vakua Kilistu va makuli?
Yesu ua nanguile ngueni vapolofeto va makuli, va ka tangula va kua Kilistu va vusunga. Helu veku soloka ngue va kua Kilistu va vusunga. Ku vi tembele viavo veku litumbula nguavo vakua Kilistu. Vunoni vantu vaco u hasa ku va muena ku vilinga viavo. Ku lemesa ca vusunga cikeco lika ca kala na vakua Kilistu va vusunga vaze ve kulinga via cili.
3. Vati u hasa ku tantekeya vakua ku lemesa va vusunga?
Ku hitila mu vitantekeyeso vitanu:
Vakua ku lemesa Njambi va vusunga va singimika Mbimbiliya ku-pua lizi lia Njambi. Va lihakela kapandi ka ku kavangeya masiko a mu Mbimbiliya. Vulombelo vua vusunga vua litepa na vulombelo vue mana ha visinganieka via vantu. (Mateo 15:7-9) Vakua ku lemesa va vusunga kave kuambulula vieka kaha va linga vieka.
—Tanda Yoano 17:17; 2 Timoteo 3:16, 17.
Vandongesi va Yesu va vusunga veku singimika lizina lia Njambi, Yehova. Yesu ua muesele kasingimiko ku lizina lia Njambi muku li ambulula ku vantu. Ua kuasele vantu ku tantekeya Njambi kaha ua va longesele naua ku vundila linga lizina lia Njambi va li lelese. (Mateo 6:9 NW) Vulombelo vuka vue ku longesa lizina lia Njambi muimbo liove?
—Tanda Yoano 17:26; Loma 10:13, 14.
Vakua Kilistu va vusunga veku ambulula via vuangana vua Njambi. Njambi ua tumine Yesu linga a ku ambulule muzimbu ua cili ua vuangana. Vuangana vua Njambi vukevuo lika lulavelelo lua cili ku vantu. Yesu ua tualeleleho kuambulula via vuangana vua Njambi na ha litangua lia kutsa ceni. (Luka 4:43; 8:1; 23:42, 43) Ua handekele ngueni vandongesi veni navo va ka ambulula ku vantu via vuangana vua Njambi. Nga umo eza mu ku handeka nove,via vuangana vua Njambi ua ku vulombelo vuka?
—Tanda Mateo 24:14.
Vakua Kilistu va vusunga ka va lihakele mu vilinga via ano mavu a api. U hasa ku va tantekeya muomu kava lihakele mu pulitika na mu kuli luisa ca miyati. (Yoano 17:16; 18:36) Kaha naua, kave kuli haka mu vilinga via mavu ano a ku pihia.
—Tanda Tiango 4:4.
Vakua Kilistu va vusunga va kala na cilemo ca vutuntu ku umo na mukuavo. Mu Lizi lia Njambi va longesamo ku singimika miyati ya vantu vose. Vakua Vulombelo vua makuli veku kuasa vi ndzita via vakua vifuti, vunoni vakua Kilistu va vusunga va viana ku linga ngoco. (Mika 4:1-3) Cikuavo, naua vakua Kilistu va vusunga veku pangesa ntsimbu yavo na vupite vuavo muku kuasa vakuavo na ku va kolesa.
—Tanda Yoano 13:34, 35; 1 Yoano 4:20.
4. U hasa ku tantekeya Vulombelo vua vusunga ni?
Vulombelo vuka vue ku fumisa vilongesa viavuo viose mu lizi lia Njambi, vue ku singimika lizina lia Njambi, kaha vue ku ambulula Vuangana vua Njambi ku-pua vukevuo lika vuka manusula visoti via vantu? Civunga cika ce ku muesa cilemo na ku viana vi ndzita? Muku mona cove veya ve ku linga ngoco?
LILONGESENU VIKUAVO
Vika Mpundu Vi i Longesa Mbimbiliya?
Ku Lemesa ca Tava Njambi
Tantekeyenu viuma vitanu na cimo via solola vakua ku vulombelo vua vusunga.


text:
ONTHELE 9
Onalupi Omphangu Yombembwa Maiya?
Ovitateka vikahi kombanda yoohi vilekesa okuti apa katutu Ouhamba wa Huku mauya okuvimanako. Lucas 21:10, 11; 2 Timóteo 3:1-5
Ombimbiliya ipopia ovipuka ovinyingi vikahi nokumoneka hono. Yapopia okuti ovanthu mavakakala nohole nonombongo, vehetavela ovohe novoina, vehena olupandu, nokuhole vali ovitalukiso.
Makukala ovinimawe ovinene, ovita, ondyala, nomauvela omanyingi. Ovipuka ovio vikahi nokumoneka hono.
Tupu, Jesus wapopia okuti onondaka onongwa Mbouhamba wa Huku, mambukaiviswa kombanda yoohi aiho.—Mateus 24:14.
Ouhamba wa Huku mauya okumanako ovivi aviho. 2 Pedro 3:13
Apa katutu Jeova mahanyaunako onondingavivi ambuho.
Satanasi novilulu mavakahitiswa.
Vana vatehelela Huku mavakakala mouye omupe wouviuki, muhamakakala vali owoma, omu ovanthu mavekeliyumba onthumbi nokukala nohole kese umwe na mukuavo.


text:
ELONGESO 23
Oñgeni Omikanda Vietu Vihonekwa Nokupitiyua?
Opo tuivise nawa “onondaka onongwa” “komalongo aeho nomihoko, nomalaka, novanthu,” tulinga omikanda vilamba pomalaka 750. (Apocalipse 14:6) Oñgeni tulinga ovilinga ovio viepuiya? Tutyilinga nombatelo yo vahoneki ouye auho, novapitiyi valinga ononkhono—aveho Onombangi mba Jeova.
Onondaka tete mbuhonekwa mo Inglesi. Ononkhalamutwe mbo Nombangi mba Jeova, vahongolela ovilinga mo Seketa yo Vahoneki Kombala yo Nombangi mba Jeova ouye auho. Oseketa oyo ihongolela ovahoneki vaundapa mombala, noko no filiyale mbumwe. Mokonda tuna ovahoneki velikalaila, otyo tyitukuatesako okuhoneka ovipuka vikuatesako ovanthu vomihoko aviho. Ngotyo, omikanda vietu vikuatesako ovanthu ouye auho.
Onondaka mbutumwa kovapitiyi. Tyina ovahoneki vatala okuti etyi vahoneka tyikahi nawa, vetyituma mono nomakina ine onokomputadole kovapitiyi ouye auho, opo vapitiye, nokutanga nawa, nokutala inkha tyayandyuluka nawa. Valinga ononkhono opo vaovole “onondaka mbotyotyili mbaviuka” mambukuatesako okuhangununa nawa melaka liavo etyi tyapopia o Ingelesi.—Eclesiastes 12:10.
Ono komputadole mbukuatesako okukanyaukisa ovilinga. Okomputadole kaipingi po vahoneki novapitiyi. Mahi, ovilinga viavo vipondola okukanyauka tyina vaundapesa ono disionaliu mo komputadole, nokuovolola ovipuka ovikuavo viesukisa. Onombangi mba Jeova vena o programa itiwa (MEPS) Sistema de Editoração Eletrônica Multilíngüe, ikuatesako okupitiya momalaka omanyingi, nokuonganeka nawa onondaka nomalutalatu momikanda.
Omokonda yatyi tulingila ononkhono ombo ambuho, alo umwe okupitiya omalaka apopiwa novanthu vehehi? Omokonda Jeova “uhanda ovanthu vatyo aveho vayovolwe iya avakala nenoñgonoko liafuapo konthele yotyili.”—1 Timóteo 2:3, 4.
Oñgeni omikanda vietu vihonekwa?
Omokonda yatyi tupitiyila omikanda vietu momalaka omanyingi?


text:
ELONGESO 6
Oñgeni Okuliongiya no Vakristau Vakuetu Tyituela Ouwa?
Namphila pamwe tuna okukuata mokati kohika yanthikovela ine omombila, apeho tuenda komaliongiyo etu. Namphila vena ovitateka, nokuepuila mokonda yovilinga ovinyingi, oityi Onombangi mba Jeova valingila ononkhono ombo opo veliongiye novakuatate vavo?
Tyitukalesa nawa. Paulu wahoneka okuti: “Lipamekei pokati,” okupopila vana tuliongiya navo mewaneno. (Hebreus 10:24) Onondaka ombo mbulekesa okuti “tuesukisa okunoñgonoka nawa vakuetu.” Onondaka mbo apostolu mbutuavela ondundo yokusukalala na vakuetu. Inkha tunoñgonoka onombunga mbo Vakristau vakuetu, matutale okuti vamwe puvo vetyivila okutetulula nawa ovitateka vielifwa novietu iya vapondola okutukuatesako.
Tyipameka oupanga. Momaliongiyo etu, ovakuatate no nomphange havanthu twii vala, mahi omapanga etu otyotyili. Tupu, pamwe tukala kumwe povitalukiso viaviuka. Ouwa patyi tupolako? Tulilongesa okupanda vali vakuetu iya otyo tyipameka ohole yetu. Iya tyina ovakuatate vetu no nomphange vena ovitateka, tuvekuatesa-ko mokonda tuna navo oupanga wapama. (Provérbios 17:17) Tyina tuliwaneka novanthu aveho mewaneno lietu, tulekesa okuti tukahi “nokulitekula nawa pokati.”—1 Coríntios 12:25, 26.
Tukuavela ondundo opo ulinge oupanga na vana valinga ehando lia Huku. Movasi omapanga oo pokati ko Nombangi mba Jeova. Mbambavo uhayeke natyike tyikutyilike okuliwaneka nonthue.
Omokonda yatyi okuliongiya na vakuetu momaliongiyo tyituetela ouwa?
Onalupi moiya okuliongiya nonthue mewaneno lietu?


text:
ELONGESO 12
Oñgeni Ovilinga Vietu Viokuivisa Viaonganekwa?
Etyi ankho kuakamba katutu opo Jesus aipawe, wati: “Onondaka ombu onongwa mbouhamba wa Huku, mambukaiviswa kombanda yohi aiho, pala oumbangi movilongo aviho, iya konyima onthyulilo aiya.” (Mateus 24:14) Mahi oñgeni ovilinga ovio viokuivisa ankho mavilingwa ouye auho? Omokulandula ongeleka Jesus aava etyi ankho ekahi pano pohi.—Lucas 8:1.
Tuovola ovanthu pomaumbo avo. Jesus walongesile ovalongwa vae okuivisa onondaka onongwa umbo na umbo. (Mateus 10:11-13; Atos 5:42; 20:20) Pomuvo wo Vakristau votete, ovaivisi ovo ankho vatumwa movilongo vena okuivisa. (Mateus 10:5, 6; 2 Coríntios 10:13) Tupu hono, ovilinga vietu viokuivisa viaonganekwa nawa, kese ewaneno lipewa omphangu apa liivisa. Otyo tyitukuatesako okufuisapo otyitumino tya Jesus “tyokuivisa kovanthu nokuava oumbangi nombili.”—Atos 10:42.
Tulinga ononkhono mbokupopia novanthu kese apa vekahi. Jesus tupu waava ongeleka ongwa mokuivisila po nomphangu pena ovanthu ovanyingi, ngetyi o konthele yelunga ine po nonyombo. (Marcos 4:1; João 4:5-15) Nonthue tutomphola novanthu konthele Yombimbiliya momatapalo, na pana palingilwa ovitanda, na pana patalama omatukutuku ine oko telefone. Tupu tuavela oumbangi ovo munthele yetu, na vana tuundapa navo, na vana tulongeswa navo kosikola, nombunga. Ononkhono ambuho tulinga mbukuatesako ovanthu ovanyingi ouye auho okutehelela “onondaka onongwa mbeyovo.”—Salmo 96:2.
Okuti wii omunthu umwe upondola okupopila onondaka onongwa Mbouhamba wa Huku, netyi mambukaeta komutwe? Onondaka ombo mbekevelelo mbahakale vala mbove. Mbupopila vakuenyi liwa-liwa!
“Onondaka patyi onongwa” mbuna okuiviswa?
Oñgeni Onombangi mba Jeova vahetekela ongeleka ya Jesus yokuivisa?


text:
EPULO 5
Oityi Molingi Inkha Ulewa na Vakuenyi Kosikola?
OITYI UNA OKULINGA?
Soka kuetyi: Tomas kahande okuenda hono kosikola. Ine muhuka. Ine onthiki onkhuavo. Palambale onohanyi ononthatu tunde apa vakuavo kosikola vemuleva. Pahe vemuluka enyina. Pamwe vaveta pomikanda vikahi pomaoko a Tomas iya avitoko ine pamwe vemukunyuna tyina aleuka ketyii olie wetyilinga. Monthiki onkhuavo, Tomas atambula onondaka mo Intertent mbumuleva nokumuhonga iya atili vali unene owoma . . .
Inkha ove Tomas, ñgeno walinga ñgeni?
TALAMA IYA OSOKO!
Ove hakuti watopa! Upondola okuliamena tyina ulewa mahi ohesukisa okulwa. Ñgeni?
VENIANGA. Ombimbiliya yati: “Otyova tyilekesa oñgeni tyikahi nokulitehelela mahi omunongo utualako apeho tyahiliya.” (Provérbios 29:11) Ankho utualako tyahiliya ovanthu vokukuleva vapondola okukuyeka.
UHEVEKONDOLELE. Ombimbiliya yati: “Muhakondolelei nawike otyivi notyivi.” (Romanos 12:17) Una unumana uvilisapo otyitateka.
LITYILIKA OTYIPONGA. Ombimbiliya yati: “Omunthu wokualunguka oyo una utala otyivi iya akaholama.” (Provérbios 22:3) Apeho tyina tyitavela lityilika okukala povanthu vapondola okukuleva ine okulinga ovipuka viveavela omphitilo yokukuleva.
TYITALA NGATYINA VANYANA. Ombimbiliya yati: “Ekumbululo liapoleya, likondola onyengo.” (Provérbios 15:1) Ove upondola okuhanumana. Mongeleka ankho umwe ukupopila okuti wanina unene upondola okupuma keimo oti, enga tyili “nesukisa umwe okuhoka katutu!”
TUNDAPO. Nora womanima 19, wapopia okuti: “Okuhapopi tyilekesa okuti ove wapama vali tyipona una wekuleva. Otyo tyilekesa okuti utyivila okulikondola omutima, otyituwa omunthu wekuleva ehena.”—2 Timóteo 2:24.
PANDA ETYI OVE MUENE UKAHI. Ovanthu ovanyingi vokuleva vatala ovipuka ove uhahande ine vikunumanesa. Ngako pahe vahimbikila okukuleva.
POPILA OMUNTHU UMWE. Omulongesi umwe wapopia okuti: “Ame ndyiavela ondundo vana vekahi nokulewa vetyipopie. Otyo otyipuka tyaviuka upondola okulinga iya tyipondola okukuatesako vakuavo tyina valewa.”


text:
OSHILESHWA 12
Oilonga yetu yokuudifa Ouhamba oya unganekwa ngahelipi?
Fimbo Jesus a li e na ko efimbo lixupi a dipawe, okwa a li xunganeka a ti: “Evangeli eli louhamba [ile tu tye, “onghundana ei iwa youhamba, NW] otali udifilwa ounyuni aushe li ningile oiwana aishe ondombwedi, opo nee taku uya exulilo.” (Mateus 24:14) Ndele mbela oilonga oyo yokuudifa onghundana iwa mounyuni aushe oya li tai ka wanifwa po ngahelipi? Oya li tai ka longwa monghedi omo Jesus a li he i longo eshi a li kombada yedu. — Lukas 8:1.
Ohatu udifile ovanhu momaumbo. Jesus okwa li a deula ovahongwa vaye va kale hava udifa eumbo neumbo. (Mateus 10:11-13; Oilonga 5:42; 20:20) Ovahongwa ovo vonale ova li yo va lombwelwa kondadalunde kutya okoitukulwa ilipi ve na oku ka udifa. (Mateus 10:5, 6; 2 Ovakorinto 10:13) Nokunena, oilonga yetu yokuudifa oya unganekwa nawa; eongalo keshe oli na oshitukulwa shalo omo li na okuudifila. Osho ohashi tu kwafele tu wanife po elombwelo laJesus kutya natu “udifile ovanhu noku va hepaululila [ile tu tye, “noku va pa oundombwedi nawanawa,” NW].” — Oilonga 10:42.
Ohatu udifile yo ovanhu keshe opo hatu dulu oku va hanga. Jesus okwe tu tulila po yo oshihopaenenwa shokuudifa moipafi eshi a li a udifila ovanhu komunghulofuta nosho yo pondungu yomeva. (Markus 4:1; Johannes 4:5-15) Nafye ohatu kendabala okulombwela ovanhu etumwalaka lOmbibeli keshe apa hatu va hange, kutya nee omomapandavanda, opeenhele domalandifilo, omeeparka, ile okupitila mongodi. Ohatu udifile yo ovashiinda shetu, ovanailonga vakwetu, ovanafikola vakwetu nosho yo ovapambele vetu, ngeenge eenghalo otadi shi pitike. Omolweenghendabala da tya ngaho, ovanhu omamiliyona mounyuni aushe ova dula ‘okuudifilwa etumwalaka lexupifo.’ — Epsalme 96:2.
Mbela owa diladila kombinga yomunhu wonhumba oo to dulu okulombwela onghundana iwa yOuhamba waKalunga, nokutya Ouhamba oo otau ka ningila shike ovanhu monakwiiwa? Ino ongaonga okulombwela vamwe etumwalaka olo leteelelo. Kendabala oku va lombwela omanga tapa tiwa nena.
‘Onghundana iwa’ oyo tu na okuudifa oilipi?
Eendombwedi daJehova ohadi shikula ngahelipi oshihopaenenwa shaJesus ngeenge tashi uya pokuudifa
Lihonga shihapu
OUVIDIO VE NA SHA NONDJOKONONA
Eendombwedi daJehova oda unganekwa opo di udife onghundana iwa
Eendombwedi daJehova oda shiivikila oilonga yokuhonga Ombibeli mounyuni aushe. Oilonga yado ohai unganekwa nokuwilikwa ngahelipi, nopeni hadi hange oimaliwa?


text:
OKAPITULU 11
Omokonda Yatyi Kuakalela Ononkhumbi Ononyingi?
1, 2. Epulo patyi ovanthu ovanyingi velilinga?
OTYINIMAWE tyihanyauna epundaumbo. Ekongombanda linyingila mokapela aliipa ovanthu ovanyingi. Ouvela utiwa câncer wiipa omukai asipo ovana vetano.
2 Tyina pamoneka otyiponga ngotyo, ovanthu ovanyingi velipula okuti, “omokonda yatyi?” Ovanyingi velipula omokonda yatyi mouye mueyulila oundyale no nonkhumbi. Okuti onthiki imwe welipuliliale konthele yotyo?
3, 4. (a) Omapulo patyi Habakuke alinga? (b) Oñgeni Jeova emukumbulula?
3 Mombimbiliya tutangamo okuti ovalume vamwe ankho vena ekolelo mu Huku navo ankho valinga omapulo ngoo. Mongeleka, omuuli Habakuke wapulile Jeova okuti: “Omokonda yatyi undyekela ndyitale ovipuka ovivi? Iya omokonda yatyi uyekelako ovivi? Omokonda yatyi ndyitalela ononkhumbi mbovanthu? Omokonda yatyi ndyimonena ovivi noungangala, no nondyaya, novilwa?”—Habacuque 1:3.
4 Mu Habacuque 2:2, 3 tutangamo okuti Huku wakumbulula omapulo a Habacuque iya emulae okuti mapilulula ovipuka. Jeova uhole unene ovanthu. Ombimbiliya ipopia okuti: “Huku wasuka noonwe.” (1 Pedro 5:7) Tyotyili, Huku uyele unene ovivi tyipona onthue. (Isaías 55:8, 9) Pahe matulilongesa epulo liati: Omokonda yatyi mouye mueyulila ononkhumbi ononyingi?
OMOKONDA YATYI MOUYE MUEYULILA ONONKHUMBI?
5. Oityi ovalongesi ovanyingi vapopia konthele yononkhumbi? Mahi, oityi Ombimbiliya ilongesa?
5 Ononkhalamutwe novalongesi vonongeleya vapopia okuti mouye mueyula ononkhumbi mokonda Huku otyo ahanda. Ovakuavo vati ovipuka aviho vimoneka momuenyo womunthu, okukutikinyamo oviponga, o Huku wevietako iya onthue nalumwe matunoñgonoka omokonda yatyi. Nkhele ovakuavo vapopia okuti ovanthu vokuankhia, okukutikinyamo ovana ovatutu vakakala na Huku keulu. Mahi, otyo hatyili. Jeova haeko weetela ovivi ovanthu. Ombimbiliya ipopia okuti: “Huku yotyotyili kalingi ovivi. Wepondolo-aliho kalingi natyike tyahaviukile!”—Jó 34:10
6. Omokonda yatyi ovanthu vavelela Huku onombei mokonda yononkhumbi mbukahi mouye?
6 Ovanthu ovanyingi vavela Huku onombei, mokonda yononkhumbi mbukahi mouye vasoka okuti Huku oe utumina ouye. Mahi ngetyi tuelilongesale mokapitulu 3, omutumini wouye o Satanasi Eliapu.
7, 8. Omokonda yatyi mouye mueyulila ononkhumbi ononyingi?
7 Ombimbiliya itupopila okuti: “Ouye auho utuminwa nondingavivi.” (1 João 5:19) Omutumini wouye uno, Satanasi omukalavi. Satanasi ukahi “nokuyondya ovanthu aveho.” (Revelação [Apocalipse] 12:9) Ovanthu ovanyingi vekahi nokumuhetekela. Otyo mouye mueyulila oundyale, nounkhembi, novivi, no nonkhumbi ononyingi.
8 Kuna omahunga omakuavo alekesa omokonda yatyi mouye mueyulila ononkhumbi. Etyi Andau na Eva valinga onkhali, avatambulisa ovana vavo onkhali. Iya mokonda yonkhali, ovanthu vamonesa ovanthu vakuavo ononkhumbi. Vahanda okutumina vakuavo. Valinga ovilwa nokumonesa vakuavo ononkhumbi. (Eclesiastes 4:1; 8:9) Ovikando vimwe ovanthu vamona ononkhumbi mokonda “ovitateka viuhulukila” vala ovanthu. (Eclesiastes 9:11) Tyina ovanthu vekahi pomphangu yapenga nomuvo wapenga, oviponga novipuka ovikuavo ovivi vipondola okumoneka.
9. Omokonda yatyi tuna onthumbi yokuti Jeova utyii etyi ayekelako ononkhumbi?
9 Jeova haeko waetako ononkhumbi. Haeko weta ovita, nokuliipaa, nokuliyala. Huku haeko waetako oviponga, novinimawe novikuavo vimonesa ovanthu ononkhumbi. Mahi tupondola okulipula okuti, ‘Inkha Jeova omunthu una epondolo enene mouye auho, omokonda yatyi ahatyilikila ovipuka ovio ovivi opo viahamoneke vali?’ Onthue tutyii okuti Huku una oluembia olunene nonthue, ngotyo utyii omokonda yatyi nkhele ayekelako ononkhumbi mbutualeko.—1 João 4:8.
OMOKONDA YATYI HUKU AYEKELAKO ONONKHUMBI
10. Oñgeni Satanasi alekesa okuti watomba outumini wa Jeova?
10 Motyikunino tyo Endene, Eliapu liayondya Andau na Eva. Satanasi wahunga Huku okuti ha Mutumini omuwa. Satanasi wapopia okuti Huku ukahi nokuholeka otyipuka tyimwe otyiwa ku Andau na Eva. Satanasi ankho uhanda vetavele okuti mavakala vali nawa inkha vatuminwa nae tyipona Jeova, nokuti kavesukisile okutuminwa na Huku.—Gênesis 3:2-5; tala okatoi 27 konthyulilo yomukanda ou.
11. Epulo patyi tuesukisa okukumbulula?
11 Andau na Eva kavetavelele ku Jeova iya avemutyitukilapo. Ankho vasoka okuti vapondola okuholovona otyiwa notyivi. Oñgeni Jeova ankho apondola okulekesa okuti etyi valinga katyaviukile iya wii etyi tyaviuka pala onthue?
12, 13. (a) Omokonda yatyi Jeova ahahanyaunineko liwa-liwa onomphuki? (b) Omokonda yatyi Jeova nkhele ayekelako Satanasi atumine ouye, novanthu velitumine?
12 Jeova kahanyaunineko Andau na Eva liwa-liwa. Mahi, wayeka vakale no vana. Konyima Jeova avela omphitilo ovana va Andau na Eva navo vaholovone olie vahanda akale omutumini wavo. Ehando lia Jeova ankho opala ohi aiho iyuliswe novanthu vehena nkhali, iya otyo tyina okufuiswapo namphila Eliapu lipondola okulinga ovipuka ovinyingi.—Gênesis 1:28; Isaías 55:10, 11.
13 Satanasi watendeleya Jeova otyo onoandyu ambuho mbutala. (Jó 38:7; Daniel 7:10) Ngotyo Jeova wavela Satanasi omuvo opo alekese ankho etyi apopia otyili. Tupu wavela omuvo ovanthu vatumine nehongolelo lia Satanasi opo tyimoneke nawa okuti kamavakala nombembwa tyina vehekahi nokukuatesuako na Huku.
14. Oityi omuvo ukahi nokulekesa?
14 Mokueenda kuomanima omanyingi ovanthu vekahi nokulitumina, mahi kavekahi nokutyivila. Satanasi walekesa okuti onkhembi. Ovanthu vesukisa okukuatesuako na Huku. Omuuli Jeremia waviukisa etyi ati: “Jeova, ame ndyityii nawa okuti, ovanthu kavetyivili okulitumina ovo muene, kavetyivili okuviukisa onondyila mbavo.”— Jeremias 10:23.
OMOKONDA YATYI JEOVA AKEVELELA OMUVO OMUNYINGI?
15, 16. (a) Omokonda yatyi Jeova ayekela ononkhumbi mbutualeko omuwo omunyingi? (b) Omokonda yatyi Jeova ahatyilikila ovivi viatuka ku Satanasi?
15 Omokonda yatyi Jeova ayekela ononkhumbi mbutualeko omuwo omunyingi? Omokonda yatyi ahatyilikila ovipuka ovivi opo vihamoneke? Tyaavela omuvo wokulekesa okuti outumini wa Satanasi kausilivila. Ovanthu vekahi nokuhetekela ononkhalelo ononyingi mboutumini mahi kavekahi nokutyivila. Namphila omaunongo ovanthu ekahi nokuliyawisa, mahi oluhepo, noundyale, novilwa vikahi nokuliyawisa vali unene. Onthue katutyivili okulitumina nawa tyihena ehongolelo lia Huku.
16 Moluotyo, Jeova kekahi nokupolako ovitateka Satanasi aetako. Inkha ulinga ngotyo, opo ukahi nokukuatesako outumini wa Satanasi iya Jeova nalumwe malingi ngotyo. Tupu, ovanthu vapondola okusoka okuti vena ounongo wokulitumina. Mahi otyo hatyili, iya Jeova kakuatesako olusoke olo. Huku kakembe.—Hebreus 6:18.
17, 18. Oityi Jeova makalinga ovivi aviho viatuka ku Satanasi?
17 Okuti Jeova meya okumanako ovivi aviho viatuka koumphuki wa Satanasi no wovanthu? Enga. Huku petupu etyi tyimupona. Jeova utyii onalupi makumbulula ovipuka aviho Satanasi emutendeleya. Konyima apilulula ohi ikale omphangu yombembwa. Ovanthu aveho vekahi “mehinangelo lia Huku” mavakatutiliswa. (João 5:28, 29) Ovanthu kamavakavela vali ine okunkhia. Jesus makamanako ovivi aviho Satanasi aetako. Jeova makaundapesa Jesus “opo amaneko ovilinga vie Liapu.” (1 João 3:8) Onthue tupandula unene Jeova mokonda wapua-elundo nonthue, iya tupondola okumunoñgonoka nokutokola inkha tuhanda akale Omutumini wetu. (Tanga 2 Pedro 3:9, 10.) Alo umwe tyina tumona ononkhumbi, utukuatesako okukoleleya.—João 4:23; Tanga 1 Coríntios 10:13.
18 Jeova ketukuluminya tumuholovone opo akale Omutumini wetu. Waavela ovanthu ounongo wokuholovona. Tutalei oityi ounongo oo wokuholovona uhangununa kuonthue.
OÑGENI OVE MOUNDAPESA OUNONGO WOKUHOLOVONA?
19. Ounongo patyi Jeova etuavela? Omokonda yatyi tupandulila ounongo oo?
19 Jeova wetuavela ounongo wokusoka utupunga kovinyama. Mokonda tuelikalela novinyama, onthue tupondola okuholovona oñgeni tuhanda okutyinda omuenyo wetu no ñgeni tupondola okuhambukiswa Jeova. (Provérbios 30:24) Tupu, onthue katukahi ngo nomakina mbulinga vala etyi mbapangiyilwa. Onthue tuna ounongo wokuholovona etyi tuhanda okukala, nokuholovona omapanga, netyi tuahanda okulinga momuenyo wetu. Jeova uhanda tukale nomuenyo una ehambu.
20, 21. Etokolo patyi upondola okulinga pehepano?
20 Jeova uhanda tukale nohole nae. (Mateus 22:37, 38) Ukahi nga he uhambukwa tyina omona wae apopia nomutima wae auho tyahakuluminyua okuti “Tate ndyikuhole.” Jeova wetuavela ounongo wokuholovona inkha tuhanda okumuumbila ine katuhande. Satanasi na Andau na Eva vaholovona okuanya Huku. Oñgeni ove moundapesa ounongo wove vokuholovona?
21 Undapesa ounongo wove wokuholovona opo uumbile Jeova. Ovanthu ovanyingi vekahi nokuholovona okuhambukiswa Huku iya avaanye Satanasi. (Provérbios 27:11) Oityi ove ukevelela mouye omupe tyina ononkhumbi ambuho mbamapu? Okapitulu makalandulako makakumbulula epulo olio.


text:
OMALONGESO 12
Oñgeni Upondola Okufuena ku Huku?
1. Okuti Huku Utehelela Omalikuambelo Aeho?
Huku ukonga ovanthu vomalongo aeho opo vafuena kwe melikuambelo. (Salmo 65:2) Mahi, oe katehelela, ine ketavela omalikuambelo aeho. Mongeleka, katehelela omalikuambelo omulume utekula onya omukai wae. (1 Pedro 3:7) Tupu, tyina ankho ova Isilayeli vatualako okulinga ovivi, Huku ankho katehelela omalikuambelo avo. Tyimoneka okuti, elikuambelo elao limwe enene. Anthi, Huku utehelela omalikuambelo alo umwe a vana valinga ononkhali inkha velivela.
2. Oñgeni tuesukisa okulikuambela?
Elikuambelo onthele yefendelo lietu. Ngotyo tuesukisa okulikuambela vala ko Mupakeko wetu, Jeova. (Mateus 4:10; 6:9) Mokonda tuvakuankhali, tuesukisa okulikuambela menyina lia Jesus, mokonda oe wankhila ononkhali mbetu. (João 14:6) Jeova kahande tuwane-wane omalikuambelo tuapaka momutwe ine ahonekwa. Oe uhanda tulikuambele okupola momutima wetu.
Omupakeko wetu utehelela alo umwe omalikuambelo alingilwa momutima. (1 Samuel 1:12, 13) Oe utuita tulikuambele apeho, komuhuka, no komutenya, no kongulohi, na tyina tulia, no putyina tuna ovitateka.
3. Omokonda yatyi Ovakristau veliongiyila?
Okufuena ku Huku katyapepukile, mokonda tukahi pokati kovanthu vehena ekolelo mu Huku, valinga omukuele omilao viae konthele yombembwa pano pohi. (2 Timóteo 3:1, 4; 2 Pedro 3:3, 13) Moluotyo, tuesukisa okuliongiya novakuatate vetu opo tulipameke, tupu navo vesuka nonthue.
Okuliwaneka novanthu vehole Huku tyitukuatesako okufuena ku Huku. Omaliongiyo Onombangi mba Jeova, etuavela onomphitilo mbokupamekwa nekolelo lia vakuetu.
4. Oñgeni upondola okufuena ku Huku?
Ove upondola okufuena ku Jeova mokusokolola nawa etyi ukahi nokulilongesa Mondaka yae. Soka nawa oityi upondola okulilongesila kovilinga viae, nehongolelo liae, nomilao viae. Okulikuambela, nokusokolola nawa, tyitukuatesako okupanda oluembia lwa Huku nounongo wae.
Ove mofuene vala ku Huku inkha umuyumba onthumbi, nokukolela mwe. Mahi ekolelo likahi ngotyipuka tyina omuenyo tyesukisa okutekulwa. Ove una okutualako okutekula ekolelo liove, mokusokolola nawa etyi tyekutavelesa ovipuka ukahi nokulilongesa.
5. Okufuena ku Huku matyikuetela ouwa ñgeni?
Jeova wasuka na vana vemuhole. Oe uveamena ku kese tyimwe tyipondola okunyona ekolelo liavo nekevelo liavo liomuenyo uhapu. (Salmo 91:1, 2, 7-10) Jeova utulondola konthele yonondyila mbupondola okunyona ekongoko lietu nehambu lietu. Jeova utulongesa onkhalelo ongwa yomuenyo.
LILONGESA VALI
Ita Opo Ulongeswe Ombimbiliya Otyali
Oityi Wesukisila Okulilongesa Ombimbiliya?
Ombimbiliya yakumbulula omapulo akolela momuenyo, ovanthu ovanyingi valinga mouye auho?
Oityi Ombimbiliya Tyili-Tyili Ilongesa?


text:
ETUKULWA 5
Ekulilo oshali inene ya dja kuKalunga
1, 2. (a) Oshike hashi ningifa omaano a kale taa ti sha kwoove? (b) Omolwashike ekulilo li li oshali inenenene ya dja kuKalunga?
OSHALI inene yomeeshali odo wa pewa oilipi? Oshali kai na okukala i na ondilo opo i kale tai ti sha kwoove. Ndele ngeenge owa pewa oshali oyo tai ku hafifa ile oshinima shonhumba osho wa pumbwa, oho kala wa pandula neenghono.
2 Nonande Kalunga okwe tu pa eeshali dihapu, ope na imwe oyo twa pumbwa unene i dulife dikwao adishe. Metukulwa eli, ohatu ke lihonga kutya Jehova okwa li a tuma Omona waye, Jesus Kristus, opo tu dule oku ka mona omwenyo waalushe. (Lesha Mateus 20:28.) Jehova okwa ulika kutya oku tu hole shili eshi a tuma Omona waye kombada yedu e li ekulilo.
EKULILO OSHIKE?
3. Omolwashike ovanhu hava fi?
3 Jehova okwa longifa ekulilo opo e tu mangulule moulunde nefyo. (Ovaefeso 1:7) Opo tu ude ko kutya omolwashike ekulilo la li la pumbiwa, otu na okushiiva kutya oshike sha li sha ningwa po moshikunino shaEden oule womido omayovi da pita. Okunyona kwovadali vetu votete Adam naEva okwe va etela efyo. Nafye ohatu fi molwaashi otwa fyuulula oulunde kuAdam naEva. — Tala omafatululo oitya pexulilo lembo, oshitwa 9.
4. Adam okwa li omunhu a tya ngahelipi, nokwa li e na shike?
4 Omunhu wotete oo a shitwa kuJehova, Adam, okwa li a pewa oshinima sha denga mbada. Oshinima osho a li a pewa osho omwenyo wopanhu wa wanenena. Okwa li yo a shitwa nomadiladilo nosho yo olutu la wanenena. Ka li ngeno ta dulu okukwatwa kouvela, koukulupe noka li e na okufya. Jehova okwa li Xe yaAdam molwaashi oye e mu shita. (Lukas 3:38) Jehova okwa kala alushe ha popi naAdam. Okwa li yo e mu yelifila shi na sha noiteelelwa yaye nokwa li e mu pa oilonga oyo ta dulu okuhafela. — Genesis 1:28-30; 2:16, 17.
5. Osha hala okutya shike eshi Ombiibeli tai kutya Adam okwa shitwa ‘oshifeka shaKalunga’?
5 Adam okwa li a shitwa ‘oshifeka shaKalunga.’ (Genesis 1:27) Jehova okwa li a shita Adam nomaukwatya a fa aYe ngaashi, ohole, ounongo, ouyuki nosho yo eenghono. Ka li a shitwa a fa eshina, ndele ponhele yaasho, okwa li a shitwa nemanguluko lokuninga omatokolo. Kalunga okwe mu shita monghedi omo ta dulu okuninga ehoololo pokati kokulonga osho shi li mondjila ile osho sha puka. Ngeno Adam okwa hoololele okudulika kuKalunga, ngeno okwa kala nomwenyo fiyo alushe mOparadisa.
6. Oshike osho Adam a kanifa eshi a nyona kuKalunga? Osho oshe tu kuma ngahelipi?
6 Molwaashi Adam okwa nyona kuKalunga, okwa li a tokolelwa efyo, nokungaho okwa kanifa oshinima shi na ondilo. Okwa kanifa ekwatafano laye le likalekelwa naJehova, omwenyo wa wanenena nosho yo Oparadisa omo va li. (Genesis 3:17-19) Adam naEva kave na vali eteelelo lasha molwaashi inava dulika kuKalunga. Ombiibeli oya popya shi na sha nokunyona kwaAdam ya ti: “Oulunde wa etwa mounyuni komunhu umwe, nefyo okoulunde, osho nee efyo ole uya movanhu aveshe, shaashi aveshe va nyona.” (Ovaroma 5:12) Adam okwe lilandifa po ye mwene nosho yo oludalo laye moupika woulunde nefyo. (Ovaroma 7:14) Ndele mbela fye otu na ngoo eteelelo lasha? Heeno, otu na eteelelo.
7, 8. Ekulilo oshike naanaa?
7 Ekulilo oshike naanaa? Ekulilo ola kwatela mo omaityo opavali. Lotete, ekulilo olo ondado oyo hai futwa opo omunhu a mangululwe ile okufutila po oshinima shonhumba osho sha kana. Etivali, ekulilo olo ondado ya yeleka ile i fike filufilu pongushu yoshinima osho sha kana.
8 Kape na omunhu a li ta dulu okufutila po osho sha li sha kanifwa kuAdam eshi a nyona nokwe tu etela efyo. Ashike Jehova okwa longifa onghedi yonhumba opo e tu mangulule moulunde nefyo. Natu ka konakoneni shi na sha nanghee hatu dulu okumona ouwa mekulilo.
NGHEE JEHOVA A LONGEKIDA EKULILO
9. Ekulilo ola li li na okuyandjwa ngahelipi?
9 Kape na nande oumwe womufye a li ta dulu okuyandja ekulilo opo tu mone omwenyo wa wanenena oo wa kanifwa kuAdam. Omolwashike mbela? Omolwaashi atushe inatu wanenena. (Epsalme 49:8, 9) Opa li pa pumbiwa ekulilo lomwenyo wopanhu wa wanenena. Jesus ‘okwe liyandja ye mwene’ opo a futile po omwenyo wopanhu wa wanenena oo wa li wa kanifwa kuAdam. — 1 Timoteus 2:6.
10. Ongahelipi Jehova a li a longekida ekulilo?
10 Jehova okwa longekida ngahelipi ekulilo? Okwa li a tuma Omona waye oo a lenga unene e uye kombada yedu. Jesus oye a shitwa tetetete koishitwa aishe. (1 Johannes 4:9, 10) Jesus okwa li a fiya po Xe nehalo liwa nosho yo onhele yaye meulu. (Ovafilippi 2:7) Jehova okwa li a tuma Jesus okudja meulu e uye kombada yedu, ndele ta dalwa e li omunhu a wanenena, ehe na nande oulunde washa. — Lukas 1:35.
11. Ongahelipi omunhu umwe a li a dula okukulila ovanhu aveshe?
11 Omunhu wotete Adam okwa kanifila ovanhu aveshe omwenyo wa wanenena eshi ina dulika kuJehova. Ndele mbela opa li ngoo omunhu umwe oo ta dulu okumangulula ovana vaAdam mefyo? Heeno. (Lesha Ovaroma 5:19.) Jesus oo ehe na nande etimba lasha, okwa yandja omwenyo waye wa wanenena u ninge ekulilo. (1 Ovakorinto 15:45) Omwenyo waye wa wanenena oo ashike wa li tau dulu okulongifwa opo ovana vaAdam aveshe va mangululwe mefyo. — 1 Ovakorinto 15:21, 22.
12. Omolwashike Jesus a li e na okumona oixuna?
12 Ombiibeli oya yelifa kutya Jesus okwa mona oixuna shi fike peni ofimbo ina fya. Jesus okwa li a dengwa shinyanyalifa, a valelwa komuti womahepeko nokufya efyo li yahameka. (Johannes 19:1, 16-18, 30) Omolwashike Jesus a li e na okumona oixuna ngaho? Omolwaashi Satana okwa ti kutya kape na omunhu ta dulu okukala omudiinini kuKalunga ngeenge ta yelekwa. Jesus okwa ulika kutya omunhu a wanenena ota dulu okukala omudiinini kuKalunga nonande ota hepekwa neenghono. Nopehe na omalimbililo, Jehova oku na okukala a li a hafa neenghono omolwoudiinini waJesus. — Omayeletumbulo 27:11; tala omafatululo oitya pexulilo lembo, oshitwa 15.
13. Ekulilo ola li la yandjwa ngahelipi?
13 Ekulilo ola li la yandjwa ngahelipi? Jesus okwa yandja ongushu yomwenyo waye kuXe. Jehova okwa li a efa ovatondi vaJesus ve mu dipae mo 14 Nisan omwedi wOshijuda, momudo 33. (Ovaheberi 10:10) Konima yomafiku atatu, Jehova okwe mu nyumuna e li omunhu wopamhepo. Opo nee Jesus okwa shuna meulu ndele ta futu omwenyo waye wopanhu wa wanenena kuJehova, u li ekulilo. (Ovaheberi 9:24) Ekulilo olo la yandjwa ole shi ninga tashi shiiva opo tu mangululwe ko koulunde nefyo. — Lesha Ovaroma 3:23, 24.
NGHEE TO DULU OKUMONA OUWA MEKULILO
14, 15. Oshike tu na okuninga po opo omanyono etu a dimwe po?
14 Otwa mona nale ouwa moshali inenenene oyo ya dja kuKalunga. Natu ka taleni nghee hatu dulu okumona mo ouwa paife nosho yo monakwiiwa.
15 Omatimba etu otaa dulu okudimwa po. Haalushe hashi kala shipu okulonga osho sha yuka. Ohatu ningi omapuko, nomafimbo amwe ohatu popi nohatu longo osho inashi yuka. (Ovakolossi 1:13, 14) Ndele ongahelipi hatu dulu okudiminwa po? Otu na okulivela ombedi shili omolwomapuko oo twa ninga nokupula Jehova nelininipiko e tu dimine po. Ngeenge otwa ningi ngaho, ohatu ka kala tu na oushili kutya omanyono etu okwa dimwa po. — 1 Johannes 1:8, 9.
16. Oshike tu na okuninga po opo tu kale neliudo la koshoka?
16 Ohatu dulu okukala neliudo la koshoka. Ngeenge eliudo letu tali tu lombwele kutya otwa longa osho inashi yuka, ohatu kala tu udite tu na ondjo ile tashi dulika tu kale tu udite tuhe na eteelelo lasha. Ashike inatu pumbwa okusholola. Ngeenge otwa pula Jehova e tu dimine po, ohatu dulu okukala noushili kutya ote ke tu uda ndele te tu dimine po. (Ovaheberi 9:13, 14) Jehova okwa hala tu kale hatu mu lombwele kombinga yomaupyakadi nosho yo omaunghundi etu. (Ovaheberi 4:14-16) Ngeenge otwa ningi ngaho, ohatu ka kala tu na ombili naKalunga.
17. Efyo laJesus ole tu etela omanangekonoupuna elipi?
17 Otu na eteelelo loku ka kala nomwenyo fiyo alushe. Ombiibeli oya ti: “Ondjabi youlunde oyo efyo, ndelenee oshalinghenda yaKalunga oyo omwenyo waalushe muKristus Jesus, Omwene wetu.” (Ovaroma 6:23) Molwaashi Jesus okwe tu fila, paife otu na omhito yoku ka kala nomwenyo waalushe noku ka hafela oukolele tau kalelele. (Ehololo 21:3, 4) Otu na okuninga po shike opo tu ka mone omanangekonoupuna a tya ngaho?
KALA U NA OLUPANDU OMOLWEKULILO
18. Jehova okwa ulika ngahelipi kutya oku tu hole?
18 Diladila kunghee ho kala u udite ngeenge wa pewa oshali ihokwifa. Ekulilo oli li oshali i na ondilo kuhe na vali, nomolwaasho otwa pumbwa okupandula Jehova omolwoshali oyo. Johannes 3:16 ota ti: “Osheshi osho Kalunga a kala e hole ounyuni, Oye a yandja Omona waye Ewifa.” Omolwohole yaye inenenene, Jehova okwe tu pa Omona waye, Jesus, oo e na ondilo. Otu na yo oushili kutya Jesus naye oku tu hole molwaashi okwe liyandja nehalo liwa opo e tu file. (Johannes 15:13) Oshali yekulilo otai ulike kutya Jehova naJesus ove tu hole shili. — Ovagalati 2:20.
19, 20. (a) Ongahelipi to dulu okuninga kaume kaKalunga? (b) Ongahelipi hatu dulu okuulika kutya otu na olupandu omolwekuliloyambo laJesus?
19 Paife eshi we lihonga kombinga yohole inene yaKalunga, mbela ongahelipi to dulu okuninga kaume kaye? Kashipu okukala u hole omunhu oo uhe shii lelalela. Johannes 17:3 okwa ti kutya ohatu dulu okushiiva Jehova. Eshi to lihongo kombinga yaye, ohole yoye yoku mu hola otai ende tai ningi yomoule, noto ka kala wa halelela oku mu hafifa nokupanga oukaume naye. Onghee hano, twikila okulihonga kombinga yaJehova okupitila mekonakonombiibeli. — 1 Johannes 5:3.
20 Kala u na olupandu omolwekuliloyambo laJesus. Ombiibeli oya ti: “Ou ta itavele Omona, oye e nomwenyo waalushe.” (Johannes 3:36) Okukala neitavelo osha hala okutya shike? Osha hala okutya otu na okudulika komahongo aJesus. (Johannes 13:15) Itatu dulu ashike okutya otwa itavela muJesus ngahenya. Ndele opo tu ulike kutya otu na olupandu omolwekulilo, eenghatu detu odi na okuulika kutya otu na eitavelo. Jakob 2:26 okwa ti: ‘Eitavelo lihe noilonga, ola fya.’
21, 22. (a) Omolwashike twa pumbwa okukala pEdimbuluko lefyo laKristus omudo keshe? (b) Oshike hatu ka kundafana mEtukulwa eti 6-7?
21 Kala ho ongala alushe pEdimbuluko lefyo laJesus. Oufiku oo wa tetekela efyo laye, Jesus okwa lombwela ovahongwa vaye kutya ove na okukala hava dimbuluka efyo laye. Omudo keshe ohatu dimbuluka oshiningwanima osho hashi ifanwa Edimbuluko ile “oshililo shOmwene.” (1 Ovakorinto 11:20; Mateus 26:26-28) Jesus okwa hala tu kale hatu dimbuluka kutya okwe tu kulila nomwenyo waye wa wanenena. Okwa ti: “Shi ningeni okudimbulukwa nge.” (Lesha Lukas 22:19.) Ngeenge owa kala ho ongala pEdimbuluko lefyo laJesus, otashi ulike kutya oto dimbuluka ekulilo nosho yo ohole inenenene oyo Jehova naJesus ve tu ulikila. — Tala omafatululo oitya pexulilo lembo, oshitwa 16.
22 Ekulilo oli li oshali ya shiya ko meeshali adishe odo twa pewa. (2 Ovakorinto 9:14, 15) Nokuli novanhu omamiliyona ovo va fya nale otava ka mona ouwa omolwoshali oyo yekulilo. MEtukulwa eti 6-7, ohatu ka kundafana kutya osho otashi shiiva ngahelipi.


text:
ETUKULWA 29
Mbela oivilo yomalihafifo aishe oya hokiwa kuKalunga?
OU HOLE okuya koivilo yomalihafifo? — Poivilo otapa dulu okukala omalihafifo mahapu. Mbela oto diladila kutya Omuhongi Munene okwa hala tu kale hatu i koivilo yomalihafifo? — Pomhito imwe naye okwa ile koshivilohombolo, nokwa li a ya pamwe novahongwa vaye vamwe. Jehova ‘oKalunga omunelao,’ onghee hano, oha kala a hafa ngeenge hatu lihafifa poivilo yomalihafifo oyo tai wapalele. — 1 Timoteus 1:11, OB-1954; Johannes 2:1-11.
Pepandja eti-29 lembo eli opa popiwa kombinga yanghee Jehova a li a tukula pokati Efuta Litilyana opo Ovaisrael ve li taulule. Mbela oto dimbuluka kutya owa lesha kombinga yoshiningwanima osho? — Konima eshi oshiwana sha tauluka efuta, osha li sha imba nokundanisha nokupandula Jehova. Oshinima osho osha li ngaashi oshivilo. Ovanhu ova li va hafa neenghono, notu na oushili kutya Kalunga naye okwa li a hafa. — Exodus 15:1, 20, 21.
Omido 40 lwaapo konima yoshiningwanima osho, Ovaisrael ova li va ya koshivilo shimwe vali shinene. Pomhito oyo, ovanhu ovo va li ve va shiva koshivilo kava li hava longele Jehova. Ovanhu ovo ova li nokuli hava ilikana oikalunga i lili noku lili nova li hava nangala novanhu inava hombolafana navo. Mbela oto diladila kutya osha li sha yuka okuya koshivilo sha tya ngaho? — Jehova ka li e shi hokwa nokwa li a handukila Ovaisrael. — Numeri 25:1-9; 1 Ovakorinto 10:8.
Ombibeli otai tu lombwele yo kombinga yoivilo ivali yomadalo. Mbela oshivilo shimwe osha li shi na sha nokudana edalo lOmuhongi Munene? — Hasho nandenande! Oivilo yomadalo aishe oya li yovalumenhu ovo va li ihava longele Jehova. Oshivilo shedalo shimwe osha li shohamba Herodes Antipas, oo a li omupangeli woshitukulwa shaGalilea eshi Jesus a li kombada yedu.
Ohamba Herodes oya li ya longa oilonga ii ihapu. Oya li ya kufa po omukulukadi wamumwaina, nedina lomukulukadi oo oHerodias. Omupiya waKalunga, Johannes Omuninginifi okwa li a lombwela Herodes kutya oshinima osho a ninga osha puka. Herodes ka li a hokwa osho Johannes a li e mu lombwela, nomolwaasho okwa li a tulifa Johannes modolongo. — Lukas 3:19, 20.
Efiku limwe fimbo Johannes e li modolongo, Herodes okwa li ta dana edalo laye. Okwa li a ninga oshivilo shinene, ndele ta shivi ovanenenhu vahapu. Ovanhu aveshe ovo va li poshivilo shedalo laye ova li va lya nokunwa nokulihafifa. Opo nee okamonakadona kaHerodias oka li ke uya mokati kovanhu ndele take va ndanishile po. Ovanhu aveshe ova li va hafela okundanisha kwako, nohamba Herodes oya li ya hala oku ka pa oshali ye likalekelwa. Herodes okwa li a lombwela okakadona oko a ti: “Keshe eshi to shi indile nge, ohandi shi ku pe, nande etata loshilongo shange.”
Okakadona oko mbela oka li taka ka pula ohamba i ka pe shike? Mbela oka li taka ka pula ka pewe oimaliwa? Oka li mbela taka ka pula ka pewe oikutu iwa ile ombala yako vene? Okakadona oko kaka li ke shii kutya naka pule ka pewe shike. Onghee oka li ka ya kuina Herodias, ndele take mu pula taka ti: “Ohandi indile shike?”
Molwaashi Herodias okwa li e tonde Johannes Omuninginifi neenghono, okwa li a lombwela okamonakadona ka pule omutwe waJohannes. Okakadona oka li ka shuna kohamba ndele take i lombwele taka ti: ‘Ame onda hala u pe nge paife eshi omutwe waJohannes [Omuninginifi, NW] moshiyasha.’
Ohamba Herodes kaya li ya hala okudipaa Johannes molwaashi oya li i shii kutya Johannes omunhu muwa. Ndele nande ongaho, Herodes okwa li a udanekela sha okakadona oko, nokwa li a tila kutya ovanhu ovo ve li poshivilo otava ka tya ngahelipi ngeenge okwa lundulula eudaneko laye. Onghee hano, Herodes okwa li a tuma omupiya waye a ka tete ko omutwe waJohannes. Diva omupiya oo okwa li a aluka a humbata omutwe waJohannes moshiyasha, ndele te u pe okakadona oko, nokakadona oka li ke u yandja kuina. — Markus 6:17-29.
Oshivilo shedalo shikwao vali osho sha popiwa mOmbibeli nasho kasha li sha hokiwa kuJehova. Oshivilo osho osha li shohamba imwe yaEgipti. Ohamba oyo nayo oya li ya tetifa ko omutwe waumwe moshivilo osho, nokonima yaasho oya li ye mu endjelelifa momuti a like po keedila. (Genesis 40:19-22) Mbela oto diladila kutya Kalunga okwa li a hokwa oivilo oyo ivali? — Ngeno opo wa li pefimbo opo ngeno owa kala wa hala okukala poivilo ya tya ngaho? —
Otu shi shii kutya oinima aishe oyo ya shangwa mOmbibeli oya shangwa mo nelalakano. Ombibeli oya popya ashike kombinga yoivilo ivali yomadalo, nopoivilo aishe oyo opa li pa ningwa oinima ii. Mbela oto diladila kutya Kalunga ote tu lombwele shike shi na sha noivilo yomadalo? Mbela Kalunga okwa hala ngoo tu dane oivilo yomadalo? —
Oshoshili kutya kunena ngeenge ovanhu tava dana oivilo ya tya ngaho ihava tetifa ko omitwe davamwe. Ndele osha yela kutya omadano oivilo yomadalo okwa totwa po kovanhu ovo va li ihava longele Kalunga kashili. O-The Catholic Encyclopedia oya popya kombinga yokudana oivilo yomadalo oo a tumbulwa mOmbibeli ya ti: “Ovalunde ovo ashike . . . va li hava hafele neenghono omafiku omadalo avo.” Mbela otwa hala okukala twa fa ovalunde? —
Ongahelipi kombinga yOmuhongi Munene, mbela naye okwa li ha dana efiku ledalo laye? — Hasho nandenande, nOmbibeli inai popya sha kombinga yoshivilo shedalo laJesus. Ovashikuli vaJesus vonale navo kava li hava dana efiku ledalo laJesus. Mbela ou shi shii kutya omolwashike ovanhu konima yefimbo va ka hoolola okudana edalo laJesus mo 25 Desemba? —
Ovanhu ova hoolola efiku olo molwaashi ngaashi O-The World Book Encyclopedia ya ti: “Ovanhu vomuRoma ova li have li dana nale li li Oshivilo shaSaturn, tava dana edalo letango.” Onghee hano, ovanhu ova hoolola okudana edalo laJesus mefiku omo ovapaani hava dana efiku lefudo.
Mbela ou shi shii kutya omolwashike itaku dulu okutiwa kutya Jesus okwa dalwa muDesemba? — Omolwaashi Ombibeli otai ti kutya eshi Jesus a dalwa, ovafita voimuna ova li moixwa oufiku. (Lukas 2:8-12) Ovafita kava li tava dulu okukala moixwa muDesemba, molwaashi omwedi oo okwa li haku kala outalala nodula koshitukulwa oko kwa dalelwa Jesus.
Ovanhu vahapu ove shi shii kutya efiku lOkrismesa kali fi efiku ledalo laJesus. Ove shi shii yo kutya mefiku omo omwa li hamu danwa oshivilo kovapaani osho inashi hokiwa kuKalunga. Ndele nande ongaho, ovanhu vahapu ohava dana ashike Okrismesa. Ova lalakanena unene okudana oshivilo ponhele yokulihonga kutya Kalunga okwa tala ko ngahelipi oshivilo sha tya ngaho. Ndele fye otwa hala okuhafifa Jehova, hasho mbela? —
Onghee hano, ngeenge hatu ningi oshivilo shonhumba, otwa hala okushilipaleka kutya osha hokiwa kuJehova ile hasho. Ohatu dulu okuninga oshivilo keshe efimbo momukokomoko womudo, ndele katu na okuteelela omafiku onhumba e likalekelwa. Ohatu dulu okulya oikulya yonhumba ye likalekelwa nokuhafela okudana omaudano onhumba. Mbela owa hala okuninga ngaho? — Oto dulu okukundafana novadali voye ndele tave ku kwafele u unganeke okavilo. Osho otashi ka kala shihafifa, hasho mbela? — Ndele fimbo ino unganeka okavilo, shilipaleka kutya okavilo ka tya ngaho oka hokiwa kuKalunga.
Omishangwa edi tadi landula apa otadi ulike kutya osha fimana alushe okulonga osho Kalunga ta hokwa: Omayeletumbulo 12:2; Johannes 8:29; Ovaroma 12:2 nosho yo 1 Johannes 3:22.


text:
ONEPA 5
Etande Linene—Helie wa Yevelela? Helie ka Tavele Oku Yevelela?
Omanu valua koloneke via Noha, va enda oku linga ovina vĩvi.—Efetikilo 6:5
Adama la Heva va cita omãla, kuenje voluali mue yuka omanu. Vokuenda kuotembo, ovangelo vamue va likongela kesino lia Satana.
Ovo veya palo posi, kuenje va lipongolola vatimba ositu oco va likuele lomãla vomanu vakãi. Akãi vaco va cita omãla valume ovindululu va kala olongangala, haivo va pama calua.
Noke, voluali mue yuka omanu va linga lika ovina vĩvi. Embimbiliya li popia okuti “ũvi womanu wa lova kilu lieve, lovisimĩlo viosi vi simaiwa vovitima viavo via vĩha ño oloneke viosi.”
Noha wa yevelela Suku, kuenje wa tunga ocimbaluku.—Efetikilo 6:13, 14, 18, 19, 22
Noha wa kala omunu umue uwa. Yehova wa sapuila Noha hati, o ka nyola olondingaĩvi viosi letande limue linene.
Suku wa sapuilavo Noha oco a tunge ocimbaluku cimue cinene, loku kapamo epata liaye kuenda apata osi ovinyama.
Noha wa lungula omanu catiamẽla kokuiya Kuetande, pole, ka va tavele oku yevelela kondaka yaye. Vamue vo yola epembe; vakuavo vo suvukile.
Eci Noha a mala oku tunga ocimbaluku, wa iñisamo ovinyama.


text:
Anga hẽ tu Sukila Oku Likutilila ku Yesu?
U LUME umue ukuaku linga akonomuiso, wa pulisa eci ci pitãhala 800 kamalẽhe vakuetavo a litepa, nda ovo va tava okuti Yesu o tambulula olohutililo. Ci pitahãla 60 koloporsentu va tambulula okuti Yesu o tambulula olohutililo. Pole, umãlehe umue ka tukuile onduko Yesu, pole wa soneha hati, “Suku”.
Ove hẽ cipi ocisimĩlo cove? Tu sukila hẽ oku likutilila ku Yesu ale ku Suku? * Oco tu sange etambululo liaco, catete tu kũlĩhĩsa ndomo Yesu a longisa olondonge viaye oku likutilila.
NDOMO YESU A CILONGISA KULIE TU LIKUTILILA?
Yesu wa longisa kuenda wa lekisa oku tu sukila oku tiamisila olohutililo vietu.
ALONGISO AYE: Eci umue pokati kolondonge via Yesu o pinga hati, “A Ñala, tu longise oku likutilila,” Yesu wa tambulula hati: “Eci vu likutilila lingi hoti, ‘A Tate.’” (Luka 11:1, 2) Yesu Vohundo yaye a lingila Komunda, wa vetiya olonjeveleli viaye oku likutilila. Eye hati: “Likutilila ku So.” Wa va kolisavo poku va sapuila ndoco: “Isiene wa kũlĩha ovina vio sesameli osimbu ka wa vi pingili.” (Mateo 6:6, 8) Vuteke waye wa sulako palo posi, wa sapuila olondonge viaye hati: ‘Nda vu pinga cimue ku isia, u cihili vonduko yange.’ (Yoano 16:23) Ocili okuti, Yesu wa tu longisa oku likutilila ku Isiaye, Yehova Suku okuti haiye Isietu.
ONGANGU YAYE: Ndeci Yesu a longisa vakuavo oku likutilila, haico a lingavo poku popia hati: “Pandu, pandu kokuove, a Tate, a Ñala yokilu loposi.” (Luka 10:21) Vepuluvi likuavo, “Yesu, oku petula ovaso aye, wa linga hati, ‘A Tate, hu pandula omo wa njeva.’” (Yoano 11:41) Eci a kala oku panda kolofa, wa likutilila hati: “A Tate, ñundika omuenyo wange povaka ove.” (Luka 23:46) Vohutililo a linga ku Isiaye wo kilu, okuti Ñala yokilu loposi”—
AKRISTÃO KOCITA CATETE VA ENDA OKU LIKUTILILA KULIE?
Noke yolosemana vimue tunde eci Yesu a tiukila kilu, olondonge viaye via kala oku lambalaliwa lovanyali vavo. (Ovilinga 4:18) Omo liaco va sanda oku likutilila
Noke lianyamo amue, upostolo Paulu wa lombolola olonjila eye kumue la vamanji vakuavo va enda oku kuama poku likutilila. Poku sonehela Akristão eye wa popia hati: “Olonjanja viosi eci tu vu likutilila tu imba olopandu ku Suku Isia ya Ñala yetu Yesu Kristu.” (Va Kolosai 1:3) Paulu wa sonehelavo vamanjaye oco olonjanja viosi ‘vonduko ya Ñala yetu Yesu Kristu, va panduile Suku Tate ovina viosi oloneke viosi.’ (Va Efeso 5:20) Volondaka evi tua limbuka okuti Paulu wa vetiya vakuavo oco va likutilile “ku Suku yavo kuenda Isia yovina viosi.”
Etu tu pondolavo oku lekisa ocisola cetu ku Yesu poku kuama olonumbi viaye viatiamẽla koku likutilila ndeci Akristão kocita catete va linga. (Yoano 14:15) Osimbu tu amamako oku likutilila lika ku Isietu wo kilu, olondaka vi sangiwa kelivulu Liosamo 116:1, 2, vi ka kuata esilivilo liocili kokuetu. Ovio vi popia hati: “Sole Yehova omo a yeva yeva ondaka yange . . . ndu vilikiya osimbu yosi ñasi lomuenyo.” *
^ tini. 3 Ndomo ca lomboluiwa Vovisonehua, Suku kuenda Yesu va litepa. Oco o sange elomboluilo likuavo liatiamẽla kondaka eyi, tanga ocipama 4 celivulu Embimbiliya li Longisa Nye? lia sandekiwa
^ tini. 11 Omo liaco, oco olohutililo vietu vi yeviwe la Suku, tu sukila oku likolisilako oku kuama olonumbi viaye. Oco o sange elomboluilo likuavo, tanga ocipama 17 celivulu Embimbiliya li Longisa Nye?


text:
AMÃLEHE VA PULA
Momo Lie Nda Siatela Oku Livalula Ame Muẽle?
Nye ci lomboloka oku livalula ove muẽle
Momo lie omunu umue a pondola oku ci linga?
Nda ove o kuete ocitangi caco, o siapo ndati ocituwa caco?
Apulilo
Apulilo oku sokolola
Ovisonehua ndi sole
Nye ci lomboloka oku livalula ove muẽle?
Kuli olonjila vialua vioku livalula ove muẽle, oku kongelamo oku li timĩha, oku li veta ale oku li teta teta ove muẽle. Ndaño okuti ocipama eci ci lombolola ocituwa coku livalula ove muẽle ocipango locina cimue ci teta, olonumbi vi konomuisiwa vi tiamisiwila kolonjila viosi vioku livalula ove muẽle.
Seteka ukulĩhiso wove: Ocili ale esanda?
Omãla vakãi ovo lika va kuete ocituwa coku livalula ovo muẽle.
Ocituwa coku livalula ove muẽle, ci lueya ocihandeleko Cembimbiliya ci sangiwa kelivulu Liovisila 19:28, cokuti: “Ko ka litandi katimba ene.”
Etambululo lia suapo:
Esanda. Ndaño okuti ocitangi eci ca siata vali enene komãla vakãi, pole, omãla valumue va siatavo oku liteta ale oku kuama olonjila vikuavo vioku livalula ovo muẽle.
Esanda. Elivulu Liovisila 19:28 li lombolola ocituwa cimue ca siatele komanu vana ka va fendelele Yehova. Omo liaco, ca sunguluka oku tava okuti Ululiki wetu ka yongola okuti tu li valula etu muẽle.—1 Va Korindo 6:12; 2 Va Korindo 7:1; 1 Yoano 4:8.
Momo lie omunu umue a pondola oku ci linga?
Seteka ukulĩhiso wove: Pokati katosi a tukuiwa ndeti, lipi o sima okuti olio liocili?
Omanu va siata oku livalula ovo muẽle . . .
Omo va kasi loku liyaka locitangi cimue.
Omo va kasi oku seteka oku liponda.
Etambululo liocili: A. Olonjanja vialua omunu o li valula eye muẽle ka yongola oku fa. Omunu o yongola lika oku malako esakalalo liaye.
Tala eci amãlehe vamue va enda oku livalula ovo muẽle va popia catiamẽla kocituwa caco.
Celia: “Oku livalula ame muẽle ca enda oku tepulula esumuo liange.”
Tamara: “Ya kala onjila imue yoku imula esakalalo. Nda nolelepo oku yeva evalo ketimba okuti esakalalo li sule.”
Carrie: “Sia solaile oku sumua. Eci ndi livalula ame muẽle esumuo liange li pita kuenda ndi yeva lika evalo ketimba.”
Jerrine: “Olonjanja viosi nda enda oku livalula ame muẽle nda enda oku ivailako asakalalo ange osi kuenda nda enda oku sima okuti si sukila vali oku liyaka lovitangi viange. Ca enda oku ndi nenela ekavuluko.”
Nda ove o kuete ocitangi caco, o siapo ndati ocituwa caco?
Oku likutilila ku Yehova Suku, ci pondola oku kuatisa oku siapo ocituwa caco. Embimbiliya li popia hati: “Yeki kokuaye ovilemo viene viosi, momo eye o vu tati.” —1 Petulu 5:7.
Onumbi: Fetika poku linga olohutililo via teta onimbu poku popia hati: “A Yehova mange ohenda, ndi kuatise.” Vokuenda kuotembo, o ka tẽla oku lombolola asakalalo ove osi ku “Suku yelembeleko liosi.”—2 Va Korindo 1:3, 4.
Ohutililo ka yi lomboloka onjila yoku likuatisa oco o liyeve ciwa. Onjila yimue yi ku kuatisa oku sapela la Isiove o kasi Kilu, una o likuminya hati: “Ame hu kolisa, hu kuatisa; hu kuata leka liange liondio hailio liesunga.”—Isaya 41:10.
Omanu valua va liyaka locitangi coku livalula ovo muẽle, va pondolavo oku sanga elembeleko poku sapela la umue pokati kolonjali viaye ale omunu umue ukuavo a kolelela. Kũlĩsa apulilo a lingiwa kamãlehe vatatu va kuatele ocituwa caco.
Apulilo oku sokolola
Eci o limbuka okuti o sukila ekuatiso, o sapela lelie?
Eci o likutilila ku Yehova, nye o pondola oku popia catiamẽla kocitangi caco?
O pondola oku sokolola ovina vivali o pondola oku linga (okuti ka mua kongelele oku livalula ove muẽle) oco o tepulule esakalalo?