text:
Oshileshwa 8
Omolwashike Kalunga a efa oukolokoshi nokumona oixuna ku kale po?
1. Oukolokoshi owa hovela naini?
Oukolokoshi owa hovela kombada yedu okudja eshi Satana a li a popya oipupulu yotetetete. Satana okwa li omweengeli a wanenena, ndele mupya munene, “ina kala moshili.” (Johannes 8:44) Okwa li a hala okukala oye ta longelwa kovanhu ponhele yokulongela Kalunga. Satana okwa li a heka omukainhu wotete, Eva, opo a kale ta dulika kuye ponhele yokukala ta dulika kuKalunga. Ngaashi Eva, Adam naye ka li a dulika kuKalunga, netokolo olo a li a ninga ola etifa okumona oixuna nosho yo efyo. — Lesha Genesis 3:1-6, 17-19.
Satana okwa tukulila ounamapangelo waKalunga oshibofa ile ondodo yaKalunga yokukala Omukombadambada eshi a heka Eva aha dulike kuKalunga. Lwanima, ovanhu vahapu navo ova li va hovela okuyambidida ounashibofa waSatana, va ekelashi Kalunga e li Omupangeli wavo. Kungaho, Satana okwa ninga “omupangeli wounyuni.” — Lesha Johannes 14:30; 1 Johannes 5:19.
2. Mbela eshito laKalunga kala li la wanenena?
Oilonga yaKalunga aishe oya li ya wanenena. Ovanhu nosho yo ovaengeli ovo Kalunga a shita ova li tava dulu okudulika koiteelelwa yaye monghedi ya wanenena. (Deuteronomion 32:4, 5) Kalunga okwe tu shita tu na emanguluko lokuhoolola okulonga ouwa ile owii. Emanguluko la tya ngaho ole tu pa omhito yokuulika kutya otu hole Kalunga ile hasho. — Lesha Jakob 1:13-15; 1 Johannes 5:3.
3. Omolwashike Kalunga a efa okumona oixuna ku kale po?
Jehova okwa kala te lididimikile ovanhu ovo va tukululila ounamapangelo waye oshibofa. Omolwashike mbela? Okwe shi ninga opo a kwafele ovanhu va mone kutya itava dulu okulipangela vo vene nopehe na ekwafo laye. (Omuudifi 7:29; 8:9) Oushili oo kutya ovanhu itava dulu okulipangela kuvo vene ou liwetikile mokutala komido 6 000 odo ovanhu va kala tava pangele. Ovapangeli vopanhu ova nyengwa okuxulifa po oinima ngaashi oita, ominyonena, okuhenouyuki ile omikifi. — Lesha Jeremia 10:23; Ovaroma 9:17.
Ndele mepingafano naasho, ovo tava yambidida ounamapangelo waKalunga ohava mono ouwa. (Jesaja 48:17, 18) Mafiku Jehova ota ka xulifa po omapangelo aeshe opanhu, nokombada yedu otaku ka kala ashike ovo tava yambidida ounamapangelo waye. — Jesaja 11:9. — Lesha Daniel 2:44.
4. Elididimiko laKalunga ole tu pa omhito yokuninga shike?
Satana okwa ti kutya kape na omunhu ta ka longela Jehova nomalinyengotomheno a yuka. Mbela ito dulu okunyaneka pomutenya oipupulu ya tya ngaho? Nopehe na omalimbililo, oto dulu. Elididimiko laKalunga ola pa keshe umwe omhito a ulike kutya ota yambidida ounamapangelo waYe ile ovapangeli vopanhu. Onghedi yetu yokukalamwenyo oyo tai ufa kutya otwa ama kombinga yalyelye. — Lesha Job 1:8-12; Omayeletumbulo 27:11.
5. Ongahelipi hatu dulu okuulika kutya otwa hala Kalunga oye a kale omupangeli wetu?
Ohatu dulu okuulika kutya otwa hala Jehova oye a kale Omupangeli wetu mokukala tu li melongelokalunga lashili nokuninga oinima metwokumwe naasho sha popiwa mEendjovo daye, Ombibeli. (Johannes 4:23) Ngaashi Jesus, nafye otu na okuhenuka okukufa ombinga moinima yopapolitika nosho yo moita. — Lesha Johannes 17:14.
Satana oha longifa eenghono daye opo a xumife komesho oluhaelo nosho yo eenghedi dikwao da nyata. Ookaume ketu nosho yo ovapambele vetu vamwe otashi dulika va kale tave tu kembaula ile tave tu pataneke ngeenge otwa kala ihatu kufa vali ombinga moinima ya tya ngaho. (1 Petrus 4:3, 4) Onghee hano, otu na okukala twa tokola kutya oshike hatu ka ninga po. Mbela ohatu ka endafana ngoo novanhu ovo ve hole Kalunga? Ohatu ka dulika ngoo keemhango daye dopahole nodi li pandjele? Ngeenge osho twa ningi ngaho, ohatu ka ulika kutya Satana okwa li a popya oipupulu eshi a ti kutya kape na omunhu ta ka kala omudiinini kuKalunga ngeenge e li meenghalo didjuu. — Lesha 1 Ovakorinto 6:9, 10; 15:33.
Otu na oushili kutya Kalunga ota ka xulifa po oukolokoshi nosho yo okumona oixuna molwaashi omunahole. Ovo ve na eitavelo mwaasho, otava ka kala nomwenyo kombada yedu fiyo alushe. — Lesha Johannes 3:16.
Lihonga shihapu
Omolwashike Kalunga a efa okumona oixuna ku kale po?
Ovanhu vahapu ohava ti Kalunga oye a etifa okumona oixuna akushe oko ku li mounyuni. Ove oto diladila ngahelipi? Lihonga kutya Kalunga okwa ti shike shi na sha naasho sha etifa okumona oixuna.


c: text/html

text:
EENGHUNDAFANA NOMUNEUMBO
Omolwashike hatu dimbuluka efyo laJesus?
Eenghundafana tadi landula otadi ulike kunghee Eendombwedi daJehova hadi kundafana navamwe. Natu tye nee ngeno Ondombwedi yedina Megan otai kundafana nomuneumbo wedina Shirley.
“SHI NINGENI OKUDIMBULUKWA NGE”
Megan: Wa lele po Shirley! Onda li nda hafa oku ku mona kEdimbuluko lefyo laJesus Kristus oshivike sha dja ko. * Okwoongala okwa li kwa enda ngahelipi?
Shirley: Onda li nda hafela okukala po, ashike nande ongaho, kanda li naanaa ndi udite ko oinima aishe pauyadi. Ovanhu ohava dana edalo laJesus pOkrismesa nosho yo enyumuko laye pOpaasa, ashike inandi uda nande onale umwe ta dana Edimbuluko lefyo laye.
Megan: Osho naanaa, Okrismesa nOpaasa ohai danwa apeshe mounyuni. Ashike fye tu li Eendombwedi daJehova otu wete sha fimana okudimbuluka efyo laJesus. Ngeenge ou na po okafimbo, ohandi dulu oku ku ulikila omatomheno kutya omolwashike.
Shirley: Heeno, ondi nefimbo.
Megan: Eendombwedi daJehova ohadi dimbuluka efyo laJesus molwaashi okwa lombwela ovashikuli vaye ve shi ninge. Diladila kwaasho sha li sha ningwa po moufiku oo wa tetekela efyo laJesus. Mbela owa udile nale shi na sha nOuvalelo we likalekelwa oo a lya pamwe novashikuli vaye ovadiinini?
Shirley: Oto popi kombinga yOuvalelo waxuuninwa?
Megan: Osho naanaa. Ohau ifanwa yo Ouvalelo wOmwene. Pefimbo louvalelo oo, Jesus okwa li a pa ovashikuli vaye omalombwelo a yela. Kwafele nge u leshe eendjovo daye odo di li muLukas 22:19.
Shirley: Eewa. “Opo nee Ye okwa kufa omungome a pandula, ndee te u pambula, ndele okwe u va pa ndee ta ti: Eshi olutu lange tali yandjwa molweni, shi ningeni okudimbulukwa nge.”
Megan: Tangi kokulesha. Didilika elombwelo laJesus petumbulo laxuuninwa lovelishe oyo, olo tali ti: “Shi ningeni okudimbulukwa nge.” Ndele manga ine va pa elombwelo loku mu dimbuluka, okwe va yelifila kutya oshike ve na okudimbuluka. Okwa popya kutya omwenyo waye ote u yandjele ovashikuli vaye. Jesus okwa li a popya ediladilo la faafana naalo, ngaashi sha popiwa muMateus 20:28. Ovelishe oyo otai ti: ‘Omona wOmunhu ine uya okuyakulwa, ndele okuyakula nokuyandja omwenyo waye u ninge oikulila yavahapu.’ Oku shi yelifa pauxupi, osho osho hashi linyengifa Eendombwedi daJehova di ongale lumwe momudo mefiku olo Jesus a file opo di dimbuluke ekuliloyambo olo a yandja. Omolwefyo laye ovanhu ovaduliki otava dulu okumona omwenyo.
OMOLWASHIKE EKULILOYAMBO LA LI LA PUMBIWA?
Shirley: Ohandi udu ovanhu tava popi kutya Jesus okwe tu fila opo tu kale nomwenyo. Ashike okupopya oshili, kandi udite ko nande kutya osho osha hala okutya shike.
Megan: Haave auke Shirley. Oshikundafanwa shi na sha nekuliloyambo laJesus oshinima shomoule. Ndele oshi li yo shimwe shomeeshili dihokwifa odo tadi hangwa mEendjovo daKalunga. Shitiwa, ou na ngoo natango efimbo ile pamwe natu xulile apa?
Shirley: Ondi na po ngoo linini.
Megan: Osho oshiwa neenghono. Opo ashike nda lesha oshitukulwa shi na sha nekulilo, nohandi ka kendabala oku shi yelifa monghedi i li paunafangwa.
Shirley: Eewa.
Megan: Opo tu ude ko ekulilo, tete otwa pumbwa okuuda ko onghalo oyo ya etifwa po kuAdam naEva eshi va nyona moshikunino shaEden. Opo tu ude ko shi na sha nonghalo oyo, natu leshe Ovaroma 6:23. Oto dulu okukwafela nge u leshe ovelishe oyo.
Shirley: Eewa. Otai ti: “Ondjabi youlunde oyo efyo, ndelenee oshalinghenda yaKalunga oyo omwenyo waalushe muKristus Jesus, Omwene wetu.”
Megan: Tangi unene. Natu konakone omautumbulilo oo a longifwa movelishe oyo. Tete, didilika kutya oya hovela tai ti: “Ondjabi youlunde oyo efyo.” Oo oo omulandu u li paunafangwa oo Kalunga a li a tula po pehovelo londjokonona yovanhu, kutya ondjabi youlunde efyo. Oshoshili kutya pehovelo kapa li omunhu omulunde. Adam naEva ova li va shitwa va wanenena, novana vavo aveshe ova li tava ka dalwa va wanenena, novanhu ngeno ihava fi. Adam naEva nosho yo oludalo lavo alishe ova li ve na eteelelo lokukala nomwenyo waalushe va hafa. Ashike ngaashi tu shishi, oinima hasho vali ya ka enda ngaho, ile osho?
Shirley: Ahowe, hasho ya li ya enda. Adam naEva ova lya oshiimati osho va shilikwa.
Megan: Osho naanaa. Eshi va lya oshiimati osho, Adam naEva ova hoolola okuhadulika kuKalunga nova ninga ovalunde, inava wanenena. Ehoololo olo inali etela ashike Adam naEva oilanduliko inyikifa oluhodi, ndele noludalo lavo alishe.
Shirley: Owa hala okutya ngahelipi?
Megan: Pamwe nandi longife hano efaneko. Nandi ku pule, ou hole okumbaka?
Shirley: Ee! Ondi hole okumbaka.
Megan: Natu tye nee ou na oshipana shiwa shipe shokumbaka eemboloto. Fimbo nokuli ino shi longifa nande olumwe, oshe lidenga pedu ndele tashi ningi embodokela la kula. Ndele mbela oshike tashi ka ningilwa omboloto keshe oyo to teleke moshipana osho? Mbela nado itadi ka kala di na embodokela?
Shirley: Otadi di mo di na embodokela.
Megan: Sha faafana, eshi Adam naEva va hoolola okuhadulika kuKalunga, ova ningwa embodokela lopafaneko koulunde nokokuhawanenena. Molwaashi ova ninga ovalunde fimbo inava dala nande okaana kamwe, ovana vavo aveshe ova ka dalwa ve na embodokela la faafana. Ovana vavo aveshe ova dalwa moulunde. MOmbibeli, oshitya “oulunde” inashi yukifa ashike elitulemo koilonga, ndele osha yukifa yo konghalo oyo twa fyuulula. Oshidjemo osheshi kutya nonande ame naave inatu ninga sha sha puka, nokatwa li twa dalwa pefimbo opo, eshi Adam naEva va nyona, ove tu landifa po koulunde nokokuhawanenena oko haku twala mefyo mwa kwatelwa oludalo lavo alishe nosho yo oludalo letu. Ngaashi hatu lesha mOvaroma 6:23, ondjabi youlunde efyo.
Shirley: Ashike osho itashi monika shi li pauyuki. Omolwashike ovanhu aveshe ve na okumona oixuna fiyo alushe molwoulunde waAdam naEva?
Megan: Ou li mondjila, itashi monika shi li pauyuki. Ashike ope na shihapu shihe fi ashike osho. Omolwouyuki waye wa wanenena, Kalunga okwa tokola opo Adam naEva va fye omolwoulunde wavo, ndele fye tuli oludalo lavo otu na eteelelo. Kalunga okwa ninga elongekido opo tu dje mo monghalo oyo idjuu. Nonghalo oyo oya ningifa ekuliloyambo laJesus li kale la pumbiwa. Tala vali mOvaroma 6:23. Konima eshi ovelishe oyo ya popya kutya “ondjabi youlunde oyo efyo,” oya popya vali kutya, “ndelenee oshalinghenda yaKalunga oyo omwenyo waalushe muKristus Jesus, Omwene wetu.” Onghee hano, efyo laJesus ole shi ninga tashi shiiva opo tu manguluke mo moulunde nefyo. *
EKULILO OLI LI OSHALI INENENENE YA DJA KUKALUNGA
Megan: Natango movelishe oyo omu na vali oshitwa shimwe osho nda hala tu yandje elitulemo kusho.
Shirley: Shilipi po osho?
Megan: Didilika kutya ovelishe oya ti: ‘Oshalinghenda yaKalunga oyo omwenyo waalushe muKristus Jesus, Omwene wetu.’ Ngeenge Jesus oye a mona oixuna noku tu fila, a yandja omwenyo waye molwetu, omolwashike ovelishe tai ti kutya ekulilo oli li “oshalinghenda yaKalunga”? Omolwashike inai tya “oshali oyo Jesus a yandja”? *
Shirley: Hmm. Kandi shi shii.
Megan: Kalunga okwa shita Adam naEva, nova nyona kuye eshi inava dulika moshikunino shaEden. Oku na okukala a li a yahama neenghono eshi ovana vaye vavali votete vopanhu ve mu tukulila oshibofa. Ndele Jehova okwa li a mona ekandulepo lomukundu oo meendelelo. * Okwa li a lalakanena opo umwe womoishitwa yaye yopamhepo e uye kombada yedu, e li omunhu a wanenena, noxuuninwa okuyandja omwenyo waye u li ekuliloyambo. Onghee hano, elongekido lekulilo oli li oshali ya dja kuKalunga. Natango ope na onghedi imwe omo ekulilo li li oshali ya dja kuKalunga. Owa diladila ngoo nande onale nghee Kalunga a li e udite eshi Jesus ta dipawa?
Shirley: Ahowe, inandi diladila naanaa kombinga yasho.
Megan: Ondi wete poshivelo sheumbo leni pe na oudanaukifo. Onde lineekela ou na ounona.
Shirley: Heeno, ondi na vavali, okamati nokakadona.
Megan: U li omudali, diladila ashike nghee Xe yaJesus womeulu, Jehova Kalunga, a li e udite efiku olo Jesus a fya. Mbela okwa li e udite ngahelipi eshi ta tale okudja meulu Omona waye omuholike a kwatwa po, ta shekwa nokudengwa neengonyo? Xe omudali okwa li e udite ngahelipi eshi ta tale Omona ta valelwa komuti womahepeko, nokufiwa ko a fye efyo li udifa omwenyo munyenye?
Shirley: Oku na okukala a li e udite nai neenghono. Inandi diladila nande onale kwaasho.
Megan: Osho naanaa, ashike nande ongaho, itatu dulu okuufa filufilu nghee Kalunga a li e udite efiku olo. Ashike otu shii kutya oku na omaliudo notu shii yo kutya omolwashike a efa oinima aishe oyo i ningwe. Naasho osha yelifwa nawa momushangwa oo u shiivike nawa, Johannes 3:16. Oto dulu oku u lesha?
Shirley: Heeno, otau ti: “Osho Kalunga a kala e hole ounyuni, Oye a yandja Omona waye Ewifa, opo keshe ou te mu itavele a ha kane, ndelenee a kale e nomwenyo waalushe.”
Megan: Tangi unene. Tala vali pehovelo lovelishe oyo. Oya ti: “Osho Kalunga a kala e hole ounyuni.” Osha yela kutya ohole oyo ye linyengifa Kalunga a tume Omona waye kombada yedu, a fye ponhele yetu. Onghee hano, ekuliloyambo oli li euliko linenenene lohole yaye. Nomolwaasho Eendombwedi daJehova hadi ongala pamwe lumwe omudo keshe opo di dimbuluke efyo laJesus. Mbela ouyelele oo twa konakona owe ku kwafela ngoo?
Shirley: Heeno, owa kwafela nge. Onda pandula eshi wa longifa efimbo u kundafane naame ouyelele oo.
Mbela ou na oshikundafanwa shonhumba shopaMbibeli osho ho lipula nasho? Mbela oho kala wa limbililwa shi na sha neitavelo ile oilonga yopalongelokalunga yEendombwedi daJehova? Ngeenge osho, ino ongaonga okupula umwe womEendombwedi daJehova. Ota ka kala a hafa okukundafana naave oshinima osho.
^ okat. 5 Eendombwedi daJehova ohadi ongala pamwe lumwe momudo opo di dimbuluke efyo laJesus. Neudo, Edimbuluko otali ka kala ko mEtitano, 3 Aprili.
^ okat. 32 Oshitukulwa tashi ka landula ko shomoitukulwa ei ya pambafana, otashi ka kundafana nghee ekuliloyambo laJesus le tu mangulula moulunde nosho yo kutya oshike tu na okuninga po opo tu mone ouwa mekuliloyambo olo.
^ okat. 36 She likolelela kOmbibeli, Kalunga naJesus ovanhu vavali va yoolokafana. Opo u mone ouyelele muhapu, tala etukulwa 4 lembo Ombibeli otai hongo lela shike? la nyanyangidwa kEendombwedi daJehova.
^ okat. 38 Tala Genesis 3:15.
Ekuliloyambo oli li euliko linenenene lohole yaKalunga
Lihonga shihapu
Ekulilo—oshali inenenene ya dja kuKalunga
Ekulilo oshike? Ongahelipi to dulu okumona ouwa mulo?
Omolwashike Jesus a hepekwa nokudipawa?
Ongahelipi hatu dulu okumona ouwa omolwefyo laye?

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Twikila okulongela Jehova nehafo
OTO dimbuluka efiku olo wa li wa hafa neenghono monghalamwenyo yoye? Mbela osha li efiku wa hombola ile wa hombolwa ile efiku olo wa mona okaana koye koshiveli? Ile pamwe efiku olo wa ninginifwa? Efiku leninginifo olo unene la fimanenena nolihafifa monghalamwenyo yoye. Ovamwatate novamwameme kava li tuu va hafa mefiku olo eshi va mona wa ulika kutya ou hole Kalunga nomutima woye aushe, nomwenyo, nomadiladilo nosho yo neenghono doye adishe! — Markus 12:30.
Nopehe na omalimbililo, okudja eshi wa ninginifwa owa mona ehafo linene eshi to longele Jehova. Ashike ovaudifi vahapu ova kanifa ehafo la tya ngaho. Omolwashike vamwe va kanifa ehafo olo va li ve na okudja peninginifo? Omatomheno elipi tu na oo taa dulu oku tu kwafela tu twikile okulongela Jehova nehafo?
OMOLWASHIKE VAMWE VA KANIFA EHAFO?
Etumwalaka lOuhamba ohali tu etele ehafo linene. Omolwashike mbela? Omolwaashi Jehova okwa udaneka kutya mafiku Ouhamba otau ka xulifa po ounyuni ou woukolokoshi nokweeta ounyuni mupe. Sefanja 1:14 otai ti: “Efiku linene lOmwene oli li popepi! Heeno, popepi li li, ndee tali endelele okufika!” Ashike ngeenge otu udite kutya efiku olo ola kala ko, ohatu dulu okukanifa ehafo olo twa li tu na. Okukala tu udite ngaho otaku dulu oku tu ningifa tu longe shinini moilonga yaJehova. — Omayeletumbulo 13:12.
Ngeenge tu li novamwatate novamwameme, ohatu kala tu udite twa pamekwa tu twikile okulongela Jehova nehafo. Elihumbato liwa loshiwana shaJehova ohali tu nanene kelongelokalunga lashili nohali tu kwafele tu twikile oku mu longela nehafo. (1 Petrus 2:12) Ndele mbela oshike tashi dulu okuningwa po ngeenge omumwatate ile omumwameme wonhumba okwa pewa outekuduliko molwaashi ina dulika koipango yaKalunga? Osho otashi dulu okuteya vamwe omukumo meongalo nokukanifa ehafo lavo.
Ohole yokuhola omaliko nayo otai dulu oku tu kanififa ehafo letu. Ngahelipi mbela? Ounyuni waSatana otau kendabala oku tu nwefa mo tu kale tu udite kutya otu na okulilandela oinima oyo inatu pumbwa naanaa. Onghee hano, inatu dimbwa eendjovo daJesus edi tadi ti: “Kaku na ou ta dulu okukalela oovene vavali; osheshi ota tondo umwe, ye e hole omukwao, ile a hokwa ou ndee ta dini winya. Kamu dulu okukalela Kalunga nemona.” (Mateus 6:24) Itatu dulu okulongela Jehova nehafo ngeenge ohatu kendabala okulikongela keshe shimwe mounyuni ou.
HAFELA OILONGA YAJEHOVA
Okulongela Jehova kashi fi omutengi kwaavo ve mu hole. (1 Johannes 5:3) Dimbuluka kutya Jesus okwa ti: “Ileni kuame, nye amushe hamu longo nomwa lolokifwa, Ame ohandi mu pe etulumuko. Litwikeni ondjoko yange nye mu lilonge kuame, osheshi Aame omunambili momutima onde lininipika; ndee tamu limonene eemwenyo deni etulumuko. Osheshi ondjoko yange iwa nomutengi wange omupu.” (Mateus 11:28-30) Okukala Omukriste washili otashi tulumukifa nohashi tu etele ehafo. Nopehe na omalimbililo, otu na omatomheno okukala hatu hafele oilonga yaJehova. Paife natu ka kundafaneni atatu omuo. — Habakuk 3:18.
Ohatu longele Omuyandji womwenyo, Kalunga kehafo. (Oilonga 17:28; Epsalme 104:31) Otu shii kutya Kalunga oye Omushiti wetu oo e tu pa omwenyo. Onghee hano, otu na okutwikila oku mu longela nehafo, kashi na nee mbudi kutya opa pita omido ngapi okudja eshi twa ninginifwa.
Diladila kuHéctor, oo a longela Jehova e li omupashukili omweendi oule womido 40. Natango ota longele Jehova nehafo ‘nonande okwa kulupa.’ (Epsalme 92:13-15) Ouvela womukulukadi waHéctor owa ya moshipala omalipyakidilo aye e na sha noilonga yaJehova, ashike ina kanifa ehafo laye. Okwa ti: “Nonande oshinyikifa oluhodi okumona ounghundi womukulukadi wange tau naipala noshi li eshongo oku mu fila oshisho, inandi efa nande osho shi nyone po ehafo lange mokulongela Kalunga kashili. Okukala ndi shii kutya Jehova oye a pa nge omwenyo, nokwa shita omunhu nelalakano, oshe linyengifa nge ndi kale ndi mu hole neenghono noku mu longela nomutima aushe. Ohandi kala nde lipyakidila moilonga yokuudifa nokukaleka momadiladilo eteelelo lOuhamba opo ndiha kanife ehafo lange.”
Jehova okwa yandja ekuliloyambo olo le shi ningifa tashi shiiva opo tu kale nonghalamwenyo ihafifa. Oshoshili kutya, ‘Kalunga okwa kala e hole ounyuni, Oye a yandja Omona waye Ewifa, opo keshe ou te mu itavele a ha kane, ndelenee a kale e nomwenyo waalushe.’ (Johannes 3:16) Onghee hano, ohatu dulu okudiminwa po omatimba etu noku ka mona omwenyo waalushe ngeenge otwa kala tu na eitavelo moshali yekuliloyambo oyo Kalunga e tu pa pahole. Osho oshi li lela etomheno la denga mbada lokukala twa hafa. Olupandu letu li na sha nekulilo otali ke tu linyengifa tu longele Jehova nehafo.
Omumwatate wokuMexico wedina Jesús okwa ti: “Onda kala handi lidipaele po unene koilonga molwaashi omafimbo amwe ohandi longo omalutaima nonande kasha li tashi dengele. Onda kala ashike handi shi ningi opo ndi mone oimaliwa ihapu. Opo nee onda li nde lihonga kombinga yaJehova nonghee a yandjela ovanhu Omona waye. Onda kala nda halelela oku mu longela. Lwanima eshi nde liyapulila Jehova, onda li nda tokola ndi efe po oilonga mehangano omo nda longa oule womido 28, ndele handi i moilonga yefimbo li yadi.” Omumwatate Jesús osho a li a hovela ngaho okulongela Jehova nehafo.
Otu na onghalamwenyo ya koshoka paenghedi, naasho ohashi tu etele ehafo. Mbela oto dimbuluka kutya onghalamwenyo yoye oya li ya tya ngahelipi fimbo ino shiiva Jehova? Omuyapostoli Paulus okwa li a dimbulukifa Ovakriste vomuRoma kutya ova “li ovapiya voulunde” ndele ova ninga “ovapiya vouyuki.” Molwaashi ova li ve na onghalamwenyo ya koshoka, ova kala ve na eteelelo lomwenyo waalushe. (Ovaroma 6:17-22) Nafye otu na okudulika komifikamhango daJehova opo tuha kale nenyeme olo hali di mokukala nelihumbato inali koshoka ile melongifo leenghono. Osho kashi hafifa tuu!
Diladila kuJaime oo a li ina itavela muKalunga, a itavela moevolusi nokwa li omudengingonyo. Jaime okwa li a hovela okuuya kokwoongala nokwa li a kuminwa ohole yoshiwana shaJehova. Opo a efe po onghalamwenyo yaye ikulu, Jaime okwa li a pula Jehova e mu kwafele opo a kale e na eitavelo muye. Okwa ti: “Mokweendela ko kwefimbo onda ka mona kutya oku na Tate omunahole nomunanghenda. Okudulika komifikamhango daJehova douyuki osha kala eameno kwaame. Ngeno kanda li nda lundulula okukalamwenyo kwange, ngeno onda dipawa nale ngaashi ookaume kange ovo navo va li ovadengingonyo. Omido odo nda longela Jehova odo ashike nda kala nda hafa monghalamwenyo yange.”
INO SHOLOLA!
Otu na okukala tu udite ngahelipi omanga twa teelela exulilo longhalelo ei younyuni woukolokoshi? Dimbuluka kutya ohatu longo ehalo laKalunga notwa teelela omwenyo waalushe. Onghee hano, “mokulonga ouwa inatu lolokeni, osheshi efimbo ngenge la fika, hatu ka teya yo, ngenge itatu loloka.” (Ovagalati 6:8, 9) Kekwafo laJehova, natu lididimikeni, natu longeni noudiinini opo tu kulike omaukwatya oo tae tu kwafele tu ka xupe “momahepeko manene” ile tu tye poudjuu munene nokutwikila okulongela Jehova nehafo. — Ehololo 7:9, 13, 14; Jakob 1:2-4.
Ohatu dulu okukala nelineekelo kutya Jehova ote ke tu pa ondjabi omolwelididimiko letu molwaashi oku shii oilonga oyo hatu longo nohole oyo hatu mu ulikile. Ngeenge otwa twikile okulongela Jehova nehafo, ohatu ka kala tu udite ngaashi omupsalme David oo a ti: “Alushe ohandi kwatele Omwene koshipala shange; eshi Ye e li kolulyo lange, ihandi tengauka. Onghee tuu omutima wange u nehafo, nomwenyo wange tau nyakukwa, nolutu lange tali tulumukwa mombili.” — Epsalme 16:8, 9.


text:
ONDJOKONONA YONGHALAMWENYO
Omanangekonoupuna ‘momafimbo mawa nomomafimbo mai’
onda dalwa mumarsa 1930, momukunda wedina Namkumba moMalawi, moukwaneumbo oo wa kala hau longele Kalunga noudiinini. Mo 1942, onda li nde liyapulila Jehova nokuninginifwa mu umwe womomilonga detu diwa. Oule womido 70, onda kala handi kendabala okuninga ngaashi omuyapostoli Paulus oo a li a ladipika Timoteus a ‘udife ondjovo; mefimbo liwa nomefimbo lii.’ — 2 Timoteus 4:2.
Mo 1948, Nathan H. Knorr naMilton G. Henschel, ova li ve uya moMalawi, netalelepo lavo ola li la ladipika nge ndi longele Jehova efimbo li yadi. Lwanima, onda ka shakena naLidasi, omumwameme omuholike oo a li e na elalakano la fa lange lokulongela Jehova efimbo li yadi. Mo 1950, otwa li twa hombola, nomo 1953, otwa ka kala tu na ounona vavali. Nonande otwa li tu na oinakuwanifwa youkwaneumbo ihapu, otwa li twa tokola opo ame ndi hovele okukokola ondjila. Konima yomido mbali, onda li nda shivwa ndi longe ndi li omukokolindjila e likalekelwa.
Diva konima yaasho, onda ka kala ndi na oufembanghenda wokutalela po omaongalo ndi li omupashukilishikandjo. Ndele molwaashi Lidasi okwa li ha yambidida nge neenghono, onda li nda dula okufila oshisho eemhumbwe adishe doukwaneumbo wetu nokukala moilonga yefimbo li yadi. * (Tala eshangelo lopedu.) Ashike atushe otwa li twa hala okulongela Jehova efimbo li yadi. Opo nee, otwa li twe liunganeka nawa, nomolwelongelokumwe lovana vetu, Lidasi okwa li a dula okuya moilonga yefimbo li yadi, mo 1960.
Mo 1962, otwa li twa hafela oshoongalele shoshitukulwa shi na oshipalanyole, “Courageous Ministers” (“Ovakalele ovaladi”). Nokonima yomudo umwe, omumwatate Henschel okwa li a talela po Malawi omolwoshoongalele she likalekelwa osho sha li popepi noshilando Blantyre. Ovanhu ve dulife po 10 000, ova li poshoongalele osho. Ngeenge handi diladila kombinga yeeprograma odo de likalekelwa, onda mona nghee de tu longekida noku tu pameka atushe moMalawi omolwomafimbo madjuu oo a li e li poku tu hanga.
OMAFIMBO MAI A HOVELA
Mo 1964, Eendombwedi daJehova oda li da hepekwa molwaashi da anya okukufa ombinga moilonga yopapolotika. Oshidjemo, Omalupale Ouhamba e dulife 100 nosho yo omaumbo ovamwatate e dulife 1 000 okwa hanaunwa po. Onda li nda twikila okulonga pamwe nomukulukadi wange Lidasi moilonga youpashukilishikandjo fiyo osheshi epangelo la shilika oilonga yEendombwedi mo 1967. Epangelo ola li la kwata ko oshitaimbelewa, la fininika ovatumwa va fiye po oshilongo, nokutula Eendombwedi dihapu modolongo, mwa kwatelwa ame naLidasi. Konima eshi twa mangululwa modolongo, onda li nda twikila noilonga youpashukilishikandjo nelungi.
Efiku limwe muOktoba 1972, ongudu yovanyasha yoilyo yopapolitika moMalawi oya li ye li unganeka i uye keumbo letu. Umwe womongudu oyo okwa li a tetekela komesho nokulombwela nge ndi hondame molwaashi ova li va pangela va dipae nge. Onda li nda lombwela omukulukadi wange nounona va hondame pomiti dimwe domibanana odo da li popepi, ofimbo ame nda ka londa komuti wa kula womumengo. Onda kala nde va tala eshi tava hanauna po eumbo letu noinima yetu aishe.
Eshi omahepeko a hapupala, Eendombwedi omayovi oda li da fiya po Malawi. Fye otwa kala mokamba yeenhauki moMozambique fiyo omuJuni 1974. Pefimbo opo, fye naLidasi otwa li twa shivwa tu longe tu li ovakokolindjila ve likalekelwa moDómue, moMozambique. Otwa li twa twikila okukokola ondjila fiyo 1975, eshi twa fininikwa tu fiye po Mozambique nokwaalukila koMalawi oko natango Eendombwedi da li tadi hepekwa.
Konima eshi nda alukila moMalawi, onda li nda pewa oshinakuwanifwa shokutalela po omaongalo moshilandopangelo Lilongwe. Nonande opa li omahepeko nosho yo omaupyakadi, omuvalu womaongalo owa kala tau hapupala moshitukulwa osho twa li hatu longele.
EYAMBIDIDO LAJEHOVA LOPAHOLE
Efiku limwe, otwa ya momukunda omo mwa li mu na oshoongalele shopapolotika. Ovanhu vamwe ova li ve shi didilika kutya fye otu li Eendombwedi, nove tu kaleka omutumba pamwe nongudu yovanyasha yopapolitika hai ifanwa Malawi Young Pioneers. Otwa li twa pula Jehova ekwafo nosho yo ewiliko. Eshi okwoongala kwa xula, ova li va hovela oku tu denga. Ombadilila, omukulukadi umwe womukulunhu okwa li e uya ta tondoka nokwiingida ta ti: “Va efeni alikana! Omulumenhu ou omona womumwamememati. Mu efeni aye nondjila yaye!” Omukwatelikomesho woshoongalele okwa ti: “Va efeni vaye!” Katu shii kutya omolwashike omukulukadi oo a ningila ngaho, molwaashi ka li omupambele wetu shili. Otu wete kutya Jehova okwa uda eilikano letu.
Natango mo 1981, ongudu oyo yovanyasha oya li yetu hanga. Pomhito ei, ova li ve tu kufa eembashikela detu, omitwalo detu, omambo nosho yo eembapila da fimana dovamwatate vomoshitukulwa osho twa li hatu talele po. Otwa li twa ya onhapo keumbo lomumwatate umwe omukulunhuongalo, ashike nande ongaho, otwa li hatu lipula unene nouyelele oo wa li meembapila odo. Eshi ongudu oyo ya tala mo meembapila, oya li ya hanga mo eembapila odo nda tuminwa kovamwatate okudja koitukulwa aishe yaMalawi. Osho osha li she va halukifa molwaashi ova li tava diladila kutya ame omunambelewa wepangelo a fimana. Ova li va alulila diva eembapila adishe kovakulunhuongalo vomoshitukulwa osho.
Pomhito imwe vali, otwa li hatu tauluka omulonga nombautu. Mwene wayo okwa li omuwiliki wongudu yopapolitika, nokwa li a hala okumona okakalata kongudu yopapolitika ka keshe umwe a li mombautu. Eshi e li poku tu hanga, okwa li a dimbulula mo ombudi oyo ya li tai kongwa kopolifi. Osho osha li sha ngwangwaneka keshe umwe, namwene wombautu ina ka twikila vali okutala oukalata. Otwa li vali twa mona kutya Jehova okwe tu yambidida pahole.
OKUKWATWA PO NOKUTULWA MODOLONGO
MuFebruali 1984, onda li mondjila yokuya kuLilongwe handi twala eeraporta doilonga yomomapya koshitaimbelewa moZambia. Omupolifi umwe womulumenhu okwa li a kangheka nge nokuhada mondjato yange. Eshi a hanga mo oishangomwa imwe yopaMbibeli, okwa twala nge koshitaasi shopolifi nokuhovela okudenga nge. Okwa manga nge nongodi, nokutula nge monduda omo mu na ovanadolongo eembudi.
Efiku la ka landula ko, shishande okwa li a twala nge konduda imwe nokwa li a hala ndi shaine ombapila tai ti: “Ame Trophim R. Nsomba, inandi hala vali okukala Ondombwedi yaJehova opo ndi mangululwe.” Onda li nda anya filufilu okushaina ombapila oyo, noku mu lombwela kutya: “Inandi lilongekida ashike okwiidililwa ndele nokufya yo. Ame fiyo opaife ondi li Ondombwedi yaJehova.” Osho osha li sha handukifa shishande wopolifi ndele ta denge poshitaafula shaye a diinina, ndele omupolifi umwe oo a li mokanduda ka shikula ko te uya ta tondoka a tale kutya oshike tashi ningwa po. Shishande okwa li a lombwela omupolifi oo kutya: “Omulumenhu ou ota anye okushaina aha udife vali. Onghee hano, mu efa a shaine kutya ye Ondombwedi yaJehova, ndele hatu ke mu tuma kuLilongwe a ka idililwe.” Efimbo alishe olo, omukulukadi wange ina kala e shii apa ndi li. Konima yomafiku ane, ovamwatate vamwe opo nee va ka dula oku mu lombwela osho sha ningwa po.
Poshitaasi shopolifi shaLilongwe, omupolifi umwe okwa li a ungaunga naame nawa. Shishande wopolifi okwa ti: “Tambula okayaxa kolwishi molwaashi owa kala wa idililwa omolwEendjovo daKalunga. Ovanhu vamwe ve li omu, ovalunga.” Opo nee okwa li a tuma nge kodolongo yaKachere, oko nda kala oule weemwedi nhano.
Omukulunhu wodolongo oyo okwa li a hafa eshi nde uya molwaashi okwa li a hala ndi ninge “omufita” wodolongo. Okwa li a kufa mo omufita oo a hangika mo, ndele te mu lombwele ta ti: “Inandi hala vali u kale to hongo Eendjovo daKalunga omu, ove owa tulwa modolongo molwaashi owa vaka mongeleka yeni.” Opo nee, oshivike keshe onda li handi hongo Ombibeli pokwoongala kwovanadolongo.
Lwanima, oinima oya ka naipala. Ovanambelewa vodolongo ova li va pula nge molwaashi ova li va hala okushiiva kutya Eendombwedi ngapi di li moMalawi. Molwaashi inandi va pa enyamukulo olo va li va hala, ova li va denga nge fiyo osheshi ndihe shii a pa ndi li. Pomhito imwe vali, ova li va hala okuuda apa pe na eembelewa detu da kula. Onda ti: “Omwa pula epulo lipu, nohandi mu pe enyamukulo.” Onde va lombwela kutya eembelewa detu da kula oda yelifwa mOmbibeli. Ova li va kumwa nokupula kutya, “Di li peni mOmbibeli?”
Onda ti: “OmuJesaja 43:12.” Ova konga omushangwa oo noku u lesha nelitulemo: “Onye eendombwedi dange, Omwene osho ta ti, ndele Aame Kalunga.” Ova lesha omushangwa oo lwoikando itatu. Opo nee ova pula tava ti: “Osha enda ngahelipi opo eembelewa da kula dEendombwedi daJehova ndi kale mOmbibeli ndele hakoAmerika?” Onde va lombwela kutya: “Eendombwedi daJehova odo di li muAmerika nado ohadi longifa omushangwa oo opo ndi yelife shi na sha neembelewa davo da kula. Molwaashi inandi va lombwela osho va li va hala okuuda, onda li nda tuminwa kodolongo yaDzaleka, kolundume laLilongwe.
OMANANGEKONOUPUNA NOKULI NOMOMAFIMBO MADJUU
Eshi nda ka ya kodolongo yaDzaleka muJuli 1984, onda ka hanga mo Eendombwedi 81. Odolongo oya li i yadi neenghono, novanadolongo 300 ova li ve na okunangala pedu va ehenafana. Opo nee, Eendombwedi atushe otwa li hatu dulu okwoongala moungudu vanini opo tu kundafane omushangwa efiku keshe, naasho osha li she tu twa omukumo neenghono.
MuOktoba 1984, atushe otwa li twa ya komhangu notwa li twa pewa ehandukilo lomido mbali modolongo. Atushe pehovelo otwa li twa tulwa modolongo novanhu ovo vehe fi Eendombwedi. Ndelenee omupashukili wodolongo okwa li a kunghilila keshe umwe kutya: “Eendombwedi daJehova ihadi shili omakaya. Onghee hano, ovanangeli inamu di piyaaneka mu di pule omakaya noinamu di tuma omundilo wokuxwameka omakaya eni. Odi li ovanhu vaKalunga. Eendombwedi daJehova adishe odi na okupewa oikulya luvali mefiku, molwaashi omu inadi uya mo eshi da longa ominyonena ndele osheshi da itavela mOmbibeli.”
Elihumbato letu liwa ola li la eta omauwa mahapu. Ngeenge kwa li kwa laula ile taku lokwa, ovakeleli vodolongo kava li hava pitike ovanadolongo va ye kondje yodolongo. Ashike fye okwa li have tu efa molwaashi okwa li ve tu lineekela nova li ve shii kutya katu na efiku tu faduke po. Pashihopaenenwa, efiku limwe otwa li hatu longele kondje, nomukeleli wodolongo okwa li a hakukilwa koudu ndele hatu mu shuna kodolongo twe mu humbata. Molwaashi otwa li twa twikila nokulihumbata nawa, otwa li twa dula okumona edina laJehova tali tangwa kovalumenhu ovo va li have tu pashukile. — 1 Petrus 2:12. * (Tala eshangelo lopedu.)
OSHO VALI TWA KA KALA MOMAFIMBO MAWA
Mo 11 Mei 1985, onda li nda mangululwa mo modolongo yaDzaleka nonda li nda hafa okukala vali noukwaneumbo wange. Otwa pandula Jehova eshi e tu kwafela tu kanyatele oudiinini wetu kuye pomafimbo oo madjuu. Otu udite ngaashi omuyapostoli Paulus oo a shanga ta ti: “Inatu hala nye mu kale inamu shiiva oudjuu winya we tu hanga . . . ; omaudjuu a li manene unene e dule eenghono detu, opo twa li hatu limbililwa molwokukalamwenyo kwetu nokuli, nafye vene yo otwe litala otwa tokolelwa efyo, opo tu ha kale twe lineekela fye vene, ndelenee tu lineekele Kalunga, ou ta nyumuna ovafi. Ye okwe tu xupifa mo moshiponga shefyo olo linene.” — 2 Ovakorinto 1:8-10.
Omafimbo amwe otwa li hatu kala tu wete itatu xupu. Ashike otwa li alushe hatu pula Jehova e tu pe ouladi, ounongo nelininipiko opo tu twikile okufimanekifa edina laye linene.
Jehova okwa nangeka noupuna oilonga oyo twe mu longela ‘momafimbo mawa nomomafimbo mai.’ Kunena, otwa hafa neenghono okumona oshitaimbelewa shaLilongwe nosho yo Omalupale Ouhamba mape e dulife 1 000 moMalawi. Omanangekonoupuna oo a dja kuJehova okwe tu kumwifa fye naLidasi, nokwa fa ashike ondjodi nokuli. * — Tala eshangelo lopedu.
^ okat. 6 Ovamwatate ovo ve na ounona vanini ihava pulwa vali va longe moupashukilishikandjo.
^ okat. 27 Opo u mone ouyelele muhapu kombinga yomahepeko moMalawi, tala embo lokomudo lEendombwedi daJehova (1999 Yearbook of Jehovah’s Witnesses), epandja 171-223.
^ okat. 31 Omumwatate Nsomba okwa xulifa pefimbo opo oshitukulwa eshi sha li tashi longekidwa, mepupi lomido 83.


text:
ONDJOKONONA YONGHALAMWENYO
Tate okwa fya, ndele onda mona umwe
TATE okwa dalelwa moGraz, moAustria, mo 1899, onghee hano, okwa li omunyasha pefimbo lOita yOtete yOunyuni. Okwa li a ifanwa a ka waimine etangakwaita laGerman diva konima eshi Oita Itivali yOunyuni ya hovela mo 1939. Okwa li a dipawa mo 1943 molwoodi olo la li pokati kavo naRussia. Osho sha enda ngaho opo ndi kanife tate eshi nda li ashike ndi na omido 2 lwaapo. Inandi mona omhito yoku mu shiiva nawa, nonda li handi kala nde mu djuulukwa neenghono, unene tuu eshi nda li nda didilika kutya oumatyona vamwetu kofikola konyala aveshe ova li ve na ooxe. Lwanima, eshi nda wanifa omido omulongo nasha, onda li nda hekelekwa kokulihonga kombinga yaTate yetu womeulu, Tate munenenene oo iha fi.
ESHI NDA LI MONGUDU YOUMATYONA
Eshi nda li ndi na omido 7, onda li nda ninga oshilyo shehangano loumatyona. Ehangano olo lomounyuni aushe ola li la totwa mo 1908 moGreat Britain komunambelewa omukulunhu wetangakwaita laBritina, wedina Robert Stephenson Smyth Baden-Powell. Mo 1916, okwa li a tota po ehangano hali ifanwa Wolf Cubs loumatyona vepupi lange.
Okwa li handi hafele okuya komaxuliloshivike, oko kwa li hatu nangala meetenda, twa li hatu djala omudjalo wa faafana notwa li hatu ende hatu machinga hatu katukile shimwe nokudenga omadalama. Osho nda li handi hafele unene, okukala pamwe noumatyona vakwetu, mwa kwatelwa okwiimba twa dingilila omundilo konguloshi nokudanauka omaudano e lili noku lili mofuka. Otwa li yo hatu lihongo kombinga youshitwe, osho sha li sha ningifa nge ndi kale ndi na olupandu loilonga yomake Omushiti.
Otwa li hatu ladipikwa tu longe oilonga iwa efiku keshe. Osho otwa li hatu kala tu shi shii nawa. Otwa li hatu lipopifa hatu ti “Kala we lilongekida alushe.” Osho sha li hashi kumu nge neenghono. Hanga etata lomongudu yetu youmatyona ovo ve dulife 100 ova li Ovakatolika, etata likwao Ovaprotestande ofimbo kamwe ka li keitavelo lOshibudda.
Okudja mo 1920, okwoongala kwopaiwana kwoumatyona, okwa kala haku ningwa konima yomido donhumba dinini. Onda li pokwoongala okuti-7 moBad Ischl, moAustria, muAuguste 1951 nosho yo pokwoongala okuti-9 moSutton Park, popepi naBirmingham, moEngland, muAuguste 1957. Pokwoongala oko kwa li kwa ningwa muAuguste 1957, opa li oumatyona 33 000 lwaapo va dja koilongo nokoitukulwa 85. Opa li yo ovanhu 750 000 lwaapo ovo va li tave tu talele po pokwoongala oko, mwa kwatelwa ohambakainhu Elizabeth yaEngland. Kwaame osha li sha fa oumwainafana womounyuni aushe. Pefimbo opo kanda li ndi shii ngeenge efiku limwe onandi ka shiive oumwainafana womounyuni aushe u dulife pwaao, oumwainafana wopamhepo.
NDA SHAKENA NONDOMBWEDI YAJEHOVA OSHIKANDO SHOTETE
Mo 1958 lwopuMarsa ile Aprili, efimbo lange lokulihongela okuyakula mohotela ola li pokupwa ko, mohotela yedina Grand Hotel Wiesler, moGraz, moAustria. Fimbo ndi li mohotela omo, Rudolf Tschiggerl, omunailonga mukwetu nomuteleki nawa woikuki yopastry, okwa li a pa nge oundombwedi wohangelela. Kanda li nda uda sha nande onale kombinga yoshili. Otwa li twa kundafana kombinga yOukwatatu nokwa ti kutya kau fi ehongo lopaMbibeli. Onda li nda popila Oukwatatu nonda li nda hala oku mu ulikila kutya okwa puka. Onda li ndi hole omunailonga mukwetu nonda li nda hala oku mu tomha a alukile kongeleka yaKatolika.
Rudolf, oo twa li hatu mu ifana Rudi, okwa li a etela nge Ombibeli, ashike onda li nde mu lombwela kutya onda hala Ombibeli yetoloko laKatolika. Onda li nda hovela oku i lesha nonda li nda didilika diva kutya meni lOmbibeli Rudi okwa tula mo okafo ka nyanyangidwa kehangano lo-Watchtower. Kanda li nde ka lesha, molwaashi onda li handi diladila kutya oshileshomwa osho otashi dulika ashike tashi monika sha fa tashi popi oshili ndele mboli hasho. Ashike onda li ndi na ehalo okukundafana naye kombinga yOmbibeli. Rudi okwa li a uda ko onghalo yange, noka li vali a pa nge oshileshomwa. Oule womido 3 lwaapo, omafimbo nomafimbo otwa kala hatu kundafana kombinga yOmbibeli, neenghundafana detu luhapu oda li hadi twaalele fiyo okomatango.
Konima eshi nda mana elihongo lange lokuyakula mohotela modoolopa yetu Graz, meme okwa li a kongela nge vali ofikola imwe, ndi ka mone edeulo la wedwa po lokuyakula mohotela. Onghee hano, onda li nda tembukila koBad Hofgastein, odoolopa i li molufilu laAlps, oko kwa li ku na ofikola oyo. Ofikola oyo oya li i na ekwatafano nohotela yedina Grand Hotel moBad Hofgastein, nomafimbo amwe onda li handi ka longa kohotela oyo opo ndi mone owino muhapu u dulife pwaasho nda li handi lihongo mofikola.
NDA TALELELWA PO KOVAMWAMEME VAVALI OVATUMWA
Rudi okwa li a tumina ondjukifi yange ipe koshitaimbelewa shaVienna, noshitaimbelewa osha li she i tumina kovamwameme vavali ovatumwa, Ilse Unterdörfer naElfriede Löhr. * Efiku limwe omuyakuli mombelewa yomohotela okwa li a ifana nge nokulombwela nge kutya ope na ovakainhu vavali ve li pondje mohauto va hala okupopya naame. Onda li nda kumwa molwaashi kanda li ndi na ou nda teelela, ashike onda li nda ya ndi ka tale kutya ovo oolyelye. Lwanima, onda ka uda kutya ova li hava twaalele Eendombwedi dikwao oileshomwa pefimbo loNazi moGerman eshi oilonga yEendombwedi ya li ya shilikwa fimbo Oita Itivali yOunyuni inai hovela. Nokuli nofimbo oita inai hovela, ova li va kwatwa po kopolifi yomonanguwi yaGerman (Gestapo) nova li va tuminwa kokamba yeenghwate moLichtenburg. Opo nee pefimbo loita, ova li va lundululilwa kokamba yaRavensbrück, popepi naBerlin.
Molwaashi ovamwameme ovo ova li vepupi lameme, onda li ndi na oku va fimaneka. Kanda li nda hala okumana po efimbo lavo mokukundafana ashike navo pefimbo opo nokonima yoivike ile yeemwedi ohandi ke va lombwela kutya inandi hala vali okutwikila neenghundafana navo. Onghee hano, onda li nde va pula va etele nge omusholondodo womishangwa di na sha nehongo lOvakatolika lokupingena po ovayapostoli. Onda li nde va lombwela kutya omishangwa odo ohandi ke di kundafana nomupristeri womoshitukulwa. Onda li handi diladila kutya okudja opo ohandi ka mona kutya oshili oilipi.
HANDI LIHONGO KOMBINGA YATATE WASHILI WOMEULU OMUYAPUKI
Ehongo laKatolika kaRoma li na sha nokupingena po ovayapostoli otali ulike kutya okulipingena po kwovapapa oku li ashike melandulafano okudja komuyapostoli Petrus. (Ongeleka oya fatulula pambabo eendjovo daJesus odo di li muMateus 16:18, 19.) Ovakatolika ova itavela yo kutya omupapa iha popi oipupulu. Naame onda li nda itavela ngaho nonda li handi diladila kutya ngeenge omupapa, oo Ovakatolika hava ifana Tate Omuyapuki, oku shii okulineekelwa filufilu ngeenge tashi uya pomahongo Ombibeli nota ti kutya Oukwatatu ou li mondjila, oshi na ashike okukala shoshili. Ndele ngeenge ke shii okulineekelwa, nena ehongo olo kali fi loshili. Nomolwaasho ehongo lokupingena po ovayapostoli la fimanenena kOvakatolika vahapu, molwaashi omahongo makwao oo e li mondjila ile ehe li mondjila oko a kanghamena kulo.
Eshi nda li nda ya komupristeri, ka li a nyamukula omapulo ange, ndele okwa li a kufa embo mokashikopa li na sha nomahongo aKatolika oo taa popi kombinga yokupingena po ovayapostoli. Onda li nda ya keumbo nembo olo ngaashi a lombwela nge, handi li lesha nonda li nda shuna ko kuye ndi na omapulo mahapu. Xuuninwa, molwaashi omupristeri ka li ta dulu okunyamukula omapulo ange, okwa ti: “Itandi dulu oku ku itavelifa, naave ito dulu yo okwiitavelifa nge. . . . Enda po nawa.” Ka li vali a hala okukundafana naame nandenande.
Pefimbo opo onda hangwa nale handi konakona Ombibeli naIlse naElfriede. Ova honga nge shihapu kombinga yaTate washili womeulu omuyapuki, Jehova Kalunga. (Joh. 17:11) Molwaashi pefimbo opo moshitukulwa kamwa li eongalo, ovamwameme ovo vavali ova li hava ningile okwoongala meumbo limwe loukwaneumbo oo wa li u na ohokwe mOmbibeli. Ovanhu ashike vanini va li hava ongala. Ovamwameme ova li have litukulile oitukulwa oyo tai kundafanwa pokwoongala, molwaashi kapa li omumwatate oo ta kwatele komesho. Omafimbo nomafimbo, opa li hape uya omumwatate wonhumba a yandje oshipopiwa shomoipafi monhele yahiilwa.
ESHI NDA LI NDA HOVELA OKUKALA HANDI I MOUKALELE
Ilse naElfriede ova li va hovela okukonakona Ombibeli naame muOktoba 1958, nonda ka ninginifwa konima yeemwedi dinini muJanuali 1959. Ndele fimbo inandi ninginifwa, onda li nde va pula ngeenge ohandi dulu okuya navo eshi tava i eumbo neumbo opo ndi tale kutya oilonga yokuudifa ohai longwa ngahelipi. (Oil. 20:20) Konima eshi nda ya navo oshikando shotete, onda li nde va pula ngeenge ohandi dulu okukala ndi na oshitukulwa shange mwene. Ova li va pange okamukunda kamwe, nonda li handi i ko aame andike nokuudifa eumbo neumbo nokuninga omalishuneko kwaava va ulika ohokwe. Omumwatate wotete nda longa naye moukalele weumbo neumbo okwa li omupashukilishikandjo oo a li e tu talela po.
Mo 1960, eshi nda mana eetundi dokulihongela okulonga mohotela, onda li nda shuna kodoolopa yetu opo ndi ka kendabale okukwafela ovapambele vange ve lihonge oshili yOmbibeli. Fiyo opaife, kape na nande oumwe womuvo e uya moshili, ndele ope na ngoo vamwe ovo tava ulike ohokwe.
MOILONGA YEFIMBO LI YADI
Mo 1961, omaongalo okwa li haa leshelwa eenhumwafo da dja koshitaimbelewa odo tadi ladipike ovaudifi va ninge ovakokondjila. Molwaashi kanda li nda hombola nonda li ndi na oukolele, kapa li pe na osho tashi imbi nge ndi kokole ondjila. Onda li nda lombwela omupashukilishikandjo Kurt Kuhn kombinga yediladila lange lokulonga manga oilonga yokulikongela omboloto eemwedi donhumba opo ndi dule okulanda ohauto, oyo handi ka longifa eshi handi kokola ondjila. Mbela omumwatate Kurt okwa ti ngahelipi? Okwa pula nge a ti: “Mbela Jesus novayapostoli ova li va pumbwa ohauto opo va longe oilonga yefimbo li yadi?” Osho osha li sha mangulula nge, nonda li nda hovela diva okuninga eemhangela dokukokola ondjila. Ndele molwaashi pefimbo opo onda hangwa handi longo eevili 72 oshivike keshe kohotela, tete onda li ndi na okuninga po omalunduluko onhumba.
Onda li nda pula omuhona wange ngeenge ota dulu okupitika nge ndi kale handi longo ashike eevili 60. Okwa li a pitika nge nonda li handi mono natango ondjabi ya faafana. Konima yefimbo, natango onda li nde mu pula ngeenge ota dulu okupitika nge ndi kale handi longo ashike eevili 48 oshivike keshe. Osho a li a ninga nopefimbo opo ondjabi yange kaya li ya lunduluka natango. Lwanima onda ka pula ndi kale handi longo ashike eevili 36 oshivike keshe, ile tu tye, eevili 6 efiku keshe momafiku a-6, ndele naasho natango okwa li e shi dimina. Shihokwifa, ondjabi yange fiyo opopo kaya li ya lunduluka. Osha fa shi li apa kutya omuhona wange ka li a hala ndi efe po oilonga oyo. Molwaashi omalipyakidilo ange okwa li e li nawa, onda li nda ninga omukokolindjila wondjikilile. Pefimbo opo, ovakokolindjila ova li va teelelwa va longe eevili 100 omwedi keshe.
Eemwedi 4 konima yaasho, onda li nda nangekwa po ndi li omukokolindjila e likalekelwa nonda li handi longo oilonga oyo hai longwa komuunganeki wolutu lovakulunhuongalo kunena, meongalo linini moshitukulwa shaCarinthia modoolopa yaSpittal an der Drau. Nale, ovakokolindjila ve likalekelwa ova li va teelelwa va longe eevili 150 omwedi keshe. Kapa li pe na oo hatu kokola ondjila pamwe naye, ashike onda li nda lenga eyambidido lomumwameme wedina Gertrude Lobner, oo a li ha longo oilonga oyo hai longwa kuhamushanga weongalo kunena.
OINAKUWANIFWA YA WEDWA PO
Mo 1963, onda li nda pulwa ndi ye moilonga youpashukilishikandjo. Omafimbo amwe onda li handi talele po eongalo neongalo handi ende meshina lokolutenda, nonda li handi humbata omitwalo didjuu. Molwaashi ovamwatate vahapu kava li ve na oihauto, kapa li pe na oo ta dulu okwiila nge ketulilo leshina. Opo ndihe liulike kutya onda fa ndi na sha, kanda li handi londo olefa eshi handi i keumbo oko handi ka kala, ndele ponhele yaasho, onda li handi ende kolupadi.
Mo 1965, inandi hombola natango, onda li nda shivwa ndi ye kofikola yaGilead mondodo onhi-41. Vahapu vomondodo yetu navo kava li va hombola ile va hombolwa. Shitunhula, eshi nda pita ondodo oyo, onda li nda tumwa ndi ka longele koshilongo shetu koAustria noku ka twikila okulonga ndi li omupashukilishikandjo. Ashike fimbo inandi fiya po Oilongo ya Hangana, onda li nda pulwa ndi ye nomupashukilishikandjo oule woivike 4. Onda li nda pandula neenghono okulonga pamwe nomumwatate omunahole Anthony Conte, oo a li e hole oilonga yomomapya nokwa li ha pondola muyo. Otwa li twa longa pamwe komikunda dokolundume laNew York moshitukulwa shaCornwall.
Eshi nda shuna koAustria, onda tumwa koshitukulwa oko nda li nda shakeneka omumwameme wondjelo iwa ina hombolwa wedina Tove, limwe oMerete. Okwa tekulilwa moshili fimbo a li e na omido 5. Ngeenge ovamwatate tave tu pula kutya otwa shakena ngahelipi, ohatu shedjula hatu ti: “Oshitaimbelewa osho sha unganeka shi na sha naasho.” Otwa ka hombola konima yomudo umwe, muAprili 1967 notwa li twa pitikwa tu twikile okulonga pamwe tu li ovapashuliki ovaendi.
Momudo wa ka landula ko, onda li nda didilika kutya Jehova okwa hoolola nge ndi ninge omonamati waye wopamhepo. Onghee hano, onda li nda hovela okukala ndi na ekwatafano le likalekelwa naTate wange womeulu nosho yo naaveshe ovo tava ‘ifana: Abba! Tate!’ paVaroma 8:15.
Fye naMerete otwa li twa twikila okulonga pamwe tu li ovapashukilishikandjo nosho yo ovapashukili voshitukulwa fiyo omo 1976. Omafimbo amwe pokufu, otwa li tu na okunangala monduda mwa talala neenghono, nokapa li pe na sha shokupupyaleka mo. Ngeenge hatu penduka, omakumbafa etu okwa li haa kala a talala neenghono. Xuuninwa otwa li twa tokola opo tu kale hatu ende nokashina ketu kanini kokupupyaleka. Keenhele dimwe, opo tu longife okadjuwo konguloshi, otwa li tu na okweenda molumi tu ye ketungo limwe li lili oko kwa li haku kala kwa talala neenghono. Molwaashi katwa li tu na onduda imwe vali oyo hatu dulu okulongifa, nOmaandaxa otwa li tu na okukala meumbo olo tuu olo. Opo nee mEtivali ongula otwa li hatu lidenge ondjila twa finda keongalo likwao.
Onda tunhukwa neenghono molwaashi omido adishe odo omukulukadi wange omuholike okwa kala ta yambidida nge neenghono. Oku hole oukalele, nokape na efiku limwe nda li ndi na oku mu ladipika aye moukalele. Oku hole yo ookaume noku na ko nasha navamwe. Osho osha li ekwafo linene.
Mo 1976, otwa li twa shivwa tu ka longe koshitaimbelewa shaAustria osho shi li moVienna, nonda li nda nangekwa po ndi li oshilyo shOkomitiye yOshitaimbelewa. Pefimbo opo, oshitaimbelewa shaAustria osha li tashi pashukile oilonga moilongo ihapu yokOushilo waEuropa nosha li hashi unganeke okutwala oileshomwa nelungi moilongo oyo. Omumwatate Jürgen Rundel oo a li ta kwatele komesho oilonga oyo, okwa li ha ningi eenghendabala da mana mo. Onda li nda mona oufembanghenda wokulonga pamwe naye nolwanima onda li nda pulwa ndi pashukile oilonga yokutoloka momalaka 10 okOushilo waEuropa. Jürgen nomukulukadi waye Gertrude, otava twikile okulonga noudiinini ve li ovakokolindjila ve likalekelwa moGerman. Okudja mo 1978, oshitaimbelewa shaAustria osha kala nokunyanyangida oifo momalaka ahamano. Otwa kala yo hatu tumine oileshomwa koilongo i lili noku lili oyo ye i mbestela. Omumwatate Otto Kuglitsch oo paife ta longo koshitaimbelewa shaGerman nomukulukadi waye Ingrid, oye a li ha ungaunga noinima oyo.
Ovamwatate vokOushilo waEuropa navo ova li hava nyanyangida oileshomwa moilongo yavo tava longifa eshina lokuninga eekopi ile va pilindulule tava kufa mofilima ikulu. Ndele nande ongaho, ova li va pumbwa ekwafo okudja koilongo imwe. Jehova okwa li a nangeka noupuna oilonga ya tya ngaho, nafye ava vokoshitaimbelewa otwa li tu hole ovamwatate ovo va li tava longele Jehova noudiinini nonande oilonga yavo oya kala ya shilikwa oule womido dihapu.
ETALELEPO LE LIKALEKELWA MOROMANIA
Mo 1989, onda li nda mona oufembanghenda wokuya koRomania pamwe nomumwatate Theodore Jaracz, oshilyo shOlutuwiliki. Elalakano letalelepo ola li okukwafela ongudu inene yovamwatate va hangane vali nehangano. Okudja mo 1949, ovamwatate ovo ova li ve na omatomheno e lili noku lili oo e va ningifa va tukuke ko kehangano nova li va tota po omaongalo kuvo vene. Ndele nande ongaho, ova li va twikila okuudifa nokuninginifa. Ova li yo va tulwa meedolongo omolwokuhenombinga kwavo moinima yopolotika ve li Ovakriste, ngaashi ashike ovamwatate ovo ve li oshitukulwa shehangano. Pefimbo opo oilonga moRomania oya li natango ya shilikwa, onghee otwa li twa ongala meholeko meumbo lomumwatate Pamfil Albu pamwe novakulunhuongalo vane nomukalelipo wokomitiye yoshilongo shaRomania. Otwa li yo twa ya naRolf Kellner a dja koAustria, e ke tu tolokele.
Moufiku utivali weenghundafana, omumwatate Albu okwa li a ladipika ovakulunhuongalo vakwao vane va hangane vali nafye, eshi a ti: “Ngeenge itatu shi ningi paife, otashi dulika itatu ka mona vali omhito.” Lwanima, ovamwatate 5 000 lwaapo ova li va hangana vali nehangano. Jehova ka li tuu a findana ofimbo Satana a handuka!
Lwopexulilo lo-1989, fimbo epangelo loukomonisi moilongo yokOushilo waEuropa inali xula po, Olutuwiliki ola li la shiva nge pamwe nomukulukadi wange tu tembukile keembelewa da kula koNew York. Osho osha li she tu kumwifa neenghono. Otwa li twa ya kObetel yaBrooklyn muJuli 1990. Mo 1992, onda li nda nangekwa po ndi kwafele Okomitiye yOilonga yOlutuwiliki, nomuJuli 1994, onda li nda mona oufembanghenda wokulonga ndi li oshilyo shOlutuwiliki.
OKUDILONGA KONAKUDIWA NOKUTAALELA ONAKWIIWA
Efimbo olo nda li handi longo mohotela ola pita po nalenale. Paife ohandi hafele oufembanghenda wokukufa ombinga mokulongekida nokutukulila oumwainafana womounyuni aushe eendja dopamhepo. (Mat. 24:45-47) Okutala komido di dulife 50 odo nda kala moilonga ye likalekelwa yefimbo li yadi, ohandi xunga ashike olupandu linene nonda hafa eshi Jehova ta nangeke noupuna oumwainafana womounyuni aushe. Ondi hole okukala poyoongalele yetu yopaiwana, opo hapa divilikwa shi na sha nokulihonga kombinga yaTate yetu womeulu, Jehova noshili yOmbibeli.
Ohandi ilikana opo ovanhu omamiliyona mahapu va konakone Ombibeli, va tambule ko oshili nova longele Jehova va hangana noumwainafana wopaKriste womounyuni aushe. (1 Pet. 2:17, yelekanifa neshangelo lopedu mo-NW.) Onda teelela yo nodjuulufi oku ka tala ndi li meulu eshi ovanhu tava nyumunwa kombada yedu, noxuuninwa otashi dulika ndi ka mone tate wopambelela. Onde lineekela tate nameme nosho yo ovapambele vange vamwe ovaholike otava ka kala va hala okulongela Jehova mOparadisa.
Onda teelela nodjuulufi oku ka tala ndi li meulu eshi ovanhu tava nyumunwa kombada yedu, noxuuninwa otashi dulika ndi ka mone tate wopambelela
^ okat. 15 Tala ondjokonona yonghalamwenyo yavo mOshungonangelo yOshiingilisha ye 1 Novemba 1979.


text:
“Lineekela Jehova, u longe ouwa”
‘Lineekela Jehova, u longe ouwa, nou diinine oshili!’ — EPS. 37:3.
OMAIMBILO: 133, 63
1. Jehova okwa shita ovanhu tava dulu okuninga oinima ya yoolokafana ilipi?
JEHOVA okwa shita ovanhu tava dulu okuninga oinima ya yoolokafana. Okwe tu pa oukwatya wokudiladila opo tu dule okukandula po omaupyakadi notu ninge eemhangela di na sha nonakwiiwa. (Omayel. 2:11) Okwe tu pa eenghono tu wanife po eemhangela detu notu dule okuhanga omalalakano etu. (Fil. 2:13) Okwe tu shita yo tu na omaliudo; tu shii osho shili mondjila naasho sha puka, notaa dulu oku tu kwafela tu henuke okuninga omapuko nosho yo okuninga omalunduluko ngeenge otwa punduka. — Rom. 2:15.
2. Jehova kwa teelela tu longife ngahelipi okudula kwetu?
2 Jehova okwa teelela tu kale hatu longo ouwa. Omolwashike mbela? Omolwaashi oku tu hole, noku shii kutya ngeenge otwa kala hatu longo ouwa otashi ke tu etela ehafo. Jehova ote tu kumaida okupitila mEendjovo daye tu kale hatu longa ouwa. Pashihopaenenwa, okwa ti: “Eemhangela dovadiinini tadi eta ouwa auke”; “longa ashishe to shi dulu neenghono doye.” (Omayel. 21:5; Omuud. 9:10) Okwe tu lombwela vali a ti: “Fimbo tu nomhito, tu ningileni aveshe ouwa” notu “yakulafaneni keshe tuu noshalinghenda.” (Gal. 6:10; 1 Pet. 4:10) Jehova okwa hala tu longe ngaashi hatu dulu opo tu mone ouwa pauhandimwe, navamwe va dule yo okumona ouwa.
3. Ovanhu ove na omangambeko ashike?
3 Jehova oku shii kutya ovanhu ova ngabekwa. Itatu dulu okuxulifa po okuhawanenena, oulunde nefyo noitatu dulu okupangela vamwe molwaashi atushe otu na emanguluko. (1 Eeh. 8:46) Kashi na neembudi kutya otu na ounongo ile owino u fike peni, ohatu ka kala alushe tu li ngaashi ounona kuJehova. — Jes. 55:9.
4. Oshike hatu ka kundafana moshitukulwa eshi?
4 Monghalo keshe, otwa pumbwa okuliameka kewiliko laJehova, nokukala twe mu lineekela opo e tu yambidide noku tu ningile osho itatu dulu okuninga kufye vene. Otu na okulonga ngaashi hatu dulu mokukala hatu katuka eenghatu di li mondjila opo tu kandule po omaupyakadi nokukwafela vamwe. (Lesha Epsalme 37:3.) Atusheni otwa pumbwa ‘okulineekela muJehova nokulonga ouwa’; otwa pumbwa yo ‘okudiinina oshili.’ Natu ka kundafaneni kutya oshike hatu lihongo moshihopaenenwa shaNoa, David nosho yo shovapiya vamwe vaJehova ovadiinini ovo va li ve mu lineekela nova li va ninga omatokolo e li mondjila. Ohatu ka mona kutya oshike va li itava dulu okuninga naasho va li tava dulu okuninga, nanghee va li va katuka metwokumwe nasho.
NGEENGE TWA DINGILILWA KOUKOLOKOSHI
5. Hokolola onghalo oyo Noa a li a taalela.
5 Noa okwa li mounyuni u ‘yadi oukolokoshi’ noluhaelo. (Gen. 6:4, 9-13) Okwa li e shii kutya mafiku Jehova ota ka xulifa po ounyuni oo woukolokoshi. Ndele nande ongaho, Noa otashi dulika a li a lulilwa keenghalo da tya ngaho dovahenakalunga. Monghalo ya tya ngaho, Noa okwa li a didilika kutya ope na oinima imwe oyo a li ita dulu okuninga nayo ta dulu okuninga.
6, 7. (a) Oshike osho Noa a li ita dulu okuninga? (b) Ongahelipi tu li monghalo ya faafana naayo yaNoa?
6 Osho Noa a li ita dulu okuninga: Nonande Noa okwa kala ta udifa nouladi etumwalaka laJehova lelondwelo, ka li ta dulu okufininika ovakolokoshi ovo va li ve mu dingilila va tambule ko etumwalaka olo, noka li yo ta dulu okuningifa Eyelu li uye diva. Noa okwa li e na okukala e lineekela muJehova kutya ota ka wanifa po eudaneko laye lokuxulifa po oukolokoshi te ke shi ninga pefimbo la wapala. — Gen. 6:17.
7 Nafye otu li mounyuni u yadi oukolokoshi notu shii kutya Jehova okwa udaneka oku u xulifa po. (1 Joh. 2:17) Onghee hano, itatu dulu okufininika ovanhu va tambule ko ‘onghundana iwa yOuhamba’ noitatu dulu oku endelelifa ‘oudjuu munene’ u hovele. (Mat. 24:14, 21) Ngaashi Noa, nafye otwa pumbwa okukala twa pama meitavelo notu na elineekelo kutya mafiku Jehova ota ka yukifa oinima. (Eps. 37:10, 11) Otwa tomhwa kutya Jehova ota ka hanauna po ounyuni ou mefiku olo a nuna. — Hab. 2:3.
8. Ongahelipi Noa a li a yandja elitulemo kwaasho ta dulu okuninga? (Tala efano pehovelo loshitukulwa.)
8 Osho Noa a li ta dulu okuninga: Ponhele yokusholola omolwoinima oyo a li ita dulu okuninga, okwa kala ta yandje elitulemo kwaasho a li ta dulu okuninga. E li “omuudifi wouyuki,” okwa kala tau udifa nouladi etumwalaka lelondwelo olo a li a pewa. (2 Pet. 2:5) Kape na omalimbililo osho osha li she mu kwafela a kale neitavelo la pama. Kakele kokuudifa, okwa kala ta longifa eenghono nomadiladilo aye opo a dule okuwanifa po oshilonga osho a pewa kuKalunga shokutunga ongulu yomomeva. — Lesha Ovaheberi 11:7.
9. Ongahelipi hatu dulu okulandula oshihopaenenwa shaNoa?
9 Ngaashi Noa, nafye ohatu kendabala tu kale “ovaladi moilonga yOmwene.” (1 Kor. 15:58) Oilonga ya tya ngaho otai dulu okukala ya kwatela mo okutunga nokukaleka po eenhele dokwoongalela, okuliyamba mokukwafela koyoongalele inini naai yakula ile okukwafela koshitaimbelewa ile keembelewa dokutoloka. Ohatu kala twe lipyakidila noilonga yokuudifa notu shii kutya oilonga oyo ohai pameke eteelelo letu lomonakwiiwa. Omumwameme umwe omudiinini okwa ti: “Ngeenge to popi navamwe kombinga yomanangeko noupuna Ouhamba waKalunga, oho mono kutya ovapwilikini ihava kala ve na eteelelo lasha nohava kala ve wete kutya omaupyakadi avo kae na fiku a ka xule po.” Oshoshili kutya, okukufa ombinga moilonga yokuudifa ohaku pameke etaleko letu li na sha nonakwiiwa notu kale twa tokola tuha sholole mefiyafanepo lomwenyo. — 1 Kor. 9:24.
NGEENGE TWA PUNDUKA
10. Hokolola onghalo oyo David a li a taalela.
10 Jehova okwa popya kombinga yOhamba David e li ‘omulumenhu e mu hokwa komutima waye.’ (Oil. 13:22) David okwa kala omudiinini monghalamwenyo yaye nonande pomhito imwe okwa li a nyona sha kwata moiti. Okwa li a ya moluhaelo naBatseba. Shinyikifa oluhodi, okwa li a kendabala okuholeka enyono laye mokuunganeka omushamane waBatseba, Uria, a dipaelwe molwoodi. Molwaashi David oye a unganeka Uria a dipawe, osha fa ashike oye e mu dipaa. (2 Sam. 11:1-21) Enyono laDavid ole ke uya poluhaela. (Mark. 4:22) Mbela David okwa li e linyenga ngahelipi?
11, 12. (a) Konima eshi David a nyona, oshike osho a li ita dula okuninga? (b) Ngeenge otwe livele ombedi shili, ohatu dulu okukala nelineekelo kutya Jehova ote ke tu ningila shike?
11 Osho David a li ita dula okuninga: David ka li ta dulu okuningulula osho a li a ninga noka li ta dulu okuhenuka oilanduliko yenyono laye. Oshoshili kutya David okwa li e na okukala noilanduliko imwe monghalamwenyo yaye aishe. (2 Sam. 12:10-12, 14) Okwa li a pumbwa eitavelo nokukala e na elineekelo kutya ngeenge okwe livele ombedi shili, Jehova ote ke mu dimina po noku mu kwafela e lididimikile oilanduliko yeenghatu daye.
12 Molwaashi inatu wanena, atusheni ohatu nyono. Omanyono amwe ohaa kala a kwata moiti. Meenghalo dimwe, otashi dulika itatu dulu okuningulula omapuko etu notu na ashike okukala noilanduliko. (Gal. 6:7) Ohatu dulu okukala nelineekelo kutya ngeenge otwe livele ombedi shili, Jehova ote ke tu yambidida ngeenge tu li moudjuu nokuli nonande fimbo limwe ofye vene twe u likongela. — Lesha Jesaja 1:18, 19; Oilonga 3:19.
13. Ongahelipi David a li a dula okukala vali a pama pamhepo?
13 Osho David a li ta dulu okuninga: David okwa li a efa Jehova e mu kwafele opo a kale vali a pama pamhepo. Onghedi imwe omo kwa li e shi ninga omokutambula ko omapukululo oo a li a pewa komukalelipo waJehova, omuprofeti Natan. (2 Samuel 12:13) David okwa li yo a ilikana kuJehova, ta hepaulula omanyono aye nokuulika kutya okwe livela ombedi shili opo a kale a hokiwa vali kuJehova. (Eps. 51:1-17) Ponhele yokukala e udite etimba, okwa li e lihonga kenyono laye. Ka li vali a endulula omapuko aye. Okwa ka fya e li omudiinini noudiinini waye ou li medimbulukifo laJehova. — Heb. 11:32-34.
14. Oshike hatu lihongo moshihopaenenwa shaDavid?
14 Oshike hatu lihongo moshihopaenenwa shaDavid? Ngeenge otwa ninga enyono la kwata moiti, otwa pumbwa okulivela ombedi shili nokupula Jehova e tu dimine po. Otu na okuhepaulula omatimba etu kuye. (1 Joh. 1:9) Otwa pumbwa yo okuya kovakulunhuongalo ovo tava dulu oku tu pa ekwafo lopamhepo. (Lesha Jakob 5:14-16.) Ngeenge otwa kala hatu tambula ko omalongekido aJehova, ohatu ka ulika kutya otwe lineekela meudaneko laye loku tu velula pamhepo noku tu dimina po. Onghee hano, otu na okukala hatu lihongo komapuko etu, hatu tu twikile okulongela Jehova nokukala twa tala konakwiiwa tu na elineekelo. — Heb. 12:12, 13.
NGEENGE TU LI MEENGHALO DIMWE DI LILI
15. Oshike hatu lihongo moshihopaenenwa shaHanna?
15 Oto dulu okudiladila kovapiya vamwe ovadiinini vonale ovo va li ve lineekela muJehova opo va katuke eenghatu dili mondjila. Pashihopaenenwa, Hanna ka li ta dulu okuungaunga noupyakadi wokuhamona ounona, kuye mwene. Ashike okwa li e na elineekelo kutya Jehova ote ke mu hekeleka. Okwa li a twikila oku mu longela ketwalihangano noku mu mbubulila omutima waye okupitila meilikano. (1 Sam. 1:9-11) Mbela osho kashi fi tuu oshihopaenenwa shiwa kufye? Eshi hatu ungaunga nomaupyakadi e na sha noukolele ile nomashongo amwe oo e dule eenghono detu, ohatu dike Jehova oisho yetu, tu na lineekela kutya ote ke tu fila oshisho. (1 Pet. 5:6, 7) Ohatu ningi keshe osho hatu dulu opo tu mone ouwa pokwoongala kwopaKriste nosho yo momafiloshisho amwe opamhepo. — Heb. 10:24, 25.
16. Ovadali otava dulu okulihonga shike moshihopaenenwa shaSamuel?
16 Ongahelipi shi na sha novadali ovo ve na ounona va fiya po oshili? Omunamido Samuel ka li ta dulu okufininika omonamati waye woshiveli a kale omudiinini komifikamhango douyuki odo a li e mu honga. (1 Sam. 8:1-3) Okwa li e na okweefela oinima momake aJehova. Ndele nande ongaho, Samuel okwa li a dula okukanyatela oudiinini waye nokukala ta hafifa Xe womeulu, Jehova. (Omayel. 27:11) Kunena, ovadali Ovakriste vahapu navo ove li monghalo ya faafana. Ohava kala ve na elineekelo ngaashi Xe womeyele lomumati a kanene. Jehova oha kala alushe e lilongekida okutambula ko ovo ve livela ombedi. (Luk. 15:20) Natango, ovadali va tya ngaho ohava longo noudiinini opo va kale ovadiinini kuJehova, ve na elineekelo kutya oihopaenenwa yavo otai ke linyengifa ovana vavo va alukile moshiunda.
17. Omolwashike oshihopaenenwa shomufiyekadi ohepele tashi tu omukumo?
17 Diladila komufiyekadi ohepele wopefimbo laJesus. (Lesha Lukas 21:1-4.) Ka li e na osho ta dulu okuninga po shi na sha nokuhenouyuki okwo kwa li taku longwa motembeli. (Mat. 21:12, 13) Otashi dulika ka li yo e na osho ta dulu okuninga po lela opo a xwepopaleke oiniwe yaye. Ndele nande ongaho, okwa li a yandja omayambidido nehalo liwa “ousenda vavali” ovo va li “oipalwifa aishe ei kwa li e i kwete.” Omukainhu oo omudiinini okwa li a ulika kutya okwe lineekela Jehova nomutima waye aushe, nokwa li e shii kutya ngeenge okwa kala a pitifa komesho oinima yopamhepo, Jehova ota ka fila oshisho eemhumbwe daye dopalutu. Eitavelo lomufiyekadi ola li le mu linyengifa a yambidide elongekido lelongelokalunga lashili. Sha faafana, nafye otu na elineekelo kutya ngeenge otwa kongo tete Ouhamba, Jehova ote ke tu pa keshe osho twa pumbwa. — Mat. 6:33.
18. Yandja oshihopaenenwa shomupiya waJehova wokunena oo a li e na etaleko la yuka.
18 Ovakriste vahapu kunena ohava ningi sha faafana mokukala ve lineekela Jehova nohava katuka eenghatu di li mondjila. Natu ka taleni koshihopaenenwa shomumwatate Malcolm, oo a kala omudiinini fiyo osheshi a fya mo 2015. Oule womido odo va kala tava longele Jehova nomukulukadi waye, ova kala hava piti meenghalo didjuu. Okwa ti: “Ihatu dulu okushiiva lela kutya oshike tashi ka ningwa po monghalamwenyo yetu molwaashi otai dulu okulunduluka noinatu shi teelela ile nokuli idjuupale. Ashike Jehova oha nangeke noupuna ovo have mu lineekele.” Malcolm okwa yandja omayele a ti: “Ilikana u kale ho longo noudiinini nou pondole moilonga yaJehova. Kala ho yandje elitulemo kwaasho to dulu okuninga ndele ha kwaasho ito dulu okuninga.” *
19. (a) Omolwashike omushangwa wetu womudo 2017 tau wapalele? (b) Ongahelipi to ka tula moilonga omushangwa womudo 2017 monghalamwenyo yoye?
19 Eshi onghalelo yoinima younyuni ou tai “ehena komesho mowii,” otu na okukala twe lilongekida okutaalela omaudjuu manene. (2 Tim. 3:1, 13) Osha fimana neenghono shi dulife nale okuninga eenghendabala opo tuha wililwe po komaupyakadi. Otwa pumbwa okukulika elineekelo la pama muJehova ngeenge hatu katuka eenghatu keshe. Omushangwa wetu womudo 2017 oo tau ti: ‘Lineekela Jehova, u longe ouwa,’ itau wapalele tuu! — Eps. 37:3.
Omushangwa wetu womudo 2017: “Lineekela Jehova, u longe ouwa”— Epsalme 37:3
^ okat. 18 Tala Oshungonangelo yo 15 Oktoba 2013, epandja 17-20.


text:
OVALESHI TAVA PULA . . .
Opaasa oi li ngoo shili edano lopaKriste?
Opaasa oya yelifwa mo-Encyclopædia Britannica kutya oi li “oshivilo sha fimanenena keengeleka dOukwakriste odo hadi dana enyumuko laJesus Kristus.” Ndele mbela Ovakriste vashili ove na ngoo oku li dana?
Opo omunhu a mone oushili woshinima shonhumba oku na oku shi konakona moule. Sha faafana, nafye opo tu mone kutya Ovakriste ove na okudana Opaasa ile hasho, osha fimanenena tu konakone moule shi na sha noudilo wOpaasa.
Shididilikwedi, Jesus okwa li a lombwela ovashikuli vaye va dimbuluke efyo laye ndele hanyumuko laye. Omuyapostoli Paulus okwa ifana oshiningwanima osho ouvalelo wOmwene ile “oshililo shOmwene.” — 1 Ovakorinto 11:20; Lukas 22:19, 20.
Shikwao vali, o-Britannica oya ti kutya eenghedindjikilile dihapu dOpaasa “inadi pamba nandenande” enyumuko laJesus, “ndele oda dja meenghedindjikilile dovanhu.” Pashihopaenenwa, shi na sha nomadidiliko Opaasa oo haa longifwa kuvahapu, ngaashi ei nosho yo ndiba, o-Encyclopedia of Religion oya ti: “Ei inali tendulwa otali faneke efyo nongeenge la tendulwa otali faneke omwenyo mupe oo wa dja mefyo.” Oya weda ko ya ti: “Ndiba okwa talika ko e li oshinamwenyo osho hashi dala unene (shi na okakwiyu), nomolwaasho ota faneke okuuya kokwenye,” efimbo olo oimeno hai twiyuka.
Philippe Walter, omushangi kapyoko wondjokonona yonalenale okwa yelifa nghee eenghedindjikilile odo da ninga oshitukulwa shedano lOpaasa. Okwa ti kutya “pefimbo olo eshi omaitavelo oshipaani a tambulwa ko kOvakriste,” osha li shipu okukwatakanifa oshivilo shoshipaani shokuhambelela “eshi okufu taku pu ko ko okwenye taku hovele” nenyumuko laJesus. Walter okwa weda ko kutya osha li onghatu inene yokuweda mokalindeli kovapaani omadano opaKriste opo shi kale shipu oku va ninga Ovakriste.
Onghatu oyo yokuninga ovapaani Ovakriste kaya li ya katukwa pefimbo opo ovayapostoli va li natango momwenyo molwaashi ova li va ‘imba,’ ile tu tye, va ya moshipala oupaani. (2 Ovatessaloniki 2:7) Omuyapostoli Paulus okwa li a popya kutya konima ngeenge okwa ‘di po’ otapa ka holoka ovalumenhu “tava popi oinima inai yuka, ve lishilile ovalongwa.” (Oilonga 20:29, 30) Ndele lwanima mefelemudo lotete, omuyapostoli Johannes okwa shanga kutya ovalumenhu vamwe ova li nale va hovela okupukifa Ovakriste. (1 Johannes 2:18, 26) Okudja opo Ovakriste ova li va tambula ko eenghedindjikilile doshipaani.
Ndele otashi dulika vamwe va kale ve udite kutya kasha li sha puka okutambula ko eenghedindjikilile dimwe dOpaasa, molwaashi osha li tashi kwafele ovapaani va ude ko nawa eityo lenyumuko laJesus. Ashike ngeno Paulus oko a li ngeno ina tambula ko oshinima sha tya ngaho. Nonande okwa li a dingililwa keenghedindjikilile doshipaani dihapu fimbo a li momalweendo mouhamba waRoma, ka li a tambula ko nande oimwe yomudo opo ngeno a dule okukwafela ovanhu va ude ko nawa kombinga yaJesus. Mepingafano naasho, okwa li a londwela Ovakriste a ti: “Inamu humbata ondjoko imwe pamwe naava ve he neitavelo; osheshi ouyuki ou noukumwe washike nouhenouyuki? Ile ouyelele ou nekwatafano lashike nomulaulu? Onghee: Djeni mo mokati kavo nye mu liyoolole mo muvo, Omwene osho ota ti, nye inamu kuma eshi sha nyata; opo Ame ohandi mu tambula.” — 2 Ovakorinto 6:14, 17.
Oidjemo ilipi twa mona eshi twa konakona pauxupi oudilo wOpaasa? Otwa mona oumbangi wa yela kutya Opaasa kai fi edano lopaKriste.
“Inamu humbata ondjoko imwe pamwe naava ve he neitavelo.”— 2 Ovakorinto 6:14


text:
EHOKOLOLO 27
Ohamba i na onyanya tai pangele muEgipti
OVANHU ovo u wete mefano olo tava fininikwa va longe oilonga idjuu Ovaisrael, oludalo laJakob. Tala komulumenhu oo ta denge Omuisrael nongola! Ovanhu ovo tava fininikile Ovaisrael oilonga Ovaegipti. Ovaisrael ova li va ninga ovapika vOvaegipti. Mbela osha enda ngahelipi?
Oukwaneumbo waJakob owa li wa kula nowa kala nombili omido dihapu muEgipti. Pefimbo opo, Josef okwa li omulumenhu a fimana neenghono muEgipti, molwaashi okwa li omutivali waFarao nokwa kala ta file Ovaisrael oshisho. Ndele lwanima eshi a fya, opa ka kala Farao mupe waEgipti. Ohamba oyo oya li i tonde Ovaisrael.
Farao oo a li e na onyanya okwa li a ninga Ovaisrael ovapika vaye. Okwa li a tula po ovalumenhu ovakwanyanya va kale tava pashukile oilonga yokutunga oilando muEgipti. Ovapashukili ovo ova li tava fininike Ovaisrael va longe oilonga oyo idjuu. Ndele nande ongaho, Ovaisrael ova enda ashike tava hapupala. Konima yefimbo, Ovaegipti ova ka kwatwa koumbada, molwaashi Ovaisrael ova li tava hapupala neenghono nOvaegipti ova li va tila kutya pamwe onava ka dulwe eenghono kOvaisrael.
Mbela ou shi shii kutya Farao oo okwa li a ninga po shike? Okwa li a lombwela ovakainhu ovo hava dalifa ovakulukadi Ovaisrael, a ti: ‘Dipaeni ouhanana aveshe voumati ovo tava dalwa.’ Ashike, ovakainhu ovo ova li ovanhu vawa, nomolwaasho kava li va dipaa ounona voumati ovo tava dalwa.
Opo nee, Farao okwa yandja elombwelo kOvaegipti aveshe kutya: ‘Dipaeni ouhanana aveshe voumati Ovaisrael. Ndele oukadona inamu va ninga sha.’ Mbela osho kasha li oshinima shinyanyalifi okuninga? Natu ka taleni kutya okahanana kamwe kokamati oka li ka xupifwa ngahelipi.
Exodus 1:6-22.


text:
Okuuda ko oinima pambabo osha nyika oshiponga
Okakadona kamwe kanini oka li ka mona omwifi tau di koluungu lofakitoli imwe ndele tau ningi wa fa oilemo. Oka li ka fika pexulifodiladilo kutya elalakano lofakitoli ola li okuninga oilemo. Okuuda ko oinima pambabo kwa tya ngaho kwokaana otaku dulu okukala oshinima shiyolifa. Ashike okuuda ko pambabo oinima ya kwata moiti otaku dulu okukuma onghalamwenyo yetu. Pashihopaenenwa, ngeenge omunhu okwa kala ina lesha nawa ouyelele oo u li kokakende komiti, otashi dulu okweetifa oilanduliko ya kwata moiti.
Okuuda ko oinima yopamhepo pambabo otaku dulu okukala kwa kwata moiti neenghono nokuli. Pashihopaenenwa, ovanhu vamwe kava li va uda ko nawa omahongo aJesus. (Johannes 6:48-68) Ponhele yokulihonga shihapu, ova li va ekelashi keshe osho Jesus a li a honga. Kava li tuu va kanifa shihapu!
Mbela oho lesha Ombiibeli opo i ku wilike? Ou shii okupandulwa. Ndele mbela otashi dulika u li moshiponga molwaashi wa uda ko pambabo oinima oyo wa lesha? Osho ohashi ningilwa ovanhu vahapu. Natu ka konakone oinima yopatatu omo ovanhu tava dulu okuuda ko Ombiibeli pambabo.
Ovanhu vamwe kava li va uda ko oshipango shOmbiibeli osho tashi ti kutya “tila Kalunga.” Ova li tava diladila kutya ova pumbwa okutila Kalunga tava kakama. (Omuudifi 12:13) Ashike Kalunga ina hala ovo have mu longele va kale ve udite ngaho shi na sha naye. Okwa ti: “Ino tila, osheshi Ame ondi li pamwe naave. Ino tala wa limbililwa, osheshi Aame Kalunga koye. Ame ohandi ku pameke ndele handi ku kwafa.” (Jesaja 41:10) Okutila Kalunga osha hala ashike okutya okukala netilofimaneko loku mu tila.
Ovanhu vamwe inava uda ko eendjovo da nwefwa mo odo tadi ti: “Ashishe oshi notundi yasho ya pangelwa, . . . efimbo lokudalwa nefimbo lokufya.” Ova fika pexulifodiladilo kutya Kalunga okwa tokola nale kondadalunde kutya omunhu keshe ota fi naini. (Omuudifi 3:1, 2) Ashike eendjovo odo otadi ti popi ashike oule wokukalamwenyo nokuulika kutya keshe umwe womufye ota dulu okufya. Eendjovo daKalunga otadi hongo yo kutya omatokolo oo hatu ningi paumwene otaa dulu okukuma oule wokukalamwenyo kwetu. Pashihopaenenwa, ohatu lesha taku ti: “Okutila Omwene taku hapupalifa omafiku.” (Omayeletumbulo 10:27; Epsalme 90:10; Jesaja 55:3) Ngahelipi mbela? Pashihopaenenwa, okufimaneka Eendjovo daKalunga otaku tu linyengifa tu henuke okuninga oinima oyo hai etifa okuhenoukolele, ngaashi okukolwa noluhaelo. — 1 Ovakorinto 6:9, 10.
Ovanhu vamwe ohava diladila kutya Ombiibeli otai popi sha yukilila ngeenge tai popi kutya eulu nedu “ola tuvikililwa omundilo,” nokufika pexulifodiladilo kutya Kalunga ota ka hanauna po opulaneta ei. (2 Petrus 3:7) Ashike Kalunga okwa udaneka kutya ke na efiku a efe edu lo vene li hanaunwe po. Kalunga okwa “shitila edu keengudi dalo, lo liha tengauke nande fiyo alushe.” (Epsalme 104:5; Jesaja 45:18) Onghalelo ei yoinima ya nyonauka oyo tai ka hanaunwa po filufilu onga ya fa ya hanaunwa po nomundilo, ndele hapulaneta yo vene. Eulu otali ulike kewangadjo olo tu wete ile keenyofi ile konhele yaKalunga yokukala. Kape na nande oshimwe shomwaayo tashi ka hanaunwa po.
OMOLWASHIKE OMAFIMBO AMWE OMBIIBELI HAI U DIWA KO PAMBABO?
Ngaashi twa mona moihopaenenwa oyo ya tumbulwa metetekelo, luhapu ovanhu ohava udu ko pambabo omishangwa odo hava lesha mOmbiibeli. Ndele mbela omolwashike Kalunga ta efa oshinima sha tya ngaho shi ningwe? Vamwe otashi dulika va tye: ‘Ngeenge Kalunga omunaendunge a shiya ko noku shii oinima aishe, okwa li ngeno e na oku tu pa embo olo la shangwa nawa la yela opo keshe umwe a dule oku li uda ko noupu. Mbela omolwashike ina ninga ngaho?’ Natu ka tale komatomheno atatu kutya omolwashike Ombiibeli luhapu hai udiwa ko pambabo.
Ombiibeli oya nuninwa okuudiwa ko kovanhu ovo ve lininipika nova hala okulihonga. Jesus okwa ti kuXe: “Ohandi ku hambelele Tate, Omwene weulu nowedu, osheshi oinima ei owe i holeka ovanaendunge novanongo ndele we i hololela ava va fa ouhanana.” (Lukas 10:21) Ombiibeli oya shangwa monghedi oyo tai dulu ashike okuudiwa ko kwaavo ve na oikala iwa. Ovanhu ovo ve na ounhwa, oikala oyo hai kala unene ‘kovanaendunge novanongo,’ ihava udu ko noupu Ombiibeli. Ashike ovanhu ovo hava lesha Ombiibeli ve na oikala ya fa ‘youhanana’ ile younona, ovo ve lininipika nove na ehalo okulihonga, ohava udu ko nawa etumwalaka laKalunga. Kalunga ina unganeka tuu Ombiibeli nounghulungu!
Ombiibeli oya nuninwa ovanhu ovo va hala shili Kalunga e va kwafele ve i ude ko. Jesus okwa li a ulika kutya ovanhu ova li tava ka kala va pumbwa okukwafelwa opo va ude ko nawa osho a li a honga. Ongahelipi va li tava ka kwafelwa? Jesus okwa yelifa a ti: “Ndelenee Omupopili, Omhepo Iyapuki, Oye Tate te ke i tuma medina lange, otai mu longo ashishe ndele tai mu dimbulukifa ashishe nde shi mu lombwela.” (Johannes 14:26) Jehova oha longifa omhepo yaye iyapuki, eenghono daye tadi longo, opo a kwafele ovanhu va ude ko osho tava lesha mOmbiibeli. Ashike Kalunga iha yandje omhepo yaye kwaavo inave lineekela kutya ota dulu oku va kwafela, nomolwaasho Ombiibeli ohai monika luhapu ya fa inai yela nawa kuvo. Omhepo iyapuki ohai linyengifa Ovakriste ovo ve na eshiivo opo va kwafele ovo va hala okuuda ko oshili. — Oilonga 8:26-35.
Omishangwa dimwe mOmbiibeli otadi dulu ashike okuudiwa ko kovanhu pefimbo la wapala mondjokonona. Pashihopaenenwa, omuprofeti Daniel okwa li a lombwelwa a shange etumwalaka li na sha nonakwiiwa. Omweengeli okwe mu lombwela a ti: “Daniel mwenenena eendjovo edi, ndele hakifa omushangwa noshihakifo fiyo okefimbo lexulilo.” Oule womafelemido, ovanhu vahapu ova kala nokulesha embo lOmbiibeli laDaniel ashike inave li uda ko lela. Daniel naye ka li nokuli e udite ko oinima imwe oyo a li a shanga. Okwa dimina nelininipiko a ti: “Ame onde shi uda, ndelenee nghi shi udite ko.” Mokweendela ko kwefimbo, ovanhu ova li tava ka uda ko nawa omaxunganeko aKalunga oo a shangwa kuDaniel, ashike opefimbo ashike lonhumba mondjokonona olo Kalunga a hoolola. Omweengeli okwa yelifa a ti: “Inda a shike, Daniel! Osheshi eendjovo odo tadi kala da holekwa noda hakifwa noshihakifo fiyo okexulilo lefimbo.” Oolyelye va li tava ka uda ko etumwalaka laKalunga? “Ndele kape na nande umwe womovadinikalunga ta ka uda ko.” (Daniel 12:4, 8-10) Onghee hano, Kalunga iha holola eityo lomishangwa donhumba fimbo efimbo laye la wapala inali fika.
Mbela efimbo la wapala ola ningifa Eendombwedi daJehova diha ude ko Ombiibeli? Heeno. Ashike eshi efimbo laKalunga lokuyelifa oinima la fika, Eendombwedi oda pepaleka eudeko lado nehalo liwa. Oda itavela kutya odi na okushikula ovayapostoli vaKristus, ovo va li va pepaleke eudeko lavo nelininipiko ngeenge Jesus a li e va pukulula. — Oilonga 1:6, 7.
Etaleko li yolifa lokakadona kanini li na sha naapo ta pa di oilemo otali dulu okukala la fa okuuda ko ashike oshinima shinini pambabo. Ashike osho Ombiibeli tai hongo osha fimanenena kwoove. Etumwalaka lOmbiibeli ola fimana kukeshe umwe opo a kendabale okuuda ko paumwene eshi ta lesha Ombiibeli. Onghee hano, konga ekwafo opo u ude ko osho to lesha. Konga ovanhu ovo hava konakona Ombiibeli ve na oikala yelininipiko, ovo ve lineekela momhepo iyapuki yaKalunga opo va ude ko Ombiibeli nova tomhwa kutya otu li pefimbo mondjokonona omo Kalunga a hala tu ude ko Ombiibeli shi dulife nale. Ino ongaonga okupopya nEendombwedi daJehova ile u leshe shihapu konhele yado yokointaneta o-jw.org. Ombiibeli oya udaneka ya ti: “Ngeenge ho ifana omayele . . . opo nee to ka uda ko etilo lokutila Omwene nokumona eshiivo lokushiiva Kalunga.” — Omayeletumbulo 2:3-5.