text:
Ondjokonona yonghalamwenyo
Otwa kala omaume omido 60
Efiku limwe komatango mo 1951 pokulombo, ovalumenhu vane ovanyasha aveshe ve na omido 20 nasha ova li ofika pouhoki moIthaca, shomoNew York, U.S.A. nova li tava dengele keenhele dokokule nehafo ngaashi koMichigan, koIowa nosho yo koCalifornia. Ova li ve na omilombo ditunhula okulombwela vamwe.
MuFebruali mo 1951, ovakokolindjila 122 ova li va fika moSouth Lansing moNew York ve ya kOfikola yaGilead mondodo 17. Mongudu yaavo va li tava ka ninga ovatumwa omwa li mwa kwatelwa Lowell Turner, William (Bill) Kasten, Richard Kelsey nosho yo Ramon Templeton. Lowell naBill ova dja koMichigan, Richard okwa dja kolowa ofimbo Ramon a dja koCalifornia, nova li va panga diva oukaume wopofingo.
Konima yeemwedi 5 lwaapo, keshe umwe okwa li a hafa eshi a uda kutya omumwatate Nathan Knorr wokombelewa ya kula okwa li te uya okupopya novanafikola. Ovamwatate vane ovo va tumbulwa mokatendo ka tetekela ova li va halelela okutuminwa koshilongo shimwe ngeenge otashi shiiva. Ndele pomhito opo ova li tava ka shiivifilwa kutya otava ka tuminwa koilongo ilipi.
Ovanhu ova li va hafa neenghono eshi omumwatate Knorr a li ta popi novanafikola aveshe nokwa li a hovela okushiivifa kutya otava tuminwa peni. Ovamwatate vane ovo va li va tila ovo va ifanwa tete komutune, ndele ova li va pepelelwa eshi xuuninwa va uda kutya ova tuminwa koshilongo shimwe. Ndele mbela openi? Ovanafikola vakwao ova li va kumwa notava pandula omake eshi kwa shiivifwa kutya ova tuminwa koGermany (Ndowishi).
Eendombwedi daJehova keshe pamwe oda li da kuminwa ehokololo li na sha noudiinini wEendombwedi domoNdowishi pefimbo lepangelo laHitler okudja mo 1933 okuyuka komesho. Ovakonakoni vOmbibeli vahapu otava dimbuluka eshi va li va longekida oikutu nosho yo oipakete ya dja kehangano hali ifanwa CARE, opo i tuminwe ovamwaxe vokuEuropa konima yOita Itivali yOunyuni. Oshiwana shaJehova moNdowishi osha tula po oshihopaenenwa sheitavelo la tongomana, shetokolo toko, shouladi nosho yo shokulineekela muJehova. Lowell ota dimbuluka eshi a li ta diladila ta ti: ‘Paife ovamwatate novamwameme ovo ovaholike ohatu ke va shiiva pauhandimwe.’ Nomolwaasho keshe umwe okwa li a tunhukwa nokwa li ta dengele ovapambele vaye nookaume komatango efiku olo.
OLWEENDO LOKUYA KONDOWISHI
Mo 27 Juli 1951, ookaume ovo vane ova li va ya molweendo lokuya kuNdowishi noshikepa yedina Homeland, oyo va londela petuliloshikepa lomulonga womoNew York wedina East River. Olweendo olo ola li la kwata oule womafiku 11. Omumwatate Albert Schroeder, oo a li umwe womovahongi vokoGilead nolwanima okwa ka ninga oshilyo shOlutuwiliki, okwa li e va honga omatumbulo onhumba Oshindowishi. Ookaume ovo vane ova li tava dulu okulihonga shihapu eshi va li molweendo pamwe nOvandowishi vahapu. Ndele mupya munene, ovaendi pamwe navo ova li hava popi eenyapilaka dOshindowishi di lili noku lili. Osho kasha li tuu tashi lyalyakanifa!
Ongula yEtivali lo 7 Auguste, konima eshi ovamwatate ovo ve lididimikila okumbilingwa komalinyengo oshikepa, xuuninwa osho va fiki moHamburg shaNdowishi. Ova li va mona nghee oita oyo ya li ya xula omido 6 da pita ya nyonauna keshe pamwe. Ova li va nyematekwa kwaasho va mona nova li va londa meshina olo la nangala tali ende la yuka koWiesbaden oko kwa li ku na oshitaimbelewa.
Ongula inene yEtitatu, ova li va shakeneka oshikando shotete Ondombwedi moNdowishi, i na edina lOshindowishi. Ondombwedi oyo yedina Hans oya li ye va ila po petulilo leshina noku va twala koBetel, oko e va fiya nomumwameme omunamido oo iha popi Oshiingilisha nandenande. Omumwameme oo okwa li ta diladila kutya ngeenge okwa popi mokule otave ke mu uda. Omumwameme oo okwa li a kenyanana molwaashi nande okwa weda ko kondaka yaye kava li ve uditafane, novamwatate ovo vane navo ova li va kenyanana neenghono. Lwanima omumwatate umwe wedina Erich Frost, omupashukili woshitaimbelewa okwa li e uya kuvo ndele te va popifa nohamu mOshiingilisha. Onghalo oya li tai ende ya yuka kouwa.
Lwopexulilo laAuguste, ookaume ovo vane ova li va kala poshoongalele shoshitukulwa mOshindowishi oshikando shotete, sha li shi na oshipalanyole, “Elongelokalunga la koshoka” sha li sha ningilwa moFrankfurt am Main. Poshoongalele osho opa li ovanhu 47 432 noushili oo kutya ovanhu 2 373 ova li va ninginifwa owa li wa xwameka ouladi wovamwatate ovatumwa nosho yo okukala va halelela okuudifa. Ndele konima yomafiku onhumba, omumwatate Knorr okwa li a popya kutya ovatumwa ovo ove na okukala moBetel nomo ve na okulonga.
Ehafo olo va mona moilonga yavo ole va tomha filufilu va dimine kutya Jehova oku shii alushe osho sha denga mbada
Molwaashi Ramon okwa li a halelela okukala omutumwa, pomhito imwe okwa li a anya okutambula ko eshivo lokuya koBetel mOilongo ya Hangana. Richard naBill navo kava li ve na ediladilo loku ka longa koBetel. Ndele ehafo olo va mona moilonga yavo ole va tomha filufilu va dimine kutya Jehova oku shii alushe osho sha denga mbada. Oshi li pandunge okulandula ewiliko laye ponhele yokuyandja elitulemo komahalo oye mwene. Omunhu keshe oo e lihonga oshilihongomwa osho ota ka kala a hafa okulongela Jehova keshe pamwe nosho yo okulonga oshilonga keshe osho a pewa.
NGHEE TWE LIHONGA OSHINDOWISHI
Oilyo ihapu youkwaneumbo waBetel moNdowishi oya li ya hafa eshi mokati kayo mu na ovaAmerika ovo tava dulu oku va honga Oshiingilisha. Ndele etimaumbwile olo ola li la xula po ombadilila efiku limwe monhele yokulila. Omumwatate Frost okwa li a popya monghedi yaye oyo a shiivika nayo yexwamo mOshindowishi kombinga yoshinima shimwe osho sha li tashi monika sha kwata moiti. Ovanhu vahapu moukwaneumbo ova li va mwena, va tala ashike mouyasha vavo. Ovo vape nonande kava li va uda osho sha popiwa, mokweendela ko kwefimbo ova li va mona kutya oshi na sha navo. Onghee hano, eshi omumwatate Frost a popya mokule nokweendulula lwoikando ta divilike kutya inava popiwa vali navo mOshiingilisha, osha li she va tilifa. Mbela ova li va ninga po shike opo va pupaleke onghalo ya tya ngaho?
Okulya opo kwa li kwa xulila opo novanhu aveshe ova li va endelela va ye keenduda davo. Lwanima, omumwatate umwe okwa li a yelifila ovo vape a ti: “Opo mu tu kwafele, omu na okukala hamu popi Oshindowishi. Nomolwaasho omumwatate Frost a ti kutya kape na oo ta kala ta popi nanye Oshiingilisha fiyo osheshi mwe lihonga Oshindowishi.”
Oukwaneumbo waBetel owa li wa dulika diva. Osho inashi kwafela ashike ovamwatate ovo vape ve lihonge Oshindowishi, ndele oshe va kwafela yo va mone kutya omayele a yandjwa komumwatate omunahole oe na sha nouwa wetu vene, nonande pehovelo ihashi kala shipu oku a tula moilonga. Omayele omumwatate Frost okwa ulika kutya oku na ohokwe moinima yehangano laJehova noku hole ovamwaxe. * Nomolwaasho ovamwatate ovo vane va ka kala ve mu hole.
OTWE LIHONGA KOOKAUME KETU
Otwa li twe lihonga oilihongomwa ya fimanenena kookaume ketu ovatilikalunga, naasho oshe ke tu kwafela tu kale tu na oukaume wa kola naJehova. Ovamwatate ovo vane ova li ve lihonga shihapu kovamwatate novamwameme Ovandowishi ovo itatu mane okutumbula omadina avo, nova li yo ve lihonga kuvakwao vomwaavo vane. Richard okwa ti: “Lowell okwa li e shii Oshindowishi nokwa li he shi endifa nawa, ashike fye vatatu otwa li hatu nyengwa. Molwaashi oye yo a li omukulunhu kufye, okwa kala he tu pukulula shi na sha nelaka nokukwatela komesho.” Ramon okwa ti: “Ohandi dimbuluka nghee nda li nda hafa eshi omumwatate omuSwiss a li e tu pa tu kale meumbo laye linini olo la li moSwitzerland, pefimbo twa li mefudo oshikando shotete konima yomudo umwe eshi twa kala moNdowishi. Onda li ndi udite kutya oivike oyo ivali tu li kufye vene kape na okukondja nOshindowishi. Ashike kanda li nda diladila kutya Lowell ota ka ninga po shike. Okwa li a popya kutya ohatu kala hatu lesha nokukundafana omushangwa wefiku mOshindowishi ongula keshe. Nonande kanda li nde shi hafela, okwa kala te tu lombwele nopehe na okusholola kutya osho tu na okuninga. Ashike otwa li twe lihonga oshilihongomwa sha fimanenena. Oshiwa okushikula ewiliko laavo ve na ko nasha naave, nonande omafimbo amwe ito tu kumwe navo. Oikala ya tya ngaho oye tu etela ouwa oule womido, noye tu kwafela tu kale hatu dulika komulandu wehangano.”
Ookaume ovo vane ova li yo ve lihonga okukala hava pandulafana omolwoinima oyo keshe umwe e shii nawa e dule vakwao, ngaashi Ovafilippi 2:3 va ti: “Omelininipiko keshe umwe na tale omukwao e li komesho yaye mwene.” Onghee hano, ova kala va lenga Bill moku mu pa oilonga yonhumba oyo aveshe vatatu va dimina kutya ote i longo nawa e va dule. Lowell okwa ti: “Ngeenge eenghalo didjuu da holoka po nopa pumbwa okukatukwa eenghatu donhumba, ohatu lombwele Bill. Bill oku na owino wokuungaunga neenghalo didjuu monghedi omo atushe vatatu twa dimina kutya katu na ouladi ile itatu dulu oku shi ninga.”
EEHOMBO TADI PONDOLA
Aveshe vane ova li va tokola okuhombola koumwe noumwe. Oukaume wavo owa li wa kanghamena kohole yokuhola Jehova nosho yo oilonga yefimbo li yadi, onghee hano, ova li va tokola toko okukonga ookaume kopahombo ovo ve na ehalo oku pa Jehova osho sha denga mbada. Oilonga yefimbo li yadi oye va honga kutya okuyandja ohaku eta ouwa muhapu ku dule okutambula nonokutya omahalo opaumwene hao e na okupitifwa komesho yoinima yOuhamba. Onghee hano, ova li va hoolola ovamwameme ovo va ninga nale eenghendabala kuvo vene va ye moilonga yefimbo li yadi. Osho osha li sha etifa po eehombo dopane tadi pondola.
Opo oukaume ile ohombo i kalelele shili, Jehova oku na okukwatelwa mo mekwatafano la tya ngaho. (Omuud. 4:12) Nonande lwanima Bill naRamon ova ka filwa ovakulukadi vavo, aveshe ova li va hafela eyambidido lovakulukadi vavo ovadiinini. Lowell naRichard otava hafele natango eyambidido la tya ngaho, na Bill oo a ka hombolulula, okwa li a hoolola pandunge kaume kopahombo opo a twikile okukala moilonga yefimbo li yadi.
Konima yomido, oilonga yavo oya li ye va ningifa va ye keenhele da yoolokafana, ngaashi moNdowishi, moAustria, moLuxembourg, moKanada nosho yo mOilongo ya Hangana. Oshidjemo, ookaume ovo vane inava ka kala vali tava dulu okukala pamwe efimbo lihapu ngaashi ngeno va li va hala. Nonande ova tukaulwa koinano, ova kala hava kwatafana alushe, hava hafe ngeenge va udu kutya mukwao otaa hafele omanangeko noupuna onhumba nokulila pamwe ngeenge umwe a nyika oluhodi. (Rom. 12:15) Otu na okukala twa lenga oukaume ngaashi oo nokatu na oku u kwata okahetengi. Oo omaano e na ondilo a dja kuJehova. (Omayel. 17:17) Ookaume vashili ova pumba mounyuni kunena. Ndele keshe Omukriste washili ota dulu okukala nookaume kashili vahapu. Tu li Eendombwedi daJehova, ohatu hafele oukaume novaitaveli vakwetu mounyuni aushe, nokomesho yaaishe, onaJehova Kalunga nosho yo Jesus Kristus.
Ookaume ovo vane ova li va shakeneka omaupyakadi ngaashi ashike keshe umwe womufye he a shakeneke, tashi dulika omolwokufilwa ookaume kavo kopahombo, okulididimikila ouvela wa kwata moiti, okufila oshisho ovadali ovanamido, oudjuu wokutekula okaana ofimbo u li moilonga yefimbo li yadi, oumbada oo ho kala u na ngeenge wa tambula ko oinakuwanifwa ipe yopahangano nopaife omaupyakadi taa hapupala oukulupe. Ndele oimoniwa yavo oye va kwafela yo va mone kutya ookaume vo popepi naavo vokokule, ohava kwafele ovo ve hole Jehova va ungaunge nomupondo neshongo keshe.
OVE NA ELINEEKELO KUTYA OUKAUME WAVO OTAU KA KALELELA
Lowell, Ramon, Bill naRichard ova ninga nawa eshi ve liyapulila Jehova ofimbo va li pomido 18, 12, 11 nosho yo 10 nova li va ya moilonga yefimbo li yadi eshi va li pomido do 17 no-21. Ova ninga ngaashi Omuudifi 12:1 e va ladipika va ninge, a ti: “Dimbuluka Omushiti woye momafiku ounyasha woye.”
Ngeenge ou li Omukriste omulumenhu omunyasha, tambula ko eshivo laJehova lokuya moilonga yefimbo li yadi, ngeenge eenghalo doye otadi shi pitike. Kungaho, Jehova ote ke ku nangeka noupuna pafilonghenda laye. Ngaashi ookaume ovo vane, naave oshi na oupu u ka hafele omaufembanghenda mahapu ngaashi okulonga u li omupashukili woshikandjo, woshitukulwa ile oilonga yokutalela po oitaimbelewa; okulonga koBetel, mwa kwatelwa okukala oshilyo shokomitiye yoshitaimbelewa; okuhonga Ofikola yOukalele wOuhamba nOfikola yOilonga yOvakokolindjila nosho yo okuyandja oipopiwa poyoongalele inini naai ya kula. Ovamwatate ovo vane inava tunhukwa tuu eshi ve shii kutya oilonga yavo oya etela ouwa ovanhu omayovi omilongo! Ashishe osho osha shiiva molwaashi fimbo va li ovanyasha, ova tambula ko eshivo laJehova lopahole noku mu longela nomutima aushe. — Kol. 3:23.
Paife, Lowell, Richard, naRamon ove li vali pamwe tava longo koshitaimbelewa osho paife shi li muSelters, moNdowishi. Shinyikifa oluhodi, Bill okwa fya mo 2010 ofimbo a li ta longo e li omukokolindjila e likalekelwa mOilongo ya Hangana. Oukaume we likalekelwa oo wa li pokati kovamwatate ovo vane oule womido 60 lwaapo owa ka i wa ashike moshipala kefyo. Ndele Kalunga ketu Jehova, iha dimbwa nandenande ookaume kaye. Otu na elineekelo kutya koshi yepangelo lOuhamba waye, Omukriste keshe oo a kanifa kaume kaye omolwefyo ota ka hangana vali naye.
“Eedula adishe odo 60 twa kala ookaume, itandi dimbuluka nande omhito imwe twa li twe liudifa nai”
Konima ashike yokafimbo kanini fimbo Bill ina fya, okwa li a shanga ta ti: “Eedula adishe odo 60 twa kala ookaume, itandi dimbuluka nande omhito imwe twa li twe liudifa nai. Oukaume wetu owa kala u li oshinima she likalekelwa neenghono kwaame.” Molwaashi oku na elineekelo kutya oukaume wavo otau ka twikila mounyuni mupe, okwa li a weda ko a ti: “Opo ashike twa pange oukaume.”
^ okat. 17 Ondjokonona yomumwatate Frost otai hangwa mOshungonangelo yOshiingilisha yo 15 Aprili, 1961, epandja 244-249.


c: text/html

text:
UKANDA WOLWALI WOMOKO YOMUNU
Eteke cakala ekwi (10) ko sayi ya cemba
kulima wohulukayi ovita eciya akwi akwala l’ecelala, Onjango yatatu yowingi
wolofeka vyalikongela yasokiya, V’onjo yonguluvulu yo Chaillot ko Paris, ukanda
wolwali womoko yomunu. Eteke lyakwamako lyekwi lamosi (11) osayi ya cemba
yulima ohukayi ovita eciya akwi akwala l’ecelala, onjango yowingi yo UNESCO
yatyamesa asulilo oku eyo akulihisa ekwatiso lyukanda wowingi wovopange osi
esukiyo.
ELOMBOLWILO
Okukolela ukulihiso ekalo lityamela
kovimata mata vyepata lyomanu kwenda omoko yasoka kwavosi. Kwenda yesunga
yilinga ombembwa yimwe yapana yesunga kwenda yombembwa v’olwali.
Okukolela eci kacakulihiwile kwenda
esepwiso lyomoko yomunu, lyatwala kokuponda, okungwalisa olondunge vyowiñgi
kwenda ekalu lyolwali lumwe muna vakwamwenyo vakaliyela okuvangula kwenda
okulitava, vayovoka kusumba kwenda kusuka , yalombolwiwa ndeyi yavelapo hayo
yalelapo vali keswimo liwa lyomunu.
Okukolela okuti cavelapo okweca ulongo
kokwamako okulyeca kukamba wolofeka.
Olukolela okuti vukanda owiñgi wofokeka
vyalikongela, wasapula onjanja yokaliye etavo lyawo komoko yavelapo yomunu,
kekalo kwenda esilivilo lyomwenyo womunu, okulisoka komoko yalume kwenda yakayi
kwenda yilombolola utoyi wokweca okwamako kwowingi kwenda okweca ekalo
lyaposoka lyomwenyo v’eyovo limwe lyavelapo.
Okukolela okuti olofeka vyalityamela
vyatyamela okukwata, okulikwatisako l’elisokiyo lyolofeka vilikwete omunga,
esumbilo lyolwali kwenda owingi womoko yulume kwenda ayovo avelapo.
Okukolela okuti omunga yimwe yolomoko evi
kwenda ayovo lyavelapo vali kesilivilo kokusumbila etyamêlo eli.
Onjango yowiñgi yalombolola ukanda ovu
wolwali womoko yomunu l’esokolwilo lyavosi okulipitilisa kawiñgi osi kwenda olofeka
vyosi, oco okuti omanu vosi kwenda okuti avimatamata vyosi vyowiñgi, okukwata
ukanda owu olonjanja vyosi vesokolwilo, vakwata ongusu yaco, okupisa
kelilongiso kwenda kepindiso, lyokwamisako esumbilo lyolomoko evi kwenda
ombembwa, kwenda okukwata okupisa kovikele vyamako vyeci citumila ofeka kwenda
colwali, okukulihisa kwenda okucilinga volwali kwenda ava vaci kasi, ndañgo
kowiñgi wolofeka vyatyamêlako ndeci kwevi vyolofeka vikasi kovaso yavyo :
OCIHASU CATETE
Omanu vosi vacitiwa valipwa kwenda valisoka
kovina vyosikwenda komoko. Ovo vakwete esunga kwenda, kwenda olondunge kwenje
ovo vatêla okuliteywila kuvamwe kwenda vakwavo vesokolwilo lyocisola.
OCIHASU CAVALI
Omunu eye omunu citava okukala lolomoko
vyosi kwenda ayovo osi aciwa vukanda owu kawupiñganyiwa, ndeci citukwiwa
kovivalo vyakova, kulume pamwe ukãyi, k’elimi, ketavo, kocisimilo culoñgo woku
vyala ofeka ale esokolwilo lyosi likwavo lyefetikilo lyofeka ale lyowiñgi,
lyukwasi, lyucitiwe wekalo limwe lyosi konepa yikwavo kakukala etepiso lalimwe lyupisiwa
kesokiyo lyuloñgo wokuvyala ofeka, lyesunga ale lyolwali lyofeka a lyosi okuti
omunu watunda, okuti ofeka eyi yiyovoke okuti yityamêla yikwavo ale yikala
longave yimwe yokulitumila oyonwêle.
OCIHASU CATATU
Lomwe okakala upika ndañgo oselevende; upika
kwenda omwîlu yapika vyatatekiwa kolonjila vyayo vyosi.
OCIHASU CAKWÃLA
Lomwe okapumiwa, ndañgo akangiso ohali
yalwa, ungangala uvi.
OCIHASU CATÃLO
Omunu eye omunu okwete omoko yokukuliha
kolonepa vyosi vyofeka yahe yesunga.
OCIHASU CEPANDU
Omanu vosi valisoka kocihandeleko. Kwenda
vakwete omoko. Kayalitepele yalisoka kokutatiwa kwocihandeko.
Omanu vosi vakwete omoko yokutatiwas
yasoka okupisa kokutepisa uvi wosi unyõla ukanda owu kwenda esanumulo lyosi
kwenda etepiso.
OCIHASU CEPANDU VALI
Omunu eye omunu okwete omoko yekwato liwa
kesunga lyofeka, lyapama litetwiya ovilinga vivi omoko yavelapo eye
yokulihiwila kelisokiyo ale kocihandeleko.
OCIHASU CELELÃLA
Lomwe enda vokalyawoso, vokayike ale
okutilila kosamwa yofeka.
OCIHASU CECIYA
Omunu eye omunu okwete omoko, kokulisoka,
okuti ekalo lyahe lilomboloka kwavosi kwenda kowiñgi, konjo yimwe yesombiso
lilikasilili kwenda lyasoka likalombolola, ndañgo komoko yahe kwenda kasiliyo
ahe, ndañgo kalundi ahe okosi kelinga lyepiso vosuñgamisa eye.
OCIHASU CEKWI
1. Omunu walundiliwa elinga limwe lyumunu osokisiwa ndu
hayeko toke eci elinga lyahe lilimbukiwa vokwenda kwolopapelo vyekandu, omu
alitavo osi ayongwiwa, evindikiyo likasangiwa.
2. Lomwe okayikiwa kovilinga ale ovovi vonjanja yaco eci
akalingiwa, havakasi ndelinga limwe lyumunu okupisa komoko yofeka ale yolwali
ndeci calisoka, hakukakala okayike lakamwe kakola aka kakapiwile vosimbu eyi
ekandu lyumunu lyalingiwa.
OCIHASU CEKWI LA MOSI
Lomwe okatala ohali yokusakalasiwa lavi
komwenyo wahe komwenyo wahe wulika, epata lyahe, onjo yahe kwenda eli tavo
lyahe lavakwavo ndeñgo okusetekiwa kekalo lyahe kwenda unu wahe.
OCIHASU CEKWI LAVALI
Lomwe okatalisiwa vali ohali lalundi
okufwangwiliwa komwenyo wahe ulikasilili kepata, konjo yahe ale katambululo
ahe, ndañgo, ndañgo okunyola ekalo lyahe. Omunu eye omunu okwete omoko
yokutatiwa kocihandeleko, okupisa kalundi aco, ale kasetekiwo.
OCIHASU CEKWI LATATU
1. Omumu eye omunu okwete omoko yokwenda ndeci apanga
okunõla oku akala nda vokati ke kalo lyowiñgi.
2. Omunu eye omunu okwete omoko kokutunda v’ofeka yosi
okutyamisako eyi ayongola, kwenda okuñgwâla ofeka yosi.
OCIHASU CEKWI LAKWÃLA
Kokukwamawa, omunu eye omunu okwete omoko
yokuvanjiliya okutilila kofeka yikivavo kwenda okukwatisiwa ndukwafeka yiñgi
volofeka vikwavo.
OCIHASU CEKWI LATÃLO
1. Omunu eye omunu okwete omoko yunyitiwe umwe wofeka.
2. Lomwe olikasilili olundiliwa unyitiwo wahe. Ndañgo
omoko yokupongolola unyiliwe.
OCIHASU CEKWI LEPANDU
1. Okupisa kutunga wokulinga uvala, ulume kwenda ukãyi
ndengo ohele layimwe yekova, yukwafeka ale etavo, vakwete ocipango cokulikwêla
kwenda okutunga epata.Ovovakwete omokoyimosi osimbu yuvala kwenda kokulitepa
kwavo.
2. Uvala citava okuti va umalusula locipapo kwenda
esokolwilo lyasoka lyolokweli vyokovaso.
3. Epata ocimatamata casoka kwenda cakola cowingi kwenda
cikwete omoko yokutatiwa kwowiñgi kwenda kwolombyali.
OCIHASU CEKWI LEPANDU VALI
1. Omunu eye omunu, ndañgo oco ale kowiñgi, okwete omoko
yeci mwêle.
2. Lomwe ofwangiliwa okuketikiwa kweci cahe.
OCIHASU CEKWI LECELÃLA
Omunu eye omunu okwete omoko yeyovo
lyokusokolola, olondunge kwenda etavo.
OCIHASU CEKWI L’ECIYA
Omunu eye omunu okwete omoko yeyovo
lyesokolwilo kwenda okuvangula.
OCIHASU CAKWI AVALI
1. Omunu eye omunu okwete omoko yeyovo lyonjango kwenda
omunga yunu.
2. Lomwe osiliñginyiwa oku upa vomunga yimwe.
OCIHASU CAKWI AVALI LAMOSI
1. Omunu eye omunu okwete omoko yokukwatisa esongolo
lyolondaka vyowiñgi wovofeka yahe, ndokwiñgilamo l’utwe ale v’onêle
ndovindekase vyanoliwa.
2. Omunu eye omunu okwete omoko yokweca, vekalo
lokulisoka kovopange owiñgi wovofeka yahe.
3. Onjongole yawiñgi osi yovihandeleko vyomoko yowiñgi;
onjongole eyi yavangwiwile kocela calomboloka cocili, cikwate onepa volotembo
kukulisiso wavyosi wasoka, kwenda kocela covutima, ale vali elinga limwe
lisungweko lyeciwa kombembwa yocela.
OCIHASU CAKWI AVALI LAVALI
Omunu eye omunu, eci okuti ocimatamata
cowingi, okwete omoko yokutatiwa kwowingi, oko kutundilila koku kwata esanju
olomoko vyokwasi, vyowingi kwenda ovituwa viyongwiwa kunu wavyo kwenda okwamako
kulikasilili kwenkalo lyomunu, ohenda yongusu yofeka kwenda ukamba lolofeka
vyolwali, okukwata ocikele celisokiyo kwenda ovokwasi ofeka oyo ofeka.
OCIHASU CAKWI AVALI LATATU
1. Omunu eye omunu, omoko.yupange, okunõla locipango cahe
upange, ekalo lyaposoka kwenda lyesanju lyupange okutatiwa oco hakatundeko.
2. Vosi vakwete omoko, halokutepisako, ofeto yimosi
kupange walisoka.
3. Wosi olinga upange okwete omoko yofeto yasoka kwenda
yesanju, okukwata ndeci epata lyahe ekalo limwe lyunu womumu kwenda yamisako,
ndaciyongola vali ovi kwata vyokutata owiñgi.
4. Omunu eye omunu okwete omoko yokutekula, lavakwavo
olosindikatu okutyamêla kolosindikatu vikwavo oco vatetwiye olonjongole vyaso.
OCIHASU CAKWI AVALI LAKWÃLA
Omunu eye omunu okwete omoko yokupuyuka
kwenda okupitisa otombo kwenda elyuviko lyasoka lyosimbu yupange kwenda epuyuko
lyosimbu yifetiwa.
OCIHASU CAKWI AVALI LATÃLO
1. Omunu eye omunu okwete omoko yutunga womwenyo umwe
wasoka oco akwate uhayele wahe, ekalo lyahe liwa kwenda lyepata lyahe haco
lyokulya, okuwala, onjo ovikele vyuhayele, ndeci vo haco kovipange owiñgi
aposokela; eye okwete omo yokutatiwa konjila yokukala okuti kakwete upange,
kokuvela, eci ekuti kasilivilavali, kumbumba kokukukatoke kolonjila vikwavo
vyokumyelisa ovikwata vyahe vyosi vyekwatiso kokwamako lovitangi vyulika
wonjongole yahe.
2. Kokucitiwa kwenda kumõla okwete omoko yekwatiso limwe
kwenda ekwatiso limwe lyavelapo. Omãla vosi vacitiwa kavivala ale kosamwa yavo,
vakwata etetwiyo limosi lyowiñgi.
OCIHASU CAKWI AVALI L’EPANDU
1. Omunu eye omunu okwete omoko yelilongiso. Elilongiso
likale lyocali, ndeci cikala elilongiso lyokuyukiyako kwenda lyongusu.
Elilongiso lyokuyukiyako te okulisiliñginya. Elilongiso lyuloñgo kwenda
lyepindiso te lisandwiwa; okweca onjongole yelilongiso lyavelapo liyulwiwe
kokulisoka kwavosi kupange wekolelo lyawo.
2. Elilongiso litave okuyuluka kukulihiso wosi womwenyo
kwenda kongusu yocisumbilo komoko yomanu kwenda keyovo lyasoka. Oyo yece
elomboloko, ongecelo kwenda ukamba p’okati kolofeka vyosi kwenda awiñgi osi
olomepele vyakova ale vakwetavo, eci ndeci okwamako kwovopange olofeka
vyalikongela kokukwatisa ombembwa.
3. Olofeka, kocipango, omoko yokunõla elilongiso lyosi
vaca k’omãla vavo.
OCIHASU CAKWI AVALI LEPANDU VALI
1. Omunu eye omunu okwete omoko yokukwatisa ndeci
ayongola komwenyo wovituwa vyowiñgi : okukwata kovoloñgo kwenda okukwatisa
kokwamako kuloñgo kwenda ovowa aca.
2. Omunu eye omunu okwete omoko yokutatiwa kolonfongole
vyolondunge kwenda ovikwata vyalingiwa vyupange uloñgo walivulu ale ovipapo ale
olomapalo evi okuti ovyo efetikilo.
OCIHASU CAKWI AVALI LECELÃLA
Omunu eye omunu okwete omoko yeci avyala,
kesokiyo lyowiñgi kwenda kesokiyo lyolwali, ocihandeleko cimwe ndeci omoko
kwenda ombembwa yipopiwa vukanda owu mupita eci calingiwa.
OCIHASU CAKWI AVALI LECIYA
1. Omunu okwete ovikele kowiñgi esi okuti olikasilili
kesokiyo lyokwamako kunu wahe kwenda eci citava.
2. Vupange womoko yahe kwenda kekalo liwa lyombemwa yahe,
omunu eye omunu eye umwe okapiwa kongave eyi alinga kocihandeleko culika oco
akwate ukulihiso kwenda ocisumbilo colomoko kwenda eyovo lyovina vikwavo
yokusanjwisa alinga awa okuvangula, ucihandeleko cowiñgi kwenda ekalo liwa
lyacosi cuvyali wowiñgi.
3. Olomoko evi kwenda eyovo havikatava, vonjila layimwe,
okulinga eci hacoko kasañgamêlo kwenda kafetikilo olofeka vyalitokeka.
OCIHASU CAKWI ATATU
Lalimwe ekalo lyukande owu litava okuti
lilombolwiwa, okuti likatangisa uvyali, elyongolwilo limwe ale omunu umwe,
omoko yimwe yañgo yokutyamêla kupange umwe ale okutelisa elinga limwe
lyokunyõla olomoko kwenda eyovo, vyatumiwa ndeti
______________
© The Office of the High Commissioner for Human Rights. OHCHR-UNOG, 8-14 Avenue de la Paix, 1211 Geneva 10, Switzerland, +41 22 917-9000, udhr@ohchr.org

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Usoma wa Suku Nye?
Embimbiliya li Tambulula Ndoco
Usoma wa Suku uviali wocili wa tumbikiwa la Yehova Suku.
Vembimbiliya, “Usoma wa Suku” u tukuiwavo hati “usoma wokilu” momo u viala oku upisa kilu. (Mar. 1: Owo u kuete ovina vialua via lisietahãla luviali womanu, pole, wa velapo uviali womanu.
- Olombiali. Suku wa nõla Yesu Kristu oku kala Ombiali Yusoma waye, kuenda wa eca kokuaye unene wa velapo okuti womanu u sule. (Mat. 28:
18) Omo Yesu o talavaya lika lunene waco oco a linge ovina viwa, ci lekisa okuti Ombiali yimue ya koleliwa haeye ukuahenda. (Mat. 4:23; Mar. 1: 40, 41; 6: 31-34; Luka 7: 11- 17)
Lekuatiso lia Suku, Yesu wa nõla omanu vo kolofeka viosi, vana va ka ‘viala kumue laye kilu lieve’ oku pisa kilu.
—Esit. 5: 9, 10.
- Otembo u ka kala.
Usoma wa Suku ka u kasi ndowu womanu okuti, wimuha, momo ‘lalimue eteke u ka nyõliwa.’
—Dan. 2:44.
- Olonungi. Vana va linga ovina Suku a yongola, va pondola oku kala olonungi Viusoma wa Suku, okuti ka va nõliwa omo lioku tiamẽla kepata limue, ale kofeka yimue.
—Ovil. 10: 34, 35.
- Ovihandeleko. Vovihandeleko (ale volonumbi) Viusoma wa Suku mua kongela ovina vialua okuti, ka vi tu tateka lika oku linga eci cĩvi, pole, vi tu lekisa ndomo tu pondola oku kala olonungi viwa. Embimbiliya li popia ndoco: “Yesu wo kumbulula hati, Sola Ñala Suku yove lutima wove wosi lomuenyo wove wosi lolondunge viove viosi.
Eci oco ocihandeleko cinene, haico catete. Kuenje cavali ca lisoka laco, ceci, okuti, Sola u o lisungue love ndeci o lisole ove muele.” (Mat. 22:
37- 39) Oku sola Suku kuenda omanu ku vetiya olonungi Viusoma oku lingila ovina viwa vakuavo.
- Elilongiso. Osimbu olonungi Viusoma wa Suku via velisapo elilongiso, vi longisavo omanu oku kapako olonumbi viaco.
—Isa. 48: 17, 18.
- Ocikundi. Ombiali Yusoma wa Suku, ka yi kisika olonumbi viawo lovina ka vi kuete esilivilo. Ovio vi tẽlisa ocipango ca Suku oku kongelamo ohuminyo yokuti vosi va lekisa ocisola va ka kala vofeka yelau palo posi otembo ka yi pui.
—Isa. 35: 1, 5, 6; Mat. 6:10; Esit. 21: 1-4.
LILONGISA OVINA VIKUAVO
Usoma wa Suku Nye?
Omanu valua voluali va kũlĩha ohutililo ya Isietu. Ondaka yokuti “Usoma wove wiye” yilomboloka nye”?


text:
Omapulo Ombimbiliya Akumbululwa
Oityi tyikuatesako he ine o ina okutekula nawa ovana vae?
Tyina ovo he vena oluembia, nonthilo kese umwe na mukuavo, ovana vavo vekulila mombunga ikahi nawa. (Colossenses 3:14, 19) Ovo he vekahi nawa, vena oluembia novana vavo, vevepanda ngetyi Jeova Huku apandele Omona wae.
Tate yetu keulu, utehelela ovaumbili vae, nokutala nawa oñgeni velitehelela. Ovo he, valinga nawa putyina velilongesila ku Jeova, mokutehelela nawa etyi ovana vavo vapopia. (Tiago 1:19) Vesukisa okunoñgonoka oñgeni ovana vavo velitehelela, alo umwe, onondaka mbahaviukile pamwe vapopia.
Oñgeni molongo ovana vove avekulu nonondunge?
Mokonda una ovana, ove una okuveavela ovitumino. (Efésios 6:1) Lilongesila kongeleka ya Huku. Huku ulekesa okuti una oluembia novana vae, mokuvepa ovitumino, nokuvepopila ovitateka vituka kokuhaendela-mo. (Gênesis 3:3) Huku kakuluminya ovanthu okumutavela, mahi, uvelongesa oñgeni mavapolo ouwa kokulinga etyi tyaviuka.
Kala nomphango yokukuatesako ovana vove, opo vakale nohole na Huku. Inkha ulinga ngotyo, mavalingi ovipuka nonondunge, alo umwe tyina uhepo. Huku utulongesa mokutuavela ongeleka. Moluotyo, nove kala nohole na Huku, opo ovana vove vatalele-ko.
LILONGESA VALI
Oñgeni Ombunga Yove Ipondola Okukala Nehambu?
Jeova, o Huku yehambu, uhanda ombunga ihambukwe. Vasa onondonga mbo Mbimbiliya mbukuatesako ovalume, novaki, ovo he, no vana.


text:
CILONGESA 12
Vati u Hasa ku Suena ku Hiehi na Njambi?
1. Vuno Njambi ue ku-ivua vivundilo viose?
Njambi ua lania vantu va ku vifuti viose ku suena kuli ikeye mu ku mu vundila. (Visamo 65:2) Vunoni, ke ku tava ni ku-ivuilila vivundilo viose. Njambi ke ku ivuilila vivundilo via yala uze ue ku yandesa mpuevo yeni. (1 Petulu 3:7) Cikuavo naua, omo va Isaleli va tualeleleho ku linga vupi Njambi ua vianene ku-ivua vivundilo viavo. Mua vusunga civundilo capua vuana vua Njambi. Muntu, ambe a vulumune muakama Njambi a hasa ku tava vivundilo vieni nga ikeye a li tavela vipi vieni na ku viseza.
2. Vati tua pande ku vundila?
Ku vundila cina pande kupua mutamba ua ku lemesa cetu, tua pande ku vundila lika kuli sakatanga uetu, Yehova. (Mateo 4:10; 6:9) Cikuavo, mu ku pua vakua vupi, tua pande ku vundila ku hitila mu lizina lia Yesu muomu ikeye ua ku tu tsililile ku vupi vuetu. (Yoano 14:6) Yehova ka tondele tu pue na ku hilukila vivundilo vimo ntsimbu yose. Njambi ua tonda ngueni vi vundilo vietu vi fuminine ku mutima.
Sakatanga uetu a hasa ku-ivua vivundilo ambe nga tu vundila mu mutima. (1 Samuele 1:12, 13) Ua tu lania ku vundila ntsimbu yose, nambe ku cimene, cinguezi, ha ntsimbu ya ku-lia kaha nga tu li mu visoti.
3. Vika veku li kunguluila vakua Kilistu vusunga?
Ku suena ku hiehi na Njambi ka ca puile ca casi muomu tua kala ha kati ka vantu kava tsilielele Njambi kaha veku sahula vikulaheso vieni via ku neha ciyulo ha mavu. (2 Timoteo 3:1, 4; 2 Petulu 3:3, 13) Ngeci mukemuo tue ku li kunguluila hamo na va muanetu, linga va tu kolese kaha netu tu va kolese.
Ku likata na vantu vaze va lema Njambi ceku tu kuasa ku suena kuli Njambi. Kuli kungulula ca va Vakaleho va Yehova ye ku pua ntsimbu ya cili ya kuli kolesa mu lutsilielo na vakuetu.
4. Vati u hasa ku suena kuli Njambi?
U hasa ku suena ku hiehi na Yehova muku singanieka ha vize vi ue kuli longesa mu lizi lieni. Ku singanieka ha viuma vi u hasa ku li longesa ha vipanga vieni, vimamuna vieni na vikulaheso vieni. Ku vundila na ku hilula ceku tu kuasa ku mona seho ya cilemo ca Njambi na mana eni.
U hasa lika ku suena kuli Njambi nga u kulahela muli ikeye, kaha nga uli na lutsilielo muli ikeye. Vunoni lutsilielo lua pua ngue cuma cili na muono ca tonda ku ci lisa. U na pande ku lisa lutsilielo luove muku hituluka linga u mone vati ci li ku kulahela cove.
5. Vati ku suena kuli Yehova cika ku kuasa?
Yehova ue ku lela vaze vose va mu lema. A hasa ku va niunga ku viose vize vi haka lutsilielo luavo mu vusonde na kulavelela ca muono ka ue ku hua. (Visamo 91:1, 2, 7-10) Ue ku tu mamuna ku litenga ku vi njila vize vihasa ku haka mu visoti cihindu cetu na ku viukilila cetu. Yehova ue ku tu longesa ku yoya muono ua cili.
LILONGESENU VIKUAVO
Vundilenu Cilongesa ca Mbimbiliya ca Vuana
Vika mua Pande ku Lilongesela Mbimbiliya?
Mbimbiliya ili na ku kuasa makulukazi a vantu mu mavu ose ku uana vikumbululo via vihula via seho. Nenu mu tonda ku pua umo uavo ni?


text:
Vimpande Via Ku Vuezako
Vati tua Pande ku Muenamo Muntu ua Kuua mu Cikungulukilo
Tue ku ivua ku vavala ca kama ku mutima nga kavusoko ni kavusamba ketu a ua mu cikungulukilo omo lia ku linga vupi ca ku hona ku liveya. Cifua ci tue ku muenamo vimamuna via Mbimbiliya ku tuala ha cimpande eci, ce ku muesa vukama vua cilemo cetu kuli Njambi na kasingimiko ku viuma via tumbika. * Tu hilulenu vimo vihula vie ku katuka ha cimpande eci.
Vati tua pande ku yoya na muntu ua kuua mu cikungulukilo? Mbimbiliya nguayo: “Kati mu liendele na uze i va tumbula muanoko, nga ikeye na pu mukua vupangala, cipue mukua cipululu, cipue mukua mahamba, cipue mukua ku tuka, cipue mukua ku penda, cipue mukua milami, ua ngecize cipue ku lia kati mu lie neni.” (1 Kolintu 5:11) Ku tuala kuli uose a “tanguka kaha ka kala-kala mu luhande lua Kilistu,” Mbimbiliya naua nguayo: “Kati mu mu tambule mu zindzivo zienu, kaha kati mu mu sambelele: Muomu ou a mu sambelela a lipandakana neni ku vilinga vieni via vipi.” (2 Yoano 9-11) Ka tua pandele ku likata na muntu ua kuua, cipue ku via lutsilielo ni ku vieka. A Sentinela 15 de Dezembro de 1981, ha lifo 21, ya handeka nguayo: “Cipue ku meneka lika muntu mu kanua, ci hasa ku pua vuputukilo vua vusamba. Vuno tu tonda mpundu ku lingamo na muntu ua kuua ni?”
Citondeka mpundu ku likela ku likata neni mu viose ni? Eyo, kuli viuma via vingi vi tu lingisamo. Ca katete, ku lingamo ci muesa ngecize tua singimika Njambi na Lizi lieni. Ka tue ku ononoka lika Yehova mu vintsimbu via viasi, vunoni na mu vintsimbu via vikalu. Ku lema Njambi ce ku tu lingisa ku ononoka masiko eni ose, muomu tua tantekeya nguetu ikeye cilemo na mukua vuoloke kaha masiko eni eku tu kuasa cikumakuma. (Isaya 48:17; 1 Yoano 5:3) Ca mu civali, ku tsiha vusamba na uze na vulumuna ce ku tu ohiela na ku niunga cikungulukilo cose linga ci tualeleleho ku pua ca ku lela ku meso a Njambi. (1 Kolintu 5:6, 7) Ca mu citatu, lukakatela luetu ku vitume via mu Mbimbiliya lu hasa ku kuasa uze ua kuua. Nga tu niunga viuma vi ci na hangula civunga ca vakua ku sompa mu cikungulukilo, tu hasa ku lingisa uze ua vulumuine a tave vukuasi vu va li na ku mu hana vakuluntu. Ku zimbalesa vusamba vua cili na vantu va tua lema, ci hasa ku mu ‘pasula ku mutima’ linga a mone vukama vua vupi vuana lingi, na ku puisamo viose vitondeka linga a hiluke kuli Yehova.—Luka 15:17.
Vatico nga muntu uaco ua pua kavusoko ketu? Mua vusunga, ha ntsimbu eyi, ku ononoka masiko a Yehova ce ku kaluua cikuma muomu muntu uaco ua pua kavusoko ketu. Vati tua pande ku yoya na kavusoko ua kuua? Mu cilongesa cino tu ka handeka ha vitanga viose vie ku katuka ha ntsimbu yaco, vunoni tu simutuilenuho vivali via seho ya kama.
Vintsimbu vimo, kavusoko ua kuua a hasa ku pua muntu u tua yoya neni mu ndzivo imo, ngeci mua muana ni muntu u tua liambata neni. Kuua ceni ka ce ku tsiha vusoko, citava ku tualelelaho ku linga neni viuma via tangua na tangua mu vusoko. Vunoni omo lia vupi vua na lingi, na hangula ku tsiha ku likata ceni na vusoko mu viuma via mu lutsilielo. Ngeci mukemuo, vavusoko vueni ka va pandele naua ku linga hamo neni viuma via mu lutsilielo. Ca ku muenako, nga ntsimbu ya ku lemesa mu vusoko i na puho, vutuhu hali hembo ka pandele ku kalako. Vunoni nga muanike, kasi ali mu kapandi ka visemi vieni ka ku mu longesa na ku mu sungamesa. Ngeci mukemuo visemi va hasa ku putuka ku mu endesela cilongesa ca Mbimbiliya. *—Visimo 6:20-22; 29:17.
Vintsimbu vikuavo, kavusoko ua kuua halumo ka kele mu ndzivo imo na va vusoko vueni. Vutuhu kuli vimo via mu vusoko vi va pande ku linga hamo, va pande ku kehesa ku likata caco. Vavusoko vaze vali mu vusunga, ka va pandele ku tonda vukovelelo vua ku likata na kavusoko kavo ua kuua ua kala ku ndzivo yeka. Vunoni ku ononoka kuli Yehova na lukungulukilo lueni, ce ku va lingisa ku niunga vitume via Mbimbiliya ku tuala ha muntu ua ua mu cikungulukilo. Kaha ku ononoka cavo ku vitume via Yehova ce ku kuasa muntu ua kuua a uane vukuasi mu ku sungamesa ca na tambula. *—VaHevelu 12:11.
^ cin. 1 Vimamuna via Mbimbiliya vi tue ku niunga ku tuala hali va ka kuua, tua pande naua ku vi niunga ku tuala hali vaze ve ku litundila vavene mu cikungulukilo.
^ cin. 2 Talenu mu A Sentinela ya 1 de Outubro de 2001, mafo 16-17, na ya 15 de Novembro de 1988, lifo 20, linga mu uane mizimbu ikuavo ku tuala ha kuua ca vanike va kala hamo na visemi.
^ cin. 3 Talenu vimamuna via Mbimbiliya mu A Sentinela 15 de Abril de 1988, mafo 26-31, na ya 15 de dezembro de 1981, mafo 22-27, linga mu uane mizimbu ikuavo ya muesa vati mua ku yoyela na kavusoko ua kuua.


text:
Kalungi, a vakwetu!
Twanena etali olusapo wa Kandumbu.
Eteke limwe, Kandumbu otundilila kepya, lombelela ka kwete! Onjala pwãi yovala calwa. Oku pita ndeti kosongo yimwe yokombwelo yimbo, wasaña alume vayuva ongombe. Kandumbu wacivanjiliya swi... Noke yaco wasokolola heti cavelapo oku pinga, hambi oku nyana camãle.
- Vakwetu, kalungi!
- Kuku!
- Ndipopya ocili cange - Kandumbu watongeka -, nda yongwile ño nda citava oku nyihã apwãla vo ngombe, oco ndikalitekule lavo konanyã.
Okwiya vakuavo ka vavanjele konyima, vo wavela eci a pinga. Kandumbu weya pokuti ka cikulihinle nda opandula, ale olivela:
Cina hapa ndipinge utima, nda vawunyiha. Ndatopela nye okuti ko ngome dipinga ko apwãla?!...


text:
TESALLONAIKA Yomboma Pollone Wale Talo Pepá Topa Sirimu Bokutolo
Pollone I Pepá Topa Sirimutolonga Ungu-Pulu Mare
Pollo kinia yuni pepá torumumanga ungu-pulu mare bokumunga yakondo gomo 676 molemo.
Pollo kolea-awili Tesallonaika purumu semanemo Lipa Mundorumu Yema 17:1-10 molopa, yu mindili siringi kinia kowa pumba Beria taono molopale, pe kelepa kowa pumba kolea-awili Atenesi purumu semanemo 17:11-15 molemo. Tesallonaika akuna Karasinga yombo talapemonga yombo koltalo sika Juda yomboma-na-kolo awisili yombo-lupama moloringi (Lipa Mundorumu Yema 17:4, ya U-Tesallonaika 1:9-10). Tesallonaika akumu Masedonia poropinji kolea se, no kelona lierimu.
Pollo kolea-awili Korini molopa Karasinga Tesallonaika yomboma pepá u topa sirimumunga pulumu i-sipanje: Pollo Tesallonaika yomboma-kinia molopale Karasinga ungumu kamu mane naa sipili Juda yombo ungumu pilku mokoli seringimane yu toko makororingi. Pe Tesallonaika yomboma Karasi lombili puringimunga mindili nongo moloringi pilipale Pollone ‘Timoti ono lipa tapondopili.’ nimba yu ono moloringina lipa mundorumu (U-Tesallonaika 3:1-5). Pe Timoti kelepa Pollo molorumuna omba ono moloringi mele Pollo semane topa sirimu kinia Pollone i pepámo ono sipa mundumbando torumu. Ono konopu tondolo pupili moloringimunga konopu sipa Pulu Yemo kinia “Ange.” nirimu mele ono nimba sipa, ono mimi siku molonge mele mane sipa, Ye-Awili Yesusi pe kelepa ombámonga ungu awisili nimba sirimu (1:9-10, 2:19-20, 3:13, 4:13-18, 5:1-3,23-24). Ungu mare pea nu nunu kanani.
‘Oli mare mindi omba pupili Pollo kolea-awili Korini we molopale wale talo-sipa pepá se Karasinga Tesallonaika yomboma topa sirimu.’ ningu pilielemele. Imbi lepo “Pe-Tesallonaika” nilimulu pepá akumunga ungu-pulumu U-Tesallonaika kinia selu-sipa. Ye-Awilimu pe kelepa ombámonga ungu awisili torumu molemo. Ono mindili nongo moloringi-na-kolo konopu tondolo pupili ‘Karasi sika.’ ningu kuru mondoring mele munduku naa kelieringimunga Pollone Pulu Yemo kinia “Ange.” nirimula. Kote walemo wendo ombá kinia Pulu Yemone mindili siringi yomboma pundu tomba mele nimba sirimula. Ononga yombo mare kongonomo manda naa seko we moloringimunga ungu tondolo se 3:6-15 molemo.
Ya U-Tesallonaikakinia Pe-Tesallonaika kinia ungu-pulumu pora nikimu.
U-TESALLONAIKA
Pollone TESALLONAIKA Yomboma Pepá U Topa Sirimu Bokumu
I pepámonga ungu-pulu mare inia yakondo gomo 974 molemo, akuna kanoko piliani.
1
Kolomongo-Awili 1-3
Pollo Yu Kinia, Pea Kongono Seringi Yema Kinia, ‘Tesallonaika Yomboma Nambi Seko Molemelenje?’ Ningu Konopu Awisili Kimbu Siku Moloringi Mele Unguma
1:1
Pollone Pepámo Tombando Pulu Polopa Torumu Ungumu
1 Pollo kinia Saillas kinia Timoti kinia olione ono Karasinga yombo talape kolea-awili Tesallonaika molemelema
i pepámo topo sikimulu.
Ono Lapa Pulu Yemo kinia Ye-Awili Yesusi Karasi kinia kopu seko molemele yomboma, ⸤olone⸥ ono we kondo kolko, ‘Ono konopu pe nipili taka leko molangi.’ ⸤niengili.⸥
1:2-10
Tesallonaika Yomboma Kuru Mondoringimunga Pollone Konopu Sipa Pulu Yemo-Kinia “Ange.” Nirimu Ungumu
2 Olio ⸤ono molemele mele pilipuli⸥ alieli Pulu Yemo-kinia “Ange.” nimbu, yu-kinia ungu nimulúndu ononga kepe mawa sendelemolo. 3 Olionga Lapa Pulu Yemo ononga nimbu alieli mawa sendepo molomolondo ulu selemelemane ono ⸤Yesusinga semanemo “Sika.” ningu⸥ kuru mondolemele mele lipa ora sipa, yomboma kála seko liku tapondolemele ulumane konopu mondolemele mele lipa ora sipa, tondolo munduku molko siye naa kololemele ulumuni ono Ye-Awili Yesusi Karasi ⸤ ‘Kelepa ombá.’ ningu⸥ konopu siku nokoko molemele mele lipa ora silimúmunga aku siku molemele mele pilipuli alieli ⸤ “Ange.” nilimulu⸥.
4-5 Ono olionga genupili Pulu Yemone konopu mondolemoma, Pulu Yemone ‘ono yunga yomboma molangi.’ nimba taltorumu mele olio pilipuli akumunga kepe “Ange.” nilimulu. Olione semane peangamo ono moloringina ombo topo sirimulu kinia ungumu yuyu mindi wendo orumu-na pilku naa moloringi. Aku semane peangamo topo sirimulu kinia yunga tondolomo kinia Mini Kake Sélimu kinia wendo orumu mele pilku kanoko, olione aku semanemo ‘Sika.’ nimbu kuru mondopole onondo tondolo mundupu nirimulu mele kepe pilku kanokole “Sika nikimili.” ningu kuru mondoringi-kulu kanopole ‘Pulu Yemone sika ono konopu mondopa ‘Nanga yomboma molangi.’ nimba taltorumu lémo.’ nimbu kanorumulu. Olio ono lipu tapondomolondo ono-kinia ombo molorumulu mele ono pilielemele.
6 Ono olio kinia Ye-Awilimu kinia molorumulu mele manda manjiku moloringi; ono-kinia umbuna awisili wendo orumu-na-kolo ⸤Pulu Yemonga⸥ ungumu konopu siku pilku liltingi. Kanu konopu sili ulumu Mini Kake Sélimuni sirimu. 7 Aku seringimunga kolea Masedonia poropinji kinia Akaya poropinjitolonga ‘Sika.’ ningu kuru mondoko moloringi yomboma molonge mele kolea-awili Tesallonaika yomboma onone liku ora siringi.
8 Ono ⸤Karasinga Tesallonaika yomboma⸥ moloringina Ye-Awilimunga ungumu Masedonia kinia Akaya poropinjitolonga yomboma moloringina purumu, pali pilieringi-na-kolo aku kolea pokorenga mindi naa purumu. Onone Pulu Yemo ‘Sika ⸤olionga Lipa Tapondolimu⸥.’ ningu kuru mondoringi semanemo koleamanga pali anju anju purumu pilieringi. Akumunga, ono ⸤Tesallonaika Karasinga yomboma⸥ molemele mele olione kelepo semane se topo simulú aulka se naa lemó. 9 Olio ono moloringina orumulu kinia ono-kinia uluma wendo orumu, onone seringi mele we-yomboma onono olio semane toko silimili akumunga ⸤kelepo yomboma ononga semanemo topo simulú aulka se naa lemó⸥. Ono ⸤Tesallonaika yombomane⸥ we-mélema popo toringi pulu ye kolo tolima munduku kelko konopu topele toko, konde molopa mindi puli Pulu Ye sikamo molorumuna puringi mele we-yombomane olio semane toko silimili. ‘Yunga kendemande-yomboma molamili.’ ningu molko, 10 Yunga Malo mulu-koleamo mundupa kelepa kelepa ombá.’ ningu konopu siku nokoko molongendo ⸤Pulu Ye Sikamo molorumuna puringi⸥ mele ⸤semanemo toko silimili⸥. Aku Malomo kolorumu kinia Pulu Ye Sika kanumuni topa makisinderimu yemo; akumu Yesusi, olio ⸤yunga yomboma⸥ lipa tapondolemomonga Pulu Yemo pe yomboma mumindili kolomba walemo wendo ombá kinia olionga unguri naa pemba yemo.


text:
AMÃLEHE VA PULA
Ndi Sukila hẽ Oku Liwekapo Oku Namulala? —Onepa 2
Yipi onjila ya velapo yoku liwekapo oku namulala? Catete, nõla ocitumãlo cimue ca sunguluka oco u sapele. Ocitumãlo ci pi?
Sokolola ndomo ove o yongola oku tatiwa. (Mateo 7:12) Wa yonguile okuti va ku sapuila ondaka yaco kovaso omanu vakuavo? Citava okuti sio.
Citava okuti ci lingiwa nda ekalo li ecelela, pole ka ca sungulukile oku vangula ondaka yaco yoku siapo oku namulala votelefone ale oku tumisa esapulo vo internet. Omo liaco, nõla owola kuenda ocitumãlo ca sunguluka oco u sapele ondaka yaco.
Nye o sukila oku popia eci elivala liaco li pitĩlapo? Upostolo Paulu wa vetiya Akristão oco va ‘popie ocili’ lavakuavo.—Va Efeso 4:25.
Omo liaco, onjila ya velapo yoku ci linga oku vangula lutate pole lutõi. Loku teta onimbu lekisa esunga lieci ove o simĩla okuti ka citava okuti wamamiko oku namulala.
Ka ci sukila oku tukula ovina viosi ka via sungulukile wa limbuka ale oku u pisa. Yuvula oku popia okuti “ove lalimue eteke wa lingile eci ale coco”, pole tukula olondaka vi situlula ovisimĩlo viove poku popia hati: “Ame ndi sukila omunu umue okuti ...” ale “Ame ndi sima okuti tu sukila oku liwekapo omo ...”
Eyi hatemboko yoku kala latãtahai ale oku tava kovisimĩlo viomunu ukuavo. Ivaluka okuti ove wa nõlapo oku liwekapo oku namulala omo liesunga limue li kuete esilivilo. Omo liaco, ku ka ecelele okuti omunu o namulala laye oku vetiya oku pongolola ovisimĩlo viove. Ufeko umue o tukuiwa hati Lori wa popia hati: “Noke yoku liwekapo oku namulala, ukuenje nda kala oku namulala laye, otembo yosi wa fetika oku lekisa okuti wa sumua. Ndi sima siti eye wa ci lingila oco ndu kuatele ohenda. Ocili okuti ndo kuatela ohenda. Pole sia ecelelele okuti ekalo liaye li pongolola ocisimĩlo cange.” Ndeci Lori a linga, kũlĩha eci o yongola oku linga. Kakatela konjila wa nõla. Ecelela okuti ondaka yove yokuti haicoko, yi lomboloke okuti, haicoko. —Tiago 5:12.


text:
Embimbiliya Li Longisa Nye?
Elivulu lilo lioku lilongisa Embimbiliya lia pangiwila oku ku kuatisa oku lilongisa ovina Embimbiliya li popia catiamẽla kovina vialua oku kongelamo esunga lieci tu talela ohali, eci ci pita letu eci tu fa, ndomo tu kuata esanju vepata kuenda ovina vikuavo.
Eci hẽ Oco Suku a Yonguile?
Citava okuti o komõha esunga lieci koloneke vilo ku kasilili ovitangi vialua. Ove wa kũlĩha hẽ okuti Embimbiliya li popia okuti ku ka kala apongoloko kuenda ndomo o pondola oku kuatisiwa?
OCIPAMA 1
Nye Embimbiliya li Longisa Catiamẽla ku Suku?
O sima hẽ okuti Suku wa ku kapako muẽle? Lilongisa eci catiamẽla kovituwa viaye kuenda ndomo o pondola oku kuata ukamba laye.
OCIPAMA 2
Embimbiliya—Ondaka ya Suku
Embimbiliya li ku kuatisa ndati oku potolola ovitangi viove? Momo lie o sukilila oku kolela kovitumasuku?
OCIPAMA 3
Cipi Ocipango ca Suku Catiamẽla Koluali?
Anga hẽ ocipango ca Suku catiamẽla kongongo ci ka tẽlisiwa? Otembo yipi ci ka telisiwa?
OCIPAMA 4
Yesu Kristu Helie?
Lilongisa esunga lieci Yesu eye Mesiwa walikuminyiwile, Eye wa tundile pi, kuenda esunga lieci eye omõla wongunga wa Yehova.
OCIPAMA 5
Ocisembi
—Ombanjaile ya Suku
Ocisembi nye? Cikuete esilivilo lie ko kuove?
OCIPAMA 6
Ava va fa va kasi pi?
Li longisa eci Embimbiliya lipopia catiamẽla kekalo lia va vafa kuenda esunga lieci omanu va fila
OCIPAMA 7
Kuli Elavoko Liokuti Ava va fa va ka Pinduiwa
Anga hẽ wa fisile ale umue ngandiove? Anga hẽ o ka va mola vali? Lilongisa eci Embimbiliya li lilongisa catiamẽla kepinduko.
OCIPAMA 8
Usoma wa Suku Nye?
Omanu valua voluali va kũlĩha ohutililo ya Isietu. Ondaka yokuti “Usoma wove wiye” yilomboloka nye”?
OCIPAMA 9
Anga hẽ tu “Kasi Muẽle Koloneke Via Sulako”?
Kũlĩhĩsa ovituwa viomanu vi lekisa okuti tu kasi “koloneke via sulako” ndomo via tukuiwa Vembimbiliya.
OCIPAMA 10
Kuli Ovangelo va tu Kuatisa Kuenda Ava va tu Yapula
Embimbiliya li lombolola eci catiamẽla kovangelo lolondele. Anga hẽ kuli muẽle ovangelo?Ovangelo va tẽla hẽ oku ku kuatisa komuenyo wove?
OCIPAMA 11
Momo Lie Suku A Ecelela Okuti Omanu Vawa Vatala Ohali?
Omanu valua va siata oku sima okuti Suku eye wa siata oku kokela ohali komanu. Nye ove o sima? Lilongisa eci Suku a popia catiamẽla kesunga lieci ku kasilili ohali.
OCIPAMA 12
Oku Ambata Omuenyo u Sanjuisa Suku
O pondola oku ambata omuenyo u sanjuisa Suku. Ocili okuti ove o pondola oku kala ekamba liaye.
OCIPAMA 13
Ndomo Suku a Tenda Omuenyo
Suku o tenda ndati oku pulumula, oku kapiwa osonde, kuenda omuenyo wovinyama?
OCIPAMA 14
Ndomo Epata li Kuata Esanju
Yesu wa eca ongangu yiwa kalume, kakãi, kolonjali, kuenda komãla. Nye tu li longisa kokuaye?
OCIPAMA 15
Efendelo li Taviwa la Suku
Konomuisa atosi epandu a ku kuatisa oku limbuka omanu vakuãi etavo liocili.
CIPAMA 16
Amamako Oku Kakatela Ketavo Liocili
Ovitangi vipi wa siata oku li yaka lavio eci o lombolola ovina viatiamẽla ketavo liove ku vakuene? O sapula ndati ovina viatiamẽla ketavo liove okuti ku sumuisa vakuene?
OCIPAMA 17
Kuata Ocituwa Coku Likutilila
Anga hẽ suku o yeva olohutililo viove? Oco o tambulule epulilo eli osukila oku kuata elomboloko lieci embimbiliya li longisa catiamela ko hutililo.
CHAPTER 18
Epapatiso kuenda Ukamba Wove la Suku
Ananga api o sukila oku eca oco o papatisiwe? Lilongisa elomboloko liepapatiso kuenda ndomo yi lingiwa.
CHAPTER 19
Amamako Oku Endela Vocisola ca Suku
Tu pondola ndati oku lekisa ocisola lolopandu omo liovina Suku a siata oku tu lingila?
ALOMBOLUILO A VOKIYIWAKO
Elomboloko Lionduko ya Suku
—Kuenda Ndomo yi Tukuiwa
Asonehi vamue Vembimbiliya apa pa kala onduko ya Suku va piñanyapo olonduko vikuavo. Momo lie? Ci kuete hẽ esilivilo oku tukula onduko Yehova?
ALOMBOLUILO AVOKIYIWAKO
Ocitumasuku ca Daniele ca Sapuile Oku Iya Kua Mesiya
Otembo Daniele a kala komuenyo toke koku citiwa kua Yesu, pa pita eci ci soka 500 kanyamo. Lilongisa eci catiamẽla kocitumasuku caco ci komõhisa!
ALOMBOLUILO AVOKIYIWAKO
Yesu Kristu—Eye Mesiya wa Likuminyiwile.
Yesu wa tẽlisa ovitumasuku viosi viatiamẽla ku Mesiya. Kũlĩhĩsa Vembimbiliya liove ndomo ovitumasuku viaco via tẽlisiwa volonepa vialua.
ALOMBOLUILO AVOKIYIWAKO
Ocili Catiamẽla ku Isia, Komõla, Kuenda Kespiritu Sandu
Omanu valua va tava okuti ondotilina yokuti Suku Umosi Muvatatu li sangiwa Vembimbiliya. Anga hẽ eci ocili?
ALOMBOLUILO A VOKIYIWAKO
Momo lie Akristão Vocili ka va Kongelela Ekulusu Vefendelo Liavo?
Anga hẽ Yesu wa fila kekulusu? Tanga etambululo liaco Vembimbiliya liove.
ALOMBOLUILO A VOKIYIWAKO
Ondalelo ya—Ñala Ocipito Cimue ci Sivaya Suku
Akristão va handelekiwa oku linga ocipito Conjivaluko yolofa via Kristu. Otembo yipi kuenda ci lingiwa ndati?
ALOMBOLUILO A VOKIYIWAKO
Nye ci Lomboloka Ondaka—“Ocilelembia” Kuenda “Espiritu”?
Valua va siata oku sima okuti eci omunu a fa vetimba liaye mu tunda ocina cimue ka ci letiwe kuenje camamako lomuenyo. Nye Ondaka ya Suku yi tu Longisa?
ALOMBOLUILO A VOKIYIWAKO
Onjembo Nye?
Ambimbiliya amue a tukula ondaka “onjembo” poku yi tiamisila “keyambo. Olondaka viaco vi lomboloka nye?
ALOMBOLUILO A VOKIYIWAKO
Eteke Liekanga li—Lomboloka Nye?
Lilongisa ndomo Eteke liekanga li ka nenela asumũlũho kafendeli vosi vakuekolelo.
ALOMBOLUILO A VOKIYIWAKO
Unyamo wo 1914—u Kuete Esilivilo Koku Tẽlisiwa Kuovitumasuku
Ovitumasuku vipi via pita kunyamo wo 1914?
ALOMBOLUILO A VOKIYIWAKO
Helie Mingeli Ungelo Unene?
Embimbiliya li lombolola eci catiamẽla kungelo unene. Lilongisa ovina viatiamẽla kokuaye leci a kasi oku linga cilo.
ALOMBOLUILO A VOKIYIWAKO
Ceci ci Lomboloka o ‘Bavulono Yinene’
Elivulu Liesituluilo li tukula ukãi umue okuti pupolo waye pa sonehiwa onduko yiti ‘Bavulono Yinene. Oco hẽ ocipuepue caco ci lomboloka nye? Nye Embimbiliya li lombolola catiamẽla kukãi waco?
ALOMBOLUILO A VOKIYIWAKO
Anga hẽ, Yesu wa Citiwa Kosãi ya Cembanima?
Tu konomuisi ndomo otembo ya siata oku kala ko Beteleme kuna Yesu a citiwila kosãi ya Cembanima. Nye ci popiwa catiamẽla kokuetu?
ALOMBOLULO A VOKIYIWAKO
Citava hẽ Okuti Akristão va Linga Onepa Kovipito Violuali?
Pi kua tunda ovipito via siata oku lingiwa kocitumãlo o sangiwa? Atambululo aco a pondola oku ku komõhisa.


text:
O Tava hẽ wa Tiamẽla Ketavo Liocili?
Vana va kapako calua etavo, va sima okuti onjila ovo va nõla yi taviwa la Suku kuenda la Yesu. Nda onjila yaco ka yi taviwa, oku tiamẽla ketavo liaco ci kuete hẽ esilivilo lie?
Yesu Kristu ka kuatele ovisimĩlo viokuti, atavo osi, kuenda olonjila vialua, vi tuala kepopelo.
Omo liaco, wa popia hati: “Ombundi yoku iñila komuenyo ya sukatela, lonjila yaco ya tĩla, kuenje vañamiñami va yi sanga.” (Mateo 7:14) Olombangi Via Yehova vi tava okuti via sanga onjila yaco. Nda ka via kuatele ovisimĩlo viaco, nda via sandiliya etavo likuavo.
LILONGISA OVINA VIKUAVO
OLONDAKA VIWA VI TUNDA KU SUKU!
Vipi Olondaka Viwa Viatiamẽla Ketavo?
Anga hẽ lalimue eteke ku ka kala otembo yimue okuti omanu vosi va likongela pamosi poku fendela Suku yocili?


text:
AMALẼHE VA PULA
Anga hẽ Oku Kapa Olonumbi ale (ovihandeleko) Vonjo ci Kuete Esilivilo?
O kasi hẽ locitangi coku pokola konumbi yimue yo konjo? Ocipama eci kuenda okakasia kesulilo liemẽla vi ka ku kuatisa oku sapela lolonjali viove catiamẽla kondaka yaco.
Tenda ovihandeleko lonjila ya sunguluka
Ocili: Eci ove o tunda konjo, lalimue eteke o ka kisikiwa vali oku pokola kovihandeleko.
Uhembi: Ove handi o ka sukila ku kuama ovihandeleko vimue eci o tunda konjo. Ove handi o ka sukila oku pokola komunu umue ndeci, ku cime cove kupange, kusongui wove ale kolombiali. Umalehe umue ufeko o tukuiwa hati Danielle okuti o kuete 19 kanyamo wa popia hati: “Ndi sima okuti omu una ka tẽla oku pokola kolonumbi ale kovihandeleko vio konjo, eye o ka kuata ovitangi vialua eci a ka kala lika liaye.”
Ceci Embimbilliya li popia: ‘Pokoli kolombiali kuenda kolonguluvulu.’ (Tito 3:1) Oku lilongisa oku kapako ovihandeleko violonjali viove, epindiso limue li ka ku kuatisa oku liyaka lovitangi kovaso yoloneke eci o linga ukulu.
Ceci o sukila oku linga: Lilongisa oku limbuka esilivilo liocihandeleko. Umalehe umue o tukuiwa hati, Jeremy wa popia hati: “Ovihandeleko nda sukilile oku pokola konjo via ndi kuatisa oku nola ciwa akamba vange kuenda oku talavaya ciwa lotembo. Ovio via ndi kuatisavo oku yuvula oku pesela otembo loku imba ovideogame kuenda oku tala o televisão. Poku ci linga ca ndi kuatisa oku kuata otembo yalua yoku linga ovina via sunguluka kuenje toke koloneke vilo ndi sole oku linga ovina viaco.”
Ndomo o sapela lolonjali viove catiamẽla kondaka yaco
Nye o sukila oku linga nda wa limbuka okuti ku kuete elomboloko liocihandeleko caco? Umalẽhe umue ufeko o tukuiwa hati Tamara wa popia hati: “Olonjali viange via ngecelela okuti ndi linga ungende kofeka yikuavo. Eci ka ci ndi lomboloka ceci okuti cilo eci nda tiuka, ovo ka va ndi ecelela oku enda kocitumãlo cimue ci sangiwa vocinãla cambata 20 kakukutu lokonjo!”
Nda o kasivo oku liyaka locitangi caco, anga hẽ cĩvi oku sapela lolonjali viove catiamẽla kocihandeleko caco? Sio! Eci o sukila oku linga oku kũlĩha otembo kuenda ndomo o sukila oku sapela lavo catiamẽla kovina viaco.
Otembo: “Umalẽhe umue ufeko o tukuiwa hati Amanda wa popia hati: Ove o sukila lika oku sapela lolonjali viove oco va pongolole ovihandeleko nda ove wa lekisa ale ovituwa viukulu okuti ovo va pondola oku ku kolela.”
Umalẽhe umue o tukuiwa hati Daria wa limbuka okuti olondaka evi viocili. Eye wa popia hati: “Eci Ina yange a limbuka okuti ame olonjanja viosi nda enda oku likolisilako oku pokola, oco lika a fetika oku sokolola oku pongolola ocihandeleko.” Ivaluka okuti, ove ku pondola oku kisika omunu umue oco a kolele kokuove. Oco omunu a ku kolele ove o sukila oku vetiya omunu lovituwa viove.
Embimbiliya li popia hati: “Patekela ocihandeleko ca so. Ku ka tombe alungulo a nyoho.” (Olosapo 6:20) Nda wa kuama onumbi eyi, olonjali viove vi ka ku kolela vali calua. Kuenje ove o ka sapela lavo catiamẽla kovihandeleko.
Ndomo: Umalẽhe umue o tukuiwa hati, Steven wa popia hati: “Eci ove o sapela lolonjali viove, ca sunguluka oku vangula lesumbilo kuenda oku kuata epandi. Poku ci linga ci kuete esilivilo okuti oku hoya loku kaluka ci sule.”
Daria wa tukuiwa kefetikilo liocipama eci otavavo kolondaka evi. Eye wa popia hati: “Oku lihoya la ina yange ka ca kuataile onima. Eci nda enda oku lihoya laye eye wa enda oku tõlisa vali ocihandeleko.”
Embimbiliya li popia hati: “Eveke li lekisa onyeño yaye yosi, ukualondunge puãi o yi likandangiya.” (Olosapo 29:11) Oku lilongisa oku (li lava) ale oku (likandangiya) ka ci ku kuatisa lika konjo, pole, ci kuetevo esilivilo kosikola, kupange, kuenda volonepa vialitepa.
Ceci o sukila oku linga: Sokolola osimbu kua vanguile. Nda kua likandangiyile ovopange osi wa linga oco o lekise okuti wa koleliwa vi pondola oku nyõleha. Eli olio esunga lieci embimbiliya li popela okuti, “u o livala konyeño wa lunguka muẽle.”—Olosapo 14:29.
Onumbi: Kuama okakasia ka sangiwa kesulilo liocipama cilo, oco o sokolole eci catiamẽla kovihandeleko ove o sukila oku pokola. Nda o sukila oku kapako ocihandeleko cimue, sapela lolonjali viove catiamẽla kondaka yaco.


text:
KAPITULU 4
Vi tua Pande ku Singimikila Vaze Vali na Mpoko Hali Etu
“Singimikenu vose.”—1 PETULU 2:17.
1, 2. (a) Vika ca kaluuila ku singimika vaze vali na mpoko hali etu? (b) Vihula vi ka tu ka lilongesa?
MUE ku mona vati kanike ue ku linga nga va na mu tumu ku panga vimo ka zangele ni? Nga mu mu tala vuino mu ka mona ngecize cihanga ceni ka cesi na ndzolela. Vutuhu nevu via na mu tumu cisemi kaha na tantekeya ngecize na pande ku singimika visemi. Vunoni ha ntsimbu yaco ka tondo ku ononoka. Eci cimueso ca solola vusunga vu tue ku pinda navuo tu vose.
2 Ku singimika vali na mpoko hali etu ka ce ku pua ca casi ntsimbu yose. Nenu vintsimbu vimo ce ku mi puila ca cikalu ku ononoka vali na mpoko ni vati? Nga mukemuo, kati yenu lika mue ku hitamo. Ku singimika vali na mpoko matangua ano ci na tepuluka cikumakuma. Vunoni Mbimbiliya nguayo tua pande ku singimika vaze vali na mpoko hali etu. (Visimo 24:21) Mua vusunga, ca pua ca seho ku lingamo nga tu tonda ku kala mu cilemo ca Njambi. Eci ce ku katula vimo vihula. Vika ce ku kaluuila ku singimika vali na mpoko hali etu? Omo lia vika Yehova ua tonda tu vononoke kaha viuma vika vi ka tu kuasa ku lingamo? Kaha ca ku manusuila, mu vinjila vika tu hasa ku singimika vaze va li na mpoko hali etu?
VIKA CA KALUUILA KU MUESA KASINGIMIKO
3, 4. Vati vupi na ku hona ku tantuluka via putukile, kaha omo lia vika ku semuka ku vupi ce ku tu kaluuisa ku singimika vaze vali na mpoko hali etu?
3 Tu ci talenu ha viuma vivali tu mone vika ce ku tu kaluuila ku singimika vaze vali na mpoko hali etu. Ca katete, omo lia ku hona ku tantuluka cetu, ca mu civali vaze vali na mpoko hali etu navo ka va tantulukile. Vupi na ku hona ku tantuluka via putukile laza, mu citungu ca Endene omo Andama na Eva va muesele lisino kuli Njambi. Vupi vua soloka omo lia lisino. Na lelo lino, kasi tue ku semuka na visinganieka via ku muesa lisino.—Njenisisi 2:15-17; 3:1-7; Visamo 51:5; Loma 5:12.
4 Omo lia ku zendamena ku vupi, ca pua ca casi ku uila mu ku lihalesa na ku lifutunuisa, vunoni ku likehesa ca pua cifua ca cikalu ci tua pande ku lihakela kapandi ka kama mu ku ci tonda na ku kala naco ntsimbu yose. Ambe mu nima ya ku pangela Njambi miaka ya ingi, kasi tu hasa ku uila mu vimpata na ku lifutunuisa. Aci singaniekenu hali Nkole ni nguetu Kola, ua puile yala ua lutsilielo ua yandelele hamo na vakuavo vakua ku ononoka Yehova mu visoti via vingi. Vutuhu ngoco, ua tondele vukama ngeci ua tuamenene civunga ca vantu mu ku alulukila Mosesa, ua ku konkama ku hiana vantu vose va kele ha mavu ntsimbu ize. (Numelu 12:3; 16:1-3) Singaniekenu naua hali Muangana Uziya, ku lifutunuisa ceni ca mu lingisile ku kovela mu tembele ya Yehova na ku linga vipanga via ku lela vi va pandele lika ku linga vasasendote. (2 Mizimbu 26:16-21) Lisino lia ava vamala lia va kokelele luvinda lua kama. Vunoni vilinga viavo via ku pihia via pua vivuluiso via cili kuli etu vose. Tua pande ku viana ku lifutunuisa muomu ce ku kaluuisa ku singimika vaze vali na mpoko hali etu.
5. Vati vantu ka va tantulukile ve ku pangesa mua ku pihia mpoko yavo?
5 Mu ku linga vaze va kala na mpoko navo ka va tantulukile, ve ku panga vimo vie ku lingisa vantu ku sembulula mpoko yavo. Cingi cavo, ve ku pua vakua vukenia, vakua ku pakesa na vakua ku yandesa vakuavo. Mua vusunga, mizimbu ya muesa ngeci vantu ve ku pangesa mpoko yavo mu njila ya ku pihia. (Tandenu Ekelesiaste 8:9.) Aci singaniekenu hali Saulu, ua puile muntu ua cili mukua ku likehesa omo Yehova ua mu hanguile ku pua muangana. Vunoni ua putukile ku lifutunuisa na ku ivua cipululu; ngeci ua putukile ku luisa Ndaviti. (1 Samuele 9:20, 21; 10:20-22; 18:7-11) Mu nima ya ntsimbu Ndaviti ua puile umo ua vamiangana va cili cikuma mu Isaleli, vunoni neni ua pangesele mua ku pihia mpoko yeni mu ku punda mpuevo ya Uliya kaHiteu, kaha ua mu tumine ku civunga ca ku lutue mu ndzita linga va ka mu tsihe. (2 Samuele 11:1-17) Mua vusunga, ku hona ku tantuluka ce ku lingisa vantu ku hona ku pangesa vuino ngolo yavo. Kaha naua nga vaze vali na mpoko ka va singimikile Yehova ve ku pangesa ngolo yavo mu njila ya ku pihia cikumakuma. Mu nima ya ku tumbula vati vamo vapapa va ku Katolika va putukile ku yandesa vantu, umo ka Britaniku ua handekele ngueni: “Muntu nga a tambula ngolo ue ku pihia, kaha nga va mu vueza ngolo hali vose ue ku pihia honi cikumakuma.” Na mezi aa mu mutue tu ci simutuilenu ha cihula eci: Omo lia vika tua pande ku singimika vaze vali na mpoko?
OMO LIA VIKA TUA PANDE KU SINGIMIKA VAZE VALI NA MPOKO?
6, 7. (a) Cilemo cetu kuli Yehova ce ku tu sindiya ku linga vika, kaha omo lia vika? (b) Ku lihaka kuintsi ca lomboloka vika na vati tu hasa ku ci muesa?
6 Tue ku singimika vaze vali na mpoko hali etu omo lia cilemo—Cilemo cetu kuli Yehova, kuli vakuetu kaha netu vavene. Omo lia ku lema Yehova ku hiana viose, tu tonda ku zolesa mutima ueni. (Tandenu Visimo 27:11; Mako 12:29, 30.) Tua tantekeya nguetu mpoko yeni ya ku sika melu na mavu, ve ku i luisa ha mavu tunde mu citungu ca Endene omo vantu va mu alulukilile, kaha cingi ca vantu va hangula ku mutamba ua Satana na ku viana ku sika ca Yehova. Vunoni etu tue ku ivua ndzolela ya ku kala ku mutamba ueka. Mu tue ku tanda mezi a ngolo a ku Ku-Solola 4:11, mitima yetu ye ku sula na ndzolela. Mua vusunga, ka tuesi na vimpata nguetu Yehova ikeye na pande ku pua Muangana ua melu na mavu! Tue ku tava mpoko ya Yehova ya ku sika na mutima uose mu ku yoya cetu ca tangua na tangua.
7 Ku tava mpoko ya Yehova ya ku sika, ca lomboloka via vingi kati ku ononoka lika houe. Tue ku ononoka Yehova muomu tua mu lema. Vunoni vintsimbu vimo ku ononoka ce ku kaluua. Mu vintsimbu viaco, tu ka tondeka ku lihaka kuintsi lia vaze vali na mpoko hali yetu ngeci mua uze kanike u tu na tumbuile ku vuputukilo. Vulukenu ngecize Yesu ua lihakele kuintsi lia cizango ca Yehova ambe mu vintsimbu via vikalu. Ua lekele Ise ngueni, “kati cizango cange, vunoni cizango cove, ci linge.”—Luka 22:42.
8. (a) Ku lihaka kuintsi lia mpoko ya Yehova ya ku sika ca lomboloka vika, kaha vika vie ku solola visinganieka via Yehova ku tuala ha cimpande eci? (b) Vika vi ka tu kuasa ku ivua vimamuna na ku tava ku sungamesa? (Talenu cikasa ha mafo 46-7)
8 Yehova ke ku handeka netu lelo lino, vunoni ue ku pangesa Mbimbiliya na vantu vakua ku mu imamena ha mavu. Ngeci mukemuo, tue ku muesa nguetu tua lihaka kuintsi lia mpoko ya Yehova ya ku tu sika nga tu singimika vantu va hangula ni va tavesa ku kala na mpoko hali yetu. Nga tu va alulukila— ngeci mua ku viana vimamuna na ku sungamesa cavo ca ku tunda mu Mbimbiliya, tuli na ku alulukila Yehova. Omo vaIsaleli va liniengele na ku alulukila Mosesa, Yehova ua muene ngueni vali na ku alulukila ikeye mpundu.—Numelu 14:26, 27.
9. Omo lia vika ku lema vakuetu ca pande ku tu sindiya ku ononoka vaze vali na mpoko? Tumbulenu cimueso.
9 Tue ku singimika naua vaze vali a mpoko hali etu omo lia ku lema vakuetu vantu. Mu njila ika? Aci singaniekenu nga mua pua lisualale. Linga civunga cenu ci vule ni ci ovoke, nkala lisualalale na pande ku ononoka, ku singimika na ku likuatasana na uze ali na mpoko hali ikeye. Nga mu muesa lisino, mu ka haka civunga ca masualale cose mu vusonde. Vutuhu vivunga via masualale lelo lino vie ku pihisa viuma via vingi ha mavu. Vivunga via masualale va Yehova ve ku linga lika via cili. Vintsimbu via vingi Mbimbiliya ya tumbula Njambi nguayo, “Yehova ua vivunga.” (1 Samuele 1:3) Ikeye ua pua Ntuamena ua civunga ca kama ca masualale va muilu, tungelo. Ntsimbu imo Yehova ue ku setekesa vangamba veni ha mavu ku civunga ca masualale. (Visamo 68:11; Ezekiele 37:1-10) Ngeci mukemuo, tu ka haka vakuetu masualale va mu cikungulukilo mu vusonde, nga tu alulukila vantu vaze va hana Yehova mpoko ya ku tu sika. Nga mukua Kilistu alulukila vakuluntu mu cikungulukilo, a hasa ku yandesako vakuavo. (1 Kolintu 12:14, 25, 26) Nga muana alulukila visemi, vusoko vuose vu hasa ku yanda. Ngeci mukemuo, tue ku muesa nguetu tua lema vakuetu mu ku muesa kasingimiko na ku likuatasiana.
10, 11. Omo lia vika ku tantekeya vi tue ku uanamo ce ku tu lingisa ku ononoka vaze vali na mpoko hali etu?
10 Cikuavo naua ce ku tu lingisa ku singimika vaze vali na mpoko ca pua muomu tue ku uanamo vimo. Nga Yehova a tu leka tu singimike vali na mpoko hali etu, vintsimbu via vingi ue ku muesa na vivekiso vi tu ka uanamo. (Ndeutelonomi 5:16; Efeso 6:2, 3) Ue ku tu leka tu singimike vakuluntu mu cikungulukilo, muomu nga ka tu lingimo vusamba vuetu neni vu ka uila mu vusonde. (VaHevelu 13:7, 17) Kaha ue ku tu leka tu singimike vakua ku suana, muomu ku lingamo ca pua ku liniunga etu vavene.—Loma 13:4
11 Na hano, tua tantekeya honi omo lia vika Yehova ua tu sika ku ononoka vaze vali na mpoko hali etu. Nkuma ku singimika vaze vali na mpoko hali etu ce ku tu kuasa ku vononoka, ni vati? Ngeci mukemuo, tu simutuilenu vihela vitatu via seho ya kama vi tua pande ku singimika vali na mpoko hali etu.
KASINGIMIKO MU VUSOKO
12. Cipanga cika Yehova ua hana kuli yala ni nguetu cisemi ua yala mu vusoko, kaha vati yala a hasa ku puisamo cipanga caco?
12 Yehova ikeye ua tumbikile vusoko. Mu ku pua Njambi ua vucili, Yehova ua tumbika vusoko mua ku sungama. (1 Kolintu 14:33) Ua hana yala ni nguetu cisemi ua yala mpoko ya ku pua mutue ua ndzivo. Yala ue ku muesa kasingimiko kuli Kilistu Yesu, mu ku temunuina vati Yesu ue ku tuamenena cikungulukilo. (Efeso 5:23) Ngeci mukemuo, yala ka pandele ku honoua citeli ceni, vunoni na pande ku puisamo na ku takama; ka pandele ku pua mukua ku yandesa ni mukua vukalu, vunoni na pande ku muesa cilemo, ku ivuisisa na ngozi. Na pande ku vuluka ngecize ka tambuile mpoko ya ku sika viose, kaha mpoko yeni ka ya pandele ku tuvakana ya Yehova, na limo litangua liahi.
Yala Mukua Kilistu ue ku temunuina njila ya Kilistu mu ku pua mutue
13. Vati cisemi ua mpuevo a hasa ku puisamo cipanga ceni mu njila ya ya Yehova ku mutima?
13 Mpuevo ni nguetu cisemi ua mpuevo na pande ku pua mukuasi ua yala. Mpuevo neni ua kala na mpoko mu vusoko, muomu Mbimbiliya ya handeka via “lisiko lia noko.” (Visimo 1:8) Vutuhu ngoco, mpuevo ua kala muintsi lia mpoko ya yalieni. Mpuevo Mukua Kilistu ue ku muesa kasingimiko kuli yalieni mu ku mu kuasa ku puisamo citeli ceni ca ku pua mutue ua ndzivo. Ke ku popolola, ku pua ntuamena ni ku londa ha mutue ua yalieni houe. Vunoni na pande ku kuasa yala na ku pangela hamo neni. Ambe nga vutumbe vua yala ka vua mu ile ku mutima, na pande ku muesa kasingimiko mu ku handeka visinganieka vieni, vunoni kasi na pande ku lihaka muintsi lia yala. Ci hasa ku pua ca cikalu nga yalieni ka puile mukua ku tsiliela, vunoni ku likehesa ceni ci hasa ku lingisa yalieni ku lengeya Yehova.—Tandenu 1 Petulu 3:1.
14. Vati vana va hasa ku vuisa ndzolela visemi vavo na Yehova?
14 Vana ve ku vuisa Yehova ndzolela nga vononoka visemi. (Visimo 10:1) Mu vusoko vua cisemi umo, vana ve ku niunga vitume vimo lika via ku ononoka, muomu va tantekeya nguavo cisemi cavo mu ku kala lika lieni, ue ku tonda cikuma vukuasi vuavo. Nga vose ha ndzivo va lingako mutamba uavo ua va hana Njambi, ve ku yoya mu ciyulo na ndzolela ya kama. Eci ce ku muesa kasingimiko kuli Uze ua tumbika vusoko vuose, Yehova Njambi.—Efeso 3:14, 15.
KASINGIMIKO MU CIKUNGULUKILO
15. (a) Vati tu hasa ku muesa nguetu tua singimika mpoko ya Yehova ya ku sika mu cikungulukilo? (b) Vitume vika vi hasa ku tu kuasa ku ononoka kuli vakua ku tu tuamenena? (Talenu cikasa ha mafo 48-9.)
15 Yehova ua hangula Muaneni ku pua Mutue ua cikungulukilo ca vakua Kilistu. (Kolose 1:13) Kaha Yesu ua hangula “mukuamanda ua cili mukua mana” linga a kuase vantu veni va lemese Yehova. (Mateo 24:45-47) Vakua Civunga ca Vantuamena ca Vakaleho va Yehova ca pua mukuamanda ua cili. Ngeci mua mu vikungulukilo via Vakua Kilistu ku sekulu ya ku livanga, vakuluntu lelo ve ku tambula mpundu vimamuna na vinguli ku Civunga ca Vantuamena ni ku hitila mu miluua, ngeci mua tuniungi va ku zinguluka. Ngeci mukemuo, nga muntu ku muntu tu singimika mpoko ya vakuluntu mu cikungulukilo, tuli na ku ononoka Yehova.—Tandenu 1 Tesalonika 5:12; VaHevelu 13:17.
16. Mu njila ika vakuluntu ve ku va hangula ku sipilitu santu?
16 Vakuluntu na vakua ku kuasa vipanga ka va puile va ku tantuluka. Navo ve ku sevuka ngeci muetu. Vunoni vakuluntu va pua “vuana kuli vantu,” va va tu hana mu ku kuasa cikungulukilo ci tualeleho ku kala na vusamba vua cili na Yehova. (Efeso 4:8) Sipilitu santu ikeyo ye ku hangula vakuluntu. (Vilinga 20:28) Mu njila ika? Ntsimbu kanda va va hangule, ava vamala ve ku puisamo vinanga via mu Lizi lia Njambi lia huimina na sipilitu santu. (1 Timoteo 3:1-7, 12; Tito 1:5-9) Cikuavo naua, vakuluntu ve ku tala vinanga via na puisamo umo muanetu ua yala, ve ku vundila Yehova a va tuamenene na sipilitu yeni.
17. Omo lia vika vampuevo Vakua Kilistu ve ku fuika ku mitue nga va linga vipanga via cikungulukilo?
17 Vintsimbu vimo, mu cikungulukilo ka mue ku kala vakuluntu ni vakua ku kuasa vipanga linga va pange vipanga ngeci mua ku endesa ku kunguluka ca mu lihia. Mu vintsimbu evi, vamuanetu veka va ku mbatiza va hasa ku linga vipanga viaco. Nga co navo vahi, citava va vi pange ku vamuanetu va vampuevo va ku hia. Vunoni nga mpuevo a linga cipanga ci ve ku linga vamala va ku mbatiza, na pande ku kuta lilesu ku mutue. * (1 Kolintu 11:3-10) Eli lisiko ka lie ku popola vampuevo. Vunoni ye ku pua njila ya cili ya ku muesa kasingimiko kuli vaze va hana Yehova mpoko ya ku sika mu vusoko na mu cikungulukilo.
KU SINGIMIKA VAKUA KU SUANA
18, 19. (a) Vati mu hasa ku lombolola vitume via ku Loma 13:1-7? (b) Vati tue ku muesa kasingimiko kuli vakua ku suana?
18 Vakua Kilistu va vusunga ve ku niunga vimamuna vili ku Loma 13:1-7. (Tandenu.) Omo mu tanda mezi aco mu ka mona ngecize “vakua ku suana” va va tumbulamo va pua vinguvulu. Ntsimbu Yehova a ci tavesa evi vanguvulu ku kalako, vie ku panga vipanga via seho, mu ku tepulula liuayanga na ku tu kuasa mu viuma vikuavo vi tondeka. Tue ku muesa kasingimiko ku vakua ku suana mu ku ononoka ku masiko avo. Tue ku fueta lisimu na ku soneka vuino mizimbu yetu mu nkala mikanda i ve ku tonda ku nguvulu, na ku niunga masiko a va tumbika ku tuala hali yetu, vusoko vuetu, mingoso yetu na vupite vuetu. Vunoni, ka tue ku tava ku ononoka vakua ku suana nga va tu tuma ku tsiha masiko a Njambi. Tue ku kumbulula ngue vapostolo va ku laza nguavo: “Tua pande ku ononoka kuli Njambi ku hiana ku vantu.”—Vilinga 5:28, 29; talenu cikasa “ Mpoko Yeya nja Pande Ku Ononoka?” ha lifo 42.”
19 Tue ku muesa naua ngecize tua singimika vakua ku suana mu vilinga vietu na vakuetu. Vintsimbu vimo tue ku linga vimo na vamo vakua nguvulu. Kapostolo Paulu neni ua ka lisoluele ku vakua ku suana ngeci mua Muangana Helonde Angilipa na mukua vukama Festu. Ava vantu va kele na vilinga via ku pihia cikuma, vunoni Paulu ua handekele navo na kasingimiko. (Vilinga 26:2, 25) Tua pande ku temunuina Paulu, nga tu handeka na Muangana ua kama ni ua mundende ngeci mua pulisia. Ku sikola, vana va Vakua Kilistu ve ku lihakela kapandi ka ku singimika valongisi, na vakuavo ve ku pangela ku sikola. Ka tue ku singimika lika vaze va tava vi tua tsiliela; vunoni tue ku singimika na vaze vene ve ku luisa Vakaleho va Yehova. Mua vusunga, vaze ka va tsilielele vose va pande ku mona ngecize tua kala na kasingimiko.—Tandenu Loma 12:17, 18; 1 Petulu 3:15.
20, 21. Vivezikiso vika vimo vie ku iza mu ku singimika vakua ku suana?
20 Kati tu kale na lisino lia ku muesa kasingimiko. Kapostolo Petulu ua sonekele ngueni: “Singimikenu vose.” (1 Petulu 2:17) Vantu mu ve ku mona ngecize tue ku va singimika, ve ku komoka. Vulukenu ngecize vantu matangua ano va likela ku lekesa eci cifua. Ngeci mukemuo, ku ci lekesa ya pua imo njila i tue ku niungilamo mezi a handekele Yesu ngueni: “Ceke cenu ci tue ku vantu; linga va ka mone vilinga vienu via ku viuka kaha va ka sangaziala Isuenu u li muilu.”—Mateo 5:16.
21 Mu mavu ano a milima, ceke ca vusunga ce ku koka vantu va mitima ya cili. Ngeci mukemuo, ku muesa kasingimiko kuli vaze vali na mpoko hali etu mu vusoko, mu cikungulukilo na kuli vakua ku suana, eci ci hasa ku koka vantu linga vendele mu ceke hamo lika netu. Olu lua pua lulavelelo lua kama! Vunoni ambe ka via solokele, kasi tuli na vusunga vumo. Ku muesa kasingimiko ku vantu ci ka vuisa Yehova Njambi ndzolela na ku tu kuasa ku kala mu cilemo ceni. Nganio ika ya hiana eyi?
^ cin. 17 Ha lifo 209-212, Vimpande via ku Vuezako via muesa vinjila via ku pangeselamo evi vimamuna.


text:
CIPANGA CA KU AMBULULA
Ku Ambuluila ku Vihela via ku Laako Membo a Kalitungile ku
—Australia
Tantekeyenu ndzolela i vua vuile vumo vusoko mu simano imo, omo va ile mu ku ambulula vusunga vua Mbimbiliya ku vihela via laako ku Australia.
VIHULA VI VE KU LINGA CIKUMA VANTU
Mutamba ua Video: Kue ku Tunda Zimbongo zi ve ku Pangesa Vakaleho va Yehova mu Vipanga Viavo
Talenu kulihi kue ku tunda vukuasi na vati ve ku linga milambu mu mavu ose.
VIHULA VI VE KU LINGA CIKUMA VANTU
Mutamba ua Video: Cipanga ca ku Ambulula ca Vakaleho va Yehova mu Mavu ose
Talenu omo lia vika ve ku pangela vi bilhões via vi ola na mu ku ambulula mu vihita via malimi.
VIUANO
Viuano via Cikungulukilo via Vakaleho va Yehova
Tantekeyenu kulihi tue ku likunguluila na vati tue ku lemesa.
Mizimbu ya Vuasi-vuasi
mu Mavu Ose
-
240
—Vifuti mu va kala Vakaleho va Yehova
-
8.220.105
—Vakaleho va Yehova
-
9.708.968
—Vantu va ve ku longesa Mbimbiliya vuana ku vindzivo viavo
-
19.862.783
—Mbunga ya vantu va kungulukile ku ku Vuluka ku-tsa ca Kilistu
-
118.016
—Vikungulukilo


text:
O Sima hẽ Okuti Ene Lika vu ka Popeliwa?
Sio. Omanu valua va kala kosimbu kolonepa viosi violuali, kuenda vana okuti ka va kaile Olombangi Via Yehova, va ka kuata epuluvi lioku popeliwa.
Embimbiliya li tukula ohuminyo ya Suku yoku nena oluali luokaliye palo posi muna mu ka kala “epinduko lia vakuesunga lava havakuesungako.” (Ovilinga 24:15) Handi vali, omanu vana va kasi koloneke vilo okuti va kasi oku vumba Suku, va ka popeliwavo. Ka tu kuete omoko yoku nõla omanu va ka popeliwa lava ka va ka popeliwa. Yesu eye lika o kuete omoko yaco.—Yoano 5:22, 27.


text:
UTALA WONDAVULULI NO. 5 2016
Pi o Pondola Oku Sanga Elembeleko?
Vosi yetu tu sukila elembeleko lieciwa la Suku, ca piãla enene eci tu li yaka lovitangi. Utala owu Wondavululi u lombolola ndomo a eca elembeleko eci tu li yaka lovitangi kuenda a sakalalo.
Vosi Yetu tu Sukila Elembeleko
Pi o pondola oku sanga elembeleko eci o liyaka lovitangi viuhayele, volohuela ale kupange?
Ndomo Suku a Eca Elembeleko
Olonepa vikuãla vi kuatisa vana va sumua.
Elembeleko Eci tu Liyaka Lovitangi
Ndomo omanu va siata oku tambula ekuatiso eci va lisukila.
“Oku Liyaka Kuaco Kua Yehova”
Nye ca kuatisa Daviti oku yula Goliata? Nye tu pondola oku lilongisila kulandu wa Daviti?
Etepiso Lia Kala Pokati ka Daviti la Goliata—Ulandu Waco Wocili?
Omanu vamue vakuakutatãla ka va tava kulandu waco. Va kuete hẽ esunga lioku tatãla?
Nda Kuata Esumuo Kuenda Nda Linga Ongangala
Nye ca vetiya ukuakuyaka volokololo kofeka yo Mesiku oku pongolola ovituwa viaye?
Usoma wa Suku u Lomboloka Nye?
O ka komõha poku kũlĩha etambululo.
Tanga vali ovina via Velapo
Momo Lie o Likutililila? Anga Suku o Ndi Yevelela?
Ci kale okuti Suku o ku yevelela ale sio, cosi ca tamba ño kokuove.


text:
Ndi Kala Ndati Ciwa Lulongisi Wange?
Talama kuenda sokolola!
Kũlĩhisa ulandu wa Rachel. Rachel o kuete 16 kanyamo wa enda oku litunda ciwa kosikola. Pole, eci a fetika oku tanga ocisoko 7, ovina via pongoloka. Rachel wa popia hati: “
Ulongisi wange wa linga cosi a ponduile oco si ka pite.” Ocitangi cipi ca kalapo? Ulongisi wa sapuila Rachel kuenda ina yaye okuti ka sole etavo liavo.
Nye a linga? Rachel wa popia hati: “
Olonjanja viosi tu limbuka okuti wa lekisa olonepele poku kũlĩhisa oseteko yange, ame kumue la Ina yange tua enda oku sapela laye. Vokuenda kuotembo wa liwekapo oku lekisa ocame.”
Nda o kasi oku li pita locitangi cimuamue, sapuilako olonjali viove ocitangi caco. Ci tava okuti va sanda onjila yoku sapela lulongisi kunda usongui wosikola, oco va tetulule ocitangi caco.
Ocili okuti ovitangi vimue ka vi tetuluiwa lonjila yimue ya sunguluka. Olonjanja vimue ci sukila oku lekisa epandi. (Va Roma 12:17, 18) Tanya, o kuete 16 kanyamo wa popia hati: “
Umue pokati kalongisi vange wa enda oku tata lãvi olondonge viaye. Eye wa enda oku tu tonda, kuenda wa enda oku tu tukula olonduko vimue vivĩ. Kefetikilo nda enda oku lila, noke nda lilongisa oku yuvula oku kapako ovina a enda oku popia. Nda tiamisila utima koku lilongisa kuenda ndaenda oku yevelela ciwa eci a enda oku longisa. Omo liaco, eye wa liwekapo oku ndi sakalaisa kuenje nda panga onepa ketendelo liolondonge via li tunda ciwa. Eci pa pita anyamo avali vo tundisa kosikola.”
Oku malusula: Lilongisa oku kala ciwa lulongisi wove una okuti ka lelukile kuenje o ka kuata onima yiwa. Eci ci ka ku kuatisa oku kala ciwa eci o ka kala la cime cimue ka lelukile. (1 Petulu 2:18) O ka lilongisavo oku sumbila alongisi vawa.


text:
OSHILESHWA 23
Nghee onghundana iwa ya li ya tandavela
Paulus okwa li ha i momalweendo okuudifa ta tavakana edu nefuta
PAULUS, oo a li nale omupataneki, okwa li a halelela neenghono okuudifa onghundana iwa i na sha nOuhamba waKalunga, ndele okwa li ta patanekwa neenghono. Omuyapostoli oo omunandjungu okwa kala ha i momalweendo mahapu okuudifa, ta ende oinano ile ta tandavelifa onghundana iwa i na sha nOuhamba waKalunga oo tau ka wanifa po elalakano laKalunga lopehovelo li na sha novanhu.
Eshi Paulus a li muListra fimbo a li e li molweendo laye lotete lokuudifa, okwa li a velula omulumenhu oo a li a dalwa oshingudu. Eemhunga dovanhu ovo va li po eshi Paulus a velula omulumenhu oo oda li da ingida tadi ti kutya Paulus nomweendi pamwe naye Barnabas ookalunga. Ovanhu ovo ova li nokuli va hala okuningila Paulus naBarnabas omaxwikiloyambo. Ashike Paulus naBarnabas ova kendabala neenghono oku va kelela vehe shi ninge. Ndele lwanima, eemhunga odo oda li da hekwa kovatondi vaPaulus di mu denge nomamanya. Opo nee ode mu denga nomamanya ndele tadi mu efa tadi diladila kutya okwa fya. Paulus okwa li a xupa moshiponokela osho nopomhito imwe okwa li vali a alukila koshilando osho opo a twe omukumo ovahongwa ovo va li mo.
Ovakriste vamwe ovo va li Ovajuda ova li tava ti kutya ovaitaveli vakwao ovo vehe fi Ovajuda ove na okudulika koiteelelwa yonhumba yOmhango yaMoses. Paulus okwa li a twala omhata oyo kovayapostoli novakulunhu vomuJerusalem. Konima eshi ovalumenhu ovo va konakona moule Omishangwa nova wilikwa komhepo iyapuki, ova shangela omaongalo eenhumwafo omo va kumaida Ovakriste vakwao va henuke okulongela oikalunga, va kukume oluhaelo, vaha lye ohonde nosho yo ombelela inai dja ohonde. Oipango oyo kaya li ‘i shii okweefiwa.’ Ndele okudulika koipango oyo itashi ti kutya ovanhu ova li ve na okushikula Omhango yaMoses. — Oilonga 15:28, 29.
Pefimbo lolweendo laPaulus olutivali, okwa li a talela po ovanhu vomuBerea, osho paife shi li muGreka. Ovajuda ovo va li moshilando osho ova li va tambula ko Eendjovo daKalunga nohokwe nova li hava konakona Omishangwa efiku keshe opo va tale ngeenge osho Paulus e va honga oshoshili tuu. Ndele molwaashi ovapataneki vaye ova li ve mu landulila ko koshilando osho, okwa li a ya kuAtena. Ofimbo Paulus a li muAtena, okwa li a yandja oshipopiwa kovahongwanhu Ovaatena, osho sha li tashi kumu omutima. Okupitila moshipopiwa osho, Paulus okwe tu tulila po oshihopaenenwa shiwa shi na sha nokuhonga vamwe nelungi, hatu longifa eendunge dokuyoolola nokutomhafana pandunge.
Paulus okwa li a ya kuJerusalem konima yolweendo laye olutitatu lokuudifa. Eshi a li a ya kotembeli, Ovajuda vonhumba ova li ve mu ponokela va hala oku mu dipaa. Ovakwaita Ovaroma ova li ve va kelela vehe mu dipae. Opo nee ove mu kufa po ve ke mu pule okanaku. Molwaashi Paulus okwa li Omuroma, okwa li e lipopila koshipala shomupangeli Omuroma, Feliks. Ovajuda kava li ve na oumbangi oo tau yambidida oinima oyo va li tava lundilile Paulus. Paulus okwa li yo a holoka koshipala shomupangeli umwe Omuroma wedina Festus. Opo omupangeli oo ehe mu yandje kOvajuda, okwa indila e ke lipopile koshipala shOmukesari a ti: “Ame onde liameka komukesari.” Festus okwa li e mu nyamukula a ti: “Hano u nokuya koshipala shomukesari.” — Oilonga 25:11, 12.
Okudja opo, Paulus okwa li a twalwa kuItalia noshikepa opo a ka pangulwe. Ndele molwaashi oshikepa oyo oya li ya tekela mondjila, okwa kala konhunhu yedina Melite pefimbo lokufu kwokoilongo oyo. Lwanima eshi a fika muRoma, okwa kala oule womido mbali meumbo omo a kala te lifutile ye mwene. Nonande eshi Paulus a kala meumbo omo okwa kala mepashukilo lomukwaita, okwa kala ta udifile nouladi aveshe ovo tave mu talele po, te va hepaululile kombinga yOuhamba waKalunga.
— Oshileshwa eshi osha kanghamena kOilonga 11:22–28:31.


text:
UTALA WONDAVULULI
Esokiyo Lioku Longisa Embimbiliya Komanu
Sanga atambululo a pulilo ecelãla a lingiwa atiamẽla kupange woku longisa Embimbiliya.
OMUENYO WO KO BETELE
O Watchtower Ondimbukiso Yimue yi ka Koka Ongeva
Oloneke viosi vokuenda 40 kanyamo omanu vakasi volupale luo Nova York vanda oku mõla ololetala vinene vi kusuka, kilu liosapalalo yombala Yolombangi Via Yehova voluali luosi
UPANGE WOKU PANGA ALIVULU ETU.
Ovisikilo Viwa Kalimi Alua
Lilongisa ovina via kongela voku pongolola ovisungo.
OLOHONGELE
Olohongele Viekongelo Violombangi Via Yehova
Sandiliya ocitumãlo tua siata oku liongoluila kuenda ndomo tu lingainga efendelo lietu.
APULILO A SIATA OKU LINGIWA
Olombongo Vioku Kuatisa Upange Wolombangi Via Yehova vi Eciwa Ndati?
Ka ku konguiwa ovilumba ndaño oku pinga onepa yekũi, kũlĩha ndomo upange woku kunda voluali luosi u kasi oku amamako.
Ovolandu Awa—Koluali Luosi
239—Kolofeka kuli Olombangi Via Yehova
8.201.545—Kolombangi Via Yehova
9.499.933—Komanu va lilongisa Embimbiliya ocali
19.950.019—Komanu va kala kocipito Conjivaluko Violofa via Kristu
115.416—Kakongelo


text:
Omaongalo Eendombwedi daJehova okwa unganekwa ngahelipi?
Eongalo keshe ohali pashukilwa kolutu lovakulunhuongalo. Omaongalo 20 lwaapo ohaa kala moshikandjo shimwe, noikandjo 10 lwaapo ohai kala moshitukulwa. Omaongalo ohaa talelwa po omafimbo nomafimbo kovakulunhuongalo ovaendi, va shiivika nawa ovapashukilishikandjo novapashukili voitukulwa.
Ohaa pewa ewiliko la kanghamena kOmbibeli kOlutuwiliki, olo la fikama po moilyo oyo ya kala Eendombwedi oule wefimbo lile, olo paife li li kombelewa yopaiwana yEendombwedi daJehova moBrooklyn, New York.—Oilonga 15:23-29; 1 Timoteus 3:1-7.
Lihonga shihapu
OOLYELYE TAVA LONGO EHALO LAJEHOVA KUNENA?
Oshike to ka uda nokumona pokwoongala kwopaKriste kwEendombwedi daJehova?
Ohatu ongala pamwe opo tu konakone Omishangwa notu twaafane omukumo. Owa manguluka okukala pokwoongala kwa tya ngaho!
OMAPULO OO HAA PULWA LUHAPU
Mbela Eendombwedi daJehova odi na ovafita hava futwa?
Omu na ovafita ve likalekelwa? Oolyelye ve li ovakalele va yapulwa?
OKWOONGALA
Oshike hashi ningwa pOlupale lOuhamba?
Tala meni lalo u litalele ko ove mwene.


text:
Mbela owa hala okushiiva oshili?
OSHILI kombinga yashike? Oshili kombinga yomapulo a fimanenena oo ovanhu vahapu have lipula nao. Otashi dulika naave we lipula omapulo a tya ngaha:
- Mbela Kalunga oku na ko ngoo nasha nafye shili?
- Mbela oita nokumona oixuna oku na ngoo efiku ku ka xule po?
- Oshike hashi tu ningilwa ngeenge otwa fi?
- Mbela oonakufya ove na ngoo eteelelo lasha?
- Ondi na okwiilikana ngahelipi opo Kalunga a pwilikine komailikano ange?
- Ongahelipi handi dulu okumona ehafo lashili monghalamwenyo?
Openi mbela to ka hanga omanyamukulo komapulo a tya ngaho? Ngeenge owa pula ovanhu ve lili noku lili, otave ke ku pa omanyamukulo a yoolokafana. Nokuli nonande owa pula ovo hava i keengeleka ile ovafita veengeleka, otave ke ku pa omanyamukulo taa kondjifafana. Omanyamukulo amwe otashi dulika a kale a fa taa ti sha pefimbo opo, ndele konima yefimbo oto ka mona kutya kae na ongushu yasha.
Ndelenee ope na embo limwe olo li na omanyamukulo e shii okulineekelwa. Embo olo ohali popi alushe oshili. Jesus Kristus okwa popya shi na sha neendjovo odo di li membo olo eshi a li ta ilikana kuKalunga pomhito imwe, a ti: “Eendjovo doye odo oshili.” (Johannes 17:17) Embo olo ohali ifanwa Ombibeli Iyapuki. Okafo aka otaka yandje omanyamukulo a kanghamena kOmbibeli komapulo oo. Omanyamukulo oo okwa yela noku li paushili.
Mbela Kalunga oku na ko ngoo nasha nafye shili?
ETOMHENO MOLWAASHI OVANHU HAVA PULA EPULO OLO: Otu li mounyuni u yadi ominyonena nouhenouyuki. Omalongelokalunga mahapu ohaa hongo ovanhu kutya oshi li ehalo laKalunga eshi ovanhu tava mono oixuna.
OSHO OMBIBELI TAI HONGO: Kalunga haye ha etifa owii. Job 34:10 okwa ti: “Kalunga oku li kokule nouhenakalunga, nOmunamapangelo aeshe [oku] li kokule nowii!” Kalunga oku hole ovanhu nokwa hala va ka hafele onghalamwenyo iwa monakwiiwa. Nomolwaasho Jesus okwe tu honga tu kale hatu ilikana hatu ti: “Tate yetu ou u li meulu!…Ouhamba woye nau uye; ehalo loye nali wanifwe kombada yedu yo ngaashi meulu.” (Mateus 6:9, 10) Molwaashi Kalunga oku na ko nasha nafye shili, okwa ninga eyambo linene opo a wanife po elalakano laye li na sha novanhu. — Johannes 3:16.
Tala yo Genesis 1:26-28; Jakob 1:13 nosho yo 1 Petrus 5:6, 7.
Mbela oita nokumona oixuna oku na ngoo efiku ku ka xule po?
ETOMHENO MOLWAASHI OVANHU HAVA PULA EPULO OLO: Ope na ovanhu vahapu ovo hava file moita. Atusheni ohatu udu nai omolwokumona oixuna kwovanhu.
OSHO OMBIBELI TAI HONGO: Kalunga okwa udaneka kutya otape ke uya efimbo eshi kombada yedu alishe taku ka kala ku na ombili. Eshi Ouhamba waKalunga, oo u li epangelo lomeulu, tau ka pangela kombada yedu, ovanhu itave ke “lilonga vali oukwaita.” Ponhele yaasho, otava ka “hambula omaongamukonda omatemo.” (Jesaja 2:4) Kalunga ota ka xulifa po ouhenouyuki aushe nosho yo okumona oixuna akushe. Ombibeli oya udaneka ya ti: “[Kalunga ota ka] feta po omahodi momesho avo, nefyo itali kala po vali ile oluhodi ile okulila ile ouyahame itau kala po vali, osheshi eshi shotete osha xula po,” mwa kwatelwa ouhenouyuki nokumona oixuna oko ku li ko kunena. — Ehololo 21:3, 4.
Tala yo Epsalme 37:10, 11; 46:10 nosho yo Mika 4:1-4.
Oshike hashi tu ningilwa ngeenge otwa fi?
ETOMHENO MOLWAASHI OVANHU HAVA PULA EPULO OLO: Omalongelokalunga mahapu mounyuni ohaa hongo ovanhu kutya ope na sha osho hashi xupu po ngeenge omunhu okwa fi. Vamwe ova itavela kutya oonakufya otava dulu okweetela ovanamwenyo oshiponga. Vamwe ova itavela kutya Kalunga oha handukile ovakolokoshi moku va ekela momundilo woheli va kale tava pi fiyo alushe.
OSHO OMBIBELI TAI HONGO: Ombibeli otai hongo kutya ngeenge omunhu okwa fi, iha twikile okukala nomwenyo pamwe pe lili. Pashihopaenenwa, Omuudifi 9:5 ota ti: ‘Oonakufya inava shiiva nande osha.’ Molwaashi oonakufya kave na eshi ve shii nokave na omaliudo asha noitava dulu okulonga sha, osha yela kutya itava dulu okweetela ovanamwenyo oshiponga ile oku va kwafela. — Epsalme 146:3, 4.
Tala yo Genesis 3:19 nosho yo Omuudifi 9:6, 10.
Mbela oonakufya ove na ngoo eteelelo lasha?
ETOMHENO MOLWAASHI OVANHU HAVA PULA EPULO OLO: Kape na omunhu ha kala a hala okufya. Atusheni ohatu kala twa hala okushambukila onghalamwenyo pamwe novaholike vetu. Nomolwaasho oshi li paushitwe eshi hatu kala twa halelela okumona vali oonakufya vetu ovaholike.
OSHO OMBIBELI TAI HONGO: Ovanhu vahapu ovo va fya otava ka nyumunwa. Jesus okwa udaneka a ti: ‘Aveshe ava va kala meembiladimbuluko otava ka holoka mo.’ (Johannes 5:28, 29, yelekanifa NW.) Ovo tava ka nyumunwa nomalutu opambelela otava ka kala ve na omhito yokukala nomwenyo fiyo alushe moparadisa kombada yedu. (Lukas 23:43) Kakele kaasho, ovanhu ovaduliki ovo tava ka kala meduparadisa otava ka kala ve na oukolele muwa fiyo alushe. Osho osho naanaa Kalunga a li a lalakanena shi na sha novanhu pehovelo leshito. Ombibeli otai ti: “Ovayuki, vo otava ka fyuulula [edu], ndee tava kala mo alushe.” — Epsalme 37:29, yelekanifa OB-1986.
Tala yo Job 14:14, 15; Lukas 7:11-17 nosho yo Oilonga 24:15.
Ondi na okwiilikana ngahelipi opo Kalunga a pwilikine komailikano ange?
ETOMHENO MOLWAASHI OVANHU HAVA PULA EPULO OLO: Ovanhu vomalongelokalunga aeshe konyala ohava ilikana. Ndele ovanhu vahapu ohava kala ve udite kutya Kalunga iha udu omailikano avo.
OSHO OMBIBELI TAI HONGO: Jesus okwa ti kutya ovahongwa vaye kave na okukala hava ilikana tava endulula omailikano ngaashi okatevo. Okwa ti: “Ngenge tamu ilikana, inamu popyaana [“inamu endulula oinima ya faafana,” NW].” (Mateus 6:7) Ngeenge otwa hala Kalunga a kale ta pwilikine komailikano etu, otu na okwiilikana monghedi oyo ta hokwa. Ndele opo tu dule oku shi ninga, otu na okulihonga kutya ehalo laKalunga olilipi notu na nee okwiilikana metwokumwe nehalo laye. Epistoli lo-1 Johannes 5:14 ola ti kutya: “Ngenge hatu mu indile sha pahalo laye, ote tu udu.”
Tala yo Epsalme 65:3; Johannes 14:6, 14 nosho yo 1 Johannes 3:22.
Ongahelipi handi dulu okumona ehafo lashili monghalamwenyo?
ETOMHENO MOLWAASHI OVANHU HAVA PULA EPULO OLO: Ovanhu vahapu ohava diladila kutya ngeenge omunhu oku na oimaliwa ihapu nefimano ile oku na ondjelo iwa ota ka kala a hafa. Nomolwaasho ohava lalakanene oinima ya tya ngaho, ndele ohave ke shi mona mo lwanima kutya oinima ya tya ngaho ihai etele ovanhu ehafo lashili.
OSHO OMBIBELI TAI HONGO: Jesus okwa tumbula oshinima sha fimanenena osho hashi etele ovanhu ehafo lashili, eshi a ti: “Ovanelao ovava tava udu eendjovo daKalunga ndee tave di diinine.” (Lukas 11:28) Onghee hano, ohatu ka mona ashike ehafo lashili monghalamwenyo ngeenge otwa file oshisho omhumbwe yetu ya fimanenena, omhumbwe yokushiiva oshili kombinga yaKalunga nosho yo omalalakano aye e na sha novanhu. Oshili oyo otai hangwa mOmbibeli. Ngeenge otwa shiiva oshili ya tya ngaho, ohatu ka dula okutongola pokati koinima oyo ya fimana shili monghalamwenyo naayo inai fimana. Ngeenge otwa efa oshili yOmbibeli i kale tai nwefa mo omatokolo oo hatu ningi neenghatu odo hatu katuka, ohatu ka kala nonghalamwenyo tai ti sha lela.
Tala yo Omayeletumbulo 3:5, 6, 13-18 nosho yo 1 Timoteus 6:9, 10.
Otwa tala pauxupi nghee Ombibeli ya nyamukula omapulo ahamano oo twa dja nokukundafana. Mbela owa hala okulihonga shihapu shi na sha noshili yOmbibeli? Ngeenge owa fya enota loshili, oto ka kala wa hala okulihonga shihapu. Otashi dulika ho lipula yo omapulo ngaashi aa: ‘Ngeenge Kalunga oku na ko na sha nafye shili, omolwashike a efa owii nokumona oixuna ku kale po efimbo alishe olo? Ongahelipi handi dulu okuxwepopaleka onghalamwenyo youkwaneumbo wetu?’ Ombibeli otai yandje omanyamukulo a yela notaa mbilipaleke komapulo oo nosho yo makwao mahapu.
Mupya munene, ovanhu vahapu ihava konakona Ombibeli. Ove i tala ko kutya oi li embo la kula nonokutya oidjuu okuudiwa ko. Ndele mbela owa hala yo okumona omanyamukulo komapulo oo? Eendombwedi daJehova otadi dulu oku ku kwafela u mone omanyamukulo komapulo a tya ngaho nosho yo makwao mahapu.
Shotete, otadi dulu oku ku pa ile oku ku tumina embo olo li na oshipalanyole Ombibeli otai hongo lela shike? Embo olo ola nyanyangidwa nelalakano lokukwafela ovanhu opo va dule okukonakona Ombibeli nokumona omanyamukulo a yela okudja mOmbibeli komapulo oo a fimanenena, nonande ove na omalipyakidilo mahapu monghalamwenyo. Oshitivali, Eendombwedi daJehova otadi dulu okukonakona naave Ombibeli oshali. Otadi dulu okukala hadi uya di konakone naave peumbo leni ile ponhele oyo tai wapalele. Ekonakono la tya ngaho ohali kwata ashike oule wominute donhumba ile ovili lwaapo oshivike keshe. Ope na ovanhu omamiliyona mounyuni aushe ovo va mona ouwa nale mehongo la tya ngaho. Vahapu eshi va konakona Ombibeli, ove linyengifwa va dimine nehafo kutya: “Ei oyo oshili!”
Kape na nande emona li na ondilo tali dulu okuyelekwa noshili yOmbibeli. Oshili yOmbibeli otai tu kufa momalimbililo notai tu mangulula koinima ngaashi oidila noutile wa pitilila. Otai tu pe yo eteelelo, otai tu etele ehafo notai ningifa onghalamwenyo yetu i kale i na elalakano. Jesus okwa ti: “Tamu ka shiiva oshili, noshili otai mu mangulula.” — Johannes 8:32.
Lihonga shihapu
Omolwashike u na okukonakona Ombibeli?
Ombibeli otai kwafele ovanhu omamiliyona mounyuni aushe va mone omanyamukulo omapulo oo a fimanenena monghalamwenyo. mbela ino hala okukala umwe womuvo?


text:
Teach Your Children
Parents, use these stories to teach your children valuable Bible lessons.
Introduction
Words from the book of Deuteronomy can be a guide for you as you raise your children.
Elumbu Limue tu Sanjukila Oku Kũlĩha
Embimbiliya li lombolola elumbu limue li kuete esilivilo lia velapo li tukuiwa hati, ‘elumbu li kola.’ Ove hẽ, o yongola oku li longisa catiamẽla kelumbu liaco?
Rebeka wa Sanjuisa Yehova
Nye tu sukila oku linga oco tu kuame ongangu ya Rebeka? Tanga ulandu, kuenda lilongisa ovina viatiamẽla kokuaye.
Rahava wa Tavele ku Yehova
Lilongisa ndomo Rahava kumue lepata liaye va popeliwa eci o Yeriko ya nyõliwa.
Eye wa Sanjuisa Isiaye Kuenda Yehova
Ohuminyo yipi omõla a Yefita a tẽlisa? O kuama ndati ongangu yaye?
Samuele wa Amamako Oku Linga Eci ca Sunguluka
O pondola oku kuama ndati ongangu ya Samuele, loku linga ovina via sunguluka eci omanu va linga ovina vĩvi?
Daviti ka Kuatele Usumba
Tanga ulandu owu Vembimbiliya oco o lilongise eci ca vetiya Daviti oku lekisa utõi.
Anga hẽ, Eteke Limue wa li Yevele Okuti o Kasi Likaliove Kuenda Lusumba?
Nye Yehova a sapuila Eliya eci a limbuka okuti o kasi ulika? Nye o lilongisa kulandu wa Eliya?
Yosiya wa Kuatele Akamba Vawa
Embimbiliya li tu sapuila okuti, ka ca lelukile Yosiya oku linga eci ca sunguluka. Limbuka ndomo akamba vaye vo kuatisa.
Yeremiya ka Liwekelepo Oku Vangula Catiamẽla ku Yehova
Ndaño omanu va pembula Yeremiya kuenda vokuatela onyeño, momo lie ka liwekelelepo oku vangula catiamẽla ku Suku?
Yesu wa Lekisa Epokolo Olonjanja Viosi
Olonjanja vimue ka ca lelukile oku pokola kolonjali viove. Limbuka ndomo ongangu ya Yesu yi pondola oku ku kuatisa.
Ovo va Soneha Eci Catiamẽla ku Yesu
Lilongisa eci catiamẽla kalume ecelãla va soneha Embimbiliya okuti, va kala komuenyo eci Yesu a kala palo posi, kuenda va soneha eci catiamẽla komuenyo waye.
Ocimumba ca Paulu ca Lekisa Utõi
Umalẽhe waco wa popela omuenyo wa isiaye umalẽhe. Nye a linga?
Timoteo wa Yonguile Oku Kuatisa Omanu
O pondola ndati oku kuata esanju komuenyo ndeci ca pita la Timoteo?
Usoma Umue u ka Viala Oluali Luosi
Ovina vi ka kala ndati eci Yesu a ka viala oluali? O yongola hẽ oku kalamo?


text:
Mbela Eendombwedi daJehova oda itavela kutya odo adike tadi ka xupifwa?
Ahowe. Ovanhu omamiliyona mahapu ovo va li ko omafelemido a pita ovo vehe fi Eendombwedi daJehova navo otava ka xupifwa. Ombibeli oya yelifa kutya Kalunga okwa udaneka ounyuni mupe omo tamu “
ka kala enyumuko lovayuki nolovalunde.” (Oilonga 24:15) Shimwe vali, ovanhu vamwe ovo ve na omwenyo paife otashi dulika va hovele okulongela Kalunga ndele navo tava ka xupifwa. Kakele kaasho, kashi fi oilonga yetu okutokola kutya oolyelye tava ka xupifwa naavo itava ka xupifwa. Oshinakuwanifwa osho oshi li ashike momake aJesus.—Johannes 5:22, 27.


text:
OMALONGESO 9
Oñgeni Ombunga Yove Ipondola Okukala Nehambu?
1. Omokonda Yatyi Otyinepo Tyakolela opo Ombunga Ikale Nehambu?
Onondaka onongwa mbutunda ku Jeova, Huku yehambu, una uhanda onombunga mbukale nehambu. (1 Timóteo 1:11) Oe waetako otyinepo. Otyinepo tyahonekwa nombonge tyakolela pala ehambu mombunga, mokonda tyieta oupanga wapama nonkhalelo ongwa pala okutekula ovana.
Oñgeni Huku atala otyinepo? Oe uhanda omulume nomukai vokuelinepa, vatualeko okukala kumwe apeho. Ovakristau vesukisa okuhumba ovitumino vio tyilongo, konthele yokuhonekesa otyinepo. (Lucas 2:1, 4, 5) Jeova uhanda ovalume novakai vokuelinepa, vakale ovakuatyili kese umwe na mukuavo. (Hebreus 13:4) Okulihenga Jeova utyiyele. (Malaquias 2:16) Mahi, oe utavela vala Ovakristau velihenge iya avakanepa vali, inkha umwe puvo walinga oumbalehi.
2. Oñgeni omukai nomulume vesukisa okulitekula?
Jeova walinga ovalume novakai opo velikuateseko kese umwe na mukuavo motyinepo. (Gênesis 2:18) Mokonda omulume onkhalamutwe yombunga, oe una otyilinga tyokutekula ombunga nokuvelongesa konthele ya Huku. Oe wesukisa okukala nohole unene nomukai wae. Ovalume novakai vavo vesukisa okukala nehumbilo noluembia kese umwe na mukuavo. Mokonda ovalume novakai vavo aveho ovakuankhali, vena okulilonga okuevela, tyetyi oyo osapi yehambu motyinepo.
3. Inkha mutupu ehambu motyinepo, okuti tyaviuka muliyekepo?
Inkha muna ovitateka motyinepo tyenyi, muesukisa okulikuatesila opo mulitekule nohole. (1 Coríntios 13:4, 5) Ondaka ya Huku kaipopi okuti onkhalelo ongwa yokutetulula ovitateka vihole okumoneka motyinepo, okuliyapuka.
4. Vana, oityi Huku emuhandela?
Jeova uhanda onwe mukale nehambu. Oe umuavela onondonga onongwa mbulekesa oñgeni mamukala nomuenyo omuwa poukuendye. Uhanda mupole ouwa nounongo kongeleka ongwa yo voho. (Colossenses 3:20) Tupu, Jeova uhanda mukale nehambu liokulinga ovipuka pala Omupakeko wenyi Nomona wae.
5. Vohe, oñgeni ovana venyi vapondola okuvasa ehambu?
Onwe muesukisa okuundapa nononkhono opo mukale neumbo nokulandela ovana okulia, nomuvalo. (1 Timóteo 5:8) Mahi opo ovana venyi vavase ehambu, tupu muesukisa okuvelongesa okukala nohole na Huku, nokutavela okulongeswa nae. (Efésios 6:4) Ohole yenyi na Huku ipondola okuhindila omitima viovana venyi okumuhetekela. Tyina onondonga mbenyi mbutunda Mondaka ya Huku, matyikuatesako unene ovana venyi okusoka monkhalelo yaviuka.
Inkha mupandula ovana venyi nokuvepa ondundo, matyivekuatesako. Tupu vesukisa okulongwa nokuviyulwa. Okulinga ngotyo tyivekuatesako okulityilika ovituwa vipondola okuvepola ehambu. (Provérbios 22:15) Mahi katyisukisa okulonga ovana nonya.
Onombangi mba Jeova valinga omikanda ominyingi, pala okukuatesako ovohe novana. Omikanda ovio vipolwa mo Mbimbiliya.