text:
Mbela Eendombwedi daJehova oshimhanga?
Ahowe, Eendombwedi daJehova kadi fi oshimhanga. Ndele ponhele yaasho, fye otu li Ovakriste ovo hava ningi ngaashi tava dulu opo va shikule oshihopaenenwa shaJesus Kristus nokukala metwokumwe nomahongo aye.
Oshimhanga oshike?
Outumbulilo oshimhanga otau ti oinima ya yoolokafana kovanhu va yoolokafana. Ndele tala koinima ivali oyo ovanhu hava popi i na sha noimhanga nonokutya omolwashike oinima oyo itai ulike kufye.
Vamwe ohava diladila kutya oshimhanga elongelokalunga lipe ile lihe shiivike. Eendombwedi daJehova inadi tota po elongelokalunga lipe. Mepingafano naasho, ohatu longele Kalunga monghedi ya faafana naayo yOvakriste vopefimbo lovayapostoli, ovo oshihopaenenwa nomahongo avo e li mOmbibeli. (2 Timoteus 3:16, 17) Otwa itavela kutya Omishangwa Diyapuki odo di na okukala tadi dana onghandangala melongelokalunga ponhele ashike yokulandula osho sha tambulwa ko kovanhu.
Vamwe ohava diladila kutya oshimhanga elongelokalunga la nyika oshiponga olo li na omuwiliki wopanhu. Eendombwedi daJehova kadi na omuwiliki wopanhu. Ponhele yaasho, ohatu dulika komufikamhango oo Jesus a tulila po ovashikuli vaye eshi a ti: “Omupukululi weni umwe aeke, oye Kristus.”—Mateus 23:10.
Ponhele yokukala oshimhanga sha nyika oshiponga, Eendombwedi daJehova odi li elongelokalunga olo hali etele ouwa oilyo yalo nosho yo vamwe momudingonoko. Pashihopaenenwa, oukalele wetu ohau kwafele ovanhu vahapu va efe po okukala va pikwa koinima ya nyika oshiponga, ngaashi oingangamifi nokunwa sha pitilila. Kakele kaasho, ohatu kwafele yo ovanhu omamiliyona mounyuni aushe ve lihonge okulesha nokushanga. Ohatu kufa yo ombinga mokuyandja oikwafa ngeenge pa ningwa oiponga yopaushitwe. Ohatu longo noudiinini mokukwafela ovanhu vakwetu, ngaashi ashike Jesus a lombwela ovashikuli vaye va ninge.—Mateus 5:13-16.
Lihonga shihapu
Ongahelipi to dulu okudidilika mo elongelokalunga lashili?
Mbela oku na ashike elongelokalunga lashili limwe? Lihonga oinima itano oyo tai didilikifa mo elongelokalunga lashili.


c: text/html

text:
OMBIBELI OHAI LUNDULULA ONGHALAMWENYO YOVANHU
Onghalamwenyo yange oya kala nokunaipala
OMUDO OMO A DALWA 1952
OSHILONGO OMO A DALELWA OILONGO YA HANGANA
ONAKUDIWA OKWA LI HA LONGIFA EENGHONO NGEENGE A HANDUKA
ONGHALAMWENYO YANGE YONALE:
Onda kulila moLos Angeles, muCalifornia, moAmerika, momudingonoko omo mwa shivikila eengudu dovalongi voikulumuna nohadi longifa oingangamifi. Otwa dalwa vahamano, ame onda shikula oshiveli.
Meme okwe tu tekulila mongeleka yEvaengeli. Ashike pefimbo lokamukondapweyu, onda ka kala nonghalamwenyo yopavali. Otwa li hatu imbi mongudu yolwiimbo alushe mOsoondaxa. Mokati koshivike, onda li hai kala koivilo, handi longifa oingangamifi nokuya moluhaelo.
Okwa li handi handuka diva nokulongifa eenghono. Onda li handi longifa oshilongifo keshe opo ndi findane. Ehongo olo nda hongwa kongeleka kala li la kwafela nge sha. Onda kala handi ti, “Ehandu olOmwene, ame oshilongifo shaye!” Mo 1960 eshi nda li kofikola yopombada, onda li nda nwefwa mo kongudu yopapolotika hai ifanwa Black Panthers, oyo ya li hai popile oufemba wovanhu. Onda li nda waimina ongudu ya hangana i na sha noufemba wovanafikola. Omafimbo amwe otwa kala hatu ningi omakangha, notwa li hatu patifa nokuli nofikola pakafimbo.
Onda li nda mona kutya okuninga ekangha ihashi handulula nge. Onghee hano, onda li nda hovela okulonga ominyonena di na sha noutondwe. Pashihopaenenwa, omafimbo amwe ame nookaume kange otwa li hatu ulike eefilima tadi ulike nghee ovapika Ovaafrika va li hava hepekwa mOilongo ya Hangana. Omolwokuhenouyuki oko, otwa li hatu ponokele ovanyasha voilumbu ovo va li pufye tava tale ofilima oyo. Konima yaasho, otwa li hatu i komaumbo oilumbu oyo i li pomudingonoko opo tu i denge.
Eshi nda kula, ame novamwamememati vange otwa li hatu longo ominyonena dihapu nokatwa li hatu pu meemhangu. Omumwamememati oo munini okwa li oshilyo shongudu oyo i shiivikile ominyonena, nonda li handi endafana navo. Onghalamwenyo yange oya kala ashike nokunaipala.
NGHEE OMBIBELI YA LUNDULULA ONGHALAMWENYO YANGE:
Kaume kange umwe ovadali vaye ova li Eendombwedi daJehova. Ova li va shiva nge kokwoongala, nonda li nda ya. Oshikando ashike shotete, onda li nda mona kutya ope na eyooloko pokati kEendombwedi novanhu vakwao. Pokwoongala keshe umwe okwa li e na Ombibeli nokwa li te i longifa. Nokuli novanyasha ova li tava yandje oipopiwa pokwoongala. Osha li sha kumwifa nge eshi nde lihonga kutya Kalunga mboli oku na edina, Jehova, nokumona tali longifwa. (Epsalme 83:18, NW) Eongalo ola li la fikama po movanhu vomihoko di lili noku lili, osho tashi ulike kutya kamwa li omatukauko opamihoko.
Nonande potete kanda li nda dimina okukonakona Ombibeli nEendombwedi daJehova, onda li ndi hole okuya kokwoongala kwado. Onguloshi imwe, ofimbo nda li nda ya kokwoongala, ongudu yookaume kange oya li ya ya konhele oko haku shikilwa eengalo. Ova li va denga omunyasha umwe fiyo omefyo molwaashi ina hala okuyandja ondjafa yaye yoshipa. Efiku la landula ko, okwa li tave litange kombinga yedipao olo. Eshi va ifanwa komhangu, kava li ve wete ngeenge oshibofa shavo osha kwata moiti. Vahapu vomuvo ova li va tokolelwa odolongo yaalushe. Molwaashi onguloshi yefiku olo kanda li navo, onda li nda hafa unene. Onda li nda tokola okulundulula onghalamwenyo yange ndele handi hovele okukonakona Ombibeli..
Omolwoutondwe wopamihoko oo wa li wa nwefwa nge mo, onda li nda didilika sha mEendombwedi osho sha kumwifa nge neenghono. Pashihopaenenwa, eshi Ondombwedi imwe yoshilumbu ya li ya ka talela po kondje yoshilongo, oya li ya fiya okaana kayo moukwaneumbo wovalaule. Natango, oukwaneumbo umwe woilumbu owa li wa idilila omunyasha omulaule. Onda li nda tomhwa kutya Eendombwedi daJehova ohadi kala metwokumwe neendjovo daJesus odo di li muJohannes 13:35 tadi ti: ‘Opo tuu opo aveshe tave mu koneke kutya, nye ovahongwa vange, ngeenge mu holafane.’ Onda li ndi shii kutya onda mona oumwainafana washili.
Eshi nda hovela okukonakona Ombibeli, onda li nda didilika kutya onda pumbwa okulundulula onghedi yange yokudiladila. Onda didilika kutya inandi pumbwa ashike okulundulula omadiladilo ange opo ndi kale omunambili, ndele onda mona yo kutya ei oyo onghedi yokukalamwenyo ya denga mbada. (Ovaroma 12:2) Mokweendela ko kwefimbo, onda li nda ninga exumokomesho. MuJanuali 1974, onda li nda ninginifwa ndi li Ondombwedi yaJehova.
Okwa li nda pumbwa okulundulula okudiladila kwange opo ndi kale omunambili, nonda mona yo kutya ei oyo onghedi yokukalamwenyo ya denga mbada
Konima eshi nda ninginifwa, natango onda li ndi na okukala handi pangele ehandu lange. Pashihopaenenwa, pomhito imwe ofimbo hatu udifa eumbo neumbo navakwetu, onda li nda taataa ombudi oyo ya vaka oradio motuwa yange. Eshi ndi li poku i hanga, oradio oye i ku pula shi ndele tai faduka po. Eshi nda hokololela vakwetu nghee nda mona vali oradio yange, omukulunhuongalo umwe okwa pula nge ta ti, “Stephen, ngeno owe i kwatele, mbela ngeno oshike wa ninga po?” Epulo olo ola li la diladilifa nge nokulinyengifa nge ndi kale omunambili.
Onda hovela oilonga yefimbo li yadi muOktoba mo 1974, handi longo eevili 100 omwedi keshe handi hongo vamwe Ombibeli. Lwanima, onda li nda mona oufembanghenda wokukala omuliyambi keembelewa da kula dEendombwedi daJehova moBrooklyn, mo-New York. Mo 1978, onda li nda alukila koLos Angeles opo ndi file oshisho meme oo a li tavele. Konima yomido mbali, onda ka hombola omukulukadi wange omuholike, Aarhonda. Okwa yambidida nge eshi handi file meme oshisho fiyo osheshi meme a xulifa. Lwanima, otwa li twa ya kOfikola yOmbibeli yo-Watchtower yaGilead notwa li twa tumwa tu ka longe tu li ovatumwa koPanama.
Okudja peninginifo, onda kala nokushakeneka eenghalo dihapu odo hadi hale okuningifa nge ndi longife eenghono. Onde lihonga okukala handi henuka ovanhu ovo hava kendabala okuhandukifa nge ile ndi kale nda ngungumana. Ovanhu vahapu, mwa kwatelwa omukulukadi wange ohava pandula nge eshi handi ungaunga neenghalo odo. Omafimbo amwe naame mwene onda li handi lipandula. Inandi lipa nande oushimha omolwomalunduluko oo nda ninga e na sha nomaukwatya ange. Ponhele yaasho, onda mona filufilu kutya Ombibeli oi na eenghono dokulundulula ovanhu. — Ovaheberi 4:12.
OUWA OO NDA MONA:
Ombibeli oya kwafela ndi kale ndi na elalakano monghalamwenyo noya honga nge ndi kale omunambili filufilu. Ihandi denge vali ovanhu, ponhele yaasho ohandi va velula pamhepo. Onda konakona nokuli Ombibeli naumwe oo a li omutondi wange kofikola yopombada. Konima eshi a ninginifwa, otwa ka kala hatu di monduda imwe oule wokafimbo. Fiyo opaife, oku li kaume kange kopofingo. Ame nomukulukadi wange otwa konakona Ombibeli novanhu ve dulife po 80 fiyo va ninga Eendombwedi daJehova.
Ohandi pandula unene Jehova eshi a kwafela nge ndi kale nonghalamwenyo i na eityo nonda hafa eshi ndi li oshitukulwa shoumwainafana washili womounyuni aushe.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Kape na oo ta dulu okulongela oovene vavali
“Kaku na ou ta dulu okukalela oovene vavali; . . . Kamu dulu okukalela Kalunga nemona.”—MAT. 6:24.
1-3. (a) Ovanhu vahapu kunena ova taalela omaupyakadi opainiwe elipi, navamwe ohava kendabala oku a kandula po ngahelipi? (Tala efano pehovelo loshitukulwa.) (b) Omalipulo elipi a holoka po e na sha nokutekula ounona?
MARILYN okwa ti: “Omushamane wange James ohadi alushe koilonga a loloka, ndele oshimaliwa osho ha futwa ihashi wanifa po eemhumbwe detu dakeshe efiku. * Onda li nda hala ndi kale handi longo opo James aha kale vali te lidipaele po nonda li yo nda hala omonamati wetu Jimmy a kale e na oinima iwa oyo i niwe kovanafikola vakwao.” Marilyn okwa li yo a hala okukwafela ovapambele vaye vamwe nova tuvikile oimaliwa imwe yoku ka longifa monakwiiwa. Ookahewa kaye vahapu ova tembukila koilongo imwe oko ku na oilonga oyo hai futu nawa. Ashike eshi Marilyn a diladila kombinga yokufiya po oukwaneumbo waye, osha li she mu ningifa a kale a lyalyakana noke shii kutya na ninge po shike. Omolwashike mbela?
2 Marilyn okwa li a nyemata eshi a li ta diladila kombinga yaasho sha li tashi dulu okuningwa po ngeenge okwa fiye po oukwaneumbo waye. Ndele nande ongaho, okwa li a tomhafana kutya, vakwetu ova ya kondje yoilongo oule wefimbo nomaukwaneumbo avo otaa monika ngoo e li nawa pamhepo. Ashike okwa li te lipula kutya ongahelipi ta ka tekula Jimmy e li kokule naye. Ota ka dula ngoo okutekula omonamati waye “meduliko nomekumaido lOmwene” okupitila mointaneta?—Ef. 6:4.
3 Marilyn okwa li a pula omayele kuvamwe. Omushamane waye ka li a hala aye, ashike okwa ti kutya ite mu kelele ngeenge okwa hala okuya. Ovakulunhuongalo navamwe meongalo ova li ve mu kumaida aha ye, ndele ovamwameme vamwe ova li ve mu ladipika a ye. Ovamwameme ovo ove mu lombwela va ti: “Ngeenge ou hole oukwaneumbo woye shili, inda. Natango oto ka twikila ashike okulongela Jehova.” Nonande Marilyn natango okwa li e na omalimbililo, okwa lekela James naJimmy ndele ta i a ka longe koshilongo shimwe shi lili. Okwe va udanekela a ti: “Itandi kala ko.”
OINAKUWANIFWA YOUKWANEUMBO NOSHO YO OMAFINAMHANGO OMBIBELI
4. Omolwashike ovanhu vahapu hava i va ka longe koilongo imwe i lili, na luhapu oolyelye hava tekula ovana vovadali va tya ngaho?
4 Jehova ina hala ovapiya vaye va fye kondjala, nokutembukila koilongo imwe omolwondjala otaku dana onghandangala mondjokonona yovapiya vaye. (Eps. 37:25; Omayel. 30:8) Opo tatekulululwa Jakob noukwaneumbo waye vaha fye kondjala, Jakob okwa li a tuma ovanamati vaye kuEgipti va ka lande oikulya. * (Gen. 42:1, 2) Kunena ovanhu vahapu ovo hava tembukile koilongo imwe ihava i ko molwaashi tava fi ondjala. Ndele vamwe otashi dulika hava ka longa ko molwaashi ve na omikuli. Vamwe ohave shi ningi ashike molwaashi va hala okukala ve na oinima iwa nokuxwepopaleka onghalonawa yopamaxupilo yomaukwaneumbo avo. Opo va hange omalalakano avo mounyuni omu eliko tali u pedu, ohava fiye po omaukwaneumbo avo tashi dulika tava i konhele imwe i lili moshilongo shavo ile va ye koshilongo shimwe shi lili. Luhapu ovadali ovo hava fiye po omaukwaneumbo avo, ohava yandje ovana vavo va tekulwe kuvamwe, ngaashi komudali umwe, komumwaina oo a kula, inakulu naxekulu, kovapambele vamwe ile kookaume. Nonande ohava kala va nyika oluhodi eshi tava fiye po omaukwaneumbo avo, vahapu ovo hava i va ka longe koilongo imwe ove udite kutya kave na ehoololo.
5, 6. (a) Jesus okwa honga shike kombinga yehafo neameno? (b) Jesus okwa honga ovashikuli vaye va ilikane kombinga yeemhumbwe dilipi? (c) Omonghedi ilipi Jehova he tu nangeke noupuna?
5 Pefimbo laJesus, ovanhu vahapu ova li ovakwanaluhepo, nova li ve udite kutya ova pumbwa oimaliwa ihapu opo va kale va hafa nova amenwa. (Mark. 14:7) Ashike Jesus ka li a hala va kale ve lineekela moinima oyo tai xulu po. Okwa li a hala va kale ve lineekela muJehova, oo omanangeko noupuna aye taa kalelele. Meudifo laJesus lokOmhunda, okwa popya kutya ehafo lashili neameno inali likolelela kokukala noinima yopamaliko ile keenghendabala detu, ndele okokukala nekwatafano liwa naTate yetu womeulu.
6 Jesus okwe tu honga moshihopaenenwa shaye sheilikano tu ilikane kombinga yeemhumbwe detu dakeshe efiku, ‘omungome wetu womafiku aeshe,’ ndele hakombinga yonghalamwenyo youdjeko. Okwa lombwela ovapwilikini vaye sha yukilila a ti: “Inamu liongelela omamona kombada yedu. . . . Ndelenee liongeleleni omamona meulu.” (Mat. 6:9, 11, 19, 20) Otu na elineekelo kutya Jehova ote ke tu nangeka noupuna ngaashi a udaneka. Omanangeko noupuna aKalunga okwa kwatela mo shihapu shihe fi ashike okukala e tu hokwa; ote ke tu pa osho twa pumbwa shili. Onghee hano, opo tu kale twa hafa shili notu li meameno, ongeenge ashike twe lineekela muTate yetu omufilishisho ponhele yokukala twe lineekela moimaliwa. — Lesha Mateus 6:24, 25, 31-34.
7. (a) Jehova okwa yandja oshinakuwanifwa shokutekula ounona koolyelye? (b) Omolwashike ovadali aveshe vavali va pumbwa okutekula ovana vavo?
7 ‘Okukonga tete ouyuki waKalunga’ okwa kwatela mo okukala u na etaleko la fa laJehova li na sha noinakuwanifwa youkwaneumbo. Pashihopaenenwa, mOmhango yaMoses omu na efinamhango olo tali longo kOvakriste tali ti: Ovadali ove na okudeulila ovana vavo oinima yopamhepo. (Lesha Deuteronomion 6:6, 7.) Kalunga okwa yandja oshinakuwanifwa osho kovadali, ndele hakooxekulu nooinakulu ile kuumwe e lili. Ohamba Salomo oya ti: ‘Omumwange, pwilikina outekuduliko waxo, ndele ino ekelashi elongo lanyoko.’ (Omayel. 1:8) Jehova okwa hala yo omaukwaneumbo a kale pamwe opo ovadali aveshe vavali va honge nova wilike ovana vavo. (Omayel. 31:10, 27, 28) Ngeenge ounona tava pwilikine kovadali vavo eshi tava popi kombinga yaJehova nokutala nghee tave mu longele efiku keshe, ohave lihongo okuninga sha faafana.
OILANDULIKO INAI TEELELWA
8, 9. (a) Omalunduluko elipi haa holoka po ngeenge omudali umwe okwa ka kala kokule noukwaneumbo? (b) Ngeenge ovadali ova kala vehe li pamwe novana, ohashi kumu ngahelipi ounona pamaliudo nopaenghedi?
8 Ovo hava kala va hala okutembukila koilongo imwe, ohava kendabala okudiladila komaupyakadi oo tashi dulika a holoke po nokomaliyambo oo a kwatelwa mo fimbo inava tembuka, ndele ovanini hava didilike oilanduliko aishe oyo tai ke va hanga ngeenge ova fiye po omaukwaneumbo avo. (Omayel. 22:3) * Omafiku kemale okudja ashike eshi Marilyn a tembuka, okwa li a hovela okukala a wililwa po pamaliudo eshi a topoka noukwaneumbo waye. Omushamane waye nomonamati wavo navo ova li va wililwa po pamaliudo. Okamonamati kavo Jimmy oka li hake mu pula alushe taka ti: “Oshike wa fiila nge po?” Marilyn okwa li ashike a lalakanena okukala kondje yoshilongo eemwedi donhumba ndele okwa ka papala ashike eshi omido tadi piti, nokwa li she mu tilifa eshi a didilika kutya oukwaneumbo waye otau ende tau lunduluka. Jimmy ka li vali ngaashi e mu fiile. Okwa popya a nyemata ta ti: “Jimmy ke hole nge vali.”
9 Ngeenge ovadali nounona kave li pamwe ve li oukwaneumbo, aveshe otava dulu okukala va wililwa po pamaliudo nohashi kumu eenghedi davo. * Opa ngoo pe fike oule fimbo olo okaana kanini kehe li novadali vako opo ngoo pe fike tashi ka kumu neenghono. Marilyn okwa li a yelifila Jimmy kutya ota ningi omaliyambo a tya ngaho omolwouwa waye. Ashike Jimmy okwa li e udite kutya meme waye okwe mu ekelashi. Pehovelo okwa li a handuka eshi ina a ya ndele eshi a ka aluka ke na vali naye. Ngaashi ashike ounona ovo inava kala povadali vavo hava kala ve udite, Jimmy naye okwa li e udite kutya ina pumbwa vali okukala e hole ina nokudulika kuye. — Lesha Omayeletumbulo 29:15.
10. (a) Oshike tashi dulu okuningwa po shi na sha nokaana ngeenge ovadali ova kala have ka pe omaano ponhele yokukala efimbo nako noku ka pa elitulemo? (b) Oshike osho ovadali itava dulu okuninga ngeenge otava kendabala okutekula ovana vavo ve li kokule navo?
10 Molwaashi Marilyn okwa li kokule naJimmy, okwa li ha kendabala a xwepopaleke onghalo mokukala ha tumine Jimmy oimaliwa nomaano. Ndele okwa ka didilika kutya okwa li ashike ta ningifa omona aha kale e na naye nandenande noku kale e hole oimaliwa ponhele yokukala e hole Jehova nosho yo oukwaneumbo wavo. (Omayel. 22:6) Shinyikifa oluhodi, Jimmy okwe mu lombwela ta ti: “ino aluka vali. Kala ashike ho tumu omaano.” Osho osha li sha ningifa Marilyn a didilike kutya ita dulu okutekula omonamati okupitila meenhumwafo, mokudenga ongodi ile okupopya naye okupitila mointaneta. Okwa ti: “Ito dulu okupapatela ile okuxupita okaana koye eshi taka ka nangala okupitila mointaneta.”
11. (a) Ongahelipi okukala kokule noukwaneumbo woye omolwoilonga haku kumu ohombo? (b) Onaini Marilyn a li a didilika kutya okwa pumbwa okushuna keumbo opo a ka kale pamwe noukwaneumbo waye?
11 Ekwatafano laMarilyn naJehova nosho yo nomushamane waye nalo ola enda tali nghundipala. Okwa li ashike ha endafana nOvakriste vakwao nokuya moukalele lumwe moshivike ile aha ye mo, nokwa li yo e na okukondjifa omuyandji waye woilonga oo a li a hala a ye naye momilele. Molwaashi James naMarilyn kava li hava kundafana kombinga yomaupyakadi oo keshe umwe womuvo ta shakeneke, ova li hava lombwele vamwe ve lili omaliudo avo, naaveshe vavali okonyala va ye momilele kondje yohombo. Marilyn okwa ka didilika kutya nonande inava nyona ohombo, ohombo yavo oya li moshiponga, molwaashi eshi vaha li pamwe kava li tava dulika kewiliko lOmbibeli olo kutya ovalihomboli ove na okuliwanifila po eemhumbwe davo dopamaliudo nodopamilele. Kava li yo tava dulu okukala pamwe efimbo ovo aveke nokulipa elitulemo olo ovalihomboli ve na okuhafela. (Eimb.lela. 1:2; 1 Kor. 7:3, 5) Kava li yo tava dulu okulongela Jehova pauyadi pamwe nomonamati wavo. Marilyn okwa ti: “Eshi nde lihonga poshoongalele shimwe shoshitukulwa kutya elongelokalunga loukwaneumbo ihali faula ola fimanenena opo tu ka xupe mefiku linene laJehova, onda li nda didilika kutya onda pumbwa okushuna keumbo. Onda li nda hovela vali okupameka oupamhepo wange nosho yo ekwatafano liwa noukwaneumbo wange.”
OMAYELE TAA TUNGU NOSHO YO OO ITAA TUNGU
12. Omayele Ombibeli elipi taa dulu okukwafela ovo va fiya po omaukwaneumbo avo omolwoilonga?
12 Eshi Marilyn a li a tokola okushuna keumbo, vamwe ova li ve mu pa omayele taa tungu ofimbo vamwe ve mu pa oo itaa tungu. Ovakulunhuongalo vomeongalo lokoshilongo oko a li ova li ve mu pandula omolweitavelo nouladi waye. Ndele vamwe ovo navo va li va fiya po omaukwaneumbo avo, ponhele yokushikula oshihopaenenwa shaye shiwa ova li tava kendabala oku mu ningifa aha shune. Ova ti: “Oto ka aluka ashike konima yefimbo lixupi. Openi to ka hanga oimaliwa yokufila oshisho eemhumbwe doukwaneumbo woye ngeenge owa shuna keumbo?” Ponhele yomapopyo taa teya omukumo a tya ngaho, Ovakriste ove na ‘okupukulula ovakainhu ovanyasha va kale ve hole ovalumenhu vavo nokuhola ovana vavo, ve shii kutekula omaumbo avo vene, opo ondjovo yaKalunga iha shekifwe.’—Lesha Titus 2:3-5.
13, 14. Omolwashike tashi pula eitavelo opo tu hafife Jehova ponhele yokuliyandja kwaasho ovapambele vetu va hala tu ninge? Shi yelifa to yandje oshihopaenenwa.
13 Vahapu ovo hava fiye po omaukwaneumbo avo va ka longe konhele imwe i lili ova dja momaputuko oo a lenga omifyuululwakalo novapambele, unene tuu ovadali vavo komesho yoinima aishe. Otashi pula eitavelo opo Omukriste a hafife Jehova ponhele yokuliyandja kwaasho tashi ningwa kuvahapu ile osho ovapambele va hala a ninge.
14 Natu ka taleni kehokololo laCarin, oo a ti: “Eshi okamonamati ketu Don ka dalwa, ame nomushamane waye otwa hangwa hatu longo kondje yoshilongo nonda hangwa ashike opo nda hovele okukonakona Ombibeli. Ovapambele vange ova li va teelela ndi tume Don keumbo opo a ka tekulwe kovadali vange ofimbo ame nomushamane wange hatu longo oshimaliwa.” Eshi Carin a li a popya kutya oye ta tekula okaana kaye mwene, ovapambele vaye, mwa kwatelwa omushamane waye, ova li ve mu ula kutya oku na onyalo nova li tave mu yolo. Carin okwa ti: “Paushili wovene, pefimbo opo kanda li ndi udite ko moule kutya osha puka okutuma Don a ka kale novadali vange oule womido donhumba. Ashike onda li ndi shii kutya Jehova okwa yandja kufye oshinakuwanifwa shokutekula omonamati wetu, tu li ovadali vaye.” Eshi Carin a ka ninga vali eteelelo, omushamane waye oo ehe fi omwiitaveli okwa li te mu fininike e li kufe mo. Etokolo laCarin olo a li a ninga pehovelo ola pameka eitavelo laye, nopomhito oyo natango okwa li a ninga etokolo olo tali hafifa Jehova. Paife ye, omushamane waye novana vavo ove li pamwe aveshe va hafa. Ngeno Carin okwa tumine omona umwe ile aveshe va ka tekulwe kuvamwe, ngeno osha ka eta oidjemo ya yooloka ko kwaayo ve na paife.
15, 16. (a) Vicky okwa tekulwa ngahelipi eshi a li okaana? (b) Omolwashike ina efa okamonakadona ka tekulwe monghedi ya faafana?
15 Ondombwedi yedina Vicky oya ti: “Onda kala omido donhumba nameekulu ofimbo ovadali vange va li pamwe nokandenge kange kokakadona. Eshi nda ka ya kuvo, omaliudo ange e na sha navo okwa li a lunduluka. Okandenge kange oka li haka popi omaliudo ako ka manguluka, take va papatele noka li ke na ekwatafano lopofingo navo. Ashike ame kanda li ndi na ekwatafano lopofingo novadali vange, nokuli naashi nda ka kula, osha li shidjuu kwaame oku va hololela omaliudo ange ashili. Ame nokandenge kange otwa li twa shilipaleka ovadali vetu kutya ohatu ke va fila oshisho ngeenge va kulupa. Ndele ame onda li ashike handi ke shi ninga molwaashi ndi udite ndi na oshinakuwanifwa, ashike okandenge kange oka li take ke shi ninga omolwohole yoku va hola.”
16 Vicky okwa twikila ko a ti: “Paife meme okwa hala ndi mu pe okamonakadona kange e ka tekule, ngaashi ashike a li a yandja nge po kumeekulu. Onde shi anya nelungi. Ame nomushamane wange otwa hala okutekula ovana vetu va ende meendjila daJehova. Inandi hala okunyona po ekwatafano letu lomonakwiiwa nokamonakadona kange.” Vicky okwa didilika kutya opo omunhu a pondole shili ongeenge ashike e hole Jehova nomafinamhango aye ponhele yokukala a pitifa komesho oinima yopamaliko nosho yo osho ovapambele va hala a ninge. Jesus okwa ti: ‘Kaku na ou ta dulu okukalela oovene vavali,’ Kalunga nemona. — Mat. 6:24; Ex. 23:2.
JEHOVA OTA KA NINGIFA EENGHENDABALA DETU DI PONDOLE
17, 18. (a) Ovakriste ove na alushe ehoololo lilipi? (b) Omapulo elipi hatu ka kundafana moshitukulwa tashi landula?
17 Tate yetu Jehova, okwa udaneka kutya ote ke tu pa oinima oyo twa pumbwa ngeenge otwa pitifa komesho Ouhamba nouyuki waye monghalamwenyo yetu. (Mat. 6:33) Onghee hano, Ovakriste vashili alushe ove na ehoololo. Nokuli nonande otwa taalela omaupyakadi a kwata moiti, ohatu dulu okuhafifa Jehova nokutula moilonga omafinamhango Ombibeli molwaashi Jehova okwa udaneka kutya ote ke tu kwafela tu ‘pite mo.’ (Lesha 1 Ovakorinto 10:13.) Ngeenge otwa “teelele” Jehova, twe ‘mu lineekela’ mokwiilikana e tu pe ounongo noku tu wilike mokudulika koipango yaye nokomifikamhango daye, opo nee ‘ote shi ningi.’ (Eps. 37:5, 7) Jehova ota ka nangeka noupuna eenghendabala detu odo hatu ningi nomutima aushe tu mu longele oye aeke, e li Omwene wetu. Ngeenge oye twa pitifa komesho, ote ke tu ‘wapalekifa keshe osho hatu shi longo,’ ile tu tye ote ke tu kwafela tu pondole monghalamwenyo yetu. — Yelekanifa naGenesis 39:3.
18 Oshike tashi dulu okuningwa po opo ku pamekwe ekwatafano olo la nghundipala sha etifwa kokuhakala pamwe oule wefimbo lonhumba? Ongahelipi hatu dulu okufila oshisho omaukwaneumbo etu painiwe nopehe na okuya kokule nao? Ongahelipi hatu dulu okuladipika vamwe pahole va ninge omatokolo a yuka moshinima osho? Oshitukulwa tashi landula ko otashi ka kundafana kombinga yomapulo oo.
^ okat. 1 Omadina oo hao ovanhu ovo lelalela.
^ okat. 4 Oshikando keshe ovanamati vaJakob va ya kuEgipti, otashi dulika sha li hashi va pula oivike itatu ile inini vehe li nomaukwaneumbo avo. Lwanima eshi Jakob novanamati va ka tembukila kuEgipti, ova li va ya pamwe novakulukadi vavo nosho yo ovana. — Gen. 46:6, 7.
^ okat. 8 Tala oshitukulwa “Immigration—Dreams and Realities” mo-Awake! yaFebruali 2013.
^ okat. 9 Omatyekosha a dja koilongo i lili noku lili otaa ulike kutya okufiya po kaume koye kopahombo ile ounona u ka longe kondje yoshilongo osho shimwe shomoinima oyo hai etifa omaupyakadi a kwata moiti. Omaupyakadi oo okwa kwatela mo okuya momilele kondje yohombo kwaumwe womookaume kopahombo ile aveshe, oushenge ile okuya momilele nomupambele. Ounona otashi dulika va kale ve na omaupyakadi kofikola, va handuka, ve na oshisho, va polimana ile va kale va hala okulidipaa.


text:
Kuakala apa ko Cindumbu umue utyañi wolohuin, una wakala locikele cokupasuka vokuca oco alimelehe ko vusenge. Koñolosi oco asiataele okutyuka.
Ulume wu ndeti wakala ocimbumba lokukuata oñaña yosiwe. Walumbile vo ongue asangele tupu okamola ulika v’usitu. Yu vakuata muele ocikembe, cikale eye, cikale ocinyama. Weya okukolela ongue oyo toke petosi lyokuyisilasila okulava oñanã osimbu eye akatyanã olohuin. Koñolosi pokutyuka, ongue yasiataele okuyolela ñala yaye ndacina olombua viasiata okulinga.
Olosungue vyutiañi violohuin eteke limue viafetika okulungula vati:
– Ovê, lunguka, ocinyama ndongue hacoko okolela. Eci cilumana, omo okuti covusenge. Eteke ño onjala yusiopota, oñaña yove iya yitakiliwa.
Utyañi kaendele lokukapako alungulo vaco, kuenda waenda lokusima ati olosungue vienda lokuluisa. Ongue ekamba lyaye, nda kacipondola okuti yipanga usuanji wanlinga ndowo. Ovo puãi vaenda lokutongeka okulungula:
– Eteke onjala yukuata, kamba lyove ngue wiya otakila oñaña!
Eteke limue, oco apa okuti utyañi utue wotokota levi ainda lokuyeva, ati ndipitila ndeti konjo, olete ongue yuyolela lesanju. Ocitangi ño ceci okuti omela wangue wasalala osonde yitalala… Utyañi opo vali kasumile, simbo kutue kuitaela asangu. Wakuata vondiaviti yaye, yeyi vutue wangue, alopo yimue yeyi, toke ocinyama catula omwenyo. Okuiya iñila ndeti kohondo, wasaña oñaña yapekela, kuenda yonla muele ndusongui. Ponele yohama patandavala ekongo limue lyonyoha yatula omuenyo. Utyañi weya okulivela leci apanga, kuti puãi ongue yateyuila oñanã yañala yaye konyoha, oco yakuatela osonde komela. Ulume leci apanga vali kacilete. Weya okukenda ongue kumosi londiaviti.
Ondaka yokupatekela: sumbila alungulo otambula, puãi sokolola apa handi puapangele cimue, kuenda cavelapo, sokolola okuti kulivela wakaele ukulu nda akusiala konyima.
(Muele yolusapo lame vo sokulihile, puãi tueya lawo oco tusokololi)
Gociante Patissa, Benguela 12-01-09


text:
Quote:
They should have used a different three-letter word, then:
lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie lie . . .


text:
UKANDA WOLWALI WOMOKO YOMUNU
Eteke cakala ekwi (10) ko sayi ya cemba
kulima wohulukayi ovita eciya akwi akwala l’ecelala, Onjango yatatu yowingi
wolofeka vyalikongela yasokiya, V’onjo yonguluvulu yo Chaillot ko Paris, ukanda
wolwali womoko yomunu. Eteke lyakwamako lyekwi lamosi (11) osayi ya cemba
yulima ohukayi ovita eciya akwi akwala l’ecelala, onjango yowingi yo UNESCO
yatyamesa asulilo oku eyo akulihisa ekwatiso lyukanda wowingi wovopange osi
esukiyo.
ELOMBOLWILO
Okukolela ukulihiso ekalo lityamela
kovimata mata vyepata lyomanu kwenda omoko yasoka kwavosi. Kwenda yesunga
yilinga ombembwa yimwe yapana yesunga kwenda yombembwa v’olwali.
Okukolela eci kacakulihiwile kwenda
esepwiso lyomoko yomunu, lyatwala kokuponda, okungwalisa olondunge vyowiñgi
kwenda ekalu lyolwali lumwe muna vakwamwenyo vakaliyela okuvangula kwenda
okulitava, vayovoka kusumba kwenda kusuka , yalombolwiwa ndeyi yavelapo hayo
yalelapo vali keswimo liwa lyomunu.
Okukolela okuti cavelapo okweca ulongo
kokwamako okulyeca kukamba wolofeka.
Olukolela okuti vukanda owiñgi wofokeka
vyalikongela, wasapula onjanja yokaliye etavo lyawo komoko yavelapo yomunu,
kekalo kwenda esilivilo lyomwenyo womunu, okulisoka komoko yalume kwenda yakayi
kwenda yilombolola utoyi wokweca okwamako kwowingi kwenda okweca ekalo
lyaposoka lyomwenyo v’eyovo limwe lyavelapo.
Okukolela okuti olofeka vyalityamela
vyatyamela okukwata, okulikwatisako l’elisokiyo lyolofeka vilikwete omunga,
esumbilo lyolwali kwenda owingi womoko yulume kwenda ayovo avelapo.
Okukolela okuti omunga yimwe yolomoko evi
kwenda ayovo lyavelapo vali kesilivilo kokusumbila etyamêlo eli.
Onjango yowiñgi yalombolola ukanda ovu
wolwali womoko yomunu l’esokolwilo lyavosi okulipitilisa kawiñgi osi kwenda olofeka
vyosi, oco okuti omanu vosi kwenda okuti avimatamata vyosi vyowiñgi, okukwata
ukanda owu olonjanja vyosi vesokolwilo, vakwata ongusu yaco, okupisa
kelilongiso kwenda kepindiso, lyokwamisako esumbilo lyolomoko evi kwenda
ombembwa, kwenda okukwata okupisa kovikele vyamako vyeci citumila ofeka kwenda
colwali, okukulihisa kwenda okucilinga volwali kwenda ava vaci kasi, ndañgo
kowiñgi wolofeka vyatyamêlako ndeci kwevi vyolofeka vikasi kovaso yavyo :
OCIHASU CATETE
Omanu vosi vacitiwa valipwa kwenda valisoka
kovina vyosikwenda komoko. Ovo vakwete esunga kwenda, kwenda olondunge kwenje
ovo vatêla okuliteywila kuvamwe kwenda vakwavo vesokolwilo lyocisola.
OCIHASU CAVALI
Omunu eye omunu citava okukala lolomoko
vyosi kwenda ayovo osi aciwa vukanda owu kawupiñganyiwa, ndeci citukwiwa
kovivalo vyakova, kulume pamwe ukãyi, k’elimi, ketavo, kocisimilo culoñgo woku
vyala ofeka ale esokolwilo lyosi likwavo lyefetikilo lyofeka ale lyowiñgi,
lyukwasi, lyucitiwe wekalo limwe lyosi konepa yikwavo kakukala etepiso lalimwe lyupisiwa
kesokiyo lyuloñgo wokuvyala ofeka, lyesunga ale lyolwali lyofeka a lyosi okuti
omunu watunda, okuti ofeka eyi yiyovoke okuti yityamêla yikwavo ale yikala
longave yimwe yokulitumila oyonwêle.
OCIHASU CATATU
Lomwe okakala upika ndañgo oselevende; upika
kwenda omwîlu yapika vyatatekiwa kolonjila vyayo vyosi.
OCIHASU CAKWÃLA
Lomwe okapumiwa, ndañgo akangiso ohali
yalwa, ungangala uvi.
OCIHASU CATÃLO
Omunu eye omunu okwete omoko yokukuliha
kolonepa vyosi vyofeka yahe yesunga.
OCIHASU CEPANDU
Omanu vosi valisoka kocihandeleko. Kwenda
vakwete omoko. Kayalitepele yalisoka kokutatiwa kwocihandeko.
Omanu vosi vakwete omoko yokutatiwas
yasoka okupisa kokutepisa uvi wosi unyõla ukanda owu kwenda esanumulo lyosi
kwenda etepiso.
OCIHASU CEPANDU VALI
Omunu eye omunu okwete omoko yekwato liwa
kesunga lyofeka, lyapama litetwiya ovilinga vivi omoko yavelapo eye
yokulihiwila kelisokiyo ale kocihandeleko.
OCIHASU CELELÃLA
Lomwe enda vokalyawoso, vokayike ale
okutilila kosamwa yofeka.
OCIHASU CECIYA
Omunu eye omunu okwete omoko, kokulisoka,
okuti ekalo lyahe lilomboloka kwavosi kwenda kowiñgi, konjo yimwe yesombiso
lilikasilili kwenda lyasoka likalombolola, ndañgo komoko yahe kwenda kasiliyo
ahe, ndañgo kalundi ahe okosi kelinga lyepiso vosuñgamisa eye.
OCIHASU CEKWI
1. Omunu walundiliwa elinga limwe lyumunu osokisiwa ndu
hayeko toke eci elinga lyahe lilimbukiwa vokwenda kwolopapelo vyekandu, omu
alitavo osi ayongwiwa, evindikiyo likasangiwa.
2. Lomwe okayikiwa kovilinga ale ovovi vonjanja yaco eci
akalingiwa, havakasi ndelinga limwe lyumunu okupisa komoko yofeka ale yolwali
ndeci calisoka, hakukakala okayike lakamwe kakola aka kakapiwile vosimbu eyi
ekandu lyumunu lyalingiwa.
OCIHASU CEKWI LA MOSI
Lomwe okatala ohali yokusakalasiwa lavi
komwenyo wahe komwenyo wahe wulika, epata lyahe, onjo yahe kwenda eli tavo
lyahe lavakwavo ndeñgo okusetekiwa kekalo lyahe kwenda unu wahe.
OCIHASU CEKWI LAVALI
Lomwe okatalisiwa vali ohali lalundi
okufwangwiliwa komwenyo wahe ulikasilili kepata, konjo yahe ale katambululo
ahe, ndañgo, ndañgo okunyola ekalo lyahe. Omunu eye omunu okwete omoko
yokutatiwa kocihandeleko, okupisa kalundi aco, ale kasetekiwo.
OCIHASU CEKWI LATATU
1. Omumu eye omunu okwete omoko yokwenda ndeci apanga
okunõla oku akala nda vokati ke kalo lyowiñgi.
2. Omunu eye omunu okwete omoko kokutunda v’ofeka yosi
okutyamisako eyi ayongola, kwenda okuñgwâla ofeka yosi.
OCIHASU CEKWI LAKWÃLA
Kokukwamawa, omunu eye omunu okwete omoko
yokuvanjiliya okutilila kofeka yikivavo kwenda okukwatisiwa ndukwafeka yiñgi
volofeka vikwavo.
OCIHASU CEKWI LATÃLO
1. Omunu eye omunu okwete omoko yunyitiwe umwe wofeka.
2. Lomwe olikasilili olundiliwa unyitiwo wahe. Ndañgo
omoko yokupongolola unyiliwe.
OCIHASU CEKWI LEPANDU
1. Okupisa kutunga wokulinga uvala, ulume kwenda ukãyi
ndengo ohele layimwe yekova, yukwafeka ale etavo, vakwete ocipango cokulikwêla
kwenda okutunga epata.Ovovakwete omokoyimosi osimbu yuvala kwenda kokulitepa
kwavo.
2. Uvala citava okuti va umalusula locipapo kwenda
esokolwilo lyasoka lyolokweli vyokovaso.
3. Epata ocimatamata casoka kwenda cakola cowingi kwenda
cikwete omoko yokutatiwa kwowiñgi kwenda kwolombyali.
OCIHASU CEKWI LEPANDU VALI
1. Omunu eye omunu, ndañgo oco ale kowiñgi, okwete omoko
yeci mwêle.
2. Lomwe ofwangiliwa okuketikiwa kweci cahe.
OCIHASU CEKWI LECELÃLA
Omunu eye omunu okwete omoko yeyovo
lyokusokolola, olondunge kwenda etavo.
OCIHASU CEKWI L’ECIYA
Omunu eye omunu okwete omoko yeyovo
lyesokolwilo kwenda okuvangula.
OCIHASU CAKWI AVALI
1. Omunu eye omunu okwete omoko yeyovo lyonjango kwenda
omunga yunu.
2. Lomwe osiliñginyiwa oku upa vomunga yimwe.
OCIHASU CAKWI AVALI LAMOSI
1. Omunu eye omunu okwete omoko yokukwatisa esongolo
lyolondaka vyowiñgi wovofeka yahe, ndokwiñgilamo l’utwe ale v’onêle
ndovindekase vyanoliwa.
2. Omunu eye omunu okwete omoko yokweca, vekalo
lokulisoka kovopange owiñgi wovofeka yahe.
3. Onjongole yawiñgi osi yovihandeleko vyomoko yowiñgi;
onjongole eyi yavangwiwile kocela calomboloka cocili, cikwate onepa volotembo
kukulisiso wavyosi wasoka, kwenda kocela covutima, ale vali elinga limwe
lisungweko lyeciwa kombembwa yocela.
OCIHASU CAKWI AVALI LAVALI
Omunu eye omunu, eci okuti ocimatamata
cowingi, okwete omoko yokutatiwa kwowingi, oko kutundilila koku kwata esanju
olomoko vyokwasi, vyowingi kwenda ovituwa viyongwiwa kunu wavyo kwenda okwamako
kulikasilili kwenkalo lyomunu, ohenda yongusu yofeka kwenda ukamba lolofeka
vyolwali, okukwata ocikele celisokiyo kwenda ovokwasi ofeka oyo ofeka.
OCIHASU CAKWI AVALI LATATU
1. Omunu eye omunu, omoko.yupange, okunõla locipango cahe
upange, ekalo lyaposoka kwenda lyesanju lyupange okutatiwa oco hakatundeko.
2. Vosi vakwete omoko, halokutepisako, ofeto yimosi
kupange walisoka.
3. Wosi olinga upange okwete omoko yofeto yasoka kwenda
yesanju, okukwata ndeci epata lyahe ekalo limwe lyunu womumu kwenda yamisako,
ndaciyongola vali ovi kwata vyokutata owiñgi.
4. Omunu eye omunu okwete omoko yokutekula, lavakwavo
olosindikatu okutyamêla kolosindikatu vikwavo oco vatetwiye olonjongole vyaso.
OCIHASU CAKWI AVALI LAKWÃLA
Omunu eye omunu okwete omoko yokupuyuka
kwenda okupitisa otombo kwenda elyuviko lyasoka lyosimbu yupange kwenda epuyuko
lyosimbu yifetiwa.
OCIHASU CAKWI AVALI LATÃLO
1. Omunu eye omunu okwete omoko yutunga womwenyo umwe
wasoka oco akwate uhayele wahe, ekalo lyahe liwa kwenda lyepata lyahe haco
lyokulya, okuwala, onjo ovikele vyuhayele, ndeci vo haco kovipange owiñgi
aposokela; eye okwete omo yokutatiwa konjila yokukala okuti kakwete upange,
kokuvela, eci ekuti kasilivilavali, kumbumba kokukukatoke kolonjila vikwavo
vyokumyelisa ovikwata vyahe vyosi vyekwatiso kokwamako lovitangi vyulika
wonjongole yahe.
2. Kokucitiwa kwenda kumõla okwete omoko yekwatiso limwe
kwenda ekwatiso limwe lyavelapo. Omãla vosi vacitiwa kavivala ale kosamwa yavo,
vakwata etetwiyo limosi lyowiñgi.
OCIHASU CAKWI AVALI L’EPANDU
1. Omunu eye omunu okwete omoko yelilongiso. Elilongiso
likale lyocali, ndeci cikala elilongiso lyokuyukiyako kwenda lyongusu.
Elilongiso lyokuyukiyako te okulisiliñginya. Elilongiso lyuloñgo kwenda
lyepindiso te lisandwiwa; okweca onjongole yelilongiso lyavelapo liyulwiwe
kokulisoka kwavosi kupange wekolelo lyawo.
2. Elilongiso litave okuyuluka kukulihiso wosi womwenyo
kwenda kongusu yocisumbilo komoko yomanu kwenda keyovo lyasoka. Oyo yece
elomboloko, ongecelo kwenda ukamba p’okati kolofeka vyosi kwenda awiñgi osi
olomepele vyakova ale vakwetavo, eci ndeci okwamako kwovopange olofeka
vyalikongela kokukwatisa ombembwa.
3. Olofeka, kocipango, omoko yokunõla elilongiso lyosi
vaca k’omãla vavo.
OCIHASU CAKWI AVALI LEPANDU VALI
1. Omunu eye omunu okwete omoko yokukwatisa ndeci
ayongola komwenyo wovituwa vyowiñgi : okukwata kovoloñgo kwenda okukwatisa
kokwamako kuloñgo kwenda ovowa aca.
2. Omunu eye omunu okwete omoko yokutatiwa kolonfongole
vyolondunge kwenda ovikwata vyalingiwa vyupange uloñgo walivulu ale ovipapo ale
olomapalo evi okuti ovyo efetikilo.
OCIHASU CAKWI AVALI LECELÃLA
Omunu eye omunu okwete omoko yeci avyala,
kesokiyo lyowiñgi kwenda kesokiyo lyolwali, ocihandeleko cimwe ndeci omoko
kwenda ombembwa yipopiwa vukanda owu mupita eci calingiwa.
OCIHASU CAKWI AVALI LECIYA
1. Omunu okwete ovikele kowiñgi esi okuti olikasilili
kesokiyo lyokwamako kunu wahe kwenda eci citava.
2. Vupange womoko yahe kwenda kekalo liwa lyombemwa yahe,
omunu eye omunu eye umwe okapiwa kongave eyi alinga kocihandeleko culika oco
akwate ukulihiso kwenda ocisumbilo colomoko kwenda eyovo lyovina vikwavo
yokusanjwisa alinga awa okuvangula, ucihandeleko cowiñgi kwenda ekalo liwa
lyacosi cuvyali wowiñgi.
3. Olomoko evi kwenda eyovo havikatava, vonjila layimwe,
okulinga eci hacoko kasañgamêlo kwenda kafetikilo olofeka vyalitokeka.
OCIHASU CAKWI ATATU
Lalimwe ekalo lyukande owu litava okuti
lilombolwiwa, okuti likatangisa uvyali, elyongolwilo limwe ale omunu umwe,
omoko yimwe yañgo yokutyamêla kupange umwe ale okutelisa elinga limwe
lyokunyõla olomoko kwenda eyovo, vyatumiwa ndeti
______________
© The Office of the High Commissioner for Human Rights. OHCHR-UNOG, 8-14 Avenue de la Paix, 1211 Geneva 10, Switzerland, +41 22 917-9000, udhr@ohchr.org


text:
WINDHOEK – Omolwodula ya ninga efimbo hai loko omilova eedula da lambafana, omhumbwe yomeva moshilando shaWindhoek nande ya tameka 2006, paife oya uka nayi . Edi, oda kolekwa komunambelewa omupopili ko woshilando sha Windhoek, Joshua Amukugo.
Amukugo okwa twikila noku kunghilila ovakalimo aveshe moWindhoek va hepeke omeva, va ndalapatele omeva efiku keshe. Amukugo okwa ti, ngeenge ovakalimo moshilando itava kwata nawa omeva , otashi ka fininika elelo loshilando shaWindhoek li ninge etokolofaneko lokundaabula ondado yomeva opo elelo li dule oku kwatela po omeva. Ota ti, ovakali moWindhoek ova longifa omeva mahapu sha pitilila, shaashi omevaa a li afanekwa taa longifwa muSepteba okwa longifwapo nale muAguste.Pefimbo eli omeva oo a nuninwa okulongifwa muKotoba otaku kundanekwa nokutya oo taa longifwa nale momwedi ou.Okwa ti eshi otashi ulike nokutya eenghedabala oku kumaida ovaVenduka va hupife omeva inandi udika.Onghee oshiwana shomoshilandopangelo inashi xupifa omeva ngaashi kwa li sha indilwa shishi ninge.
Omunambelewa okwa lombwela Kundana kutya, onhengenekofaneko yomeva, e li moikwatelwa yomeva paife, otaa longifwa fiyo okuAguste 2016, ashike ngeenge odula inai loka neudo, nena omeva e li moikwatelwa otaa ka pwamo.Ishewe ngeenge oshiwana osho sha hapupala moshilandopangelo itashi kwata nawa omeva otahsi ndulika omeva oo elipo a ka pwepo diva.Okwa wedapo a ti Ovenduka konyala oili pokuhnaga pondondo yomuvalu wovanhu tava hale okuya pomayovi omafele 400. Vahapu vomuvo ohava tembukile ile oha ve uya koshilandopangelo molwasho oko kuna eembonge doholomende, eefikola dopombada, oshoyo ova itavela nokutya moshilando omuna eemhito doilonga dihapu okuyeleka nedoolopa dipe ile odo dishona moitopolwa ya yooloka moshilongo. Okuuyamo kwovanhu oku oko taku twikile moku taneka omwaalu wovakalimo.
Ekunghililo lelelo laVenduka okupitila momupopiliko wa lo ola kuma omunhu keshe umwe ovanamaumbo,oovene veengeheshefa , veefabulika, voutomeno, novomakoshelo omatuwa. Amukugo ota ti, nande sha pula oimaliwa ihapu okweeta po omukalo womeva taa futwa noukalata meenhele adishe, elelo loshilando mokweeta po oprojeka yomalolelo okutula po eepomba domeva taa tekwa noukalata va futa omeva momalukanda eenhulilwa ngaashi moHavana, Ombili, Otjomuise , ovakwashiwana ova teta ominino koshi nomeva okwa hepa naashi oshaa eta ekanifo linene.
Eendama hadi di omeva haa longifwa moWindhoek oVon Bach ili mOkahandja, Swakop Poort Dam, nOmatako Dam. Adishe edi paife odi li koitako, onghee Amukugo ota pula ovo ve na eengeshefa dokukosha omatuwa, ovo ve na oungwena hava tekelwa, ilo hava kosho oupavement momalukalwa avo, ilo ve na eendama dokuyowa momaluumbo va kwate omeva nawa. Okwa kumaida keshe umwe a kale noshinakuwanifwa shokukwata nawa omeva a ha fiwe vali taa tondoka,ta weda po kutya ovalongifi veeshower otava dulu okulanda eeshower edi ihadi endelelifa omeva unene.


text:
Kuakala ukuenje umue okuti, omo kasolele upange wokulima, wavanja upange vocakati kolupale waye. Vokuenda kuoloneke yu wainda lokulilongisa elimi lio'putu. Lo ame layo vo yafetika okuvokiya.
Eteke limwe vokuenda okuñualañuala wasokolola okulia osanji lovakamba vaye ko'nanya. Okuiya wosika ndona yaye hati:
- Ó mulher, vou trazer meus migos. Tráta lá aquilo (eye kalongisa oputu yaco ku'ndona)
Vokutiuka weya apa lesanju lesolo kumosi. Puãi hati ndivanjiliya pevindi, osanji alopo yeyi ivanja, kayapondelwe, kayatelekelwe.
- Mas, ó mulher, osanji kwayitelekele?
- Sio! - Ukai watambulula
- Mas eu não disse trata lá aquilo?
- Oco mwele ndapanga. Omo okuti walinga heti tala tala kilu, ndasima siti ukuetu mbi wasakalala lombela. Oko mwele ndalaña loku tala tala kilu... ndamuna wacinuma.
(Wasapuila ko kota lyange Rosa Ngueve Gociante Patissa)
sábado, 19 de janeiro de 2008
Tuyoli po kamwe (Tala tala kilu)
Kuakala ukuenje umue okuti, omo kasolele upange wokulima, wavanja upange vocakati kolupale waye. Vokuenda kuoloneke yu wainda lokulilongisa elimi lio'putu. Lo ame layo vo yafetika okuvokiya.


text:
Ukuenje wiya ocisokolola sui… okuiya wakuata ocisimilo cimue “culoño”. Wavanjiliya okuti, catete komunu oyongola ukema, okukuliha pi pakasi omuenyo womanu vimbo. Etambululo lieli oukuti: povava! Omo okuti, ndaño muele cina oholua, alopo yinyua ovava.
Cina muele okuti kakuacile ciwa, ukuenje walimba vonjila yokocisimo (ale onjombo). Eci apititala vali kasumile: ofetika okunia. Nie muele pomela wocisimo, eye osia po oluhaku waye. Olondona eci vyakapitila lomele oco vitape ovava, vasaña elundu lieniña. Opo muele okuimba oluiya.
Ukuenje kefetikilo wasanjukile, puãi, oku ceya okupitila, ema liolio ho. La sekulu yimbo, soma haeye tio yayi, wovanjele ovitangi. Nda tulinga tuti soma ociliangu, yu wanyola ocimumba caye? Cilingila nye okuti ukulu wendamba okulonga ovimumba kacitela?!
Ondaka tupa po yeyi okuti, vokusanda ukema ciyongola okuenda ciwa – katukasandi omangu lamania – momo ukema kuli vo uvi.
*


text:
ETUKULWA 13
Okwe lihonga komapuko aye
1, 2. (a) Oshike sha li sha ningilwa Jona novaendi pamwe naye moshikepa omolwepuko laye? (b) Ongahelipi ehokololo laJona tali dulu oku tu kwafela?
JONA okwa li ta diladila kutya ngeno okwa li ta dulu okumweneka omaweelelo oo a li po ngeno osho a ninga. Omaweelelo oo kaa li ashike omhepo eshi tai linyengifa eengodi odo di kwete eefaila doshikepa; nokaa li ashike omakufikufi manene oo a li tae lidenge meemhati doshikepa nokulinyenganyengifa oipilangi yayo. Jona okwa li a piyaanekwa unene komaweelelo ovaendi pamwe naye moshikepa, omukulunhu woshikepa nosho yo ovalongi vomoshikepa eshi va li tava ingida notava kendabala okukaleka oshikepa kombada yomeva. Okwa li e shii nawa kutya ovalumenhu ovo ova li ve li pokufya omolwaye.
2 Oshike sha ningifa Jona opo a ye monghalo ya tya ngaho? Okwa li a ninga epuko linene eshi a li ina dulika kuKalunga kaye, Jehova. Oshike osho a li a ninga? Mbela ekwatafano laye naJehova ola li la teka po filufilu noi tali dulu vali okutungululwa? Ngeenge otwa mono omanyamukulo komapulo oo, ohatu dulu okulihonga shihapu. Pashihopaenenwa, ehokololo laJona otali tu hongo kutya naavo ve na eitavelo la kola otava dulu okuninga omapuko nonokutya otava dulu vali okuyukifa oinima.
Omuprofeti a dja muGalilea
3-5. (a) Ovanhu luhapu ohava dimbuluka shike ngeenge tava diladila kombinga yaJona? (b) Otu shii shike kombinga yonakudiwa yaJona? (Tala yo eshangelo lopedu.) (c) Omolwashike oshilonga shaJona shouprofeti sha ha li shipu ile shi hafifa?
3 Ovanhu ngeenge tava diladila kombinga yaJona, luhapu ohava dimbuluka omapuko aye, ngaashi okuhadulika kwaye nosho yo okukala e na ondudi. Ashike Jona okwa li yo a ninga oinima ihapu iwa. Dimbuluka yo kutya Jehova Kalunga oye a li a hoolola Jona a ninge omuprofeti waye. Ngeno Jona ka li omudiinini nomuyuki, ngeno Jehova ine mu pa oshinakuwanifwa osho sha kwata moiti.
Jona okwa li e na omaukwatya mahapu mawa e dulife omaunghundi aye
4 Ombibeli inai tu lombwela shihapu shi na sha nonakudiwa yaye. (Lesha 2 Eehamba 14:25.) Jona okwa dile kuGat-Hefer osho shi li eekilometa 4 okudja kuNasaret oshilando omo Jesus a ka kulila konima yomido 800. * Jona okwa kala omuprofeti pefimbo Jerobeam omutivali a li ta pangele mouhamba womapata omulongo aIsrael. Opa li pa pita efimbo lile eshi Elia a li po, naElisa oo a li e mu landula okwa li a fya pefimbo lokupangela kwaxe yaJerobeam. Nonande Jehova okwa li a longifa ovalumenhu ovo okuhanauna po elongelokalunga laBaal, Ovaisrael ova li natango tava nyonene owina. Ova li tava shikula oshihopaenenwa shohamba oyo ‘ya li tai ningi osho inashi yuka momesho Omwene.’ (2 Eeh. 14:24) Onghee hano, oshilonga shaJona kasha li shipu ile shihafifa. Ndele nande ongaho okwa li e shi wanifa po noudiinini.
5 Onghalamwenyo yaJona oya li ya lunduluka eshi a li a pewa oshinakuwanifwa sha fimana. Okwa li a pewa oshinakuwanifwa kuJehova osho a li e wete shidjuu neenghono. Oshike osho Jehova a li e mu pula a ninge?
“Fikama, ove uye kuNinive”
6. Jehova okwa li a pa Jona oshinakuwanifwa shashike, nomolwashike sha li tashi monika shidjuu?
6 Jehova okwa li a lombwela Jona a ti: “Fikama, ove uye kuNinive, oshilando shinene u shi udifile. Osheshi owii washo we uya koshipala shange.” (Jona 1:2) Oshipu okuuda ko kutya omolwashike Jona a li e wete oshinakuwanifwa shaye tashi monika shidjuu. Ninive oku li eekilometa 800 lwaapo koushilo, oshinano osho tashi dulu okweendwa oule womwedi kolupadi. Kakele kaasho, Jona ka li unene te lipula shi na sha noule nosho yo oudjuu wondjila. Okwa li e na okuya kuNinive opo a twale etumwalaka laJehova letokolo kOvaassur, ovo va li ovalongi vominyonena nova li ovakwanyanya. Ngeenge Jona okwa li a mona nghee oshiwana shaKalunga sha li inashi linyenga ketumwalaka laye, mbela oshike a li e na okukala a teelela oku ka mona mokati kovapaani ovo? Ongahelipi omupiya waJehova a li ta ka dula okuxupa oye aeke mokati kaNinive osho sha ka shiivika shi li “oshilando shohonde”? — Nah. 3:1, 7.
7, 8. (a) Ongahelipi Jona a li a tokola toko okuya onhapo oshinakuwanifwa osho a li a pewa kuJehova? (b) Omolwashike tuhe na okutya Jona okwa li evaya?
7 Katu na oushili ngeenge pamwe Jona okwa li a hangwa komadiladilo a tya ngaho. Osho tu shii oshosho kutya okwa li a faduka po. Jehova okwa li e mu lombwela a ye koushilo, ndele okwa li a yuka kokule kouninginino. Okwa li a ya fiyo okomunghulofuta ketuliloshikepa lomuJoppe, oko a li a hanga oshikepa ya finda kuTarsis. Ovahongwanhu vamwe ova ti Tarsis oshi li muSpania. Ngeenge osho ngaho, Jona okwa li a ya eekilometa 3 500 kokule naNinive. Olweendo la tya ngaho okuya komunghulo mukwao wEfuta Linene, otashi dulika la li tali kwata oule wodula. Jona okwa li a tokola toko okuya onhapo oshinakuwanifwa osho a li a pewa kuJehova. — Lesha Jona 1:3.
8 Mbela osho osha hala okutya Jona okwa li evaya? Katu na okweendelela oku mu tokola. Ohatu ka kundafana shi na sha noinima imwe oyo a li a ninga ya li tai pula ouladi. Jona naye okwa li omunhu ina wanenena nokwa li ha kondjo nomaunghundi mahapu ngaashi ashike ovanhu aveshe. (Eps. 51:7) Mbela ope na ngoo umwe womufye ina hangwa nande onale koumbada?
9. Omafimbo amwe otashi dulika tu kale tu uditile ngahelipi oshinakuwanifwa osho twa pewa kuJehova, noushili ulipi tu na okudimbuluka monghalo ya tya ngaho?
9 Otashi dulika nafye omafimbo amwe tu kale tu udite kutya Kalunga ote tu pula tu ninge oshinima osho tu wete shidjuu ile nokuli tu wete itashi shiiva. Otashi dulika nokuli tu kale twa tila okuudifa onghundana iwa yOuhamba waKalunga, osho Ovakriste va teelelwa va ninge. (Mat. 24:14) Molwaashi inatu wanenena, oshipu okudimbwa eendjovo daJesus odo tadi ti: “Kalunga iha nyengwa kusha.” (Mark. 10:27) Onghee hano, ngeenge nafye omafimbo amwe ohatu dimbwa oushili weendjovo odo, ohatu dulu okuuda ko oupyakadi waJona. Ndele mbela okuya onhapo kwaJona okwa li kwa eta oidjemo ya tya ngahelipi?
Jehova okwa pukulula omuprofeti waye oo a li ina dulika
10, 11. (a) Jona okwa li e na elineekelo lilipi eshi oshikepa ya li tai fiye po etuliloshikepa? (b) Oshiponga shashike sha li sha hanga oshikepa novaendi vomoshikepa?
10 Kala nee wa fa u wete Jona te lilongekida okuya molweendo lile noshikepa yOvafoinikia yeendongelwa. Okwa kala ta tale omukulunhu woshikepa novanailonga vaye eshi tava longekida oshikepa opo i dje mo metuliloshikepa noi ye molweendo. Eshi tava ehene kokule nomunghulofuta, Jona otashi dulika a li ta diladila kutya ota faduka po oshiponga osho a li a tila neenghono. Ndele ombaadilila, onghalo yomhepo oya li ya lunduluka.
11 Omhepo inene oya li ya tukuluka nefuta ola li la pindjala la li li na omakufikufi oo tashi dulika a li taa dulu okutengaula eeshikepa nokuli naado dokunena. Mbela osha li sha pula efimbo li fike peni opo oshikepa oyo ya longwa moipilangi i kale tai monika inini noihe na eenghono eshi tai telaanifwa komakufikufi? Pefimbo loshikungulu, mbela Jona okwa li ngoo a didilika kutya ‘Omwene oye a pendula omhepo idjuu mefuta,’ ngaashi e ke shi shanga lwanima? Katu na oushili mwaasho. Ndele okwa li a mona nghee ovaendifuta va li tava kuu kookalunga vavo, nokwa li e shishi kutya oikalunga ya tya ngaho itai kwafa sha. (Lev. 19:4) Ehokololo laye ola ti: “Konyala oshikepa i teke.” (Jona 1:4) Ndele ongahelipi a li ta dulu okwiilikana kuKalunga oo a li ina dulika kuye?
12. (a) Omolwashike tuhe na okweendelela okutokola Jona eshi a li a ka kofa pefimbo loshikungulu? (tala yo eshangelo lopedu.) (b) Ongahelipi Jehova a li a holola osheetifi shoupyakadi?
12 Molwaashi okwa li e udite kutya ita dulu okukwafela ovaendifuta vakwao, Jona okwa li a ya meni loshikepa ndele ta nangala, ta kofa nokukofelela. * Omukulunhu woshikepa okwa mona Jona nokwe mu pendula, ndele te mu lombwele a ilikane kukalunga kaye ngaashi aveshe va li tava ningi. Molwaashi ovaendifuta ova li va tomhwa kutya oshikungulu osho kashi fi shopaushitwe, ova li va ninga oshihoololifo opo va mone kutya olyelye oo a li moshikepa te va twalifa moupyakadi. Kape na omalimbililo, Jona okwa li a tila eshi oshihoololifo tashi kufa mo ovalumenhu ovo kooumwe noumwe. Diva oushili owa ka yela mo. Jehova okwa li a ningifa oshihoololifo shi kwate Jona nokuulika kutya oye a etifa oshikungulu omolwokuhadulika kwaye. — Lesha Jona 1:5-7.
13. (a) Oshike osho Jona a hokololela ovaendifuta? (b) Jona okwa li a lombwela ovaendifuta va ninge shike nomolwashike?
13 Jona okwa li a lombwela ovaendifuta kutya oye lyelye nomolwashike va li va hangwa koshikungulu. Ye okwa li omupiya waKalunga omunaenghono adishe, Jehova. Molwaashi Jona okwa li ta i Kalunga onhapo nokwe mu handukifa, osha li she va twala moudjuu munene. Ovalumenhu ovo ova li va haluka unene kwaasho Jona e va lombwela; okwa li e wete nghee tava monika va tila. Ova li ve mu pula kutya nave mu ningile shike opo va xupife oshikepa nosho yo eemwenyo davo. Mbela okwa li e va nyamukula ngahelipi? Jona otashi dulika a li ta di omaxwilili eshi te lipula shi na sha nokufya omeva mefuta olo litalala nola pindjala. Ashike ongahelipi a li e na okutwala ovalumenhu aveshe ovo mefyo ofimbo a li e shii kutya ota dulu oku va xupifa? Okwe va lombwela kutya: ‘Kwateni nge, nye mu ekele nge mefuta, efuta opo li mu lotele. Osheshi ondi shi shii, oshikungulu eshi shidjuu oshe uya kombada yeni omolwange.’ — Jona 1:12.
14, 15. (a) Ongahelipi hatu dulu okuhopaenena eitavelo laJona? (b) Ovaendifuta ova li ve linyenga ngahelipi kwaasho Jona a li e va pula vaninge?
14 Mbela eendjovo daJona oda li tadi ulike kutya ye evaya? Oshi na okukala sha li sha hafifa omutima waJehova okutala Jona ta ulike ouladi nosho yo omhepo yeliyambo pomhito oyo ya li itilifa. Kungaho Jona okwa li a ulika eitavelo la pama. Ohatu dulu okuhopaenena eitavelo laye kunena mokupitifa onghalonawa yavamwe komesho. (Joh. 13:34, 35) Ngeenge otwa mono umwe a pumbwa ekwafo loipumbiwa yonghalamwenyo, lopamaliudo ile lopamhepo, mbela ohatu kala ngoo tu na ehalo loku mu kwafela? Ngeenge otwa kala hatu kwafele ovo va pumbwa ekwafo, ohatu ka hafifa Jehova neenghono.
15 Pehovelo ovaendifuta ova li tava anye okuninga osho Jona a li e va lombwela molwaashi ova li va kumwa. Ova li va kendabala ngaashi tava dulu opo va pite moshikungulu, ndele inava pondola sha. Onghalo oya li ashike tai naipala. Lwanima, ova li va mona kutya kave na vali eshi tava dulu okuninga po. Ova li va kuwa kuKalunga kaJona, Jehova, opo e va file onghenda nova tumba po Jona ndele tave mu ekele mefuta. — Jona 1:13-15.
Efilonghenda nexupifo laJona
16, 17. Hokolola osho sha li sha ningilwa Jona eshi a li a umbwa mo moshikepa. (Tala yo omafano.)
16 Jona okwa li a wila mefuta olo la hanya. Otashi dulika a li ta kendabala okukaama kombada yomeva nokwa li e wete omatutu eshi oshikepa tai ehene kokule meendelelo. Okwa li ta dengwa komakufikufi oo e na eenghono notae mu findile koshi yomeva. Okwa li a ningina koshi, e udite kutya ke na vali eteelelo lasha.
17 Konima Jona okwa ka hokolola nghee a li e udite pefimbo opo. Okwa li ta dimbuluka oinima imwe monghalamwenyo yaye. Okwa li te lipula a nyika oluhodi kutya ita ka mona vali otembeli yaJehova oyo iwa i li muJerusalem. Okwa li e udite a fa a yuka moule wefuta popepi nomikangha deemhunda omo te ke lidingilwa koimeno yomefuta. Okwa li e udite a fa a yuka mombwili, mombila. — Lesha Jona 2:2-6.
18, 19. Oshike sha li sha ningilwa Jona eshi a li moule wefuta, oshinamwenyo sholudi lilipi sha li sha kwatelwa mo nolyelye a li ta yukifa oiningwanima oyo? (Tala yo eshangelo lopedu.)
18 Ndele opa li oshinima tashi linyenge popepi naJona, oshinima shilaula shi na omwenyo. Osha li sha ehena kuye ndele tashi mu yukilile, nosha makula okanya kasho oko ka kula ndele tashi mu pona po.
19 Jona okwa li te lipula kutya a fya nee. Ndele okwa li e udite shimwe shi lili nokwa li natango e na omwenyo. Kali a tekauka noka li a nyanghuka ile a fya oshuungungu. Natango Jona okwa li e na omufudo womwenyo nonande okwa li e li omo mwa li mu na okukala ombila yaye. Kanini nakanini Jona okwa li a kwatwa ketilo. Nopehe na omalimbililo, Jehova Kalunga kaye, oye a li a ‘tuma oshi inene i pone po Jona.’ * — Jona 1:17.
20. Oshike hatu lihongo meilikano olo Jona a li a ilikana ofimbo a li medimo loshi inene?
20 Jona okwa mona ashike eshi tapa piti efimbo lile. Okwa li a mona omhito yokudiladila nokwiilikana kuJehova Kalunga fimbo a li moule nomomilaulu omo ina enda nande onale. Ohatu dulu okulihonga shihapu kombinga yaJona meilikano laye olo lashangwa pauyadi metukulwa etivali laJona. Otali ulike kutya Jona okwa li e na eshiivo lomoule lOmishangwa, molwaashi ola tumbula Omapsalme lwoikando. Otali ulike yo oukwatya tau kumu omutima; oukwatya wolupandu. Jona okwa xulifa a ti: “Ame nda hala oku ku yambela nondaka yepandulo. Eshi nde shi udanekela, ohandi ke shi wanifa. Exupifo oli li mOmwene.” — Jona 2:9.
21. Jona okwe lihonga shike shi na sha nexupifo, noshilihongomwa sha fimana shilipi tu na okudimbuluka?
21 Jona okwa li e lihonga kutya ngeenge Jehova okwa li a uda omailikano aye noku mu xupifa nonande okwa li “medimo loshi,” nopehe na omalimbililo ota dulu okuxupifa ovapiya vaye kashi na nee mbudi kutya efimbo peni ile ove li monghalo ya tya ngahelipi. (Jona 1:17) Jehova oye aeke ta dulu okukaleka omunhu nomwenyo omafiku atatu nomaufiku atatu medimo loshi inene. Kunena oshiwa okudimbuluka kutya Jehova oye “Kalunga ou e kwete meke laye omufudo woye.” (Dan. 5:23) Molwaashi Jehova oye e tu shita, otu na okuulika olupandu mokukala hatu dulika kuye.
22, 23. (a) Ongahelipi Jona a li e na okuulika kutya oku na olupandu? (b) Oshike hatu lihongo kuJona shi na sha nomapuko oo hatu ningi?
22 Ongahelipi shi na sha naJona? Mbela okwa li ngoo e lihonga okuulika olupandu mokudulika? Osho a li a ninga. Konima yomafiku atatu nomaufiku atatu, oshi oya li ya eta Jona komutunda ndele ‘tai mu kungile poukukutu.’ (Jona 2:10) Diladila kunghee Jehova a li a kwafela Jona eshi a li e mu twala komutunda. Oshoshili kutya okwa li e na okukonga ondjila yokudja komunghulofuta nokuya kuNinive. Kungaho okwa li e na omhito yokuulika olupandu li na sha naasho Jehova e mu ningila. Jona 3:1, 2 okwa ti: “Ndele ondjovo yOmwene oye uya [lutivali] kuJona, ndee tai ti: Fikama, u ye kuNinive, oshilando shinene, ove u udife ko eudifo eli handi li ku lombwele.” Mbela Jona okwa li ta ka ninga po shike?
23 Jona ka li a ongaonga. Ombibeli oya ti: “Opo Jona a fikama, ndee ta i kuNinive ngaashi a lombwelwa kOmwene.” (Jona 3:3) Heeno okwa li a dulika. Oshayela kutya okwa li e lihonga komapuko aye. Nafye otwa pumbwa okuhopaenena eitavelo laJona moshinima osho. Atusheni ohatu nyono nohatu ningi omapuko. (Rom. 3:23) Ndele mbela ohatu sholola ile ohatu lihongo komapuko etu ndele hatu twikile okulongela Kalunga nokudulika kuye?
24, 25. (a) Lwanima, Jona okwa ka mona omanangeko noupuna elipi? (b) Jona ota ka mona omanangeko noupuna elipi monakwiiwa?
24 Mbela Jehova okwa li a nangeka Jona noupuna eshi a li a dulika? Osho naanaa. Osha fa shi li ngaha kutya, okwa ka shiiva diva kutya ovaendifuta venya ova li va xupa. Oshikungulu osha li sha lota diva konima eshi Jona a li a ulika omhepo yeliyambo novaendifuta “ova tila Omwene netilo linene” ndele tave mu yambele omayambo ponhele yokuyambela oikalunga yavo. — Jona 1:15, 16.
25 Lwanima, okwa ka mona vali enangekonoupuna linene. Jesus okwa li a popya shi na sha nokukala kwaJona medimo loshi inene kutya okwa li taku faneke okukala kwaye mombila. (Lesha Mateus 12:38-40.) Jona ita ka kala tuu a hafa okushiiva shi na sha nenangekonoupuna olo eshi ta ka nyumuninwa momwenyo kombada yedu! (Joh. 5:28, 29) Jehova okwa hala oku ku nangeka yo noupuna. Ngaashi Jona, mbela naave oto ke lihonga komapuko oye nokudulika kuKalunga nosho yo okuulikila ovanhu vakweni ohole?
^ okat. 4 Oshididilikwedi eshi Jona a dja moshilando shaGalilea molwaashi ovafarisai ova li va popya nounhwa shi na sha naJesus va ti: “Konakona u tale, muGalilea ihamu di nande omuprofeti.” (Joh. 7:52) Ovatoloki novakonakoni vahapu ova ti kutya Ovafarisai ova li va hala okutya, inamu dja nande onale omuprofeti noitamu ka dja omuprofeti muGalilea okadoolopa oko ka dinifa. Ngeenge osho va li tava diladila ngaho, ovalumenhu ovo ova li tave lipwililikile ondjokonona nosho yo omaxunganeko. — Jes. 9:1, 2.
^ okat. 12 O-Septuagint oya popya kutya Jona okwa li mokati keemhofi nokwa li ta ono. Onghee hano, ponhele yokudiladila kutya okwa kofa molwokuhenakonasha nomwenyo waye nosho yo davakwao, otu na okuuda ko kutya omafimbo amwe eemhofi ohadi wililepo ovo va polimana. Eshi Jesus a li a nyika oluhodi moshikunino shaGetsemane, Petrus, Jakob naJohannes ova li va “kofifwa koluhodi.” — Lukas 22:45.
^ okat. 19 Oshitya shOshiheberi “oshi,” mOshigreka osha tolokwa “enamwenyo lomefuta” ile “oshi inene.” Nonande itatu dulu filufilu okuufa kutya oshinamwenyo shomefuta sholudi lilipi sha li sha pona po Jona, okwa didilikwa kutya mefuta lopokati omu na eeshi odo hadi ifanwa shark da kula odo tadi dulu okupona po omunhu. Ope na yo ee-shark dimwe da kula ngaashi ee-whale odo tadi dulu okukala di na eemeta 15 moule ile di dule po.


text:
Meme okwa li oye omusilishimpwiyu gwegumbo na okwa li ha longo mepya[ngashi eshi ningi sigo omepipi lyomimvo omilongo 90, nonando okwa li ta vulu oku kala a kuutumba itaa longo sha ngele okwa hala.Onda li nda kwathele meme okutsa uuna ndoka kee uvite nawa,oshoka ngele hasho nena ando ina pa kala uusila woshithima shomwiha nenge shuulalelo. Onda li wo handi ka teka omeya noku tonatela aamwameme yaakadhona mboka ya li aashona.
Onda li wo noshinakugwanithwa sho ku litha oongombe naashika onda li ndi shi hole ngashi aamatyona yo pethimbo lyandje.Omathimbo gamwe onda fala iimuna yandje komahala go kokule negumbo hoka kwa li kuna omwiidhi, opo yo yi kale yina omalutu geli nawa. Pethimbo lyokwenye uuna uunapelo wa guguka onda fala oongombe kohambo konyala oshinano shookilometa 20 sigo 30 unene pokati ka Septemba sigo Desemba nolundji onda kala kohambo ethimbo tali ihilile poomwedhi ndatu. Kohambo okwa li kuna iilikama ngaashi oonkoshi onkene otwi ilongo okuupika iikuti yomatati getu, meilongekidho okupopila iimuna yetu yaa likepo kuyo. Momakuti pethimbo lyetu omwali natango ta mu adhika iilyanyama mbyoka molwashoka aantu ka ya limo oyendji ngaashi nena.Onkene uuna twa ka ninga oohambo kokule osho wo ngeyi otwa hedha popepi niilikama oyindji. Shika otwa li tuna oku shi ninga opo tu kaleke iimuna yetu yoopala komalutu opo yi gandje omahini ogendji noshowo uutana owindji.
Kohambo otwa li twa hupu mokulya omahini noshowo iiyimati yomokuti naashika oshetu kaleke tuna uukolele.Momumvo 1940 okwa li oluteni nuulithilo ka wa lipo nande, ndele omvula sho ya loko koombinga, iimuna yandje oya thimbula ezimba lyayo , naashika osha thiminike ndje opo ndi yi hingile hoka kwa lokwa. Onkalo ndjika oye tu longo uulumentu noshowo eithikameno. Pethimbo lyeputuko lyandje tate okwa putudha ndje palutu nopandunge, noku landula epola lyomuthigululwakalo. Okwa tseyithile ndje kutya ongo omulumentu ondina oku kala te vulu okulonga sha, shoka nda pewa, na ishewe tate okwa lombwele ndje kutya ondi na oku kala noshinakugwanithwa osho wo okwiithikamena nuuna ndoka keepo opo a sile ndje oshimpwiyu.
Omvo kehe mu Juni aakuluntu pamwe naamati oha ya ka tapa omongwa kEkango lyomongwa moshitopolwa shaNgandjera.Omongwa ngoka ogwa li hagu pungulwa opo gu longithwe megumbo noshowo gumwe ohagu gandjwa kiilongo yilwe hoka kwaana omakango gomongwa, ngaashi kOmbalantu Uukwanyama , noshowo koAngola yo aagandji yago ta ya pewa iinima mbyoka ya pumbwa. Pahedhi dhetu uuna omumati opo ti itoto kekango, okwa tegelelwa okweenda kolupadhi okuza kegumbo sigo okekango okuulika uumati we. Momvo 1942 omukwanezimo lyandje gumwe okwa li ta yi kekango lyomongwa netemba lyuusino, nangame onda li ndina oku ya naye. Tango onda li nda dhiladhila kutya molwaashoka onda li omushona natango ngiika otandi ka pitikwa okulitha uusino uuna osheendo tashi vululukwapo, noshowo otandi ka londa metemba uuna tu li mondjila okuya kekango.Okuza moshilongo onda zimo nda londa metemba ndele sho twa thiki mokuti onda lombwelwa ndi londoloke mo metemba nondi ende koompadhi. Onde shi ningi nokuya komeho guusino mboka ta wu nana etemba. Molweendo onda kala noku takamitha uusino opo waa likepo koonkoshi ndhoka dhi hole onyama yokasino. Manga nda li tandi wu tonatele onda ndhindhilike ombishi ondambaloya, na onda tseyithile aakuluntu mboka ya ti nandi teme omulilo noshowo nandi ete uusino popepi netemba opo wu kale megameno. Konima onda hokololelwa kutya oonkoshi ohadhi tila oku hedha popepi nomulilo.
Esiku lya landula otwa tsikile ondjila yetu ndjoka ye tu pula omasiku gatano ,olweendo nduka olwa li lwa vulitha shandje noonkondo.Pethimbo limwe onda ende nani tandi kotha nokonyala ndi lyatwe ketemba.Konima ya ayihe otwa galukile koshilongo. Sho meme a mono ndje okwa tameke ta tanga ndje, nokwa lombwele aakadhona ya dhipage ekondombolo, ndyoka ya teleke momagadhi goongongo, iitelekela yoludhi nduka olundji oha yi longekidhilwa aayenda ya simana. Tate okwa pendje oshikombo, olupandu molwashoka nda eta omongwa kegumbo. Oshikombo shoka osha ka vala uukombwena owindji na onda li nda nyanyukwa oku kala niikombo yandje mwene.Onda li nda nyanyukwa okupandulwa sho nda longa oshimati okweeta omongwa kekango, naashika osha longo ndje ongushu yoku longa iilonga iidhigu monkalamwenyo.Pethimbo ndali omumatyona uusita owo wa li oshinima oshinene omanga osikola ya li ontiyali nenge ontitatu nokuli.
Osikola onde yi tameke ndina omimvo 10, penongelo mewiliko lyetumo lyaaSuomi pOkahao popepi nEthiya Ombupupu. Onda ka mana osikola yandje mpoka sho nda hulile mostanda ontihamano, mokulongwa komulongi gwandje Wilhelm Amutenya. Nando onda li omushona inandi vula okutsikila ondondo ontiheyali molwaashoka ka ya li po penongelo mpoka. Onda li tandi vulu ashike oku ya kenongelo lyuusita, ndele ondali natango omushona, no ka kwa li nda kolekwa. Onda ka ninga elago sho tategona, Julia Gebhard Nandjule omumwayinagona gwa tate, e ya koshilongo oku za kuushimba, kOmbaye oku talelapo . Okwa li omuselekadhi, no pamuthigululwakalo gwetu omuselekadhi kena okwi ikalela oye awike. Okwa li na Magdalena Shimbambi ndele nguka okwa li omushona unene oku kwathela meme Julia. Ngame onda li omukuluntu kashona ndi vule Magdalena onkene meme Julia okwa indile tate ngele ota vulu oku ya nangame kOmbaye. Tate okwa zimine inaa hala nawa ndele onda ka pitikwa ndi ye na meme Julia kOmbaye mu Desemba 1946. Ka sha li oshipu oku ya kuushimba kwandje oshoka oku ya hoka komumati gwepipi lyandje okwa li kohi yompango yiilonga yokondhalate[kondalaka].
Onda tegelele opo kuume ka meme Julia, Meme Aune Katangolo a kwatele edhina lyandje mopaasa ye, oshoka nguka okwa li ena omadhina ogendji gaanona ga nyolelwa mopaasa ye. Shika osha ningwa na onda pitikwa oku ya kOmbaye pamwe na yo. Olweendo lwetu olwa tameke mOndangwa okupitila moShomeya sigo omoShaanda.Mondjila yetu oku ya kOmbaye onda mono aalumentu ya londekwa miikoto yomashina yokweenda oongombe , sho nda pula kutya omolwashike ya londekwa miikoto mbyoka onda lombwelwa kutya mboka oyuuka kiilonga yokondalaka. Pethimbo tatu putuka aamati otwa kala no ku popya omikalo nkene ta tu kongo aakadhona opo tu hokane. Ndele manga shika inaashi ningwa otu na oku gongela eliko. Methimbo ndiyaka eliko omuntu oho li kongo moku ka konga iilonga kuumbugantu wa Namibia, nenge kuushimba. Ndele oku ya kuushimba omuntu okwa li e na oku kala nopaasa, ha yi gandjwa kepangelo lyomukolonyeki.Opo omuntu wu ka longe kuushimba ondjila ompu oondjoka yokuya kiilonga yokondalaka.Aamati miitopolwa shOwambo , Kavango nOkaoko oya li ya kutwa oku longela aahona oku pitila mehangano lya SWANLA [nenge, South West Africa Native Labour Association]omukalo nguka ogwa longithwa kepangelo lyokatongo lya South Africa oku longitha aaniilonga paupika.Aaniilonga yamwe oya ka longa moofaalama, yalwe omomagumbo, noshowo moomina .
Otwa kala noku uva omahokololo omawinayi kombinga yehepeko lyaaniilonga mboka , gamwe oga li taga tilitha nokuli , shono kwa hokololwa kutya aaniilonga yamwe oya dhipagwa eta ya pakelwapo iingulu kaahona yawo.Omapangelo guukoloni oga li ga tulapo omilandu dha yooloka dhoku thiminikila aaluudhe miilonga yuupika.Aakalimo yomOwambo, Okaoko nOkavango ka ya li ya pitikwa oku ka konga iilonga kuyo ye ne kuushimba, kakele ngele oya pitile mu SWANLA.Aaniilonga okuza koshitopolwa sha Caprivi oya li ha ya kutwa kehangano lya WENALA opo ya ka longele koomina dhoko South Africa. Omathimbo ogendji aatiligane oya kala noku talako aaniilonga ongo aapika yawo ye ya landa.Shika oshi li ngaaka molwashoka yo oha ya futu omwaalu gwontumba ku SWANLA opo ya monenwe omuniilonga.Aaniilonga mbaka oha ya tulwa okaholo mothingo hoka kwa shangwa edhina lyomuhona gwomuniilonga ngoka.
Aaniilonga mboka ohaya ka longa ihe omimvo mbali omanga okondalaka nenge euvathano lyiilonga inaali hulapo. Omahepeko ngaka onde ga mona nomeho gandje pethimbo nda li te longo posasiona yomashina pomimvo dhomilongo 1940, sho omumatyona gwomimvo 15 a tulwa posasiona ndjoka keshina okuza kuumbugantu woshilongo. Okwa li eehamekwa nayi na ka li ta vulu okweenda ishewe okwa li ompwedha. Onde ke mu kongela ohema kegumbo noshowo onda soshimpwiyu kutya okwa falwa koshipangelo.
Omugundjuka nguka okwa ka aluka kiilalo ye. Omuhona gwe okwa tseyithile SWANLA nokutya omuniilonga gwe okwi iyaka kiilonga nokwa indile opo a tuminwe omuniilonga gulwe. Uupika mbuka owa tsikile uule womimvo odhindji mo South West Africa konima sho wa li wa hulithwapo palwe muuyuni. Naashika oshe tu tokolitha opo tu longe nuudhiginini oku hulithapo omukalo gwiilonga yokondalaka no ku eta emanguluko neithikameno lyoshili. Omolwa iiningwanima mbika onda thiminikwa oku tsikila ekondjo lyaantu oku konga emanguluko neithikameno , ndyoka lya gwanithwa medhikopo lyo Republika ya Namibia. Onda li nda kumikwa komupyo gwomukwaniilwa, Mandume ya Ndemufayo sho a tile Oililima yokongulu ita i dulika. Oifendela yokongulu oyeehama.wOupika nefyo shimuaashike. Noshowo onda kumikwa koohapu dhopahunganeko dhomukwaniilwa, Iipumbu ya Tshilongo sho a dhimbulutha onaa ku mu kwata ati, Nande mu kwate ndje, Oohiinina taa ya tshito ye mu tse otshiti.


text:
OSHIPALANYOLE SHOKOMBADA | EPANGELO OLO LIHE NA OULINGILINGI
Oulingilingi oo u li momapangelo
Outumbulilo oulingilingi womapangelo owa yelifwa kutya okulongifa nai eenghonopangelo omolwokuliholamwene. Okulongifa nai eenghonopangelo kwa tya ngaho, okwa kala ko nale mondjokonona yovanhu. Pashihopaenenwa, Ombibeli oya popya omhango oyo ya kelela okutambula ombubo momhangu, osho tashi ulike kutya oulingilingi owa kala u shiivike nawa omido di dulife po 3 500 lwaapo da pita. (Exodus 23:8) Oulingilingi owa kwatela mo shihapu shihe fi ashike okutambula ombubo. Ovanambelewa vomapangelo ovo va nyonauka omafimbo amwe ohava vake po oinima mwa kwatelwa oimaliwa nokulongifa nai omayakulo oo inava pitikilwa. Omolweendodo davo, ohava ningile yo oukombuda ookaume novapambele vavo ouwa.
Nonande momahangano opanhu na mo omu na oulingilingi, momapangelo omo unene wa duka. Olaporta yomo 2013 yedina Global Corruption Barometer ya nyanyangidwa kehangano ledina Transparency International oya popya kutya ovanhu mounyuni aushe ova dimina kutya omahangano oo haa ningi unene oulingilingi eengudu dopapolitika, ovapolifi, ovanambelewa vepangelo, ovatotimhango novapanguli. Natu ka taleni keelaporta dimwe odo da divilika oupyakadi oo.
AFRIKA: Mo 2013, ovanambelewa vepangelo 22 000 moSouth Africa ova li va pangulwa shi na sha noulingilingi.
AMERIKA LOKOLUKADI: Mo 2012, ovanhu 25 moBrazil ova li va monika ondjo omolwokulongifa nai oimaliwa yepangelo va fute ovanhu opo ve va yambidide papolotika. Mwaavo va monika ondjo omwa li omulumenhu oo a fimanenena oo a li pondodo onhivali moshilongo, omunambelewa waao a li nale omupangeli woshilongo.
ASIA: MoSeoul osho shi li muKorea wOkolukadi, ovanhu 502 ova li va fila metungo leefitola (mefilitsa) olo la li la wa po mo 1995. Ovakonakoni ova mona kutya ovanambelewa vodoolopa ova li va pewa ombubo opo va pitike oovene veetendela va longife okaungulita kehe na ongushu nova teye po eemhango di na sha neameno.
EUROPA: Omunambelewa wEhangano lOikwameni yomOshilongo, Cecilia Malmström okwa ti: “Okuhapupala kwoulingilingi muEuropa oshinima shikumwifa.” Okwa ti yo, “Epangelo inali tokola toko okukufa po odjo youlingilingi.”
Oshidjuu neenghono kovanhu okukufa mo oulingilingi oo u li momapangelo. Omuprofesa Susan Rose-Ackerman, omunawino moinima i na sha nokukondjifa oulingilingi okwa ti kutya opo onghalo i xwepopale, ope na okuningwa ‘omalunduluko manene monghedi oyo epangelo hali ungaunga noinima.’ Nonande onghalo otai monika ya fa ihe na eteelelo lasha, Ombibeli otai ulike kutya omalunduluko manene otaa dulu notaa ka ningwa shili.


text:
OSHILESHWA 20
Olutuwiliki lokunena ohali longo ngahelipi?
Mefelemudo lotete, olutuwiliki olo la li hali ningi omatokolo a kwata moiti ponhele yeongalo lOvakriste aveshe ovavaekwa, ola li la fikama po mokangudu kanini ‘kovayapostoli novakulunhuongalo vomuJerusalem.’ (Oilonga 15:2) Molwaashi oilyo yolutuwiliki olo oya li hai kundafana Omishangwa nokweefa omhepo yaKalunga i va wilike, oya li hai dulu okutwa kumwe ngeenge tai ningi omatokolo. (Oilonga 15:25) Olutuwiliki lokunena nalo ohali ningi yo sha faafana.
Olutuwiliki otali longifwa kuKalunga li wanife po ehalo laye. Ovamwatate ovavaekwa ovo ve li mOlutuwiliki ove na ohokwe inene mEendjovo daKalunga nove na owino muhapu wokuninga omatokolo e na sha noinima yopalongelokalunga nosho yo oilonga yetu. Olutuwiliki ohali ongala oshivike keshe opo likundafane shi na sha neemhumbwe doumwainafana wetu womounyuni aushe. Ngaashi sha li pefimbo lovayapostoli, Olutuwiliki ohali yandje ewiliko le likolelela kOmbibeli okupitila meenhumwafo ile movapashukili ovaendi, nosho tuu. Osho ohashi kwafele oshiwana shaJehova shi kale tashi diladila momuko umwe nokulonga moukumwe. (Oilonga 16:4, 5) Olutuwiliki ohali pashukile okulongekidwa kweendja dopamhepo nokuladipika aveshe va yandje elitulemo koilonga yokuudifa Ouhamba, nohali pashukile yo okunangekwa po kwovamwatate peendodo doinakuwanifwa.
Olutuwiliki ohali wilikwa komhepo yaKalunga. Ohali pula ekwafo kOmunamapangelo aeshe, Jehova, nohali efa li wilikwe kuJesus, oo e li Omutwe weongalo. (1 Ovakorinto 11:3; Ovaefeso 5:23) Oilyo yOlutuwiliki ihai litale ko i li ovawiliki voshiwana shaKalunga. Olutuwiliki pamwe nOvakriste aveshe vakwao ovavaekwa ohava “shikula Odjona [Jesus] keshe apa tai i.” (Ehololo 14:4) Oilyo yOlutuwiliki ohai shi pandula neenghono ngeenge hatu i ilikanene opo i kale tai wanifa po oilonga yayo.
Olutuwiliki lomefelemudo lotete ola li la fikama po moolyelye?
Olutuwiliki lokunena ohali kongo ngahelipi ewiliko laKalunga?


text:
Tuulikki Abraham
Lüderitz- Ovakwati voludi loshi oyo i na ondilo yekolofishi tava longele ehangano loJ.A. Rowrence Fishing, otava popi kutya nonande hava longo tava i mefuta moku ka kwata omakolofishi onghene ngoo ve li moluhepo, nomaumbo avo ova nyengwa kutya otave a palula nashike.
Ovanailonga vamwepo ovo ve uya kuKundana oshivike sha dja ko ovo omadina avo e shiivike ashike kuKundana noina va hala a tumbulwe mehokololo eli otava tumbula kutya ove li ve udite oudjuu omolwa omuyandji wavo woilonga oo ine va pa eendjabi davo de lixwa po, okuhovela mefiku lo 01 November 2017, eshi va hovela noshikako shokukwata omakolifishi, ndele fiyo opehovelo laApril 2018.
Ovanailonga otava hokolola kutya okudja eshi va hovela nekwato lomakolofishi odula ya ya, ova li ashike va pewa ko etata leendjabi davo okuya poKrismesa, tava ka pewa ko vali etata leendjabi davo muFebuluali 2018.
Kepulo kutya oupyakadi ou li peni oo tau imbi opo va futwe oshimaliwa she lixwa po, ovanailonga ova nyamukula kutya ngee tava pula omuyandji wavo woilonga, J. Rowrence ohe va nyamukula kutya ekontaina olo hali tulwa omakolofishi opo a tumwe momalandifilo inali yada natango.
Ovanailonga ova pulwa kuKundana kutya ekwato lomakolofishi oshikako eshi oli li naana ngahelipi okuyelakanifa noshikako shokukwata omakolofishi odula ya ya.
Ovanailonga ova nyamukula kutya ekwato loshikako shoneudo oli li lela hwepo okuyelakanifa noshikako shodula ya ya, shoo osho nee sha etela ovanailonga omalimbililo kutya ekwato loshikako eshi oli li nawa, ashike itava futwa oshimaliwa osho va longela she lixwa po.
Ovanailonga otava tanguna yoo kutya omuyandji wavo woilonga oha valula ashike kutya ova longa ngeenge ovanailonga ve li mefuta tava kwata omakolofishi, ashike ngeenge ovanailonga oveli mombautu ya fikama petuliloskepa oko hava uhala efiku alishe tava longekida oiyulifo yoku ka yula omakolofishi ovanailonga otava ti ihava valulilwa oilonga oyo omanga ovanailonga ovo hava longele omahangano amwepo okuyula omakolofishi hava valulilwa oilonga oyo yopetuliloskepa yokulongekida oiyulifo.
Oshikako shokukwata omakolofishi oshi na ashike oule weemwedi di li hamano, hashi hovele mefiku lotete laNovomba, tashi xulu mefiku laxuuninwa laApilili.
Kepulo kutya ovanailonga ava ngee oshikako shokukwata omakolofishi sha xulu ohava hupu ngahelipi , ovanailonga ava ova nyamukula kutya ovo hava longele ehangano loJ.A.Lowrence Fishing ohava kala oule weehani di li hamano odo itava futwa sha, ashike ova tumbula kutya ovo hava longele omahangano amwepo ove na ngoo okamaliwa oko hava mono omwedi keshe.
“Fyee moJ.A.Lowrence Fishing, ohatu valulwa ashike she likolelela keetona odo twa longa, katu na ondjabi yokomwedi. Omakolofishi otwa kwata lela mahapu, ngaashi paife otu na ko nokuli eetona di li 6 odo twa longa ndele inatu di futilwa”. Omunailonga umwe osho a tumbula.
Mokupula omunambelewa mehangano laJ.A Lowrence, Angeline Moyake kutya omolwa shike ihava futu ovanailonga eendjabi davo de lixwa po, Moyake okwa nyamukula kutya ovanailonga nande va kwata omakolofishi, omakolofishi oo va kwata ihaa tumwa momalandifo oshita nohaku tumwa ashike amwepo, nongeenge komalandifilo kwa di oshimaliwa osho nee hashi topolwa, shimwe tashi longifwa mokutula omahooli mombautu naasho sha hupa po tashi topolelwa po nee ovanailonga.
Kepulo kutya Moyake otatimaumbwilifa ngahelipi ovanailonga ava eshi oshikako shomakolofishi shi li pokuxula pehulilo laApilili nongeenge ovanailonga otava ka pewa oimaliwa yavo oyo ya hupa ko pexulilo loshikako, okwa nyamukula kutya ita udaneke shaashi ehangano ole likolelela ashike mokumona oshimaliwa ngee omakolofishi a landifwa po.
Omakolofishi ohaa tumwa komalandifilo koJapan oko haku tumwa omakolofishi a telekwa naao inaa telekwa a kukutikwa, koKiina ohaku tumwa omakolofishi oo e na omwenyo, omalandifo etumo lomakolofishi e na omwenyo opo a hovele odula ya dja ko.


text:
Ore wo Suki nano wa Omae dake ka yo / Ore wo Suki nano wa Omae dake ka yo Chapter 6.5
Tips Membaca: Kamu sedang membaca Ore wo Suki nano wa Omae dake ka yo Chapter 6.5 , gunakan tombol panah kiri atau kanan pada keyboard untuk ke halaman sebelumnya atau selanjutnya.
Tags: baca Ore wo Suki nano wa Omae dake ka yo Chapter 6.5 sub indo, cara download Ore wo Suki nano wa Omae dake ka yo Chapter 6.5 , Ore wo Suki nano wa Omae dake ka yo Chapter 6.5 full page, Ore wo Suki nano wa Omae dake ka yo Chapter 6.5 all page, Ore wo Suki nano wa Omae dake ka yo Chapter 6.5 manga, Ore wo Suki nano wa Omae dake ka yo Chapter 6.5 online, Ore wo Suki nano wa Omae dake ka yo Chapter 6.5 bab, Ore wo Suki nano wa Omae dake ka yo Chapter 6.5 chapter, Ore wo Suki nano wa Omae dake ka yo Chapter 6.5 high quality, Ore wo Suki nano wa Omae dake ka yo Chapter 6.5 manga raw scan, , admin


text:
Ovimbundu esila lyowiñi lyocitumbuylukila co Bantu (vocifuka co Africa), vasoka ndonepa yakwala ketendelo lyolonunge vyofeka. Ovimbundu olonyitiwe vyocakati kwenda ombwelo yofeka, kwaluhumba vo Huambo, Oviye, Ombaka, Kuanza sul, Oluvango, o Musambe, kwenda Okunene. Puãi okucipopia mwele ocili, Umbundu kawasile ofeka, vamue vati momo lyuyaki wakoka okuti omanu kavakuata ocitumalo cimwamer lika, kuli andi vana vasima okuti kotembo y’upika apata valisandola. Onepa yatatu yavana vasima okuti kakuli ale owiñi kahulisangi, nde ci catuwa olomunda okuti kavilisangi.
Catyamela koviholo, olonoño vyalua vyolonyitiwe vimbundu, ndeci asonehi Manuel Rui Monteiro, Ndunduma Wa Lepi, Pepetela Gabriela Antunes (Una wafa ale), Aires de Almeida Santos (laye vo wafa), Alda Lara (laye vo wafa). Konepa yolonjimbi, tukwete handi ndeci Tchissica Artz, Sabino Henda, Bela Tchicola, Justino Handanga, Katchiungo, Flay, Bessa Teixeira, Matias Damásio, Joaquim Viola, César Kangwe (ava ndeti olonganji vo vonjo yingungo vyio Rádio Nacional de Angola).
Konepa yolondambi vyafeko, ndaño kavacitela okuvangula elimi ly’Umbundu, kulala wo Miss Angola, vitatu olonduko vyatela okuvyala, ndeci Geovana Pinto Leite (U’mbaka), Hidianete Cussema (wo k’Oviye) kwenda andi umalehe Zenilde Josias. Cisukila puãi okulombolola okuti ulala Wo Miss Angola amanu vosi ko vahusole ale vahusumba, omo okuti afeko wakisikiwa okuwenda vocila luwalo wokosi lika, kwenda olonjanja vimwe asongwi vamwe (apika voloñeyi) vainda lokuvayonjayonja lolombongo kwenda ukema oco vapekele lavo.
Kolonganji vyokuhambatisa asapulo, vyapiala ovimbundu okuti apa vyapita viasia onduko, cikale kolonjo vingungu, ko yoviluvialuvya, cikale onjo yovikanda vyesapulo. Tusokololi ndeci Analtina Dias, Mário Vaz, Luís Domingos, Bela Malaquias, Patrícia Pacheco, Luísa Fançony, Cristina Miranda, Mateus Gonçalves ale William Tonet.
Ombembwa yiviale!
GP


text:
Lüderitz – Okwa didilikwa etukulo leendja modoolopa yaLüderitz moshikandjohoololo sha !Nami#nus moshitopolwa sha //Kharas itali ende nawa. Ovakwashiwana vamwepo mo doolopa ova tumbula kutya omukalo oo taulongifwa moku topola oshikukuta mo doolopa itau ende nawa.
“Ovanhu ovo hava tambula oshikukuta modoolopa ya Lüderitz, ovo tuu ava veli shili momhumbwe yeendja”? Epulo eli ola pulwa ku vamwepo vomodoolopa, tava tumbula kutya, “ovanhu vahapu oto hange tava di koilonga unene tuu keefaablika, ngaashi ko Pescanova, veli momakalanyana avo oilonga ndele oha vai va ka havale oufila woshikukuta, oo hau havalwelwa pombelewa yoshikandjo hoololwa sha !Nami#nus.”
Meenghundafana nOmukwatakanifi wo HIV moshikandjohoololo sha !Nami#nus, Erica Jason oo twa hanga eli pyakidila noku tokula eendja doshikukuta pombelewa yoshikandjo hoololo okwa tumbula kutya, onghalo oye va fininika opo va kale hava havaleke eendja doshikukuta pombelewa yoshikandjohoololo.
Jason ta tumbula kutya kashifi shipu, oku mona kutya ou eya okuhavala oye tuu shili ena omhumbwe yeendja. Ta ti nale okwa li vena eekomitie momalukanda odo hadi dilike ovo vena omhumbwe yeendja, noupyakadi owa ka holoka eshi otuwa tai twala eendja kolukanda lonhumba, voo ova kwashiwana otava nhukile motuwa tava umbumo omakutu oufila.
Ta tumbula kutya pefimbo lopaife ohava kwatafana novanhu ovo hava teleke osopa momalukanda a yooloka, tava pula omwaalu wovanhu ovo hava havala osopa voo tava tumuko omakutu oufila a yeleka mwaa vo tava pewa omakutu avo eshi tava i kehavalo losopa.
Jason onga omukwatakanifi wo HIV moshikandjohoololo, okwa tumbula kutya ohava twala yoo omakutu oufila po kapangelona opo ovanaudu vo HIV hava ka tambula omiti, voo tava pewa omakutu avo oufila. Shama va mane okutofamo ovo , opo nee ngeno va teelela ovakwashiwana ovo vena omhumbwe vaka havale pombelewa, tava twaalele, oumutwe vavo. Jason ta tumbula kutya omukalo ou oha va dulu okushakeneka ovanhu vamwe ohava longo, ndele ota veya ashike okuhavala oufila woshikukuta, woo ngeno owa nhuninwa ashike ovanhu ava veli momhumbwe yeendja.
“Oto hange ovanhu vatatu hava di meumbo limwe, omushamane nomukulukadi aveshe hava longo naau ha kala nounona meumbo, keshe umwe ena okamutwe eya okuhavala oshikukuta, omakutu eli a tatu taai meumbo limwe poshikando ,omhanga pena ovanhu va pumbwa shili oikulya ongee omo doolopa ya Lüderitz ile okeenhele dimwepo moshilongo,” umwepo womovakalimo vo mo Lüderitz osho a tumbula.


text:
Ova Namibia oshikando shimwe onde mu lombwele ngo andi ingida dafa da londa haiti! Out hole unene omahopaenena nokuholela oinima yoilongo yopondje, noinima ei onaike tu twale mekano she I ke tu kufife ngo ongushu yoshilongo shetu vo ne ava twa kala nokuhopaenena tava kala ne nokuyola molwaashi otwa lya omaupule ehe shi okomihoko detu.
Pwilikina ovakulu vonale va kala noku popya omatumbulo ngaashi eli tali ti, oxuxwa yonghadi ihaikwena nongeenge owa mono taikwena oshili otashiuluki kutya poima opo opena oshipo ilo idipawepo meendelelo nokuliwapo molwaashi otai xunu.
Vatekulu vange ovakainhu ovaNamibia, oshili ame mwene ondimu hole ashike oinima ei hamu ningi vaholike oshili kandi ihole nande nande osheshi oya nyika oshiponga monghalamwenyo yeni nye ovakainhu voshilongo shetu. Ondi hole okumuudifila ndele oshili vaholike ame kandishi omufita nopeemito dihapu ame mwene ondihole okumu longa ashike ame inandi mona ne elongo ndele ohandi kala ndina ondjala yoku mu pukulula ashike ihandi tumwa nande okomunhu, nefimbo lihapu nokuli oto hange andi kengele omahodi ngeenge handi popi nanye pamishangwa ngaashi ngaha.
Onda hala naana mu pwilikine nawa nokulesha nawa mwelitulamo osheshi eshi tashi popiwa apa oshanyika oshiponga, ngeenge ove oove umwe womwaava ve shininga ilo va hala okushininga, oshili oshili Kalunga ou eli pombada opo omwati oye hamono oinima aishe aayee oshili oha kala ta tale oinima yakula tai ningwa kombada yedu.
Ovakainhu voshilongo shetu otava kongo ovalumenhu voovene ke intaneta nokoifo kundaneki vati opo ve va hombolepo natango ava vena oimaliwa otava lombwele ovalumenhu tava ti, ame ohaiku landele oshuta ndele neelinga aame hai di lande ndele nodede yange aame mwene ndilipo opo kombinga yongombe ei to ya kwoonda keumbo letu osho oshimwiyu shange mwene tu ye utale tuka hombole owa tila shike hano?
Meme! omwati ngo ne va ti inatu yola ayee oinima imwe oiyolifa unene mutima ukwene ove kombinga imwe to eta onghenda pamwe kapena ou eva pukulula eshi hashi ningwa nge ovanhu tava hombolwa osho ne oshipo hamuudu osho ye.
Vatekulu vange oshili inamu li heka nye mu li ningililemo ovalumenhu ava tamu kongo nyeevene ava, oshili kaveshi ovalumenhu veni ndele ava ounghoshi veni mwelikongela tave ya ve mu tanaukilepo konima yefimbo nge sha kaenda nai molwaashi onye mwe va konga nyee vene navo osho hava ende tava popi nokuli, oshili omulumenhu ihakongwa ndele oye ha kongo yeemwene ava omwe va heka nomaliko ndele ka ve mu hole shili eehombo domaliko osho mu wete tadi tekauka dafa oikuni yobolo, takamisheni otamu lilwa ndele tamu ka hulila moipangelo ovalumenhu navo ove shi okulila ovanhu ashike onye tamu va shindi ava hamu popi eehombo nyee vene.
Pwilikineni ndi mu lombwele oshili opo kapena ohole nomulumenhu ou ke ku hole nongeenge oikulya ei ukwete oya pupo oshili efiku teku fiyepo, oikombo yapumako meumbo mu hena omunhu xwepo, oshili omOnandjokwe to ka xulila ove ukatye ngo owa liwa. Onda hala yo ndimu dimbulukife nawa kutya omukainhu nge ino hombolwa kala ashike wa teelela ukongwe ashike nena nge pwoove ina peuya omulumenhu eku hala itashiti inda uke li kongele ove mwene oto ka papala wa kwata noilulu momatwi iuye iku hombole yo iku shitukile vakwetu oshili tashiya ihashi londelwa.
Vaholike ne nye ava mwa hohombolwa hamu kala tamu ponokele ovakainhu vakweni ovo inava hombolwa noku va ula omalaka mayi kutya vo ovena oshipo molwaashi inaa va hokanwa, ayee teeleleni ndimu lombwele. Nye nanye ava mwa hombolwa otamu dulu okukala muna oshipo molwaashi oinima ei hamu ningi meehombo deni nomomaumbo omo muli ina i wapala. Oshili vakwetu domashendjo nadidjepo oomeme tamekeni okukwata eehombo deni mwafa tamu kwata omai mu kwetelele naana nawa ngaashi naana omunhu a londa komuti atila okuwako molwaashi pedu opena onghoshi.Nye kaleni yo nokufimaneka ovalumenhu veni, nonande navo ovo naanaa ve lipo tava hambelelwa, veli dinikileni ashike aa omaudju eni mwa pewa kOmwene, nongeengee hasho mwa ningi otamu ke li haluka muli moshana shihena omeya.
Ehepu limwe la ningwa loshili tali yolifa lo talilifa otali ti, omufuko okwa hombolwa mo 1990 Olomakaya la Desemba nome etitano tu loshivike osho a hokanwa, etango tali ningine ota fiki pokaumbo ka inakulu opo pali ohango Olomakaya nomitwalo daye noinima ei ya umbwa ongalo okwa fika nayo. Inakulu taka ufana ooxekulu vemu kalele omutumba opo vapule eshi shaenda mongava, tatekulu umwe taimo tapula kakadona oyo ngo ombili hano nghelo? Eheno tatekulu ombili koima kwinya onda djako nombili onde va lekela ngo nawa ashike onda ti ondapandula eshi mwa ku fange omupya nopaife ohaishuna keumbo molwaashi meekulu oye aeke eli meumbo omafiku pamwe otaa ningi unene mahapu ndili oku.
Uuhu iyaloo oko ne mu pwiikina oko ava hamu ula ovanhu vena omipya nge inava hombolwa ekadona ola ninga nawa oladja omupya walo ndele tali lekele li shune keumbo lavo nombili, hano eehombo dopaife nado kandi lidule nohombo yo1990 ya kakadona winya omunhu inapuka okokutya oshili inapewa oshikola yohombo kutya oshike ashike okwa konekapo okuli kufa omupya eshi hashi popiwa mutu meumbo lavo.
JOHN YA TUYENI
CELL 0812988549
MRTUYENI76@GMAILA


text:
Lüderitz – Ongudulwiimbo yedina Siloa mewiliko la Paulus Sovier Haufiku, yomodoolopa ya Lüderitz, oina omafaneko, opo ikale hai ningi omafiyafano eengudu domalwiimbo odula keshe modoolopa ei.
Haufiku okwa tumbula edi pefimbo ongudulwiimbo ya ye tai pewa omaano koo kaume vongudulwiimbo Siloa meongalo la Eben-Ezer mo Lüderitz omafiku aa.
Ongudulwiimbo oya pewa omaano oipundi ili itatu ku Benjamin Henghono, oipundi ili ivali ku Lavinia Kalomo opo idule okulongifwa kongudu lwiimbo ponhele opo hai ongalele.
Efiku olo tuu olo ongudulwiimbo oya pewa omaano ekopi, okupitila mombelewa ya Meya wodoolopa ya Lüderitz, Suzan Ndjaleka, nokwe li yandja pambelewa efiku olo. Ekopi loovene ola yandjwa omaano komunangeshefa modoolopa, Maritza Morgan.
Haufiku okwa pandula neenghono nokwa tumbula kutya paife ongudulwiimbo Siloa otai dulu okuya komesho nomafaneko a yo, pa yambidido olo va mona okudja kookaume.
“Enene dilaadilo longudu ei , okuunganeka eengudu domalwiimbo modoolopa, opo tu kale hatu kala nomafiyafano , odula keshe. Ovanhu ova pumbwa oku tuwa omukumo opo va imbe. Eshi okwa li nokuli shina oku kala sha tulwa moilonga odula yo neudo, ashike oikwa noipangifo ka kwa li tu ina ye li xwapo.” Haufiku osho a tumbula nelimemesho.
Haufiku ta shiivifa kutya efiyafano leengudu domalwiimbo mo doolopa ota li hovele modula oyo twa finda 2016, efiku nomwedi ota li ka shiivifwa diva opo eengundu domalwiimbo odo da hala oku kufa ombinga dili longekide manga kuyele.
Haufiku okwa shiiva ovo vena ehalo opo va waimine mongudulwiimbo Siloa oyo pefimbo eli ina oilyo ili 54.
Haufiku okwa ninga yoo endilo opo ou una ehalo lo ku yambidida ongudulwiimbo ei u kwatafane naye ko 0812537092


text:
domingo, 18 de dezembro de 2016
Para falantes de Umbundu | CONTO PARA EXERCÍCIO DE TRADUÇÃO (vale um dos meus livros ou um mosquiteiro ou uma garrafa de amarula)
UMWE WAYONGWILE UKEMA (*)
Kwakala ukwenje umwe wainda lesakalalo, cokuti lotulo ka kwatele. Wainda lokulipulapula ukwenje wu ndeti. "Cilingila nye okuti, ame ndicimumba cocimatamata, letosi lyukema si kwete?! Cilingila nye okuti layumwe ño, vimbo, ofetika ombangulo yokuti nditukwiwa ame?”
Ukwenje wiya ocisokolola swim… okwiya wakwata ocisiminlõ cimwe “culoño”. Wavanjiliya okuti, catete, kuyuna omunu oyongola ukema, okukulihã pi pakasi omwenyo womanu vimbo. Etambululo lyeli okuti: povava! Omo okuti, ndaño mwenle cina oholwa, alopo yinywã ovava.
Cina mwenle okuti ka kwacile ciwa handi, ukwenje mba olimba vonjila yokocisimo (ale onjombo). Eci apitinlã vali, ka suminle: ofetika okuniã. Eyumbu lyocili, halyo lihenlã syõ, pomenlã wonjombo yovava vokunywã. Noke eye wasyapo oluhaku waye. Olondona eci vyakapitinlã lomenle, oco vitape ovava, vyasaña okuti, hayo!, elundu lyeniñã lyekongo. Vokasimbusimbu, olwiya wowo kowiñi. Eci tumõla nye?!
Ukwenje kefetikilo wasanjukile, ndayu ocipango caye catelinsiwa. Pwãi, oku ceya okupitinlã, ema lyolyo ho. La Sekulu yimbo, Soma haye tiyu yayi, wovanjela ovitangi. Oco Nda hem tulinga tuti Soma ocilyangu, yu wanyõlã ocimumba caye? Cilingila nye okuti ukulu wendamba okulonga ovimumba ka citenla, vakwê?!
Osapi yondaka tunõlãpo yeyi okuti: onjila yokusanda ukema ciyongola okuyenda ciwa, momo ukema kuli vo una ka waposokele.
___
(*) Olusapo woponjango kimbo lyetu.
Ya yevalisiwa la (Publicada por): Angola Debates e Ideias- G. Patissa kelivala (às) 22:11
Nenhum comentário:
Assinar: Postar comentários (Atom)


text:
- Ó mulher, mi traz cá a comida e o colher.
Ukai kacolombolokele nda colher yaco onye, puai calingaale ocituwa okuti pokulia te lo’nguto.
Oloneke vipita, eye ulume otongeka lokupinga l’anyami kumosi l’asonjo nda olete akombe:
- Ó mulher, mi traz cá a comida e o colher.
Eteke limwe ukai utue wotokota, okuiya wakwa lokulinga hati:
- Ame vo ndakava…!!! Ove umbulutu yimwe yivi, nye olingila okuti nda olete akombe onditukala “colher”??? Etali vo kacipiti: KOLIER YOVE, KOLIER YA MAMAI YOVE, KOLIER YA PAPAI YOVE, KOLIER YO’KIMBO LYENE!!!!!
- Ulume andi wasaluka, cipopia ndona kacolombolokele. Lakombe vo vasaluka. Ukai yo enda lokulupuka kumosi lokupalamisa:
- NDAKULONGA! KOLIER YOVE! ONDILAVISA, ONDITUKALA… NYE OPOPELA OPUTU YOVE Y’ANIÑA? NDUKUTELEKELA, HANDI OLINGA HETI KOLIER????
(Wasapuilile ko tate Victor Manuel Patissa – eye watula omwenyo epandu-vali kwanyamo k’onyima)


text:
terça-feira, 5 de fevereiro de 2008
OCITANGI CAVALI (2)
Etambululo: Ondaka yimue kayalelukile. Puai wapopia walinga hati, omo okuti kokukala kuetu omola akota liove omola wove vo, ove te walyangela konambi yonekulu yove yonepa yomola wove ukai. Konepa yonekulu komola ulume, epata lyove lyosi (cikale vamanjove ckale vakota ale apalume) vakukalelapo ale, onambi yayo vo.
3 comentários:
- ANNA MATHAYA disse...
-
onde aprendo umbundo, para que possa passar do simples "tu tchilinga valindati???? abraços!!
- 6 de fevereiro de 2008 23:29
- ngongo disse...
-
Eci puãi ocili muele?! Ocitua c'ovimbundu lika ale kuli epata likuavo likuete vo ocitwa eci?
- 27 de fevereiro de 2008 13:32
- Gociante Patissa disse...
-
Okuetu Ngongo, ndaño uloño waco sia utangele ondondosi, nditela okulombolola okuti vokutanga elivulu lya Nelson Mandela, "The Long Way to Freedom", ndasanga vialua vialesetahala lovituwa vietu: manji ale kota lya so, tate yove; nda konepa ya ina, omamai vo. Ombembwa yiviale!
- 3 de março de 2008 08:58


text:
OMBIBELI OHAI LUNDULULA ONGHALAMWENYO YOVANHU
Onda li handi diladila kutya onghalamwenyo yange oya denga mbada
ODULA OMO A DALWA1982
OSHILONGO OMO A DALELWA POLAND
ONAKUDIWA ONDA LI NDI HOLE ELONGIFO LEENGHONO, OINGANGAMIFI NOKULALAKANENA EIFANO LIWA
ONGHALAMWENYO YANGE YONALE:
Onda dalelwa mokadoolopa kanini moPoland, popepi neengaba daGerman. Okadoolopa oko oka dingililwa keefalama nokeefuka, onghee onda li handi hafele onghalamwenyo. Ovadali vange ova li va ladipika nge ndi kale nonghalamwenyo i na eityo, ndi kale handi shi endifa nawa mofikola nokulalakanena eifano liwa.
Omaupyakadi okwa ka hovela eshi nde ke lihonga eemhango koshiputudilo shopombada modoolopa yaWrocław. Onda li nda hoolola eendafano lii molwaashi onda li kokule novadali vange. Onda li ndi hole etanga lokeemhadi, ashike ookaume kange vape ova nwefa nge mo ndi kale ndi li hole unene. Oshipaana yetu oya dja moWarsaw, nomomaxuliloshivike onda li handi i landula keshe apa tai ka dana. Ngeenge tu li momalweendo oo otwa li hatu nu oikolwifa sha pitilila, hatu longifa oingangamifi nokulwa neeshipaana dimwe. Nonande okwa li ndi shii kutya ngeenge onda kwatwa kopolifi otashi dulika ndi kanife eifano olo nda li handi lalakanene, onda li handi ningi ngaho opo ndi denge po oisho yonghalamwenyo yakeshe efiku.
Ame nookaume kange otwa li tu hole okuya keeklaba nokeedisco. Ngeenge tu li oko, ohatu kala hatu lu momapandavanda. Onda kala handi mangwa po kopolifi lwoikando ashike onda li handi henuka okuya modolongo molwaashi omafimbo amwe ohandi yandje ombubo. Onda li handi diladila kutya ondi na onghalamwenyo ya denga mbada. Kakele kaasho, onda kala ndi shii kutya osho handi ningi osha puka. Onda kala handi kendabala okuya kongeleka Osoondaxa keshe, opo ndi kale neliudo la yela.
NGHEE OMBIBELI YA LUNDULULA ONGHALAMWENYO YANGE:
Mo 2004, Eendombwedi daJehova mbali oda li de uya peumbo letu, ndele handi dimine tu kundafane nado Ombibeli. Eshi nde lihonga shihapu kutya otashi ti shike okukala Omukriste washili, eliudo lange ola hovela okunyenyetela nge. Onda li nda mona kutya onda pumbwa okuhanwa vali sha pitilila, okuhalongifa oingangamifi nokuhenuka okweendafana naavo ihava kala metwokumwe nomifikamhango dOmbibeli. Onda li nda mona yo kutya onda pumbwa okweefa po onyati nelongifo leenghono. Nonande onda li nda didilika kutya onda pumbwa okuninga omalunduluko, onda kala ashike handi twikile nonghedi oyo inai koshoka.
Onguloshi yefiku limwe onda li handi lu novalumenhu vahetatu. Ohandi dimbuluka eshi nda li nda nangala mepandavanda, handi dengwa neengonyo nokufangwa komutwe. Onda li ndi li pokufya, ndele handi ilikana handi ti: “Ombili Jehova, eshi inandi tula moilonga Eendjovo doye. Ngeenge onda xupu, ohandi ku udanekele kutya ohandi ka konakona Ombibeli nEendombwedi ndele handi lundulula onghalamwenyo yange.” Onda li nda xupa, nosha li sha kumwifa nge. Onda li nda wanifa po eudaneko lange lokukonakona Ombibeli.
Mo 2006, onda li nda tembukila koEngland. Elalakano lange ola li okumona oimaliwa ihapu opo ndi dule okushuna koPoland ndi ka mone odigili meemhango. Eshi handi twikile okukonakona Ombibeli onda li nda kuminwa neenghono omushangwa umwe. Omuyapostoli Paulus okwa shanga a ti: “Oinima aishe, eshi nde i shaameka nokushiiva Kristus Jesus Omwene wange, handi i tale oyo oshiponga, osheshi omolwaye nda kanifa aishe nohandi i dini oyo oimbodi yongaho, ndi likole Kristus.” (Ovafilippi 3:8) Ngaashi ame, Paulus naye okwa li a hongwa omhango nokwa li ha longo oikulumuna. (Oilonga 8:3) Ashike, Paulus okwa ka mona kutya ope na onghedi yokukalamwenyo ya denga mbada, yokulongela Kalunga nokuhopaenena Jesus. Eshi nda dilonga koshihopaenenwa shaye, onda ka didilika kutya eifano la denga mbada nelongifo leenghono hayo hai etele ovanhu ehafo lashili. Onda li nda tomhwa kutya ohandi dulu okulunduluka ngaashi Paulus. Onghee hano, onda li nda tokola okukala moEngland ndele handi efa po okulalakanena odigili meemhango.
Eshi nda twikila okulihonga kombinga yaJehova onda li nda mona kutya onda ehena popepi naye. Onda li yo nda kumwa keudaneko laye olo kutya okwa hala okudimina po aveshe ovo va hala okuninga omalunduluko. (Oilonga 2:38) Onda kala yo handi lipula kutya omolwashike Kalunga e tonde oukolokoshi eshi handi dilonga komushangwa 1 Johannes 4:16, oo tau ti: “Kalunga Oye ohole.”
Onda li nda halelela okukala oshitukulwa shoumwainafana womounyuni aushe oo tau hafelwa kEendombwedi
Onda li yo nda kuminwa elihumbato lopaenghedi lEendombwedi. Onda li nda mona kutya ohadi kala metwokumwe nomifikamhango dopaenghedi da denga mbada. Onda li nda halelela okukala oshitukulwa shoumwainafana womounyuni aushe oo tava hafele. Konima yokukondja nomashongo nokuninga omalunduluko monghalamwenyo, onda li nda ninginifwa ndi li Ondombwedi yaJehova mo 2008.
OUWA OO NDA MONA:
Ombibeli oya lundulula nge filufilu ndi efe po oilonga ii ngaashi elongifo leenghono, okulongifa oingangamifi, okunwa sha pitilila nokukala ndi hole etanga lokeemhadi sha pitilila ndele handi ningi omupiya waKalunga handi hafele okuhonga ovanhu Ombibeli. Natango ondi hole okutala etanga lokeemhadi ashike ohandi shi ningi pandjele.
Onda hafa yo eshi nda hombola Esther, oo naye ha longele Jehova. Ohatu hafele lela okuhonga ovanhu Ombibeli ovo hava popi Oshipolanda ve li kouningininolundume laEngland. Ondi udite nda wanenwa. Ondi na eliudo la koshoka filufilu nonghalamwenyo i na eityo.