text:
Tu Sandiliye
Etu tua sanjuka omo lioku kuatisa omanu vana va kuete onjongole yoku lilongisa Embimbiliya ale kupange wetu u kasi oku lingiwa koluali luosi. Kuama olonumbi vi kuãimo oco o sandiliye olombangi via Yehova kocitumãlo o kasi.
Pinga elilongiso limue Liembimbiliya li lingiwa ocali
Sandiliya Onjango yimue Yusoma Yolombangi Via Yehova
Sandiliya eteke kuenda ocitumão cohongele yocipito coku ivaluka olofa via Yesu ci lingiwa unyamo lunyamo
Sandiliya ocitumãlo ku lingiwila ohongele yofeka Yolombangi Via Yehova
Sandiliya vimue pokati kolofiliale vietu
Tu telefonalele ale tu sonehele poku kuama onumbi yi sangiwa pombuelo
Belgium
Ekongelo Liakristão lio Lombangi Via Yehova
rue d’Argile-Potaardestraat 60
KO KRAAINEM B-1950
KO BELGIKA
+32 2-782-00-15
Alivala oku Nyula
Sengunda Toke Votãlo
Komẽle oku upisa kelivala 8:00 toke 12:00 kuenda kekumbi oku upisa kelivala 1:00 toke 5:00


c: text/html

text:
KAPITULU 18
Mbatizimu na Vusamba Vuenu na Njambi
Vati ya fua mbatizimu ya Vakua Kilistu?
Vinanga vika mua pande ku puisamo linga va mi mbatize?
Vati muntu a hasa ku-lihana kuli Njambi?
Vusunga vuka vua pande ku lingisa muntu ku tonda ku mu mbatiza?
1. Omo lia vika muata ua ku Etiopia ua tondele ku mu mbatiza?
“TALA, kuno ku li mema; vika vi ku nji vindika ku nji mbatiza?” Umo muata ua ku Etiopia ua lingile eci cihula, ku sekulu ya ku livanga. Muomu Filipu, umo Mukua Kilistu ua mu lekesele vukaleho vu muesa ngecize Yesu ikeye Mesiya u va kulahesele. Vi va mu lomboluelele mu Visoneka via mu tuvile ku mutima, ngeci ua lingileko mumo. Ua muesele cizango ca ku mu mbatiza!—Vilinga 8:26-36.
2. Omo lia vika mua pande ku singanieka cikuma ha mbatizimu?
2 Nga mu na lilongesa tupitulu tu na hiti mu livulu lino na umo Mukaleho ua Yehova, mu hasa ku lihula nguenu: ‘Vika vi nji vindika ku nji mbatiza?’ Mua lilongesa laza cikulaheso ca mu Mbimbiliya ca muono ka ue ku hua mu Palandaizi. (Luka 23:43; Ku-Solola 21:3, 4) Kaha naua mua lilongesa vusunga ku tuala ha vatsi na lulavelelo lua cisangukilo. (Ekelesiaste 9:5; Yoano 5:28, 29) Halumo mue ku likungulula na Vakaleho va Yehova ku vikungulukilo viavo kaha mu na limuena ngecize vakevo va pua vakua vulombelo vua vusunga. (Yoano 13:35) Kaha cikuavo naua, mua putuka ku likuata vusamba na Yehova Njambi.
3. (a) Yesu ua tumine vakua ku mu kava ku linga vika? (b) Vati ve ku linga mbatizimu ya mu mema?
3 Vati mu hasa ku muesa cizango mpundu ca ku pangela Njambi? Yesu ua tumine vakua ku mu kava ngueni: “Hamenu puisenu vantu vose vandongesi vange na ku va mbatiza.” (Mateo 28:19) Yesu ua sile lungano omo va mu mbatizile mu mema. Ka va mu sampuilile mema, cipue ku mu muaniena tumema ha mutue. (Mateo 3:16) Eli lizi “ku mbatiza” lia fuma ku lilimi lia ciNgelengu lia lomboloka “ku mbuitika mu mema.” Ngeci mukemuo mbatizimu ya Vakua Kilistu ya pua ku mbuitika muvila uose mu mema.
4. Vika ye ku muesa mbatizimu ya mu mema?
4 Vose va tonda ku likuata vusamba na Yehova Njambi va na pande ku va mbatiza mu mema. Mbatizimu ye ku muesa ku mbunga cizango cenu ca ku pangela Njambi. Ye ku muesa naua ngecize muli na ndzolela ya ku linga cizango ca Yehova. (Visamo 40:7, 8) Vunoni nga mu tonda ku mi mbatiza, mua pande ku puisamo vinanga vimo vitondeka.
KU TANTEKEYA VUSUNGA NA LUTSILIELO VI TONDEKA
5. (a) Cinanga cika ca katete na pande ku puisamo muntu linga va mu mbatize? (b) Omo lia vika ku likungulula ca pua ca seho?
5 Mua putuka laza ku puisamo cinanga ca katete. Mu njila ika? Mu ku tantekeya Yehova Njambi na Yesu Kilistu, ku hitila mu ku lilongesa Mbimbiliya. (Tandenu Yoano 17:3.) Vunoni kuli vikuavo naua vi mua pande ku lilongesa. Vakua Kilistu va na pande ku ‘sula na ku tantekeya cizango [ca Njambi].’ (Kolose 1:9) Ku ya mu ku likungulula na Vakaleho va Yehova ci ka mi kuasa cikuma. Ca pua ca seho ku likungulula. (VaHevelu 10:24, 25) Ku likungulula ntsimbu yose ci ka mi kuasa ku tantekeya via vingi hali Njambi.
6. Vusunga vungahi vua mu Mbimbiliya mua pande ku tantekeya linga va mi mbatize?
6 Eyo tua tantekeya ngecize ka mua pandele ku tantekeya viose vi va soneka mu Mbimbiliya linga va mi mbatize. Vutuhu uze muata ua ku Etiopia ua tantekeyele vimo kasi kua lisupile ku ivuisisa visoneka vimo via mu Mbimbiliya. (Vilinga 8:30, 31) Na vuno vene, kasi kuli via vingi vi mua pande ku lilongesa. Mukonda ku lilongesa via Njambi ka ca kele na ntsongo. (Ekelesiaste 3:11) Vunoni ntsimbu kanda va ka mi mbatize, mua pande ku tantekeya na ku tava vilongesa via ku putukila via mu Mbimbiliya. (VaHevelu 5:12) Ca ku muenako, mua pande ku tantekeya na ku tava vilongesa via vusunga ku tuala ha vatsi kaha na seho ya lizina lia Njambi na Vuangana vueni.
7. Ku lilongesa Mbimbiliya ca pande ku mi lingisa vika?
7 Vunoni ka tua pandele lika ku tantekeya vusunga, muomu “nga ku tsiliela cahi ka tu hasa ku ya [Njambi] ku mutima.” (VaHevelu 11:6) Mbimbiliya ya muesa ngecize vamo vantu va kele mu mbonge ya laza ya Kolintu, vevuile muzimbu u va ambuluile vakua Kilistu ngeci ‘va tsilielele, kaha va va mbatizile.’ (Vilinga 18:8) Nenu naua ku lilongesa Mbimbiliya ca pande ku mi lingisa mu tsiliele ngecize Mbimbiliya ya pua Lizi lia huimina Njambi. Ca pande naua ku mi kuasa ku tsiliela mu vikulaheso via Njambi na ku tsiliela ngecize cikombelo ca Yesu ci hasa ku mi ovola.—Yehosua 23:14; Vilinga 4:12; 2 Timoteo 3:16, 17.
KU AMBULUILA VANTU VUSUNGA VUA MU MBIMBILIYA
8. Vika vi mi sindiya ku lekako vakuenu vi mua lilongesa?
8 Omo lutsilielo lu ka kola mu mutima uenu, ka mu ka hasa ku litulikila vize vi mua lilongesa. (Yelemiya 20:9) Mu kevua cizango ca ku lekako vakuenu via Njambi na vutumbe vueni.—Tandenu 2 Kolintu 4:13.
9, 10. (a) Veya mua pande ku putukila ku leka vusunga vua mu Mbimbiliya? (b) Nga mu tonda ku kovela mu cipanga ca ku ambulula hamo na Vakaleho va Yehova, vika mua pande ku linga?
9 Mu hasa ku putuka ku leka na liano vusunga vua mu Mbimbiliya, ku vavusoko vuenu, vavusamba vuenu, vaze va mua lihata navo na vaze va mua panga navo. Mu nima ya ntsimbu, mu ka tonda ku kovela mu cipanga ca ku ambulula na Vakaleho va Yehova. Nga mu na heteho, handekenu na Mukaleho ue ku mi longesa Mbimbiliya. Nga ci ka moneka ngecize citava mu putuke ku ambuluila ku mbunga, va ka viukisa ntsimbu linga nenu na mulongisi uenu mu ka lisolole ku meso a vakuluntu vavali va cikungulukilo.
10 Eci cika mi kuasa ku tantekeya vamo vakuluntu va cikungulukilo ca Vakua Kilistu ve ku niunga vutanga vua Njambi. (Vilinga 20:28; 1 Petulu 5:2, 3) Nga vakuluntu va ka mona ngecize mua tantekeya na ku tsiliela vilongesa via ku putukila kaha muli na ku yoya muaya vitume via Njambi, kaha mu tonda mpundu ku pua umo ua Vakaleho va Yehova, va ka mi leka ngecize mu na puisamo ku pua mukua ku ambulula muzimbu ua cili, uze kanda va mbatize.
11. Vika va na pande ku zila vamo ntsimbu kanda va pua vakua ku ambulula?
11 Ni halumo kuli vimo vi mua pande ku alulula mu ku yoya cenu na vilinga vienu linga mu putuke ku ambulula na mbunga. Halumo mua pande ku likela vilinga vi mue ku linga mu vusueke. Ngeci mukemuo, ntsimbu kanda mu vundile ku pua mukua ku ambulula uze kanda va mbatiza, mua pande ku zila ku vupi vua kama, ngeci mua, vupangala, ku penda, ku sipa na ku nua vidroga.—Tandenu 1 Kolintu 6:9, 10; Ngalata 5:19-21.
KU ALULUKA NA KU HILUKA
12. Muomu vika ku aluluka ci tondeka?
12 Kuli vinanga vikuavo vi mua pande ku puisamo ntsimbu kanda va mi mbatize. Kapostolo Petulu ua handekele ngueni: “Alulukenu . . . hilukenu naua, linga va zimangane vipi vienu.” (Vilinga 3:19) Ku aluluka ca pua ku liveya ha cuma ca kele na ku linga muntu. Ku aluluka ce ku tondeka nga muntu a heta ha ku nongonona ngecize ua kele na ku yoya muono ua vuhenge, cipue muntu uze ua yoyele muono ua cili na pande ku aluluka. Omo lia vika? Muomu vantu vose vakua vupi kaha va tonda Njambi a va ecele ku vupi. (Loma 3:23; 5:12) Mukonda ntsimbu tele kanda mu putuke ku lilongesa Mbimbiliya ka mua tantekeyele cizango ca Njambi. Lika lienu nga ka mua puisilemo ku linga cizango ca Njambi. Mua vusunga ku aluluka ci tondeka.
13. Ku hiluka ca pua cika?
13 Mu nima ya ku aluluka mua pande naua ku hiluka. Ka mua pandele ku liveya lika houe. Vunoni mua pande ku likela vilinga vienu via laza na ku lihakela kapandi ka ku linga via cili fume litangua lia lelo. Ku aluluka na ku hiluka via pua vinanga vi mua pande ku puisamo ntsimbu kanda va mi mbatize.
KU LIHANA KULI NJAMBI
14. Cinanga cika cikuavo ca seho ci mua pande ku puisamo ntsimbu kanda va mi mbatize?
14 Kuli naua cinanga cikuavo ca seho ci mua pande ku puisamo ntsimbu kanda va mi mbatize. Mua pande ku lihana kuli Yehova Njambi.
15, 16. Ku lihana kuli Njambi ca lomboloka vika, kaha vika vie ku sindiya muntu ku lingamo?
15 Omo mu lihana kuli Yehova Njambi mu civundilo, mua likuminia ngecize mu ka lemesa lika ikeye ku miaka yose. (Ndeutelonomi 6:15) Vika muntu na pande ku lingila ngoco? Aci singaniekenu hali yala na handekeya mpuevo. Mu ku hita ca ntsimbu a mu tantekeya mua cili mu ku mona vilinga vieni via cili a ka mu lema cikuma. Citava a ka mu leka ngueni a tonda ku mu ambata. Mua vusunga, ku ambata ci ka mu nehela viteli vieka. Vunoni cilemo ci ka mu sindiya ku puisamo eci cuma ca seho.
16 Omo mu tantekeya Yehova na ku mu lema, mu ka tonda ku mu pangela na mutima uenu uose, ka mu ka lihakela vinginga via ku mu lemesa. Uose a tonda ku kava Muana Njambi, Yesu Kilistu, na pande “a liviane ivene.” (Mako 8:34) Tue ku liviana etu vavene mu ku linga cose linga vizango vietu na vutumbe vuetu kati vi tu tanganese ku pangela Njambi na mutima uose. Ngeci mukemuo, ntsimbu kanda va mi mbatize, vutumbe vuenu vua ku livanga vua pande ku pua ku linga cizango ca Yehova Njambi.—Tandenu 1 Petulu 4:2.
LIFUMISENU VUOMA VUA KU SEVUKA
17Vamo ve ku likanuuela ku-lihana kuli Yehova omo lia vuoma vua eci cinanga ca seho. Ve ku ivua vuoma nguavo nga va lihana kuli Njambi, na ku pua mukua Kilistu tangua va ka litavela kuli Ikeye. Vamo ve ku singanieka nguavo ci li ku lutue kati ku-lihana kuli Yehova muomu nga va linga ngoco halumo va ka sevuka.
18. Vika vi hasa ku mi sindiya ku-lihana kuli Yehova?
18 Omo muli na ku lilongesa ku lema Yehova mu ke evua cizango ca ku lihana kuli ikeye na ku linga cose mangana mu yoye mua ya cizango ceni. (Ekelesiaste 5:4) Mu nima ya ku-lihana, mua vusunga mu ka tonda ku ‘enda ngue mu ca pande kuli Yehova na ku mu ya ku mutima.’ (Kolose 1:10) Omo lia ku lema Njambi, mu ka mona ngecize kati ca cikalu ku linga cizango ceni. Mua vusunga mu ka tava via handekele kapostolo Yoano, ngueni: “Muomu eci cikeco cilemo ca Njambi ngecize tu niunge mezi a lisiko eni. Na mezi a lisiko eni kati a akalu.”—1 Yoano 5:3.
19. Vika ka mua pandele ku ivua vuoma vua ku-lihana kuli Njambi?
19 Ka ca tondekele ku tantuluka amba vuose mu likundike kuli Njambi. Yehova a tantekeya ha lengela ngolo yenu, kaha na limo litangua liahi a ka mi vundila ku linga vize ka mu hasa. (Visamo 103:14) A tonda mu puisemo ku mu pangela kaha a ka mi kaniamesa na ku mi kuasa. (Tandenu Isaya 41:10.) Mu hasa ku kala na vusunga ngueni nga mu kulahela Yehova na mutima uenu uose a ka mi ‘inikila zinjila zienu.’—Visimo 3:5, 6.
MUESENU KU-LIHANA CENU MU KU MI MBATIZA
20. Omo lia vika ku-lihana cenu kuli Yehova ca pande ku soloka ku mbunga?
20 Ku singanieka ha viuma vi tua simutuila, ci hasa ku mi kuasa ku-lihana kuli Yehova mu civundilo. Uose ua lema Njambi na mutima ueni uose na pande ku ‘tava na kanua ku mbunga linga a uane vuovoke.’ (Loma 10:10) Vati mu hasa ku lingamo?
21, 22. Vati mu hasa ku “tava na kanua” ku tsiliela cenu ku mbunga?
21 Nga mu tonda va mi mbatize, handekenu na ntuama ua civunga ca vakuluntu va cikungulukilo cenu. A ka viukisa linga mu ka tumame hamo na vakuluntu va mu cikungulukilo linga va ka hituluke nenu vimo vihula via handeka ha vilongesa via katete via Mbimbiliya. Kaha a va vakuluntu omo va ka mona ngecize mu hasa ku ya ku mbatizimu va ka mi leka omo ntsimbu yaco ika heta. * Kue ku kala cimpande ce ku lombolola vutumbe vua mbatizimu. Mukua ku hana cimpande caco ue ku lania vose ve ku ya ku mbatizimu linga va kumbulule ku vihula via viasi na lizi lia ku kanguka.
22 Mbatizimu ikeyo mpundu i ka mi solola ngecize mua lihana kuli Njambi, ngecize mu tonda ku pua umo ua Vakaleho va Yehova. Vakua ku ya ku mbatizimu ve ku va mbuitika mpundu mu mema mu ku muesa ku mbunga ngecize va na lihana kuli Yehova.
VI YA LOMBOLOKA MBATIZIMU
23. Vika ca lomboloka ku mbatiza “mu lizina lia Ise na Muana na sipilitu santu?”
23 Yesu ua handekele ngueni vandongesi veni va ka va mbatiza “mu lizina lia Ise na Muana na sipilitu santu.” (Mateo 28:19) Eci ca lomboloka ngecize muntu a ya ku mbatizimu na tantekeya ngolo ya Yehova Njambi na ya Yesu Kilistu. (Visamo 83:18; Mateo 28:18) Kaha naua na tantekeya cipanga ca sipilitu santu ya Njambi.—Ngalata 5:22, 23; 2 Petulu 1:21.
24, 25. (a) Mbatizimu ya pua cimueso ca vika? (b) Cikumbululo ca cihula cika tua pande ku tantekeya?
24 Vunoni, mbatizimu ka ya puile lika ku lizaveka ngoco mu mema. Yemanena cuma cimo ca seho ya kama cikuma. Ku mbuitama ca lomboloka ngecize mu na tsi ku ku yoya cenu ca laza. Kaha ku zavuluka ca lomboloka ngecize mua sanguka mu ku linga cizango ca Njambi. Vulukenu ngecize mua lihana kuli Yehova Njambi mpundu, kati ku cipanga cimo, ni ku nkala vutumbe houe. Ku-lihana na mbatizimu yenu via pua ku putuka vusamba na Njambi—vusamba vua kama cikuma neni.—Visamo 25:14.
25 Mbatizimu ka ya puile citantekeyeso ca ku muesa ngecize muntu novoka laza. Kapostolo Paulu ua sonekele ngueni: “Pangenu ku vuovoke vuenu na vuoma na ku zaza.” (Filipu 2:12) Mbatizimu ya pua lika vuputukilo. Vati mu hasa ku tualelelaho ku kala mu cilemo ca Njambi ntsimbu yose? Kapitulu ka ku manusuila ka kumbulula eci cihula.
^ cin. 21 Mbatizimu ye ku kalako ku viuano via kama via Vakaleho va Yehova.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
OKAPITULU 13
Kala Nonthilo Nomuenyo
1. Olie wetuavela omuenyo?
JEOVA o “Huku una omuenyo.” (Jeremias 10:10) Omupakeko wetu wetuavela omuenyo. Ombimbiliya yati: “Ove watunga ovipuka aviho. Tyetyi viatungwa nokukahiko mokonda yehando liove.” (Revelação [Apocalipse] 4:11) Tyotyili, Jeova uhanda tukale nomuenyo. Omuenyo otyiawa tyatunda ku Jeova.—Tanga Salmo 36:9.
2. Oityi tuesukisa okulinga opo tukale nomuenyo una ehambu?
2 Jeova wetuavela ovipuka tuesukisa opo tukale no muenyo, ovikulia nomaande. (Atos 17:28) Haunene uhanda tukale nomuenyo una ehambu. (Atos 14:15-17) Opo tukale nomuenyo una ehambu tuesukisa okutavela ovitumino via Huku.—Isaías 48:17, 18.
OÑGENI HUKU ATALA OMUENYO
3. Oityi Jeova alinga etyi Kaim aipaa Abele?
3 Ombimbiliya itulongesa okuti omuenyo wetu no muenyo wavakuetu una esilivilo enene ku Jeova. Mongeleka, etyi Kaim omona wa Andau na Eva, anumana unene nondenge yae Abele, Jeova alondola Kaim okuti yekapo onyengo yove. Mahi, Kaim ketavelele elondolo olio, iya anumana unene “autukila ondenge yae Abele emuipaa.” (Gênesis 4:3-8) Jeova ahitisa Kaim mokonda yokuaipaa ondenge yae. (Gênesis 4:9-11) Ngotyo onyengo noundyale ovipuka ovivi unene mokonda tyipondola okutuala kokuipaa. Omunthu ukahi ngotyo kamakapewa omuenyo uhapu. (Tanga 1 João 3:15.) Opo tuhambukiswa Jeova, tuna okulilongesa okukala nohole novanthu aveho.—1 João 3:11, 12.
4. Otyitumino tyimwe Huku apele Moisesi pala ova Isilayeli, tyitulongesa tyi konthele yomuenyo?
4 Etyi palamba omanima omanyingi, Jeova alekesa okuti omuenyo otyipuka tyimwe tyakolela etyi aava ovitumino ekwi viapelwe Moisesi. Otyitumino tyimwe ankho tyati: “Wahaipae.” (Deuteronômio 5:17) Inkha omunthu amaipaa mukuavo tyawina, nae ankho una okuipawa.
5. Oñgeni Huku atala okupolapo eimo?
5 Oñgeni Huku atala okupolapo eimo? Alo umwe omuenyo wolukembe luhenetyitwe, wakolela unene ku Jeova. Ovitumino Jeova apele ova Isilayeli, Jeova wapopia okuti inkha omunthu umwe uveta omukai omulemi eimo liae alitundupo, omunthu oo nae una okuipawa. (Tanga Êxodo 21:22, 23; Salmo 127:3.) Otyo, tyitulongesa okuti okupolapo eimo tyapenga.—Tala okatoi 28 konthyulilo yomukanda ou.
6, 7. Oñgeni matulekesa ku Jeova okuti omuenyo wakolela?
6 Oñgeni tupondola okulekesa okuti Jeova utala omuenyo wetu nomuenyo wavakuetu okuti otyipuka tyakolela unene? Okulityilika okulinga ovipuka vipaka omuenyo wetu ine omuenyo wavakuetu motyiponga. Ngotyo katupondola okufenya ine okusipa omakaya, nepangwe, mokonda vitunyona nokuipaa.
7 Huku wetuavela omuenyo nolutu, iya onthue tupondola okuviundapesa ngetyi ahanda. Ngotyo tuesukisa okuyunga nawa olutu luetu. Inkha katuhande okusila komaiho a Huku. (Romanos 6:19; 12:1; 2 Coríntios 7:1) Opo tufende Jeova wokuetuavela omuenyo tuna okutala omuenyo okuti otyipuka tyakolela unene. Namphila okuyekapo ovituwa ovio katyapepukile, Jeova metukuatesako inkha tulinga ononkhono mbokutala omuenyo okuti otyipuka tyakolela unene.
8. Oityi matulingi opo tukale nonthumbi yokuti katuapakele omuenyo wetu no wavakuetu motyiponga?
8 Tuelilongesa okuti omuenyo otyiawa tyakolela unene. Jeova una onthumbi yokuti matulingi ononkhono opo tuhapake omuenyo wetu ine wavakuetu motyiponga. Otyo tyakutikinya okulityilika okusinga omapita etukutuku ine omota. Nokulityilika ovinyano ovivi vipaka omuenyo motyiponga. (Salmo 11:5) Tupu tulinga atyiho opo tupameke ondyuo yetu. Jeova wavelele otyitumino ova Isilayeli tyati: “Tyina utunga ondyuo yove omphe, kombanda una okutungako vali otyimato tyiti monthulo, opo una ukahiko ahatoke, okala nonkhali yohonde mokonda yondyuo yove.”—Deuteronômio 22:8.
9. Oñgeni tuna okutekula ovinyama?
9 Alo umwe omuenyo wovinyama wakolela ku Jeova. Huku uyeka ovanthu vaipae ovinyama opo valie, nokupolako omuvalo, tupu, uyeka vaipae ovinyama vilia ovanthu nokuveetela ovitateka. (Gênesis 3:21; 9:3; Êxodo 21:28) Mahi, katupondola okutekula omapita ovinyama, ine okuviipaa vala ngo tyitalukiso.—Provérbios 12:10.
KALA NONTHILO NOHONDE
10. Oñgeni tutyii okuti ohonde omuenyo?
10 Ohonde ku Jeova ikola mokonda ohonde omuenyo. Etyi Kaim aipaa Abele, Jeova emupopila okuti: “Ohonde yondenge yove ikahi pohi nokuliyavela kuame.” (Gênesis 4:10) Ohonde ya Abele ilekesa omuenyo wae, iya Jeova ahitisa Kaim mokonda waipaa Abele. Konyima Yombila Onene kononthiki mba Noe, Jeova alekesa vali okuti ohonde omuenyo. Jeova watolela Noe no vana vae okuti vapondola okulia ohitu yovinyama. Ati: “Ovinyama aviho viokuna omuenyo, vikale okulia kuenyi. Ngetyi nemuavela ovikuna vitalala, tupu ndyimupa atyiho.” Mahi, kuna otyipuka tyike Jeova evepopila opo vahalie: “Ohitu kumue nomuenyo wayo—ohonde—mueheiliei.”—Gênesis 1:29; 9:3, 4.
11. Otyitumino patyi konthele yohonde Huku aavelele elongo lio Isilayeli?
11 Etyi palamba omanima 800 tunde apa Jeova apopila Noe opo vahalie ohonde, Jeova apopila vali ovanthu vae okuti: “Inkha omu Isilayeli umwe ine ongendi ikala noonwe ukayeva akuate otyinyama ine otyiila tyiliwa, una yokunengula ohonde eihihila.” Tupu apopi okuti: “Muahaliei ohonde.” (Levítico 17:13, 14) Jeova nkhele ankho uhanda ovanthu vae vatale ohonde okuti ikola. Ankho vapondola okulia ohitu yovinyama. Mahi, ankho kavapondola okulia ohonde. Tyina ankho vaipaa ovinyama opo valie, ankho vena okunengulila ohonde pohi.
12. Oñgeni Ovakristau vatala ohonde?
12 Etyi palamba omanima amwe tunde apa Jesus ankhia, ono apostolu novakulu mewaneno lio Vakristau ko Jerusalei aveliongiya opo vapopie konthele yo tyitumino tyapelwe ova Isilayeli ankho nkhele tyilandulwa no Vakristau. (Tanga Atos 15:28, 29; 21:25.) Jeova evekuatesako okunoñgonoka okuti ohonde nkhele yakolela kwe iya tupu navo nkhele vesukisa okuitala ngotyo. Ovakristau votete ankho kavapondola okulia ine okunwa ohonde ine okulia ohitu yotyinyama tyelinkhila. Inkha valia ohonde, tyelifwa nokufenda ovilolo ine okulinga oundalelapo. Okuhimbikila pomuvo opo okuenda no komutwe, Ovakristau votyotyili avelityilika okulia ohonde ine okuinwa. Iya hono? Jeova nkhele uhanda tutale ohonde okuti ikola.
13. Omokonda yatyi Ovakristau kavetavela okupakwa ohonde?
13 Okuti otyo tyihangununa okuti Ovakristau vena okuanya okupakwa ohonde momihipa? Enga. Jeova ututuma okuhali ohonde ine okuinwa. Inkha ondotolo imwe ikuilika ovikunwa vikoleswa, otyo, tyilekesa okuti upondola okulipaka ovikunwa momihipa? Au, hatyoko! Otyitumino tyokuhali ohonde tupu tyilekesa okuti katupondola okutavela okuipakwa momihipa.—Tala okatoi 29 konthyulilo yomukanda ou.
14, 15. Omokonda yatyi tyakolela ko Vakristau okukala nonthilo nomuenyo nokutavela ku Jeova?
14 Mahi inkha ondotolo ikupopila okuti inkha kupakwa ohonde monkhi? Kese munthu una okutokola inkha metavela otyitumino tya Huku tyokuhapwa ohonde. Ovakristau vena onthilo nomuenyo otyiawa vapewa na Huku, iya vaovola okuhakulwa mo nonkhalelo ononkhuavo opo vakale nomuenyo, mahi kavetavela okupakwa ohonde.
15 Onthue tulinga atyiho tuvila opo tukale nekongoko likahi nawa, mahi mokonda omuenyo ukola ku Huku, onthue katutavela okupakwa ohonde. Tyakolela vali, okutavela ku Jeova tyipona okuovola okuyawisa katutu komuenyo wetu, mahi atuhemutavela. Jesus wati: “Kese munthu uhanda okuyovola omuenyo wae, meupesela. Mahi, una wapesela omuenyo wae mokonda yange, mekeumona.” (Mateus 16:25) Onthue tuhanda okutavela ku Jeova mokonda tumuhole. Jeova utyii etyi tyituetela ouwa iya onthue tutala omuenyo wakolela nokukola ngetyi Jeova eutala.—Hebreus 11:6.
16. Omokonda yatyi ovaumbili va Huku vemutavelela?
16 Ovaumbili vekolelo va Huku vatokola okulandula otyitumino tya Huku konthele yohonde. Kavali ohonde ine okuinwa, tupu kaveipakwa momihipa. * Mahi, vetavela okuhakulwa mo nonkhalelo ononkhuavo. Vena onthumbi yokuti Una wevetunga nokualinga ohonde utyii etyi tyiveetela ouwa. Ove kutavela okuti Huku utyii etyi tyituetela ouwa?
UUNDAPESA VALA OHONDE NGETYI JEOVA AHANDA
17. Mo Isilayeli, onkhalelo patyi yokuundapesa ohonde Jeova ankho ayeka?
17 Movitumino Huku apele Moisesi, Jeova wapopila ova Isilayeli okuti: “Omuenyo wolutu ukahi mohonde, iya ame nemupakelayo komutala wovilikutila pala okulinga ovilikutila viomienyo vienyi. Mokonda ohonde oyo ipata ononkhali.” (Levítico 17:11) Putyina ova Isilayeli vamalingi onkhali, ankho vapondola okuita ku Jeova eveevele ononkhali mbavo pokulinga ovilikutila vio vinyama nokuita kovanakwa vanyanye ohonde komutala wovilikutila mondyuo ya Huku. Oyo, oyo vala onkhalelo Jeova ankho ayeka ova Isilayeli vaundapese ohonde.
18. Omphitilo patyi otyilikutila tya Jesus tyetuavela?
18 Etyi Jesus ankho ali pano pohi, wamanako otyitumino tyo kulinga ovilikutila vio vinyama, aave omuenyo wae muene, ine ohonde, opo tuevelwe ononkhali mbetu. (Mateus 20:28; Hebreus 10:1) Omuenyo wa Jesus aukala nesilivilo enene etyi Jeova atutilisa Jesus opo akakale keulu, Jeova wavela ovanthu aveho omphitilo yokukala nomuenyo wahapu.—João 3:16; Hebreus 9:11, 12; 1 Pedro 1:18, 19.
19. Oityi tuna yokulinga opo “tusukuke kohonde yovanthu aveho”?
19 Onthue tupandula unene Jeova wetuavela omuenyo! Iya tuhanda okupopila ovanthu okuti inkha vakala nekolelo mu Jesus mavakala nomuenyo uhapu. Onthue tuhole ovanthu, tulinga atyiho tuvila opo tuvelongese oñgeni mavatyindi omuenyo. (Ezequiel 3:17-21) Nga apostolu Paulu, nonthue tupopia okuti: “Nasukuka kohonde yovanthu aveho. Tyetyi, ame helityilikile okumupopila onwe amuho, onondonga ambuho mba Huku.” (Atos 20:26, 27) Tyotyili, onthue tulekesa okuti tuna onthilo onene nomuenyo nohonde tyina tupopila vakuetu konthele ya Jeova no ñgeni omuenyo wakolela unene kwe.
^ palag. 16 Opo unoñgonoke vali konthele yohonde, tala omukanda “Tualako Okukala Mohole ya Huku” pomafo 77-79, walingua no Nombangi mba Jeova.


text:
ETUKULWA 35
Ohatu dulu ngoo okunyumuka ngeenge otwa fi?
KALUNGA ota ka kala ngoo a hala oku tu nyumuna ngeenge otwa fi? — Omulumenhu omuyuki Job okwa li a itavela kutya Kalunga okwa hala okunyumuna ovanhu ovo va fya. Eshi Job a li a diladila kutya oku li pokufya, okwa li a popya naKalunga a ti: ‘Ove ngeno u ifane, ame ohandi ku nyamukula.’ Job okwa popya kutya Jehova Kalunga okwa djuulukwa, ile okwa halelela oku mu nyumuna. — Job 14:14, 15.
Jesus naye okwa fa Xe, Jehova Kalunga, molwaashi naye okwa hala oku tu kwafela. Eshi omulumenhu umwe oo a li ta vele oudu woshilundu a li a pula Jesus a ti kutya ‘ngeenge owa hala, oto dulu okuyelifa nge,’ Jesus okwa li a nyamukula omulumenhu oo a ti: ‘Onda hala, yela,’ ndele ta velula omulumenhu oo koudu waye woshilundu. — Markus 1:40-42.
Jesus okwa li e lihonga kuXe okukala e hole ounona. Mefimbo lonale, Jehova okwa longifile ovapiya vaye va nyumune ounona peemhito dopavali. Elia okwa li a ilikana Jehova opo a nyumune omonamati womukainhu oo a li a yakula nawa Elia, na Jehova okwa li e mu nyumuna. Jehova okwa li yo a longifa omupiya waye Elisa a nyumune okamati kamwe. — 1 Eehamba 17:17-24; 2 Eehamba 4:32-37.
Kashi hafifa mbela okushiiva kutya Jehova oku tu hole neenghono? — Iha diladila ashike kombinga yetu ngeenge tu na omwenyo, ndele ote ke tu dimbuluka yo ngeenge otwa fi. Jesus okwa ti kutya Xe oha tale ko ovanhu ovo e hole va fa ve na omwenyo nonande ova fya. (Lukas 20:38) Ombibeli otai ti kutya ‘kape na nande oshimwe tashi dulu oku tu tukula mohole yaKalunga, kutya nee efyo ile omwenyo, oinima yopaife ile ei yokomesho.’ — Ovaroma 8:38, 39.
Eshi Jesus a li kombada yedu, okwa li a ulika kutya Jehova oku hole ounona. Dimbuluka kutya Jesus okwa li a longifa efimbo opo a lombwele ounona kombinga yaKalunga. Ndele mbela ou shi shii kutya Kalunga okwa pa Jesus eenghono opo a dule okunyumuna ounona ovo va fya? — Natu ka kundafane kombinga yaashi Jesus a li a nyumuna okakadona komido 12, ka dalwa komulumenhu wedina Jairus.
Jairus okwa li ha di popepi nEfuta laGalilea, pamwe nomukulukadi waye nosho yo okaana kavo kamwe akeke. Efiku limwe, okakadona oko kanini oka li taka vele neenghono, na Jairus okwa li e wete kutya oke li pokufya. Jairus okwa li a diladila kombinga yaJesus, omulumenhu mukumwifi oo Jairus a li a uda kutya oha dulu okuvelula ovanhu. Onghee hano, Jairus okwa li a ya a ka konge Jesus, ndele te mu hange komunghulo wEfuta laGalilea, ta hongo ovanhu vahapu.
Jairus okwa li a pita mokati kovanhu ndele ta wile peemhadi daJesus, ndele ta ti: ‘Okamwange okakadona otaka vele unene, kwafele nge u uye u ka velule?’ Diva Jesus okwa li a ya pamwe naJairus. Eengudu dovanhu odo da li de uya okutala Omuhongi Munene nado oda li de va shikula. Ndele fimbo va li mondjila, ova li va shakenekwa kovalumenhu va dja keumbo laJairus ndele tave mu lombwele tava ti: “Omumwoyekadona okwa fya, oshike to lolokifa vali omuhongi?”
Jesus okwa li a uda eshi ovalumenhu ovo va popya. Okwa li e shii kutya Jairus okwa nyika oluhodi neenghono eshi a filwa okamonakadona kaye oko ka li oko akeke. Onghee hano, Jesus okwa li a lombwela Jairus a ti: ‘Ino tila, itavela ashike Kalunga, okamonakadona koye otaka ka kala ke li nawa.’ Okudja opo ova ya fiyo va fika keumbo laJairus, omo va li va hanga ookaume koukwaneumbo waJairus tava lili molwaashi ova li va nyika oluhodi omolwakaume kavo munini oo a fya. Ndele Jesus okwa li e va lombwela a ti: ‘Inamu lila, okaana inaka fya, oka kofa po.’
Eshi Jesus a li a popya eendjovo odo, ovanhu ova li va hovela oku mu yola, molwaashi ova li ve shi shii kutya okakadona oka fya. Mbela oto diladila kutya omolwashike Jesus a li a popya kutya okaana oka kofa? — Mbela oto diladila kutya okwa li a hala okuhonga ovanhu oshilihongomwa shilipi? — Okwa li a hala va shiive kutya efyo ola fa omunhu a kofa eemhofi didjuu. Okwa li yo a hala oku va honga kutya ota dulu okunyumuna ovanhu ovo va fya, ta longifa eenghono odo a pewa kuKalunga, ngaashi ashike hashi kala shipu okupendula omunhu oo a kofa.
Jesus okwa li a lombwela ovanhu aveshe va dje mo meumbo laJairus, ndele tava fyaala mo ashike nomuyapostoli Petrus, Jakob naJohannes nosho yo xe naina yokaana. Opo nee okwa li a ya monduda omo mwa li mwa nangala okaana, ndele te ka kwata keke noku ka lombwela ta ti: “Okakadona, ohandi ku lombwele, penduka.” Diva okakadona oka li ka penduka ndele taka hovele okweenda. Xe naina ova li va hafa neenghono. — Markus 5:21-24, 35-43; Lukas 8:40-42, 49-56.
Paife diladila kombinga yaasho. Molwaashi Jesus okwa li a dula okunyumuna okakadona oko kanini, mbela ita dulu okunyumuna ovanhu vamwe? — Mbela oto diladila kutya ote ke shi ninga ngoo shili? — Heeno, ote ke shi ninga. Jesus okwa ti: “Efimbo tali uya, opo aveshe ava va kala meembila otava udu ondaka [yange]. Ndee tava holoka mo.” — Johannes 5:28, 29.
Mbela oto diladila kutya Jesus okwa hala okunyumuna ovanhu ovo va fya? — Ombibeli oya yandja oshihopaenenwa shimwe vali osho tashi dulu oku tu kwafela tu nyamukule epulo olo. Oshiningwanima osho sha li sha ningwa efiku limwe popepi noshilando Nain otashi ulike kutya Jesus oha kala e uditile ovanhu ngahelipi ovo hava kala va nyika oluhodi ngeenge ve li pepako.
Omukainhu umwe okwa li ta i pamwe nongudu yovanhu tava ka paka okamonamati kaye okudja muNain. Omukainhu oo opo ashike a hangwa a filwa omushamane waye, ndele paife okaana kaye oko a li e na oko akeke oka li yo ka fya. Omukainhu oo ka li tuu a nyika oluhodi! Ovanhu vahapu vomuNain ova li va findikila oshimhu shokaana eshi sha li tashi twalwa kondje yoshilando. Omukainhu oo okwa li ta lili, novanhu kava li tava dulu oku mu hekeleka.
Efiku olo Jesus novahongwa vaye ova li tave uya koshilando osho Nain. Fimbo va li popepi noshivelo shoshilando, ova li va shakeneka ongudu yovanhu tava ka paka omonamati womukainhu oo. Eshi Jesus a li a mona omukainhu oo ta lili, okwa li e mu etela onghenda. Omutima waJesus owa li we linyengifwa koluhodi lomukainhu oo, nokwa li a hala oku mu kwafela.
Onghee hano, Jesus okwa li a popya nomukainhu oo neyavelelo nonomufindo, opo omukainhu oo a dule okupwilikina kuye, a ti: “Ino lila.” Onghedi omo Jesus a li a ungaunga nomukainhu oo oya li ya ningifa ovanhu aveshe va kale va hokwa oku mu tala. Ovanhu aveshe ova li tave lipula kutya Jesus ota ka ninga po shike eshi va li ve wete ta ende a yuka poshimhu shokaana. Opo nee Jesus okwa li a popya a ti: “Omunyasha, ohandi ku lombwele, penduka po.” Diva okamati oka li ka kala omutumba, ndele taka hovele okupopya. — Lukas 7:11-17.
Mbela omukainhu oo ka li tuu a hafa! Ngeno oove ngeno oto kala u udite ngahelipi ngeenge owa mono omuholike woye oo a li a fya a nyumuka? — Mbela osho itashi ulike kutya Jesus oku hole shili ovanhu nokwa hala oku va kwafela? — Itashi ka kala tuu shikumwifa mounyuni mupe waKalunga oku ka hambelela ovanhu ovo tava ka nyumuka! — 2 Petrus 3:13; Ehololo 21:3, 4.
Ovanhu vamwe ovo tava ka nyumuka mounyuni mupe otu va shii, mwa kwatelwa nokuli nounona. Ohatu ka kala tu va shii, ngaashi naanaa Jairus a li e shii okamonakadona konima eshi ka li ka nyumunwa kuJesus. Ovanhu vamwe ovo tava ka nyumuka ovovo va fya omido omafele ile omayovi da pita. Kalunga ite ke va dimbwa nandenande nonande ova li ko omido donale.
Mbela kashi hafifa okushiiva kutya Jehova Kalunga nosho yo Omona waye, Jesus, ove tu hole neenghono? — Ova hala tu ka kale nomwenyo fiyo alushe, ndele haule ashike womido donhumba.
Lesha omishangwa odo tadi popi kombinga yeteelelo likumwifi li na sha noonakufya olo la popiwa mOmbibeli: Jesaja 25:8; Oilonga 24:15 nosho yo 1 Ovakorinto 15:20-22.


text:
OCIPAMA 12
Ocimumba ca Paulu ca Lekisa Utõi
Tu lilongisi eci catiamẽla kumalẽhe umue wa popela omuenyo wa isiaye umalẽhe. Isia yaco umalẽhe, upostolo Paulu. Ka tua kũlĩhile onduko yumalẽhe waco, pole tua kũlĩha okuti, wa linga ocina cimue lutõi. O yongola hẽ, oku yeva eci a linga?—
Paulu wa kala vokayike ko Yerusalãi. Eye wa kapiwa vokayike omo lioku kunda eci catiamẽla ku Yesu. Alume vamue olondingaĩvi va suvukile Paulu, kuenje va linga ongombo yimue ivĩ. Ovo va popia vati: ‘Tu pingi ku kesongo kolohoka viasualali oco a tume asualali vaye oku kuata Paulu loku u tuala kelombe. Etu tu salama kohulo yonjila okuti, eci Paulu a pita, tu u ponda!’
Ocimumba ca Paulu ca yeva ongombo yaco. Nye a sukilile oku linga? Eye wa endele vokayike, kuenje, wa vangula la Paulu catiamẽla kongombo yaco. Vepuluvi liaco, Paulu wo tuma oco a ende ku kesongo kasualali vaco, oco a vangule laye catiamẽla kongombo yaco ya lingiwa. Ove hẽ, o sima okuti ca lelukile kucimumba ca Paulu oku sapela la kesongo kasualali?— Sio, ka ca lelukile. Momo, kesongo kaco, wa kala ulume umue wa velapo. Pole, ocimumba ca Paulu ca lekisa utõi kuenda ca vangula la kesongo kasualali.
Kesongo kasualali wa kũlĩhĩle eci a sukilile oku linga. Eye wa sokiya eci ci soka 500 kasualali oco va teyuile Paulu! Kuenje, wa va sapuila oco va ka tuale Paulu ko Kaisarea kuteke waco. Paulu wa pitĩla hẽ lomuenyo?— Wa pitĩla, momo, alume vaco olondingaĩvi, ka va tẽlele oku u ponda! Ongombo yavo ka ya tẽlisiwile.
Nye tu lilongisa kulandu waco?— O pondolavo oku lekisa utõi ndeci ocimumba ca Paulu ca linga. Omo liaco, tu sukila oku lekisa utõi poku vangula la vakuetu catiamẽla ku Yehova. Ove hẽ, o lekisavo utõi oco amameko oku vangula catiamẽla ku Yehova?— Nda wa cilinga, o popela omuenyo womunu umue.
Tanga Vembimbiliya liove
Ovilinga 23:12-24
Mateo 24:14; 28:18-20
1 Timoteo 4:16


text:
OKAPITULU 5
Otyilikutila Tyeyovo—Otyali Tyakolela tya Huku
Otyilikutila tyeyovo oityi?
Oñgeni Huku etyiava?
Tyina esilivilo patyi pala ove?
Oñgeni molekesa okuti wapandula otyilikutila tyeyovo?
OTYIPUKA patyi tyakolela unene ove wapelue? Otyipuka katyisukisa okulanda onombongo ononyingi, opo tyikale nesilivilo enene. Mahi, putyina otyipuka wapeua tyikuhambukiswa unene nokukukuatesako momuenyo wove, otyipuka otyo tyina esilivilo enene.
2 Povipuka wapeua, pena vala tyike tyakolela vali unene kovikuavo. Tyakolela vali unene, otyali Huku aavela ovanthu. Jeova waava ovipuka ovinyingi. Mahi, otyipuka otyinene etuavela, otyilikutila tyeyovo tyomona wae, Jesus Kristu. (Mateus 20:28) Ngetyi matulilongesa mokapitulu aka, otyilikutila tyeyovo otyipuka otyinene vali wapeua. Mokonda otyilikutila tyeyovo matyikuetela ehambu enene nokukukuatesako kuetyi wesukisa vali. Tyotyili otyilikutila tyeyovo tyilekesa okuti Jeova una unene oluembia nove.
OTYILIKUTILA TYEYOVO OITYI?
3 Otyilikutila tyeyovo otyipuka tyimwe Jeova etuavela, opo ayovole ovanthu monkhali no mononkhia. (Efésios 1:7) Opo tunoñgonoke nawa elongeso eli Liombimbiliya, tuesukisa okuhinangela etyi tyaenda motyikunino tyo Endene. Inkha tunoñgonoka nawa etyi Andau avombesa puetyi alinga onkhali, matunoñgonoka nawa okuti otyilikutila tyeyovo, tyakolela unene.
4 Etyi Jeova atunga Andau, wemupele otyipuka tyimwe tyakolela—ankho wemupele omuenyo wehena onkhali. Tala etyi ankho otyo tyihangununa. Ankho Andau watungua nolutu, nomutima wafuapo. Ankho kavele, kakulupa tupu kankhi. Mokonda Andau ankho omunthu wehena onkhali, ankho una oupanga omunene na Jeova. Ombimbiliya ipopia okuti Andau ankho ‘omona wa Huku’. (Lucas 3:38) Andau ankho una oupanga omunene na Jeova Huku, ngatyina omona na he wokuna oluembia. Jeova ankho utomphola nomona wae Andau. Wemupele ovilinga vihambukiswa, nokumupopila etyi ahanda kue.—Gênesis 1:28-30; 2:16, 17.
5 Andau ankho watungua ‘otyifuika tya Huku.’ (Gênesis 1:27) Otyo, katyilekesa okuti Andau ankho welifua na Huku kolupe. Ngetyi tuelilongesale mokapitulu kotete komukanda uno, Jeova ospilitu, kamoneka komaiho ovanthu. (João 4:24) Jeova utupu olutu luohitu nohonde. Okutungwa otyifuika tya Huku, tyilekesa okuti Andau, ankho una ovituwa ngo via Huku. Ankho una oluembia, nounongo, nouviuki nepondolo. Tupu, Andau ankho otyifuika tya Tate yae konthele onkhuavo. Ankho upondola okuholovona etyi ahanda. Moluotyo, Andau ankho kekahi ngomakina ilinga vala otyilinga yatungilwa. Andau ankho upondola okulinga omatokolo, nokuholovona okulinga etyi tyaviuka ine etyi tyapenga. Inkha Andau aholovonene okutavela ku Huku, ñgeno wakala nomuenyo wahapu mo Palaisu kombanda yo ohi.
6 Mahi, mokonda Andau katavelele ku Huku, wahitisua kononkhia, iya aave ofeto yatena unene. Mokonda yonkhali yae, Andau wapumbua omuenyo wahapu nononkhano onongwa. (Gênesis 3:17-19) Otyo tyinumanesa unene, mokonda Andau kapumbilwe vala omuenyo oo aike. Tupu, no vana vae aveho navo wevepumbisua omuenyo oo. Ondaka ya Huku yati: ‘Mokonda yomunthu wike [Andau] onkhali yanyingila mouye, iya onkhali yaeta ononkhia. Moluotyo, ononkhia mbayandyana kovanthu vatyo aveho, mokonda aveho valinga onkhali.’ (Romanos 5:12) Enga, ovanthu aveho, vapiñgana onkhali ku Andau. Moluotyo, Ombimbiliya ipopia okuti Andau ‘welilandesa’ oe muene no vana vae moupika wonkhali nononkhia. (Romanos 7:14) Andau na Eva vetupu ekevelelo nalike, mokonda valinga onkhali tyawina. Iya ovana vavo, kumwe nonthue, okuti tuna ekevelelo?
7 Jeova waava otyilikutila tyeyovo opo ayovole ovanthu. Otyilikutila tyeyovo oityi? Otyilikutila tyeyovo tyakutikinya ovipuka vivali. Mohi, tyesukisa okuava ofeto pala okuyovola otyipuka tyimwe. Otyo, tyipondola okuelekwa nofeto yaawa pala okuyovola omunthu wakuatua. Vali, tyielekwa nofeto yaawa pala okufeta otyipuka tyanyonwa. Ngo ngeleka, inkha omunthu wateya otyipuka tyamuene, una yokufeta etyi tyatokala monombongo tyalandele.
8 Oñgeni ovipuka ovinyingi Andau etupumbiswa, ankho vina yokufetwa? Oñgeni ankho tuna yokuyovolwa monkhali no mononkhia? Tutalei otyilikutila tyeyovo Jeova apongiya, nesilivilo tyina pala ove.
OÑGENI JEOVA AAVA OTYILIKUTILA TYEYOVO
9 Mokonda omuenyo wavombesua ankho wafuapo, nawike omunthu omukuankhali upondola okuyovola omuenyo watyo oo. (Salmo 49:7, 8) Ankho tyesukisa ofeto yatokala momuenyo una wavombesua. Otyo, ankho tyelikuata notyitumino tyaviuka tyikahi Mondaka ya Huku, tyokuati: ‘Omuenyo ufeta omuenyo.’ (Deuteronômio 19:21) Moluotyo, ankho oityi tyipondola okuyovola omuenyo una wafuapo Andau avombesa? Ankho tyihanda omunthu omukuavo ‘wokuna omuenyo wehena onkhali’ ngauna Andau avombesa.—1 Timóteo 2:6.
10 Oñgeni Jeova aava ofeto? Jeova watumine umwe povana vae vopaspilitu opo eye pano pohi. Mahi, Jeova katumine vala omona umwe wopaspilitu. Watumine omona una ehole vali unene, Omona wae wongunga. (1 João 4:9, 10) Tyahakuluminyinue, Omona oo etavela okusapo omphangu yae keulu. (Filipenses 2:7) Ngetyi tuelilongesa mokapitulu tualamba komukanda uno, Jeova walinga ehuviso okupola omuenyo womona wae keulu eupake meimo lia Maliya. Mokonda yospilitu sandu ya Huku, Jesus atyitwa omunthu wafuapo, wehena onkhali.—Lucas 1:35.
11 Oñgeni omunthu wike apondola okuyovola ovanthu ovanyingi? Opo tutyinoñgonoke nawa, tutale oñgeni ovanthu veya okukala ovakuankhali. Hinangela okuti mokonda yonkhali, Andau wavombesa omuenyo wehena onkhali. Moluotyo, ankho utupu vali omuenyo wafuapo pala okuavela ovana vae. Iya evepiñganesa vala onkhali nononkhia ankho ena. Ombimbiliya iihana Jesus okuti o Andau wahulilila. Jesus ankho una omuenyo wafuapo, kalingile onkhali. (1 Coríntios 15:45) Moluotyo, Jesus wapinga polukalo lua Andau opo etuyovole. Mokonda yotyilikutila alinga nomuenyo wae wehena onkhali, nokuatuaileko nokutavela ku Huku, Jesus wafeta onkhali ya Andau. Ngotyo, Jesus waavela ovana va Andau ekevelelo.—Romanos 5:19; 1 Coríntios 15:21, 22.
12 Ombimbiliya ipopia nawa ononkhumbi Jesus amuene, etyi ankho eheneipawe. Wavetelue unene, amono ononkhumbi ononene alo vemupapela momuti, ngomo ankhila. (João 19:1, 16-18, 30; Tala o Apendise) Omokonda yatyi ankho tyesukisa Jesus amone ononkhumbi ononene ngoombo? Komutwe momukanda uno, matukelilongesa okuti Satanasi walinga Jeova omukuele. Wati nawike omuumbili wae matualako nekolelo inkha amoneswa ononkhumbi. Mahi, Jesus watuaileko okukoleleya mononkhumbi ononene. Ngotyo, waava ekumbululo eewa kounkhembi wa Satanasi. Jesus walekesa okuti omunthu wokuhena onkhali no kuna epondolo liokuholovona etyi ahanda, upondola okutualako nekolelo mu Huku, namphila apita momakengelelo a Satanasi. Jeova ahambukwa unene okutala ekolelo lio Mona wae onthyolwa!—Provérbios 27:11.
13 Oñgeni eyovo liafetwa? Monthiki 14 yohanyi Nisan yenima 33 Pomuvo wa Kristu, Jeova wayeka Omona wae wokuafuapo nokuhena onkhali aipawe. Ngotyo, Jesus waava omuenyo wae wehena onkhali ngotyilikutila, otyikando tyike vala. Otyilikutila otyo, tyina esilivilo liahapu. (Hebreus 10:10) Monthiki yatatu konyima yononkhia mba Jesus, Jeova emututilisa nomuenyo wopaspilitu. Etyi Jesus alonda keulu, wapakula ku Jeova omuenyo wae wehena onkhali, aava motyilikutila pala okuyovola ovana va Andau. (Hebreus 9:24) Jeova etavela otyilikutila tya Jesus pala okuyovola ovanthu monkhali no mononkhia.—Romanos 3:23, 24.
OTYILIKUTILA TYEYOVO TYINA ESILIVILO PATYI PALA OVE
14 Namphila tuvakuankhali, tupondola okupewa ononkhano onongwa unene, mokonda yotyilikutila tyeyovo. Tutalei ouwa utundilila kotyilikutila tyeyovo pahetyino no komutue.
15Tuevelwa ononkhali. Mokonda tuapiñgana onkhali, opo tulinge etyi tyaviuka, tuna yokulinga ononkhono ononene. Tulinga onkhali kokupopia no kuetyi tulinga. Mahi, menyina liotyilikutila tya Jesus, tupondola ‘okuevelwa ononkhali mbetu’. (Colossenses 1:13, 14) Mahi, opo tuevelwe ononkhali mbetu, tuna yokulivela tyotyili. Tupu, tuna yokuita nomutima weliola nekolelo mu Jeova, opo etuevele menyina liotyilikutila tyo Mona wae.—1 João 1:8, 9.
16Tuna Omutima wasukuka komaiho a Huku. Mokonda yonkhali, omutima upondola okutuhindila okukala tyehena ekevelelo, nokusoka okuti katusilivila. Mahi, Jeova monkhenda yae wevela ononkhali mbetu menyina liotyilikutila tya Jesus. Moluotyo, ututavela okumufenda nomutima wasukuka, namphila tuvakuankhali. (Hebreus 9:13, 14) Otyo, tyitukuatesako okupopia na Jeova nomutima wayandyuluka. Tupondola okufuena ku Jeova nomalikuambelo. (Hebreus 4:14-16) Okutualako okukala nomutima wasukuka tyituavela ombembwa komutima, nehambu.
17Tuna Ekevelelo liomuenyo wahapu mouye omupe pano pohi. Romanos 6:3 yati: ‘Ondyambi yonkhali, ononkhia.’ Iya aiyawisako okuti: ‘Mahi otyali tya Huku, omuenyo wahapu menyina lia Jesus Tatekulu yetu.’ Mokapitulu 3 komukanda uno, tuelilongesa konthele yomuenyo omuwa maukakala Mouye omupe pano pohi. (Revelação [Apocalipse] 21:3, 4) Matukapewa ononkhano onongwa, nomuenyo wahapu, nekongoko liafuapo, mokonda ya Jesus wankhila onthue. Opo tukapewe omuenyo oo omuwa, tuesukisa okulekesa okuti tuapandula otyilikutila otyo tyeyovo.
OÑGENI MOLEKESA OKUTI WAPANDULA?
18 Omokonda yatyi tuesukisila okupandula unene eyovo Jeova etuavela? Otyali tyikala vali nesilivilo enene, putyina tyapesela omuvo, nononkhono, nonombongo mbauna wetyiava. Tuhambukwa unene tyina tuanoñgonoka okuti una wetuavela otyipuka una oluembia nonthue. Otyilikutila tyeyovo tyakolela vali unene kovipuka aviho Huku etuavela, mokonda Huku waava ofeto onene. João 3:16 yati: ‘Mokonda Huku una oluembia olunene novanthu, waava omona wae wongunga.’ Otyilikutila tyeyovo, tyilekesa unene okuti Jeova una oluembia nonthue. Tupu, tyilekesa oluembia Jesus ena nonthue, mokonda wetavela okuava omuenyo wae tyahakuluminyinue. (João 15:13) Ngotyo, otyilikutila tyeyovo, tyituavela onthumbi yokuti Jeova no Mona wae, vetuhole unene.—Gálatas 2:20.
19 Oñgeni molekesa okuti wapandula ofeto yeyovo Huku aava? Tete, omokulilongesa vali unene konthele ya Jeova Omuavi Omunene. (João 17:3) Okulilongesa Ombimbiliya nombatelo yomukanda uno, matyikukuatesako okunoñgonoka vali nawa Jeova. Putyina enoñgonoko liove konthele ya Jeova liameliyawisa, nohole yove na Huku, mailiyawisa. Iya ohole oyo maikukuatesako okulinga etyi tyihambukiswa Jeova.—1 João 5:3.
20Kala nekolelo motyilikutila tyeyovo tya Jesus. Ombimbiliya yapopia konthele ya Jesus okuti: ‘Omunthu wokuna ekolelo mo Mona, una omuenyo wahapu.’ (João 3:36) Oñgeni matulekesa okuti tuna ekolelo mu Jesus? Ekolelo kalipopiwa vala momulungu. Tiago 2:26 yati: ‘Ekolelo lihena ovilinga liankhia.’ Enga, ekolelo liotyotyili lilekeswa ‘novilinga.’ Otyipuka tyimue matyilekesa okuti tuna ekolelo mu Jesus, okulinga ononkhono mbokulandula ongeleka yae kuatyiho tupopia netyi tulinga.—João 13:15.
21Kala kese nima Pehinangelo Liondalelo ya Tatekulu. Kongulohi yonthiki 14 yo Nisan yenima 33 Pomuvo wa Kristu, Jesus wahimbika otyipito tyimue Ombimbiliya iihana okuti ‘Ondalelo ya Tatekulu.’ (1 Coríntios 11:20; Mateus 26:26-28) Otyipito otyo, tupu tyiihanwa okuti Ehinangelo liononkhia mba Kristu. Jesus watuma okuhinangela onthiki oyo, opo akuateseko ono apostolu mbae no Vakristau aveho votyotyili. Opo vahinangele apeho okuti Jesus waava omuenyo wae pala okutuyovola. Konthele yotyipito otyo, Jesus watuma okuti: ‘Tyilingei lingei apeho mehinangelo liange. (Lucas 22:19) Otyipito Tyondalelo, tyituhinangelesa oluembia olunene lwa Jeova no lua Jesus, mokuafeta eyovo lietu. Matulekesa okuti tuapandula otyilikutila tyeyovo inkha tukala kese nima Pehinangelo Liononkhia mba Tatekulu.*
22 Otyilikutila tyeyovo tuapewa na Jeova otyipuka tyimue tyakolela unene. (2 Coríntios 9:14, 15) Otyilikutila tyeyovo tyipondola okuetela ouwa alo umue vana vokuankhia. Ovikapitulu 6 no 7, mavikahangununa nawa konthele yotyo.
OTYETYI OMBIMBILIYA ILONGESA
- Jeova waava otyilikutila tyeyovo, pala okuyovola ovanthu monkhali no mononkhia.—Efésios 1:7.
- Jeova waava otyilikutila tyeyovo, puetyi atumine Omona wae wongunga pano Pohi, opo ankhie pala okuyovola ovanthu. —1 João 4:9, 10.
- Mokonda yotyilikutila otyo, matuevelwa ononkhali mbetu. Matukala nomutima wasukuka, nekevelelo liomuenyo wahapu.—1 João 1:8, 9.
- Matulekesa okuti tuapandula eyovo olio, putyina tuyawisa enoñgonoko lietu konthele ya Jeova. No putyina tuna ekolelo motyi-likutila tyeyovo tya Jesus, nokukala kese nima Pehinangelo Liondalelo ya Tatekulu.—João 3:16.
* Opo unoñgonoke vali nawa onthiki Yehinangelo Liondalelo ya Tatekulu, tala mo Apendise.
Omapuko Elongeso
1, 2. (a) Oityi matyilekesa okuti otyali wapeua tyina esilivilo pala ove? (b) Omokonda yatyi upopila okuti otyilikutila tyeyovo, otyali tyakolela vali povipuka aviho wapeua?
3. Otyilikutila tyeyovo oityi? Opo tunoñgonoke okuti otyilikutila tyeyovo otyipuka tyakolela unene, oityi tete tuesukisa okunoñgonoka nawa?
4. Omuenyo wafuapo wa Andau ankho uhangununa tyi?
5. Ombimbiliya ipopia okuti Andau watungua ‘otyifuika tya Huku’. Otyo tyilekesa tyi?
6. Oityi Andau apumbuwa etyi alinga onkhali ku Huku? Iya otyo tyakalesa ñgeni ovana vae?
7, 8. Otyilikutila tyeyovo tyakutikinya ovipuka patyi vivali?
9. Ofeto patyi ankho yesukisa?
10. Oñgeni Jeova aava otyilikutila tyeyovo?
11. Oñgeni omunthu wike apondola okuyovola ovanthu ovanyingi?
12. Etyi Jesus akoleleya mononkhumbi tyalekesa tyi?
13. Oñgeni eyovo liafetwa?
14, 15. Oityi tuna yokulinga, opo tuevelwe ononkhali mbetu?
16. Oityi tyitukuatesako okufenda Jeova nomutima wasukuka? Omokonda yatyi okukala nomutima wasukuka tyakolela?
17. Mokonda ya Kristu wankhila onthue, ovipuka patyi oviwa matukapewa?
18. Mokonda yatyi tuesukisila okupandula unene eyovo Jeova etuavela?
19, 20. Oñgeni molekesa okuti wapandula otyilikutila tyeyovo Huku aava?
21, 22. (a) Omokonda yatyi tuna yokukala Pehinangelo Liondalelo ya Tatekulu kese nima? (b) Ovikapitulu 6 no 7 mavikapopia konthele yatyi?


text:
OMALONGESO 3
Okuti Onondaka Onongwa Omba Huku Umwe Tyili?
1. Olie Hekulu Yombimbiliya?
Onondaka onongwa mbokuti ovanthu mavakakala apeho nomuenyo pano pohi, mbahonekwa Mombimbiliya. (Salmo 37:29) Ombimbiliya ina omikanda 66 omitutu. Huku watuma ovanthu vekolelo 40 veihoneke. Omikanda vitano viotete, viahonekwa na Moisesi omanima 3.500 konyima. Omukanda wahulililako, wahonekua no apostolu João, omanima 1.900 konyima. Ovahoneki Vombimbiliya vahoneka omalusoke alie? Huku waundapesa ospilitu sandu yae pala okupopia novahoneki Vombimbiliya. (2 Samuel 23:2) Vahoneka omalusoke a Huku, kavahonekele omalusoke avo. Moluotyo, Jeova oe Hekulu Yombimbiliya.
2. Oñgeni matukala nonthumbi yokuti Ombimbiliya o yotyotyili?
Onthue tutyii okuti Ombimbiliya o ya Huku, mokonda ipopia nawa konthele yetyi matyikeya komutwe. Petupu omunthu upondola okulinga ngotyo. (Josué 23:14) O Huku vala Wepondolo aliho uvila okutala etyi ovanthu vakevelela komutwe.
Onthue tukevelela okuti Omukanda wa Huku, welikalela, iya Ombimbiliya otyo ikahi. Ombimbiliya ikahi nokuyandyanekwa unene momalaka omanyingi. Tunde kohale, Ombimbiliya yelikuata nounongo wovanthu. Tupu, ovahoneki vayo 40, nawike wapatana mukuavo. * Ombimbiliya ipopia nawa konthele yoluembia lwa Huku, tupu ina epondolo liokupilulula onkhalelo yomienyo viovanthu. Ovipuka ovio aviho viavela ovanthu onthumbi yokuti Ombimbiliya Ondaka ya Huku.
3. Ombimbiliya ipopia konthele yatyi?
Ombimbiliya ipopia onondaka onongwa mbokuti Huku una elivangelo lioluembia pala ovanthu. Ovihonekwa vihangununa oñgeni elao liokukala momphangu yombembwa liavombeswa, no ñgeni omphangu yombembwa maikapinduluapo.
Ondaka ya Huku tupu ina ovitumino, nonondonga, nomalondolo. Tupu Ombimbiliya ina onongeleka mbulekesa oñgeni Huku atekula ovanthu. Iya onongeleka ombo mbutulongesa oñgeni Huku atuwa. Ngotyo, Ombimbiliya ipondola okutukuatesako okunoñgonoka Huku. Ihangununa oñgeni ove upondola okukala epanga liae.
4. Oñgeni monoñgonoka Ombimbiliya?
Ombrochula ei, maikukuatesako okunoñgonoka Ombimbiliya, mokulinga ngetyi Jesus alingile. Jesus ankho upopia otestu ike-ike, otyo ahangununa ‘Ovihonekwa.’
Kavihi ovipuka vihuvisa ngo nondaka onongwa mba Huku. Anthi, ovanthu vamwe kavesukile nambo, iya ovakuavo alo umwe mbuvenumanesa. Uhasoye. Wesukisa okunoñgonoka Huku opo ukamone omuenyo uhapu.
^ palag. 3 Tala ombrochula Um Livro para Todas as Pessoas.
LILONGESA VALI
Oityi Ombimbiliya Tyili-Tyili Ilongesa?
Ombimbiliya—Omukanda wa Huku
Oityi Ombimbiliya Tyili-Tyili Ilongesa?


text:
OKAPITULU 3
Kala Nohole na Vana Huku Ehole
“Una weenda novana-ndunge, nae makala nonondunge.”—PROVÉRBIOS 13:20.
1-3. (a) Otyili patyi otyinene Ombimbiliya ipopia? (b) Oñgeni tupondola okuholovona omapanga maetuhindila okukala novituwa oviwa?
OVANTHU vekahi ngolukutau, vena eyembelo liokuhetekela etyi vakuavo valinga. Katyipuiya okuhetekela ovituwa ine ontheto nonkhalelo yomuenyo yovanthu vana tukala navo apeho.
2 Ombimbiliya yapopia otyili tyimwe otyinene etyi yati: “Una weenda novana-ndunge, nae makala nonondunge, mahi una ulinga oupanga nomalai nae makala elai.” (Provérbios 13:20) O proverbio ei ipopia vali unene tyipona vala okukala kumwe. Ondaka “una wenda-enda” ilekesa oupanga. * Omukanda umwe Wombimbiliya wapopia konthele yoversikulu oyo okuti: “Okuenda nomunthu tyakutikinya ohole nokukala apeho nepanga.” Kutavela okuti tuna eyembelo liokuhetekela vana tuhole? Mahi, mokonda tukala apeho nepanga navana tuhole, ovo vapondola okutuhindila, okulinga ovipuka viaviuka ine viahaviukile.
3 Opo tutualeko okukala mohole ya Huku, tuesukisa okuovola okulinga oupanga navana vetuhindila okukala novituwa oviwa. Oñgeni tupondola okutyilinga? O pokulinga oupanga navana Huku ehole, okuyeka omapanga Ae akale omapanga etu. Soka nawa: Okuti tupondola okukala nomapanga omawa tyipona vana vena ovituwa ine ontheto Jeova aovola momapanga ae? Tutalei ovanthu patyi Huku ehole. Nolusoke lwa Jeova luayandyuluka momutima konthele yomapanga, matukala tyafuapo pala okuholovona omapanga omawa.
VANA HUKU EHOLE
4. Omokonda yatyi Jeova watokala okuholovona ovalie mavakala omapanga ae, iya omokonda yatyi aihanena Abraiau okuti “ epanga liange”?
4 Konthele yokulinga omapanga, Jeova uholovona nawa olie makala epanga liae. Katyaviukile Jeova okuholovona omapanga? Jeova oe Tatekulu Ohamba wouye auho, iya okukala epanga liae elao limwe enene. Olie, aholovona opo akale epanga liae? Jeova ufuena kuvana vemuyumba onthumbi nokuna ekolelo enene mwe. Tala ongeleka yohongoi Abraiau, uiiwe mokonda yekolelo liae. Soka oñgeni ekolelo liae lialolwa etyi Jeova emuita aave omona wae ngotyilikutila. * Nongotyo, Abraiau “apakula Isake,” ankho una ekolelo enene “liokuti Huku una epondolo liokumupindulapo kononkhia.” (Hebreus 11:17-19) Mokonda Abraiau walekesile ekolelo olio nokuetavela, Jeova nohole emuihana okuti “epanga liange.”—Isaías 41:8; Tiago 2:21-23.
5. Oñgeni Jeova atala vana vemutavela nekolelo?
5 Jeova upanda unene vana vemutavela nekolelo. Uhole vana vapaka tete ekolelo mwe tyipona ovipuka ovikuavo. (Tanga 2 Samuel 22:26.) Ngetyi tuelilongesa Mokapitulu 1 komukanda ou, Jeova upanda unene vana vemutavela nohole. Provérbios 3:32 yati: “Oe una oupanga novaviuki.” Vana vafuisapo ovitumino via Huku, uvekonga nohole okuti: Ovo mavakala “mekaka” liae—okuvetambula opo vemufende nokulikuambela kwe pehena etyi tyivetyilika.—Salmo 15:1-5.
6. Oñgeni matulekesa okuti tuhole Jesus, iya oñgeni Jeova elitehela konthele yavana vehole Omona wae?
6 Jeova uhole vana vehole Jesus, Omona wae wongunga. Jesus wati: “Inkha omunthu umwe enthyole, metavela ondaka yange, iya Tate yange makala noluembia nae. Iya onthue matuende kwe, atukakala nae.” (João 14:23) Oñgeni matulekesa okuti tuhole Jesus? Onkhalelo imwe okutavela ovitumino viae, okukutikinya otyilinga tyokuivisa onondaka onongwa nokulinga ovalongwa. (Mateus 28:19, 20; João 14:15, 21) Tupu tulekesa okuti tuhole Jesus tyina ‘tulandula onomphai mbae,’ nokumuhetekela monondaka no movituwa namphila tuvakuankhali. (1 Pedro 2:21) Jeova uhambukwa unene okutala ononkhono mbavana vehole Omona wae nokuovola okumuhetekela.
7. Omokonda yatyi tyakolela omapanga etu akale omapanga a Jeova?
7 Ekolelo, noukuatyili, nokutavela, nohole tuna na Jesus nonkhalelo atuwa, ovio ovituwa Jeova aovola komapanga Ae. Tuesukisa okulipula okuti: ‘Omapanga ange ena ovituwa ovio? Omapanga ange omapanga a Jeova?’ Okulinga omapulo oo tyakolela. Ovanthu vaovola okukala novituwa vihambukiswa Huku, nokuivisa onondaka onongwa Mbouhamba nombili, vapondola okukala omapanga omawa etuhindila okukala novituwa oviwa, nokutuavela ondundo yokutualako okuhambukiswa Huku.—Tala okakasa kati: “ Oityi tyilingisa Omunthu Okukala Epanga Ewa?”
LILONGESILA KONONGELEKA MBOMBIMBILIYA
8. Oityi tyikuhuvisa tyina utala oupanga: (a) wa Noemi na Rute? (b) wovakuendye vetatu ova Hebreu? (c) wa Paulu na Timoteo?
8 Movihonekwa muna onongeleka ononyingi mbovanthu vapolako ouwa mokonda yokuaholovona omapanga omawa. Ove upondola okutanga konthele youpanga wa Noemi na Rute, no konthele yovakuendye vetatu ova Hebreu ko Mbambilonia ankho omapanga otyotyili, no konthele youpanga wa Paulu na Timoteo. (Rute 1:16; Daniel 3:17, 18; 1 Coríntios 4:17; Filipenses 2:20-22) Mahi, matutale ongeleka onkhuavo ongwa: Oupanga wa David na Jonatã.
9, 10 Opi patuka oupanga wa David na Jonatã?
9 Ombimbiliya ipopia okuti etyi David aipaa Goliya “Jonatã na David avakala omapanga omanene, iya Jonatã ahimbika okukala nohole nae ngetyi elihole.” (1 Samuel 18:1) Ngotyo vahimbika oupanga umwe omuwa, namphila ankho vena omanina elikalela, watualako alo etyi Jonatã ankhila kovilwa. * (2 Samuel 1:26) Oityi tyapamekele oupanga wovanthu ovo vevali?
10 David na Jonatã ankho vena oupanga wapama mokonda ankho vehole unene Huku tupu ankho vena ehando enene liokutualako nekolelo mwe. Otyo tyevekuatesako okupameka oupanga wavo na Huku. Kese umwe ankho una ovituwa vipanda mukuavo. Tyotyili, Jonatã wahuvile unene na David mokonda waamena enyina lia Jeova nombili nokuakola omutima. David tyotyili ankho una onthilo nomulume oo omukulu wamena onkhalelo Jeova alinga ovipuka, iya nokueliola omutima ankho upaka omasuko a David komutwe tyipona ae. Mongeleka, tala etyi tyapita na David etyi ankho ekahi nokumona ononkhumbi momuenyo wae. David ankho ukahi nokuhataikiswa moluhandya, akaholama okutila Ohamba Saulu tate ya Jonatã. Jonatã alekesa okuti omukuatyili etyi ekelivasa na David “opo emukuateseko nokumupameka.” (1 Samuel 23:16) Soka oñgeni David elitehelela etyi epanga liae enene emukuatesako nokumupameka! *
11. Oityi ongeleka ya Jonatã na David yekulongesa konthele youpanga?
11 Oityi tuelilongesila kongeleka ya Jonatã na David? Haunene, tuelilongesa okuti otyipuka tyakolela vali okukala nomapanga vapanda ovitumino via Huku. Tyina tulinga oupanga novanthu vena etavelo like noonthue, nokupanda ovitumino via Huku ngonthue, tupu vahanda okutualako nekolelo mu Huku, tupondola okutomphola navo konthele yomalusoke no nongeleka mbutuhambukiswa nokutupameka. (Tanga Romanos 1:11, 12.) Tuvasa ovanthu ovo vesuka novipuka viopaspilitu pokati kovakuatate vetu. Otyo tyihangununa okuti, aveho veya Mondyuo Yomaliongiyo omapanga omawa? Au.
OÑGENI MATUHOLOVONA OMAPANGA
12, 13. (a) Omokonda yatyi tuesukisila okuholovona nawa omapanga alo umwe pokati kovakuatate? (b) Ovitateka patyi omawaneno pomuvo wo Vakristau votete vakalele navio iya omalondolo patyi apama Paulu aavelele?
12 Alo umwe mewaneno, tuesukisa okuholovona nawa, inkha tuhanda okukala nomapanga etupameka mopaspilitu. Okuti otyo tyituhuvisa? Au. Ovakristau vamwe mewaneno vesukisa omuwo omunyingi opo vekule mopaspilitu, ngetyi ovinyango vimwe komuti wike viseta okupia. Moluotyo, momawaneno aeho tuvasamo Ovakristau vekahi nokukula mopaspilitu monkhalelo yelikalela. (Hebreus 5:12–6:3) Tyotyili, tulekesa okuti tuapwa-elundo nokuna ohole novape ine vana vasoya, mokonda tuhanda okuvekuatesako okukula mopaspilitu.—Romanos 14:1; 15:1.
13 Ovikando vimwe, papondola okumoneka ovitateka mewaneno viesukisa okukala tyalunguka noupanga wetu. Vamwe hamwe vekahi nokukala novituwa ovivi. Vakuavo hamwe vekahi nokukala nonkhongo notyituwa tyokuliyava. Omawaneno pomuvo wo Vakristau votete nao akalele novitateka ngovio. Namphila ovanthu ovanyingi ankho vena ekolelo, vamwe ankho kavalingi ovipuka monkhalelo yaviuka. Mokonda vamwe ankho mewaneno lio Korinto kavaamena omalongeso amwe Ovakristau, apostolu Paulu walondola ewaneno okuti: “Muhayondyuei. Omapanga omavi anyona ovituwa oviwa.” (1 Coríntios 15:12, 33) Paulu alondola Timoteo okuti alo umwe pokati kovakuatate Ovakristau papondola okumoneka vamwe vapondola okulinga ovipuka monkhalelo yahaviukile. Timoteo alondolwa opo akale kokule novanthu ovo, nokuhalingi oupanga navo.—Tanga 2 Timóteo 2:20-22.
14. Oñgeni matuundapesa momuenyo wetu ovitumino vivahiwa momalondolo a Paulu?
14 Oñgeni matuundapesa momuenyo wetu ovitumino vivahiwa momalondolo a Paulu? Omokulityilika okulinga oupanga na kese munthu—tyilinge mokati, no kondye yewaneno—vapondola okutuhindila okukala novituwa ovivi. (2 Tessalonicenses 3:6, 7, 14) Tuesukisa okuamena oupanga wetu na Jeova. Hinangela okuti tukahi ngolukutau, tuna eyembelo liokuhetekela etyi omapanga etu alinga nokusoka. Katupondola okupaka olukutau momaande iya atukevelela lunyine ovinyu. Tupu, katupondola okulinga oupanga novanthu vetuhindila okukala novituwa ovivi iya atukevelela okukala novituwa oviwa.—1 Coríntios 5:6.
Oñgeni tupondola okuvasa omapanga omawa pokati kovakuatate vetu
15. Oñgeni upondola okuvasa omapanga mewaneno alinga ononkhono opo vatualeko noupanga omuwa na Jeova?
15 Tyotyili, katyipuiya okuvasa omapanga omawa pokati kovakuatate vetu. (Salmo 133:1) Oñgeni upondola okuvasa omapanga mewaneno alinga ononkhono opo vatualeko noupanga wavo omuwa na Jeova? Tyina utualako okukala novituwa Huku apanda, vakuenyi navo vahanda okuhambukiswa Huku mavaovola okukala epanga liove. Tupu, nove hamwe wesukisa okuhimbika okuovola okukala nomapanga omape. (Tala okakasa kati “ Oñgeni Matulingi Omapanga Omawa.”) Ovola ovanthu vena ovituwa uhanda okukala navio. Landula onondonga Mbombimbiliya ‘mbokukala nohole novanthu aveho’ okuovola okulinga oupanga novakuatate aveho, vomihoko, novilongo vielikalela. (2 Coríntios 6:13; tanga 1 Pedro 2:17.) Uhalinge vala oupanga navana ulifwe navo. Hinangela okuti Jonatã ankho omukulu ku David. Ovakulu ovanyingi vapondola okupameka oupanga nongeleka nounongo wavo.
TYINA PAMONEKA OVITATEKA
16, 17. Inkha omukuatate umwe utulinga otyipuka tyitunumanesa, omokonda yatyi katupondola okuyekapo ewaneno?
16 Mokonda mewaneno muna ovanthu vena ovituwa vielikalela, ovikando vimwe papondola okumonena ovitateka. Omukuatate umwe upondola okulinga otyipuka tyimwe tyinumanesa. (Provérbios 12:18) Hamwe ovitateka viya mokonda yovituwa viovanthu vielikalaila, mokonda yotyipuka apopiwa ine onkhalelo yokupopia yelikalela. Okuti matulipunduka mokonda yotyo nokuyekapo ewaneno? Au, inkha tuna ohole yotyotyili na Jeova navana ehole.
17 Mokonda Jeova Omupakeko wetu Nomutungi womuenyo, watokala okumulekesa ohole nomutima auho. (Revelação [Apocalipse] 4:11) Tupu, ewaneno aundapesa liatokala ombatelo yetu. (Hebreus 13:17) Ngotyo inkha omukuatate umwe utulinga otyipuka tyitunumanesa ine tyitusoyesa uhayekepo ewaneno opo ulekese okuti wanumana. Tuhalingei ngotyo! Jeova haeko wetunumanesa. Ohole yetu na Jeova kamaituyeke tumutyindamene ine ovanthu vae!—Tanga Salmo 119:165.
18. (a) Oityi tupondola okulinga opo tukale nombembwa mewaneno? (b) Okutokola okuevela tyina pena ehunga ewa pala okutyilinga tyeeta ouwa patyi?
18 Ohole novakuatate vetu itulunda okulinga ononkhono opo tukale nombembwa mewaneno. Jeova utyii okuti ovanthu vae ovakuankhali, nonthue otyo tuna okusoka konthele yovakuatate vetu. Ohole itukuatesako okuhatale koviponyo ovitutu nokuhinangela okuti atuho tuvakuankhali iya tupengesa. (Provérbios 17:9; 1 Pedro 4:8) Ohole itukuatesako okutualako “okulievela pokati tyihakuluminyua.” (Colossenses 3:13) Katyapepukile okuendela apeho monondonga ombo. Inkha tuyeka omalusoke omavi etutumine, tupondola okukala nonkhongo, atusoko okuti okukala nonyengo onkhalelo imwe ongwa yokuhitisa una wetunumanesa. Tyotyili, tyina tukala nonkhongo, tukahi nokulinyona onthue muene. Okutokola okuevela tyina pena ehunga ewa pala okutyilinga tyeeta ouwa. (Lucas 17:3, 4) Otyo, tyituavela ombembwa momutima, nokueta ombembwa mewaneno, haunene tyiyakulila oupanga wetu na Jeova.—Mateus 6:14, 15; Romanos 14:19.
TYINA TYESUKISA OKUYEKAPO OUPANGA NOMUNTHU UMWE
19. Ovipuka patyi vipondola okutulingisa okuyekapo oupanga nomunthu umwe?
19 Ovikando vimwe, tuesukisa okuyekapo okulinga oupanga nomunthu wayekapo okulinga onthele yewaneno. Tulinga ngotyo tyina omunthu ayekapo okuendela movitumino via Huku, iya ehelivele apolwa mewaneno. Ine tyina ehetavela ekolelo pokulongesa omatutu ine okulipola mewaneno. Ondaka ya Huku yetupopila okuti “yekeipo okuliwaneka” novanthu ovo. * (Tanga 1 Coríntios 5:11-13; 2 João 9-11) Tyipondola okupuiya okulinga ngotyo tyina omunthu epanga lietu ine ombunga yetu. Okuti matukala tyapama, nokulekesa okuti tuvakuatyili na Jeova novitumino viae viaviuka kovipuka aviho? Hinangela okuti Jeova upanda unene oukuatyili nokutavela.
20, 21. (a) Omokonda yatyi okupola omunthu mewaneno tyilekesa ohole nae? (b) Omokonda yatyi tuesukisa okuholovona nawa omapanga etu?
20 Tyotyili, okupolwa mewaneno tyilekesa oluembia lwa Jeova. Ñgeni ngotyo? Okupola omunthu mewaneno uhelivele tyilekesa ohole nenyina likola lia Jeova novitumino viae. (1 Pedro 1:15, 16) Tupu tyiamena ewaneno. Ovakuatate vaamenwa kovituwa ovivi viovanthu valinga onkhali tyawina. Ngotyo, vapondola okutualako okufenda Jeova, nonthumbi yokuti ewaneno etililo liapama mouye ou wovivi. (1 Coríntios 5:7; Hebreus 12:15, 16) Okupola omunthu mewaneno walinga onkhali tyilekesa ohole nae. Namphila katyapepukile okupolwa mewaneno, omunthu wesukisa okuimbuka okuti una okulinga omapiluluko kovituwa viae nokulinga ononkhono opo akondoke ku Jeova.—Hebreus 12:11.
21 Katuanye okuti tuna eyembelo liokuhetekela etyi omapanga etu alinga. Moluotyo, tuesukisa okuholovona nawa omapanga etu. Inkha omapanga a Jeova akala omapanga etu, nokukala nohole navana Huku ehole, matukala nomapanga omawa. Ovituwa viavo mavitukuatesako okutualako netokolo liokuhambukiswa Jeova.
^ palag. 2 Ondaka yo Hebreu yapitiyua “okuliongiya na,” tupu yapitiyua “okulipaka kumwe na,” “nokulinga oupanga na.”—Juízes 14:20; Provérbios 22:24.
^ palag. 4 Mokuita Abraiau aave omona wae, Jeova ankho ukahi nokulekesa otyilikutila makalinga pokuava Omona wae wongunga. (João 3:16) Abraiau, Jeova wemuavela oongi aave pomphangu ya Isake.—Gênesis 22:1, 2, 9-13.
^ palag. 9 David ankho omukuendye—“omututu”—etyi aipaa Goliya, iya ankho una omanima 30 etyi Jonatã ankhia. (1 Samuel 17:33; 31:2; 2 Samuel 5:4) Jonatã, wankhia nomanima 60, tyilekesa okuti etyi David atyitwa, Jonatã ankho unale omanima 30.
^ palag. 10 Ngetyi tyahonekwa mu 1 Samuel 23:17, Jonatã wapopia ovipuka vitano pala okupameka David: (1) wemuavela ondundo opo ahakale nowoma; (2) wemupopila okuti Saulu kemetyivili okulinga etyi ahanda; (3) wahinangelesa David okuti makatambula Ouhamba, ngetyi Jeova alaele; (4) walaa okuti makala omukuatyili na David; (5) apopi okuti alo umwe Saulu wii oukuatyili wa Jonatã na David.
^ palag. 19 Opo unoñgonoke vali konthele yoñgeni tuna okukala novanthu vapolwa ine velipola mewaneno, tala “Oñgeni Matukala Nomunthu Wapolua Mewaneno”.”


text:
OSHILESHWA 26
Ongahelipi hatu dulu okukwafela mokukaleka po Omalupale Ouhamba etu?
Olupale lOuhamba lEendombwedi daJehova keshe oli na eshangelo omo mwa kwatelwa edina laJehova. Onghee hano, otwa tala ko kutya okukufa ombinga mokukaleka olupale la koshoka, li li monghalo iwa nola filwa oshisho nawa, oshi li oufembanghenda munene noshi li oshitukulwa shoilonga iyapuki oyo hatu longele Kalunga. Keshe umwe ota dulu okukufa ombinga.
Oto dulu okukwafela okuwapaleka molupale konima yokwoongala. Konima yokwoongala keshe, ohatu wapaleke kanini mOlupale lOuhamba. Ndele lumwe moshivike, olupale noluumbo ohai wapalekwa nawanawa. Ohapa kala omukulunhuongalo ile omuyakuliongalo oo ta unganeke oilonga yokuwapaleka, naluhapu ohe shi ningi ta landula omusholondodo woinima oyo i na okuningwa. Ovo ve uya okuwapaleka ohave liyambe okulonga oilonga oyo ya pumbwa okulongwa, ngaashi okukomba nokukosha pofulula, ile okuwapaleka omamate, okupupula oinima ondwi, okuyukililifa oipundi, okuwapaleka oundjuwo, okukosha omakende nomashipili, okweekelashi oimbodi nokuwapaleka oluumbo. Navali, lumwe momudo, ohaku unganekwa efiku omo Olupale lOuhamba noluumbo hai wapalekwa nawanawa shi dulife shito. Ounona navo ohava pitikwa va kufe ombinga mokuwapaleka, nokungaho, otashi va hongo va kale va fimaneka onhele yetu yelongelokalunga. — Omuudifi 4:17.
Oto dulu okuliyamba okupangela keshe osho sha pumbwa okupangelwa. Omudo keshe, Olupale lOuhamba ohali konakonwa nawa meni nokombada. Konima eshi la konakonwa, oinima oyo ya monika epuko ohai pewa elitulemo, opo shiha ka pule ondilo oku i pangela. (2 Omafimbo 24:13; 34:10) Kalunga ketu okwa wana filufilu okulongelwa monhele ya koshoka noya filwa oshisho. Eshi hatu kufa ombinga moilonga ya tya ngaho, ohatu ulike kutya otu hole shili Jehova nosho yo onhele yetu yelongelokalunga. (Epsalme 122:1) Onhele ya tya ngaho ohai yandje yo oundombwedi momudingonoko. — 2 Ovakorinto 6:3.
Omolwashike tu na okufila oshisho onhele yetu yelongelokalunga?
Omalongekido elipi haa ningwa opo Olupale lOuhamba li kalekwe la koshoka?
Lihonga shihapu
OKWOONGALA
Oshike hashi ningwa pokwoongala kwEendombwedi daJehova?
Lihonga kombinga yanghee hatu longele Kalunga.


text:
Embimbiliya li Pondola Oku tu Longisa Nye?
Elivulu lilo li pondola oku ku kuatisa oku lilongisa eci Embimbiliya li popia catiamẽla kolosapi via litepa oku kongelamo esunga lieci tu talela ohali, eci ci pita lomunu poku fa, ndomo tu pondola oku kuata epata lia sanjuka, kuenda ovina vikuavo.
Cipi Ocipango ca Suku Catiamẽla Kokuetu?
Pamue o lipula esunga lieci voluali mue yukila ovitangi vialua koloneke vilo. Embimbiliya li longisa okuti, ndopo Suku o ka malako ovitangi viomanu ndeci: Ohali, ovovei, kuenda olofa.
OCIPAMA 1
Suku Helie?
Ove hẽ o tava okuti Suku wa siata oku ku tata? Lilongisa eci catiamẽla kovituwa viaye, kuenda ndomo o pondola oku kala ekamba liaye.
OCIPAMA 2
Embimbiliya Elivulu Limue Lia Tunda ku Suku
Embimbiliya li pondola oku ku kuatisa ndati oku tetulula ovitangi viove? Momo lie o sukilila oku kolela kovitumasuku?
OCIPAMA 3
Cipi Ocipango ca Suku Catiamẽla Komanu?
Omuenyo voluali luokaliye u ka kala ndati eci ongongo yi ka kala ocumbo ceposo?
OCIPAMA 4
Yesu Kristu Helie?
Lilongisa esunga lieci Yesu a lingila Mesiya wa likuminyiwa, oku a tunda, kuenda esunga lieci a tukuiwila hati, Omõla wongunga wa Yehova.
OCIPAMA 5
Ocisembi Ombanjaile ya Velapo ya Suku
Ocisembi ci lomboloka nye? O kuatisiwa ndati locisembi?
OCIPAMA 6
Pi tu Enda Eci tu fa?
Lilongisa eci Embimbiliya li popia catiamẽla kocitumãlo omanu va fa va kasi.
OCIPAMA 7
Ku ka Kala Epinduko!
O kuete hẽ umue o sole okuti wa fa? Citava hẽ oku u mola vali? Lilongisa eci Embimbiliya li popia catiamẽla kepinduko.
OCIPAMA 8
Usoma wa Suku u Lomboloka Nye?
Omanu valua va kũlĩha Ohutililo ya Ñala. Olondaka viokuti: “Usoma wove wiye” vi lomboloka nye?
OCIPAMA 9
Anga hẽ Esulilo Lioluali li Kasi Ocipepi?
Kũlĩhĩsa ndomo ovituwa viomanu va tu ñuala vi eca uvangi wokuti tu kasi kotembo yesulilo, ndomo Embimbiliya lia ci popele.
OCIPAMA 10
Ocili Catiamẽla Kovangelo
Embimbiliya li lombolola eci catiamẽla kovangelo kuenda kolondele. Anga hẽ oviluvo viaco viespiritu viocili muẽle? Vi pondola hẽ oku tu kuatisa ale oku tu linga eci cĩvi?
OCIPAMA 11
Momo Lie ku Kasilili Ohali Yalua?
Omanu valua va sima okuti, Suku eye wa siata oku nena ohali voluali. Nye o sima? Lilongisa eci Suku a popia catiamẽla kesunga lieci ku kasilili ohali.
OCIPAMA 12
O Pondola Oku Kala Ndati Ekamba Lia Suku?
Citava oku ambata omuenyo umue u sanjuisa Yehova. Omo liaco, o pondola oku kala ekamba liaye.
OCIPAMA 13
Sumbila Ombanjaile Yomuenyo
Suku o tenda ndati oku pulumũla, oku sakuiwa losonde, kuenda omuenyo wovinyama?
OCIPAMA 14
Epata Liove li Pondola Oku Kuata Esanju
Ocisola Yesu a lekisa oco alume va kuele, akãi vavo, olonjali, kuenda omãla va sukila oku lekisa. Nye tu pondola oku li longisa kokuaye?
OCIPAMA 15
Onjila ya Sunguluka Yoku Fendela Suku
Konomuisa atosi epandu a pondola oku tu kuatisa oku limbuka omanu va kuãi etavo liocili.
OCIPAMA 16
Nõlapo Oku Fendela Suku
Ovitangi vipi o pondola oku liyaka lavio eci o sapuila komanu vakuavo catiamẽla ketavo liove? Nye o sukila oku linga oco ku ka va sumuise?
OCIPAMA 17
Esumũlũho Lioku Likutilila
Anga hẽ Suku wa siata oku yevelela olohutililo viove? Oco epulilo eli li tambuluiwe, o sukila oku kuata elomboloko lieci Embimbiliya li longisa catiamẽla kohutililo.
OCIPAMA 18
Ndi Sukila hẽ Oku Tumbika Omuenyo Wange ku Suku Loku Papatisiwa?
Nye omunu a sukila oku linga oco a papatisiwe? Lilongisa elomboloko liaco kuenda ndomo li lingiwa.
OCIPAMA 19
Kuata Ukamba la Yehova
Tu pondola oku lekisa ndati ocisola kuenda olopandu omo liovina viosi Suku a siata oku tu lingila?
Atosi
Elomboloko liolondaka, via tukuiwa velivulu Embimbiliya li Pondola Oku tu Longisa Nye?


text:
CILONGESA 8
Omo lia Vika Njambi Necelela Vupi na Lamba?
1. Vati vua putukile vupi?
Vupi vua putukile omo Satana ua handekele visaki via ku livanga ha mavu. Ha katete Satana ua puile kangelo ua cili ua ku tantuluka, vunoni ‘kemanene mu vusunga.’ (Yoano 8:44) Ue vuilile Njambi cipululu ngeci ua tondele va lemese ikeye. Satana ua kuisile mpuevo ua ku livanga, Eva, linga a muononoke. Andama neni ua li pandakanene kuli Eva muku muesa lisino kuli Njambi. Lisino lia Andama lia tu nehela tuyando na ku-tsa.
Omo Satana ua lingisile Eva ku muesa lisino kuli Njambi, ua katuile vimpata via ku-alulukila vuangana vua Njambi. Mbunga ya vantu va vengi vana li hanguila ku kala ku mutamba ua Satana muku viana Njambi ku-pua Muangana uavo. Omo lia co ngeci Satana napu “muangana ua hano ha mavu.”
2. Vuno viuma via tangele Njambi via kele na cipenga ni?
Viose vieku panga Njambi via pua via ku tantuluka. Vantu na tungelo va tangele Njambi va kele na ndzili ya ku mu lemesa mu vutantuluke. (Ndeutelonomi 32:4, 5) Njambi ua tu tangele na vuana vua ku hangula ku linga via cili ni ku linga via vipi. Ovu vuana vua tu hana njila ya ku muesa cilemo cetu kuli Njambi.
3. Omo lia vika Njambi necelela tuyando na ntsimbu ino?
Fume ha va vianena vuangana vueni, Yehova kasi necelela tuyando. Omo lia vika? Linga a muese ngecize ka kuesi vuangana na vumo vuahi vu hasa ku sika vantu mu vuoloke ca ku hona ikeye. (Ekelesiaste 7:29; 8:9) Mua hiti miaka 6.000 fume ha va putukila vantu kuli tumina vavene. Vuangana vua vantu vu na hono ku manusula ndzita, vukenia, vuhenge, na mavezi.
Vuangana vua Njambi vua li seza cikuma na vuangana vua vantu, muomu vukevuo vue ku kuasa vaze va vu hangula. (Isaya 48:17, 18) Vuovuno Yehova aka fumisako ma vuangana a vantu ose. Vaze lika vali na ku hangula vuangana vua Njambi vakevo va ka suana mavu.
4. Vika tua pande kulinga ntsimbu Njambi aci muesa ntsintsa?
Satana ua handekele ngueni na umo uahi a hasa ku pangela Yehova omo lia cilemo. U hasa ku lekesa nguove Satana ua handekele makuli. Ntsintsa ya Njambi ya tu hana ntsimbu linga tu hangule vuangana vu tua tonda nga vua Njambi ni vua vantu. Tue ku muesa vuangana vueya tua hangula muku yoya cetu.
5. Vati tu hasa ku hangula Njambi ku-pua Muangana uetu?
Nga tu tonda ku hangula Njambi linga a pue Muangana uetu, tua pande kuli longesa vusunga ku tuala hali Ikeye. Cikuavo tu na pande ku mu lemesa ngue muze mu va soneka mu lizi lieni Mbimbiliya. (Yoano 4:23) Tu hasa ku viana vuangana vua Satana mu ku litenga ku via pulitika na ku ndzita, ngue mua lingile Muangana Yesu.
Satana ue ku lingisa vilinga via vipi ngeci vusonde na vukenia vi soloke ngue via cili. Nga tu viana viuma via ku pihia, vamo va vusamba vuetu na va vusoko va hasa ku tu zinda. (1 Petulu 4:3, 4) Mukemuo honi tua pande ku hangula. Tu ka likata na vantu va lema Njambi ni? tu ka ononoka ku masiko a Njambi a cilemo? Nga tu ka hangula ku-ononoka Njambi, tu ka muesa nguetu Satana ua kuisile mua handekele ngueni na umo uahi a hasa ku-ononoka kuli Njambi nga a kovela mu vieseko.
Njambi omo lia cilemo na likuminia ku ka fumisako vupi na tuyando. Vose vaze veku muesa nguavo va kulahela muli Ikeye vaka yoyela ha mavu miaka yose.
LILONGESENU VIKUAVO
Vika Mpundu Vi i Longesa Mbimbiliya?
Omo lia Vika Njambi Uecelela Tuyando?
Va vengi ve ku singanieka nguavo Njambi ikeye ua neha tuyando ha mavu. Vati mue ku singanieka? Tantekeyenu Vika Mbimbiliya ya handeka ku tuala ha tuyando.


text:
ETUKULWA 18
Oho dimbuka ngoo okuyandja olupandu?
MBELA owa lya nena? — Mbela ou shi shii kutya olyelye a teleka? — Otashi dulika omeme woye ile umwe e lili, ndele mbela omolwashike tu na okupandula Kalunga omolwoikulya oyo? — Omolwaashi Kalunga oye he shi ningi tashi shiiva opo tu dule okumona oikulya. Ndele nande ongaho, otu na yo okupandula oo a teleka oikulya ile oo e i tu pa.
Omafimbo amwe ohatu dimbwa okuyandja olupandu ngeenge vamwe ve tu ningila ouwa. Eshi Omuhongi Munene a li kombada yedu, opa li ovanashilundu vamwe ovo va li va dimbwa oku mu pandula.
Mbela ou shi shii kutya omunashilundu oshike? — Omunashilundu omunhu oo e na oudu oo hau ifanwa oshilundu. Oudu oo ohau ningifa eenhumba dimwe domunhu di we ko kolutu. Eshi Jesus a li kombada yedu, ovanashilundu ova li have likalekelwa kokule novanhu vakwao. Ngeenge omunashilundu a mono omunhu ta ehene popepi naye, okwa li he mu ingida noku mu londwela opo aha ehene popepi naye. Omunashilundu okwa li ha londwele ovanhu vakwao opo vaha kwatwe koudu oo.
Jesus okwa li ha file onghenda ovanashilundu. Efiku limwe, fimbo Jesus a li ta i kuJerusalem, okwa li a enda mokalando kamwe. Eshi a li a ehena popepi nokalando oko, okwa li a shakenekwa kovanashilundu omulongo. Ova li va uda kutya Jesus okwa pewa eenghono kuKalunga opo a dule okuvelula omikifi doludi keshe.
Ovanashilundu ovo kava li va ehena popepi naJesus. Ndele ova li va itavela kutya Jesus ota dulu oku va velula. Onghee hano, eshi va li va mona Omuhongi oo Munene, ova li ve mu ingida tava ti: ‘Jesus, omuhongi, tu kwafela!’
Mbela oho kala wa etela onghenda ovanhu ovo tava vele? — Jesus okwa li he va etele onghenda. Okwa li e shi shii kutya oshinyikifa oluhodi okukala noudu woshilundu. Onghee hano, okwa li e va nyamukula a ti: ‘Indeni mu ke liulike kovapristeri.’ — Lukas 17:11-14.
Mbela omolwashike Jesus a li e va lombwela va ninge ngaho? Okwa li e va lombwela ngaho, omolwomhango i na sha novanashilundu oyo Jehova a li a yandja koshiwana shaYe. Omhango oyo oya li ya tya kutya omupristeri waKalunga okwa li e na okutala nawa olutu lomunashilundu. Omupristeri oye kwa li ha lombwele omunashilundu kutya okwa veluka filufilu. Omunashilundu okwa li vali ta ka dula okukala novanhu ovo itava vele ngeenge a veluka. — Leviticus 13:16, 17.
Ndele ovanashilundu ovo kava li va veluka natango. Mbela okwa li va ya komupristeri ngaashi Jesus a li e va lombwela? — Heeno, osho va li va ninga pefimbo opo tuu opo. Ovalumenhu ovo ova li va itavela kutya Jesus ota dulu oku va velula. Mbela oshike sha li sha ningwa po?
Ofimbo va li mondjila va yuka komupristeri, ohaluka ova li va veluka. Ova li va veluka, molwaashi ova li ve na eitavelo meenghono daJesus dokuvelula. Kava li tuu va hafa! Ndele mbela oshike osho va li ve na okuninga opo va ulike olupandu lavo? Mbela ngeno okwa li oove, ngeno owa ninga po shike? —
Omulumenhu umwe womwaavo va li va velulwa okwa li a alukila kuJesus. Okwa li a hovela okuhambelela Jehova, nokupopya oinima iwa kombinga yaye. Osho osha li oshinima sha yuka kuye okuninga, molwaashi eenghono odo da li de mu velula oda li da dja kuKalunga. Omulumenhu oo okwa li yo a twa eengolo peemhadi dOmuhongi Munene ndele te mu pandula. Okwa li a pandula neenghono osho Jesus a li e mu ningila.
Ndele mbela ongahelipi kombinga yovalumenhu vakwao omuwoi? Jesus okwa li a pula a ti: ‘Opa li ovanashilundu omulongo ovo va velulwa, venya omuwoi ove li peni? Umwe aeke mbela oye a aluka a hambelele Kalunga?’
Heeno, umwe aeke womwaavo omulongo a li a aluka a hambelele Kalunga, noku pandule Jesus. Omulumenhu oo okwa li Omusamaria, oo a li a dja koshilongo shimwe. Ovalumenhu vakwao venya omuwoi kava li va pandula Kalunga, nokava li va pandula Jesus. — Lukas 17:15-19.
Mbela owa hala okukala wa fa ovalumenhu venya omuwoi ile omulumenhu Omusamaria? — Ngeenge twa ningilwa sha shiwa kuumwe, otu na okudimbuluka okuninga shike mbela? — Otu na oku mu pandula. Ovanhu ohava dimbwa luhapu okuyandja olupandu. Ndele oshiwa okukala hatu pandula vamwe. Ngeenge hatu shi ningi, Jehova Kalunga nosho yo Omona waye, Jesus, otava ka kala va hafa.
Ngeenge owa diladila kombinga yaasho, oto ka dimbuluka kutya ovanhu ove ku ningila oinima iwa ihapu. Pashihopaenenwa, mbela owa yahamene efiku limwe? — Otashi dulika ku yahamene ngaashi ovanashilundu venya omulongo, ndele otashi dulika kwa li wa kwatwa keshikisha ile wa li to vele medimo. Mbela owa li wa filwa oshisho kuumwe? — Otashi dulika a li e ku pa omiti donhumba ile a li e ku ningila oinima imwe i lili. Mbela owa li wa hafa eshi a li e ku kwafela opo u veluke? —
Omulumenhu Omusamaria okwa li a pandula Jesus eshi a li e mu velula, naasho osha li sha hafifa Jesus. Mbela oto diladila kutya meme woye natate woye otava ka kala va hafa ngeenge owe va pandula omolwoinima oyo have ku ningile? — Heeno, otava ka kala va hafa.
Ovanhu vamwe ohave ku ningile oinima yonhumba efiku keshe ile oshivike keshe. Otashi dulika oyo oilonga yavo, notashi dulika hava kala va hafa oku i longa. Ndele otashi dulika u dimbwe oku va pandula. Omuhongi woye kofikola otashi dulika a longe noudiinini opo e ku kwafele mokulihonga kwoye. Oyo oyo oilonga yaye, ndelenee ota ka kala a hafa ngeenge owe mu pandula eshi te ku kwafele u lihonge.
Omafimbo amwe otashi dulika ovanhu ve ku ningile oinima inini. Mbela owa yeululilwa ngoo nale omuvelo kuumwe opo u pite po? Ile ope na umwe oo he ku tukulile oikulya? Osha yuka okukala hatu pandula vamwe nonande ove tu ningila ashike oinima inini.
Ngeenge ohatu dimbuluka okuyandja olupandu kovanhu ovo ve li kombada yedu, ohatu ka dula okudimbuluka okuyandja olupandu kuTate yetu womeulu. Ope na oinima ihapu neenghono oyo hatu dulu okuyandjela Jehova olupandu. Jehova okwe tu pa omwenyo noinima aishe iwa oyo hai ningifa onghalamwenyo i kale ihafifa. Onghee hano, otu na omatomheno mahapu okuhambelela Kalunga mokupopya oinima iwa kombinga yaye efiku keshe.
Shi na sha nokuyandja olupandu, lesha Epsalme 92:2; Ovaefeso 5:20; Ovakolossi 3:17 nosho yo 1 Ovatessaloniki 5:18.


text:
Oku talavaya lo JW.ORG
Likolisilako oku Talavaya ciwa locimalẽho co jw.org oco o lilongise oku talavaya locimalẽho caco.
Sanga Elivulu Limue
Sanga elivulu o kasi oku sandiliya poku kuama olonumbi evi via leluka. Lilongisa ndomo o pondola oku sandiliya osapi, ocipama co revista, ondimbukiso yelivulu, ale osapi yimue vonumbi yo jw.org.
Sanga Ovipama Kalimi a Litepa
Lilongisa ndomo o pondola oku pongolola elimi vonumbi yo internet ale ndomo o pondola oku sanga alivulu kelimi o yongola.
Talavaya Layo Poku Lilongisa Embimbiliya
Olonumbi kuenda olonepa viatiamẽla kovimalẽho vielilongiso kuenda olonumbi vio Tradução do Novo Mundo Das Escrituras Sagradas (yelilongiso).


text:
Esapulo 45: Ceci va Isareli va Yoka Olui Yordão
KŨLĨHISA ndomo va Isareli va kasi loku yoka Olui Yordão! Volui mueyuka ovava alua. Koloneke viaco ombela ya kala loku loka calua kuenje olui lueyukile. Pole vokatembo kamue katito ovava a takata! Va Isareli va fetika oku yoka olui posi ya kukuta ndeci va lingile Vokalunga Kakusuka. Pi kua enda ovava aco? Tu konomuisi ulandu waco.
Otembo ya va Isareli yoku yoka Olui Yordão, yeya oku pitila. Omo liaco, Yehova wa vilikiya Yehosua oco a sapuile omanu hati: ‘Ovitunda ovio viambata ocikasia covisila kuenda oku pita kovaso yomanu vosi. Eci olomãi viovitunda vi liatela Volui Yordão, ovava a talama.’
Noke ovitunda via yelula ocikasia covisila kuenje va pita kovaso omanu vosi. Eci ovitunda via pitila Volui Yordão, va liata vovava. Vepuluvi liaco ovava a kala loku yoloka kuenda volui mua longele calua. Pole eci olomãi viavo via liata volui, ovava haico a fetika oku talama. Ca kala ocikomo cimue cinene! Yehova wa kotola ovava konano yolui kuenje vokatembo kamue katito ovava a takata.
Ovitunda vina viambata ocikasia covisila, via wila volui toke vokati kaco. Tala vociluvialuvia cilo ndomo ovo va kasi. Osimbu ovo va talama vokati kolui, va Isareli va fetika oku yoka Olui Yordão posi ya kukuta.
Eci omanu vosi va yoka, Yehova wa vilikiya Yehosua oco a sapuile alume vamue ekũi la vavali hati: ‘Kuendi kovitunda vi kasi locikasia covisila vokati kolui. Nyañuli ovawe ekũi la vavali, kuenje vambati toke oku u kalala vuteke ulo. Koloneke vi yako, eci omãla vene vo puli vati: Ovawe valo a lomboloka nye? Vu va kumbulula hati: Eci tua yoka Olui Yordão locikasia covisila via Yehova, ovava a kotokele. Ovawe alo a kala onjivaluko yocikomo caco.’ Kuenje Yehosua wa kapa ovawe vaco ekũi la vavali kuna kua kala ovitunda locikasia covisila vokati kolui.
Noke Yehosua wa sapuila ovitunda viaco hati: ‘Tundi Volui Yordão.’ Eci va tunda volui, ovava haico a fetika oku lupuka.
Yehosua 3:1-17; 4:1-18.
Apulilo
- Ocikomo cipi Yehova a lingile oco va Isareli va yoke Olui Yordão?
- Elinga lipi lia sukilile ekolelo eci va Isareli va yoka Olui Yordão?
- Momo lie Yehova a tumilile Yehosua oku nõla ekũi lavavali kovawe vokati kolui?
- Nye ca pita eci ovitunda via pitĩla ocipepi lolui Yordão?
Apulilo akuavo
- Tanga Yehosua 3:1-17.
Ndomo ca lekisiwa vulandu owu nye tu sukila oku linga oco tu tambule ekuatiso lasumũlũho a Yehova? (Yeh. 3:13, 15; Olosap. 3:5; Tia. 2:22, 26)
Eci va Isareli va yoka Olui Yordão poku enda Kofeka Yohuminyo olui lua kala ndati? Kuenda eci ca eca ndati esivayo konduko ya Yehova? (Yeh. 3:15; 4:18; Osa. 66:5-7)
- Tanga Yehosua 4:1-18.
Ekũi la vavali kovawe va nõliwile vo Yordão okuti vongekiwa vo Giligali va kala ondimbukiso ye? (Yeh. 4:4-7)


text:
OSAPI YO KOÑOÑO
Omunu hẽ o pondola oku kũlĩha eci ci keya kovaso yoloneke?
Vosi yetu tua siata oku sokolola eci ci keya kovaso yoloneke. Tu yongola oku kũlĩha ndomo omuenyo wetu lowu wepata lietu u ka kala kovaso yoloneke. Tua siata oku lipula ndoco: “Anga hẽ kovaso yoloneke omãla vange va ka kala ciwa?” “Ongongo yi ka nyõliwa locilunga cimue?” “Anga hẽ kuli cimue ndi sukila oku linga cilo oco omuenyo wange u kale ciwa kovaso yoloneke?” Apulilo ava atiamẽla kekalo lietu, momo tu yongola oku kuata ekolelo, kuenda oku kolapo. Nda wa kũlĩha ciwa ovina vi keya kovaso, o pondola oku lipongiya ciwa ketimba kuenda oku pongiya ovisimĩlo viove.
Nye ci ka pita love kovaso yoloneke? Omunu hẽ o pondola oku ci kũlĩha? Olonoño vina via siata oku tukula ovina vi keya kovaso yoloneke, olonjanja vimue ovina va popia vi tẽlisiwa pole, olonjanja vialua ka vi tẽlisiwa. Pole ci popiwa okuti, Suku o pondola oku tukula ovina vi keya kovaso okuti vi tẽlisiwa. Ondaka yaye yi popia hati: “Tunde kefetikilo ndukuakusapula ovina ka via lingiwile handi.” (Isaya 46:10) Anga hẽ ondaka yaye ya siata oku tẽlisiwa?
NDOMO ONDAKA YA SUKU YA SIATA OKU TẼLISIWA
Momo lie o yonguila oku kũlĩha ndomo ovitumasuku via siata oku tẽlisiwa? Nda ove wa kũlĩha umue ukuakukũlĩhisa otembo okuti cosi a vangula ci tẽlisiwa, o komoha calua. Nda oku sapuila eci ci keya hẽla, o yevelela lutate. Cimuamue haico catiamẽla ku Suku okuti, nda wa limbuka okuti ovina viosi a popia via siata oku tẽlisiwa, o kapako ovina a ku sapuila viatiamẽla komuenyo wove ndomo u ka kala kovaso yoloneke.
OKU NYÕLIWA KUOLUPALE LUMUE LUNENE:
Oku popia hati, ofeka yimue yinene haiyo ya pama yi ka siala elunda vokuenda kuanyamo alua, ci komohĩsa. Suku vonduko yonumiwa yaye, wa lomboluile okuti ofeka yo Ninivei yi ka siala elunda. (Sofoniya 2:13-15) Nye vakuasapulo va siata oku popia? Kocita cepanduvali O.Y., noke yoku pita 15 kanyamo tunde eci Suku a ci popia, olohoka vio Bavulono kuenda va Media, va katukila ofeka yo Ninivei kuenje va yi lundula. Suku wa popelevo hati ofeka yo Ninievi yi ka linga “elunda; osi yayo yi kukuta ndekango.” Anga hẽ, ondaka eyi ya tẽlisiwa? Ya tẽlisiwa. Ndaño okuti ofeka yaco lovambo aco a kuatele ocivanja ci soka 518 kolokilometulu, olohoka via nyõla ofeka yaco kuenda ka va yi tambuile okuti va tungamo ndomo ca lavokawaile. Ovo va yi nyõla. Anga hẽ omunu umue ukuapulitika nda wa tẽla oku tukula ovina viosi via laikele oku pita lofeka yaco okuti vi tẽlisiwa?
AKEPA OMANU A KA YOKIWA:
Helie omunu nda wa tẽla oku tukula onduko yulume umue o ka yokela akepa omunu kutala kuenda onduko ya kukululu yaye
ESULILU LIUVIALI UMUE:
Ci komohĩsa calua nda omunu umue o tukula onduko yulume umue osimbu handi ka citiwile
Tua tukula ovolandu atatu a lekisa ndomo olondaka via Suku vioku tukula eci ci keya kovaso yoloneke via siata oku tẽlisiwa. Ovina viaco ka vieyile ño ocipikipiki. Yehosua usongui wa va Isareli wa lombolola ocina cimue ca kũlĩhĩwile ciwa lomanu vaye. Eye wa popia hati: “Ene vosi wa kũlĩhi vovitima viene lovolonulo viene, okuti polondaka viosi viwa Yehova Suku yene o popeleli, layimue ya kambapo. Viosi muẽle vio suisiluipo. Layimue ya kambapo.” (Yehosua 23:1, 2, 14) Omanu va Yehosua ka va kuatele atatahãi vokuti olohuminyo via Suku kuenda ovitumasuku via siata oku tẽlisiwa. Suku wa siata oku cilinga ndati? Onjila Suku a kuama poku tẽlisa olohuminyo viaye, ya litepa leyi yomanu. Ove o sukila oku ci kũlĩha momo Suku wa siata oku eca esapulo limue liovina vi keya kovaso yoloneke okuti ove wa kongeliwamo.
OVITUMASUKU VIA SUKU VIA LITEPA LASAPULO OMANU
Asapulo omanu oku tukula ovina vi keya kovaso yoloneke, a siata okupiwa va konomuiso olonoño, vovolandu a kasi oku pita, kuenda kovisimĩlo, ale komanu vana vakuavinjonde. Noke yoku sinyanyeha ovina vi pondola oku iya kovaso yoloneke, va fetika oku talamẽla ovina vi ka lingiwa.
Ca litepa lomanu ceci okuti, Suku wa kũlĩha ovina viosi. Eye wa kũlĩha ciwa ekalo liomanu kuenda ovisimĩlo viavo. Omo liaco, eci a nõlapo oku linga cimue, omanu kuenda ofeka yaco yi ka kala. Pole, Suku o pondola oku linga vali ovina vikuavo. Eye o pondola oku songuila kuenda oku pongolola ovolandu okuti a tẽlisiwa ndeci eye a ci sokiya. Eye wa popia hati: “Ondaka yange yi tunda vomẽla wange . . . ka yi tiukila ño kokuange, puãi yi linga ndeci nda panga oku tẽlisa, . . . leci nda yi tumĩla.” (Isaya 55:11) Vimue pokati kovitumasuku, vi tu sapuila eci eye a ka linga kovaso yoloneke. Ovina a tukula vi tẽlisiwa ocili.
OVIYANEKE VIOVE
Anga hẽ kuli ovina vimue via lomboluiwa okuti vi keya kovaso yoloneke okuti ove lepata liove wa kongeliwimo? Nda va ku sapuila okuti ku kasi oku iya ocilunga cimue, o sandiliya ociteyuilo. Cimuamue haico o sukila oku linga lovitumasuku Viembimbiliya. Suku wa lombolola okuti, ndopo ku iya ocilunga cimue ci ka pongolola oluali. (Tala vokakasia losapi hati: “ Ceci Suku a Situlula Catiamẽla Koviyaneke.”) Ovina vi keya via litepa levi vakuoloño va siata oku tukula.
Catiamẽla kondaka eyi, ove pamue o sima ndoco: Omanu va tunga voluali, . . . va kuete ulandu umue. Lekuatiso liovitumasuku tu pondola oku kũlĩha esulilo liulandu waco osimbu ka wa pitile. Suku wa popia hati: “Tunde kefetikilo ndukuakusapula ovina ka via lingiwile handi. Ndukuakupopia siti, Ocipango cange ci lingiwa, kuenda ndi lemulũla cosi nda panga.” (Isaya 46:10) Ove kumue lepata liove, u pondola oku kuata oviyaneke vi komohĩsa. Pulisa Olombangi Via Yehova eci Embimbiliya li lombolola catiamẽla kovina vi keya kovaso yoloneke. Olombangi Via Yehova kavitãhi, ale oku yevelela kasapulo olondele, kuenda ka va kuete unene umue u likasi woku tukula eci ci keya kovaso yoloneke. Omo okuti va lilongisa Embimbiliya, va pondola oku ku sapuila ovina viwa Suku a sokiya oku ka linga kovaso yoloneke.


text:
EPULILO 7
Nye Ndi Sukila Oku Linga Nda Ndi Kasi Oku Vetiyiwa Oku Linga Ukahonga?
NYE O SUKILA OKU LINGA?
Sokolola ulandu u kuãimo ndoco: Tunde eci Carol a fetika oku namulãla la Felipe, ka pa pitile olosãi vivali. Pole, va kasi ndu okuti, pa pita anyamo alua tunde eci va li kũlĩha. Momo, va siata oku litumisa asapulo votelefone olonjanja vialua vokuenda kueteke, kuenda va sapela olowola vialua votelefone. Nda va kasi oku sapela, osimbu umue pokati kavo kamalele ombangulo yaye, ukuavo wa kũlĩha ale ovina a yongola oku popia! Pole, Felipe o yongola okuti, vombangulo yavo va kongelamo ovina viatiamẽla koku lipekela.
Eci Carol a fetika oku namulãla la Felipe, va enda oku likuata lika peka, kuenda oku lisipula. Ndaño okuti Carol ka yongola oku lipekela la Felipe, pole, ka yongolavo okuti, va litepa. Momo, Felipe eye lika wa siata oku linga ovina viu nenela esanju lialua, kuenda wo kapako calua. Omo liaco, Carol wa siata oku sokolola ndoco: ‘Tu lisole calua. . . . ’
Nda ove o kuete utunga woku fetika oku namulãla, kuenda wa kalele nda Carol, nye nda wa linga?
SOKOLOLA LUTATE!
Nda kua pokuile kocihandeleko ci kuatisa omanu kuenda ovina vikuavo oco ka vi ka kupuke, o pondola oku liyaka lovitangi. Cimuamue haico ci pondola oku pita love, nda kua pokuile kocihandeleko ca Yehova catiamẽla koku lipekela. Embimbiliya li popia hati: ‘Yuvula ukahonga.’—1 Va Tesalonike 4:3.
Nye omunu a pondola oku pita laco nda ka pokola kocihandeleko eci? Embimbiliya li popia hati: ‘Omunu o linga ukahonga o vĩhĩsa etimba liaye.’ (1 Va Korindo 6:18) Momo lie?
Akonomuiso a lingiwa a lekisa okuti, amalẽhe valua va linga ukahonga osimbu handi ka va kuelele, noke va liyaka lovitangi vialua, ndomo ovolandu a kuãimo a ci lekisa.
ESUMUO. Amalẽhe valua va linga ukahonga osimbu handi ka va kuelele, noke va livela.
EKAMBO LIOKU KOLELA KOMUNU WA LINGA LAYE UKAHONGA. Omanu valua va siata oku linga ukahonga noke va lipula nda omunu va lipekela laye wa lipekelelevo lomunu ukuavo.
DISILLUSIONMENT. Oku tepa ukamba. Afeko valua va siata oku nõlapo oku namulãla lakuenje vana okuti, va pondola oku va teyuila. Pole, ka va yongola oku namulãla la vana okuti, noke yoku lipekela lavo va litepa. Kuli akuenje valua okuti, noke yoku lipekela lufeko umue, va liwekapo oku namulãla laye.
Ceci tu lilongisa kulandu waco: Nda wa linga ukahonga osimbu kua kuelele, o nyõla ekalo liove liwa, kuenje ku sumbila vali etimba liove. (Va Roma 1:24) Ivaluka okuti, etimba liove li kuete esilivilo lia velapo. Omo liaco, ku ka ecelele okuti, o linga ukahonga osimbu kua kuelele!
Lekisa okuti, o kuete utõi woku ‘yuvula ukahonga.’ (1 Va Tesalonike 4:3) Nda wa ci linga, noke yoku kuela o pondola oku lipekala lonjila yimue okuti, ku sakalala omo liovitangi via siata oku pita lomanu vana va lipekela osimbu ka va kuelele.—Olosapo 7:22, 23; 1 Va Korindo 7:3.
SOKOLOLA APULILO A KUÃIMO NDOCO:
Nda omunu umue oku kuetele ocisola cocili o kapa hẽ kohele ekalo liove liwa?
Nda omunu umue o ku kuetele ocisola o kapa hẽ kohele ukamba wove la Yehova Suku?—Va Heveru 13:4.


text:
JW LIBRARY
Nõla Alivulu o Yongola Oku Tanga—vo Android
Olondimbukiso vialua vi sangiwa vo JW Library vi ku kuatisa poku tanga alivulu. Olondimbukiso viaco vi kasi kilu kulala woku sandiliya, eci o tanga ocipama cimue.
O tioka pondimbukiso Yatosi Atatu oco o kũlĩhe olondimbukiso vikuavo kulala woku sandiliya.
Kuama olonumbi evi oco o nõle alivulu o yongola oku tanga:
Pongolola Elimi
Pongolola o configurações de texto
Tala oviluvialuvia ale ovipama
Yulula . . .
Nõla Ambimbiliya o Yongola
Pongolola Elimi
O pondola oku pongolola elimi liocipama o kasi oku tanga.
Tioka pondimbukiso Alimi, oco o limbuke alimi kua sandekiwa ocipama o kasi oku tanga. Alimi wa siata oku kuama olonjanja vialua, a kala kilu liulala walimi. O pondolavo oku sandiliya ulala walimi poku soneha onduko yaco.
Alimi kua tapele a kuata ondimbukiso yokalende. Tioka kelimi limue oco o tape elivulu. Eci o tapa elivulu limue votablet yove, okalende kaco ka ka moleha vali. Tioka vali kelimi oco o li tange.
Pongolola o configurações de texto
O pondola oku vokiya ale oku tepulula ololetala ndomo o yongola.
Tioka Ponepa configurações de texto, oco o sokiye ololetala viocipama caco. Esokiyo liaco li kuamiwavo kalivulu osi a kasi vo aplikativo yaco.
Tala ociluvialuvia ale ocipama
Olonepa vimue vi lekisiwa loviluvialuvia ale vovipama. Tioka pondimbukiso yaco oco o tale ovina viaco vivali.
Tala ociluvialuvia: Ndomo ci moleha vociluvialuvia haico ci kasi velivulu lia pangiwa. Ocili okuti, omanu vamue va sole oku tapa elivulu liovisungo, li kuete atosi.
Tala Ocipama: Ovinimbu Viembimbiliya via lekisiwa vocipama caco citava oku tiokapo loku kuama etendelo liololetala o yongola.
Yulula . . .
Ondimbukiso yoku Yulula ... yi ku kuatisa oku kũlĩha evi vi sangiwa vo JW Library lo vo lo aplikativo vikuavo.
Tioka ponepa Yulula ... oco o tale ulala wovina vikuavo. Tioka pondimbukiso Yulula Ociseleko Calivulu vo Internet oco o yulule ocipama o kasi oku tanga VOCISELEKO CALIVULU VO INTERNET.
Nõla Ambimbiliya o Yongola
Eci o tioka kocinimbu Cembimbiliya ci kasi velivulu limue, ci lekisiwa. Tioka ponepa Personalizar oco o nõle Ambimbiliya o yongola.
Tioka ponepa Adicionar ale Remover, oco o vokiye ale oku nyõla Ambimbiliya. Koka Ambimbiliya oco o sokiye ulala waco.
Tanga onepa losapi hati “Oku Tapa Loku Sokiya Ambimbiliya—Android” oco o lilongise ndomo o tapa Ambimbiliya vo JW Library.
Ovimalẽho evi via sandekiwa kosãi ya Kayovo yunyamo wo 2015 lo JW Library 1.4, okuti yi li kuata lo Android 2.3 ale vikuavo. Nda kua muile ovimalẽho viaco, kuama olonumbi vocipama losapi hati: “Fetika Oku Talavaya lo JW Library—Android” vosapi Obter os Recursos Mais Recentes..


text:
Vuno mue ku Linga Cipanga ca Vumisionaliu ni?
Eyo. Etu Vakaleho va Yehova kuose ku tua kala tue ku muesa cifua ca vumisionaliu, mu ku lekako vantu vi tua tsiliela.—Mateo 28:19, 20.
Kaha naua, vamo Vakaleho ve ku ya ni ku nungulukila ku vihela vi tondeka vakua ku ambulula vavengi mu cifuti ci va kala va tuale muzimbu ua Mbimbiliya. Vakuavo co ve ku nungulukila ku vifuti vieka mu ku ambulula. Ve ku ivua ndzolela mu ku lingako mutamba uavo mu ku puisamo vupolofeto vua Yesu ngueni: “Mu ka pua vakaleho vange. . . na ku mutamba uze ha lenga mavu.”—Vilinga 1:8.
Mu 1943, tua putukile sikola ye ku longesa vamisionaliu vetu. Tunde ku ntsimbu ize, Vakaleho va tuvakana 8,000 va hita mu sokola yaco i va luka Sikola ya Ngileande.


text:
EHOKOLOLO 12
Ovanhu tava tungu oshungo inene
KONIMA eshi pa pita omido dihapu, ovanamati vaNoa ova ka kala ve na ounona vahapu. Ounona vavo navo ova enda tava kulu nova ka dala yo ounona vahapu. Kungaho, ovanhu ova li va hapupala diva kombada yedu.
Opa li omutekulululwa waNoa wedina Nimrod. Nimrod okwa li omukolokoshi. Okwa li omukongo woifitukuti, nokwa li ha dipaa ovanhu noinamwenyo. Okwa li yo e lininga ye mwene ohamba, opo a pangele ovanhu vakwao. Ndele Kalunga ka li a hokwa nandenande oikala yaNimrod.
Pefimbo opo, ovanhu ova li hava popi elaka limwe. Nimrod okwa li a hala ovanhu va kale ashike ponhele imwe opo a dule oku va pangela. Mbela ou shi shii kutya oshike osho a li a ninga po? Okwa li a lombwela ovanhu va tunge oshilando noshungo inene. Oto dulu oku va mona mefano olo li li pedu eshi va li tava foloma eedopi.
Jehova Kalunga ka li a panda ondunge oyo. Okwa li a hala ovanhu ve lihanene kombada yedu alishe. Ndele ovanhu ova li va lombwelafana tava ti: ‘Ileni tu litungileni oshilando noshungo ileile ya twa meulu. Natu liningileni edina!’ Ovanhu ova li va hala okulikongela efimano vo vene ponhele yokufimanekifa Kalunga.
Nomolwaasho Kalunga okwa li a xulifa po oilonga yavo yokutunga oshungo. Mbela ou shi shii kutya oshike osho Kalunga a li a ninga po? Okwa li a dongakanifa elaka olo va li hava popi, ndele tava hovele okupopya omalaka a yoolokafana. Kungaho, ovatungi kava li vali tava dulu okuudafana. Omolwaasho, oshilando osho osha ka lukwa Babel ile Babilon, osho tashi ti: “Edundakano.”
Okudja opo ovanhu ova fiya po Babel. Ova li ve litukaula meengudu she likolelela ko-malaka ndele tave lihanene kombada yedu alishe.