text:
ETUKULWA 10
Nghee Ohamba ya koshola pamhepo ovashikuli vayo
1-3. Jesus okwa li a ninga po shike eshi a hanga ovanhu tava ningi oinima oyo ihe na okuningwa motembeli?
JESUS okwa li a fimaneka neenghono otembeli yomuJerusalem molwaashi okwa li e shii elalakano layo. Otembeli oyo oyo ya li ondingandinga yelongelokalunga lashili kombada yedu, novalongelikalunga vashili ova li ve na okukala tava longele Jehova monghedi ya koshoka, molwaashi oku li Kalunga omuyapuki. Ndele eshi Jesus e uyile motembeli mo 10 Nisan 33 O.P., okwa li a handuka neenghono molwaashi ovanhu ova li tava ningi oinima yonhumba oyo ihe na okuningwa motembeli. Oinima ilipi va li tava ningi? — Lesha Mateus 21:12, 13.
2 Opa li ovalandifi novakumaani voimaliwa ovanalwisho, ovo va li hava ngeshefele moshihale shaavo vehe fi Ovajuda, nova li hava nyokoma ovanhu ovo ve uya okuyambela Jehova omayambo. * Nomolwaasho, Jesus okwa li a ‘ta mo aveshe ovo va li tava landifile motembeli novalandi, ndele okwa undulila poshi oitaafula yovakumaani voimaliwa,’ nokwa tokola ovanalwisho ovo va li tava ningi ongulu yaXe “oshikololo shovanyeki.” (Yelekanifa naNehemia 13:7-9.) Kungaho, Jesus okwa ulika kutya okwa li a lenga otembeli noku udite ko elalakano layo nokwa ulika yo kutya Xe okwa wana okulongelwa monghedi ya koshoka.
3 Eshi Jesus a nangekwa po mo 1914 e li Ohamba yopaMessias, okwa hovela okukoshola vali otembeli oyo ya kwatela mo aveshe kunena ovo va hala okulongela Jehova monghedi oyo ta hokwa. Otembeli oyo oilipi?
Nghee “ovamati vaLevi” va kosholwa
4, 5. (a) Ovashikuli vaJesus ovavaekwa ova li va yelifwa nokukosholwa ngahelipi mo 1914 fiyo olwopehovelo lo 1919? (b) Mbela okuyelifwa nokukosholwa kwoshiwana shaKalunga opo ashike kwa xulila opo? Shi yelifa.
4 Ngaashi twe shi mona mEtukulwa 2 lembo eli, konima eshi Jesus a nangekwa po e li Ohamba mo 1914, okwe uyile pamwe naXe va konakone otembeli yopamhepo, oyo i li elongekido li na sha nelongelokalunga la koshoka. * Konima eshi va konakona otembeli oyo, Ohamba Jesus oya li ya mona kutya “ovamati vaLevi,” Ovakriste ovavaekwa, ova li va pumbwa okuyelifwa nokukosholwa. (Mal. 3:1-3) Onghee hano, okudja mo 1914 fiyo olwopehovelo lo 1919, Omukosholi, Jehova, okwa li a efa oshiwana shaye shi pite momayeleko nomomaudjuu onhumba opo shi yelifwe nokukosholwa. Kashi hafifa tuu eshi ovavaekwa ovo va pita momayeleko oo a fa omudilo, va kosholwa, nova twikila okuyambidida Ohamba yopaMessias nehalo liwa!
5 Mbela okuyelifwa nokukosholwa kwoshiwana shaKalunga opo ashike kwa xulila opo? Hasho. Jehova okwa kala ta longifa Ohamba yopaMessias momukokomoko womafiku axuuninwa i twikile okukwafela ovashikuli vayo opo va dule okutwikila okulongela Jehova motembeli yopamhepo monghedi ya koshoka. Momatukulwa avali taa landula, ohatu ka tala nghee Ohamba oyo ya kwafela ovashikuli vayo va kale va koshoka paenghedi nova ninge omalunduluko opahangano. Ndele metukulwa eli, ohatu ka tala kunghee va kosholwa pamhepo. Otashi pameke eitavelo letu okutala koumbangi wa yela, oo tau ulike kutya Jesus okwa kala ta longo noudiinini opo a kwafele ovashikuli vaye va kale va koshoka pamhepo.
“Lifeteni”
6. Osho Jehova a li a lombwela Ovajuda ovo va li moukwatwa otashi tu kwafele ngahelipi tu ude ko osho sha kwatelwa mo mokukala twa koshoka pamhepo?
6 Okukala twa koshoka pamhepo osha hala okutya shike? Opo tu mone enyamukulo lepulo olo, natu ka konakoneni osho Jehova a li a lombwela Ovajuda ovo va li moukwatwa waBabilon, fimbo inava shuna keduumbo lavo mefelemudo eti-6 K.O.P. (paife pa pita omido 2 500 nasha). (Lesha Jesaja 52:11.) Ovajuda ovo ova li va efiwa va shune kuJerusalem, opo va ka tungulule otembeli nokuxumifa komesho elongelokalunga lashili. (Esra 1:2-4) Nomolwaasho, Jehova okwa li a hala oshiwana shaye shi manguluke ko filufilu koinima aishe oyo i na ekwatafano nelongelokalunga laBabilon. Didilika kutya okwe va lombwela a ti: “Inamu kuma oshipo,” “djeni mo mokati kavo,” nonokutya, “lifeteni.” Onghee hano, elongelokalunga laJehova la koshoka kali na nande okunyatekwa kelongelokalunga loipupulu. Naasho osha hala okutya, okukala twa koshoka pamhepo otashi ti okukala twa manguluka ko komahongo neenghedindjikilile domalongelokalunga oipupulu.
7. Oupitilo ulipi Jesus ta longifa okukwafela ovashikuli vaye va kale va koshoka pamhepo?
7 Konima eshi Jesus a ninga Ohamba, okwa li a nangeka po omupiya omudiinini nomunaendunge mo 1919 e li oupitilo u liwetikile oo ta longifa okukwafela ovashikuli vaye opo va kale va koshoka pamhepo. (Mat. 24:45) Momudo oo, Ovakonakoni vOmbibeli ova hangwa nale va manguluka ko komahongo mahapu omalongelokalunga oipupulu. Ashike natango ova li va pumbwa okukosholwa pamhepo. Kristus okwa kala ta yandje ouyelele kanini nakanini kovashikuli vaye okupitila momupiya omudiinini shi na sha nomadano oivilo neenghedindjikilile odo va pumbwa okuhenuka. (Omayel. 4:18) Natu ka taleni koihopaenenwa imwe.
Ovakriste ova pumbwa ngoo okukala hava dana Okrismesa?
8. Oshike osho Ovakonakoni vOmbibeli va li ve shii kombinga yOkrismesa, ndele oshike osho va li vehe udite ko nawanawa?
8 Ovakonakoni vOmbibeli ova kala ve shii kutya Jesus ina dalwa mo 25 aDesemba nonokutya oshivilo shOkrismesa osha hovela momalongelokalunga oshipaani. Oshungonangelo yOshiingilisha yaDesemba 1881 oya ti: “Ovanhu omamiliyona ovo va ninga oilyo yeengeleka ova li ovapaani. Ndelenee ovanhu va tya ngaho kava li lela va lundulula oikala yavo; ova ninga ashike Ovakriste kedina, kokutya ovapristeri vomalongelokalunga oshipaani ova ninga ovapristeri ovakriste, noivilo yoshipaani oya lukululwa, ndele tai pewa omadina oshikriste, ngaashi pashihopaenenwa Okrismesa.” MOshungonangelo imwe yomo 1883 omwa li oshitukulwa shi na oshipalanyole, “Jesus okwa dalwa naini?” osho sha popya kutya okwa dalwa lwopehovelo laOktoba. * Ndele nande ongaho, pefimbo opo Ovakonakoni vOmbibeli kava li ve wete lela ngeenge osha puka okudana Okrismesa. Oshitukulwa osho osha tonga nokuli kutya oilyo youkwaneumbo waBetel wokoBrooklyn nayo oya li hai dana Okrismesa pefimbo olo. Ashike oye ke shi xulifa po mo 1926. Omolwashike mbela?
9. Mokweendela ko kwefimbo, oshike osho Ovakonakoni vOmbibeli va li va didilika mo shi na sha nOkrismesa?
9 Mokweendela ko kwefimbo, eshi Ovakonakoni vOmbibeli va konakona moule oshinima osho, ove ke shi mona mo kutya oudilo wOkrismesa nosho yo eenghedindjikilile dayo itai fimanekifa Kalunga. Oshitukulwa “Oudilo wOkrismesa,” shomo-Golden Age yo 14 Desemba 1927, osha li sha popya kutya Okrismesa oshivilo shovapaani osho tashi yukifa unene elitulemo kokuliwanifila po omahalo opaumwene nosha kwatela mo elongelo loikalunga. Oshitukulwa osho osha tile yo kutya Kristus haye a lombwela ovanhu va kale tava dana Okrismesa, nosha xulifa neendjovo edi dididilikwedi tadi ti: “Molwaashi ounyuni, okahalu kombelela nOndiaboli otai xwaxwameke edano loshivilo osho, osha yela kutya ovo ve liyapulila filufilu Jehova itava dulu okukufa ombinga moshivilo sha tya ngaho.” Onghee hano, itashi kumwifa eshi okuhovela momudo oo oukwaneumbo waBetel wa efa po filufilu okudana Okrismesa fiyo okeluwa eli.
10. (a) Ouyelele tau nyaneke pomutenya Okrismesa ulipi wa li wa yandjwa muDesemba 1928? (Tala yo oshimhungu, “ Oudilo nelalakano lOkrismesa.”) (b) Oshiwana shaKalunga osha li sha kwafelwa ngahelipi opo shi henuke okukufa ombinga moivilo nosho yo okudana omafiku omafudo amwe e lili? (Tala oshimhungu, “ Nghee oivilo nomafiku omafudo amwe e lili a nyanekwa pomutenya.”)
10 Momudo wa landula ko, Ovakonakoni vOmbibeli ova li va mona ouyelele muhapu shi dulife nale oo tau nyaneke pomutenya Okrismesa. Mo 12 Desemba 1928, omumwatate Richard H. Barber, oo a li ha longo keembelewa detu da kula, okwa li a yandja oshipopiwa koradio osho tashi nyaneke pomutenya filufilu oudilo wOkrismesa. Ovapiya vaKalunga ova li ve linyenga ngahelipi kouyelele wa yela oo va mona okudja keembelewa da kula? Omumwatate Charles Brandlein, oo ta dimbuluka eshi oukwaneumbo wavo wa efa po okudana Okrismesa, okwa tile: “Katwa li nande twa nyemata eshi twa efa po oinima oyo yoshipaani. . . . Osha li ashike sha fa omunhu to lidula oshikutu sha kaka noku shi ekelashi.” Omumwatate Henry A. Cantwell, oo lwanima a ka longa e li omupashukili omweendi, okwa tile: “Otwa li twa hafa eshi twa li tu na okweefa po oshinima shonhumba opo tu ulike ohole yetu yokuhola Jehova.” Ovashikuli vaKristus ovadiinini ova li va ninga omalunduluko nehalo liwa opo vaha kufa ombinga moivilo yomalongelokalunga oipupulu. * — Joh. 15:19; 17:14.
11. Ongahelipi hatu dulu okuulika kutya ohatu yambidida Ohamba yopaMessias?
11 Ovakonakoni vOmbibeli ovo ovadiinini inave tu tulila po tuu oshihopaenenwa shiwa! Metwokumwe naasho, natu lipule kutya: ‘Ohandi tale ko ngahelipi ouyelele oo wa dja keembelewa detu da kula? Mbela ohandi u tambula ko ngoo nolupandu noku u tula moilonga?’ Ngeenge otwa kala hatu dulika nehalo liwa komupiya omudiinini, ohatu ulike kutya ohatu yambidida Ohamba yopaMessias oyo ya nangeka po omupiya oo a kale ta yandje eendja dopamhepo pefimbo lado. — Oil. 16:4, 5.
Mbela Ovakriste ove na okukala hava longifa omushiyakano?
12. Oule womido dihapu, Ovakonakoni vOmbibeli ova kala va tala ko ngahelipi omushiyakano?
12 Oule womido, Ovakonakoni vOmbibeli ova li va tala ko omushiyakano u li edidiliko lOukriste la tambulwa ko, ashike ova li ve wete kutya osha puka okwiilikana kuwo, molwaashi ova li ve shii kutya Ombibeli oya tokola okwiilikana oihongwafano. (1 Kor. 10:14; 1 Joh. 5:21) Lwopehovelo lo 1883, Oshungonangelo oya tile “oludi keshe lokulongela oikalunga olitondifa koshipala shaKalunga.” Ndele pefimbo olo Ovakonakoni vOmbibeli kava li ve wete sha puka okulongifa omushiyakano momikalo dimwe di lili odo va li ve wete tadi wapalele. Pashihopaenenwa, ova li hava kala ve udite etumba ngeenge va djala eembadi odo da fanekwa omushiyakano noshikoroni (oshishani), odo da li edidiliko loku va didilikifa mo. Ova li ve di tala ko di li edidiliko kutya ngeenge ova kala ovadiinini fiyo okefyo, otava ka pewa oshishani shomwenyo. Nomolwaasho okuhovela mo 1891, Oshungonangelo oya li hai kala i na edidiliko lomushiyakano noshikoroni.
13. Ouyelele ulipi ovashikuli vaKristus va li va mona shi na sha nelongifo lomushiyakano? (Tala yo oshimhungu, “ Ouyelele u na sha nelongifo lomushiyakano owa enda tau yela.”)
13 Ovakonakoni vOmbibeli ova li va lenga neenghono edidiliko lomushiyakano noshikoroni. Ashike lwopexulilo lo 1920 nasha, ova enda tava mono ouyelele muhapu u na sha nelongifo lomushiyakano. Omumwatate Grant Suiter, oo lwanima a ka ninga oshilyo shOlutuwiliki, okwa li a popya shi na sha noshoongalele shimwe osho sha ningilwe mo 1928 muDetroit, shomuMichigan, mOilongo ya Hangana yaAmerika, a ti: “Poshoongalele osho, otwa li twa kwafelwa tu mone kutya inashi yuka noinashi pumbiwa okulongifa edidiliko lomushiyakano noshikoroni.” Momido da ka landula ko, opa li pa pita ouyelele muhapu u na sha naasho. Nokungaho, osha li sha yela mo nawa kutya ngeenge otwa hala okukala twa koshoka pamhepo, katu na okulongifa nandenande omushiyakano melongelokalunga la koshoka.
14. Oshiwana shaKalunga osha li she linyenga ngahelipi kouyelele oo wa enda tau yela u na sha nelongifo lomushiyakano?
14 Ovapiya vaKalunga ova li ve linyenga ngahelipi kouyelele oo wa enda tau yela u na sha nelongifo lomushiyakano? Mbela ova li ashike va twikila okulongifa edidiliko lomushiyakano noshikoroni olo va li va lenga neenghono? Omumwameme Lela Roberts, oo a kala ta longele Jehova efimbo lile, okwa ti: “Otwa li twa efa po noupu okulongifa edidiliko olo eshi twa mona kutya otali ti lela shike.” Omumwameme vali umwe omudiinini, Ursula Serenco, okwa popya kombinga yanghee vahapu va li ve udite pefimbo olo a ti: “Otwa li twe lihonga kutya oshinima osho twa li hatu diladila kutya oshi li edidiliko lefyo lOmwene wetu nonokutya oshi li edidiliko leliyandjo letu lopaKriste mboli oshi li edidiliko lelongelokalunga loshipaani. Onghee hano, metwokumwe nOmayeletumbulo 4:18, otwa li twa hafa eshi elila lovayuki la enda tali yela.” Ovashikuli vaKristus ovo ovadiinini kava li nande va hala okukufa ombinga meenghedindjikilile inadi koshoka delongelokalunga loipupulu.
15, 16. Ongahelipi hatu dulu okuulika kutya otwa tokola toko okukaleka oshihale shokombada yedu shotembeli yaJehova yopamhepo sha koshoka?
15 Nafye kunena otwa tokola toko okuhakufa ombinga moinima ya tya ngaho. Otwa dimina kutya Kristus okwa kala ta longifa omupiya omudiinini nomunaendunge, e li oupitilo u liwetikile, opo a kwafele ovashikuli vaye va kale va koshoka pamhepo. Nomolwaasho, ngeenge otwa mono ouyelele wopamhepo oo tau tu londwele shi na sha noivilo, neenghedindjikilile ile oinima ikwao oyo ya nyama kelongelokalunga loipupulu, inatu ongaonga okweefa po oinima ya tya ngaho. Ngaashi ashike ovamwatate novamwameme ovo va li ko pefimbo olo Kristus a li opo a hovele okupangela, nafye natu kale twa tokola toko okukaleka oshihale shokombada yedu shotembeli yaJehova yopamhepo sha koshoka.
16 Kristus okwa kala yo ta longo noudiinini momafiku aa axuuninwa opo a amene oshiwana shaJehova koohandimwe ovo tava dulu ngeno okweetifa enyonauko lopamhepo mehangano laJehova. Osho okwa kala te shi ningi ngahelipi mbela? Natu ke shi kundafaneni.
Okutongola “ovanawii movayuki”
17, 18. Oitukulwa tai landula yefaneko li na sha noshiyulifo oya hala okutya ngahelipi, (a) okweendifa oshiyulifo mefuta, (b) ‘okwoongelwa kweeshi doludi keshe,’ (c) okutula moikwatelwa eeshi odo diwa, na (d) okweekelwashi kweeshi odo dii?
17 Ohamba Jesus Kristus ohai pashukile omaongalo aeshe oshiwana shaKalunga. Nonande katu shi wete nomesho etu okomutwe, Kristus novaengeli ova kala tava tongola ovanhu meengudu mbali metwokumwe nefaneko li na sha noshiyulifo sheeshi. (Lesha Mateus 13:47-50.) Efaneko olo ola hala okutya ngahelipi?
18 Okweendifa ‘oshiyulifo mefuta.’ Oshiyulifo otashi faneke oilonga yokuudifila ovanhu mounyuni aushe ovo ve li efuta lopafaneko. ‘Okwoongelwa kweeshi doludi keshe.’ Osho osha hala okutya onghundana iwa ohai hokwifa ovanhu vomaludi aeshe; vamwe ohave i tambula ko nokuninga Ovakriste vashili, ofimbo vamwe hava kala ve na ohokwe petameko, ndele ihava katuka lela eenghatu ve tu waimine melongelokalunga la koshoka. * Okutula ‘eeshi diwa moikwatelwa.’ Eeshi odo otadi faneke ovanamitimadiwa ovo hava ongelwa momaongalo oo taa faafanifwa noikwatelwa, omo hava longele Jehova monghedi ya koshoka. Okweekelwashi ‘kweeshi dii.’ Osho osha hala okutya momafiku aa axuuninwa, Kristus novaengeli ova kala tava tongola “ovanawii movayuki.” * Kungaho, Kristus okwa amena omaongalo opaKriste aha nwefwe mo kovanhu ovo ve na oikala yomitima inai yuka, ovo tashi dulika inava hala okweefa po omahongo ile eenghedindjikilile da puka. *
19. Ou udite ngahelipi eshi Kristus e tu kwafela tu kale twa koshoka pamhepo tu li oshiwana shaKalunga nota amene elongelokalunga lashili liha nyatekwe?
19 Kashi hafifa tuu okushiiva kutya Ohamba yetu, Jesus Kristus, ohai amene aveshe ovo ve li mepashukilo layo! Itashi hekeleke tuu okukala tu shii kutya Jesus oha kondjele nouladi elongelokalunga lashili nosho yo ovalongelikalunga vashili ngaashi ashike a li a ninga eshi a koshola otembeli fimbo a li kombada yedu! Inatu hafa tuu eshi Kristus te tu kwafele tu kale twa koshoka pamhepo tu li oshiwana shaKalunga nota amene elongelokalunga lashili liha nyatekwe! Onghee hano, natu ulikeni kutya ohatu yambidida Ohamba oyo nOuhamba wayo mokuhenuka oinima aishe oyo ya nyama kelongelokalunga loipupulu.
^ okat. 2 Ovajuda ovo va li have uya kotembeli ova li hava pulwa va yandje oifendela yokomudo yotembeli, tava yandje oimaliwa yoludi lonhumba kondadalunde, novakumaani ova li have va futifa, opo ve va pe oludi loimaliwa oyo hai fendelwa. Kakele kaasho, vamwe otashi dulika va li hava kala va pumbwa oinamwenyo yokuyamba omayambo. Jesus okwa li a ula ovalandifi ovo kutya ‘ovanyeki,’ molwaashi otashi dulika va li hava futifa ovanhu ondilo.
^ okat. 4 Ovapiya vaJehova vokombada yedu ohave mu longele ve li moshihale shotembeli yaye yopamhepo shokombada yedu.
^ okat. 8 Oshitukulwa osho osha ti kutya, okutya Jesus okwa dalwa pefimbo lokufu (kwokoilongo yaAsia) “itashi tu kumwe nehokololo li na sha novafita ovo va li va nangela oimuna yavo moixwa.” — Luk. 2:8.
^ okat. 10 Monhumwafo imwe yopaumwene, ya shangelwe mo 14 Novemba 1927, omumwatate Frederick W. Franz okwa ti: “Itatu ka dana Okrismesa neudo. Oukwaneumbo waBetel owa tokola uha dane vali Okrismesa.” Konima yeemwedi donhumba, okwa li a shanga onhumwafo imwe natango mo 6 Februali 1928, omo a ti: “Omwene ota ende te tu koshola kanini nakanini komahongo oipupulu aBabilon, osho shi li ehangano lOndiaboli.”
^ okat. 18 Diladila pashihopaenenwa komudo woilonga 2013; ovaudifi ova li ve fike po 7 965 954, ofimbo ovanhu ovo va li pEdimbuluko lefyo laKristus va li 19 241 252.
^ okat. 18 Okutongolwa kweeshi diwa naado dii inaku faafana nokuyoololwa kweedi moikombo. (Mat. 25:31-46) Okuyoololwa kweedi moikombo otaku ulike ketokolo laxuuninwa olo tali ka ningwa poudjuu munene oo twa teelela. Lwopokati opo, ovo va fa eeshi dii otava dulu okwaalukila kuJehova nokuuya momaongalo opaKriste oo taa faafanifwa noikwatelwa. — Mal. 3:7.
^ okat. 18 Hauxuuninwa, ovo va fa eeshi dii otava ka ekelwa mediko la hanya, oku shi popya pafaneko, sha hala okutya otava ka hanaunwa po monakwiiwa.


c: text/html

text:
OKAPITULU 5
Otyilikutila Tyeyovo—Otyali Otyinene tya Huku
1, 2. (a) Oñgeni matyilekesa okuti otyipuka wapeua tyina esilivilo pala ove? (b) Omokonda yatyi otyilikutila tyeyovo otyipuka tyimwe tyavilapo tuapewa na Huku?
OKUTI nthiki imwe wapelue otyipuka tyimwe otyiwa unene? Otyipuka katyisukisa okulanda onombongo ononyingi, opo tyikale nesilivilo enene. Putyina otyipuka wapeua tyikuhambukiswa ine otyipuka wesukisa unene, upandula unene.
2 Povipuka aviho Huku etuavela, kuna tyike tuesukisa unene tyipona ovikuavo. Otyipuka tyimwe otyinene Huku avela ovanthu aveho. Mokapitulu aka, matulilongesa okuti Jeova watuma Omona wae, Jesus Kristu, opo tukale nomuenyo wahapu. (Tanga Mateus 20:28.) Mokonda watuma Jesus pano pohi ngo tyilikutila, Jeova walekesa okuti tyili-tyili utuhole unene.
OTYILIKUTILA TYEYOVO OITYI?
3. Omokonda yatyi ovanthu vankhila?
3 Otyilikutila tyeyovo onkhalelo imwe Jeova alinga opo ayovole ovanthu monkhali no mononkhia. (Efésios 1:7) Opo tunoñgonoke omokonda yatyi otyilikutila tyeyovo tyesukisa, tuna okunoñgonoka etyi tyaendele motyikunino tyo Endene omanima omanyingi kohale. Ovo tate yetu votete Andau na Eva, valinga onkhali. Mokonda yonkhali vankhia. Nonthue tunkhia mokonda tuapiñgana onkhali ku Andau na Eva.—Tala okatoi 9 konthyulilo yomukanda ou.
4. Andau ankho olie, iya oityi ankho ena?
4 Etyi Jeova atunga omulume wotete, Andau, wemupele otyipuka tyimwe tyakolela. Wemupele omuenyo wehena onkhali. Andau ankho una olutu, nomutima wafuapo. Ankho kavele, kakulupa tupu kankhi. Mokonda Jeova oe wemutunga Andau otyo, akalela omona wae. (Lucas 3:38) Jeova apeho ankho utomphola nae. Huku wemuhangununina etyi akevelela kwe, emuavela ovilinga vihambukiswa.—Gênesis 1:28-30; 2:16, 17.
5. Oityi tyihangununa tyina Ombimbiliya ipopia okuti Andau watungua “otyifuika tya Huku”?
5 Andau ankho watungua “otyifuika tya Huku.” (Gênesis 1:27) Jeova wemutunga novituwa ngo Viae, ohole, nounongo, nouviuki, nepondolo. Wavela Andau ounongo wokuholovona etyi ahanda. Andau ankho kekahi ngomakina ilinga vala otyilinga yatungilwa. Huku wemutunga opo aholovone etyi tyaviuka netyi tyapenga. Inkha Andau waholovonene okutavela ku Huku, ñgeno wakala nomuenyo wahapu Momphangu Yombembwa.
6. Etyi Andau ehetavelele ku Huku oityi anyona? Iya otyo tyakalesa ñgeni ovana vae?
6 Mokonda Andau ketavelele ku Huku, ahitiswa no nonkhia, Andau wafeta otyipuka tyimwe tyalema unene. Mokonda yokualinga onkhali, Andau anyono oupanga wae na Jeova, tupu apolwa Momphangu Yombembwa. (Gênesis 3:17-19) Andau na Eva vafueva ine vaholovona okuhetavela ku Huku, pahe ankho vetupu ekevelelo. Mokonda yetyi Andau alinga, “onkhali yanyingila mouye, iya onkhali yaeta ononkhia. Moluotyo, ononkhia mba yandyana movanthu vatyo aveho, mokonda aveho valinga onkhali.” (Romanos 5:12) Etyi Andau alinga onkhali “welilandesa” oe muene iya onthue tuakala ovapika vonkhali no nonkhia. (Romanos 7:14) Okuti nkhele tuna ekevelelo? Enga tuna.
7, 8. Otyilikutila tyeyovo oityi?
7 Otyilikutila tyeyovo oityi? Otyilikutila tyeyovo tyakutikinya ovipuka vivali. Tete, otyipuka tyifetwa pala okuyovola otyipuka tyimwe ine okulanda otyipuka opo tyikondolwepo. Vali, ofeto yaawa pala okufeta otyipuka tyanyonwa ine okufeta onombongo mbata mutyo.
8 Petupu omunthu utyivila okufeta ovitateka aviho viatuka konkhali ya Andau no nonkhia tyetuetela. Mahi Jeova walinga epongiyo opo etuyovole konkhali no kononkhia. Matulilongesa oñgeni otyilikutila tyeyovo tyiyovola no ñgeni tyipondola okutukuatesako.
OÑGENI JEOVA AAVA OTYILIKUTILA TYEYOVO
9. Oñgeni otyilikutila tyeyovo ankho tyina okufetwa?
9 Petupu omunthu utyivila okuyovola omuenyo wehena nkhali Andau anyona. Omokonda yatyi? Mokonda onthue atuho tuvakuankhali. (Salmo 49:7, 8) Tyesukisa ofeto yomuenyo welifua na una Andau aombesa. Otyo, tyihanenwa okuti “otyilikutila tyafwapo.” (1 Timóteo 2:6) Otyilikutila tyeyovo ankho tyina okulifwa nomuenyo Andau apesela.
10. Oñgeni Jeova aava otyilikutila tyeyovo?
10 Oñgeni Jeova aava otyilikutila tyeyovo? Jeova watuma pano pohi Omona wae ehole vali unene. Omona oo, o Jesus, watetekela okutungwa kovipuka aviho. (1 João 4:9, 10) Tyahakuluminyinue Jesus wetavela okusapo Tate yae nomphangu yae keulu. (Filipenses 2:7) Jeova walinga ehuviso apolo Jesus keulu emutumu pohi, iya Jesus atyitwa tyehena onkhali.—Lucas 1:35.
11. Oñgeni omunthu wike apondola okuyovola ovanthu ovanyingi?
11 Omulume wotete, Andau, waombesa omuenyo uhena onkhali wovanthu aveho puetyi ehetavelele ku Jeova. Okuti omunthu omukuavo upondola okuyovola ovana aveho va Andau mo nonkhia? Enga. (Tanga Romanos 5:19.) Jesus uhenelinge onkhali, waava omuenyo wae uhena nkhali, ngotyilikutila. (1 Coríntio 15:45) Omuenyo wae wehena onkhali watamo opo umaneko ononkhia mbaetelwa ovana aveho va Andau.—1 Coríntios 15:21, 22.
12. Omokonda yatyi Jesus amonesilwe ononkhumbi?
12 Ombimbiliya ipopia okuti Jesus wamuene ononkhumbi onene etyi ehenenkhie. Wavetelue unene, apapelwa momuti, ngamo ankhila. (João 19:1, 16-18, 30) Omokonda yatyi Jesus amonesilwe ononkhumbi ombo? Omokonda Satanasi wapopia okuti petupu omunthu upondola okukala nekolelo mu Huku inkha umoneswa ononkhumbi. Jesus walekesa okuti omunthu wokuhena onkhali upondola okutualako nekolelo mu Huku, namphila amonesiwa ononkhumbi ononene. Nkhele soka oñgeni Jeova akala tyina atala Jesus!—Provérbios 27:11; tala okatoi 15 konthyulilo ou.
13. Oñgeni otyilikutila tyeyovo tyafetwa?
13 Oñgeni otyilikutila tyeyovo tyafetwa? Jesus waava ku Tate yae esilivilo liomuenyo wae. Monthiki 14 yohanyi Nisan yenima 33, Jeova wayeka Jesus aipawe no nondyale mbae. (Hebreus 10:10) Etyi palamba ononthiki ononthatu, Jeova emututilisa nomuenyo wopaspilitu. Konyima, etyi Jesus akondoka ku Tate yae keulu, apakula ku Jeova esilivilo liomuenyo wae uhena onkhali, ngotyilikutila. (Hebreus 9:24) Mokonda pahe otyilikutila tyeyovo tyafetuale, onthue tuna omphitilo opo tuyovolwe konkhali no kononkhia.—Tanga Romanos 3:23, 24.
OTYILIKUTILA TYEYOVO TYINA ESILIVILO PATYI PALA OVE
14, 15. Oityi tuna yokulinga, opo tuevelwe ononkhali mbetu?
14 Onthue tukahiale nokupolako ouwa kotyawa otyinene tya Jeova. Tutalei ouwa tukahi nokupolako pehepano nouwa matukapolako komutwe wandyila.
15 Tuevelwa ononkhali mbetu. Tyesukisa okulinga ononkhono opo tulinge etyi tyaviuka. Tupengesa tyilinge pokupopia no pokulinga ovipuka. (Colossenses 1:13, 14) Oñgeni tupondola okuevelwa? Onthue tupondola okulivela tyina tuamalingi otyipuka tyimwe tyapenga iya nomutima weliola atuiti ku Jeova opo etuevele. Tupondola okukala nonthumbi yokuti ononkhali mbetu mambuevelwa.—1 João 1:8, 9.
16. Oityi tuna okulinga opo tukale nomutima wasukuka?
16 Tupondola okukala nomutima wasukuka. Inkha omutima wetu utupopila okuti otyipuka tualinga tyapenga, atulivele onombei, otyo tyipondola okutusoyesa. Mahi katuesukisile okukala ngotyo. Inkha tuita opo Jeova etuevele, tupondola okukala nonthumbi yokuti metutehelela tupu metuevela. (Hebreus 9:13, 14) Jeova uhanda tumupopile ovitateka aviho tuna neyembelo lietu. (Hebreus 4:14-16) Tyina tulinga ngotyo, matukala nombembwa na Huku.
17. Ouwa patyi ononkhia mba Jesus mbetuetela?
17 Tuna Ekevelelo liokukala nomuenyo uhapu. “Ofeto yonkhali ononkhia, mahi otyali tuapewa na Huku omuenyo uhapu, menyina lia Kristu Jesus Tatekulu yetu.” (Romanos 6:23) Mokonda Jesus utunkhila, tupondola okukala nomuenyo uhapu nekongoko likahi nawa. (Revelação [Apocalipse] 21:3, 4) Mahi, oityi tuna okulinga opo tukatambule ononkhano ombo onongwa?
OKUTI OVE UTAVELA OTYILIKUTILA TYEYOVO?
18. Oñgeni tutyii okuti Jeova utuhole?
18 Soka kehambu ukala nalio tyina wamapewa otyipuka tyimwe otyiwa unene. Otyilikutila tyeyovo otyipuka tyakolela vali ovanthu aveho vapewa, iya onthue tuna okupandula Jeova mokonda yotyawa otyo. João 3:16 yati: “Mokonda Huku una oluembia olunene novanthu, waava omona wae wongunga.” Enga, Jeova utuhole unene, mokonda yotyo, wava Jesus Omona wae ehole unene. Iya onthue tutyii okuti tupu Jesus utuhole unene, mokonda wetavela okunkhia mokonda yonthue. (João 15:13) Otyilikutila tyeyovo tyituavela onthumbi yokuti Jeova na Jesus vetuhole unene.—Gálatas 2:20.
19, 20. (a) Oñgeni tupondola okukala epanga lia Jeova? (b) Oñgeni tupondola okulekesa okuti tuetavela otyilikutila tyeyovo?
19 Mokonda pahe tuelilongesa konthele yoluembia olunene lwa Huku, oñgeni upondola okukala epanga lie? Okuhumba omunthu uhei katyapupukile. João 17:3 ipopia okuti onthue tupondola okunoñgonoka Jeova. Tyina ulinga ngotyo, ohole una nae mailiyawisa, mo muhambukiswa, nokukala epanga liae. Ngotyo tualako okulilongesa konthele ya Jeova pokutanga Ombimbiliya.—1 João 5:3.
20 Tavela otyilikutila tyeyovo tya Jesus. Ombimbiliya ipopia okuti: “Omunthu una ekolelo Momona, una omuenyo uhapu.” (João 3:36) Oityi tyihangununa okukala nekolelo? Tyihangununa okulinga etyi Jesus etulongesa. (João 13:15) Onthue katupondola okupopia vala okuti tutavela ku Jesus. Opo tutavele otyilikutila tyeyovo, tuna okulinga otyipuka tyimwe konthele yekolelo lietu. Mu Tiago 2:26 tutangamo okuti: “Ekolelo lihena ovilinga liankhia.”
21, 22. (a) Omokonda yatyi tuna yokukala Pehinangelo Liononkhia mba Kristu omanima aeho? (b) Oityi matukelilongesa mokapitulu 6 na 7?
21 Kala Pehinangelo Liononkhia mba Kristu. Motyinthiki tyahulililako opo Jesus ankhie, wetulongesa okuti tuna okuhinangela ononkhia mbae. Onthue tutyilinga omanima aeho, iya tutyiihana okuti Ehinangelo ine “Ondalelo ya Tatekulu.” (1 Coríntios 11:20; Mateus 26:26-28) Jesus uhanda tuhinangele okuti waava omuenyo wae uhena nkhali ngotyilikutila pala okutuyovola. Jesus wapopia okuti: “Tyilingei-lingei apeho mehinangelo liange.” (Tanga Lucas 22:19.) Tyina wenda Kehinangelo, ulekesa okuti uhinangela otyilikutila tyeyovo noluembia olunene Jeova na Jesus vena nonthue.—Tala okatoi 16 konthyulilo yokapitulu ou.
22 Otyilikutila tyeyovo otyipuka tyimwe tyakolela tuapewa. (2 Coríntios 9:14, 15) Otyipuka otyo tyipondola okuetela ouwa alo umwe vana vokuankhiale. Mokapitulu 6 na 7, matukelilongesa oñgeni otyo matyilingwa.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ONEPA 13
Nye tu Sukila Oku Linga Oco tu Sanjuise Suku?
Yuvula ovina vĩvi.—1 Va Korindo 6:9, 10
Nda tua sola Yehova, ka tu ka linga ovina eye a nyale.
Yehova ka yongola okuti tu nyana, tu nyua calua ovinyua vi koluisa, pamue olodroga.
Suku o pisa umondi, oku pulumula ocipango kuenda alume va lipekela lalume, lakãi va lipekela lakãi. Eye ka yongola okuti, tu kala vakuacipululu, ale tu liyaka la vakuetu.
Tu sukila oku yuvula efendelo lioviteka, ale umbanda.
Voluali Luokaliye tu lavoka, ka mu ka kala omanu va linga ovina vĩvi.
Linga ovina viwa.—Mateo 7:12
Oco tu sanjuise Suku, tu sukila oku likolisilako oku setukula ovituwa viaye.
Lekisa ocisola ku vakuene, poku kala embombe kuenda ukuacali.
Kala ukuacili.
Kala ukuahenda, kuenda ecela vakuene.
Sapuilako vakuene catiamẽla ku Yehova, kuenda kolonjila viaye.—Isaya 43:10.


text:
Olombangi Via Yeova Via Tunga Eci ci Soka 3.000 Kolonjango Viusoma vo Nigéria
Kunyamo wo 1999 Olombangi Via Yehova via fetika upange woku tunga Olonjango Viusoma kolofeka vina okuti olohukũi. Casapalo keteke 1 Yelombo yunyamo wo 2014, ci soka 823 komanu vo Benin, ko Nigéria, va kala Vonjango Yolohongeke Vinene oco va linge ocipito cimue ci likasi: Oku tungiwa kueci ci soka 3.000 Violonjango Viusoma vofeka lekuatiso liesokiyo liaco.
Vokuenda kuohongele, kua lomboluiwa ulandu wupange wosi woku tunga ovitumãlo viefendelo kofeka yo Nigéria oku upisa kunyamo wo 1920. Kefetikilo olohongele via enda oku lingiwila kolonjo via vamanji ale kovitumãlo vimue vioku fetela. Ulandu umue wosimbu watiamẽla kocitumãlo ca enda oku lingiwila olohongele Violombangi Via Yehova ko Nigéria, osapalalo yimue ya tungiwa volupale luo Ilesa vokuenda kunyamo wo 1935. Kunyamo wo 1938 kuenda 1990, e tendelo liakongelo lia livokiya oku upisa 14 toke 2.681 okuti evokiyo liaco li panda eci ci soka 200 kolonjanja. Alua pokati kakongelo aco, ka va tẽlele oku tunga ovitumãlo vioku lingila olohongele. Valupale amue Vonjango yimosi Yusoma mu liongoluila eci ci soka epandu kakongelo. Valupale akuavo, etendelo liomanu lialua okuti eci va linga ohongele, Vonjango Yusoma omanu ka va suimo. Omo liaco, omanu va enda oku talama posamua polonjanela oco va yevelele olohongele. Akongelo alua a enda oku liongoluila kolonjo ale volosikola.
Kunyamo wo 1990, Ombala yolombangi Via Yehova ko Nigéria ya fetika oku undika olombongo oco vi Kuatise Kupange Woku Tunga Olonjango Viusoma. Toke kunyamo wo 1997 ocisoko Coku Tunga Olonjo Viusoma, ca kuatisa eci ci soka 105 kakongelo oku tunga ale oku semulula Olonjango viavo Viusoma. Oku u pisa kunyamo wo1997 toke 1999 kuatungiwa 13 Kolonjango Viusoma. Olonjango Viusoma via enda oku tungiwa vokuenda kuoloneke 7 ale 15 koloneke.
Ndaño lelikolisilo liaco, etendelo Liolombangi via Yehova vo Nigéria lia kala oku livokiya. Kosãi ya Kupupu yunyamo wo 1998 ombala Yolombamgi Via Yehova vofeka ya kũlĩhisa lutate kuenje va limbuka okuti handi ku sukiliwa oku tungiwa ci soka 1.114 Kolonjango Viusoma.
Don Trost okuti o panga onepa Kocisoko Cakulu ko Betele, vo Nigéria wa sapuila olonjeveleli volupale luo Benin hati: “Ocikele caco ka ca lelukile! Tua enda oku lipula ndoco: ‘Tu tẽlisa ndati upange waco?’” Tua tambula etambululo liaco kunyamo wo 1999 eci ovimunga vioku tunga Olonjango Viusoma vi kuete epandu ale ecelãla komanu va fetika oku kuatisa akongelo vofeka. Loku kuama esokiyo limue lia leluka ovimunga viaco vokuenda kueci ci soka 14 kanyamo va tunga 17 Kolonjango Viusoma vosãi.
Manji Don Trost vokuenda kuohundo yaye wa pandiya olonjeveleli omo lielikolisilo va linga kuenda wa popia okuti handi kuli upange walua woku linga. Kunyamo wo 2013 ci pitãhala olohulukãi 8 komanu va linga Olombangi Via Yehova. Don Trost wa popia hati: “Oco tu limbuke evokiyo tu ka kuata kovaso yoloneke, tu sukila handi oku tunga 100 Colonjango Viusoma vokuenda kunyamo.” Toke kunyamo wo 2013, etendelo Liolombangi Via Yehova vo Nigéria, lia tẽla eci ci soka 351 kolohulukãi vi kasi vakongelo a soka 5.700.


text:
Vika i Hasa ku tu Longesa Mbimbiliya?
Eli livulu lia ku lilongesa Nalio Mbimbiliya va li viukisila ku mi kuasa ku lilongesa vi ya handeka Mbimbiliya ha vimpande via ku liseza-seza, ngeci mua, vika tue ku yandela, vika vie ku soloka ku muntu nga a tsa, na vati tu hasa ku kala na ndzolela ha ndzivo na vimpande vikuavo.
Vutumbe Vuka Njambi ua Kala Navuo Kuli Yetu?
Halumo mue ku lihula omo lia vika visoti vi na lana cikuma ku matangua ano. Mbimbiliya ya longesa nguayo vuovuno Njambi a ka manusula visoti via vantu ngeci mua tuyando, mavezi na ku-tsa.
KAPITULU 1
Njambi ua pua Iya?
Mu ku mona cenu Njambi ua mi haka seho ni? Lilongesenu vifua vieni na vati mu hasa ku pua kavusamba keni.
KAPITULU 2
Mbimbiliya ya Pua Livulu lia tu Hana Njambi
Vati Mbimbiliya i hasa ku mi kuasa mu visoti vienu? Omo lia vika mu hasa ku kulahela mu vupolofeto vuayo?
KAPITULU 3
Vutumbe Vuka Njambi ua Tangelele Vantu?
Vati u ka fua muono omo mavu a ka pua citungu?
KAPITULU 4
Yesu Kilistu ua pua Iya?
Tantekeyenu omo lia vika Yesu ikeye Mesiya u va Kulahesele, kulihi ua tundile, kaha vika ua puila Muana umo lika ua Yehova.
KAPITULU 5
Ku-kula ca pua Vuana vua Kama vua tu Hana Njambi
Ku-kula ca pua cika? Ku vezika cika mu hasa ku uanamo?
KAPITULU 6
Kulihi ue Kuya Muntu Nga na Tsi?
Lilongesenu vi ya handeka Mbimbiliya ku tuala kulihi vali vatsi na omo lia vika vantu ve ku tsila.
KAPITULU 7
Tangua ku ka Kala Cisangukilo!
Mua tsisaho laza kavusoko ni? Citava ku ka va mona naua ni? Tantekeyenu vi ya handeka Mbimbiliya ku tuala ha cisangukilo.
KAPITULU 8
Vika Vuangana vua Njambi?
Vantu vavengi va tantekeya civundilo ca Tatetu. Vika a lomboloka aa mezi: “Vuangana vuove vu ize”?
KAPITULU 9
Vuno ku Kotoka ca Mavu ci li mu Hiehi Ni?
Talenu vati vilinga na vifua via vantu matangua ano via muesa ngecize tuli ku ku-hua ca mavu, ngue mu ya handeka Mbimbiliya.
KAPITULU 10
Vusunga ku Tuala ha Tungelo na vandemone.
Mbimbiliya ya handeka via tungelo na vandemone. Vuno tungelo na vandemone ku va kala mpundu ni? Va hasa ku tu kuasa ni ku tu vulumuna?
KAPITULU 11
Vika Tuyando tu na Lanena Ngecize?
Vavengi ve ku singanieka nguavo Njambi ikeye mukua mulonga ku lamba ya vantu ha mavu. Enu vati mue ku singaniekaho? Lilongesenu via handeka Njambi ku tuala ha omo lia vika tue ku muena tuyando.
KAPITULU 12
Vati mu Hasa ku pua Kavusamba ka Njambi?
Citava ku yoya mu cifua ca ya Yehova ku mutima. Mua vusunga, mu hasa ku pua kavusamba keni.
KAPITULU 13
Singimikenu Vuana vua Muono
Vati Njambi ue ku mona ku tundisa mazimo, ku haka maninga, na muono ua kasitu?
KAPITULU 14
Mu Hasa ku Yoya mu Ndzolela ha Ndzivo
Cilemo ca muesele Yesu ca pua lungano ku vamala, mpuevo, visemi, na vana. Vika tu hasa ku lilongesa kuli Yesu?
KAPITULU 15
Njila ya Cili ya ku Lemeselamo Njambi
Talenu vintsina vitanu na imo via ku nongonuenamo vakua ku lemesa mu vusunga.
KAPITULU 16
Hangulenu ku Lemesa Njambi
Visoti vika mu hasa ku liuana navio mu ku lekako vakuenu viuma vi mua tsiliela? Vati mu hasa ku lingamo ca ku hona ku va vuisa ku vavala ku mutima?
KAPITULU 17
Civezikiso ca ku vundila
Vuno Njambi ue ku tava vivundilo vienu ni? Mu hasa ku uana vikumbululo, na ku ivuisisa mua cili vika Mbimbiliya ya handeka ku tuala ha civundilo.
KAPITULU 18
Vuno nja Pande ku Lihana Kuli Njambi na ku nji Mbatiza ni?
Vinanga vika via tondeka linga muntu a puisemo ku mu mbatiza? Lilongesenu vi nja lomboloka na vati ve ku i linga.
KAPITULU 19
Kalenu mu Hiehi na Yehova
Vati tu hasa ku muesa cilemo kuli Njambi na ku mu santsela ku viose via tu lingila?
Matota
Vi a lomboloka amo mezi a mu livulu Vika i Hasa ku tu Longesa Mbimbiliya?


text:
ELONGESO 18
Oñgeni Tukuatesako Ovakuatate Vetu Tyina Vavahiwa Noviponga?
Tyina pamoneka otyiponga, Onombangi mba Jeova velionganeka liwa-liwa vatale etyi mavalingi opo vakuateseko ovakuatate vavo. Otyo tyilekesa ohole yotyotyili tuna novakuatate vetu. (João 13:34, 35; 1 João 3:17, 18) Omononkhalelo patyi tukuatesako?
Tuava onombongo. Etyi ondyala onene yatumbukila mo Judaa, Ovakristau mewaneno liotete mo Antiokia, vatumikisa onombongo opo vakuateseko ovakuatate vavo. (Atos 11:27-30) Tupu, tyina tuiva okuti ovakuatate vetu kotyilongo tyimwe vekahi nokumona ononkhumbi, tuava mewaneno etyi tuna opo tuvekuateseko.—2 Coríntios 8:13-15.
Tuava ombatelo yesukisa. Ovakulu vomawaneno vakala kuna kuapita otyiponga, vaovola ovakuatate va kese ewaneno opo vatale inkha vahupa. Okomisau yokuyovola yonganeka okulia, nomeva okunua, novikutu, novihemba, na apa mavapake ovanthu. Onombangi ononyingi vena ounongo wokutunga, veliava nokufeta onombongo mbavo avakapindula-po omaumbo, no Nondyuo Mbomaliongiyo ine Mbouhamba. Oupanga tuna meongano, nounongo tuna wokuundapela kumwe novakuatate vetu, tyitukuatesako okulinga liwa-liwa etyi tyesukisa tyina pamoneka oviponga. Namphila tukuatesako “vana tufenda navo,” tupu tyina tyitavela tukuatesako ovanthu vonongeleya ononkhuavo.—Gálatas 6:10.
Tuvekuatesako mopamphepo nokuveungumanesa. Tyina ovanthu vapita motyiponga haunene vesukisa okuungumaneswa ine okupamekwa. Pomuvo opo, tupola ononkhono ku Jeova, “Huku weungumaneso aliho.” (2 Coríntios 1:3, 4) Tuna ehambu liokupopila omilao Viombimbiliya vana vasoya, nokuti apa katutu Ouhamba wa Huku maukamana-ko oviponga aviho vieta oluihamo no nonkhumbi.—Apocalipse 21:4.
Oñgeni Onombangi vetyivilila okuava liwa ombatelo tyina pamoneka oviponga?
Oñgeni matupameka nondaka ya Huku vana vahupa-po?


text:
UTALA WONDAVULULI WELILONGISO March 2017
Vutala ulo Wondavululi, mu sangiwa ovipama tu ka lilongisa oku upisa kosemana 1-28 ya Kupemba, wo 2017.
Eci Esivayo Komunu o Sesamẽla Esivayo
Helie o sesamẽla esivayo kuenda momo lie? Onima yipi iyilila koku sumbila omanu vakuavo?
Kuata Ekolelo—Nõla Lolondunge!
Olonjila vimue onõla vi ka ku nenela ovitangi otembo ka yi pui. Nye ci pondola oku ku kuatisa oku nõla lolondunge onjila o yongola oku kuma?
Vumba Yehova Lutima Wosi!
Olosoma vio ko Yuda ndeci: Asa, Yehosafata, Hesekiya, kuenda Yosiya vosi yavo va enda oku lueya. Suku wa va tendele ndomanu va enda oku u fendela lutima wavo wosi. Momo lie?
Ove hẽ o ka Kapako Lutima Wosi Ovina Via Sonehiwa?
Tu pondola oku lilongisila kakulueya omanu vakuavo oku kongelamo akulueya ana a sangiwa Vembimbiliya.
ULANDU WOMUENYO
Nda Kuatisiwa Omo Lioku Endaenda Lavakualondunge
Vokuenda kuanyamo aye alua kupange wotembo yosi, manji William Samuelson wa kuata ovikele vialua okuti vimue ka via lelukile pole vikuavo vio nenela esanju lialua.
Onduko Yimue yi Kasi Vembimbiliya ya Sangiwa Kilu Liesanga Limue Liosimbu
Ovimuanyũila viesanga limue li kuete 3.000 kanyamo via sangiwa kunyamo wo 2012 via vetiya onjongole yavakuakulembulula ovina via lembikiwa. Ocina cipi ca komohĩsa eci kua sangiwa esanga liaco?


text:
terça-feira, 31 de março de 2009
Ulandu wa Kandumbu (cosi oku seteka)
Okulia Kuwa!
sexta-feira, 20 de março de 2009
Ukuetu Benedito Cangeno watusonehela
Otchisimilo tch'ove tch'okusovola kamwe akanhondo k'umbundu vo' internet tchandisandjwisa tchalwa. Ovisimilo vyasoka ndevi ovyo twasukila otcho v'ofeka y'etu ndulingilemo tchimwe tchisilivila. Ove salapo tchiwa, kwenda upange wafetika ndeti wendisa k'ovaso.
Ame
Benedito Cangeno»
.............................
segunda-feira, 9 de março de 2009
Olusapo: osima vaimahisa owiki
Oco yapa vokusapela, umue walombolola ekalo kaliaposokele lia ndona umue okuti olipanda calua. Posi eya osanda okulekisa okuti ovo vakuete ovikuata, olohuasi. Eci catanga mo omanu ceci okuti ndona u ndeti kayongola okutalavaia, ulume muele eye lika onalavayi, ndaeño kepata oku atundila kakuli vo uhuasi.
Sekulu umue yu watambulula hati, ndona ovanguiwa apa olinga ndolusapo wosima:
“Osima vayilisa owiki. Puãi yapa kayimuha, ikuata okulesa etimba liaye liosi, la pana okuti owiki waco kawapitilile”.
quinta-feira, 5 de março de 2009
Osãi y'akãi (Tusumbili olonjali)
terça-feira, 13 de janeiro de 2009
Olusapo watete ko 2009: “ONGUE KUENDA OÑAÑA”
Kuakala apa ko Cindumbu umue utyañi wolohuin, una wakala locikele cokupasuka vokuca oco alimelehe ko vusenge. Koñolosi oco asiataele okutyuka.
Ulume wu ndeti wakala ocimbumba lokukuata oñaña yosiwe. Walumbile vo ongue asangele tupu okamola ulika v’usitu. Yu vakuata muele ocikembe, cikale eye, cikale ocinyama. Weya okukolela ongue oyo toke petosi lyokuyisilasila okulava oñanã osimbu eye akatyanã olohuin. Koñolosi pokutyuka, ongue yasiataele okuyolela ñala yaye ndacina olombua viasiata okulinga.
Olosungue vyutiañi violohuin eteke limue viafetika okulungula vati:
– Ovê, lunguka, ocinyama ndongue hacoko okolela. Eci cilumana, omo okuti covusenge. Eteke ño onjala yusiopota, oñaña yove iya yitakiliwa.
Utyañi kaendele lokukapako alungulo vaco, kuenda waenda lokusima ati olosungue vienda lokuluisa. Ongue ekamba lyaye, nda kacipondola okuti yipanga usuanji wanlinga ndowo. Ovo puãi vaenda lokutongeka okulungula:
– Eteke onjala yukuata, kamba lyove ngue wiya otakila oñaña!
Eteke limue, oco apa okuti utyañi utue wotokota levi ainda lokuyeva, ati ndipitila ndeti konjo, olete ongue yuyolela lesanju. Ocitangi ño ceci okuti omela wangue wasalala osonde yitalala… Utyañi opo vali kasumile, simbo kutue kuitaela asangu. Wakuata vondiaviti yaye, yeyi vutue wangue, alopo yimue yeyi, toke ocinyama catula omwenyo. Okuiya iñila ndeti kohondo, wasaña oñaña yapekela, kuenda yonla muele ndusongui. Ponele yohama patandavala ekongo limue lyonyoha yatula omuenyo. Utyañi weya okulivela leci apanga, kuti puãi ongue yateyuila oñanã yañala yaye konyoha, oco yakuatela osonde komela. Ulume leci apanga vali kacilete. Weya okukenda ongue kumosi londiaviti.
Ondaka yokupatekela: sumbila alungulo otambula, puãi sokolola apa handi puapangele cimue, kuenda cavelapo, sokolola okuti kulivela wakaele ukulu nda akusiala konyima.
(Muele yolusapo lame vo sokulihile, puãi tueya lawo oco tusokololi)
Gociante Patissa, Benguela 12-01-09
segunda-feira, 1 de dezembro de 2008
Ndasanjuka calwa omo ndasanga ovisikilo ndisole
Osimanu yapita ndeti oco ukuenje umue atela okupapata vo computador imwe yanyolehele. Esanju lyaco linene calwa.
Sali po ciwa
quinta-feira, 31 de julho de 2008
Tusokololi: Omõla Ufeko wakeluhila akulu vohongele.Ofeka yimosi lika
terça-feira, 22 de julho de 2008
Poesia: "Talama handi"
kaviandimbile handi
olonjanja kavitendiwa tualisisita
haka kwenda ukuetu kupula
olonjanja kavitendiwa tualisipula
Acinyi conjila yange
a lume koloneke viange viohuya
ndinge ohenda njevelele
kukatakate peka lyange ndepupu lyofela
nda ndakulueyela ove netele
apa handi ovina kavianyolehele
ukuetu mbanjiliye kukapuke kutue
Tulilongise lolonjila
uloño wokusika efienu vohali yokupalanla
tyuka ukuacisola cange katualisile
ocisola cange ocikuetele ondimbu
haka hela mbi cilinga osimbu?
mbi hela olivela?
talama yevelela sokolola
ukuacisolacange cimosi lika
«In Consulado do Vazio, Gociante Patissa 2008»
terça-feira, 20 de maio de 2008
Mbi oyongola okupiñala o'telemovel ya inakulu yange?
sábado, 10 de maio de 2008
Ivaluka njali yove. Ame ndafetika ko ale
Gociante Patissa
(Lavululi: ociluvyaluvya casangiwa po "Angola Xyami")
terça-feira, 12 de fevereiro de 2008
Tuyoli po kamwe (kulier yove)
- Ó mulher, mi traz cá a comida e o colher.
Ukai kacolombolokele nda colher yaco onye, puai calingaale ocituwa okuti pokulia te lo’nguto.
Oloneke vipita, eye ulume otongeka lokupinga l’anyami kumosi l’asonjo nda olete akombe:
- Ó mulher, mi traz cá a comida e o colher.
Eteke limwe ukai utue wotokota, okuiya wakwa lokulinga hati:
- Ame vo ndakava…!!! Ove umbulutu yimwe yivi, nye olingila okuti nda olete akombe onditukala “colher”??? Etali vo kacipiti: KOLIER YOVE, KOLIER YA MAMAI YOVE, KOLIER YA PAPAI YOVE, KOLIER YO’KIMBO LYENE!!!!!
- Ulume andi wasaluka, cipopia ndona kacolombolokele. Lakombe vo vasaluka. Ukai yo enda lokulupuka kumosi lokupalamisa:
- NDAKULONGA! KOLIER YOVE! ONDILAVISA, ONDITUKALA… NYE OPOPELA OPUTU YOVE Y’ANIÑA? NDUKUTELEKELA, HANDI OLINGA HETI KOLIER????
(Wasapuilile ko tate Victor Manuel Patissa – eye watula omwenyo epandu-vali kwanyamo k’onyima)
terça-feira, 5 de fevereiro de 2008
OCITANGI CATETE (1)
Etambululo: Cavelapo okuyoka lohombo, oco kesinya lyo lui kusale ohosi kuenda akovi, omo akuti oyo kayili amela. Konjanja yavali, ambata ongalo yakovi, puãi otiuka lohombo. Vungende watatu ambata ohosi, oco akuti kesinya alopo kusala, yimue vali onjanja, ohosi lamela. Vokusula ko, okuenda lohombo okukasanga ohosi kumosi lamela.
OCITANGI CAVALI (2)
Etambululo: Ondaka yimue kayalelukile. Puai wapopia walinga hati, omo okuti kokukala kuetu omola akota liove omola wove vo, ove te walyangela konambi yonekulu yove yonepa yomola wove ukai. Konepa yonekulu komola ulume, epata lyove lyosi (cikale vamanjove ckale vakota ale apalume) vakukalelapo ale, onambi yayo vo.
sábado, 19 de janeiro de 2008
Tuyoli po kamwe (Tala tala kilu)
Kuakala ukuenje umue okuti, omo kasolele upange wokulima, wavanja upange vocakati kolupale waye. Vokuenda kuoloneke yu wainda lokulilongisa elimi lio'putu. Lo ame layo vo yafetika okuvokiya.
Eteke limwe vokuenda okuñualañuala wasokolola okulia osanji lovakamba vaye ko'nanya. Okuiya wosika ndona yaye hati:
- Ó mulher, vou trazer meus migos. Tráta lá aquilo (eye kalongisa oputu yaco ku'ndona)
Vokutiuka weya apa lesanju lesolo kumosi. Puãi hati ndivanjiliya pevindi, osanji alopo yeyi ivanja, kayapondelwe, kayatelekelwe.
- Mas, ó mulher, osanji kwayitelekele?
- Sio! - Ukai watambulula
- Mas eu não disse trata lá aquilo?
- Oco mwele ndapanga. Omo okuti walinga heti tala tala kilu, ndasima siti ukuetu mbi wasakalala lombela. Oko mwele ndalaña loku tala tala kilu... ndamuna wacinuma.
(Wasapuila ko kota lyange Rosa Ngueve Gociante Patissa)
Lilongisa po kamue Umbundu
http://www.mujimbo.com/ovimbundo/orididacticas.htm
Ukuetu wu ndeti evindi liaye waliluka heti Ombala yovimbundu. Handi kulengelela mo ño...!
Ombembwa Yiviale.
GP
sábado, 12 de janeiro de 2008
Ovimbundu esila ly'olonganji
Ovimbundu esila lyowiñi lyocitumbuylukila co Bantu (vocifuka co Africa), vasoka ndonepa yakwala ketendelo lyolonunge vyofeka. Ovimbundu olonyitiwe vyocakati kwenda ombwelo yofeka, kwaluhumba vo Huambo, Oviye, Ombaka, Kuanza sul, Oluvango, o Musambe, kwenda Okunene. Puãi okucipopia mwele ocili, Umbundu kawasile ofeka, vamue vati momo lyuyaki wakoka okuti omanu kavakuata ocitumalo cimwamer lika, kuli andi vana vasima okuti kotembo y’upika apata valisandola. Onepa yatatu yavana vasima okuti kakuli ale owiñi kahulisangi, nde ci catuwa olomunda okuti kavilisangi.
Catyamela koviholo, olonoño vyalua vyolonyitiwe vimbundu, ndeci asonehi Manuel Rui Monteiro, Ndunduma Wa Lepi, Pepetela Gabriela Antunes (Una wafa ale), Aires de Almeida Santos (laye vo wafa), Alda Lara (laye vo wafa). Konepa yolonjimbi, tukwete handi ndeci Tchissica Artz, Sabino Henda, Bela Tchicola, Justino Handanga, Katchiungo, Flay, Bessa Teixeira, Matias Damásio, Joaquim Viola, César Kangwe (ava ndeti olonganji vo vonjo yingungo vyio Rádio Nacional de Angola).
Konepa yolondambi vyafeko, ndaño kavacitela okuvangula elimi ly’Umbundu, kulala wo Miss Angola, vitatu olonduko vyatela okuvyala, ndeci Geovana Pinto Leite (U’mbaka), Hidianete Cussema (wo k’Oviye) kwenda andi umalehe Zenilde Josias. Cisukila puãi okulombolola okuti ulala Wo Miss Angola amanu vosi ko vahusole ale vahusumba, omo okuti afeko wakisikiwa okuwenda vocila luwalo wokosi lika, kwenda olonjanja vimwe asongwi vamwe (apika voloñeyi) vainda lokuvayonjayonja lolombongo kwenda ukema oco vapekele lavo.
Kolonganji vyokuhambatisa asapulo, vyapiala ovimbundu okuti apa vyapita viasia onduko, cikale kolonjo vingungu, ko yoviluvialuvya, cikale onjo yovikanda vyesapulo. Tusokololi ndeci Analtina Dias, Mário Vaz, Luís Domingos, Bela Malaquias, Patrícia Pacheco, Luísa Fançony, Cristina Miranda, Mateus Gonçalves ale William Tonet.
Ombembwa yiviale!
GP
Olusapo watete: Ukuenje wakwelisiwa lo'hosi
Kuakala ukwenje umue wamuile eñanya mekonda lyokusola afeko vavali. Cakala osimbu, otembo yina okuti akwenje vasiatele okwenda komonda, vamwe ovingu yitola ocikalasãu. Eye vo elitoko liaño ko, lilinga usumba.
Ukwenje wu ndeti weya okulinga okuti, eye apa nda walula ufeko asole, puãi ocitangi ceci okuti ufeko anola kosongo yavo kupala caloa. Kokufetika wakolaila, noke kokwama kwoloneke wasanga esokiyo limwe.
Eye watala okuti ufeko waco asole, nda okukaupopa oloneke viosi cilinga ndokutalisa ohali. Olongenda vilinga vyaloa. Konepa yamukwavo, olonjali vo iya vitema okuvanjiliya okuti olonjanja vyosi ukuenje eya okusuñinya omola wavo ufeko ocilwa kokupekela. Andi apa ndamuna akulu vacipopaile ale okuti “omuine ukuete epute owo uloña v’ewe, laye vo wavanjiliya okuti osikeleta yaye kayipitila ño ciwa”. “Omo lyaco, linga ndisande po vali ufeko umwe ño okuti nda su sole, puãi pala ño okutepulula koloñehi”, ovio olondunge apa okuenje waco atela okusokolola.
Ulonõ apa nda wainda ciwa, kakele ño okuti ukwenje wu ndeti mbi wayonga ko enene, ufeko ndopo yaci wamina. Ceya okulinga okuti una velisungwe eye weya okusiata vali kovina viokohondo. Untende apa oco alikapele wowu okuti, una ndisole oco sikokavise, ndivanja po ño umwe ño wokupuyukila.
Kapapitile osimbu yalwa, olonjali viufeko wavali viaciyeva. Okuiya apa kavyiuvilikiya…! Una ukwenje hati “Ene uvela, lalimwe eteke ndasokiyile okuti wu okasi ndeti latimba avali eye ndikala laye. Kwenda oco ombinda yange…”
Olonjali yu vyopula vati “ombinda yanye, nda cinena omola kilu lyeve ove wacikuliha?”. Opo lyolyo hó. Olonjali vyukwenje lavyo le ufeko omisi ndeti kavosanjukilile, puãi ceci ño okuti “ove olinga ukwenje ove mwele wacinyola”. Eye watwatwako lokusilula. Weya petosi lyokupula okuti “ene ulinga omanu vimbo, omunu opilikiwa okulya lamela v’ocitina osimbu okuti ositu ayeva vusenge yivolela vonjo?”. Olondaka vyamamako, puãi isia yufeko wamina ovanja ño. Ondaka atambulula yeyi okuti kakuli cituva otembo; oloneke eci vyamako olondunge vikatyuka.
Osande yukwenje, ndomo eye mwele acisima, yakala pokuti osongo yufeko asole yakala ocipala. Kwenda londaka yokuti ukuenje walueyisa handi kayapitilile. Oñolosi oyo oñolosi ukuenje mba olimba vonjila okukasanda ndambi yaye. Wapopia walinga hale hati “osanda ondambi kakavi”. Ungende wosi utima undundula omo lyongeva kwenda ocisola. Vutima waye mupita ño ocisimilo cokupita p’uvelo w’ocindumba peteke lyokukwela.
Walinga mwele lupuke, lupuke, toke ocipepi lokimbo oku atundilila. Okwuiya ohosi yatakata. Wamola ño okuti cimwe alopo coco kovaso. Vokuvanjiliya ciwa, wayilimbuka ohosi. Eye iya oñualapo lokulupuka kumwe kakusetekiwa. Oko alale lolupesi. Olinga ño eci apitila kesinya ocipepi lonjo yaye, ohosi yeyi kovaso. Puãi mbi ndityuka kimbo lyandambi yaye oku atundilila, ohosi alopo yeyi. Pana akuti mwele wasoya, oco ño ocinyama cakatakata. Lapa cainda vali kamwile po, eci amola ciwa mwele eñanya apita lalyo. Utanya vali kacinjile okutwa ati ame ndikwela. Weya okucilimbuka akuti ondiangu yatunda pimo lina alikala.
Ondaka youkpatekela: volusapo wetu watete, ondaka tunola po yeyi okuti, okusanga omunu ukwacisola ctu kacalelulukile, puãi okuvanja umwe wokulipuisila oloñeyi uloño ko. Tu ivaluki okuti ca siata okuvanja itangi.
Olosapo viovofeka yetu. Ombembwa yiviale!
Gociante Patissa
quarta-feira, 2 de janeiro de 2008
Eteke lyatete
Tufetika cilo ulima wokaliye, puãi twasima tuti yapityila otembo yo'kwambatisa evindi lyasapulo lovisimilo kelimi lya vakukululu vetu.
Kacalelukile, capiala okuti katusangi ovitumalo vyelongiso ly'Umbundu, puãi wapopia walinga heti "Ukwene kakulongisa uveke, oco wakusaña lawo ale".
Tukwati kumosi ocikele co avela evindi kelimi lyetu, cikale lasapulo, cikale lóvisimilo.
Ombembwa yiviale!
Gociante Patissa


text:
Kapitulu 7
Tangua ku ka Kala Cisangukilo!
1-3. Mu kamenga muka tua kala tu vose, kaha vati Yehova a ka tu patulamo?
ACI SINGANIEKENU nga va na mi tuika mulonga ua ku mi soka mu kamenga muono uenu uose, omo lia viuma ka mua lingile. Kaha ka kuesi vukovelelo vua ku mi patula. Omo mu mona nguenu mua ku lingila muahi, ka mu kala na lulavelelo ku lutue. Vunoni mu ntsimbu oyo vene, va mi leka nguavo kuli umo ali na ngolo ya ku mi patula, kaha na tava ku mi kuasa! Vati mu ivua ku mutima?
2 Tu vose tua kala mu kamenga ka ku-tsa. Nomu mu tu hasa ku linga muahi, ka citava ku tinina kuahi. Vunoni Yehova ua kala na ngolo ya ku tu patula ku ku-tsa. Kaha na tu kulahesa ngueni tangua a kenieka “citozi ua ku sulumuinako ku mu enieka, ikeye ku-tsa.”
3 Aci singaniekenu ndzolela i mu kevua, omo ku-tsa ka ci ka kalako naua! Yehova kaka fumisako lika ku-tsa. Vunoni aka sangula vaze va tsa laza linga va ka yoye naua. Aci singaniekenu vivezikiso vi mu ka tambula omo lieci cikulaheso. Yehova ua tu kulahesa naua ngueni “vatsi” “va ka yoya naua.” (Isaya 26:19) Evi vikevio vi va luka mu Mbimbiliya nguavo cisangukilo.
NGA TU TSISA MUNTU U TUA LEMA
4. (a) Vika vi hasa ku tu simpisa nga umo kavusoko ni kavusamba a tsa? (b) Veya va puile va vusamba va Yesu va ha mutima?
4 Mu tue ku tsisa kavusoko ni kavusamba ua ha mutima,tue ku ivua ku vavala ca kama ku mutima na ku zeya. Tue ku livua ngue ka tuesi na vukuasi. Kaha na vimo vi tu hasa ku lingako mu ku hiluisa muntu uaco linga a yoye naua viahi. Vunoni Mbimbiliya ye ku tu simpisa mpundu. (Tandenu 2 Kolintu 1:3, 4.) Tu ci talenu ha lumo lungano lua muesa vati Yehova na Yesu va tonda ku hiluisa vantu va ha mitima vaze va tsa. Yesu mua kele hano ha mavu, ua kele na ku meneka Lazalu na vamuanaye va Maliya na Mata. Vose va vatatu va puile vavusamba va Yesu va kama. Mbimbiliya nguayo: “Yesu ua lemene Mata, na ndumbueni, na Lazalu.” Vunoni Lazalu ua tsile.
5, 6. (a) Vika ua lingile Yesu mua muene vusoko vua Lazalu na va vusamba tele va linienga? (b) Omo lia vika ku tantekeya vati ua vuile Yesu ku tuala ha ku-tsa ci tu simpisa?
5 Yesu ua ile na ku simpisa va Maliya na Mata. Omo Mata ua vuile ngecize Yesu ali na ku iza, ua tuhukile hambandza lia mbonge linga a ka liuane neni. Omo Mata ua muene Yesu ua vuile ndzolela, vunoni ua mu lekele ngueni: “Nga ua kele kuno, nga muanetu ka tsile.” Mata ua singaniekele ngueni Yesu ua kotokelele cikuma. Mu nima yaco, Yesu ua muene muanaye Maliya a lila. Mua muene visiua vuavo, ua vuile ku vavala ca kama ku mutima, ngeci neni ua lilile. (Yoano 11:21, 33, 35) Ua vuile ku vavala ku mutima, ci tue ku ivua nga tu tsisa muntu i tua lema.
6 Ku tantekeya ngecize Yesu neni ua vuile mu tue ku ivua nga tu na tsisa, ci tu simpisa. Kaha Yesu ua pua mpundu ngue Ise. (Yoano 14:9) Yehova ua kala na ngolo ya ku fumisako ku-tsa miaka ya ya-ye, kaha vikevio via ka linga vuovuno.
“LAZALU, TUHUKA!”
7, 8. Omo lia vika Mata ka tondele va fumise livue ku cihilo ca Lazalu, vunoni vika ua lingile Yesu?
7 Omo Yesu ua hetele ku cihilo ku va tsindile Lazalu, ku mpako yaco va kundikileko livue lia kama. Yesu ua handekele ngueni: “Fumisenu livue” Vunoni Mata ka tondele va fumiseko livue. Muomu Lazalu ua kele matangua auana mu cihilo. (Yoano 11:39) Ka tantekeyele vika Yesu ue ku lingile mu ku kuasa muanaye.
8 Kaha Yesu ua handekele ngueni: “Lazalu, tuhuka!” Vi va muene va Mata na Maliya via va komouesele. “Mutsi ua tuhukile, ua ku kuta ku mavoko na ku mikono na zintanga.” (Yoano 11:43, 44) Lazalu ua sangukile! Kaha ua limuene naua na vavusoko vueni hamo lika na vavusamba. Va hasele ku mu kuata na ku handeka neni. Mua vusunga ca puile cikomoueso ca kama! Yesu ua sanguile Lazalu.
“MUANA MPUEVO, NJI KU KU LEKA NGUANGE HINDUKA!”
9, 10. (a) Iya ua hele Yesu ngolo ya ku sangula vatsi? (b) Omo lia vika mizimbu yaco ya pua ya seho kuli etu?
9 Vuno Yesu ua sanguile vantu ku ngolo yeni ni? Houe. Tele kanda a sangule Lazalu, Yesu ua vundilile kuli Ise Yehova kaha ikeye ua mu hele ngolo ya ku sangula Lazalu. (Tandenu Yoano 11:41, 42.) Lazalu kati ikeye lika va sanguile. Mbimbiliya ya tu leka via umo kanike ua mpuevo ua miaka 12 uze ua vavalele. Ise Njailu uomine cikuma mutima, kaha ua lambelele Yesu linga a mu kanguise. Muomu tele muaneni umo lika. Omo Njailu ua kele na ku handeka na Yesu, kuezile vamo vamala kaha va handekele nguavo:“Muanove na tsi! Vikandzo u katiesa Mulongesi?” Vunoni Yesu ua lekele Njailu ngueni: “Kati uivue vuoma tsiliela lika.” Kaha ua ile neni ku ndzivo. Mu va hetele ha ndzivo, Yesu ua muene vantu vali na ku lila. Kaha Yesu ua va lekele ngueni: “Vika mu zuelela na ku lila? Kanike ka tsile vunoni ali mu tulo.” Mua vusunga Vaise na naye ya muana ka vevuisisile aa mezi a Yesu. Kaha Yesu ua tuhuisile mbunga mu hondo mua kele muvila ua muanavo kaha ua kovelelemo na visemi va muana. Kaha Yesu ua mu kuatele ku livoko na ku handeka ngueni: “Muana mpuevo, nji ku ku leka nguange, Hinduka!” Aci singaniekenu ndzolela i va vuile visemi veni omo va mu muene a hinduka na ku enda haze vene! Yesu ua mu sanguile. (Mako 5:22-24, 35-42; Luka 8:49-56) Fume litangua lize, omo vaise na naye va kele na ku mona muanavo, va kele na ku vuluka via va lingilile Yehova ku hitila muli Yesu. *
10 Vaze vose va sanguile Yesu va tsile naua. Vunoni vi tue ku tanda ku tuala ha mizimbu yaco via pua via seho, muomu vie ku tu hana lulavelelo mpundu. Yehova ua tonda ku sangula vatsi, kaha a ka lingamo.
VI TU LILONGESA HA MIZIMBU YA KU SANGUKA
11. Vika Ekelesiaste 9:5 i tu longesa ku tuala hali Lazalu?
11 Mbimbiliya ya muesa ngecize “vatsi ka va tantekeya na vimo viahi.” Muzimbu ua Lazalu ua muesa vusunga vuaco. (Ekelesiaste 9:5) Ngue mua handekele Yesu, ca puile ngue Lazalu ua kosele tulo. (Yoano 11:11) Omo ua kele mu cihilo, Lazalu ka tantekeyele na “vimo viahi.”
12. Vati tua tantekeya nguetu cisangukilo ca Lazalu ca puile ca vusunga?
12 Vantu vavengi va muene Yesu mua sanguile Lazalu. Ambe vitozi veni va tantekeyele ngecize ua lingile eci cikomoueso. Vantu va muene Lazalu ali na muono kaha eci ca puile vukaleho vua muesele ngecize ua sangukile mpundu. (Yoano 11:47) Cingi ca vaze va ile mu ku mona Lazalu, va putukile ku tsiliela ngecize Yesu va mu tumine kuli Njambi. Vunoni vitozi veni ka va vi lemene, ngeci va tumbile ku tsiha Yesu na Lazalu.—Yoano 11:53; 12:9-11.
13. Vika tu hasa ku kela na vusunga nguetu Yehova a ka sangula vatsi?
13 Yesu ua handekele ngueni: “vose va li mu vihilo” va ka sanguka. (Yoano 5:28) Eci ca lomboloka ngecize Yehova a ka sangula vose va kala mu visinganieka vieni. Vunoni linga Yehova a sangule muntu, na pande ku vuluka viose ku tuala ha muntu uaco. A hasa ku lingamo ni? Muilu mua kala makulukazi na makulukazi a vintangantanga. Kaha Mbimbiliya nguayo Yehova a tantekeya lizina lia nkala ntangantanga. (Tandenu Isaya 40:26.) Nga ikeye a hasa ku vuluka nkala lizina lia tangantanga, mua vusunga ca casi ku vuluka viose ku tuala hali vaze va ka sangula. Cikuavo naua, Yehova ikeye ua tangele viuma viose, ngeci tua tantekeya nguetu ali na ngolo ya ku sangula vantu linga va yoye naua.
14, 15. Vika mezi a Yombi a tu longesa ku tuala ha cisangukilo?
14 Yombi ua tsilielele mu cisangukilo, uehuile ngueni: ‘Nga muntu a tsa, a ka yoya naua ni?’ Kaha ua tumbuile Yehova ngueni: “Nga ua sana, kaha nga nja ku tava. Nga ua kala na cizango ku cipanga ca mavoko ove.” Mua vusunga, Yombi ua tantekeyele ngecize Yehova ua lavelela na cizango ca kama ntsimbu ya ka sangula vatsi.
15 Vati mue ku ivua ku tuala ha lulavelelo lua cisangukilo? Halumo mue ku lihula nguenu, ‘Vuno vavusoko vange na va vusamba vaze va tsa navo va ka va sangula ni?’ Ce ku tu simpisa ku tantekeya ngecize Yehova a ka sangula vatsi. Tu ci talenu vika Mbimbiliya ya handeka ku tuala ha veya va ka sanguka kaha na cihela ci va ka kala.
VA “KEVUA LIZI LIENI KAHA VA KA TUHUKAMO”
16. Vati va ka yoya vaze va ka sanguka mu ku kala ha mavu?
16 Ku miaka ya ku nima, vose va va sanguile va yoyele naua hamo na vavusoko vuavo na vavusamba hano ha mavu. Na ku lutue mukemuo mu ci ka fua, vunoni ku hiana na ku ntsimbu ya ku nima. Omo lia vika? Muomu vose va ka sanguka mu ku kala ha mavu, va ka yoya miaka ya ya-ye, mu mavu a liseza cikuma na ano a lelo. Ndzita na mavezi ka vi ka kalako.
17. Iya va ka sangula?
17 Iya va ka sangula? Yesu ua handekele ngueni “vose va li mu vihilo va kevua lizi lieni, kaha va ka tuhukamo.” (Yoano 5:28, 29) Kaha mukanda ua Ku-Solola 20:13 nguauo: “Mema a kalunga ecelele vatsi va kelemo; na ku-tsa.” Mua vusunga, makulukazi na makulukazi a vantu va ka yoya naua. Kapostolo Paulu neni ua handekele ngueni “vakua vuviuke na vakua vuhenge” va ka sanguka. (Tandenu Vilinga 24:15.) Vika via lomboloka?
18. Veya “vakua vuviuke” va ka sanguka?
18 “Vakua vuviuke” va pua vangamba va Yehova va ku ononoka va yoyele tele Yesu kanda eze ha mavu. Ngeci mua, Noa, Avilahama, Sala, Mosesa, Lute, Estele na vakuavo vavengi. Mu hasa ku tanda via vamo vantu vaco ku mukanda ua VaHevelu kapitulu 11. Ambaco vangamba va Yehova ve ku tsa matangua ano? Navo va pua “vakua vuviuke” ngeci mukemuo tangua va ka sanguka.
19. Veya va pua “vakua vuhenge”? Ntsimbu ika a ka va hana Yehova?
19 “Vakua vuhenge” va pua makulukazi na makulukazi a vantu ka va hetele ha ku tantekeya Yehova. Vutuhu va tsa, Yehova ka va suvile. A ka va sangula na ku va hana ntsimbu ya ku lilongesa vieni na ku mu pangela.
20. Vika ka va ka sangukila vantu vose?
20 Vuno eci ca lomboloka ngecize vose va tsa tangua va ka sanguka ni? Houe. Yesu ua handekele ngueni vamo ka va ka sanguka. (Luka 12:5) Iya a ka hangula iya na pande ku sanguka neya ka pandele? Yehova ikeye Ngazi ua ku manusuila, vunoni ua hana naua ngolo kuli Yesu ya ku pua “ngazi ya vakua ku yoya na vatsi.” (Vilinga 10:42) Uose u va ka mona ngecize mukua vupi kaha ka tondele ku aluluka ka va ka mu sangula.—Talenu Litota 19 ku ntsongo ya livulu.
CISANGUKILO CA VAKUA KUYA MUILU
21, 22. (a) Vika ca lomboloka cisangukilo ca ku ya muilu? (b) Iya ua puile muntu ua ku livanga ku sangula mu cifua eci?
21 Mbimbiliya ya muesa naua ngecize vamo vantu tangua va ka yoyela muilu. Nga muntu va mu sangula a ka yoyele muilu, ka ve ku mu sangula na muvila ua vuntu houe. Ve ku mu sangula na muvila ua sipilitu.
22 Yesu ikeye ua puile ua ku livanga ku mu sangula mu cifua eci. (Yoano 3:13) Mu nima ya matangua atatu fume ha tsililile Yesu, Yehova ua mu sanguile. (Visamo 16:10; Vilinga 13:34, 35) Yesu ka sangukile na muvila ua vuntu. Kapostolo Petulu ngueni Yesu “va mu tsihile ku vusitu, vunoni va mu yoyesele mu cimbembesi.” (1 Petulu 3:18) Yesu ua yoyele naua na muvila ua sipilitu ua ngolo! (1 Kolintu 15:3-6) Vunoni Mbimbiliya nguayo kati ikeye lika houe.
23, 24. Veya va pua “kavutanga” ka tumbuile Yesu, kaha vangahi?
23 Yesu tele kanda a tse, ua sikile vandongesi veni ngueni: “Muomu nji ya mu ku mi viukisila muhela.” (Yoano 14:2) Eci ca lomboloka ngecize vamo vandongesi veni va ka va sangula va ka yoye neni muilu. Vangahi? Yesu ua va tumbuile ngueni “kavutanga” ni nguetu ka civunga kakandende. (Luka 12:32) Kapostolo Yoano ua tumbuile mpundu numelu yavo mua muene Yesu na mana “ha muncinda ua Siono [ya muilu], kaha hamo neni cihita na makumi auana a makulukazi na makulukazi auana.”
24 Tangua lika vakua 144.000 va ka sanguka? Mbimbiliya nguayo ku sanguka cavo ci ka putuka omo Kilistu a ka putuka ku sika muilu. (1 Kolintu 15:23) Ntsimbu yaco ikeyo ino, kaha cingi ca vakua 144.000 vali na ku va sangula. Vaze ve ku tsa matangua ano ve ku va sangula mu ntsimbu oyo vene na kuya muilu. Vunoni cingi ca mbunga yose va ka sanguka linga va ka yoyele mu Citungu ha mavu.
25. Vika tu ka lilongesa mu kapitulu ka hatako?
25 Vuovuno Yehova a kovola vantu vose ku ku-tsa kaha ka ci ka kalako naua ku miaka yose! (Tandenu Isaya 25:8.) Vuno vaze va kaya muilu va ka lingamo vika? Mbimbiliya nguayo va ka sika hamo na Yesu mu Vuangana vua muilu. Tu ka lilongesa vuino via Vuangana vuaco mu kapitulu ka hatako.
^ cin. 9 Mu Mbimbiliya mua kala mizimbu ikuavo ya ku sanguka ca vanike, vakuluntu, vamala, vampuevo, vaIsaleli na vaze kati vaIsaleli. Mizimbu yaco ya kala ku 1 Vamiangana 17:17-24; 2 Vamiangana 4:32-37; 13:20, 21; Mateo 28:5-7; Luka 7:11-17; 8:40-56; na Vilinga 9:36-42; 20:7-12.


text:
Kapitulu 11
Vika Tuyando tu na Lanena Ngecize?
1, 2. Vika ve ku lihula vantu vavengi?
MANCIMBA a mu kalunga a nongesa limbo liose to. Muntu a kovela mu tembele na vuta kaha a piluila vantu, vamo va vulumuka vakuavo va tsa. Cisemi ua mpuevo a tsa ku vuvezi vua kama na ku seza vana vatanu.
2 Nga kua soloka mponde ni visoti ngeci muevi, vantu vavengi ve ku lihula nguavo, “Omo lia vika?” Ve ku komoka vika mavu a na sulila na vizindo na lamba yose eyi. Nenu mua singaniekaho laza ha viuma evi ni?
3, 4. (a) Vihula vika ua lingile Havakuke? (b) Vati Yehova ua mu kumbuluile?
3 Mbimbiliya ya muesa ngecize ambe vantu va kele na lutsilielo lua kama muli Njambi navo va lingile vihula via cifua eci. Ca ku muenako, kapolofeto Havakuke uehuile Yehova ngueni: “Vika u nji muesa vupi, na ku tala vupuye? Muomu ku-enieka na luozi vi li ku meso ange: kaha kua kala ku lizunga, na ku likandula zimpata ca katuka.”
4 Havakuke 2:2, 3, ya muesa cikumbululo ca Njambi ku vihula via lingile Havakuke kaha ua mu kulahesele ku vi sungamesa. Yehova ua lema cikuma vantu. Mbimbiliya nguayo “Ikeye a mi lela.” (1 Petulu 5:7) Cili vene, Njambi ua zinda ku mona tuyando ku hiana vantu vose. (Isaya 55:8, 9) Ngeci mukemuo, tu kumbululenu eci cihula: Vika tuyando tu na lanena ngeci ha mavu?
VIKA TUYANDO TU NA LANENA NGECIZE?
5. Vika ve ku handeka cingi ca valongisi va malombelo ku tuala ha tuyando? Vika ya longesa Mbimbiliya?
5 Vintsimbu via vingi vapastole, vapatele na valongisi vakuavo va malombelo, ve ku handeka nguavo tuyando tua pua cizango ca Njambi. Vamo ve ku handeka nguavo viose vie ku solokela muntu ngeci mua, vimponde, Njambi ua mu sonekelavio, kaha etu vantu ka vi tu lomboloka. Vakuavo ve ku handeka nguavo vantu, ambe vanike ve ku tsa linga va ka kale na Njambi muilu. Vunoni makuliavo. Yehova ke ku kokela vantu viuma via ku pihia. Mbimbiliya nguayo: “Ci li ku laako na Njambi, amba a linge vupi, na Mukua ngolo yose, mangana a linge vipi!”—Yombi 34:10.
6. Omo lia vika vantu vavengi ve ku vangeya Njambi nguavo ikeye ua neha tuyando ha mavu?
6 Vantu vavengi ve ku tuika Njambi mulonga ua lamba i ve ku mona hano ha mavu, muomu ve ku singanieka nguavo ikeye ali na ku sika mavu. Vunoni ngue mu tua lilongesele mu Kapitulu 3, Satana Ndiavu ikeye ali na ku sika ano mavu.
7, 8. Vika ha mavu ha sulila tuyando?
7 Mbimbiliya nguayo, “mavu ose a kundama kuli uze mukua vupi.” (1 Yoano 5:19) Muangana ua ano mavu Satana, ua pua cikenia ua kama cikuma. Kaha a li na “ku onga mavu ose.” (Ku-Solola 12:9) Ngeci vantu vavengi ve ku mu tambuluisa. Eci cikeco cuma ca ku livanga ca lingisa mavu ku sula na makuli, vizindo na vukenia.
8 Kuli naua viuma vikuavo via lingisa tuyando tu lane cikuma ha mavu. Va Andama na Eva mu va vulumuine, va tambuisile vupi ku vana vavo. Kaha omo lia vupi, vantu ve ku yandesa vakuavo. Vintsimbu via vingi, ve ku tonda ku zangamena vakuavo. Ve ku litingula, ku lua ndzita na ku pakesa vakuavo. (Ekelesiaste 4:1; 8:9) Vintsimbu vikuavo vantu ve ku yanda muomu ‘ntsimbu na luvinda’ vie ku solokela vose. (Ekelesiaste 9:11) Mponde na visoti vikuavo vi hasa ku solokela vantu, omo lia ku kala ku cihela ca ku pihia ha ntsimbu ya ku pihia.
9. Vika tu hasa ku handekela nguetu kuli cuma ca kama ca lingisa Yehova ku ecelela tuyando?
9 Yehova ke ku koka tuyando, na limo litangua liahi. Kati ikeye ua koka vindzita, vumbanditu na mapakeso. Ni mandunduma, vimpuendza, na mavazi. Vunoni mu hasa ku lihula nguenu, ‘Nga Yehova ikeye Mukua Ngolo yose, vika kesi na ku manusuila evi viuma via vipi?’ Tua tantekeya nguetu Njambi ua tu haka seho ya kama cikuma, ngeci mukemuo, kuli cuma ca kama ca mu lingisa ku ecelela tuyando.
OMO LIA VIKA NJAMBI NECELELA TUYANDO
10. Vati Satana ua alulukilile Njambi?
10 Mu lihia lia Endene, Satana uongele va Andama na Eva. Ua vangeyele Njambi ku pua Muangana ua ku pihia, muomu ua vingilikile viuma via cili kuli va Andama na Eva. Satana ua tondele va tave nguavo ikeye muangana ua cili ku hiana Yehova kaha Yehova ka kele na seho mu muono uavo.—Njenisisi 3:2-5; talenu Litota 27 ku ntsongo ya livulu.
11. Cihula cika ca pande ku ci kumbulula?
11 Andama na Eva va alulukilile Yehova na ku muesa lisino. Va singaniekele nguavo va kele na mpoko ya ku lihanguila via cili na via vipi. Vati Yehova ua muesele ngecize vaze vakua lisino va puile vakua makuli kaha ikeye lika a tantekeya viuma via cili via tu pande?
12, 13. (a) Vika Yehova ka nongeselele vakua lisino haze vene? (b) Omo lia vika Yehova necelela Satana a sike mavu kaha na vantu va lisike vavene?
12 Yehova ka nongesele va Andama na Eva ha litangua lize vene. Vunoni, ua vecelele va yoye na ku sema vana. Kaha Yehova ua tavesele vana vavo va lihanguile iya a pua muangana uavo. Vutumbe vua Yehova vua puile ku sulisa mavu na vantu va ku tantuluka, kaha vutumbe vuaco vua pandele ku lipuisamo ambe nkala muose mue ku lingile Satana.
13 Satana ua alulukilile Yehova ku meso a makulukazi na makulukazi a tungelo. (Yombi 38:7; Ndaniele 7:10) Ngeci Yehova ua hanene ntsimbu kuli Satana linga a muese vusunga vua viuma via handekele. Kaha ua hanene naua ntsimbu ku vantu linga va pange mavuangana aco ku ngolo ya Satana linga va mone nga va hasa ku vi puisamo ca ku hona vukuasi vua Njambi.
14. Vusunga vuka vua soloka mu ku hita ca ntsimbu?
14 Vantu va seteka ku lisika vakevo vavene mu makulukazi na makulukazi a miaka vunoni va honoua ku sungamesa viuma. Tu na limuena nguetu nkuma cili vene Satana mukua makuli. Vantu va tondeka vukuasi vua Njambi. Kapolofeto Yelemiya ua handekele nguavo: “A Yehova, nja tantekeya ngecize njila ya muntu ka ya hitukilile ivene; ka muesi muli muntu mukua ku enda ku liinikila vinanga vieni.”
VIKA YEHOVA NA HITISILAMO NTSIMBU YA KAMA?
15, 16. (a) Vika via lingisa Yehova ku ecelela tuyando mu ntsimbu yose eyi? (b) Vika Yehova ka sungameselele viuma via pihisa Satana?
15 Vika via lingisa Yehova ku ecelelela tuyando ku tualelelaho ntsimbu yose eyi? Vika ke ku vindikila viuma via vipi linga kati vi soloke? Ku muesa ngecize vuangana vua Satana vu na honoua, ci na ambata ntsimbu ya kama. Vantu va na seteka ku lisika vavene ku hitila mu vinguvulu vieka na vieka, vunoni navo va na honoua. Vutuhu va na lilongesa via vingi ngeci mua siensia na tekinologia, kasi vupi, vuhutu, vukenia na vindzita vi na livuezelela cikuma. Ka tu hasa ku lisika vuino etu vavene ca ku hona vukuasi vua Njambi.
16 Vunoni Yehova ke ku kuasa Satana ku manusula visoti. Muomu nga a lingamo a ka muesa ngecize ua lema vuangana vua Satana. Vunoni Yehova na limo litangua liahi a ka lema vuangana vua Satana. Kaha naua ku lingamo, ci ka lingisa vantu ku singanieka nguavo va hasa ku lisika vavene. Vunoni a pua makuli, ngeci Yehova ke ku va kuasa, muomu ka puile mukua makuli.—VaHevelu 6:18.
17, 18. Vika a ka linga Yehova ku tuala ha visoti viose via koka Satana?
17 Vuno Yehova a hasa ku sungamesa visoti via koka Satana na vantu vakua lisino ni? Eyo. Muomu kuli Njambi viuma viose vi tava. Yehova a tantekeya ntsimbu ika a ka kumbulula vihula viose via katuile Satana. Kaha a ka alulula mavu ku pua citungu, ngue mua tondele tunde ha katete. “Vose va li mu vihilo” va ka sanguka. (Yoano 5:28, 29) Vantu ka va ka vavala naua ni ku tsa. Yehova a ka tuma Yesu linga a ka “enieke vipanga via Satana.” (1 Yoano 3:8) Tue ku santsela cikuma Yehova ku lukakatela lueni muomu ua tu hana ntsimbu ya ku mu tantekeya na ku muesa ngecize tu tonda a pue Muangana uetu. (Tandenu 2 Petulu. 3:9, 10.) Ambe mu tue ku hita mu lamba, ue ku tu kuasa ku kolesa.—Yoano 4:23; tandenu 1 Kolintu 10:13.
18 Yehova ke ku tu kakateya ku mu hangula ku pua Muangana uetu. Muomu ua hana vantu vuana vua ku lihanguila viuma. Tu talenu vika vua lomboloka ovu vuana.
VATI MU PANGESA VUANA VUENU VUA KU LIHANGUILA VIUMA?
19. Vuana vuka ua tu hana Yehova? Omo lia vika tua pande ku mu santsela ku vuana vuaco?
19 Vuana vua ku lihanguila viuma vua tu hana Yehova vua tu tepesa ku tusitu. Tusitu ve ku linga viuma ngoco muomu ka va hasa ku singanieka, vunoni etu tue ku hangula vati tu tonda ku yoya na ku hangula nga tu tonda ku linga viuma via cili ku meso a Yehova ni kuahi. (Visimo 30:24) Cikuavo naua, ka va tu tangele ngue makina eku linga lika vize vi va a pangela. Tu hasa ku lihanguila vuntu vu tua tonda, ku lihanguila vavusamba, na viuma vi tu tonda ku linga mu muono. Mua vusunga Yehova ua tonda muono u tu tovale.
20, 21. Cuma cika ca hiana viose mu hasa ku hangula vuovuno?
20 Yehova ua tonda tu mu leme. (Mateo 22:37,38) Vunoni ua pua ngeci mua cisemi ue ku viukilila nga muaneni a mu leka na mutima uose ngueni “nja mi lema tata” kati muomu va na mu sindiya. Yehova ua tu hana lisesa lia ku lihanguila nga tu mu lemesa ni kuahi. Satana, Andama na Eva va hanguile ku alulukila Yehova. Va vianene Yehova Njambi. Amba enu vati mu pangesa vuana vuenu vua ku lihanguila viuma?
21 Pangesenu ovu vuana vuenu mu ku pangela Yehova. Kaha nga mu lingamo kati lika lienu, kua kala makulukazi a vantu va viana Satana na ku lihanguila ku linga via lema Yehova. (Visimo 27:11) Vika mu hasa ku panga linga mu ka kale mu mavu a aha omo Njambi a ka tundisako tuyando tuose? Cikumbululo tu ka ci uana mu kapitulu ka na hatako.


text:
OKAPITULU 16
Tokola Okukala Konthele Yefendelo Liotyotyili
Oityi Ombimbiliya ilongesa konthele yokufenda ovilolo no vakuaukulu?
Oñgeni Ovakristau vena yokutala ononthiki mbovipito vionongeleya?
Oñgeni mopopila vakuenyi omalongeso ongeleya yove, monkhalelo ihevenumanesa?
SOKA ÑGENO omunthu umue weliyombelekele potyilongo tyenyi, anyanye oukola potyilongo otyo atyiho. Pahe ovanthu aveho potyilongo opo, vekahi motyiponga otyinene. Ñgeno ove walinga ñgeni? Tyotyili, ñgeno potyilongo opo wailukapo. Mahi, putyina wamailukapo, nkhele una yokulipula okuti: ‘Oukola oo, kauanyingilileale molutu luange?’
2 Ovanthu monongeleya mbomatutu vekahi monkhalelo ngooyo. Ombimbiliya ilongesa okuti efendelo lionongeleya ombo liasiliswa nomalongeso omatutu novituwa ovivi. (2 Coríntios 6:17) Otyo, ove wesukisila okutunda mo ‘Mbambilonia Onene,’ eongano lionongeleya mbomatutu. (Revelação [Apocalipse] 18:2, 4) Okuti ove watundamoale? Inkha watundamoale, wesukisa okupandulwa. Mahi, okutunda mongeleya yomatutu katyatuukile. Pahe wesukisa okulipula okuti: ‘Mahi, okuti ndyitupu otyipuka natyike tyelikuata nefendelo liomatutu?’ Nkhele tala onongeleka ombu.
OKUFENDA OVILOLO NO VAKUAUKULU
3 Ovanthu vamwe vena ovilolo novipuka ovikuavo viefendelo liomatutu monondyuo mbavo. Ovipuka ovio, pamwe venavio omanima omanyingi. Okuti noove una ovipuka ngoovio? Inkha unavio, pamwe usoka okuti katyitavela ine tyapenga okulikuambela ku Huku tyihena ovipuka ovio. Tupu, pamwe ovipuka ovio uvihole unene. Mahi, Huku utupopila oñgeni tuna yokumufenda. Ombimbiliya ilongesa okuti Huku kahande tumufende nombatelo yovilolo. (Êxodo 20:4, 5; Salmo 115:4-8; Isaías 42:8; 1 João 5:21) Ove upondola okutualako okukala konthele yefendelo liotyotyili, inkha uyoka ovipuka aviho viefendelo liomatutu ove una. Iya okupolelela opo, una yokuyala ovipuka ovio ngetyi Jeova ‘eviyele’.—Deuteronômio 27:15.
4 Tupu, monongeleya ononyingi mbomatutu, vafenda ovakuaukulu vokuankhia. Puetyi nkhele vamwe vehenelilongese otyili tyo Mbimbiliya, ankho vetavela okuti vokuankhia vena omuenyo komphangu imwe yahamoneka. Tupu, ankho vasoka okuti vokuankhia vapondola okukuatesako vokuna omuenyo ine okuvelinga omapita. Pamwe noove ankho walingaile oviso viokuyamba ovakuaukulu vove vokuankhia opo vehekulinge omapita. Mahi, ngetyi welilongesa Mokapitulu 6 komukanda ou, vokuankhia vanyima, kaveko vali. Moluotyo, okuovola okupopia navo, tyitupu esilivilo nalike. Kese ndaka usoka okuti oyavana vokuankhia, hayavoko oyonondele, ine onoandyu onombi. Moluotyo, Jeova wapopilile ova Isilayeli velityilike okupopia na vana vokuankhia, nokulityilika ovipuka aviho viayemba koumbanda.—Deuteronômio 18:10-12.
5 Inkha nove ankho ufenda ovilolo ine ovakuaukulu vove, nokuita ekuateso ku vana vokuankhia, oityi una yokulinga? Tanga no kusokolola nawa onotestu mbo Mbimbiliya mbulekesa oityi Huku asoka konthele yovipuka ovio. Likuambela ku Jeova ononthiki ambuho, okumupopila okuti ove uhanda okuendela mefendelo liotyotyili. Ita ku Jeova opo ekukuateseko okukala nolusoke ngo luae.—Isaías 55:9.
OVAKRISTAU VOTETE ANKHO KAVALINGI OTYIPITO TYO NATALE
6 Efendelo liomunthu lipondola okusiliswa novituwa novipito vio nongeleya mbomatutu viayandyana mouye. Nkhele tala otyipito tyo Natale. Vati, o Natale otyipito tyokutyitwa kua Jesus Kristu. Onongeleya ambuho mbokuliihana okuti ovakristau, mbulinga otyipito tyo Natale. Mahi, kutupu natyike tyilekesa okuti ovalongwa votete va Jesus, valingaile otyipito tyo Natale. Omukanda Sacred Origins of Profound Things, wati: ‘Mokueenda kuomanima ovityita vivali tunde pokutyitwa kua Kristu, ankho nawike wii onthiki yatyitwa Jesus. Tupu, ankho ovanthu vahanda okuiwa onthiki Jesus atyitwa kavehi.
7 Namphila ovalongwa va Jesus vanoñgonokele onthiki Jesus atyitwa, ñgeno kavalingile otyipito tyonthiki oyo. Omokonda yatyi? Omokonda, omukanda World Book, wati, Ovakristau votete ‘ankho vetyii okuti okulingila omunthu otyipito tyomanima, otyituwa tyovanthu vahafende Jeova.’ Ovipito viomanima viokuapopiwa mo Mbimbiliya, ankho o viovatumini vevali vahafenfe Jeova. (Gênesis 40:20; Marcos 6:21) Tupu, ankho ovanthu valinga ovipito viomanima pala okufenda ono huku mbavo mbomatutu. Monthiki 24 ya Kapepo, ova Roma ankho valinga otyipito tyomanima pala huku yavo Diana. Iya monthiki 25 ankho valinga otyipito tyomanima pala huku yavo ekumbi Apolo. Ngotyo, ovipito viomanima ankho vilingwa novanthu vonongeleya mbomatutu, havio Vakristau.
8 Pena ehunga ekuavo Ovakristau votete ankho vahalingila otyipito tyonthiki yatyitwa Jesus. Ovalongwa va Jesus ankho vetyii okuti ovipito viomanima, vielikuata kumwe noviso. Kohale ovanthu ovanyingi ko Gresia no ko Roma, ankho vetavela okuti kese omunthu tyina atyitwa, kuna ohande imwe ikalapo. Ohande oyo imuamena mokueenda kuononthiki ambuho akala nomuenyo. Omukanda The Lore of Birthdays wati: ‘Ohande yatyo oyo, vati epanga lio huku yonthiki yatyitwa omunthu oo. Jeova kahambukwa notyipito tyihonyeka Jesus kumwe noviso. (Isaías 65:11, 12) Iya omokonda yatyi ovanthu ovanyingi valingila otyipito tyo Natale?
TALA OPI KUAHIMBIKILA OTYIPITO TYO NATALE
9 Etyi ovanthu vahimbika okulinga otyipito tyokutyitwa kua Jesus monthiki 25 ya Kayovo, ankho palambale omanima omanyingi tunde etyi Jesus akala pano pohi. Mahi, Jesus katyitilwe monthiki 25 ya Kayovo.* Iya omokonda yatyi ovanthu vaholovonena onthiki 25 ya Kayovo? Ovanthu vamue ankho vokuliihana okuti ovakristau, “vahandele onthiki oyo, ilikuate kumue notyipito tyo va Roma ‘tyokutunda kuekumbi.’ ” (The New Encyclopædia Britannica) Ankho poutalala kovilongo viokoutundilo, tyina ekumbi liahatokota vali nawa, ovanthu vomouye ankho valinga ovipito, vati opo ekumbi likondoke okutokota vali. Ankho vasoka okuti monthiki 25 ya Kayovo, otyo ekumbi lihimbika okutokota vali. Iya vonongeleya ankho vahandele okukokela ovanthu ovo, monongeleya mbavo. Moluotyo, ononkhalamutwe mbonongeleya vaholovona onthiki oyo, opo ikale yotyipito tyo vakristau.#
10 Tunde kohale o Natale iiwe nawa okuti otyipito tyovanthu vouye. Mokonda ankho o Natale kailingi onthele yo Mbimbiliya, menima 1.600 otyipito otyo ko Inglaterra no kovilongo vimwe vio ko Amelika tyailikilwe. Pomuvo watyo opo, kese omunthu ankho usala meumbo ahaende kovilinga monthiki yo Natale, ankho ukuatua afeteswa onombongo ononyingi. Mahi, mokueenda kuomanima, ovanthu vahimbika vali okulinga otyipito otyo. Tupu, vayawisako vali oviso ovikuavo. Ngotyo, alo hono o Natale yalinga vali otyipito otyinene movilongo ovinyingi. Mokonda o Natale otyipito tyonongeleya mbomatutu, vana vahanda okuhambukiswa Huku, kavalingi otyipito otyo. Tupu, kavalingi ovipito ovikuavo viatuka kefendelo liovanthu vomouye.%
OKUTI OKUNOÑGONOKA OPI KUATUKA OVIPITO OVIO TYAKOLELA?
11 Ovanthu vamwe vetavela okuti o Natale novipito ovikuavo, viatuka kovanthu vomouye. Mahi, nkhele vasoka okuti okulinga ovipito ovio hatyiviko. Ovanthu ovanyingi putyina valia ovipito ovio, kavasoko okuti viatuka kefendelo liomatutu. Tupu, ovipito ovio vivepa omuvo wokuliuaneka no nombunga mbavo opo valile kumwe. Okuti noove ongotyo usoka? Inkha noove usoka ngotyo, otyipuka tyikutyilika okukala konthele yefendelo liotyotyili, omokonda uhole ombunga yove hanongeleya mbomatutu. Kala nonthumbi yokuti Jeova wokuaetako ombunga, uhanda ove ukale noupanga omuwa nombunga yove. (Efésios 3:14, 15) Mahi, Huku kahande ove ulinge ovipuka vimunumanesa opo upameke oupanga wove nombunga. Apostolu Paulu wapopia otyipuka tyakolela vali, onthue tuesukisa okusuka vali natyo. Oe wati: ‘Tualeiko okunoñgonoka oityi tyihambukiswa Huku’.—Efésios 5:10.
12 Pamue ove usoka okuti oviso vilingwa hono povipito ovio, kavielifuile na vina ankho vilingwa kohale. Okuti okunoñgonoka opi kuatuka ovipito ovio, tyina esilivilo? Enga! Nkhele soka ñgeno wavasa osupeta yatokela apa pasila unene. Okuti ñgeno weikoyapo opo ulie? Au, ñgeno kueikoyelepo! Mokonda osupeta oyo, yasila unene. Ngosupeta oyo, ovipito viomouye vimoneka ngoti oviwa. Mahi, ovipito ovio viatuka ponomphangu mbasila unene. Opo tukale konthele yefendelo liotyotyili, tuna yokukala nolusoke ngoluomuuli Isaia, wapopilile ovafendeli votyotyili okuti: ‘Muhakuatei kovipuka viavo viasila’.—Isaías 52:11.
KALA OMUNONGO POKUPOPIA NA VAKUENYI
13 Mokonda yokuhali ovipito viomouye, upondola okuhimbika okukala novitateka. Pamwe vakuenyi muundapa navo, vekupula omokonda yatyi wahaila kovipito vilingilwa kuna uundapa. Ine pamwe vekuavela otyipuka tyimwe mokonda yo Natale. Molingi ñgeni? Okuti tyapenga okutambula otyipuka otyo? Iya inkha omulume wove ine omukai wove kafende Jeova? Oityi molingi opo ovana vove vahasoke okuti vekahi nokupumbwa mokonda yokuhalingi ovipito ovio?
14 Tyesukisa onondunge opo upunge oñgeni mokumbulula omapulo konthele yovipito ovio. Inkha ovanthu vekuita otyipito, ove upondala okukumbulula vala okuti napandula. Mahi, soka ñgeno omunthu oo wokuekuita otyipito muelityiliya nae ine muundapa nae. Omunthu ngoo, upondola okumupopila nounongo, omokonda yatyi wahalila ovipito ovio. Ombimbiliya yati: ‘ Popiei apeho nomutima weliola. Onondaka mbenyi mbukale tyahingua nawa omongwa, opo mutyivile okukumbulula kese munthu.’ (Colossenses 4:6) Kala nonthilo navakuenyi. Mahi, vepopila nounongo efendelo liotyotyili. Vepopila nawa okuti ove kuyele okupewa ovipuka, ine okukala navakuenyi movipito. Mahi, ove utyihole okutyilinga mononthiki ononkhuavo, povipito vio Natale hapoko.
15 Inkha omunthu umue ukuavela otyipuka monthiki yovipito viomouye, molingi ñgeni? Tyitei omokonda yatyi ekupela otyipuka otyo. Oe pamue upopia okuti: ‘Ame ndyityii okuti ove kulingi otyipito etyi. Mahi, ame ndyihanda okukupa otyipuka etyi hamokonda yotyipito.’ Ove pamue utokola okutambula, mokonda otyo hakulingako onthele yotyipito otyo. Mahi, inhka omunthu oo ukahi nokukuavela otyipuka otyo, kei ongeleya yove, wesukisa okumupopila okuti ove kulingi otyipito otyo. Ngotyo, momukuatesako okunoñgonoka omokonda yatyi motambula etyi ekupa, mahi, ove kumemuavela natyike. Mahi, inkha omunthu oo uhanda okukuavela otyipuka otyo, pala uyapuke movitumino via Huku, wahatambule.
OMBUNGA YOVE MOVEPOPILA ÑGENI?
16 Iya inkha ombunga yove kavafende Jeova? Tupu, naavo, velekesa ehumbilo. Katyasukisile okupatana kese tyipito ombunga yove valinga. Ove wesukisa okuhumba omalusoke avo netyi vaholovona, ngetyi ove uhanda ombunga yove vahumbe etyi ove waholovona. (Mateus 7:12) Lityilika okulinga kese otyipuka tyikutuala kokulinga onthele movipito viouye. Tupu, kala omunthu utyivila okupunga ovipuka viahayembele kovipito viouye. Mahi, wesukisa okulinga apeho ovipuka monkhalelo ikukalesa nomutima wasukuka komaiho a Huku.—1 Timóteo 1:18, 19.
17 Oityi wesukisa okulinga opo ovana vove vahasoke okuti vekahi nokupumbwa, mokonda ombunga kailingi ovipito viehelikuatele no Mbimbiliya? Tyitei kuetyi ove uhole okulinga pala ombunga yove mononthiki ononkhuavo mokueenda kuenima. Ovohe vamue vehole okuholovona ononthiki mbumue pala okuavela ovana vavo ovipuka ovipe. Otyipuka otyiwa upondola okuavela ovana vove, okuovola omuvo wokukala navo pala okutomphola navo noluembia.
ENDELA MEFENDELO LIOTYOTYILI
18 Opo uhambukiswe Huku, una yokuanya efendelo liomatutu, oendela mefendelo liotyotyili. Otyo tyakutikinya tyi? Ombimbiliya yati: ‘Tutalei nawa oñgeni matulipameka pokati, nokukala nohole novilinga oviwa. Tuhayekeipo okuenda komaliongiyo, ngetyi vamwe vetyiliya okulinga. Anthi, tulipei ondundo kese umwe na mukuavo, haunene tyina mutala okuti onthiki ikahi popepi.’ (Hebreus 10:24, 25) Omaliongiyo Ovakristau, omuvo wokufenda Huku nehambu, monkhalelo ahanda. (Salmo 22:22; 122:1) Momaliongiyo atyo oo, Ovakristau vekolelo ‘veliavela ondundo’.—Romanos 1:12.
19 Otyipuka otyikuavo matyikukuatesako okuendela mefendelo liotyotyili, okupopila vakuenyi ovipuka ukahi nokulilongesa mo Mbimbiliya no Nombangi mba Jeova. Ovanthu ovanyingi vekahi ‘nokukema’ mokonda yovipuka ovivi vikahi nokumoneka mouye hono. (Ezequiel 9:4) Pamwe ove wii ovanthu vamwe vekahi nokukema. Omokonda yatyi kuvepopila ekevelelo lio Mbimbiliya ove una? Tualako okuliongiya no Vakristau votyotyili, nokupopila vakuenyi otyili tyihuvisa tyo Mbimbiliya. Okulinga ngootyo, ehando liokulinga ovipito vionongeleya mbomatutu, moliyekepo. Kala nonthumbi yokuti inkha utualako okuendela mefendelo liotyotyili, mokakala nehambu enene, nokukalalekwa oulombe.—Malaquias 3:10.
OTYETYI OMBIMBILIYA ILONGESA
- Mefendelo liotyotyili kamuundapeswa ovilolo, tupu kamufendwa ovakuaukulu.—Êxodo 20:4, 5; Deuteronômio 18:10-12.
- Okulinga ovipito viomouye onkhali. —Efésios 5:10.
- Ovakristau votyotyili, vena yokupopia nounongo putyina vapopila vakuavo omalongeso avo.—Colossenses 4:6.
# Otyipito tyo Saturnalia, natyo tyahindila ovanthu okuholovona onthiki 25 ya Kayovo. Otyipito tyo Saturnalia tyokufenda huku yokulima yo va Roma, ankho tyilingwa mononthiki 17-24 ya Kayovo. Motyipito otyo, ankho mukala ovikulia no vikunwa ovinyingi. Tupu, ankho ononthiki mbokuliavela ovipuka.
% Opo unoñgonoke vali nawa, oñgeni Ovakristau votyotyili vatala ovipito ovikuavo vilingwa novanthu hono, tala o Apendise.
Omapuko Elongeso
1, 2. Oityi ove una yokulipula inkha watundale mongeleya yomatutu? Otyo tyakolela mokonda yatyi?
3. (a) Oityi Ombimbiliya ilongesa konthele yokufenda ovilolo? Omokonda yatyi vamwe tyivepuiya okutavela etyi Huku apopia konthele yovilolo? (b) Oityi wesukisa okulinga kese tyipuka ove una tyefendelo liomatutu?
4. (a) Oñgeni tutyii okuti okufenda ovakuaukulu vokuankhia, tyapenga? (b) Omokonda yatyi Jeova apopilile ovanthu vae okulityilika kese tyimwe tyayemba koumbanda?
5. Inkha ove ankho ufenda ovilolo ine ovakuaukulu vove vokuankhia, oityi una yokulinga?
6, 7. (a) Ovanthu vati o Natale otyipito tyatyi? Okuti ovalongwa votete va Jesus ankho valingaile otyipito tyo Natale? (b) Kononthiki mbovalongwa va Jesus, tupu ankho ovanthu valingaile ovipito viomanima pala okufenda tyi?
8. Hangununa oñgeni ovipito viomanima vielikuata kumwe noviso.
9. Oñgeni onthiki 25 ya Kayovo yaholovonwa opo ikale yotyipito tyokutyitwa kua Jesus?
10. Omokonda yatyi kohale ovanthu vamwe ankho kavalingila otyipito tyo Natale?
11. Omokonda yatyi ovanthu vamwe valingila ovipito viomouye? Mahi, kuonthue oityi tyakolela vali tuna yokusuka natyo?
12. Lekesa omokonda yatyi tuesukisila okulityilika oviso novipito viatuka konomphangu mbokuasila.
13. Ovitateka patyi upondola okumona tyina wahalingi o Natale novipito ovikuavo viomouye?
14, 15. Inkha omunthu umwe ukuiita otyipito, ulinga ñgeni? Iya inkha omunthu umwe ekuavela otyipuka monthiki yotyipito molingi ñgeni?
16. Oñgeni mopopila ombunga yove nounongo, okuti ove kulingi ovipito viouye?
17. Oñgeni mokuatesako ovana vove opo vahasoke okuti vekahi nokupumbwa, tyina vakuavo valia ovipito viomouye?
18. Oñgeni okuenda apeho komaliongiyo matyikukuatesako okuendela mefendelo liotyotyili?
19. Omokonda yatyi tyakolela okupopila vakuenyi ovipuka ukahi nokulilongesa mo Mbimbiliya?


text:
UTALA WONDAVULULI WELILONGISO Kayovo 2016
Vutala ulo Wondavululi, mu sangiwa ovipama tu ka lilongisa oku upisa kosemana 4 ya Kupupu toke 1 ya Kupemba, wo 2016.
Yehova wo Tukula Hati, ‘Ekamba Liange’
O yongola hẽ oku kala ekamba lia Yehova? Li longisa ndomo o pondola oku setukula ongangu ya Avirahama.
Setukula Akamba va Yehova
Ruti, Hesekiya, kuenda Maria va kuata ndati ukamba uwa la Suku?
Lekisa ku Yehova Okuti Ukuacili
Ongangu ya yonatão yi tukuatisa oku lekisa oku kala ukuacili ku Yehova vakalo akuãla ka a lelukile.
Setukula Afendeli va Yehova Vakuekolelo
Daviti, Yonatão, Natana, kuenda Husiai, va lekisa ndati oku kala vakuacili tete ku Yehova?
ULANDU WOMUENYO
Yehova wa Siata Oku Ñuatisa Oco Ndi Tẽlise Upange Waye
Corwin Robison wa vumba Suku vokuenda kueci ci soka 73 kanyamo, oku kongelamo ci pitahãla akũi epandu kanyamo ko Betele yo Estados Unidos.
Amamako Oku Vumba Yehova Lesanju
Oku sokolola lutate kolonumbi vitatu viavelapo ci tu kuatisa oku amamako lesanju.


text:
Etivali, 30 Mei
“Nava tange edina lOmwene.” — Eps. 148:13.
Ope na omishangwa dihapu odo tadi ulike kutya edina laKalunga ola fimana nonokutya oli na okutumbalekwa. (Ex. 3:15; Eps. 83:19; Jes. 42:8; 43:10; Joh. 17:6, 26; Oil. 15:14) Jehova okwa li yo a nwefa mo ovashangi vOmbibeli va longife edina laye lwoikando omayovi eshi ya shangwa pehovelo. (Hes. 38:23) Nomolwaasho, ovatoloki ovo inava longifa edina laJehova, otashi ulike kutya inave mu fimaneka. Kunena, ope na oumbangi muhapu shi dulife nale oo tau ulike kutya osha yuka okulongifa edina Jehova. Mo-New World Translation yomo 2013, ola holoka mo lwoikando 7 216. Ola holoka mo oikando ihamano ya wedwa po mokuyelekanifa no-New World Translation ikulu. Itano yomuyo oye likolelela keemhito opo la holoka momishangwatonywa odo da hangwa lwopEfuta la Fya omido opo da di ko. Eemhito opo la holoka oikando oyo itano mo-New World Translation omu 1 Samuel 2:25; 6:3; 10:26; 23:14, 16. Oshikando oshitihamano omOvatokolipangeli 19:18, nopomhito opo edina laKalunga ola wedwa mo li li oumbangi oo tau hangwa momashangelo Ombibeli amwe makulu e shii okulineekelwa. w15 12/15 2:5, 6
Etitatu, 31 Mei
“Kaleni mu hole ovamwaxo.” — Heb. 13:1.
Otwa pumbwa okukala tu hole oumwainafana wetu paife molwaashi otashi ke tu kwafela tu lididimikile eyeleko keshe olo tashi dulika tu ka shakeneke monakwiiwa. Otu na eemhito dihapu omo hatu dulu okuulikilafana ohole youmwainafana kunena, fimbo oudjuu munene inau hovela. Ovamwatate vahapu ohava mono oixuna omolwomakakamo edu, omafundja, oikungulu, oikungulu oyo hai etifwa kekakamo ledu lomefuta nosho yo oiponga imwe vali yopaushitwe. Ovamwatate vamwe otave lididimikile omahepeko. (Mat. 24:6-9) Molwaashi otu li mounyuni wa nyonauka, ope na yo omaupyakadi e na sha nouxupilo. (Eh. 6:5, 6) Ndele ngeenge ovamwatate tava hangwa komaupyakadi mahapu, otashi tu pe omhito yokuulika kutya otu va hole shili. Nonande ounyuni ou ihau ulikilafana ohole youmwainafana, fye otwa pumbwa okutwikila oku i ulika. — Mat. 24:12. w16.01 1:8, 9
Etine, 1 Juni
Elaka lombili tali teya po omakipa. — Omayel. 25:15.
Nokuli nongeenge pe na omunhu wonhumba a popya sha osho she tu handukifa, otashi ka kala shiwa ngeenge otwa kala hatu popi naye nombili. (Omayel. 15:1) Pashihopaenenwa, omumwameme umwe oo a li e na okamonamati komido omulongo nasha oko ka li haka longo osho shii meholeko ofimbo take liningifa ka fa taka longele Jehova. Omumwameme umwe meongalo okwa li e uditile ina yokamati oukwao wananghali nokwa ti: “Okaana koye ino ka tekula nandenande.” Ina yokamati okwa kanghama po manga, ndele ta ti: “Oshoshili kutya oinima itai ende nawa paife, ashike outeku waye otau twikile. Konima yaHarmagedon opo ashike hatu ka shiiva kutya onda tekula ile hasho.” Molwaashi ina yokamati okwa li a ngungumana nokwa popya nombili nomumwameme, ova twikila ve li ookaume. Okamati oka li yo ka uda osho ina a ti noka mona kutya oku na elineekelo kutya otaka ka ninga omalunduluko. Okudja opo, oka efa po ookaume vai, ndele taka ninginifwa noka ka longa koBetel. Kutya nee ohatu popi novamwatate, noilyo youkwaneumbo ile novanhu ovo tuhe shii nale, eendjovo detu odi na okukala alushe “donghenda, da fingala omongwa.” — Kol. 4:6. w15 12/15 3:15, 17