c: application/epub+zip

text:
Oshikalimo
© 2014 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania.
EPANDJA 3-7
Eenghundafana nomuneumbo — Omolwashike Kalunga a efa okumona oixuna ku kale po? 8
Ovaleshi tava pula . . . Omolwashike Kalunga a efa ovanaenghono va fininike ovo vehe na eenghono? 11
Natu hopaeneneni eitavelo lavo — Okwa li e lididimikila okuhenouyuki 12
Omapulo opaMbibeli a nyamukulwa 16
OMAPULO OO HAA PULWA LUHAPU KOMBINGA YEENDOMBWEDI DAJEHOVA — Omolwashike ihamu dana Opaasa?
(Tala opo pa shangwa KOMBINGA YETU/OMAPULO OO HAA PULWA LUHAPU/Eitavelo letu)
OSHIPALANYOLE SHOKOMBADA | MBELA EFYO OLO EXULILO LOVANHU?
Efyo olo oshinima osho hashi kala shidjuu okupopya kombinga yasho. Ovanhu vahapu kave hole okupopya nokuli kombinga yalo. Ashike oli na oku tu hanga kutya nee opaife ile okonima yefimbo. Oshitwifo shefyo osha honga nohashi lulumike.
Kape na osho tashi dulu oku tu kwafela tu lilongekidile filufilu okufilwa omudali wetu, kaume kopahombo ile okaana ketu. Oshiponga shefyo otashi dulika shi tu hange ombadilila ile shi holoke konima yefimbo lile. Kashi na nee mbudi kutya oshike, ouyahame wefyo itau dulu okuhenukwa, notau dulu okukala u nyemateka.
Antonio oo a li a filwa xe moshiponga shomondjila okwa ti: “Osha li sha fa ashike omunhu wonhumba a pata eumbo loye ndele ta i neeshapi. Ito dulu okwaalukila keumbo nokuli nande okafimbo ashike kanini. Oho kala ashike wa lyalyakana. Osho sha ningwa po oshoshili, nonande ino hala oku shi itavela molwaashi ou wete sha fa shihe li pauyuki; ku na eshi to dulu okuninga po.”
Eshi Dorothy naye a li a hangwa koupyakadi wa faafana, a filwa omushamane waye fimbo a li e na omido 47, okwa li a hala okumona omanyamukulo onhumba. E li omuhongi wofikola yOsoondaxa, ina kala e udite kutya efyo olo exulilo lovanhu. Ashike ka li e shii omanyamukulo a yela. Okwa li a pula omufita wavo womuAngilikana a ti: “Oshike hashi tu ningilwa ngeenge twa fi?” Okwa li a nyamukula a ti: “Kape na naanaa oo e shi shii, otu na ashike okuteelela tu tale kutya oshike tashi ka ningwa po.”
Mbela otu na ashike “okuteelela tu tale kutya oshike tashi ka ningwa po”? Mbela ope na omukalo umwe omo hatu dulu okushiiva kutya efyo olo exulilo lovanhu ile hasho?
OSHIPALANYOLE SHOKOMBADA | MBELA EFYO OLO EXULILO LOVANHU?
Efyo olo omutondi mutilifa. Ohatu li lwifa neenghono detu adishe. Otashi dulika hatu kendabala tuhe shi itavele ngeenge umwe oo tu hole a fya. Ile ngeenge tu li mepupi lounyasha, otashi dulika tu diladile kutya omutondi oo ke na efiku e tu hange, nohatu kala twa kanyatela filufilu kediladilo olo la puka.
Ovanhu ashike vanini hava diladila unene kombinga yomwenyo ihau fi okuyelekanifa nooFarao vonale. OoFarao ova li hava longifa unene onghalamwenyo yavo nosho yo yovanailonga omayovi mokuninga eenghendabala opo ngeno va finde efyo. Eembila odo va tunga otadi yandje oumbangi u na sha nomalalakano avo nokuhapondola kwavo.
Ovapangeli vaChina ova li ve na ediladilo la faafana li na sha nomwenyo ihau fi, nonande ohave shi ningi monghedi imwe i lili, oyo kutya, ope na omuti wopashikumwifilonga wokuhakula. Omupangeli Qin Shi Huang okwa li a lombwela ovanongononi vomoshilongo shaye va konge omuti wopaumhulile oo tau dulu okukelela efyo. Ndele omiti dihapu odo va nduluka po odi na oudiyo, nomuti wavo umwe oo va lumbakanifa owa fa oo we mu dipaa.
Mefelemudo 16 O.P., omukonakoni omweendi Omuspania, Juan Ponce de León, okwa endaenda noshikepa moKaribia vati ta kongo ofifiya younyasha. Oye a li a mona tete onhele yedina Florida, mOilongo ya Hangana yaAmerika, ashike omanga a li moshilonga osho okwa li a fya konima yomido dinini omolwokulwa needalele daAmerika. Ndele ofifiya younyasha inai monika nandenande.
OoFarao, ovapangeli novakonakoni ovaendi aveshe ova kala nokuninga eenghendabala opo ngeno va xulife po efyo. Ndele olyelye womufye e na okudina elalakano lavo, nokuli nonande inatu panda omikalo odo va longifa? Paulelalela, keshe umwe womufye okwa hala okukala nomwenyo.
Omolwashike hatu kondjifa efyo? Ombibeli otai yandje etomheno. Oya popya shi na sha nOmushiti wetu, Jehova Kalunga,* ya ti: “Ye okwa ninga ashishe shiwa pefimbo lasho, nokwa tula momutima wavo oukwaalushe.” (Omuudifi 3:11) Ohatu kala twa hala okuhafela ewapalo ledu fiyo alushe, ndele hamido ashike 80 ile di dule po. (Epsalme 90:10) Osho oshi li pahalo lomitima detu.
Omolwashike Kalunga a tula “oukwaalushe” momitima detu? Mbela okwa hala ashike tu kale twa lyalyakana? Hasho nandenande. Mepingafano naasho, Kalunga okwe tu udanekela kutya efyo otali ka findwa. Ombibeli oya popya lwoikando shi na sha nokuxulifwa po kwefyo neudaneko laKalunga li na sha nomwenyo waalushe. — Tala oshimhungu shi na oshipalanyole, “Efyo otali ka findwa.”
Jesus Kristus okwa popya sha yela a ti: “Nomwenyo waalushe owo tuu ou, vo ve ku shiive, Oove auke Kalunga kashili, naau we mu tuma, Jesus Kristus.” (Johannes 17:3) Onghee hano, eenghendabala dokulwifa efyo kadi fi dongaho. Kakele kaasho, Jesus okwa ulika kutya, Kalunga oye aeke ta dulu okufinda efyo ponhele yetu.
^ okat. 9 Jehova olo edina laKalunga ngaashi sha popiwa mOmbibeli.
SHIPALANYOLE SHOKOMBADA | MBELA EFYO OLO EXULILO LOVANHU?
Betania okwa li okamukunda ke li eekilometa 3 lwaapo okudja kuJerusalem. (Johannes 11:18) Oivike inini manga Jesus ina fya omwa li mwa ningwa oshiningwanima shinyikifa oluhodi. Umwe womookaume kopofingo kaJesus, Lasarus, okwa li a hakukilwa koudu wa kwata moiti ndele ta fi.
Eshi Jesus a uda tete onghundana oyo, okwa li a lombwela ovahongwa vaye kutya Lasarus okwa kofa nonokutya okwa hala e ke mu pendule. (Johannes 11:11) Ovahongwa vaJesus kava li ve udite ko kutya okwa hala okutya shike, nomolwaasho a li e va lombwela monghedi ya yela a ti: “Lasarus okwa fya.” — Johannes 11:14.
Jesus okwa ka fika kuBetania konima yomafiku ane okudja eshi a pakwa, nokwa li ta kendabala okuhekeleka Marta, omumwaina wanakufya. Marta okwa ti: “Ngeno Ove wa li po, ngeno omumwameme ina fya.” (Johannes 11:17, 21) Jesus okwe mu nyamukula ta ti: “Aame enyumuko nomwenyo; ou ta itavele nge ota kala nomwenyo, nande na hangike a fya.” — Johannes 11:25.
“Lasarus, djamo!”
Opo Jesus a ulike kutya eendjovo odo odoshili, okwa li a ya pombila ndele ta ingida ta ti: “Lasarus, dja mo!” (Johannes 11:43) Opo nee nakufya okwa dja mo, naasho osha li sha kumwifa ovo va li po.
Jesus okwa li a hangwa a nyumuna nale ovanhu vavali. Pomhito imwe okwa li a nyumuna okakadona kanini, okamonakadona kaJairus. Fimbo Jesus ine ka nyumuna, okwa li yo a popya kutya oka kofa. — Lukas 8:52.
Didilika kutya Jesus okwa li a faafanifa efyo laLasarus nolokamonakadona kaJairus neemhofi. Omolwashike mbela efaafanifo olo tali wapalele? Omunhu ngeenge okwa kofa iha kala e shii sha, nonghalo oyo oya yukila ko kediladilo lokutulumukwa po uhe udite ouyahame noito mono oixuna. (Omuudifi 9:5; tala oshimhungu shi na oshipalanyole, “Efyo ola fa eemhofi doshitula.”) Ovahongwa vaJesus vonale ova li ve udite ko nawa onghalo yashili yoonakufya. O-Encyclopedia of Religion and Ethics oya ti: “Kovashikuli vaJesus, efyo ola li la fa eemhofi nombila oyo onhele yokutulumukila . . . kwaavo va fila meitavelo.”*
Otashi tu hekeleke okushiiva kutya oonakufya ova kofa meembila noitava mono oixuna. Onghee hano, otu shii kutya oshike hashi ningwa po ngeenge otwa fi noinatu pumbwa vali okukala twa tila.
Nonande ohashi kala shihafifa okutulumukwa po oufiku, mbela ope na ngoo oo ha kala a hala okukofa nakemutwaalele? Ngaashi Lasarus nokamonakadona kaJairus, oonakufya ovo va kofa meembila otava ka alukila ngoo vali momwenyo?
Tatekulululwa Job naye okwa li a pula epulo la fa olo eshi a li e li pokufya. Okwa pula ta ti: ‘Omunhu ngeenge a fi, ota ka nyumuka tuu vali?’ — Job 14:14.
Job okwa nyamukula epulo laye ta popi shi na sha naKalunga Omunaenghono adishe, a ti: “Ove ngeno u ifane, ame nohandi ku nyamukula, Ove ho djuulukwa oshilonga shomake oye.” (Job 14:15) Job okwa li e shii kutya Jehova okwa teelela nodjuulufi efiku olo ta ka nyumuna omupiya waYe omudiinini. Mbela Job okwa li ta diladila oshinima osho itashi dulu okuningwa? Hasho nandenande.
Eshi Jesus a nyumuna ovanhu osha li euliko la yela kutya Kalunga okwe mu pa eenghono dokufinda efyo. Ombibeli oya ti Jesus paife oku “neeshapi defyo.” (Ehololo 1:18) Onghee hano, Jesus ota ka yeulula eembila, ngaashi ashike a li a yandja elombwelo kutya emanya olo la li la idila pombila yaLasarus nali alangatifwe po.
Ombibeli oya popya kombinga yeudaneko lenyumuko lwoikando ihapu. Omweengeli umwe okwa li a shilipaleka omuprofeti Daniel ta ti: ‘Oto ka tulumukwa, ndele to ka nyumukila oshipewa shoye pexulilo lomafiku.’ (Daniel 12:13) Jesus okwa li a lombwela Ovasadukai, ovawiliki Ovajuda ovo va li inava itavela meudaneko lenyumuko, a ti: “Onye mwa puka, osheshi inamu shiiva omishangwa neenghono daKalunga.” (Mateus 22:23, 29) Omuyapostoli Paulus okwa ti: ‘Ondi neteelelo olo lomuKalunga, nokutya, otaku ka kala enyumuko lovayuki nolovalunde.’ — Oilonga 24:15.
Enyumuko lovayuki nolovalunde otali ka ningwa naini? Omweengeli okwa li a lombwela omulumenhu omuyuki Daniel kutya ota ka nyumunwa “pexulilo lomafiku.” Marta naye okwa li a itavela kutya omumwaina Lasarus ota ka “nyumuka menyumuko mefiku laxuuninwa.” — Johannes 11:24.
Ombibeli oya kwatakanifa ‘efiku olo laxuuninwa’ nepangelo lOuhamba waKristus. Paulus okwa shanga a ti: “Oye [Jesus] e nokupangela fiyo ota tula ovatondi vaye aveshe koshi yeemhadi daye. Omutondi wahauxuuninwa ou ta hanaunwa po oye efyo.” (1 Ovakorinto 15:25, 26) Olo olo etomheno la kola kutya omolwashike tu na okwiilikana Ouhamba waKalunga u uye nehalo laye li wanifwe kombada yedu.*
Ngaashi Job a li e shi shii nawa, Kalunga okwa hala a ka nyumune oonakufya. Ngeenge efiku olo ola fiki, efyo otali ka xulifwa po shili. Nokape na vali oo te ke lipula kutya, ‘Mbela efyo olo exulilo lovanhu?’
^ okat. 8 Oshitya “omaendo” osha dja koshitya shOshigreka osho tashi ti, “onhele yokunangala.”
^ okat. 18 Opo u lihonge shihapu kombinga yOuhamba waKalunga, tala etukulwa 8 lembo Ombibeli otai hongo lela shike? la nyanyangidwa kEendombwedi daJehova. Otali hangwa yo ko-www.jw.org/kj.
EENGHUNDAFANA NOMUNEUMBO
Eenghundafana tadi landula otadi ulike kunghee Eendombwedi daJehova hadi kundafana navamwe. Natu tye nee ngeno Ondombwedi yedina Michelle otai kundafana nomukainhu wedina Sophia.
Michelle: Wa lele po Sophia! Onda hafa eshi nde ku hanga meumbo.
Sophia: Naame onda hafa eshi we uya.
Michelle: Oshikando sha dja ko eshi nda li apa, otwa li twa kundafana kutya Kalunga oha kala e udite ngahelipi eshi hatu mono oixuna.* Owa li wa popya kutya oshinima osho owa kala to shi lipula efimbo lile, unene tuu konima eshi meme woye a li a yahamekelwa moshiponga shohauto. Shitiwa, oku li po ngahelipi paife?
Sophia: Oha ningi ngoo fiku limwe oku li nawa, mulikwao okwa ombokelwa. Ashike nena oku li nawa.
Michelle: Osho oshihafifa. Oshi na okukala shi li eshongo lela okukala u na etaleko liwa monghalo ya tya ngaho.
Sophia: Ou li mondjila. Efimbo limwe ohandi lipula kutya fiyo onaini e na okukala ta mono oixuna ngaho.
Michelle: Oshi li paushitwe okulipula ngaho. Ondi wete kutya oto dimbuluka kutya oshikando sha dja ko onda li nde ku fiila epulo olo kutya omolwashike Kalunga a efa okumona oixuna ku twikile ngeenge oku na eenghono doku ku xulifa po.
Sophia: Heeno, ohandi dimbuluka.
Michelle: Fimbo inatu tala kwaasho Ombibeli tai ti, natu endulule manga oitwa imwe yomwaayo twa li twa kundafana oshikando sha dja ko.
Sophia: Eewa.
Michelle: Otwa li twe lihonga kutya nokuli nomulumenhu umwe omudiinini wopefimbo lOmbibeli okwa li e lipula kutya omolwashike Kalunga a efa okumona oixuna ku kale po. Ashike, Kalunga ka li e mu hanyena eshi a pula epulo olo noka li e mu lombwela kutya okwa pumbwa ashike eitavelo la kola.
Sophia: Osho osha li ediladilo lipe kwaame.
Michelle: Otwa li twe lihonga yo kutya Jehova Kalunga oku tonde okumona ovanhu tava mono oixuna. Pashihopaenenwa, Ombibeli oya ti momaudjuu avo aeshe okwe va “nyikila oluhodi.”* Mbela itashi hekeleke okushiiva kutya Kalunga oha kala e tu uditile onghenda eshi hatu mono oixuna?
Sophia: Heeno, osho.
Michelle: Xuuninwa, otwa li twa dimina kutya okutala keenghono dinenenene dOmushiti wetu, osha yela kutya ota dulu shili okukatuka onghatu efimbo keshe a xulife po okumona oixuna.
Sophia: Osho osho nee ndihe udite ko. Omolwashike Kalunga a efa oinima aishe oyo ii i ningwe ngeenge oku na eenghono doku i xulifa po?
Michelle: Opo tu mone enyamukulo kepulo loye tete natu tale membo lotete lOmbibeli, muGenesis. Mbela ou shii ehokololo li na sha naAdam naEva nosho yo oshiimati sha dilikwa?
Sophia: Heeno, onde lihonga ehokololo olo mofikola yOsoondaxa. Kalunga okwa li e va lombwela vaha lye komuti wonhumba, ashike ova ka lya ko owina.
Michelle: Ou li mondjila. Paife natu ka tale koiningwanima oyo ya twalifa Adam naEva menyono. Oiningwanima oyo otai ke tu pa enyamukulo kepulo olo kutya omolwashike hatu mono oixuna. Kwafele nge u leshe muGenesis etukulwa 3, ovelishe 1 fiyo 5.
Sophia: Eewa. “Ndelenee eyoka la li la lungama li dule oifitukuti aishe yomoixwa Omwene Kalunga e i ninga. Ndele lo ola pula omwalikadi: Kalunga okwa tile tuu shili: nye inamu lya komiti adishe domoshikunino? Ndele omwalikadi okwa nyamukula eyoka: ohatu li oiimati yomiti domoshikunino, ndelenee koiimati yomuti wopokati koshikunino Kalunga okwa tile: nye inamu lya oiimati yao, nye inamu u kuma, mu ha fye. Opo nee eyoka la tya komwalikadi: Nye itamu ka fya shili. Ndelenee Kalunga oku shi shii nokutya, ngenge tamu li [kuo], omesho eni taa pashuka, opo mu shiive ngaashi Kalunga ouwa nowii.”
Michelle: Tangi unene. Paife natu ka kundafane eevelishe odo. Tete didilika kutya eyoka ola popya nomukainhu, Eva. Oshitukulwa shimwe shOmbibeli osha ulika kutya Satana Ondiaboli oye lela a popya naEva okupitila meyoka.* Satana okwa li a pula Eva kombinga yoshipango shaKalunga shi na sha nomuti wonhumba. Mbela owa didilika oilanduliko oyo Kalunga a ti Adam naEva otava ka mona ngeenge ova li kuo?
Sophia: Heeno, okwa ti otava ka fya.
Michelle: Osho naanaa. Ashike, meendjovo daye da shikula ko odo a popya okwa li ta lundile Kalunga filufilu. Didilika osho a ti: “Nye itamu ka fya shili.” Satana okwa li a popya kutya Kalunga omunaipupulu.
Sophia: Inandi uda nande onale oshitukulwa osho shehokololo eli.
Michelle: Eshi Satana a popya kutya Kalunga omunaipupulu, osha etifa po omhata oyo tai pula efimbo okupongololwa po. Mbela ou shii kutya omolwashike?
Sophia: Nghi shi shii lela.
Michelle: Pamwe nandi shi faneke ngaha. Natu tye nee ngeno efiku limwe onde uya kwoove ndele handi ti kutya ondi ku dule meenghono. Oto ka ulikila nge ngahelipi kutya hasho?
Sophia: Otu na okuninga po sha opo tu tale ngeenge osho to popi oshoshili.
Michelle: Osho naanaa. Otashi dulika tu hoolole oshinima shidjuu nokutala kutya olyelye ta dulu oku shi tumba po. Paulelalela, oshipu okumona kutya olyelye e na eenghono.
Sophia: Paife ondi wete kutya owa hala okutya shike.
Michelle: Ndele ongahelipi ngeenge ngeno ponhele yokutya ondi ku dule meenghono, onda ti ame omunashili ndi ku dule? Osho oshinima shidjuu, hasho mbela?
Sophia: Heeno osho.
Michelle: Kakele kaasho, okukala omunashili inaku fa eenghono odo hatu dulu okuulika moinima yanafangwa.
Sophia: Ou li mondjila.
Michelle: Onghedi imwe omo hatu dulu okupongolola po omhata oyo oyo okweefa pa pite efimbo la wana opo vamwe ve shi limonene kutya olyelye lela omunashili.
Sophia: Oko okutomhafana ku li pandunge.
Michelle: Paife natu ka tale vali kehokololo olo li li muGenesis. Mbela Satana okwa ti oku na eenghono e dule Kalunga?
Sophia: Ahowe.
Michelle: Kalunga okwa li ta dulu okuulika divadiva kutya Satana okwa puka. Ashike ponhele yaasho, Satana okwa ti kutya omunashili e dule Kalunga. Paulelalela, okwa li a lombwela Eva ta ti, ‘Kalunga ote mu fufya, ashike ame ohandi mu lombwele oshili.’
Sophia: Osho oshihokwifa shili.
Michelle: Omolwounongo waye, Kalunga oku shii kutya onghedi ya denga mbada yokupongolola po omhata oyo okuteelela pa pite efimbo la wana. Mokweendela ko kwefimbo, otashi ka yela mo kutya olyelye a popya oshili naau a popya oipupulu.
Sophia: Ndele eshi Eva a fya, mbela osho inashi ulika kutya Kalunga okwa popya oshili?
Michelle: Ohatu dulu kutya osho. Ndele omhata yaSatana oya li ya kwatela mo shihapu. Natu tale natango movelishe 5. Mbela owa didilika vali osho Satana a lombwela Eva?
Sophia: Okwa ti kutya ngeenge okwa li oshiimati, omesho aye otaa pashuka.
Michelle: Osho naanaa, nonokutya ota ka “shiiva ngaashi Kalunga ouwa nowii.” Satana okwa li ta ti kutya Kalunga ota ngungunine ovanhu oshinima shonhumba shiwa.
Sophia: Ou li mondjila.
Michelle: Naasho osha li eshongo linene.
Sophia: Owa hala okutya ngahelipi?
Michelle: Neendjovo odo, Satana okwa li ta ti kutya Eva nosho yo ovanhu aveshe otava dulu oku shi endifa nawa nopehe na okupangelwa kuKalunga. Moshinima eshi, Jehova oku shii yo kutya onghedi ya denga mbada omo ta dulu okuungaunga neshongo olo okweefa Satana a ulike kutya osho ta popi oshoshili. Onghee hano, Kalunga okwa efa Satana a pangele ounyuni ou oule wefimbo. Osho osha yelifa kutya omolwashike tu wete okumona oixuna apeshe; omolwaashi Satana oye lela omupangeli wounyuni ndele haKalunga.* Ashike ope na onghundana iwa.
Sophia: Oilipi oyo?
Michelle: Ombibeli otai hongo eeshili diwa dopavali kombinga yaKalunga. Yotete, Jehova oha kala e na ko nasha nafye ngeenge hatu mono oixuna. Pashihopaenenwa, diladila keendjovo dohamba David, odo da popiwa mEpsalme 31:8. David okwa mona oixuna neenghono monghalamwenyo yaye, ashike didilika osho a li a ilikana kuKalunga. Kwafele nge u leshe ovelishe oyo?
Sophia: Eewa. Otai ti: “Handi hafele nokunyakukilwa ouwanghenda woye, shaashi wa tala oudjuu wange, nowa dimbulukwa omatilifo omwenyo wange.”
Michelle: Nonande David okwa li a mona oixuna, okwa li a hekelekwa eshi a shiiva kutya Jehova okwa mona eenghalo adishe odo a pita mudo. Mbela ou wete ediladilo olo tali hekeleke, olo okutya Jehova oku wete keshe shimwe, kutya nee omauyahame etu opamaliudo oo ovanhu vakwetu itava dulu oku a uda ko filufilu?
Sophia: Heeno, osho.
Michelle: Oshili onhivali oyoyo kutya Kalunga ita efa okumona oixuna kwetu ku kalelele. Ombibeli otai hongo kutya mafiku ota ka xulifa po ounyuni ou woukolokoshi tau pangelwa kuSatana. Nota ka xulifa po filufilu oinima aishe ii oyo tai ningwa, mwa kwatelwa omaupyakadi oo ove nameme woye mu na. Nandi aluke moshivike tashi uya ndi uye ndi ku ulikile kutya omolwashike hatu dulu okukala noushili kutya mafiku Kalunga ota ka xulifa po okumona oixuna akushe?*
Sophia: Heeno, oshi li nawa.
Mbela ou na epulo lonhumba lopaMbibeli olo ho kala to lipula nalo? Mbela oho kala wa limbililwa shi na sha neitavelo ile elongelokalunga lEendombwedi daJehova? Ngeenge osho, ino tila oku di pula shi na sha naasho, ngeenge we di shakeneke. Otadi ka kala da hafa okukundafana naave kombinga yomapulo oye.
^ okat. 7 Tala oshitukulwa “Eenghundafana nomuneumbo — Mbela Kalunga oku na ko ngoo nasha nafye eshi hatu mono oixuna?” moshifo shaSeptemba-Oktoba 2013. Otashi hangwa yo ko-www.jw.org/kj.
^ okat. 17 Tala Jesaja 63:9.
^ okat. 26 Tala Ehololo 12:9.
^ okat. 55 Tala Johannes 12:31; 1 Johannes 5:19.
^ okat. 61 Opo u mone ouyelele muhapu, tala etukulwa 9 lembo Ombibeli otai hongo lela shike? la nyanyangidwa kEendombwedi daJehova.Otashi hangwa yo ko-www.jw.org/kj
OVALESHI TAVA PULA . . .
Ombibeli oya popya oihopaenenwa yovanaenghono vamwe ovo va li va fininika ovo vehe na eenghono. Pashihopaenenwa, diladila shi na sha naNabot.* Mefelemudo eti-10 K.O.P., ohamba Ahab yaIsrael, okwa li ya pitika omukulukadi wayo, Isebel, a dipaife Nabot novanamati vaye opo ohamba i dule okukufa po oshikokola shaye shomiviinyu. (1 Eehamba 21:1-16; 2 Eehamba 9:26) Omolwashike Kalunga a li a efa elongifo nai leenghono la tya ngaho?
“‘Kalunga iha fufya.’ — Titus 1:2
Natu yandje elitulemo ketomheno limwe la fimana olo kutya: Kalunga iha fufya. (Titus 1:2) Osho oshi na shike noilonga youkolokoshi yokufininika vamwe? Pehoveloelela leshito, Kalunga okwa li a londwela ovanhu kutya ngeenge ove mu tukulile oshibofa otava ka mona oidjemo inyikifa oluhodi, efyo. Ngaashi Kalunga a popya, ovanhu ova kala hava fi okudja ngoo eshi ve mu tukulila oshibofa moshikunino shaEden. Efyo lomunhu oo a fya tete ola holoka po omolwomafininiko, eshi Kain a dipaa omumwaina Abel. — Genesis 2:16, 17; 4:8.
Eendjovo daKalunga oda popya pauxupi shi na sha nondjokonona yovanhu da ti: “Omunhu [ota] pangelele omukwao omupya.” (Omuudifi 8:9) Mbela eendjovo odo odi li ngoo paushili? Jehova okwa li a londwela oshiwana shaye shaIsrael kutya eehamba dasho otadi ke shi fininika notashi ke mu kuwila onghuwo. (1 Samuel 8:11-18) Nokuli nohamba inaendunge Salomo oya li ya twika ovanhu omitengi didjuu. (1 Eehamba 11:43; 12:3, 4) Ashike eehamba dikolokoshi, ngaashi Ahab, oda li ookanyamukulwa. Diladila kwaashi: Ngeno Kalunga okwa kelelele oilonga aishe oyo yomafininiko, mbela ngeno ina popya oipupulu?
“Omunhu [ota] pangelele omukwao omupya.” — Omuudifi 8:9
Dimbuluka yo kutya Satana okwa ti ovanhu otava longele ashike Kalunga omolwokuliholamwene. (Job 1:9, 10; 2:4) Ngeno Kalunga okwa amenene ovapiya vaye aveshe komafininiko oludi keshe, mbela ngeno osho inashi ka twa kumwe nepopyo laSatana? Navali, ngeno Kalunga okwa amenene keshe umwe komafininiko oludi keshe, mbela ngeno ina ka kala omunaipupulu a shiya ko? Ngeno okwe va amenene, vahapu otava ka diladila kutya ovanhu otava dulu okulipangela kuvo vene nomupondo nopehe na ewiliko laKalunga. Ndele Eendjovo daKalunga oda popya sha yooloka ko kwaasho, molwaashi otadi ti kutya omunhu ita dulu okulipangela filufilu ye mwene. (Jeremia 10:23) Otwa hala Ouhamba waKalunga uye, opo ashike okuhenouyuki ku xule po.
Mbela osho osha hala okutya Kalunga ina ninga po sha shi na sha nomafininiko? Ahowe. Tala koinima ivali oyo a ninga: Shotete, okwa nyaneka pomutenya oukanyamukulwa. Pashihopaenenwa, Eendjovo daye oda eta poluhaela oshinima keshe shi na sha nomhangela yaIsebel i na sha naNabot. Ombibeli oya holola yo kutya oilonga yowii ya tya ngaho otai xumifwa komesho komupangeli omunaenghono oo a hala okuholeka oukwatya waye. (Johannes 14:30; 2 Ovakorinto 11:14) Ombibeli oye mu holola kutya oye Satana Ondiaboli. Kalunga okwe tu kwafela tu likaleke kokule nowii, eshi a nyaneka pomutenya oukolokoshi nomafininiko nodjo yao yashili. Kungaho, okwa amena onakwiiwa yetu yaalushe.
Oshitivali, Kalunga okwa yandja eteelelo la kola li na sha nokuxulifwa po kwomafininiko. Monghedi omo a nyaneka pomutenya, a tokola nokuhandukila Ahab naIsebel nosho yo vahapu ngaashi vo, otai tu pe elineekelo momaudaneko aye e na sha noku ka tokola ovakolokoshi aveshe fiku limwe. (Epsalme 52:3-7) Kalunga okwe tu pa yo eteelelo li shi okulineekelwa kutya mafiku ota ka xulifa po oyeetifi aishe youkolokoshi oo tau ningilwa ovo ve mu hole.* Pefimbo opo, omulumenhu omudiinini Nabot novanamati vaye otava ka kala moparadisa kombada yedu fiyo alushe omo itamu ka kala okuhenouyuki. — Epsalme 37:34.
^ okat. 3 Tala oshitukulwa shi na oshipalanyole “Natu hopaeneneni eitavelo lavo” moshifo eshi.
^ okat. 8 Tala etukulwa 11 lembo Ombibeli otai hongo lela shike? la nyanyangidwa kEendombwedi daJehova.
NATU HOPAENENENI EITAVELO LAVO | ELIA Okw
ELIA okwa li ta ende momukulambo wEfilu laJordan. Okwa enda oule woivike, a finda kolundume ta di kOmhunda yaHoreb. Xuuninwa okwa ka fika muIsrael, nokwa li a mona omalunduluko oo a ningwa meduumbo lavo. Onghalo yoshikukuta osho sha li sha kwata olule oya li tai alukile kouwa. Odula yoshinyanyangela yopefimbo loikukaongo oya li ya hovela okuloka, novanamapya ova li tava limi omapya avo. Otashi dulika omutima womuprofeti oo wa li u udite ombili eshi a mona edu tali monika vali nawa, ashike okwa li unene e na ko nasha novanhu. Ova li va nghundipala neenghono pamhepo. Elongelokalunga laBaal ola li natango la menena mo omidi muvo, na Elia okwa li e na shihapu okulonga.*
Elia okwa li a mona oprojeka ya kula younamapya popepi nodoolopa yaAbel-Mehola. Okwa li a mona eenhani 24, kondjoko keshe ku na mbali, neeshipaana odo 12 oda li tadi pulula epala londjaba, tadi limi eefola da yukilila medu olo la li la tuta nawa. Elia okwa li ta kongo omulumenhu oo a li ta pulula noshipaana yeenhani yaxuuninwa. Omulumenhu oo oElisa, oo a li a hoololwa kuJehova a pingene po Elia. Elia oku na okukala a li a teelela nodjuulufi okushakena nomulumenhu oo molwaashi okwa kala te lipula kutya oye aeke a fyaala po omudiinini kuKalunga. — 1 Eehamba 18:22; 19:14-19.
Mbela Elia okwa li ta ongaonga okuyandja po oinakuwanifwa yaye imwe, omaufembanghenda ile nokuli okupingenwa po fiku limwe? Itatu dulu okutya osho ile hasho, nokape na nokuli osho tashi ulike kutya omalipulo a tya ngaho okwa li e uya mo momadiladilo aye. Kakele kaasho, “okwa li [ashike] omunhu ngaashi fye.” (Jakob 5:17) Ashike nande ongaho, Ombibeli oya ti: “Elia okwa enda po nokwa ekela oshikutu shaye kombada yaElisa.” (1 Eehamba 19:19) Oshikutu shaElia shopambelewa, tashi dulika sha li sha longwa moshipa shodi ile shoshikombo, osha li hashi djalwa shi li oshikutu shokombada notashi ulike kutya okwa pewa oshinakuwanifwa she likalekelwa kuJehova. Eshi e shi kupula komapepe aElisa, okwa li edidiliko tali ti sha filufilu. Elia okwa li a dulika nehalo liwa koshipango shaJehova shokunangeka po Elisa a ninge omuprofeti ponhele yaye. Elia okwa li e lineekela Kalunga kaye nokwa dulika kuye.
Omulumenhu omunyasha, Elisa, okwa li a halelela okukwafela omuprofeti omunamido. Elisa ka li ta pingene po Elia pefimbo opo. Ndele ponhele yaasho, oule weedula 6 lwaapo, okwa kala ha ende pamwe nomuprofeti oo omunamido noku mu yakula nelininipiko, nolwanima okwa ka shiivika eli ‘ou ha tile omeva komake aElia.’ (2 Eehamba 3:11) Kasha li tuu sha hekeleka Elia okukala e na omuyakuli muwa noha kwafele! Ovalumenhu ovo vavali oshi na oupu va li va panga oukaume wopofingo. Okutwaafana omukumo okwe va kwafela ve lididimike nonande ova li va mona okuhenouyuki kunyanyalifi kwe lihanena moshilongo, naunene tuu, oukolokoshi wohamba Ahab, oo wa li tau naipala neenghono.
Mbela naave owa li wa ningilwa okuhenouyuki? Vahapu vomufye otwe ku ningilwa molwaashi ounyuni ou owa kolokosha. Okukala u na kaume oo e hole Kalunga otashi ke ku kwafela u lididimike. Ngeenge to ungaunga nokuhenouyuki, oto dulu yo okulihonga shihapu koshihopaenenwa sheitavelo shaElia.
Elia naElisa ova li va longa noudiinini opo va kwafele ovanhu va kale ve na oupamhepo muwa. Osha yela kutya ova li hava kwatele komesho mokudeula ovaprofeti vakwao, ovo tashi dulika va li va unganekwa meefikola doludi lonhumba. Ashike Elia okwa ka pewa oshinakuwanifwa shipe kuJehova, eshi kutya: “Fikama, inda u ka shakeneke Ahab, ohamba yaIsrael.” (1 Eehamba 21:18) Ahab okwa li a ninga shike?
Pefimbo opo, ohamba Ahab oya li ya ninga omushunimonima, oshinima shii osho inashi ningwa nande onale keehamba daIsrael. Oya li ya hombola Isebel noya ningifa elongelokalunga laBaal li tandavele noshilongo ashishe, noya li nokuli hai longele Baal. (1 Eehamba 16:31-33) Elongelokalunga laBaal ola li la kwatela mo omikalondjikilile di na sha noludalo, omilandu doumbwada nomaxwikiloyambo ounona. Shimwe vali, Ahab ka li a dulika koshipango shaJehova shi na sha nokudipaa ohamba ikolokoshi yaSiria, Benhadad. Osha yela kutya Ahab ka li a dulika omolwoinima oyo a li ta ka likola. (1 Eehamba, etukulwa 20) Ashike olwisho, ohole yokuhola omaliko nelongifo leenghono laAhab naIsebel oya ka naipala neenghono.
Ahab okwa li e na ombala yaye muSamaria noya li etungo linenenene. Okwa li yo e na ombala imwe vali muJisreel, osho sha li eekilometa 37 okudja muSamaria. Popepi nombala oyo onhivali opa li pe na oshikokola shomiviinyu. Ahab okwa li a twila olwisho oshikokola, osho sha li shaNabot. Ahab okwe mu ifana nokwa li e mu udanekela oku mu pa oimaliwa ile va kumaane naye epya olo. Ndele Nabot okwa ti: “Omwene na amene nge oku ku pa efyuululo lootate!” (1 Eehamba 21:3) Mbela osha hala kutya Nabot okwa li e na omutwe mukukutu noiha yavala? Vahapu otashi dulika osho va diladile ngaho. Paulelalela, okwa li a dulika kOmhango yaJehova, oyo inai pitika nandenande Ovaisrael va landife po edu olo va fyuulula kovakwanedimo. (Leviticus 25:23-28) Nabot ka li a hala okunyona Omhango yaKalunga. Okwa li omulumenhu e na eitavelo nouladi, molwaashi okwa li e shi shii kutya osha nyika oshiponga okukatukilwa onghatu kuAhab.
Ashike Ahab ka li a diladila shi na sha nOmhango yaJehova. Okwa ya keumbo “nomwenyo mwii nehandu” molwaashi ka li a pewa osho a hala. Ombibeli otai ti: ‘Okwa ka nangala mombete yaye, nokwa pungulula oshipala shaye ndele ina lya.’ (1 Eehamba 21:4) Eshi Isebel a mona omushamane waye a umba omulungu a fa okaana ka nyemata, okwa ninga omhangela diva opo a dule oku mu ningila osho a hala nosho yo okuhanauna po oukwaneumbo oo uyuki.
Oshidjuu okulesha omhangela yaye nopehe na okukumwifwa koukolokoshi waye. Omumbada Isebel okwa li e shi shii kutya Omhango yaKalunga otai ti opo oshinima osho sha kwata moiti shi diminwe ope na okukala eembangi 2 odo tadi yandje oumbangi wa yela. (Deuteronomion 19:15) Onghee hano, okwa shanga onhumwafo medina laAhab, a shangela ovalumenhu ovanamadina vokuJisreel opo va konge ovalumenhu eembangi 2 doipupulu ovo va halelela okulundila Nabot, opo a monike ondjo yoku mu dipaifa. Mupya munene, omhangela yaye oya ka pondola. ‘Ovalumenhu ovakolokoshi’ vavali ova li va lundila naNabot, noshidjemo, okwa li a dipawa nomamanya. Nabot haye aeke a li a dipawa ndele novanamati vaye yo.* (1 Eehamba 21:5-14; Leviticus 24:16; 2 Eehamba 9:26) Ahab okwa li a efa po oukwamutwe waye, mokupitika omukulukadi waye a ninge keshe osho tashi mu wapalele nokwa dipaifa ovanhu vehe na ondjo.
Diladila kutya Elia okwa li e udite ngahelipi eshi Jehova e mu hololela osho ohamba nomumbada va li va ninga. Ohashi teya omukumo neenghono ngeenge ovakolokoshi tava monika va fa tave shi endifa nawa ve dule ovanhu ovo vehe nondjo. (Epsalme 73:3-5, 12, 13) Kunena, luhapu ohatu mono okuhenouyuki kunyanyalifa taku ningwa, nomafimbo amwe ohaku ningwa nokuli kovalumenhu ovanaenghono ovo tave liti ovakalelipo vaKalunga. Ashike ehokololo eli otali dulu oku tu hekeleka. Mehokololo eli, Ombibeli otai tu dimbulukifa kutya kape na osho sha holekwa Jehova. Oku wete keshe shimwe. (Ovaheberi 4:13) Ndele mbela oha ningi po shike shi na sha noukolokoshi oo ha mono tau longwa?
Jehova okwa li a tuma Elia kuAhab. Kalunga okwa lombwela Elia ta ti: “Tala, oku li moshikokola shomiviinyu shaNabot.” (1 Eehamba 21:18) Eshi Isebel a lombwela Ahab kutya oshikokola osha ninga po shaye, Ahab okwa fikama meendelelo ndele ta i a ka hafele oshiniwe shaye osho shipe. Ka li a diladila kutya Jehova oku wete osho ta ningi. Diladila ashike kunghee a li te lipopile eshi ta endaenda moshikokola osho, te litungile ouumbo kutya onhele oyo ote ke i ninga oshikunino shiwa shi fike peni. Ndele ombadilila, Elia okwe uya puye. Oshipala shaAhab osha hovela okulunduluka, a handuka nokwa fula onya eshi a li ta popi eendjovo edi: “Omutondadi wange ove, wa hanga nge nokuli mboli?” — 1 Eehamba 21:20.
Eendjovo daAhab otadi holola oinima ivali ihe li pandunge. Shotete, eshi Ahab a ula Elia ta ti: “Wa hanga nge nokuli mboli” okwa ulika kutya okwa pofipala pamhepo. Jehova okwa li e mu “hanga” nale. Okwa mona eshi Ahab ta longifa nai oshali yemanguluko lokuninga omatokolo nokuhafela oiimati yomhangela ii yaIsebel. Kalunga okwa li e wete momutima waAhab, nokwa mona kutya ohole yaye yokuhola omaliko oye mu ningifa aha kale e na onghenda, ouyuki ile olukeno. Oshitivali, eshi Ahab a ula Elia ta ti, “Omutondadi wange ove!” okwa ulika outondwe waye wokutonda omunhu oo a li kaume kaJehova Kalunga nokwa li ta dulu oku mu kwafela a aluke mo mondjila yaye ya puka.
Moinima ihe li pandunge oyo Ahab a li a ninga ohatu dulu okulihonga mo oilihongomwa ya fimanenena. Otu na alushe okudimbuluka kutya Jehova Kalunga oku wete oinima aishe. E li Kalunga omunahole, oha kala e shi wete ngeenge tu li pokuyapuka mo mondjila ya yuka nokwa halelela oku tu kwafela tu lundulule eenghedi detu. Opo e tu kwafele, luhapu oha longifa ookaume kaye, ovanhu ovadiinini ngaashi Elia, ovo va lombwele ovanhu vakwao eendjovo daye. Itashi ka kala tuu sha puka okutala ko ookaume kaKalunga ve li ovatondi vetu! — Epsalme 141:5.
Kala nee ngeno wa fa u wete Elia ta nyamukula Ahab ta ti: “Heeno, onde ku hanga nokuli.” Elia okwa li e shii kutya Ahab omunhu a tya ngahelipi, ombudi, omudipai nokwa tukulila Jehova Kalunga oshibofa. Kasha li tuu sha pula Elia ouladi oku ka popya nomulumenhu oo omukolokoshi! Elia okwa li a lombwela Ahab etokolo laKalunga. Jehova okwa li e wete ashishe osho tashi ningwa, oukolokoshi owa li wa tandavela okudja meumbo laAhab nowa nwefa mo ovanhu. Onghee hano, Elia okwa lombwela Ahab kutya Kalunga okwa tokola ‘okukomba po,’ ile tu tye, okuhanauna po oukwaneumbo aushe. Isebel naye okwa li a etifa okuhenouyuki. — 1 Eehamba 21:20-26.
Elia ka li a itavela kutya ovanhu otava dulu ashike okulonga oukolokoshi nokuhenouyuki nopehe na okukatukilwa onghatu. Kunena oshipu okudiladila ngaho. Ehokololo eli lOmbibeli otali tu dimbulukifa kutya Jehova Kalunga iha mono ashike osho tashi ningwa, ndele oha yukifa yo oinima pefimbo laye la wapala. Eendjovo daye otadi tu shilipaleke kutya efiku otali ke uya eshi ta ka xulifa po okuhenouyuki akushe fiyo alushe. (Epsalme 37:10, 11) Otashi dulika u lipule kutya: ‘Mbela etokolo laKalunga ola kwatela mo ashike ehandukilo? Mbela ola kwatela mo ngoo efilonghenda?’
Elia otashi dulika a li a kuminwa onghedi omo Ahab a li e linyenga ketokolo laKalunga. Ombibeli oya ti: “Ahab eshi a uda eendjovo odo, okwa pombaula oshikutu shaye nokwa djala oshikutu sheefya kolutu laye longaho nokwe lidilika. Nokwa nangala yo e noshikutu sheefya ndee ta ende a mwena filu.” (1 Eehamba 21:27) Mbela Ahab okwa li ngoo e lialuluka keendjila daye?
Ohatu dulu okutya okwa li a ninga po omalunduluko mawa melihumbato laye. Ahab okwa li e lininipika, nosha yela kutya osha li shidjuu okuninga ngaho komunhu oo a li omulinenepeki noku na ounhwa. Ndele mbela okwa li ngoo e livela ombedi shili? Diladila kohamba imwe ya ka landula ko oyo ya li ya duka mokulonga owii i dule Ahab, ohamba Manasse. Eshi Jehova a li a handukila Manasse, okwe lininipika nokwa konga ekwafo kuJehova. Ashike okwa li a ninga shihapu shihe fi ashike osho. Opo nee okwe lialuluka konghedi yaye yokukalamwenyo mokuhanauna po oihongwafano oyo a li a ninga, a ninga eenghendabala a longele Jehova nokwa li nokuli a ladipika oshiwana shavo shi ninge sha faafana. (2 Omafimbo 33:1-17) Mbela Ahab okwa li ngoo a katuka eenghatu da tya ngaho? Shinyikifa oluhodi, hasho a li a ninga.
Mbela Jehova okwa li ngoo e shi didilika mo kutya Ahab okwa ulika moipafi kutya okwa nyika oluhodi? Jehova okwa lombwela Elia ta ti: “Ove wa mona tuu nhumbi Ahab e lininipika koshipala shange? Ye eshi e lininipika koshipala shange, itandi tumu omupya pomafiku aye. Pomafiku omona waye Ame ohandi ka etela eumbo laye omupya.” (1 Eehamba 21:29) Mbela Jehova okwa li ngoo a dimina po Ahab? Ahowe, omunhu ou e livela ombedi shili oye ashike ta dulu okufilwa onghenda kuKalunga. (Hesekiel 33:14-16) Ndele molwaashi Ahab okwa li ngoo a dimina epuko laye, Jehova okwa li e mu fila onghenda shi fike pelivelombedi laye. Ahab ka li ta ka mona oshimoniwa shinyanyalifa shokuhanaunwa po kwoukwaneumbo waye aushe.
Ashike etokolo laJehova li na sha nomulumenhu oo inali lunduluka. Lwanima Jehova okwa li a kundafana novaengeli vaye kombinga yomukalo wa denga mbada wokuhongaula Ahab a ye moita omo a li ta ka fila. Diva konima yaasho, etokolo olo Jehova a li a tokolela Ahab ola ka wanifwa. Ahab okwa li a yahamekelwa moita nokwa li ta shisha ohonde fiyo a fila metemba laye. Ehokololo ola twikila ko nouyelele unyikifa oluhodi tali ti: Eshi etemba lohamba la koshwa, eembwa donhumba oda li da lafa po ohonde yohamba. Kungaho, eendjovo daJehova odo Elia a li a lombwela Ahab oda li da wanifwa, odo kutya: “Monhele tuu oyo eembwa da lafa ohonde yaNabot, eembwa tadi ka lafa yo ohonde yoye mwene.” — 1 Eehamba 21:19; 22:19-22, 34-38.
Exulilo laAhab ola li la dimbulukifa Elia, Elisa novadiinini vakwao vomoshiwana shaKalunga kutya Jehova ina dimbwa ouladi neitavelo laNabot. Kalunga kouyuki ita kala ina handukila ovo hava longo oukolokoshi, kutya nee ote shi ningi diva ile okonima yefimbo; netokolo laye itali kala inali kwatela mo onghenda ngeenge ope na etomheno loku shi ninga. (Numeri 14:18) Osho kasha li tuu oshilihongomwa sha fimana kuElia oo a kala te lididimike oule womido omilongo koshi yepangelo lohamba ikolokoshi! Mbela naave owa ningilwa okuhenouyuki? Mbela owa teelela nodjuulufi Kalunga a yukife oinima? Otashi ka kala shiwa okuhopaenena eitavelo laElia. Elia okwa kala ta udifa etumwalaka laKalunga nomulongi pamwe naye omudiinini Elisa, te lididimikile okuhenouyuki.
^ okat. 3 Jehova okwa li a etifa oshikukuta shomido nhatu netata opo a nyaneke pomutenya kutya Baal, oo a li ha longelwa vati e li omweetifi wodula noha ningifa edu li kale la lyata nawa, ke na eenghono dasha. (1 Eehamba etukulwa 18) Tala etukulwa 10 neti-11 lembo Natu hopaeneneni eitavelo lavo.
^ okat. 13 Molwaashi Isebel okwa li a tila kutya oshikokola shomuviinyu otashi ka fyuululwa po kovapambele vaNabot, okwa li a pangela omhangela yokudipaifa ovanamati vaNabot. Opo u mone kutya omolwashike Kalunga a efa omafininiko a tya ngaho a ningwe, tala oshitukulwa “Ovaleshi tava pula” moshifo eshi.
Ombibeli oye likalekelwa, naasho osho shi na okukala molwaashi oi li Eendjovo daKalunga. Eembibeli omabiliyona ohadi nyanyangidwa momalaka omafele. Ounongo oo u li mOmbibeli ou na eenghono dokuxwepopaleka onghalamwenyo yovanhu. — Lesha 1 Ovatessaloniki 2:13; 2 Timoteus 3:16.
Otu shii kutya Ombibeli oya dja kuKalunga molwaashi oya xunganeka oshili i na sha naasho tashi ka ningwa po monakwiiwa. Kape na omunhu ta dulu okuninga ngaho kuye mwene. Pashihopaenenwa, diladila embo laJesaja. Okopi yembo olo oyo ya li ya ningwa omido di dulife pefele manga Jesus ina dalwa oya li ya hangwa mekololo popepi nEfuta la Fya. Oya li ya popya kutya oshilando Babilon itamu ka kala vali ovanhu. Exunganeko olo ola li la wanifwa omido dihapu konima youkalele waKristus wokombada yedu. — Lesha Jesaja 13:19, 20; 2 Petrus 1:20, 21.
Ombibeli oya shangwa moule womido di dulife 1 600 lwaapo. Oya shangwa kovanhu 40 lwaapo nova li ve na enenediladilo limwe nopehe na okukondjifafana. Osho osha enda ngahelipi? Ova li va wilikwa kuKalunga. — Lesha 2 Samuel 23:2.
Omafimbo amwe Kalunga okwa li ha popi novashangi vOmbibeli okupitila movaengeli, momamoniko ile meendjodi. Luhapu, Kalunga okwa li a tula omadiladilo aye momadiladilo ovashangi noku va efa va hoolole eendjovo odo tava ka longifa opo va yelife etumwalaka laye. — Lesha Ehololo 1:1; 21:3-5.
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16
^ ***bh pp. 76-85 Ouhamba waKalunga oshike?***
Etukulwa 8
Ouhamba waKalunga oshike?
Ombibeli otai tu lombwele shike shi na sha nOuhamba waKalunga?
Ouhamba waKalunga otau ka ninga shike?
Onaini Ouhamba tau ka ningifa ehalo laKalunga li wanifwe kombada yedu?
OVANHU omamiliyona mounyuni aushe ove shii nawa eilikano olo vahapu have li ifana Tate yEtu ile Eindilo lOmwene. Omautumbulilo oo otaa ulike keilikano olo la shiivika nawa, la yandjwa li li oshihopaenenwa kuJesus Kristus mwene. Oli li eilikano tali ti sha neenghono, nokukonakona omaindilo alo atatu opehovelo otaku ke ku kwafela u lihonge shihapu shi na sha naasho Ombibeli tai hongo lela.
2 Pehovelo loshihopaenenwa sheilikano olo, Jesus okwa honga ovapwilikini vaye a ti: “Mu nokwiilikana ngaha: Tate yetu ou u li meulu! Edina loye nali yapulwe; ouhamba woye nau uye; ehalo loye nali wanifwe kombada yedu yo ngaashi meulu.” (Mateus 6:9-13) Oshike shikonekwedi shi na sha nomaindilo oo atatu?
3 Otwe lihonga nale shihapu shi na sha nedina laKalunga, Jehova. Notwa kundafana yo kanini shi na sha nehalo laKalunga — osho a ningila nale ovanhu nosho yo osho te ke va ningila natango. Ndele Jesus okwa li ta ulike kushike eshi e tu lombwela tu ilikane kutya: “Ouhamba woye nau uye”? Ouhamba waKalunga oshike? Okuuya kwao otaku ka yapulifa ngahelipi edina laKalunga ile oku li ninga liyapuki? Mbela okuuya kwOuhamba okwa pambafana ngahelipi nokuwanifwa kwehalo laKalunga?
OUHAMBA WAKALUNGA OSHIKE?
4 Ouhamba waKalunga oo epangelo olo la dikwa po kuJehova Kalunga, olo li na Ohamba ya tulwa po kuYe. Olyelye Ohamba yOuhamba waKalunga? OJesus Kristus. Jesus e li Ohamba, oku dule ovapangeli aveshe vopanhu nota ifanwa “Ohamba yeehamba adishe nOmwene woovene.” (1 Timoteus 6:15) Oku na eenghono okulonga oilonga iwaelela i dule yomupangeli keshe wopanhu, nokuli nomupangeli oo muwaelela mokati kavo.
5 Ouhamba waKalunga otau ka pangela okudja peni? Mbela Jesus oku li peni? Oto dimbuluka nawa eshi we lihonga kutya okwa li a dipaelwa komuti womahepeko, ndele konima yefimbo okwa nyumunwa. Okafimbo kaxupi konima yaasho, okwa londa a ya keulu. (Oilonga 2:33) Hano Ouhamba waKalunga ou li meulu. Omolwaasho Ombibeli tai u ifana ‘ouhamba womeulu.’ (2 Timoteus 4:18) Nonande Ouhamba waKalunga ou li meulu, otau ka pangela kombada yedu alishe. — Ehololo 11:15.
6 Omolwashike Jesus e li Ohamba ya denga mbada? Etomheno limwe ololo kutya ita ka fya vali nandenande. Mokuyelekanifa Jesus neehamba dopanhu, Ombibeli otai mu popi kutya oye “ou aeke ita fi noha kala mouyelelelela omu itamu shiiva okwiiwa.” (1 Timoteus 6:16) Osho osha hala okutya oinima iwa aishe oyo Jesus ta ningi otai ka kalelela. Ota ka longa oinima ikumwifa noiwa.
7 Konakona exunganeko eli lOmbibeli li na sha naJesus tali ti: “[Omhepo] otai ka kala nokutulumukwa kombada yaye, Omhepo yeendunge noyounongo, Omhepo yomayele noyeenghono, Omhepo yeshiivo noyokutila Omwene. Ndele Oye oku nohokwe yokutila Omwene; ndele ita tokola ngaashi omesho taa tale noita yukifa ngaashi omatwi aye taa udu; ndelenee eehepele ote di tokola pauyuki, novananheni vomoshilongo ote va yukifile ouyuki.” (Jesaja 11:2-4) Eendjovo odo oda ulika kutya Jesus ota ka kala Ohamba iyuki noi na olukeno, eshi ta ka pangela ovanhu kombada yedu. Mbela owa hala okupangelwa komupangeli a tya ngaho?
8 Oushili umwe u na sha nOuhamba waKalunga oyoo kutya: Jesus ita ka pangela oye aeke. Ota ka kala e na ovo ta ka pangela pamwe navo. Pashihopaenenwa, omuyapostoli Paulus okwa lombwela Timoteus a ti: “Ngenge hatu lididimike, ohatu ka kaleni nokupangela yo pamwe naye.” (2 Timoteus 2:12) Heeno, Paulus, Timoteus nosho yo ovadiinini vakwao ovo va hoololwa kuKalunga, otava ka pangela pamwe naJesus mOuhamba womeulu. Ovanhu vangapi tava ka kala ve na oufembanghenda oo?
9 Ngaashi sha tongwa mEtukulwa eti-7 lembo eli, omuyapostoli Johannes okwa li a pewa emoniko omo a mona “Odjona [Jesus Kristus] ya kala ofika komhunda yaSion [ondodo yaye yomeulu yopauhamba] pamwe nomayovi efele nomilongo nhe nanhe ava va shangelwa edina layo nedina laXe moipala yavo.” Oolyelye ve li 144 000? Johannes okwe tu lombwela a ti: “Ovo ava hava shikula Odjona keshe apa tai i. Ovo va kulilwa movanhu, va ninga votete vaKalunga novOdjona.” (Ehololo 14:1, 4) Heeno, ovo ovashikuli vaJesus Kristus ovadiinini va hoololwa nelalakano loku ka pangela meulu pamwe naye. Ngeenge va nyumuninwa omwenyo womeulu okudja mefyo, “[otava] ka kala nokupangela [ombada, NW] yedu” pamwe naJesus. (Ehololo 5:10) Okudja pefimbo lovayapostoli, Kalunga okwa kala ta hoolola Ovakriste ovadiinini opo va wanife po omuvalu 144 000.
10 Elongekido olo opo ovanhu va pangelwe kuJesus nosho yo ko 144 000 oli li oshinima shopahole. Shotete, Jesus oku shii kutya okukala omunhu kombada yedu nokumona oixuna okwa tya ngahelipi. Paulus okwa ti kutya Jesus “haye ou e he uditile oungone wetu olukeno, ndelenee oye ou a shindwa moinima aishe ngaashi fye, ndelenee ke netimba.” (Ovaheberi 4:15; 5:8) Ovapangeli pamwe naye navo ova mona oixuna nove lididimika ve li ovanhu kombada yedu. Kakele kaasho, ova kondja nokuhawanenena nove lididimikila omikifi domaludi aeshe. Doshili, otava ka kala ve udite ko omaudjuu oo haa shakenekwa kovanhu!
OUHAMBA WAKALUNGA OTAU KA NINGA SHIKE?
11 Eshi Jesus a popya kutya ovahongwa ove na okwiilikana Ouhamba waKalunga u uye, okwa ti yo kutya ove na okwiilikana opo ehalo laKalunga li wanifwe “kombada yedu yo ngaashi meulu.” Kalunga oku li meulu, nehalo laye ola kala alushe tali wanifwa meulu kovaengeli ovadiinini. Ndelenee mEtukulwa eti-3 lembo eli, otwe lihonga kutya omweengeli umwe omunawii okwa efa po okulonga ehalo laKalunga ndele ta ningifa Adam naEva va nyone. MEtukulwa eti-10, ohatu ke lihonga shihapu shi na sha naasho Ombibeli tai hongo kombinga yomweengeli oo mwii, oo ha ifanwa Satana Ondiaboli. Satana noishitwa ikwao yopamhepo oyo ya hoolola oku mu landula — hai ifanwa eendemoni — ova li va efuwa va kale meulu oule wokafimbo. Hano haaveshe va li tava longo ehalo laKalunga meulu. Osho osha li sha lunduluka eshi Ouhamba waKalunga wa hovela okupangela. Ohamba oyo ya nangekwa po, Jesus Kristus, oya li ya lwifa Satana. — Ehololo 12:7-9.
12 Eendjovo dopaxunganeko edi tadi landula apa oda hokolola osho sha ningwa po, tadi ti: “Onda uda ondaka inene meulu ya tya: Paife exupifo neenghono nouhamba owa ninga waKalunga ketu, nepangelo olaKristus waye, osheshi omuhokololifi wovamwatate vetu [Satana] okwa ekelwashi, ou okwa li he va hokololifa koshipala shaKalunga omutenya noufiku.” (Ehololo 12:10) Mbela owa didilika oiningwanima ivali ya fimanenena oyo ya hokololwa movelishe oyo yOmbibeli? Shotete, Ouhamba waKalunga owa hovela okupangela u li meke laJesus Kristus. Oshitivali, Satana okwa umbwa mo meulu, a umbilwa kombada yedu.
13 Oshike sha li oidjemo yoiningwanima oyo ivali? Shi na sha naasho sha ningwa po meulu, ohatu lesha taku ti: “Onghee hano nyakukweni, onye omaulu, naava mwa kala muo!” (Ehololo 12:12) Heeno, ovaengeli ovadiinini meulu ova hafa molwaashi keshe umwe meulu omudiinini kuJehova Kalunga, molwaashi Satana neendemoni daye kave mo vali. Omu na ombili noukumwe filufilu. Ehalo laKalunga paife otali wanifwa meulu.
14 Ndele ongahelipi shi na sha nedu? Ombibeli otai ti: “Woo, edu nefuta, osheshi ondiaboli ya kulukila kunye nehandu linene, osheshi i shi shii i nokafimbo kaxupi kongaho.” (Ehololo 12:12) Satana okwa handuka eshi a umbwa mo meulu nosho yo eshi e na ko ashike okafimbo kaxupi. Omolwehandu laye, ota etifa omaudjuu ile ‘eewoo’ kombada yedu. Ohatu ke lihonga shihapu shi na sha ‘neewoo’ odo metukulwa tali landula. Ndele tu na aishe oyo momadiladilo, ohatu dulu okupula kutya: Ongahelipi Ouhamba tau dulu okuningifa ehalo laKalunga li wanifwe kombada yedu?
15 Dimbuluka ehalo laKalunga li na sha nedu. Owe shi lihonga mEtukulwa eti-3. MuEden, Kalunga okwa li a ulika kutya okwa li a hala edu eli li kale oparadisa iyadi ovanhu ovayuki ihava fi. Satana okwa ningifa Adam naEva va nyone, naasho osho sha imba ehalo laKalunga li na sha nedu li wanifwe diva, ndele inali shi lundulula. Jehova okwa lalakanena natango kutya “ovayuki, vo otava ka fyuulula [edu, OB-1986], ndee tava kala mo alushe.” (Epsalme 37:29) Ouhamba waKalunga otau ke shi wanifa. Omonghedi ilipi mbela?
16 Konakona exunganeko olo tali hangwa muDaniel 2:44. Otali lesha taku ti: “Pomafiku eehamba dinya Kalunga ou komeulu ota ka dika ouhamba itau ka teka po fiyo alushe, nepangelo lawo itali ka yandjwa koshiwana shimwe. Ndele owo otau ka nyanyaula notau ka teyaula omauhamba aeshe noku a xulifa po, ndelenee owo vene tau ka kala fiyo alushe.” Ovelishe oyo otai tu lombwele shike shi na sha nOuhamba waKalunga?
17 Shotete, otai tu lombwele kutya Ouhamba waKalunga owa li tau ka dikwa po meulu “pomafiku eehamba dinya” ile fimbo omauhamba amwe e li po natango. Oshitivali, otai tu lombwele kutya Ouhamba otau ka kala fiyo alushe. Itau ka findwa noitau ka pingenwa po kepangelo limwe li lili. Oshititatu, otu wete kutya otapa ka kala oita pokati kOuhamba waKalunga nomauhamba ounyuni ou. Ouhamba waKalunga otau ka findana. Hauxuuninwa, oo auke tau ka kala tau pangele ovanhu. Opo nee ovanhu otava ka hafela epangelo la denga mbada olo inava shiiva nande onale.
18 Ombibeli otai popi shihapu shi na sha noita oyo yaxuuninwa pokati kOuhamba waKalunga nomapangelo ounyuni ou. Pashihopaenenwa, otai hongo kutya eshi exulilo tali ehene popepi, eemhepo dowii otadi ka tandavelifa oipupulu opo di pukife ‘eehamba dounyuni aushe.’ Onelalakano lashike mbela? ‘Okushivila eehamba odo oita mefiku linene laKalunga omunamapangelo aeshe.’ Eehamba dounyuni otadi ka ongelwa “ponhele hai ifanwa mOshiheberi Harmagedon.” (Ehololo 16:14, 16) Osha yela okudja meevelishe odo mbali kutya, olwoodi laxuuninwa olo tali ka luwa pokati komapangelo opanhu nOuhamba waKalunga otali ifanwa oita yaHarmagedon.
19 Ouhamba waKalunga otau ka wanifa po shike okupitila moita yaHarmagedon? Diladila natango shi na sha nehalo laKalunga li na sha nedu. Jehova Kalunga okwa lalakanena opo edu li yadifwe ovanhu ovayuki nova wanenena tave mu longele mOparadisa. Oshike sha imba osho shi ningwe paife? Shotete, otu li ovalunde nohatu vele nokufya. Ndele otwe lihonga mEtukulwa eti-5 kutya Jesus okwa fya omolwetu opo tu dule okukala nomwenyo fiyo alushe. Otashi dulika to dimbuluka eendjovo odo da shangwa mEvangeli laJohannes, tadi ti: “Osho Kalunga a kala e hole ounyuni, Oye a yandja Omona waye Ewifa, opo keshe ou te mu itavele a ha kane, ndelenee a kale e nomwenyo waalushe.” — Johannes 3:16.
20 Oupyakadi umwe vali oyoo kutya ovanhu vahapu ohava longo oilonga ii. Ohava popi oipupulu, ohava kengelele nohava haele. Inava hala okulonga ehalo laKalunga. Ovanhu ovo hava longo oilonga ii otava ka hanaunwa po pefimbo loita yaKalunga yaHarmagedon. (Epsalme 37:10) Ndele etomheno limwe vali kutya omolwashike ehalo laKalunga itali wanifwa kombada yedu ololo kutya omapangelo ihaa ladipike ovanhu ve shi ninge. Omapangelo mahapu okwa kala a nghundipala, omakwanyanya noku na enyonauko. Ombibeli otai popi sha yukilila tai ti: “Omunhu ta pangelele omukwao omupya.” — Omuudifi 8:9.
21 Konima yoita yaHarmagedon, ovanhu otava ka kala ashike koshi yepangelo limwe, Ouhamba waKalunga. Ouhamba oo otau ka wanifa po ehalo laKalunga notau ka etela ovanhu omanangeko noupuna makumwifi. Pashihopaenenwa, otau ka kufa po Satana neendemoni daye. (Ehololo 20:1-3) Eenghono deyambo laJesus otadi ka tulwa moilonga opo ovanhu ovadiinini va ha kale vali tava ehama nokufya. Ponhele yaasho, koshi yepangelo lOuhamba otava ka dula okukala fiyo alushe. (Ehololo 22:1-3) Edu otali ka ningwa oparadisa. Kungaha, Ouhamba otau ka ningifa ehalo laKalunga li wanifwe kombada yedu notau ka yapulifa edina laYe. Osho otashi ti shike? Otashi ti kutya xuuninwa, koshi yOuhamba waKalunga, keshe umwe oo ta ka kala nomwenyo ota ka fimaneka edina laYe.
OUHAMBA WAKALUNGA OTAU KA KATUKA ONGHATU NAINI?
22 Eshi Jesus a li a lombwela ovashikuli vaye va ilikane kutya “ouhamba woye nau uye,” osha li sha yela kutya Ouhamba kawa li we uya pefimbo olo. Mbela owe ke uya eshi Jesus a londa keulu? Ahowe, molwaashi Petrus naPaulus ova popya kutya konima eshi Jesus a nyumunwa, exunganeko olo li li mEpsalme 110:1 ola li le mu wanifilwa, tali ti: “[Jehova, NW] okwa tya kOmwene wange, ta ti: Kala omutumba kolulyo lange, fiyo handi ningi ovatondi voye [oshilyatelo] shokeemhadi doye.” (Oilonga 2:32-35; Ovaheberi 10:12, 13) Opa li pe na okupita efimbo.
23 Opa li pe na okupita efimbo li fike peni? Mefelemudo eti-19, ovakonakoni vOmbibeli vashili ova li va valula kutya efimbo olo ola li tali ka xula po mo 1914. (Shi na sha nomudo oo, tala Oshiwedelwako pepandja 215-218.) Oiningwanima younyuni oyo ya hovela mo 1914 otai koleke kutya evalulo lovakonakoni vOmbibeli vashili olo oli li mondjila. Ewanifo lexunganeko lOmbibeli otali ulike kutya mo 1914, Kristus okwa ninga Ohamba, nOuhamba waKalunga womeulu owa hovela okupangela. Hano, otu li ‘mokafimbo kaxupi kongaho,’ oko ka xupa ko shi na sha naSatana. (Ehololo 12:12; Epsalme 110:2) Ohatu dulu yo okupopya noushili kutya mafiku Ouhamba waKalunga otau ka katuka onghatu okuningifa ehalo laYe li wanifwe kombada yedu. Mbela ito dimine kutya oyo oi li onghundana iwa? Mbela owa itavela kutya osho oshoshili? Etukulwa tali landula otali ke ku kwafela u mone kutya Ombibeli otai hongo lela oinima oyo.
OSHO OMBIBELI TAI HONGO
▪ Ouhamba waKalunga oo epangelo lomeulu li li meke laJesus Kristus e li Ohamba, novapangeli pamwe naye 144 000 va kufwa movanhu. — Ehololo 14:1, 4.
▪ Ouhamba owa hovela okupangela mo 1914, nokudja opo Satana okwa umbwa mo meulu, a umbilwa kombada yedu. — Ehololo 12:9.
▪ Ouhamba waKalunga mafiku otau ka hanauna po omapangelo opanhu, nedu otali ka ninga oparadisa. — Ehololo 16:14, 16.
[Omapulo ekonakono]
1. Eilikano la shiivika nawa lilipi hatu ka konakona paife?
2. Oinima itatu ilipi Jesus a honga ovahongwa vaye va ilikane shi na sha nayo?
3. Oshike twa pumbwa okushiiva shi na sha nOuhamba waKalunga?
4. Ouhamba waKalunga oshike, nolyelye Ohamba yao?
5. Ouhamba waKalunga otau ka pangela okudja peni, nokombada yashike?
6, 7. Omolwashike Jesus e li Ohamba ya denga mbada?
8. Oolyelye tava ka pangela pamwe naJesus?
9. Ovanhu vangapi tava ka pangela pamwe naJesus, nonaini Kalunga a hovela oku va hoolola?
10. Omolwashike shi li elongekido lopahole eshi Jesus nosho yo 144 000 tava ka pangela ovanhu?
11. Omolwashike Jesus a popya kutya ovahongwa vaye ove na okwiilikana opo ehalo laKalunga li wanifwe meulu?
12. Oiningwanima ivali ya fimana ilipi ya hokololwa mEhololo 12:10?
13. Oshike sha li oshidjemo shookumbwa mo kwaSatana meulu?
14. Oshike sha ningwa po eshi Satana a umbilwa kombada yedu?
15. Ehalo laKalunga li na sha nedu olilipi?
16, 17. Daniel 2:44 ote tu lombwele shike shi na sha nOuhamba waKalunga?
18. Oita yaxuuninwa oyo tai ka luwa pokati kOuhamba waKalunga nomapangelo ounyuni ou ohai ifanwa shike?
19, 20. Oshike sha imba ehalo laKalunga li wanifwe kombada yedu paife?
21. Ouhamba otau ka ningifa ngahelipi ehalo laKalunga li wanifwe kombada yedu?
22. Otu shi shii ngahelipi kutya Ouhamba waKalunga kawa li we uya eshi Jesus a li kombada yedu ile diva eshi a nyumunwa?
23. (a) Ouhamba waKalunga owa hovela okupangela naini? (b) Oshike tashi ka kundafanwa metukulwa tali landula?
[Omafano pepandja 83]
Okuumbwa mo meulu kwaSatana neendemoni daye okwa etifa omaupyakadi kombada yedu. Omaupyakadi a tya ngaho otaa ka xula po mafiku
[Efano pepandja 84, 85]
Koshi yepangelo lOuhamba, ehalo laKalunga otali ka wanifwa kombada yedu ngaashi meulu
^ ***bh pp. 86-95 Mbela otu li ‘momafiku axuuninwa’?***
Etukulwa 9
Mbela otu li ‘momafiku axuuninwa’?
Oiningwanima ilipi tai ningwa pefimbo letu ya xunganekwa mOmbibeli?
Eendjovo daKalunga oda ti ngahelipi shi na sha noikala yovanhu ‘momafiku axuuninwa’?
Oinima ilipi tai tu omukumo ya xunganekwa kOmbibeli shi na sha ‘nomafiku axuuninwa’?
MBELA owa tala nale eenghundana ko-TV ile wa pwilikina eenghundana koradio ndele to lipula kutya: ‘Ounyuni ou owa yuka peni?’ Oinima inyikifa oluhodi otai ningwa ombadilila noinai teelelwa nomolwaasho kape na omunhu oo ta dulu okutengeneka osho tashi ka ningwa monakwiiwa, nokuli nande omefiku tali landula. (Jakob 4:14) Ndele Jehova oku shii osho tashi ka ningwa monakwiiwa. (Jesaja 46:10) Eendjovo daye, Ombibeli, oda xunganeka nalenale oinima ii oyo tai ningwa mefimbo letu nosho yo oinima iwa oyo tai ka ningwa monakwiiwa i li popepi.
2 Jesus Kristus okwa popya shi na sha nOuhamba waKalunga, oo tau ka xulifa po oukolokoshi nokuninga edu oparadisa. (Lukas 4:43) Ovanhu ova li va hala okushiiva kutya Ouhamba owa li tau ke uya naini. Ovahongwa vaJesus ova li nokuli ve mu pula va ti: ‘Oshike tashi ka kala edidiliko lokukala po kwoye nolefimbo lexulilo longhalelo yoinima?’ (Mateus 24:3, NW) Mokunyamukula, Jesus okwe va lombwela kutya oJehova Kalunga aeke e shii kondadalunde kutya exulilo longhalelo ei yoinima otali ke uya naini. (Mateus 24:36) Ndele Jesus okwa xunganeka oinima oyo ya li tai ka ningwa fimbo Ouhamba inau etela ovanhu ombili neameno lashili. Osho a xunganeka otashi ningwa kunena!
3 Fimbo inatu konakona oumbangi kutya otu li ‘pefimbo lexulilo longhalelo yoinima,’ natu konakoneni pauxupi shi na sha noita oyo inai monika nande okomunhu wonhumba. Oya lwilwa meulu, ndele oilanduliko yayo otai tu ku mu.
OITA OYO YA LUWA MEULU
4 Etukulwa la tetekela lembo eli ola yelifa kutya Jesus Kristus okwa ninga Ohamba meulu momudo 1914. (Daniel 7:13, 14) Diva eshi Jesus a pewa eenghono dOuhamba okwa katuka onghatu. Ombibeli otai ti: “Meulu omwa tukuluka olwoodi; Mikael [edina limwe laJesus] novaengeli vaye va lwifa ongadu [Satana Ondiaboli]. Nongadu novaengeli vaye ova lwa yo.” Satana novaengeli vaye ovanawii, eendemoni, ova findwa moita oyo ndele tava umbwa mo meulu, va umbilwa kombada yedu. Ovanamati vaKalunga vopamhepo ovadiinini ova li va hafa eshi Satana neendemoni daye va tewa mo meulu. Ndele ovanhu kava li tava ka kala ve na ehafo la tya ngaho. Ponhele yaasho, Ombibeli oya xunganeka ya ti: “Woo, edu . . . , osheshi ondiaboli ya kulukila kunye nehandu linene, osheshi i shi shii i nokafimbo kaxupi kongaho.” — Ehololo 12:7, 9, 12.
5 Didilika oshidjemo shoita oyo ya luwa meulu. Omolwehandu laye, Satana okwa li ta ka etela ovo ve li kombada yedu omaupyakadi. Ngaashi to ke shi mona, otu li mefimbo olo lomaupyakadi paife. Ndele itali ka kwata olule — otali ka kala ashike ‘okafimbo kaxupi kongaho.’ Na Satana oku shi shii nokuli. Ombibeli otai ulike kefimbo olo kutya oli li ‘omafiku axuuninwa.’ (2 Timoteus 3:1) Inatu hafa tuu eshi mafiku Kalunga ta ka xulifa po enwefemo lOndiaboli kombada yedu alishe! Natu konakoneni imwe yomoinima oyo ya xunganekwa mOmbibeli, oyo tai ningwa paife. Osho otashi ulike kutya otu li momafiku axuuninwa nosho yo kutya Ouhamba waKalunga mafiku otau ka etela ovo ve hole Jehova omanangeko noupuna taa kalelele. Tete, natu konakoneni oiningwanima ine i na sha nedidiliko olo Jesus a ti kutya olo tali ka didilikifa efimbo olo tu li mulo.
OININGWANIMA INENE I NA SHA NOMAFIKU AXUUNINWA
6 ‘Oiwana otai fikamene oiwana, noshilongo otashi fikamene oshilongo.’ (Mateus 24:7) Ovanhu omamiliyona ova dipawa moita mefelemudo la pita. Omunandjokonona umwe Omubritania okwa shanga a ti: “Mefelemudo eti-20, omo mwa dipawa ovanhu vahapu unene mondjokonona ya shangwa. . . . Ola li efelemudo omo mwa kala tamu luwa oita konyala efimbo alishe nopa kala ashike eemhito dinini eshi pa ha li oita.” Olopota ya dja kehangano olo hali konakona oiningwanima yomounyuni oya ti: “Omuvalu wovanhu ovo va ninga oihakanwa yoita mefelemudo [eti-20] ou fike pomuvalu wovanhu ovo va fya moita okudja mefelemudo lotete AD fiyo omo 1899, wa hapupalifwa lutatu.” Ovanhu ve dule pomamiliyona 100 ova fya omolwoita okudja mo 1914. Nonande otu shii oluhodi olo hali kala po omolwokufilwa umwe womovaholike moita, itatu dulu okuuda ko oluhodi nouyahame oo ovanhu omamiliyona mahapu ovo va filwa ovaholike vavo ve udite.
7 ‘Ondjala tai uya.’ (Mateus 24:7) Ovanongononi otava ti kutya okulongwa kwoikulya okwa hapupala neenghono moule womido 30 da pita. Ndele nande ongaho, ondjala otai twikile molwaashi ovanhu vahapu kave na oimaliwa ya wana yokulanda oikulya ile omapya omo tava dulu okukuna oikunomwa. Moilongo oyo tai putuka, ovanhu ve dule pemiliyona eyovi ohava xupu ashike modola imwe ya-U.S. mefiku ile koshimaliwa shinini shi dule opo. Vahapu vomuvo ova konaukilwa kondjala. Ehangano lOukalinawa mOunyuni ola tengeneka kutya omanyutu oo unene haa dipaa ounona vomomamiliyona e dule pwaatano ovo hava fi omudo keshe.
8 ‘Otapa ka kala keenhele neenhele omakakamo madjuu edu.’ (Lukas 21:11) Ehangano lonhumba lovanongononi voko-U.S., ola ti kutya okudja mo 1990 omo amuke, oupokati womakakamo edu 17 omudo keshe okwa kala e na eenghono okuteyaula po omatungo nokutendeka edu. Hanga omudo keshe opa holoka omakakamo edu manene nokwa hanauna po filufilu omatungo. Odjo imwe yeenghundana oya ti: “Omakakamo edu okwa twaalela eemwenyo dovanhu omayovi omafele moule womido 100 da pita nexumokomesho olo la ningwa po moungoba ola ninipika ashike kanini omuvalu wovanhu ovo hava fi momakakamo edu.”
9 ‘Otapa ka kala oudu wolutapo.’ (Lukas 21:11) Nonande opa ningwa omaxumokomesho e na sha nounamiti, omikifi odo da kala ko nale naado opo de uya, otadi hepeke ovanhu. Olopota imwe otai ti kutya omikifi 20 da shiivika nawa — mwa kwatelwa o-TB, omalaria nosho yo oshimela — oda hapupala moule womido omulongo, nadimwe otadi nyengana okuhakulwa. Doshili, opa holoka omikifi 30 lwaapo dipe. Dimwe domudo kadi na natango epango nohadi dipaa ovanhu.
OIKALA YOVANHU MOMAFIKU AXUUNINWA
10 Kakele kokupopya shi na sha noiningwanima younyuni, Ombibeli oya xunganeka kutya omafiku axuuninwa otaa ka didilikwa yo omolwelunduluko moikala yovanhu. Omuyapostoli Paulus okwa hokolola osho ovanhu vahapu tava ka kala. MuTimoteus omutivali 3:1-5, ohatu lesha mo taku ti: “[Momafiku] axuuninwa otape ke uya omafimbo madjuu.” Paulus okwa tumbula imwe yomoikala yovanhu, a ti kutya otava ka kala:
▪ Ve lihole vo vene
▪ Ovanalwisho voimaliwa
▪ Ve he neduliko kovakulunhu
▪ Ve he na eitavelo
▪ Ve he nohole
▪ Ovahenalidiliko
▪ Ovakwanyanya
▪ Ohole yavo yokuhola ouhalu mwii i dule ei yokuhola Kalunga
▪ Ve na emoniko longaho letilokalunga, ndelenee tava shilike eenghono dalo
11 Mbela ovanhu momudingonoko weni osho ve li ngaho? Kape na omalimbililo kutya osho ve li ngaho. Keshe pamwe ope na ovanhu ovo ve na oikala ii. Osho otashi ulike kutya Kalunga ota ka katuka onghatu mafiku, molwaashi Ombibeli otai ti: “Ovahenakalunga nande nava kale moulinawa va fa omwiidi mutalala, ovakolokoshi nande nava xupe nawa, aveshe otava ka dimwa po filu.” — Epsalme 92:7, OB-1986.
OININGWANIMA IHAFIFA
12 Omafiku axuuninwa oku yadi shili omaupyakadi, ngaashi naanaa Ombibeli ya xunganeka. Ndelenee mounyuni ou u yadi omaupyakadi omu na oiningwanima ihafifa mokati kovalongeli vaJehova.
13 Embo lOmbibeli laDaniel ola xunganeka kutya: ‘Eshiivo lashili otali ka hapupala.’ Osho otashi ka ningwa naini? ‘Opefimbo lexulilo.’ (Daniel 12:4, yelekanifa NW.) Unene tuu okudja mo 1914, Jehova okwa kwafela ovo ve na ehalo shili oku mu longela va mone eudeko lomoule lokuuda ko Ombibeli. Ova uda ko nawa oshili ya fimana i na sha nedina laKalunga nomalalakano aye, ekuliloyambo laJesus Kristus, onghalo yoonakufya nosho yo enyumuko. Kakele kaasho, ovalongeli vaJehova ove lihonga nghee ve na okukala nonghedi yokukalamwenyo oyo tai va etele ouwa notai mu fimanekifa. Ova mona yo eudeko la yela li na sha nonghandangala oyo tai danwa kOuhamba waKalunga nosho yo nghee tau ka yukifa oinima kombada yedu. Ohava longifa ngahelipi eshiivo olo? Epulo olo otali tu eta pexunganeko limwe natango olo tali wanifwa momafiku aa axuuninwa.
14 Jesus Kristus okwa popya mexunganeko laye li na sha ‘nefimbo lexulilo longhalelo yoinima,’ a ti: ‘Evangeli eli louhamba otali udifilwa ounyuni aushe.’ (Mateus 24:3, 14, yelekanifa NW.) Evangeli ile onghundana iwa yOuhamba i na sha nokutya Ouhamba oshike, osho tau ka ninga nosho yo kutya ongahelipi hatu dulu okumona omanangeko noupuna ao, otai udifwa mounyuni aushe, moilongo i dule 230; momalaka e dule 400. Eendombwedi daJehova omamiliyona otadi udifa onghundana iwa yOuhamba nouladi. Oda dja ‘moiwana aishe nomomaludi aeshe nomovanhu aveshe nomomalaka aeshe.’ (Ehololo 7:9) Eendombwedi ohadi ningi omakonakonombibeli opeumbo oshali pamwe nomamiliyona ovanhu ovo va hala okushiiva kutya Ombibeli otai hongo lela shike. Kali fi tuu ewanifo likumwifa lexunganeko, unene tuu eshi Jesus a xunganeka kutya Ovakriste vashili otava ka ‘tondwa kwaaveshe’! — Lukas 21:17.
OTO KA NINGA PO SHIKE?
15 Molwaashi omaxunganeko mahapu Ombibeli otaa wanifwa kunena, mbela ino dimina kutya otu li momafiku axuuninwa? Ngeenge onghundana iwa ya udifwa fiyo Jehova ta ti osha wana, “exulilo” otali ke uya shili. (Mateus 24:14) “Exulilo” olo efimbo olo Kalunga ta ka koshola ko oukolokoshi kombada yedu. Ndele opo Jehova a hanaune po aveshe ovo tave mu pataneke owina, ota ka longifa Jesus nosho yo ovaengeli ovanaenghono. (2 Ovatessaloniki 1:6-9) Satana neendemoni daye itava ka pukifa vali oiwana. Konima yaasho, Ouhamba waKalunga otau ka etela omanangeko noupuna ovanhu aveshe ovo tava dulika kepangelo lao liyuki. — Ehololo 20:1-3; 21:3-5.
16 Molwaashi exulilo longhalelo yaSatana oli li popepi, otwa pumbwa okulipula kutya: ‘Ondi na okukala hai ningi shike?’ Oshi li pandunge okutwikila okulihonga shihapu shi na sha naJehova nosho yo osho a teelela tu ninge. (Johannes 17:3) Kala omukonakoni wOmbibeli a mana mo. Shi ninga onghedindjikilile yoye okweendafana naavo tava kendabala okulonga ehalo laJehova. (Ovaheberi 10:24, 25) Mona eshiivo lihapu olo Jehova Kalunga ta yandje kovanhu mounyuni aushe, ndele to ningi omalunduluko a pumbiwa monghalamwenyo yoye opo u kale wa hokiwa kuYe. — Jakob 4:8.
17 Jesus okwa xunganeka kutya ovanhu vahapu otave ke lipwililikila oumbangi oo kutya otu li momafiku axuuninwa. Okuhanaunwa po kwovakolokoshi otaku ke uya ombadilila noina ku teelelwa. Ngaashi omulunga he uya oufiku, ehanauno otali ka hanga ovanhu vahapu ombadilila. (1 Ovatessaloniki 5:2) Jesus okwa londwela kutya: “Ngaashi sha li pomafiku aNoa, osho tuu taku ka kala pokuuya kwOmona wOmunhu. Osheshi ngaashi ovanhu va li pomafiku enya a tetekela eyelu; kwa li hava li nohava nu, hava hombola nohava hombolifa, fiyo efiku olo Noa a ya mo monguluwato, ndele vo inave shi shiiva, fiyo eyelu le uya nole va hanauna po aveshe; hano [osho] taku ningi yo pokuuya kwOmona wOmunhu.” — Mateus 24:37-39.
18 Onghee hano, Jesus okwa li a lombwela ovapwilikini vaye a ti: “Lipashukileni, omitima deni di ha lolokifwe koitendele nokokukolwa nokoshisho shoipalwifa, efiku olo li he mu vakele ngaashi omwiyo, osheshi olo otali hange aveshe hava kala kombada yedu alishe. Pashukeni hano omafiku aeshe nokwiilikana, mu mone eenghono okuya onhapo ei aishe tai ka ningwa, nokukala ofika koshipala shOmona wOmunhu” mwa hokiwa. (Lukas 21:34-36) Oshi li pandunge okukaleka eendjovo daJesus momadiladilo. Omolwashike mbela? Omolwaashi ovo va hokiwa kuJehova Kalunga nosho yo ‘kOmona wOmunhu,’ Jesus Kristus, ove na etimaumbwile loku ka xupa pexulilo longhalelo yoinima yaSatana nokukala nomwenyo fiyo alushe mounyuni mupe ukumwifi oo u li popepi. — Johannes 3:16; 2 Petrus 3:13.
[Eshangelo lopedu]
Omolwouyelele muhapu oo tau ulike kutya Mikael olo edina limwe laJesus Kristus, tala Oshiwedelwako pepandja 218-219.
OSHO OMBIBELI TAI HONGO
▪ Omafiku axuuninwa okwa didilikilwa oita, ondjala, omakakamo edu nosho yo omikifi dolutapo. — Mateus 24:7; Lukas 21:11.
▪ Momafiku axuuninwa, ovanhu vahapu ove lihole vo vene, ovanalwisho voimaliwa nove hole ouhalu mwii ndele kave hole Kalunga. — 2 Timoteus 3:1-5.
▪ Momafiku aa axuuninwa, evangeli ile onghundana iwa yOuhamba otai udifwa mounyuni aushe. — Mateus 24:14.
[Omapulo ekonakono]
1. Openi hatu dulu okulihonga shi na sha nonakwiiwa?
2, 3. Epulo lilipi ovahongwa va li va pula Jesus, nokwa li a nyamukula ngahelipi?
4, 5. (a) Oshike sha ningwa meulu diva eshi Jesus a nangekwa po e li Ohamba? (b) PaHololo 12:12, oshike sha li tashi ka etifwa koita oyo ya luwa meulu?
6, 7. Ongahelipi eendjovo daJesus di na sha noita nosho yo ondjala tadi wanifwa kunena?
8, 9. Oshike tashi ulike kutya omaxunganeko aJesus e na sha nomakakamo edu nosho yo omikifi dolutapo otaa wanifwa?
10. Oikala ilipi oyo ya xunganekwa mu 2 Timoteus 3:1-5 u wete kunena movanhu?
11. Epsalme 92:7 otali hokolola shike osho tashi ka ningilwa ovakolokoshi?
12, 13. Ongahelipi ‘eshiivo lashili’ la hapupala ‘pefimbo eli lexulilo’?
14. Onghundana iwa yOuhamba otai udifwa shi fike peni kunena, noolyelye tave i udifa?
15. (a) Mbela owa itavela kutya otu li momafiku axuuninwa, nomolwashike? (b) “Exulilo” otali ka tya shike kwaavo tava pataneke Jehova nosho yo kwaavo tava dulika kepangelo lOuhamba waKalunga?
16. Oshike tashi ka kala pandunge kwoove okuninga?
17. Omolwashike ehanauno lovakolokoshi tali ka hanga ovanhu vahapu ombadilila?
18. Elondwelo laJesus lilipi tu na okukaleka momadiladilo?
[Omafano pepandja 93]
“Evangeli eli louhamba otali udifilwa ounyuni aushe.” — Mateus 24:14
^ ***bh pp. 106-114 Omolwashike Kalunga a efa okumona oixuna ku kale po?***
Etukulwa 11
Omolwashike Kalunga a efa okumona oixuna ku kale po?
Mbela Kalunga oye a etifa okumona oixuna mounyuni?
Omhata yashike ya li ya holoka po moshikunino shaEden?
Kalunga ota ka kufa po ngahelipi oilanduliko yokumona oixuna kwovanhu?
KONIMA yoita inyanyalifa moshilongo shimwe sha dedelifwa koita, ovakwashiwana omayovi ovakainhu nounona ovo va li va dipawa ova li va pakwa mombila imwe inene oyo ya li ya dingililwa koumushiyakano. Okamushiyakano keshe oka li ke na eshangelo tali ti: “Omolwashike?” Omafimbo amwe, olo olo epulo olo hali kala liyahameka neenghono kuvahapu. Ovanhu ohava pula epulo olo va nyika oluhodi ngeenge oita, oiponga, omikifi ile ekaulonyanga tai dipaa ovaholike vavo ve he na etimba, tai hanauna po omaumbo avo ile tai etifa okumona oixuna kuhapu meenghedi donhumba ile dongadi. Ohava kala va hala okushiiva kutya omolwashike hava hangwa koiponga ya tya ngaho.
2 Omolwashike Kalunga a efa okumona oixuna ku kale po? Ngeenge Jehova Kalunga omunaenghono adishe, omunahole, omunongo nomuyuki, omolwashike ounyuni u yadi outondwe nokuhenouyuki? Mbela owe lipula nale shi na sha noinima oyo pauhandimwe?
3 Mbela osha puka okupula kutya omolwashike Kalunga a efa okumona oixuna ku kale po? Ovanhu vamwe ohava kala va tila kutya okupula epulo la tya ngaho otashi ulike kutya kave na naanaa eitavelo ile kutya itava fimaneke Kalunga. Ndele ngeenge to lesha Ombibeli oto ka mona kutya ovanhu ovadiinini novatilikalunga ova li ve na omapulo a faafana. Pashihopaenenwa, omuprofeti Habakuk okwa li a pula Jehova a ti: “Oshike Ove ho talifa nge osho inashi yuka, ndele ndi nokutala eshunduko? Heeno, owii noukolokoshi u li koshipala shange. Ope nondubo neemhata.” — Habakuk 1:3.
4 Mbela Jehova okwa li a hanyena omuprofeti omudiinini Habakuk omolwokupula omapulo a tya ngaho? Hasho. Ponhele yaasho, Kalunga okwa kwatela momishangwa dOmbibeli da nwefwa mo eendjovo daHabakuk di li paushili. Kalunga okwa li yo e mu kwafela a kale neudeko la yela li na sha noinima noku kale neitavelo la kola. Jehova okwa hala yo oku ku ningila sha faafana. Dimbuluka, Ombibeli otai hongo kutya “Oye te mu file oshisho.” (1 Petrus 5:7) Kalunga oku tonde oukolokoshi nosho yo okumona oixuna oko hau etifa e dule omunhu keshe. (Jesaja 55:8, 9) Hano omolwashike nee pe na okumona oixuna kuhapu mounyuni?
OMOLWASHIKE PE NA OKUMONA OIXUNA KUHAPU NEENGHONO?
5 Ovanhu vomalongelokalunga e lili noku lili ohava i kovawiliki nokovahongi vavo vomalongelokalunga va ka pule kutya omolwashike pe na okumona oixuna kuhapu neenghono. Luhapu, ohava nyamukulwa kutya okumona oixuna oku li ehalo laKalunga nonokutya okwa nuna nalenale oinima aishe oyo tai ka ningwa, mwa kwatelwa oiningwanima inyikifa oluhodi. Vahapu ova lombwelwa kutya eenghatu daKalunga itadi dulu okuyelifwa ile kutya oye ha etifa efyo lovanhu — nolounona nokuli — opo a dule oku ka kala navo meulu. Ndele ngaashi we lihonga, Jehova Kalunga iha etifa owii nandenande. Ombibeli otai ti: “Kalunga oku li kokule nouhenakalunga, nOmunamapangelo aeshe [oku] li kokule nowii!” — Job 34:10.
6 Mbela ou shii kutya omolwashike ovanhu hava ningi epuko lokupa Kalunga oushima shi na sha nokumona oixuna keshe oko ku li mounyuni? Peemhito dihapu, ohava pe Kalunga Omunaenghono adishe oushima molwaashi otava diladila kutya oye ta pangele lelalela ounyuni ou. Kave shii oshili ya yela noya fimana oyo tai hongwa kOmbibeli. Owe lihonga shi na sha noshili oyo mEtukulwa eti-3 lembo eli. Omupangeli wolela wounyuni ou oSatana Ondiaboli.
7 Ombibeli oya yelifa nawa ya ti: ‘Ounyuni aushe ou li mepangelo lomunawii.’ (1 Johannes 5:19) Ngeenge to diladila shi na sha naasho, mbela kashi li pandunge okwiitavela kutya osho shi li ngaho? Ounyuni ou ou na oikala ya fa yoshishitwa shopamhepo ihashi monika osho tashi “hongaula ounyuni aushe.” (Ehololo 12:9) Satana oku li omutondadi, omukengeleledi nomukwanyanya. Onghee hano, ounyuni oo u li koshi yenwefemo laye, ou yadi outondwe, oukengeleledi nosho yo onyanya. Osho oshi li etomheno limwe eshi pe na okumona oixuna kuhapu.
8 Etomheno etivali molwaashi pe na okumona oixuna kuhapu ololo kutya, ovanhu inava wanenena nove li ovalunde okudja kounashibofa womoshikunino shaEden, ngaashi sha kundafanwa mEtukulwa eti-3. Ovanhu ovalunde ohava kala va hala okupangela ovanhu vakwao, naasho ohashi etifa oita, omafininiko nosho yo okumona oixuna. (Omuudifi 4:1; 8:9) Etomheno etitatu molwaashi pe na okumona oixuna ‘omolwefimbo nombadilila’ oyo hai hange aveshe. (Omuudifi 9:11, NW) Mounyuni ou u he na Jehova e li Omupangeli omwaameni, ovanhu otava dulu okumona oixuna molwaashi ohava kala ponhele ya puka pefimbo la puka.
9 Otashi tu hekeleke okushiiva kutya Kalunga haye ha etifa okumona oixuna. Haye ha etifa oita, ekaulonyanga, omafininiko ile nokuli oiponga yopaushitwe oyo hai ningifa ovanhu va mone oixuna. Ndele otwa pumbwa okushiiva kutya: Omolwashike Jehova a efela okumona oixuna kwoludi keshe ku kale po? Ngeenge oye Omunaenghono adishe, oku na eenghono oku ku kelela. Ndele omolwashike nee ine shi ninga? Kalunga omunahole oo tu shii oku na etomheno liwa eshi a efa okumona oixuna ku kale po. — 1 Johannes 4:8.
OMHATA INENENENE YA HOLOKA PO
10 Opo tu mone kutya omolwashike Kalunga a efela okumona oixuna ku kale po, otwa pumbwa okudimbuluka osho sha ningilwe po eshi okumona oixuna kwa hovela. Eshi Satana a ningifa Adam naEva va ha dulike kuJehova, opa li pa holoka omhata ya fimana. Satana ka li a shonga eenghono daJehova. Na Satana oku shi shii nokuli kutya eenghono daJehova inadi ngabekwa. Ponhele yaasho, Satana okwa tula momalimbililo oufemba wokupangela waJehova. Mokupopya kutya Kalunga omunaipupulu oo ta anyene ovapangelwa vaye ouwa, Satana okwe mu lundila kutya oku li omupangeli mwii. (Genesis 3:2-5) Satana okwa li a hala okutya kutya ovanhu otava ka kala ve li nawa nope he na epangelo laKalunga. Kungaha, okwa shonga ounamapangelo waJehova, oufemba waye wokupangela.
11 Adam naEva ova li va tukulila Jehova oshibofa. Doshili, ova li va hala okutya: “Inatu pumbwa Jehova a kale Omupangeli wetu. Ohatu dulu okutokola kufye vene osho shi li mondjila naasho sha puka.” Ongahelipi Jehova a li ta dulu okuxulifa po omhata oyo? Ongahelipi kwa li ta dulu okuhonga oishitwa aishe inaendunge kutya ovanashibofa ovo ova li va puka nonokutya onghedi yaye yokupangela oyo shili ya denga mbada? Omunhu otashi dulika a tye kutya Kalunga okwa li ashike e na okuhanauna po ovanashibofa ovo ndele ta shitulula vali ovanhu vamwe. Ndele Jehova okwa hangwa a popya nale elalakano laye li na sha nokuyadifa edu noludalo laAdam naEva, nokwa li a hala va kale meduparadisa. (Genesis 1:28) Jehova oha wanifa alushe omalalakano aye. (Jesaja 55:10, 11) Kakele kaasho, okutaataa mo ovanashibofa ovo muEden kasha li tashi ka kandula po omhata oyo ya holoka po i na sha noufemba waJehova wokupangela.
12 Natu konakoneni efaneko tali landula. Natu tye nee ngeno omuhongifikola ota hongo ovanafikola nghee ve na okumona enyamukulo kepulo lonhumba lidjuu li na sha nomwaalu. Omunafikola omunaendunge ndele omunashibofa ota ti kutya onghedi yomuhongifikola yokukonga enyamukulo kepulo olo lidjuu oya puka. Opo a ulike kutya omuhongifikola ke shii sha, omunafikola omunashibofa ota ti kutya ye oku shii onghedi ixwepo i na sha nokumona enyamukulo lepulo olo lidjuu. Ovanafikola vamwe ova diladila kutya omunafikola oo omunashibofa oku li mondjila, ndele tava ningi yo ovanashibofa. Omuhongifikola oku na okuninga po shike mbela? Ngeenge okwa taataa mo omunashibofa mongulu, ovanafikola vakwao otave ke linyenga ngahelipi? Mbela itava ka itavela kutya omunafikola mukwao nosho yo ovo ve li kombinga yaye ove li mondjila? Ovanafikola aveshe vakwao mongulu oyo otashi dulika va kale ve he na vali efimaneko lokufimaneka omuhongifikola oo, tava diladila kutya okwa tila a monike kutya okwa puka. Ndele opo omhata i kandulwe po, omuhongifikola okwa efa omunafikola omunashibofa a ulikile ongudu nghee ta dulu okumona enyamukulo kepulo olo lidjuu.
13 Jehova okwa ninga sha faafana naasho omuhongifikola oo a ninga. Dimbuluka kutya ovanashibofa ovo vomuEden havo aveke va li va kwatelwa mo. Ovaengeli omamiliyona ova li ve wete osho sha li tashi ningwa po. (Job 38:7; Daniel 7:10) Onghedi omo Jehova kwa li ta ka ungaunga nounashibofa oo okwa li tai ka kuma neenghono ovaengeli aveshe ovo, nohauxuuninwa oishitwa aishe inaendunge. Jehova okwa ninga po shike shi na sha naasho? Okwa efa Satana a ulike nghee ta dulu okupangela ovanhu. Kalunga okwa efa yo ovanhu ve lipangele vo vene koshi yewiliko laSatana.
14 Omuhongifikola womefaneko letu okwa li e shi shii kutya omunafikola omunashibofa nosho yo ovo va ama kombinga yaye ova puka. Ndele okwa li yo e shi shii kutya oku va pa omhito va kendabale okushilipaleka epopyo lavo okwa li tashi ka etela ongudu aishe ouwa. Ngeenge ovanashibofa va nyengwa, ovanafikola aveshe ovanashili ova li tava ka mona kutya omuhongifikola oye aeke a wana okuwilika ongudu yovahongwa. Ova li tava ka uda ko kutya omolwashike omuhongifikola konima yefimbo a ka taataa mo omunafikola keshe omunashibofa mongulu. Sha faafana, Jehova oku shi shii kutya ovanhu novaengeli aveshe ovo ve na omitima da yuka ova li tava ka mona ouwa mokumona kutya Satana nosho yo ovanashibofa vakwao ova dopa okupangela nawa nonokutya ovanhu itava dulu okulipangela vo vene. Ova li tave ke lihonga oushili wa fimanenena, ngaashi Jeremia wonale a ti: “Akutu, Omwene, ondi shi shii nokutya, ondjila yomunhu ihai kala mepangelo laye mwene, ile mepangelo lomulumenhu, nhumbi ta ende, nhumbi ta yukifa eenghatu daye.” — Jeremia 10:23.
OMOLWASHIKE JEHOVA A EFELA OKUMONA OIXUNA KU KALE PO EFIMBO LILE?
15 Ndele mbela omolwashike Jehova a efela okumona oixuna ku kale po efimbo lile? Nomolwashike ina kelela oinima ii iha ningwe? Diladila koinima ivali oyo omuhongifikola womefaneko letu a li ina ninga. Shotete, ina kelela omunafikola omunashibofa a yelife onghedi yaye yokunyamukula epulo. Oshitivali, omuhongifikola ina kwafela omunashibofa a shilipaleke epopyo laye. Sha faafana, diladila shi na sha noinima ivali oyo Jehova a tokola okuhaninga. Shotete, ina kelela Satana nosho yo ovo va ama kombinga yaye va kendabale okuulika kutya ove li mondjila. Nomolwaasho okwa li e na okweefa pa pite efimbo la wana. Momukokomoko womido omayovi dondjokonona yovanhu, ovanhu ova hetekela onghedi keshe yokulipangela, sha hala kutya, omaludi aeshe omapangelo opanhu. Ovanhu ova ninga omaxumokomesho onhumba mounongononi nosho yo moinima imwe, ndele okuhenouyuki, oluhepo, ekaulonyanga nosho yo oita oya kwata moiti neenghono. Onghee hano, okupangela kwopanhu oku liwetikile kutya itaku dulu okupondola.
16 Oshitivali, Jehova ina kwafela Satana mokupangela ounyuni ou. Pashihopaenenwa, ngeno Kalunga okwa kelelele ekaulonyanga linyanyalifa, mbela ngeno kungaho ita yambidida ovanashibofa? Mbela ngeno Kalunga ina diladilifa ovanhu kutya otashi dulika ovanhu tava dulu okulipangela nope he na oilanduliko ya nyika oshiponga? Ngeno Jehova okwa katukile monghedi ya tya ngaho, ngeno okwe li ninga omuyambididi woipupulu. Ndelenee ‘Kalunga iha dulu okufufya.’ — Ovaheberi 6:18.
17 Ndele ongahelipi shi na sha nowii aushe oo wa kala tau ningwa momukokomoko wefimbo alishe lounashibofa oo wa tukululilwa Kalunga? Otu na okudimbuluka kutya Jehova omunaenghono adishe. Onghee hano, ota dulu okuxulifa po oilanduliko yokumona oixuna kwovanhu nosho ta ka ninga. Ngaashi twe lihonga nale, okunyonwa kwopulaneta yetu otaku ka xulifwa po ndele tai ningi Oparadisa. Oidjemo youlunde otai ka kufwa po okupitila meitavelo lovanhu mekuliloyambo laJesus, naavo va fya otava ka alulilwa momwenyo okupitila menyumuko. Kalunga ota ka longifa Jesus “a hanaune po oilonga yaSatana.” (1 Johannes 3:8) Jehova ota ka ninga naanaa aishe oyo pefimbo la wapala. Otwa hafa eshi ina katuka meendelelo, omolwaashi onheni yaye oye tu pa omhito tu lihonge oshili noku mu longela. (2 Petrus 3:9, 10) Lwopokati opo, Kalunga okwa kala ta kongo neenghono ovo va hala shili oku mu longela noku va kwafela ve lididimikile okumona oixuna keshe oko taku dulu oku va hanga mounyuni ou u yadi omaupyakadi. — Johannes 4:23; 1 Ovakorinto 10:13.
18 Vamwe otashi dulika ve lipule kutya: Mbela ngeno okumona oixuna kwoludi keshe okwa kelelwa, ngeno Kalunga okwa shitile Adam naEva monghedi oyo ya li tai dulu oku va imba va ha tukule oshibofa? Opo u mone enyamukulo kepulo olo, owa pumbwa okudimbuluka oshali i na ondilo oyo Jehova e ku pa.
OTO KA LONGIFA NGAHELIPI OSHALI OYO WA PEWA KUKALUNGA?
19 Ngaashi twe shi mona mEtukulwa eti-5, ovanhu ova shitwa ve na emanguluko lokuninga omatokolo. Mbela owa dimina kutya oyo oshali i na ondilo? Kalunga okwa shita oinamwenyo ihapuhapu, noinamwenyo ya tya ngaho ohai ningi oinima she likolelela kounongo wopaushitwe. (Omayeletumbulo 30:24, NW) Ovanhu ova longa omashina oo haa longo she likolelela kokushitelwa kwao. Mbela ngeno otwa hafa ngoo, ngeno Kalunga okwe tu shitile tu li ngaho? Hasho, otwa hafa okukala tu na emanguluko lokuninga omatokolo kutya otwa hala okukala ovanhu va tya ngahelipi, okukala nonghedi yokukalamwenyo ya tya ngahelipi nosho yo kutya otwa hala okupanga oukaume novanhu va tya ngahelipi nosho tuu. Otwa hafa okukala nemanguluko lonhumba, na Kalunga okwa hala tu kale nemanguluko la tya ngaho.
20 Jehova ina hokwa oilonga oyo tai longwa kefininiko. (2 Ovakorinto 9:7) Oku shi faneka: Shilipi tashi ka hafifa unene omudali — okaana oko taka ti “ondi ku hole” molwaashi ka lombwelwa ke shi ninge ile ongeenge ta ke shi popi tashi di komutima? Hano epulo la fimana ololo kutya: Oto ka longifa ngahelipi emanguluko lokuninga omatokolo olo Jehova e ku pa? Satana nosho yo Adam naEva ova longifa nai filufilu emanguluko lokuninga omatokolo. Ova ekelashi Jehova Kalunga. Ove oto ka ninga po shike?
21 Ou na omhito okulongifa oshali ikumwifi yemanguluko lokuninga omatokolo monghedi ya denga mbada. Oto dulu okulimbwanga mumwe nomamiliyona ovanhu ovo va ama kombinga yaJehova. Ohave mu hafifa mokuulika kutya Satana omunaipupulu nonokutya ke fi omupangeli muwa nandenande. (Omayeletumbulo 27:11) Naave oto dulu oku shi ninga mokuhoolola onghedi yokukalamwenyo ya yuka. Osho otashi ka yelifwa metukulwa tali landula.
OSHO OMBIBELI TAI HONGO
▪ Kalunga haye ha etifa eenghalo dii mounyuni. — Job 34:10.
▪ Mokutya kutya Kalunga omunaipupulu nonokutya ota anyene ovapangelwa vaYe ouwa, Satana okwa tula momalimbililo oufemba waKalunga wokupangela. — Genesis 3:2-5.
▪ Jehova ota ka longifa Omona waye, Omupangeli wOuhamba wopaMessias, a xulife po okumona oixuna kwovanhu kwoludi keshe nosho yo oilanduliko yako. — 1 Johannes 3:8.
[Omapulo ekonakono]
1, 2. Okumona oixuna kulipi ovanhu tava mono kunena, nokwa ningifa vahapu va pule omapulo elipi?
3, 4. (a) Oshike tashi ulike kutya inashi puka okupula kutya omolwashike Kalunga a efela okumona oixuna ku kale po? (b) Jehova oku udite ngahelipi shi na sha noukolokoshi nokumona oixuna?
5. Omatomheno elipi omafimbo amwe haa yandjwa shi na sha nokumona oixuna kwovanhu, ndele Ombibeli otai hongo shike?
6. Omolwashike ovanhu vahapu hava ningi epuko lokupa Kalunga oushima omolwokumona oixuna oko ku li mounyuni?
7, 8. (a) Ounyuni otau ulike ngahelipi oikala ya fa yomupangeli wao? (b) Okuhawanenena kwovanhu nosho yo “efimbo nombadilila” ohai etifa ngahelipi okumona oixuna?
9. Ongahelipi hatu dulu okukala noushili kutya Jehova oku na etomheno liwa eshi a efa okumona oixuna ku twikile?
10. Satana okwa tula shike momalimbililo, nokwe shi ninga ngahelipi?
11. Omolwashike Jehova ina hanauna po meendelelo ovanashibofa muEden?
12, 13. Yelifa kutya omolwashike Jehova a efela Satana a ninge omupangeli wounyuni ou, nomolwashike a efela ovanhu ve lipangele vo vene.
14. Omauwa elipi taa ka dja mokutokola kwaJehova okweefa ovanhu ve lipangele vo vene?
15, 16. (a) Omolwashike Jehova a efela okumona oixuna ku twikile efimbo lile? (b) Omolwashike Jehova ina kelela oinima ngaashi ekaulonyanga linyanyalifi?
17, 18. Jehova ota ka ninga po shike shi na sha nowii aushe oo wa etifwa kokupangela kwopanhu nosho yo kenwefemo laSatana?
19. Oshali i na ondilo ilipi Jehova e tu pa, nomolwashike tu na okukala twe i lenga?
20, 21. Ongahelipi hatu dulu okulongifa oshali yemanguluko lokuninga omatokolo monghedi ya denga mbada, nomolwashike tu na okukala twa hala okuninga ngaho?
[Efano pepandja 106, 107]
Jehova ota ka xulifa po okumona oixuna kwoludi keshe
[Efano pepandja 110]
Mbela omunafikola okwa pyokoka e dule omuhongifikola?
[Efano pepandja 113]
Kalunga ote ke ku kwafela u lididimikile okumona oixuna