text:
ETUKULWA 22
Oho tula ngoo moilonga ‘ounongo oo hau di pombada’?
1-3. (a) Salomo okwa li a ulika ngahelipi kutya okwa li e na ounongo mukumwifi monghedi omo a li a pongolola po omhata oyo ya li pokati kovakainhu vavali? (b) Jehova okwa udaneka okuyandja shike, nomapulo elipi a holoka po?
OMBIBELI oya popya kombinga yoshikoya shimwe osho sha li shidjuu okupotokonona. Osha li shi na sha novakainhu vavali ovo va li hava kala meumbo limwe. Ovakainhu ovo ova li va dala ounona oumati, ve lipitifila po ashike omafiku manini. Lwanima, okamonamati komukainhu umwe oka ka fya, nomukainhu oo a filwa okamonamati okwa li ta luvilile po okamonamati kamukwao oko ka li ke na omwenyo. * Omhata oyo otashi dulika ya li ya twalwa komhangu yopedu, ndele omhangu oyo inai dula okupongolola po oshinima osho. Osha li shidjuu okupongolola po eemhata pokati kovakainhu ovo, molwaashi kapa li pe na eembangi odo tadi dulu okuyandja ouyelele moshinima osho. Hauxuuninwa, oshinima osho osha li sha shiivifilwa ohamba yaIsrael, Salomo. Ndele mbela Salomo okwa li ngoo ta ka dula okumona kutya ina yokaana oko ke na omwenyo elipipo?
2 Salomo okwa kala ta pwilikine oule wokafimbo eshi ovakainhu ovo va li tava tu eemhata. Opo nee okwa tuma ku ka etwe eongamukonda opo okaana oko taka kondjelwa ka tetwe pokati, opo keshe omukainhu a mone ombinga imwe. Divadiva, omukainhu oo a li shili ina yokaana oko okwa pula ohamba opo kaha tetwe pokati. Okwa indila opo okaana kaye okaholike ka yandjwe po komukainhu mukwao. Ndelenee omukainhu oo ehe fi ina yako shili okwa li ta ti kutya naka tetwe ashike pokati. Opo nee Salomo okwa mona kutya ina yokaana elipipo, molwaashi okwa mona kutya ina yako okwe ka udila olukeno olo hali kala li niwe komudalakadi. Eshiivo laSalomo li na sha nanghee ovadalakadi hava kala ve uditile ovana vavo ole mu kwafela a pongolole po omhata oyo. Ina yako ka li tuu a pepelelwa eshi Salomo a ti kutya: “Oye ina yako,” nokwe ka pewa! — 1 Eehamba 3:16-27.
3 Salomo ka li tuu a ulika kutya oku na ounongo mukumwifi! Eshi ovanhu va uda nhumbi Salomo a pongolola po omhata oyo, ova li va kumwa neenghono nova li “va mona nokutya, muye omu na [ounongo wopakalunga, NW].” Salomo okwa li a pewa oshali younongo kuKalunga. Ombibeli oya ti kutya okwa pewa “omutima u [na ounongo, NW] neendunge.” (1 Eehamba 3:12, 28) Ongahelipi nee shi na sha nafye? Mbela nafye ohatu dulu ngoo okukala tu na ounongo wopakalunga? Heeno, nomolwaasho Salomo okwa li a nwefwa mo a shange ta ti: “Omwene ta yandje ounongo.” (Omayeletumbulo 2:6) Jehova okwa udaneka okuyandja ounongo, oo u li oukwatya wokudula okutula moilonga eshiivo, eudeko neendunge dokuyoolola, kwaavo tave u kongo shili. Mbela ongahelipi hatu dulu okumona ounongo oo hau di pombada? Nongahelipi hatu dulu oku u tula moilonga mokukalamwenyo kwetu?
Ongahelipi hatu dulu ‘okulikongela ounongo’?
4-7. Oiteelelwa yopane ilipi tu na okuwanifa po ngeenge otwa hala okulikola ounongo?
4 Mbela otu na okukala tu na omaano okulihonga ile tu li ovahongwanhu opo tu dule okulikola ounongo wopakalunga? Hasho nandenande. Jehova ota dulu oku tu nongopaleka kashi na nee mbudi kutya otwa putukila momidingonoko da tya ngahelipi ile inatu mona ehongo lopombada. (1 Ovakorinto 1:26-29) Ndele nande ongaho, otu na okuninga eenghendabala donhumba, molwaashi Ombibeli otai tu ladipike tu ‘likongele ounongo.” (Omayeletumbulo 4:7) Mbela ongahelipi hatu dulu oku shi ninga?
5 Shotete, otwa pumbwa okukala tu na etilokalunga. Omayeletumbulo 9:10 otaa ti: “Efina lounongo olo okutila Omwene.” O-The New English Bible oya ti kutya etilokalunga olo “onghatu yotete yokumona ounongo.” Osha yela kutya opo omunhu a kale e na ounongo washili, okwa pumbwa okukala e na etilokalunga. Omolwashike taku tiwa ngaho? Dimbuluka kutya ounongo owa kwatela mo okudula okutula moilonga eshiivo monghedi tai pondola. Etilokalunga olo oukwatya wokukala netilofimaneko nosho yo elineekelo muKalunga, ndele hakukala we mu tila ngaashi omunhu a tila oshilyani. Etilokalunga la tya ngaho ola yuka notali dulu oku tu linyengifa neenghono tu katuke eenghatu. Ohali tu linyengifa tu kale metwokumwe neshiivo letu li na sha nehalo laKalunga nosho yo eendjila daye. Kape na vali onghatu imwe i li pandunge i dule oyo, molwaashi omifikamhango daJehova ohadi tu etele alushe ouwa wa shiya ko ngeenge hatu di tula moilonga.
6 Oshitivali, otu na okukala ovalininipiki. Itatu dulu okukala tu na ounongo wopakalunga ngeenge katu fi ovalininipiki. (Omayeletumbulo 11:2) Omolwashike taku tiwa ngaho? Ngeenge otwe lininipika, itatu ka diladila kutya otu shii keshe shimwe, ile kutya omataleko etu alushe oku li mondjila. Ohatu ka dimina kutya otwa pumbwa ewiliko laJehova. Jehova “oku tonde ovalinenepeki,” ndele, oha nongopaleke ovo ve lininipika momitima. — Jakob 4:6.
Opo tu likole ounongo wopakalunga, otwa pumbwa okuninga eenghendabala doku u konga
7 Oshititatu, otwa pumbwa okukonakona Eendjovo daKalunga. Ounongo waJehova owa hololwa mEendjovo daye. Opo tu likole ounongo wa tya ngaho, otwa pumbwa okuninga eenghendabala da mana mo tu u konge. (Omayeletumbulo 2:1-5) Oshitine, otwa pumbwa okukala hatu ilikana. Ngeenge otwa kala hatu indile kuKalunga ounongo twa mana mo, ote ke u tu pa nehalo liwa. (Jakob 1:5) Ote ke tu pa yo omhepo yaye ngeenge hatu i mu indile. Omhepo yaye otai dulu oku tu kwafela tu mone omamona oo taa hangwa mEendjovo daye, oo taa dulu oku tu kwafela tu ungaunge nomupondo nomaupyakadi, tu henuke oiponga notu kale hatu ningi omatokolo opandunge. — Lukas 11:13.
8. Ngeenge otu na shili ounongo wopakalunga, otashi ke limonikila mo ngahelipi?
8 Ngaashi twe shi mona metukulwa 17, ounongo waJehova ohau longo. Onghee hano, ngeenge otu na shili ounongo wopakalunga, otashi ke limonikila melihumbato letu. Omuhongwa Jakob okwa tumbula oiimati younongo wopakalunga eshi a ti: “Ounongo ou hau di [pombada, tete owa] yela nopo nee u nombili nou [na ondjele, owe lilongekida okudulika, NW] nou yadi onghenda noiimati iwa; kau [na onhondo, NW] ile oihelele.” (Jakob 3:17) Eshi hatu ende nokundjadjukununa mo oiimati oyo younongo wopakalunga, oto dulu okulipula kutya: ‘Ohandi tula ngoo moilonga ounongo oo hau di pombada mokukalamwenyo kwange?’
Ounongo oo hau di pombada ‘owa yela nou na ombili’
9. Okukala wa yela osha hala okutya ngahelipi, nomolwashike sha yeleka eshi oukwatya oo wa tumbulwa tete momusholondodo woiimati younongo?
9 ‘Tete owa yela.’ Okukala wa yela otashi ti okukala wa koshoka filufilu nouhe na nande edilo lasha kolutu ile momutima. Ombibeli otai ulika kutya omutima ohau dana onghandangala mokulikola ounongo. Ngeenge omunhu oku na omutima wa nyata omolwomadiladilo, omahalo ile omalinyengotomheno mai, ita dulu okukala e na ounongo wopakalunga. (Omayeletumbulo 2:10; Mateus 15:19, 20) Ndele ngeenge omitima detu oda yela, shi fike opo ovanhu inava wanenena tava dulu okukala va yela, ohatu ka ‘kala kokule nowii nohatu ka longa ouwa.’ (Epsalme 37:27; Omayeletumbulo 3:7) Inashi yeleka tuu eshi oukwatya wokukala twa yela wa tumbulwa tete momusholondodo woiimati younongo! Osha yeleka filufilu. Ngeenge inatu koshoka paenghedi nosho yo pamhepo, ohatu ka dula ngahelipi okwiimika oiimati ikwao younongo oo hau di pombada?
10, 11. (a) Omolwashike sha fimana okukala ovanambili? (b) Ngeenge owa didilike kutya ope na okuhaudafana pokati koye nomwiitaveli mukweni, ongahelipi to ka ulika kutya ou li omunambili? (Tala yo eshangelo lopedu.)
10 ‘Ou na ombili.’ Ounongo oo ohau tu linyengifa tu lalakanene ombili, oyo i li shimwe shomoiimati yomhepo yaKalunga. (Ovagalati 5:22) Ohatu kendabala okuhenuka oinima oyo tai dulu okunyona po ‘ombili,’ molwaashi ombili ohai hanganifa oshiwana shaJehova. (Ovaefeso 4:3) Ohatu ningi yo eenghendabala dokupaafana ombili navamwe ngeenge pa holoka oupyakadi washa pokati ketu navo. Omolwashike sha fimana okuninga ngaho? Ombibeli otai ti: “Diinineni ombili, opo Kalunga kohole nokombili ota kala pamwe nanye.” (2 Ovakorinto 13:11) Ngeenge otwa twikile okukala ovanambili, Kalunga kombili ota ka kala yo pamwe nafye. Onghedi omo hatu ungaunga novaitaveli vakwetu ohai kumu ekwatafano letu naJehova. Ndele mbela ongahelipi hatu dulu okuulika kutya otu li ovanambili? Natu ka taleni koshihopaenenwa tashi landula.
11 Oto ke linyenga ngahelipi ngeenge owa didilike kutya pokati koye nOmukriste mukweni ope na sha? Jesus okwa ti: “Ngenge to twala oshali shoye koaltari, ndele oko wa dimbulukila omumwanyoko nokutya, e na sha naave, fiya ko oshali shoye koaltari, u ye manga mu ka pafane ombili nomumwanyoko, ove u aluke u ka yandje oshali shoye.” (Mateus 5:23, 24) Oto dulu okutula moilonga omayele oo mokukatuka onghatu moku ka popya nOmukriste mukweni oo e ku nine. Ndele mbela oto ke shi ninga nelalakano lashike? Ou na oku shi ninga nelalakano ‘loku ka paafana ombili.’ * Opo mu paafane ombili naye, owa pumbwa okudimina kutya owa yahameka omaliudo aye. Ngeenge owa i komumwaxo nelalakano moku ka paafana ombili, otamu ka kandula po okuhaudafana oko kwa holoka po, otamu ka paafana ombili noupu nokudiminafana po. Eenghatu da tya ngaho otadi ulika kutya oto wilikwa kounongo wopakalunga.
‘Ou na ondjele, nowe lilongekida okudulika’
12, 13. (a) Oshitya osho sha tolokwa “ondjele” muJakob 3:17 (NW) otashi ti shike? (b) Ongahelipi hatu dulu okuulika kutya otu na ondjele?
12 ‘Ou na ondjele.’ Okukala u na ondjele osha hala okutya ngahelipi? Ovahongwanhu vOmbibeli ova ti kutya oshitya shOshigreka osho sha tolokwa “ondjele” muJakob 3:17 (NW) oshidjuu okutoloka. Omatoloko amwe Eembibeli okwa longifa oitya ngaashi “engungumano,” “outalonheni,” nosho yo “olukeno.” Eshangelo lopedu mo-New World Translation otali ti kutya oshitya osho otashi ti lelalela “okutifuka.” Ndele ongahelipi hatu dulu okuulika oshiimati osho shounongo mokukalamwenyo kwetu?
13 Ovafilippi 4:5 otava ti: “[Ondjele yeni nai, NW] shiivike kovanhu aveshe. Etoloko limwe ola ti: “Nashi kale shi liwetikile mo kutya omu na ondjele.” (The New Testament in Modern English, ku J. B. Phillips) Osho tu na okudimbuluka oshosho kutya kashi na nee mbudi kutya ohatu litale ko ngahelipi fye vene, otu na okulipula kutya vamwe ohave tu tale ko ngahelipi. Omunhu oo e na ondjele iha komangele ashike kutya keshe shimwe nashi ningwe paufomhango ile a kondjifile vamwe va ninge oinima monghedi omo ye a hala. Ponhele yaasho, oha pwilikine komaetepo avamwe, nopomhito opo sha pumbiwa, oha tifuka nokweefa vamwe va ninge omahoololo avo. Iha ungaunga navamwe nonyanya, ndele oha kala a ngungumana. Ovakriste aveshe ova pumbwa okukala ve na ondjele, ndele unene tuu ovakulunhuongalo. Engungumano ohali ningi ovakulunhuongalo va kale tava dulu okupopiwa navo noupu. (1 Ovatessaloniki 2:7, 8) Ndele atusheni otwa pumbwa okulipula kutya, ‘Onda shiivikila ngoo oikala yokuyavelela, okutifuka nosho yo engungumano?’
14. Ongahelipi hatu dulu okuulika kutya otwe “lilongekida okudulika”?
14 “Owe lilongekida okudulika.” Oshitya shOshigreka osho sha tolokwa “lilongekida okudulika” osha longifwa ashike lumwe mOmishangwa dopaKriste dOshigreka. Omuhongwanhu umwe wOmbibeli okwa ti kutya oshitya osho “ohashi longifwa luhapu okuulika keduliko lopaukwaita.” Otashi yandje ediladilo “lokutomwa noupu u itavele” nosho yo “okuliyandja.” Omunhu oo ha wilikwa kounongo oo hau di pombada oha tambula ko noupu osho Omishangwa tadi ti. Iha kala e na oikala yokulineekela eendunge daye mwene nokwaanya oinima oyo itai tu kumwe naasho a itavela. Ponhele yaasho, oha endelele okutambula ko oumbangi wopamishangwa wa yele oo tau ulike kutya okwa katuka papuko ile okwa fika pexulifodiladilo la puka. Mbela ovanhu ove ku shiivile ngoo oukwatya oo?
‘Ou yadi onghenda noiimati iwa’
15. Onghenda oshike, nomolwashike sha yeleka eshi “onghenda” ya tumbulwa pamwe “noiimati iwa” muJakob 3:17?
15 ‘Ou yadi onghenda noiimati iwa.’ * Onghenda oi li oshitukulwa sha fimana shounongo oo hau di pombada, nomolwaasho taku tiwa ‘ou yadi onghenda.’ Didilika kutya “onghenda” oya tumbulwa pamwe “noiimati iwa.” Osho osha yeleka molwaashi paMbibeli oshitya onghenda luhapu ohashi ulike kokukala u na ko nasha navamwe, ile kolukeno olo hali linyengifa omunhu a longe oilonga ihapu yolune. Embo limwe lomauyelele ola ti onghenda oyo “okuudila umwe olukeno omolwonghalo ii oyo e li muyo nokukendabala okuninga po sha.” Onghee hano, ounongo wopakalunga inau kwatela mo ashike omadiladilo, ndele owa kwatela mo yo ohamu, omaliudo omoule nosho yo oikala yokuyavelela. Ongahelipi hatu dulu okuulika kutya otu yadi onghenda?
16, 17. (a) Kakele kohole yokuhola Kalunga, oshike vali hashi tu linyengifa tu kale hatu udifile vamwe, nomolwashike hashi tu linyengifa? (b) Ongahelipi hatu dulu okuulika kutya otu yadi onghenda?
16 Onghedi ya fimana omo hatu dulu okuulika kutya otu yadi onghenda oyo okuudifila vamwe onghundana iwa yOuhamba waKalunga. Oshike hashi tu linyengifa tu kufe ombinga moilonga oyo? Elinyengotomheno la fimanenena olo ohole yetu yokuhola Kalunga. Ndele ohatu linyengifwa yo konghenda nolukeno. (Mateus 22:37-39) Ovanhu vahapu kunena ova “hepekwa, [nova] loloka va fa eedi di he na omufita.” (Mateus 9:36) Ova ekelwashi nova pukifwa kovafita vomalongelokalunga oipupulu. Onghee hano, kave na ewiliko lopandunge olo tali hangwa mEendjovo daKalunga nokave shii omanangeko noupuna oo taa ka etwa mafiku kOuhamba kombada yedu. Ngeenge hatu diladila komhumbwe yopamhepo yovanhu ovo ve tu dingilila, olukeno ohali tu linyengifa tu ninge ngaashi hatu dulu opo tu va shiivifile kombinga yelalakano laJehova lopahole.
17 Omeenghedi dimwe vali dilipi hatu dulu okuulika kutya otu yadi onghenda? Dimbuluka eyele laJesus li na sha nOmusamaria oo a li a hanga omulumenhu wonhumba oo a li a dengwa nokunyekwa oinima yaye kovanyeki. Molwaashi Omusamaria oo okwa li a etela omulumenhu oo “onghenda,” okwa manga oipute yaye noku mu fila oshisho. (Lukas 10:29-37) Mbela osho itashi ulike kutya onghenda oya kwatela mo okukwafela ovanhu ovo ve li momhumbwe? Ombibeli otai tu ladipike “tu ningileni aveshe ouwa, ndelenee unene tuu ovo oovakwetu vomeitavelo.” (Ovagalati 6:10) Tala koihopaenenwa imwe i na sha nouwa oo hatu dulu okulongela vamwe. Ohatu dulu okuninga elongekido lokukala hatu twaalele omwiitaveli mukwetu omunamido kokwoongala kwopaKriste. Ohatu dulu okukwafela omufiyekadi oo eumbo laye la pumbwa okuwapekwa. (Jakob 1:27) Ohatu dulu okuladipika omunhu oo a teka omukumo ‘neendjovo dehekeleko.’ (Omayeletumbulo 12:25) Ngeenge hatu ulike onghenda meenghedi da tya ngaho, ohatu ulike kutya ohatu tula moilonga ounongo oo hau di pombada.
“Kau na onhondo ile oihelele”
18. Ngeenge ohatu wilikwa kounongo oo hau di pombada, oikala ilipi tu na okukondjifa, nomolwashike tu na oku i kondjifa?
18 “Kau na onhondo.” Ounongo wopakalunga ohau tu kwafele tuha kale tu na okatongo ile oukwamuhoko. Ngeenge ohatu wilikwa kounongo wopakalunga, ohatu ka kondjifa oikala yolwaamambinga. (Jakob 2:9) Itatu ka kala hatu ningile vamwe ouwa hatu ve likumbu omolwouhongelwe wavo, oupuna wavo ile omolwoinakuwanifwa oyo ve na meongalo. Navali, itatu ka dina ovaitaveli vakwetu molwaashi tava monika va fa ve li pedu kufye. Ngeenge Jehova oku hole ovanhu va tya ngaho, mbela nafye katu na okukala tu va hole?
19, 20. (a) Oshitya shOshigreka osho sha tolokwa “oihelele” oshi na edimba la tya ngahelipi? (b) Ongahelipi hatu dulu okuulika kutya otu ‘hole ovamwatate nohole ihe noihelele,’ nomolwashike sha fimana?
19 ‘Kau na oihelele.’ Oshitya shOshigreka osho sha tolokwa “oihelele” ohashi dulu okulongifwa okuulika “komunhu oo ta dana onghandangala moshinyandwa.” MuGreka nomuRoma shonale, ovadani voinyandwa ova li hava djala oiuvikilifo inene koipala ngeenge tava dana oinyandwa. Onghee hano, oshitya shOshigreka osho sha tolokwa “oihelele” osha kala hashi longifwa okuulika komunhu oo te liningifa ile ta kengelele. Oshiimati shounongo wopakalunga shokukala tuhe na oihelele oshi na okunwefa mo onghedi omo hatu ungaunga novaitaveli vakwetu nosho yo nghee hatu kala tu va uditile.
20 Omuyapostoli Petrus okwa ti kutya okukala hatu ‘dulika koshili’ oku na oku tu linyengifa tu kale tu ‘hole ovamwatate nohole ihe noihelele.’ (1 Petrus 1:22) Katu na okukala hatu liningifa twa fa tu hole ovamwatate, ndele mboli ohatu fufya ashike vamwe. Ohole yetu oi na okukala yashili, tai di komutima. Ngeenge otwa kala tu na ohole yashili, ovaitaveli vakwetu otava ka kala ve tu lineekela, molwaashi ove shii kutya itatu liningifa twa fa tu va hole. Osho otashi ka xumifa komesho omhepo yelineekelafano pokati ketu nOvakriste vakwetu nohatu ka kala twa mangulukilafana meongalo.
“Diinina ounongo tau longo”
21, 22. (a) Oshike sha li sha ningifa Salomo a kanife ounongo oo a li e na? (b) Ongahelipi hatu dulu okudiinina ounongo, nouwa ulipi hatu ka mona ngeenge otwe u diinine?
21 Ounongo wopakalunga oshali ya dja kuJehova. Onghee hano, otu na oku u ndalapatela. Salomo okwa ti: “Omumwange, . . . diinina [ounongo tau longo, NW] neendunge.” (Omayeletumbulo 3:21) Mupya munene, Salomo ka li a ndalapatela oshali oyo. Okwa li a ashike omunongo eshi a li ha dulika kuJehova. Hauxuuninwa, ovakulukadi vaye vahapu vovanailongo ove mu hongaula a fiye po elongelokalunga la koshoka. (1 Eehamba 11:1-8) Oshimoniwa shaSalomo otashi ulike kutya itashi kwafa sha okukala tu na eshiivo, ngeenge itatu li longifa pandunge.
22 Ongahelipi hatu dulu okudiinina ounongo tau longo? Inashi wana ashike okukala hatu lesha pandjikilile Ombibeli noishangomwa ya kanghamena kOmbibeli, oyo hatu pewa ‘komupiya omudiinini nomunaendunge,’ ndele otu na okukendabala okukala hatu tula moilonga osho hatu lihongo. (Mateus 24:45) Osha fimana filufilu okutula moilonga ounongo wopaKalunga. Otau tu kwafele tu kale nonghalamwenyo ixwepo paife, notu ka “mone omwenyo waalushe” mounyuni mupe waKalunga. (1 Timoteus 6:19) Komesho yaaishe, okukala tu na ounongo oo hau di pombada otaku tu ehenifa popepi nodjo younongo aushe, Jehova Kalunga.
^ okat. 1 Me 1 Eehamba 3:16, ovakainhu ovo vavali otaku tiwa kutya ova li eembwada. O-Insight on the Scriptures oya ti: “Ovakainhu ovo ova li eembwada, tashi dulika meityo olo kutya ova li moluhaelo, ndele hakutya ngeno ova li hava landifa po omalutu avo. Otashi dulika va li Ovajuda ile va li vomoiwana imwe i lili.” — Embo olo ola nyanyangidwa kEendombwedi daJehova.
^ okat. 11 Outumbulilo wOshigreka oo wa tolokwa ‘okupaafana ombili’ owa dja koshityalonga osho tashi ti “ ‘okweetifa po elunduluko, okupingakanifa,’ naasho osha hala okutya ‘okuhanganifa.’ ” Ngeenge to i mu ka paafane ombili, elalakano loye olo okweetifa po elunduluko, nokumbilipaleka omutima womunhu oo wa nyemateka. — Ovaroma 12:18.
^ okat. 15 Etoloko limwe ola ti ounongo oo ou “yadi olukeno noilonga iwa.” — A Translation in the Language of the People, kuCharles B. Williams.
Lihonga shihapu
Mona ouwa pauyadi mokulesha Ombibeli
Ombibeli otai ke ku etela ashike ouwa ngeenge owe i konakona nokutula moilonga osho tai hongo. Lihonga nghee to dulu okukala ho lesha Ombibeli monghedi tai pondola.
Longifa Eendjovo daKalunga u likwafe nokukwafela vamwe
Ombibeli owe i tala ko ngoo i li oshinima shi na ondilo? Ngeenge owa konakona 2 Timoteus 3:16 otashi ke ku kwafela u pameke eitavelo loye moshali oyo twa pewa kuJehova.


c: text/html

text:
EHOKOLOLO 16
Isak ta hombola omukainhu muwa
MBELA ou shi shii kutya omukainhu oo e li mefano olo olyelye? Edina laye oRebekka. Omulumenhu oo te ke mu shakeneka oIsak. Rebekka ota ka ninga omukulukadi waIsak. Mbela osho osha enda ngahelipi?
Abraham, xe yaIsak, okwa li a hala omonamati waye Isak a hombole omukainhu muwa. Ka li a hala Isak a hombole ovakainhu Ovakanaan, molwaashi Ovakanaan ova li hava longele oikalunga. Onghee hano, efiku limwe Abraham okwa ifana omupiya waye umwe ndele ta ti kuye: ‘Onda hala u ye kuHaran oko ku na ovapambele vange, u ka kongele omona wange Isak omukulukadi.’
Divadiva, omupiya waAbraham okwa kufa eengamelo omulongo nokuya molweendo olo lile. Eshi a fika popepi noshilando omo mwa li hamu kala ovapambele vaAbraham, okwa kanghama pomufima umwe. Pomufima opo okwa fika po lwokomatango, efimbo olo ovakainhu vomoshilando osho have uya okuxwiila oimuna yavo momufima oo. Omupiya waAbraham okwa ilikana kuJehova a ti: ‘Omukainhu oo ta ka pa nge omeva ndi nwe nokuxwiila eengamelo dange oye na ninge omukulukadi waIsak.’
Diva Rebekka okwe uya okuteka omeva momufima oo. Eshi omupiya waAbraham a pula Rebekka omeva okunwa, Rebekka okwe mu pa a nwe. Kakele kaasho, Rebekka okwa xwiila yo eengamelo adishe domupiya oo. Kashi fi oshilonga shipu okuxwiila eengamelo, molwaashi ohadi nu omeva mahapu neenghono.
Eshi Rebekka a mana okuxwiila eengamelo, omupiya waAbraham okwe mu pula kutya xe olyelye. Okwa pula yo Rebekka ngeenge ota dulu oku ka nangala keumbo lavo. Rebekka okwa nyamukula a ti: ‘Tate oBetuel noto dulu oku ka nangala keumbo letu, molwaashi oku na onhele yokunangala.’ Omupiya waAbraham okwa li e shi shii kutya Betuel okwa li a dalwa kuNahor, omumwaina waAbraham. Okwa twa eengolo koshipala shaJehova ndele te mu pandula eshi e mu kwafela a mone ovapambele vaAbraham.
Oufiku oo, omupiya waAbraham okwa lombwela Betuel nosho yo omumwaina waRebekka, Laban, kutya oshike she mu endifa. Eshi e va hokololela kutya okwa tumwa kuAbraham a ka kongele Isak omukulukadi, aveshe ova dimina kutya ota dulu okuya naRebekka a ka hombolwe po kuIsak. Rebekka okwa ti ngahelipi eshi a pulwa? Okwa ti: ‘Oshi li nawa, onda hala okuya.’ Mefiku la landula ko, omupiya waAbraham naRebekka ova londa eengamelo ndele tava i pamwe kuKanaan.
Ova ka fika kuKanaan efimbo lokomatango. Eshi va fika, Rebekka okwa mona omulumenhu ta ende melundu. Omulumenhu oo okwa li Isak. Eshi Isak a mona Rebekka, okwa li a hafa neenghono. Pefimbo olo, Isak okwa li natango a nyika oluhodi molwaashi ina, Sara, okwa hangwa ashike opo a fi omido nhatu da pita. Ndele eshi Isak naRebekka va hombola, Isak okwa li e mu hole neenghono noina kala vali a nyika oluhodi.
Genesis 24:1-67.
Lihonga shihapu
Rebekka okwa li a hala okuhafifa Jehova
Ongahelipi hatu dulu okuhopaenena Rebekka? Lesha ehokololo nokulihonga shihapu kombinga yaye.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Yandja efimano kwaau a wana oku li pewa
“Kwaau e li omutumba kolukalwapangelo nokOdjona, ehambelelo nefimaneko nefimano neenghono fiyo alushe.” — EH. 5:13.
OMAIMBILO: 9, 108
1. Omolwashike ovanhu vamwe va wana okufimanekwa, noshike hatu ka kundafana paife?
OKUFIMANEKA umwe otashi ti oku mu pa elitulemo le likalekelwa nefimaneko. Ohatu kala twa teelela omunhu oo a wana okupewa elitulemo nokufimanekwa a ninge oshinima shonhumba shiwa opo a kale a wana okufimanekwa. Otashi dulika tu lipule kutya, olyelye tu na okufimaneka, nomolwashike a wana okufimanekwa?
2, 3. (a) Omolwashike Jehova oye a wana okufimanekwa? (Tala efano pehovelo loshitukulwa.) (b) Olyelye odjona oyo ya popiwa mEhololo 5:13, nomolwashike a wana okufimanekwa?
2 Ehololo 5:13 ola ti, ‘ou e li omutumba kolukalwapangelo nOdjona’ okwe lilongela okufimanekwa. Metukulwa eti-4 lembo olo omu na etomheno kutya omolwashike Jehova a wana okufimanekwa. Ovaengeli meulu ova li va tanga Jehova nondaka yopombada va ti, “ndele ta kala e nomwenyo alushelushe.” Ova popya vali va ti: “Omwene wetu naKalunga ketu, Ove owa wana okutambula efimano nefimaneko nepangelo, osheshi Ove owa shita oinima aishe, ndele kehalo loye oi li po, noya shitwa.” — Eh. 4:9-11.
3 ‘Odjona yaKalunga Jesus Kristus tai kufa po omatimba ounyuni.’ (Joh. 1:29) Ombiibeli oye tu lombwela kutya Jesus okwa tumbala e dule eehamba adishe. Oya ti: “Ou Omupangeli aeke, Ohamba yeehamba adishe nOmwene woovene, ou aeke ita fi noha kala mouyelelelela omu itamu shiiva okwiiwa, Oye ina monika nande okomunhu, Ye ita dulu okutalwa.” (1 Tim. 6:14-16) Mbela ohamba vali ilipi ya li ye liyamba i fye omolwomanyono etu? Mbela itashi ku linyengifa u waimine ongudu yovaengeli ovo tava ingida tava ti: “Odjona ei ya dipawa, oyo ya wana okutambula epangelo noupuna nounongo neenghono nefimaneko nefimano nehambelelo.” — Eh. 5:12.
4. Omolwashike okufimaneka Jehova naKristus shihe fi ehoololo?
4 Okufimaneka Jehova naJesus kashi fi ehoololo. Ohatu ka mona ashike omwenyo waalushe ngeenge otwa kala twe va fimaneka aveshe. Jesus okwa popya muJohannes 5:22, 23, a ti: “Tate ita tokola nande umwe, ndelenee etokolo alishe okwe li yandja kOmona, opo aveshe va fimaneke Omona, ngaashi tava fimaneke Xe. Ou ita fimaneke Omona, oye ita fimaneke Xe ou e mu tuma.” — Lesha Epsalme 2:11, 12.
5. Omolwashike twa pumbwa okufimaneka ovanhu aveshe?
5 Ovanhu ova shitwa ‘oshifeka shaKalunga.’ (Gen. 1:27) Ashike ohava ulike omaukwatya amwe opakalunga meenghedi da yoolokafana. Ovanhu otava dulu okuulikilafana ohole, olune nosho yo olukeno. Molwaashi ovanhu ova shitwa ve na eliudo, oshi li paushitwe oku lipula kutya oshike shi li mondjila naasho sha puka, ohava kendabala okuyoolola oshili noukengeleledi, oinima oyo i fifa ohoni naayo ya tambulwa ko, ashike haalushe etaleko lavo hali kala li li mondjila. (Rom. 2:14, 15) Vahapu ove hole oinima oyo ya yela noiwa, nohava kala va hala okukala nombili navamwe. Kutya nee ove shi didilika mo ile hasho, ohava ulike kutya ova tumbaleka Jehova, nomolwaasho navo ova wana okufimanekwa. — Eps. 8:5.
OTWA PUMBWA ONDJELE NGEENGE HATU FIMANEKE OVANHU VAKWETU
6, 7. Ngeenge tashi uya pokufimaneka ovanhu, Eendombwedi daJehova oda yooloka ko ngahelipi kovanhu vahapu?
6 Ondjele oya pumbiwa ngeenge hatu hoolola kutya otu na okufimaneka ovanhu monghedi ilipi ile shi fike peni. Ovanhu vahapu inava wanenena ova nwefwa mo neenghono komhepo younyuni waSatana, nomolwaasho hava kala va tala ko ovalumenhu ile ovakainhu vamwe ve li oikalunga ponhele yoku va fimaneka pandjele. Luhapu, ovanhu ohava kala va tala ko ovawiliki vomalongelokalunga novopapolotika, ovakufimbinga vomaudano, ovashikingalo nosho yo vamwe ovo ve shiivike apeshe va fimana unene ve dule ovanhu aveshe. Ovanyasha novakulunhu ohave va tale ko ve li oihopaenenwa iwa tashi dulika va hopaenene omikalo davo, omidjalo ile elihumbato lavo.
7 Ovakriste vashili ohava henuka okukala va fimaneka ovanhu monghedi oyo. Kristus oye ashike omunhu oo a li ko hatu dulu oku mu tala ko e li oshihopaenenwa sha wanenena. (1 Pet. 2:21) Kalunga ita ka kala a hafa ngeenge otwa kala hatu fimaneke ovanhu sha pitilila. Otwa pumbwa okukaleka momadiladilo oushili ou kutya: “Aveshe ova nyona, novehe noshinge shaKalunga.” (Rom. 3:23) Oshoshili kutya kape na omunhu a wana okufimanekwa fiyo opondodo oyo a ninga oshikalunga.
8, 9. (a) Eendombwedi daJehova ohadi tale ko ongahelipi ovapangeli vopanhu? (b) Fiyo oposhitwa shilipi tuhe na okuyambidida ovakwanepangelo?
8 Mounyuni, ovanhu vamwe ove na eenghonopangelo omolweendodo davo. Ovakwanepangelo ova teelelika va kaleke po omhango nelandulafano nokufila oshisho eemhumbwe dovakwashiwana. Naasho ohashi etele ovakwashiwana ouwa. Omuyapostoli Paulus okwa londwela Ovakriste va tale ko ovapangeli vopanhu ve li ‘ovapangeli’ vavo nove na okudulika kuvo. Okwe va lombwela a ti: “Yandjeni kwaaveshe eshi mu nokuyandja: efendelo kwaau e nokupewa efendelo, . . . efimano kwaau e nokufimanekwa.” — Rom. 13:1, 7.
9 Eendombwedi daJehova ohadi fimaneke nehalo liwa ovo ve na eenghonopangelo, ngaashi sha teelelika nosha tambulwa ko moshilongo. Ohatu longele kumwe navo eshi tava wanifa po oinakuwanifwa yavo. Oshoshili kutya ohatu va fimaneke noku va yambidida pandjele she likolelela kwaasho Ombiibeli tai ti. Itatu dulu oku va fimaneka fiyo oposhitwa opo itatu dulika kuKalunga ile hatu nyono po omufika wetu wopaKriste. — Lesha 1 Petrus 2:13-17.
10. Ongahelipi ovapiya vaJehova vonale va li va tula po oshihopaenenwa shiwa monghedi omo va li hava ungaunga nomapangelo nosho yo novakwanepangelo?
10 Ovapiya vaJehova vonale ova tula po oshihopaenenwa shiwa monghedi omo va li hava ungaunga nepangelo nosho yo novakwanepangelo. Eshi Epangelo laRoma la li la ifana ovanhu ve ke lishangife, Josef naMaria ova li va dulika. Ova li va ya kuBetlehem nonande Maria okwa li e li pokumona okaana kaye kotete. (Luk. 2:1-5) Lwanima, eshi Paulus a li a lundilwa, okwa li e lipopila nefimaneko nokwa li a fimaneka Ohamba Herodes Agrippa naFestus, oo a li omupangeli woshitukulwa shaRoma muJudea. — Oil. 25:1-12; 26:1-3.
11, 12. (a) Omolwashike twa yoolola ko ovakwanepangelo kovawiliki vomalongelokalunga? (b) Oidjemo iwa ilipi ya etifwa eshi Ondombwedi yokoAustria ya li ya fimaneka omunapolitika?
11 Eendombwedi daJehova ohadi henuka filufilu okufimaneka ovawiliki vomalongelokalunga monghedi ye likalekelwa, nonande otashi dulika ovawiliki osho hava kala va teelela va ningilwe. Omalongelokalunga oipupulu ohae liti kutya otaa longele Kalunga nokwa hekula Eendjovo daye. Ovawiliki vomalongelokalunga inava wana okupewa efimano le likalekelwa, ponhele yaasho ohatu va fimaneke ashike ngaashi ovanhu vakwetu. Jesus okwa li a tokola ovalumenhu vopefimbo laye ve li ovanaihelele nova pofipalekwa. (Mat. 23:23, 24) Mepingafano naasho, ngeenge otwa kala hatu fimaneke ovakwanepangelo, otashi ka eta oidjemo iwa.
12 Leopold Engleitner okwa li Ondombwedi i na ouladi ya dja koAustria, oo a li a kwatwa po kepangelo laNazi nokwa li a tumwa neshina lokolutenda kokamba yaBuchenwald. Ova li va enda pamwe nomunadolongo mukwao Heinrich Gleissner, oo a kala omunapolitika moAustria, nokwa li a hovela okukala e li omhinge nepangelo laNazi. Eshi ve li mondjila yokuya kokamba, omumwatate Engleitner okwa li a yelifila Gleissner eitavelo laye nefimaneko, nokwa li a pwilikina nelitulemo. Konima yoita itivali younyuni, Gleissner okwa kala ha longifa eshiivo laye a kwafele Eendombwedi moAustria. Otashi dulika to dimbuluka oihopaenenwa oyo ya eta oidjemo iwa eshi Eendombwedi da kala hadi dulika kovakwanepangelo pandjele, noku va fimaneka ngaashi Ombiibeli ya popya.
VAMWE OVO VA WANA OKUFIMANEKWA
13. Oolyelye va wana okufimanekwa, nomolwashike?
13 Ovaitaveli vakwetu ova wana okufimanekwa unene tuu ovakulunhuongalo ovo hava kwatele komesho. (Lesha 1 Timoteus 5:17.) Ohatu fimaneke ovamwatate ovo kashi na nee mbudi kutya ova dja peni, ova mona ehongo li fike peni, ove na omufika watya ngahelipi moulikumwe wovanhu ile ove na ouxupilo watya ngahelipi. Ombiibeli oye va popya kutya ove li “eeshali kovanhu,” nove li oshitukulwa shelongekido laKalunga va file oshisho eemhumbwe doshiwana shaye. (Ef. 4:8) Diladila kombinga yovakulunhuongalo, ovapashukilishikandjo, oilyo yOkomitiye yOshitaimbelewa nosho yo oilyo yOlutuwiliki. Ovamwatate novamwameme vomefelemudo lotete ova kala hava fimaneke ovo hava nangekwa po va kwatele komesho, nafye otu na okuninga sha faafana. Inatu pumbwa okukala twa fimaneka sha pitilila ovakalelipo vehangano ovo va shiivika apeshe ile tu va tale ko va fa ovaengeli. Ashike ohatu va fimaneke omolwelininipiko lavo noilonga yavo youdiinini. — Lesha 2 Ovakorinto 1:24; Ehololo 19:10.
14, 15. Eyooloko lilipi li li pokati kovafita Ovakriste vashili naavo have liti kutya ovafita?
14 Ovakulunhuongalo ova talika ko ve li ovafita veongalo ovalininipiki. Omolwelininipiko lavo, ohava henuka okuungaungiwa navo va fa ovanhu ovo ve shiivike apeshe. Kungaho ova yooloka ko kovawiliki vahapu vomalongelokalunga okunena naavo vomefelemudo lotete ovo Jesus a li a popya kutya: “Ove hole peenhele dokomesho moivilo nomomalukalwa okombada omeeshinagoga, nokukundwa poilandelo.” — Mat. 23:6, 7.
15 Ovakulunhuongalo ohava dulika nelininipiko keendjovo daJesus odo da ti: “Inamu itavela nande mu ifanwe Rabbi, osheshi omuhongi weni Oumwe, ndele onye amushe ovamwainafana. Ndele inamu ifana nande olyelye wokombada yedu xo, osheshi nye omu na Xo umwe aeke, ou womeulu. Ndele inamu itavela mu ifanwe omupukululi, osheshi omupukululi weni umwe aeke, Oye Kristus. Ndele omunene womokati keni na kale omuyakuli weni. Ndele ou te linenepeke, oye ta ninipikwa, naau te lininipike, ye ota nenepekwa.” (Mat. 23:8-12) Otwa mona kutya omolwashike ovakulunhuongalo momaongalo aeshe va wana okuulikilwa ohole nokufimanekwa kEendombwedi dikwao.
16. Omolwashike twa pumbwa okulonga noudiinini opo tu ude ko nokutula moilonga osho Ombiibeli ye tu lombwela shi na sha nokufimaneka vamwe?
16 Ohashi pula efimbo opo tu kale tu na ondjele tu dule okumona kutya oolyelye tu na okufimaneka nongahelipi tu na oku shi ninga. Ovakriste vonale navo ova li va taalela onghalo ya faafana. (Oil. 10:22-26; 3 Joh. 9, 10) Ashike otwa pumbwa okuninga eenghendabala opo tu tule moilonga omayele Ombiibeli e na sha nokufimaneka vamwe. Okukala tu na ondjele ohaku eta oidjemo iwa.
OMAUWA OO HAA DI MOKUFIMANEKA VAMWE
17. Omauwa amwe elipi haa di mokufimaneka ovo ve li peendodo dokukala ve na eenghonopangelo?
17 Ngeenge otwa kala hatu fimaneke ovo ve na eenghonopangelo mounyuni, otashi dulika va ka popile oufemba wetu wokuudifa nopehe na okulidopa mo. Luhapu, oilonga yetu ohai kala ya fimanekwa. Konima yomido donhumba, Birgit, omukokolindjila wokoGermany, okwa li a ya kofikola yokaana kaye efiku olo va li tava pewa eedjapo. Ovahongifikola ova li va lombwela Birgit kutya ova hafa eshi va kala tava longo pamwe nounona vEendombwedi omido adishe odo. Ova ti kutya ngeno kava li ve na ounona vEendombwedi mofikola yavo ngeno osha kala shi fifa ohoni kuvo. Birgit okwa ti: “Ounona vetu ovahongwa okukala hava shikula omifikamhango daKalunga di na sha nanghee ve na okulihumbata, naasho osha kwatela mo okukala hava fimaneke ovahongi.” Omuhongi umwe okwa ti: “Ngeno ounona aveshe ova li va fa ounona vEendombwedi, ngeno ohatu longo ashike twa fa tu li moparadisa.” Konima yoivike yonhumba, omuhongifikola umwe okwa li a ya koshoongalele koLeipzig.
18, 19. Omolwashike sha fimana okufimaneka ovakulunhuongalo pandjele?
18 Otu na okufimaneka ovakulunhuongalo pandjele, hatu wilikwa komafinamhango omEendjovo daKalunga. (Lesha Ovaheberi 13:7, 17.) Otwa pumbwa oku va pandula omolwoilonga yavo youdiinini nokukendabala okulongela kumwe newiliko olo tave tu pe. Ngeenge otwa kala hatu ningi ngaho otashi ke va kwafela va twikile okulonga oilonga yavo nehafo. Ashike osho inashi hala kutya otu na okuhopaenena omukulunhuongalo wonhumba monghedi omo ha djala nokuliwapeka, omikalo daye ngeenge ta popi moipafi ile nokuli monghedi omo ha kundafana novanhu. Ngeenge otwa kala hatu ningi ngaho, otashi ka yandja etale ko la puka. Inatu dimbwa kutya naye ina wanenena. Kristus okwe tu tulila po oshihopaenenwa osho tu na okushikula.
19 Ohatu ka dula okukwafela ovakulunhuongalo ngeenge otwe va fimaneka pandjele. Kungaho otava ka dula okuhenuka noupu omhepo younhwa, okukala ve udite ve dule vamwe ile okukala ve lishii ouyuki.
20. Okufimaneka vamwe hashi tu kwafele ngahelipi?
20 Ngeenge otwa kala hatu fimaneke ovo va wana okufimanekwa otashi ke tu kwafela tuha kale tu lihole fye vene. Ohashi tu kwafele tu henuke eamo lokulitumbaleka ngeenge hatu fimanekwa, noku tu ningifa yo tu kale metwokumwe nehangano laJehova olo ihali fimaneke ovanhu sha pitilila kashi na nee mbudi kutya ove li ovaitaveli ile hasho. Shikwao vali, ohashi tu kwafele tuha punduke ngeenge ovanhu ovo twa fimaneka ove tu udifa nai.
21. Ouwa wa fimanenena ulipi hau di mokufimaneka ovo va wana okufimanekwa?
21 Osha fimanenena okufimaneka vamwe pandjele molwaashi kungaho ohatu hafifa Kalunga. Ohatu dulika kuye nohashi tu ningifa tu kale ovadiinini kuye, nokunyamukule aveshe ovo have mu sheke. (Omayel. 27:11) Ounyuni ouyadi ovanhu ovo onghedi yavo yokufimaneka vamwe ya xutuka. Otwa pandula shili eshi twa shiiva nghee tu na okufimaneka ovanhu monghedi oyo Jehova a hokwa.


text:
1Konde molopa kondoli ulu-pulumu-kinia molemo yemo ono nimbu siemili. Yu u-pulu-pulu molorumu yemo; yu olio pilierimulu yemo; yu mongone kanorumulu yemo; yu neme-neme nimbu kanorumulu yemo; yu kini ambolorumulu yemo; akumu Pulu Yemonga Ungu Yesusindu nikimulu. 2Konde molopa kondoli ulu-pulu kanumu wendo omba mona molorumu, olione yu kanopole paa sika kanorumulu mele nimbu sikimulu. Molopa mindi puli ulu-pulumu Lapa kinia molopale olio molorumuluna omba mona molorumu kanorumulu mele ono nimbu sikimulu. 3Ono olio kinia pea kopu sepo molamili.’ nimbu olione kanopo pilierimulu mele ono kepe nimbu sikimulu. Kopu sepo molemolomonga pulu kanumu i-sipa: Olio Lapa kinia yunga Malo Yesusi Karasi kinia pea kopu sepo molemolo akumu. 4Ono pea olio konopu kamu siemili.’ nimbu i ungumu nimbu pepána tokomolo. 5Pulu Yemonga Malone olio nimba sirimu ungumu ono nimbu sikimulu akumu i-sipa: Pulu Yemo pa sélimu. Yu-kinia simbulu toli se paa naa pelemo. Ulu-pulu-kiri se kepe kalaro se kepe yu-kinia naa pepa, yu ye pilipa kondoli pepa kake sepa molopa kondoli yemo. 6Olio ‘Pulu Yemo yu-kinia manda kopu sepo molemolo.’ nimbuli simbulu tolina andopo molomulu liemu kolo topo, “Selemolo.” nilimulu mele naa selemolo. 7Aku-sipa na-kolo yu pa selina molemo mele olio pa selina andopo molomulu liemu olionga genupili kinia manda kopu sepo molemolo kinia yunga Malone yunga meme olionga nimba ondondorumumuni olio ulu-pulu-kiri selemolo konopuna pelemoma pali kulu tondolemo. 8Olione nimbuli: “Ulu-pulu-kirima naa selemolo, se naa pelemo.” nímulu liemu kolo tolemolo, ungu sikama olio-kinia naa pelemo. 9Aku-sipa na-kolo ulu-pulu-kiri selemolo semoloma nimbu para símulu liemu Sumbi Sipa Selemo Pulu Yemone “Sembó.” nimba panjerimu mele pilipale sembando olionga ulu-pulu-kirima nimbu para simulúma ‘Mania pupili.’ nimba siye kolopa, olionga konopuna kalaro mele molemo molombama kanopale ‘Kelepa kake sepili.’ nimba kulumiye tondolemo tondomba. 10Aku-sipa na-kolo olione nimbuli: “Olione ulu-pulu-kiri se paa naa selemolo, paa naa serimulu.” nímulu liemu aku ungu nilimulumuni “Pulu Yemo yu kolo toli yemo.” nilimulu, yunga ungumu olio-kinia naa pelemo.
Copyright
Learn More


text:
Eendombwedi daJehova oda hanga peni edina olo?
Jehova olo edina laKalunga olo li li mOmbibeli. (Exodus 6:3, NW; Epsalme 83:18, NW) Ondombwedi omunhu oo ha udifa kombinga yomataleko ile eeshili odo e lihonga.
Onghee hano, edina letu Eendombwedi daJehova olOvakriste tu li ongudu, ovo hatu udifa oshili kombinga yaJehova, Omushiti woinima aishe. (Ehololo 4:11) Ohatu yandje oundombwedi kuvamwe okupitila monghedi yetu yokukalamwenyo nosho yo oku va lombwela osho twe lihonga mOmbibeli.—Jesaja 43:10-12; 1 Petrus 2:12


text:
ETUKULWA 19
“Ounongo waKalunga oo u li moshiholekwa shiyapuki”
1, 2. “Oshiholekwa shiyapuki” shilipi tu na okukala twa hokwa, nomolwashike?
IHASHI kala tuu shitunhula, shihokwifa noshikumwifi ngeenge wa lombwelwa oiholekwa yonhumba! Molwaashi osho shi li ngaho, ovanhu luhapu ohava mono shidjuu okudiinina oiholekwa. Ndele Ombibeli otai ti: “Efimano laKalunga olo okuholeka oshinima.” (Omayeletumbulo 25:2) Doshili, osha yeleka eshi Omushiti nOmupangeli weshito alishe, Jehova, ha kaleke oinima yonhumba oiholekwa noku i hololela ovanhu pefimbo laye la wapala.
2 Ndele ope na oshiholekwa shihokwifa noshitunhula osho Jehova e tu hololela mEendjovo daye. Ohashi ifanwa “oshiholekwa [shiyapuki, NW] shehalo laye.” (Ovaefeso 1:9) Okulihonga kombinga yoshiholekwa osho kaku fi ashike oshinima shihokwifa, ndele eshiivo olo hatu mono li na sha noshiholekwa osho otali ke tu pefa omwenyo waalushe notali tu kwafele tu ude ko ounongo waJehova uhe fi okuyelekwa.
Osha enda tashi hololwa kanini nakanini
3, 4. Exunganeko olo li li muGenesis 3:15 otali yandje ngahelipi eteelelo, ‘noshiholekwa shiyapuki’ shilipi sha kwatelwa mexunganeko olo?
3 Eshi Adam naEva va nyona, otashi dulika sha li tashi monika sha fa kutya elalakano laJehova li na sha nokuninga edu alishe oparadisa omo mu na okukala ovanhu va wanenena ola ponya. Ndele Kalunga okwa li a katuka onghatu meendelelo opo a ungaunge noupyakadi oo wa holoka po. Okwa li a xunganeka a ti: ‘Ohandi ka tula outondanhu pokati koye [keyoka] nomwalikadi nopokati koludalo loye noludalo laye. Lo otali ka nyanyaula omutwe woye, ndele ove oto ke li twa moshififinwa.’ — Genesis 3:15.
4 Eendjovo odo domuGenesis 3:15 oda li da fa otumbutumbu, molwaashi oda li tadi pendula omalipulo kutya: Omwalikadi okwa li ta ulike kushike? Eyoka ola li tali ulike kushike? Olyelye a li ta ka kala ‘oludalo’ olo tali ka nyanyaula omutwe weyoka? Adam naEva kava li ve shii kutya exunganeko olo ola li tali ti shike, shapo okumbeleka ashike. Ndele nande ongaho, exunganeko olo ola li tali ulike kutya ovana ovadiinini vovalihomboli ovo va li vehe fi ovadiinini ova li ve na eteelelo lomonakwiiwa. Ouyuki owa li tau ka findana. Elalakano laJehova ola li tali ka wanifwa. Ndele kutya osho osha li tashi ka enda ngahelipi osha li oshiholekwa, osho Ombibeli tai shi ifana “ounongo waKalunga oo u li moshiholekwa shiyapuki, ounongo wa holekwa.” — 1 Ovakorinto 2:7, NW.
5. Yelifa to longifa efaneko okuulika nghee Jehova ha ende ta holola oshiholekwa shaye shiyapuki.
5 Molwaashi Jehova oha “holola oiholekwa,” okwa li ta ka holola lwanima oinima aishe yo ya kwatelwa mo moshiholekwa osho shiyapuki. (Daniel 2:28) Ndele okwa li ta ka holola oinima oyo mokweendela ko kwefimbo, kanini nakanini. Oku shi faneka, natu tye nee ngeno xe omudali omunahole okwa pulwa kokamonamati kanini kutya: “Tate, onda dja peni?” Xe omunaendunge ote ke ka pa ashike ouyelele oo taka ka dula okuuda ko pefimbo olo. Eshi taka ende taka kulu, ota dulu oku ka lombwela ouyelele wa wedwa po. Jehova oha tale kutya onaini sha yeleka okuhololela oshiwana shaye omauyelele onhumba e na sha nokuwanifwa kwehalo laye nokwelalakano laye. — Omayeletumbulo 4:18; Daniel 12:4.
6. (a) Ehangano ile eudafanotwokumwe ohali ningwa nelalakano lashike? (b) Omolwashike shididilikwedi eshi Jehova ha ningi omahangano novanhu?
6 Jehova okwa kala ta holola ngahelipi omauyelele e na sha noshiholekwa shaye? Okwa enda ta ningi omahangano ile tu tye omaudafanotwokumwe opo a holole omauyelele oo. Otashi dulika pomhito yonhumba wa li wa ninga eudafanotwokumwe naumwe li na sha nokulanda nande ohauto, okulya ile okuyandja omukuli. Eudafanotwokumwe la shangwa la tya ngaho ola li ekwashilipaleko lopaveta olo la li tali shilipaleke kutya oinima oyo ya shangwa momukanda oo oya li tai ka wanifwa po. Ndele mbela omolwashike Jehova a li a pumbwa okuninga omahangano ile omaudafanotwokumwe novanhu? Ngeno eendjovo daye oda wana ashike okushilipaleka ovanhu kutya omaudaneko aye otaa ka wanifwa. Odoshili kutya Kalunga ita nyengwa okuwanifa po omaudaneko aye. Ashike peemhito dihapu, omolwokunakonasha kwaye, okwa hoolola okuninga omaudafanotwokumwe opaveta novanhu opo a koleke osho a li a udaneka. Omaudafanotwokumwe a tya ngaho a kwashilipalekwa ohaa pe ovanhu inava wanenena ekanghameno la kola lokwiitavela omaudaneko aJehova. — Ovaheberi 6:16-18.
Kalunga okwa li a ninga ehangano naAbraham
7, 8. (a) Ehangano lilipi Jehova a li a ninga naAbraham, nola li la yandja ouyelele ulipi u na sha noshiholekwa shiyapuki? (b) Jehova okwa enda ngahelipi ta holola epata omo mwa li tamu ka dja Oludalo la udanekwa?
7 Konima eshi pwa pita omido da konda pomayovi avali okudja eshi ovanhu votete va tewa mo mOparadisa, Jehova okwa li a udanekela omupiya waye omudiinini, Abraham, a ti: “Ohandi ke ku nangeka noupuna unene noludalo loye ohandi li hapupalifa unene ngaashi eenyofi dokeulu . . . Noiwana aishe kombada yedu tai ka nangekwa noupuna moludalo loye, osheshi ove wa uda ondaka yange.” (Genesis 22:17, 18) Osho kasha li ashike eudaneko longaho. Jehova okwa li a ninga ehangano lopaveta naAbraham, nokwa li a ana, opo a shilipaleke Abraham kutya osho a popya itashi kala inashi wanifwa. (Genesis 17:1, 2; Ovaheberi 6:13-15) Kashi fi tuu oshinima shididilikwedi okushiiva kutya Omwene Omunamapangelo aeshe okwa li a ninga eudafanotwokumwe li na sha nokunangeka noupuna ovanhu!
‘Oludalo loye ohandi ke li hapupalifa ngaashi eenyofi dokeulu’’
8 Jehova okwa li a holola okupitila mehangano olo a li a ninga naAbraham kutya Oludalo la udanekwa ola li tali ke uya molupe lopanhu, molwaashi ola li tali ka dja moludalo laAbraham. Ndele olyelye a li ta ka kala Oludalo olo? Lwanima, Jehova okwa li a udaneka kutya Oludalo olo ola li tali ka dja mepata laIsak, oo a li umwe womovanamati vaAbraham. Lwanima vali, Jehova okwa li a udaneka kutya Oludalo olo otali ka dja mepata laJakob, umwe womovanamati vavali vaIsak. (Genesis 21:12; 28:13, 14) Konima vali yefimbo, Jakob okwa li a xunganekela umwe womovanamati vaye 12, a ti: “Epangelodibo itali ka kufwa muJuda nodibo youhamba itai di po peemhadi daye fiyo ou e nokuuya te uya. Noiwana tai ka dulika kuye.” (Genesis 49:10) Exunganeko olo ola li la ulika kutya Oludalo la udanekwa ola li tali ka ninga ohamba yomepata laJuda.
Kalunga okwa li a ninga ehangano nOvaisrael
9, 10. (a) Jehova okwa li a ninga ehangano lilipi nOvaisrael, nola li la amena ngahelipi oshiwana osho? (b) Omhango oya li ya ulika ngahelipi kutya ovanhu ova pumbwa ekuliloyambo?
9 Mo 1513 K.O.P., Jehova okwa li a ninga elongekido lonhumba opo a kale ta yandje ouyelele wa wedwa po u na sha noshiholekwa shiyapuki. Okwa li a ninga ehangano noludalo laAbraham, oshiwana shaIsrael. Nonande ehangano lOmhango olo a li a ninga okupitila muMoses ola kwisha, ola li la dana onghandangala ya fimana mokuwanifwa kwelalakano laJehova li na sha nolOludalo la udanekwa. Omolwashike taku dulu okutiwa ngaho? Diladila komatomheno atatu taa landula. Lotete, Omhango oya li ya fa ohotekuma yeameno. (Ovaefeso 2:14) Oiteelelwa yOmhango i li pauyuki oya li ya amena Ovajuda vehe limbwange mumwe noiwana yovapaani. Kungaho, Omhango oya li ya amena epata omo mwa ka dja Oludalo la udanekwa. Osho osha li she shi ningifa tashi shiiva opo oshiwana shOvajuda shi kale po fiyo osheshi Messias a holoka peufwafimbo laKalunga.
10 Etomheno etivali, Omhango oya li ya ulika filufilu kutya ovanhu ova pumbwa ekuliloyambo. Molwaashi Omhango oya li ya wanenena, oya li ya nyaneka pomutenya oushili oo kutya ovanhu inava wanenena itava dulu oku i wanifa po filufilu. Kungaho, otaku dulu okutiwa kutya “oya wedelwa po omolwomatauluko, i kale po fiyo oludalo la pewa eudaneko tali uya.” (Ovagalati 3:19) PaMhango, ovanhu ova li hava yambe oinamwenyo opo va diminwe po pakafimbo omatimba avo. Ndele ngaashi Paulus e shi popya, “ohonde yeemhedi noyoikombo itai dulu nande okukufa po omatimba,” nomolwaasho, omayambo oo okwa li ashike taa faneke ekuliloyambo laKristus. (Ovaheberi 10:1-4) Onghee hano, kOvajuda ovadiinini, ehangano olo ola li ‘omutekuli wavo, woku va twala kuKristus.’ — Ovagalati 3:24.
11. Ehangano lOmhango ola li la pa Ovaisrael etimaumbwile likumwifi lilipi, ndele osha enda ngahelipi opo oshiwana osho shi kanife etimaumbwile olo?
11 Etomheno etitatu, ehangano lOmhango ola li la pa Ovaisrael etimaumbwile likumwifi. Jehova okwa li a lombwela oshiwana osho kutya ngeenge osha kala shidiinini kehangano olo, otashi ka ninga “ouhamba wovapristeri noshiwana shiyapuki.” (Exodus 19:5, 6) Ovaisrael vamwe vopambelela ova li va ninga oilyo yotete youhamba womeulu wovapristeri. Ndele molwaashi Ovaisrael ve li oshiwana kava li hava dulika kehangano lOmhango, ova li va anya okutambula ko Oludalo lopaMessias, nokungaho, ove likanifila etimaumbwile olo la popiwa muExodus 19:5, 6. Oolyelye nee va li tava ka weda Ovaisrael ovadiinini opo ouhamba oo wovapristeri u kale we lixwapo? Noshiwana osho sha punikwa osha li tashi ka kala sha pambafana ngahelipi nOludalo la udanekwa? Ouyelele komapulo oo e na sha noshiholekwa shiyapuki owa li tau ka yela mo pefimbo laKalunga la wapala.
Kalunga okwa li a ninga ehangano naDavid li na sha nouhamba
12. Jehova okwa li a ninga ehangano naDavid li na sha nashike, nola li la yandja ouyelele ulipi u na sha noshiholekwa shiyapuki?
12 Jehova okwa li a yandja ouyelele wa wedwa po u na sha noshiholekwa shiyapuki eshi a li a ninga ehangano limwe vali mefelemudo eti-11 K.O.P. Okwa li a udanekela ohamba idiinini David, a ti: “Ohandi ka lenga oludalo loye . . . ndee handi pameke ouhamba walo. . . . Ohandi ka pameka olukalwapangelo laye louhamba fiyo alushe.” (2 Samuel 7:12, 13; Epsalme 89:4) Kungaho, Jehova okwa li a ulika kutya Oludalo la udanekwa ola li tali ka dja mepata laDavid. Ndele mbela omunhu wopambelela okwa li ngoo ta ka dula okupangela “fiyo alushe”? (Epsalme 89:21, 30, 35-37) Ohamba yopanhu oya li ngoo tai ka dula okumangulula ovanhu moulunde nefyo?
13, 14. (a) PaPsalme 110, Jehova okwa li a udanekela shike Ohamba oyo a vaeka? (b) Ovaprofeti vaJehova ova li va yandja omauyelele a wedwa po elipi e na sha nOludalo la udanekwa?
13 David okwa li a nwefwa mo a shange ta ti: ‘Jehova okwa tya kOmwene wange: Kala omutumba kolulyo lange, fiyo handi ningi ovatondi voye oshilyatelo shokeemhadi doye. Jehova okwa ana, ndee ite shi lundulula: Oove omupristeri fiyo alushe panghedi yaMelkisedek.’ (Epsalme 110:1, 4, yelekanifa NW.) Eendjovo odo David a popya oda li da yukifwa odikilila kOludalo la udanekwa lopaMessias. (Oilonga 2:35, 36) Ohamba oyo kaya li tai ka pangela okudja muJerusalem, ndele oya li tai ka pangela okudja meulu, i li “kolulyo” laJehova. Osho osha hala okutya ohamba oyo kaya li ashike tai ka pangela muIsrael, ndele oya li tai ka pangela edu alishe. (Epsalme 2:6-8) Opa li yo vali oshinima shimwe osho sha li sha hololwa mEpsalme sha pamba oshiholekwa shiyapuki. Didilika kutya Jehova okwa li a ana kutya Messias okwa li ta ka kala ‘omupristeri panghedi yaMelkisedek.’ Ngaashi ashike Melkisedek a li ohamba nomupristeri pefimbo laAbraham, Oludalo la udanekwa ola li tali ka nangekwa po kuKalunga li li Ohamba nOmupristeri. — Genesis 14:17-20.
14 Jehova okwa kala ta yandje ouyelele wa wedwa po okupitila movaprofeti mokweendela ko kwefimbo. Pashihopaenenwa, Jesaja okwa li a xunganeka kutya Oludalo ola li tali ka fya efyo lopayambo. (Jesaja 53:3-12) Mika okwa li a xunganeka kutya openi Messias a li ta ka dalelwa. (Mika 5:1) Daniel okwa li a xunganeka omudo wokondadalunde omo Oludalo olo la li tali ka holoka nomudo omo la li tali ka dipawa. — Daniel 9:24-27.
Nghee oshiholekwa shiyapuki sha hololwa
15, 16. (a) Osha enda ngahelipi opo Omona waKalunga a ‘dalwe komukainhu’? (b) Jesus okwa fyuulula shike kuina naxe omutekuli, nOludalo la udanekwa ola holoka naini?
15 Onghedi omo omaxunganeko oo a popiwa metetekelo a li taa ka wanifwa oya li oshiholekwa fiyo osheshi Oludalo la holoka. Ovagalati 4:4 otava ti: ‘Efimbo eshi la fika, Kalunga okwa tuma Omona waye a dalwe komukainhu.’ Momudo omuti-2 K.O.P., okakadona Okajuda kedina Maria oka li ka lombwelwa komweengeli taku ti: “Tala, ove to ningi omufimba ndee to dala okamati, ndee to ka [luku] edina lako Jesus. Ye ota ningi omunene, ndele Ye e nokwiifanwa Omona waou wOkombadambada. Kalunga Omwene ote mu pe olukalwa louhamba waxe David . . . Omhepo Iyapuki otai ku dile kombada, neenghono daau wOkombadambada otadi ku tuvikile, onghee hano omudalwa ou omuyapuki ota ka lukwa Omona waKalunga.” — Lukas 1:31, 32, 35.
16 Lwanima, Jehova okwa li a lundululila omwenyo wOmona waye womeulu moshidalelo shaMaria, opo a dalwe komukainhu. Omukainhu oo Maria ka li a wanenena. Ndele nande ongaho, Jesus ina fyuulula okuhawanenena kuMaria, molwaashi Jesus okwa li “Omona waKalunga.” Ndelenee ina yaJesus naxe omutekuli ova li va dja mepata laDavid, nokungaho, Jesus okwa li e na oufemba wopakudalwa nowopaveta wokufyuulula ouhamba waDavid. (Oilonga 13:22, 23) Eshi Jesus a ninginifwa mo 29 O.P., Jehova okwa li e mu vaeka nomhepo iyapuki ndele ta ti: “Ou Omona wange omuholike.” (Mateus 3:16, 17) Kungaho, Oludalo ola li la holoka. (Ovagalati 3:16) Efimbo ola li la fika opo ku hololwe ouyelele muhapu u na sha noshiholekwa shiyapuki. — 2 Timoteus 1:10.
17. Eityo laGenesis 3:15 ola ka yela mo ngahelipi?
17 Pefimbo loukalele waye, Jesus okwa li a holola kutya eyoka olo la popiwa muGenesis 3:15 ola li tali faneke Satana, ofimbo oludalo leyoka la li tali faneke ovashikuli vaSatana. (Mateus 23:33; Johannes 8:44) Lwanima, Ombibeli oya ka holola kutya Satana noludalo laye otava ka hanaunwa po ngahelipi fiyo alushe. (Ehololo 20:1-3, 10, 15) Ombibeli oya holola yo kutya omwalikadi oo a popiwa muGenesis 3:15 okwa li ta faneke ‘Jerusalem shopombada,’ ehangano laJehova loishitwa yopamhepo, olo li li omukulukadi waye wopafaneko. * — Ovagalati 4:26; Ehololo 12:1-6.
Ehangano lipe
18. “Ehangano lipe” ola totwa po nelalakano lashike?
18 Jesus okwa li a holola oshinima shihokwifa neenghono moufiku oo wa tetekela efyo laye. Pomhito oyo, Jesus okwa li a lombwela ovahongwa vaye ovadiinini kombinga ‘yehangano lipe.’ (Lukas 22:20) Ngaashi naanaa ehangano lOmhango yaMoses, ehangano lipe nalo ola li la nuninwa okweetifa po “ouhamba wovapristeri.” (Exodus 19:6; 1 Petrus 2:9) Ndelenee ehangano lipe kala li tali ka etifa po oshiwana shopambelela, ndele oshiwana shopamhepo, ‘Israel yaKalunga,’ osho sha fikama po movashikuli vaKristus ovadiinini ovo va vaekwa nomhepo. (Ovagalati 6:16) Ovakriste ovo va kwatelwa mehangano lipe otava ka kala pamwe naJesus notava ka etela ovanhu omanangeko noupuna.
19. (a) Omolwashike ehangano lipe la dula okweetifa po “ouhamba wovapristeri”? (b) Omolwashike Ovakriste ovavaekwa tava ifanwa “eshito lipe,” novanhu vangapi tava ka pangela pamwe naKristus meulu?
19 Omolwashike ehangano lipe la dula okweetifa po “ouhamba wovapristeri” oo tau ka nangeka noupuna ovanhu? Omolwaashi ponhele yokutokola ovahongwa vaKristus kutya ove li ovalunde, ehangano olo ole shi ninga tashi shiiva opo va kale tava diminwa po omatimba avo pakanghameno lekuliloyambo laye. (Jeremia 31:31-34) Ngeenge Ovakriste ovo ova yukipalifwa koshipala shaJehova, Jehova ohe va tale ko ve li oshitukulwa shoukwaneumbo waye womeulu nohe va vaeke nomhepo iyapuki. (Ovaroma 8:15-17; 2 Ovakorinto 1:21) Kungaho, ohe va ‘dalulula omolweteelelo olo e va tuvikilila meulu.’ (1 Petrus 1:3, 4) Molwaashi okukala pomufika oo wa tumbala oshinima shipe kovanhu, Ovakriste ovo va vaekwa nomhepo ohava ifanwa “eshito lipe.” (2 Ovakorinto 5:17, NW) Ombibeli oya holola kutya hauxuninwa otapa ka kala ovanhu 144 000 ovo tava ka pangela pamwe naJesus meulu, tava ka pangela ovanhu ovakulilwa ovo tava ka kala kombada yedu. — Ehololo 5:9, 10; 14:1-4.
20. (a) Ombinga imwe ilipi i na sha noshiholekwa shiyapuki ya li ya hololwa mo 36 O.P.? (b) Oolyelye tava ka hafela omanangeko noupuna oo a li a udanekelwa Abraham?
20 Ngaashi Jesus, ovavaekwa navo ohava ningi “oludalo laAbraham.” * (Ovagalati 3:29) Ovo va ninga oilyo yotete yoludalo olo ova li va hoololwa moshiwana shOvajuda. Ndele mo 36 O.P., ombinga imwe yoshiholekwa shiyapuki oya li ya hololwa: Ovanhu vomoiwana imwe, ovo vehe fi Ovajuda, ova li yo tava dulu okukala neteelelo lokuya meulu. (Ovaroma 9:6-8; 11:25, 26; Ovaefeso 3:5, 6) Ndele mbela Ovakriste ovavaekwa ovo aveke va li tava ka hafela omanangeko noupuna oo a li a udanekelwa Abraham? Hasho, molwaashi ekuliloyambo laJesus ola nuninwa okweetela ouwa ounyuni aushe. (1 Johannes 2:2) Lwanima, Jehova okwa li a holola kutya otapa ka kala “ongudu inene,” oyo tai ka nyengana okuvalulwa, yovanhu ovo tava ka xupa eshi onghalelo ei yoinima tai ka xulifwa po. (Ehololo 7:9, 14) Natango, ope na ovanhu vahapuvahapu ovo tava ka nyumunwa notava ka pewa omhito yokukala nomwenyo fiyo alushe mOparadisa. — Lukas 23:43; Johannes 5:28, 29; Ehololo 20:11-15; 21:3, 4.
Ounongo waKalunga nosho yo oshiholekwa shiyapuki
21, 22. Oshiholekwa shiyapuki osha holola ngahelipi ounongo waJehova?
21 Oshiholekwa shiyapuki osha holola monghedi ikumwifi neenghono “ounongo uhapu waKalunga.” (Ovaefeso 3:8-10) Kau fi tuu ounongo munenenene oo Jehova a holola eshi a tota po oshiholekwa osho nokweenda te shi holola kanini nakanini! Okwa kala ta yavelele pandunge okudula kwovanhu okuuda ko oinima, noku va pa omhito va holole oikala yashili yomitima davo. — Epsalme 103:14.
22 Jehova okwa ulika yo kutya oku na ounongo uhe fi okuyelekwa eshi a hoolola Jesus a ninge Ohamba. Omona waJehova oye oshishitwa oshilineekelwa kuhe na vali moishitwa yaye aishe. Eshi Jesus a li kombada yedu, okwa li a shakeneka omashongo e lili noku lili. Onghee hano, oku shii filufilu omaupyakadi oo haa hange ovanhu. (Ovaheberi 5:7-9) Ongahelipi shi na sha naavo tava ka pangela pamwe naye? Mokweendela ko kwomafelemido, opa kala tapa hoololwa ovalumenhu novakainhu ovo va dja moiwana aishe, momalaka nomomaputuko e lili noku lili, va ninge ovavaekwa. Ovanhu va tya ngaho ova kala tava shakeneke omaupyakadi e lili noku lili oo haa shakenekwa mokukalamwenyo nova pondola omaupyakadi oo. (Ovaefeso 4:22-24) Itashi ka kala tuu tashi tulumukifa okupangelwa keehamba novapristeri ovananghenda va tya ngaho!
23. Oufembanghenda ulipi Ovakriste ve na shi na sha noshiholekwa shaJehova shiyapuki?
23 Omuyapostoli Paulus okwa ti: “Oshiholekwa osho sha li sha holekwa omafimbo nomapupi . . . paife sha hololelwa ovayapuki vaye.” (Ovakolossi 1:26) Doshili, Jehova okwa kwafela ovayapuki vaye ovavaekwa opo va ude ko oinima ihapu i na sha noshiholekwa shiyapuki, nova kwafela yo ovanhu omamiliyona ve lihonge yo kombinga yoshiholekwa osho. Kashi fi tuu oufembanghenda eshi Jehova “e tu shiivifila oshiholekwa [shiyapuki, NW] shehalo laye”! (Ovaefeso 1:9) Onghee hano, natu hepaululileni vamwe oshiholekwa osho shikumwifi, opo tu va kwafele va konakone ounongo waJehova Kalunga uhe fi okuyelekwa.
^ okat. 17 “Oshiholekwa sheitavelo” osha ka hololwa kuJesus. (1 Timoteus 3:16, OB-1986) Okutya kutya ovanhu otava dulu okukanyatela oudiinini wavo kuJehova monghedi ya wanenena osha kala oshiholekwa. Ndele Jesus okwa kufa po eemhata di na sha naasho. Okwa li a kanyatela oudiinini waye nonande okwa li a yelekwa kuSatana nomayeleko mahapu. — Mateus 4:1-11; 27:26-50.
^ okat. 20 Jesus okwa li a ninga “ehangano . . . li na sha nouhamba” novavaekwa ovo tuu ovo. (Lukas 22:29, 30, NW) Kungaho, okwa ninga eudafanotwokumwe ‘nokangudu’ oko li na sha noku ka pangela pamwe naye meulu ve li oshitukulwa oshitivali sholudalo laAbraham. — Lukas 12:32.
Lihonga shihapu
Dulika kuKalunga u mone ouwa momaudaneko aye
Oshike hatu lihongo momaudaneko aKalunga, meano nosho yo omahangano oo a ninga?


text:
ONDJOKONONA YONGHALAMWENYO
‘Eengudu deenhunhu nadi shi hafele’
Ohandi dimbuluka alushe omafiku 22 Mei 2000 eshi twa li twa teelela mombelewa omo hamu ongalele oilyo yOlutuwiliki moBrooklyn tu li novamwatate va dja koitukulwa i lili noku lili mounyuni. Otwa li twa teelela Okomitiye yOkushanga i fike. Otwa li hatu ka yandja omaetepo e na sha naasho tashi dulu okukandula po omaupyakadi oo ovatoloki va taalela, notwa li twa tila. Ndele mbela omolwashike okwoongala oko kwa li kwa fimanenena? Fimbo inandi mu yelifila, nandi mu kufile ko manga kanini kombinga yange.
ONDA dalelwa moshilando shaQueensland, moAustralia, mo 1955. Diva konima eshi nda dalwa, meme, Estelle, okwa li a hovela okukonakona Ombibeli nEendombwedi daJehova. Okwa ka ninginifwa konima yomudo umwe okudja eshi a hovela okukonakona, na tate, Ron, okwe ke uya moshili konima yomido 13. Ame onda ka ninginifwa mo 1968 koshitukulwa shaQueensland shi li kokule nodoolopa.
Okudja ngoo eshi nda li okamatyona, onda kala ndi hole okulesha omambo nondi na ohokwe momalaka. Efimbo keshe twa li hatu i molweendo novadali vange, onda li ndi hole okukala koipundi yokonima handi lesha embo lonhumba. Ovadali vange ova li hava kala va handuka molwaashi kandi hole okweenda handi tale eshito. Ashike okukala ndi hole okulesha okwa kwafela nge ndi kale handi piti nawa mofikola. Onda li yo nda mona omapapa mahapu eshi nda li koshekondele moshilando shaGlenorchy, konhunhu yaTasmania.
Pefimbo opo, onda li ndi na okuninga etokolo la fimana olo kutya nandi tambule ko oimaliwa yoku ke lihonga kounivesti ile hasho. Nonande onda li ndi hole okulesha nokulihonga, onda li nda hafa eshi meme a honga nge ndi kale ndi hole Jehova shi dulife keshe umwe ile keshe shimwe. (1 Ovakorinto 3:18, 19) Onghee hano, pamwe nepitikilo lovadali vange, onda li nda tokola kutya shimha ashike nda mane ehongo lange lopehovelo, itandi ka twikila vali, ndele ohandi ka hovela ashike okukokola ondjila. Osho osho nda li nda ninga muJanuali 1971, eshi nda li ndi na omido 15.
Onda kala handi hafele oufembanghenda wokukokola ondjila oule womido 8 moTasmania. Pefimbo opo, onda ka hombola okakadona kondjelo iwa ka dja koTasmania, kedina Jenny Alcock. Oule womido 4, otwa kala hatu longo pamwe tu li ovakokolindjila ve likalekelwa meedolopa de likalela daSmithton naQueenstown.
OVATUMWA VOKEENHUNHU DOKEFUTA LA MWENA
Mo 1978, ame nomukulukadi wange otwa li twa ya koPort Moresby, koPapua New Guinea, koshoongalele shopaiwana. Ohandi dimbuluka omutumwa umwe a li ta yandje oshipopiwa melaka lOshihiri Motu. Nonande kanda li ndi udite osho ta popi, onda li nda diladila okuninga omutumwa, nokulihonga elaka limwe li lili opo ndi dule okutwa ovamwatate omukumo mokuyandja oipopiwa melaka lavo. Onda li nda didilika kutya ohandi dulu okulongifa ohole yange yokuhola omalaka mokulongela Jehova.
Eshi twa ka shuna keumbo, otwa li twa kumwa neenghono eshi twa shivwa tu ka longe tu li ovatumwa. Otwa li twa fika konhunhu yaFunafuti, moTuvalu, muJanuali 1979. MuTuvalu ashishe omwa li ashike ovaudifi va ninginifwa vatatu.
Kasha li shipu okulihonga elaka lOshituvalu, molwaashi melaka olo omwa li ashike mwa tolokwa embo limwe alike “Etestamenti Lipe.” Kapa li omamboitya ile eetundi dokulihonga elaka olo, onghee hano otwa li twa kendabala okulihonga oitya 10 fiyo 20 efiku keshe. Ndele diva otwa li twa mona kutya katwa li tu shii omaityo oitya ihapu oyo twa li hatu lihongo. Ponhele yokulombwela ovanhu kutya oinima ina ekwatafano neendemoni oya puka, otwa li hatu va lombwele kutya inava longifa vali oivixa neenhondje. Ashike otwa li tu na okukala hatu kendabala okulihonga elaka molwaashi otwa li twa hovela okukonakona Ombibeli novanhu vahapu. Konima yomido, umwe womovakonakonimbibeli vetu votete okwe tu lombwela a ti: “Otwa hafa neenghono eshi paife tamu dulu okupopya elaka letu. Pehovelo katwa li tu shii kutya omwa li hamu kala mwa hala okutya shike.”
Ndele ope na oshinima shimwe osho she tu kwafela lela tu lihonge elaka meendelelo. Molwaashi kapa li onhele yokuhiila, otwa li tu na oku ka kala komikunda noukwaneumbo umwe wEendombwedi. Otwa li tu na okukala hatu popi Oshituvalu efiku keshe, naashi tu li meumbo. Konima eshi twa kala oule womido donhumba ihatu popi vali Oshiingilisha, Oshituvalu osho sha kala elaka olo hatu popi unene.
Diva eshi twa fika moTuvalu, ovanhu vahapu ova li va ulika ohokwe moshili. Ndele mbela ongahelipi twa li hatu ka konakona navo ngeenge kape na oishangomwa melaka lavo? Ongahelipi va li tava dulu okuninga ekonakono lopaumwene? Ngeenge ova hovele okukala have uya kokwoongala, otava ka imba omaimbilo elipi, ongahelipi va li tava ka yandja oipopiwa yavo, nongahelipi tava dulu okulilongekidila okwoongala? Ongahelipi va li tava ka dula okuninginifwa? Ovanhu ovo ovalininipiki ova li va pumbwa oishangomwa melaka lavo oyo tai va kwafele ve lihonge kombinga yaJehova. (1 Ovakorinto 14:9) Otwa li hatu lipula kutya, ‘Otu na ngoo efiku tu ka kale noishangomwa mOshituvalu, elaka olo hali popiwa ashike kovanhu hanga 15 000?’ Eshi Jehova a nyamukula omapulo oo, oshe tu pa oushili woinima ei ivali: (1) Okwa hala ovanhu ovo ve li ‘keenhunhu dokokule’ ve lihonge oshili kombinga yaye nosho yo kutya (2) okwa hala ovanhu ovo va talika ko va ‘nghundipala’ ve lineekele edina laye. — Jeremia 31:10; Sefanja 3:12.
OHAKU TOLOKWA OPO KU HONGWE OSHILI
Mo 1980, oshitaimbelewa osha li she tu pa tu toloke oishingomwa melaka lOshituvalu. Otwa li twa hovela oilonga oyo nonande otwa li tu udite kutya katu shii elaka olo nawa. (1 Ovakorinto 1:28, 29) Pehovelo, otwa li twa landa kepangelo eshina la kulupa lokupilinda oileshomwa yetu yokwoongala. Lwanima, otwa ka toloka embo The Truth That Leads to Eternal Life [Oshili oyo tai twala komwenyo waalushe] mOshituvalu nola li la pilindwa keshina olo linini. Natango ohandi dimbuluka edimba lidjuu lohinga nosho yo oupyu oo wa li hau shi ningi shidjuu okupilinda oishangomwa aishe oyo keenyala. Pefimbo opo, katwa li tu na olusheno.
Kasha li shipu okutoloka mOshituvalu molwaashi kape na omamboitya omo to dulu okutala oitya ile u ninge omapekapeko momambo Oshituvalu. Ashike omafimbo amwe otwa li hatu mono ekwafo olo twa li twa pumbwa meenghedi vali dimwe. Ongula yefiku limwe onda li nda dengela papuko keumbo lomulumenhu umwe oo a li e li omhinge noshili. Omulumenhu oo a li omuhongi, okwa li a lombwela nge kutya inatu ya ko keumbo laye. Opo nee okwa ti: “Onda hala ashike okupopya oshinima shimwe. Onda didilika metoloko leni kutya ohamu longifa unene epitafimbo, olo ihali longifwa naanaa mOshituvalu.” Onda li nda pula ovanhu vamwe nova ti kutya oku li mondjila. Onghee hano, otwa li twa ninga omalunduluko opo tu xwepopaleke onghedi yetu yokutoloka. Onda li nda kumwa eshi Jehova e tu pa ekwafo olo okupitila momulumenhu oo e li omhinge noshili, ndele osha yela kutya oha lesha oishangomwa yetu.
Oshishangomwa shOshituvalu osho twa yandja tete kovanhu okafo kokushiva ovanhu kEdimbuluko. Opo nee otwa ka nyanyangida okafo Onghundana yOuhamba Onomola 30, oko ka li ka pita oshita naako kOshiingilisha. Otwa li twa hafa neenghono eshi twa li hatu dulu okupa ovanhu sha shi li melaka lavo. Mokweendela ko kwefimbo, otwa ka kala yo tu na oumbo nomambo onhumba mOshituvalu. Mo 1983, oshitaimbelewa shaAustralia osha li sha hovela okupilinda Oshungonangelo mOshituvalu. Oshifo osho osha li hashi kala shi na omapandja 24 nosha li hashi piti alushe konima yeemwedi nhatu. Mbela Ovatuvalu ova li ngoo ve hole omambo oo noifo? Heeno, molwaashi ove hole okulesha. Efimbo keshe twa nyanyangida oshishangomwa shipe, osha li hashi shiivifwa moradio, nomafimbo amwe osho sha li hashi kala shi li oshinenenima shefiku. * — Tala eshangelo lopedu.
Oilonga yokutoloka oya li hai longwa ngahelipi? Tete, otwa li hatu shange oinima aishe peembapila. Opo nee, otwa li hatu longifa eshina lokutopatopa, fye hatu ende mo lwoikando fiyo twa mona kutya oshi li nawa nokutumwa koshitaimbelewa shaAustralia. Ovamwameme vavali ova li hava topatopele oshitukulwa osho shOshituvalu mokombiuta, nonande kave shii elaka olo. Ashike okweendulula moshitukulwa luvali tava yelekanifa kokombiuta osha li hashi va kwafele va henuke okuninga omapuko. Oshitaimbelewa osha li hashi dutu, sha hala okutya osha li hashi tula eendjovo pamwe nomafano. Opo nee osha li hashi tu tumine nodila eembapila odo da dutwa. Ohatu tale mo, nongeenge odi li nawa ohatu di shunifa koshitaimbelewa di ka pilindwe.
Oilonga yokutoloka oya xwepopala neenghono! Paife ovatoloki ohava topatopa nokuninga omapukululo odikilila kokombiuta. Luhapu, oishangomwa yetu ohai dutwa komunhu e li monhele imwe novatoloki. Opo nee, ohava longifa ointaneta va tumine oitukulwa koitaimbelewa oyo hai pilinda. Paife kape na vali oo a pumbwa okutondokela kopoosa komunute waxuuninwa opo a ka tume oitukulwa oyo ya tolokwa.
OINAKUWANIFWA IMWE VALI
Mokweendela ko komido, ame naJenny otwa kala nokupewa oilonga i lili noku lili keenhele da yoolokafana dokEfuta la Mwena. Okudja koTuvalu otwa li twa tuminwa koshitaimbelewa koSamoa mo 1985. Eshi twa li koSamoa otwa li hatu kwafele mokutoloka omalaka ngaashi Oshisamoa, Oshitonga nOshitokelau nosho yo Oshituvalu. * (Tala eshangelo lopedu.) Opo nee mo 1996, otwa li twa tuminwa koshitaimbelewa koFiji, oko twa li hatu kwafele moilonga yokutoloka momalaka ngaashi Oshifiji, Oshikiribati, Oshinauru, Oshirotuma nosho yo Oshituvalu.
Alushe ohandi kala nda kumwa eshi ovatoloki ve hole oilonga yavo nonande kaipu nohai lolokifa neenghono. Ngaashi Jehova, ovamwatate novamwameme ovo ovadiinini navo ova halelela ovanhu va ude onghundana iwa momalaka avo. (Ehololo 14:6) Pashihopaenenwa, eshi oshifo shOshungonangelo sha unganekwa shi tolokwe oshikando shotete mOshitonga, onda li nda ongala novakulunhuongalo aveshe vomoTonga noku va pula kutya oolyelye tava dulu okudeulwa va ninge ovatoloki. Umwe womovakulunhuongalo ovo oo a li e na oilonga youmakeninga okwa li a efa oilonga yaye meendelelo, ndele ta hovele diva okulonga e li omutoloki. Onda li nda tuwa omukumo keitavelo laye la pama, molwaashi okwa li e na oukwaneumbo noka li e shii nghee ta dulu okumona oimaliwa ya wana opo e lifile oshisho nosho yo oukwaneumbo waye. Ashike Jehova okwe mu fila oshisho noukwaneumbo waye nokwa kala ta toloka oule womido dihapu.
Ngaashi ashike ovatoloki ovo, ovamwatate vOlutuwiliki ove na oshisho neenghono shi na sha nokuyandja oishangomwa momalaka aeshe, nokuli nomomalaka ashike oo haa popiwa kovanhu vanini. Pashihopaenenwa, opa li pa holoka epulo ngeenge otwa pumbwa ngoo okuninga eenghedabala opo tu toloke oishangomwa melaka lOshituvalu. Onda li nda tuwa omukumo eshi nda lesha enyamukulo olo la dja kOlutuwiliki tali ti: “Katu wete etomheno kutya omolwashike itamu twikile noilonga yokutoloka elaka lOshituvalu. Nonande elaka lOshituvalu ohali popiwa kovanhu vanini, natango ovanhu ova pumbwa okuuda onghundana iwa melaka lavo.”
Mo 2003, ame naJenny otwa li twa tuminwa kOshikondo shOilonga yOkutoloka koPatterson, New York okudja kOshikondo shOilonga yOkutoloka koFiji. Osho osha li ashike sha fa ondjodi ya twa! Otwa ka kala oshitukulwa shospana oyo hai kwafele mokutolokwa kwoishangomwa yetu momalaka mahapu. Momukokomoko womido mbali ile di dulife odo twa kala mOshikondo shOkutoloka, otwa li hatu tumwa tu ka deule eespana dokutokola koilongo i lili noku lili.
OMATOKOLO A FIMANENENA
Paife nandi alukile kokwoongala kwa fimana oko nda popya pehovelo. Mo 2000, Olutuwiliki ola li la mona kutya ovatoloki mounyuni aushe ova pumbwa okukwafelwa opo va dule okulonga oilonga yavo. Ovatoloki vahapu inava ninga nande onale okelesesa i na sha nokutoloka. Konima yokwoongala nOkomitiye yOkushanga, Olutuwiliki ola li la tokola kutya ovatoloki aveshe mounyuni ova pumbwa okudeulwa. Ovatoloki ova pumbwa okuhongwa okuuda ko oshitukulwa shOshingiilisha, nghee ve na okukandula po omaupyakadi e na sha nokutoloka nonghee ve na okulongela kumwe ve li ospana.
Mbela edeulo alishe olo lovatoloki ola li la eta oidjemo ilipi? Ongushu yoilonga yavo yokutoloka oya li ya xwepopala. Shikwao vali, oishangomwa yetu oya tolokwa momalaka mahapu shi dulife nale. Mo 1979, eshi twa li twa tumwa tu ka longe tu li ovatumwa, oshifo shOshungonangelo osha li ashike hashi tolokwa momalaka 82. Ndele nande ongaho, momalaka mahapu, Oshungonangelo oya li hai piti konima yeemwedi donhumba okudja eshi Oshiingilisha sha pita nale. Ashike paife Oshungonangelo ohai tolokwa momalaka e dulife po 240, namahapu omuo oifo yao ohai pitile oshita nOshiingilisha. Paife ovanhu otava dulu okulesha sha osho tashi va hongo oshili okudja mOmbibeli momalaka e dulife po 700. Omido donhumba da ka lupuka, osho osha li tashi monika sha fa itashi shiiva.
Mo 2004, Olutuwiliki ola li la tokola kutya osha fimanenena opo Ombibeli yo-New World Translation i tolokwe momalaka mahapu ngaashi tashi dulika. Omolweetokolo olo, paife ovanhu vahapu ohava lesha Ombibeli yo-New World Translation momalaka avo. Mo 2014, Ombibeli oyo ye lixwa po ile oitukulwa yayo oya tolokwa momalaka 128, mwa kwatelwa omalaka mahapu oo haa popiwa kombinga yokolukadi yEfuta la Mwena.
Oshinima shimwe osho ihandi dimbwa oshoongalele osho sha li melaka lOshituvalu mo 2011. Oule weemwedi dihapu, moshilongo ashishe kamwa li mwa lokwa nandenande, novamwatate ova li tava diladila kutya oshoongalele nashi kalekwe manga. Ndele shihafifa, onguloshi oyo twa fika mo, odula oya li ya hovela okuloka neenghono. Onghee hano, otwa li twa dula okuninga oshoongalele shetu. Kwaame osha li oufembanghenda munene okupitifa Ombibeli yo-New World Translation of the Christian Greek Scriptures melaka lOshituvalu. Nonande ovamwatate ovo hava popi elaka olo ovanini, ova li va mona oshali iwa ya dja kuJehova. Opo nee pexulilo loshoongalele osho, okwa li vali kwa dja oshihomo shodula shinene. Onghee hano, keshe umwe okwa li a hafa eshi a mona omeva oshili a wana nosho yo omeva odula a wana.
Shinyikifa oluhodi, omukulukadi wange omuholike Jenny ka li po poshoongalele osho, molwaashi okwa fya mo 2009, konima eshi a kala ta kondjo noudu wokankela oule womido 10. Otwa kala twa hombola oule womido 35. Eshi Jenny ta ka nyumuka ota ka kala a hafa okuuda kombinga yOmbibeli oyo ya pita melaka lOshituvalu.
Jehova okwa nangeka nge noupuna eshi a pange omukulukadi vali umwe wondjelo iwa, Loraini Sikivou. Loraini naJenny ova li hava longo pamwe moBetel moFiji, na Loraini okwa li yo omutoloki. Natango ondi na omukulukadi oo ta longele Jehova noudiinini pamwe naame noku hole yo omalaka ngaashi ame.
Oule womido, onda mona nghee Tate yetu omunahole, Jehova, ha file oshisho eemhumbwe dovanhu vomalaka aeshe, nokuli nonande elaka lavo ohali popiwa ashike kovanhu vanini. (Epsalme 49:2-4) Onda mona nghee ovanhu hava kala va hafa eshi va mona oishangomwa momalaka avo oshikando shotete ile ngeenge tava imbile Jehova melaka olo tali kumu omitima davo. Peemhito da tya ngaho, ohandi diladila kohole yaJehova inene yoku tu hola. (Oilonga 2:8, 11) Ohandi dimbuluka nawa natango eendjovo domumwatate omunamido Omutuvalu wedina Saulo Teasi. Konima eshi a imba eimbilo lOuhamba melaka laye oshikando shotete, okwa ti: “Ondi wete kutya owa pumbwa okulombwela Olutuwiliki kutya omaimbilo aa omawa neenghono mOshituvalu e dulife mOshingiilisha.”
MuSeptemba 2005, onda li nda kumwa eshi nda mona oufembanghenda wokulonga ndi li oshilyo shOlutuwiliki lEendombwedi daJehova. Nonande itandi dulu vali okulonga ndi li omutoloki, ohandi pandula eshi Jehova a pitika nge ndi twikile okuyambidida oilonga yokutoloka mounyuni aushe. Ohashi hafifa nge eshi ndi shii kutya Jehova oha file oshisho eemhumbwe doshiwana shaye ashishe, nokuli naasho shi li keenhunhu de likalela odo di li pokati kEfuta la Mwena. Ngaashi omupsalme a ti, “Omwene oye ohamba. Edu nali shi nyakukilwe, eengudu deenhunhu domomeva nadi shi hafele.” — Epsalme 97:1.
^ okat. 18 Opo u mone shihapu kombinga yanghee ovanhu va li have linyenge koishangomwa yetu, tala Oshungonangelo yOshiingilisha yo 15 Desemba 2000, epandja 32; noye 1 Auguste 1988, epandja 22; nosho yo o-Awake! yo 22 Desemba 2000, epandja 9.
^ okat. 22 Opo u leshe shihapu kombinga yoilonga yokutoloka moSamoa, tala embo lokomudo (2009 Yearbook), epandja 120-121, 123-124.


text:
1[Senge kinia Pulu Yemone kanopa peanga pilimba ungu mare kamu niembo.] Ono Karasinga yomboma ‘Nanga genupili’ ningu konopu anju yando mondoko molaa. [Konopu mondokole i-siku sangi:] 2Kolea suluna [Karasinga] yombo ponenge mare onge kinia munduku naa kelko ononga ulkando mengo pangi. U yombo marene aku seringi kinia ‘We-yombo mare nokokomolo.’ konopu lieringi-na-kolo mulu-koleana angelloma nokoringi kene [aku siku saa]. 3Karasinga yombo ka-ulkana pelemelema ono we molemele yombomane ‘Olio ono kinia pea ka-ulkana pelemolánje ‘Olionga yombomane olio ongo nokangi.’ nimbu pilielemolá.’ ningu pilkuli kanu ka-ulkana pelemele yomboma kondo kolko nokaa. Ononga opa-toumane ononga yombo mare seko kinjingí kinia ono we molemelemane ‘Opa-toumane olio aku siku seko kinjilimolá mele ono seko kinjikimili.’ ningu pilku kondo kolko nokaa. 4Amboma ye pungu yema ambo liku selemele mele ‘akumu paa peanga’ ningu pilku molangi. Ambo yema onono seluna peangi. Ambo ye pulima kinia ye ambo lilima kinia wa ulu- pulu-kiri selemelema Pulu Yemone apurupa mindili lipa simba kene ambo yetolo onono seluna peangi. 5Kou-monema kanoko yama naa mengo molaa. Pulu Yemone nimbale: “Nane ono paa mundupu naa kelepo anju paa naa pumbú. ‘Ono onono molangi nane naa nokombo.’ paa naa nimbú.” nirimu. Aku nirimumunga pilipuli “Ye-Awilimu nanga lipa tapondólimu; na mini-wale naa mundumbu. Yombo sene na-kinia nambolka ulu kiri se manda sembaye?” nimbu manda tondolo mundupu kuru mondolemolo kene méle taltolemelema ‘Manda taltolemolo.’ ningu pilku molaa. 7Ono [Karasinga yomboma,] ono u nokoringi tapu-yemane u-pulu-pulu Pulu Yemonga ungu ningu siringi yema pilku molaa. Kanu yema molkole koloringi mele pilkuli ‘[Pulu Yemone lipa yando mundorumu ye nokoli Karasimu yu] sika. [Yuni sika olio lipa tapondolemo tapondomba.]’ ningu kuru mondoko moloringi mele pilkuli aku siku manda manjiku seko molangi. 8Yesusi Karasi u molorumu mele kiniá kepe aku sipa we molemo, pe alieli topele naa topa aku sipa molopa mindi pumbá kanumu. 9Akumunga, [ononga u tapu-yemane mane siringi mele munduku naa kelkole ningímuni, ungu-mane uma pilku Pulu Yemo popo tolemele yemane] kolo toko ungu lupa lupa ningu mane silimilima naa piliangi. ‘Aku ungumane olio Karasinga sika yomboma molomolo aulkamo ‘munduku keleangi.’ nimbá.’ ningu pilku aku unguma komu naa sendeko molaa. Pulu Yemone olio we kondo kololemo ulumuni olionga konopuma sepa tondolo mundundulimú kinia papu. [Ye marene ungu-mane sikuli] ‘Ono ‘Pulu Yemo-kinia konopu seluna pupili molamili.’ ningu kere-langi i-sipa i-sipama nangi.’ nilimili ungu-manema pilkuli kere-langi ‘Nangi.’ nilimilima nongi liemu aku senge ulumuni ononga konopuma sepa tondolo naa mundundumba. Aku ungu-manema pilkuli aku kere- langima nolemele yomboma aku kere-langimane unguri naa selemo. 10U Pulu Yemone ‘na popo toko serele-ulkana sukundu kongi mélema kalaa.’ nirimu mele pilkuli Pulu Yemo popo toko kongi mélema kalko silimili yombomane olio [Karasinga yomboma]ne Pulu Yemo popo tolemolo mele kopu seko manda pea naa senge. 11[U serele-ulkana seringi mele pilipale aku sipa mele sembando] Pulu Yemo popo tondoli ye awili olandopamone ‘Pulu Yemone yombomanga ulu-pulu-kirima kanopa siye kolopili.’ nimba kongi senga mememo kolopa memba suluminia paa kake selina sukundu memba pumba [Pulu Yemo] sirimu, na-kolo aku kongimu yombo molko peringi koleamo munduku kelko ultu mengo pungu ‘Sepene nopili.’ ningu kaloringi. 12U aku siku seringimunga Yesusi kepe ‘yunga mememone Pulu Yemone yomboma kanopa ‘kake selima’ nimba kanopili.’ nimba yombo molko peringi kolea-awilimunga pala ultukundu mindili norumu. 13Akumunga, Yesusi pala ultukundu molemona lombili ultu pumbu ‘yu seko pipili kondoringi mele olio kepe yu pea seko pipili kondangi kopu sepo molamili.’ nimbu akuna pamili. 14Ya mana olionga kolea lepa mindi pumbá kolea se naa lemó, kolea se pe wendo ombámo nokopo molemolo akumunga [Pulu Yemo popo toli ulu uma mundupu kelepo ‘seko pipili kondongi liemu unguri mólo.’ nimbu Yesusi lombili pamili]. 15‘Yesusi [olionga kolali sepa kolondorumu; yuni yuyu olionga Pulu Yemo popo tondopa sirimu] kene’ pilipu, ‘Aku sipa serimumunga Pulu Yemo molemona manda pumulú.’ nimbu pilipuli ‘Pulu Yemo popo topo mélse kalopo siemili.’ nimbu Pulu Yemo alieli kape nimbu molamili. ‘Pulu Yemo paa awili olandopamo.’ nimbu yu popo tomolondo olionga keremane yu alieli kape niemili. 16[‘Pulu Yemo popo tamili.’ ninguli i-siku mele sangila:] ‘Yomboma sepo kondamili.’ ningu liku tapondoko, méle mólo tomba yomboma ononga méle mare moke seko siengi. Pulu Yemo popo tongendo aku siku selemele uluma yuni kanopa peanga pilipa konopu silimú kene komu naa sindiku aku siku seko molaa. 17Ononga nokoli yemane “Saa.” nilimili mele pilku liku seko taka leko molaa. Kanu yemane ‘pe Pulu Yemo kongono selemolo mele nimbu simulú kinia “Seko kondoringi.” nipili.’ ningu pilku ‘ono molko kondangi.’ ningu nokolemele. Akumunga ononga ningí unguma pilku liku, ‘Olio aku sipu kongono semolo kinia olionga nokoli yema konopu siku konopu umbuna naa pepili olio nokangi.’ ningu onone “Saa.” ningí mele seko molaa. Onone ononga nokoli yemanga unguma pilku liku naa seko anju púngi liemu nokoli yema konopuna umbuna se pemba aku ulumuni ono manda naa lipa tapondomba kene aku sangi. 18Pulu Yemone olio lipa tapondopili mawa sendangi. Olio konopuni pilipuli ‘ulu se sepo kinjilimulu.’ nimbu naa pilipu, ‘Olio alieli sumbi sipu andamili.’ nimbu pilipu molemolomonga [onone aku siku Pulu Yemo olionga mawa sendenge kinia pilimba]. 19Ungu se pea ono tondolo mundupu mawa sekerola. Pulu Yemo-kinia ungu ninguli na ono molemelena paa nondopo kelepo wambo kene ‘Pulu Yemone na lipa tapondopili.’ ningu mawa sendangila. 20[Kiniá Pulu Yemo-kinia ononga mawa sendambo:] ‘Konopu pe nipili taka leko molangi.’ nilimú Pulu Yemone onone senge kinia kanopa peanga pilimba uluma manda senge tondolo paa peangama sipili. Yu olionga Ye-Awili Yesusi kolorumu kinia Pulu Yemone yunga yomboma-kinia ungu konde nimba panjipa mi lierimu ungumu yunga mememone ‘kamu pepa mindi pupili.’ nirimu kinia ‘kelepa ola molopili.’ nirimu Pulu Yemo. Yesusi Karasini olio lipa tapondolemo kene Pulu Yemo yu kanopa peanga pilimba uluma Pulu Yemo yuni olio- kinia sepili. Olionga Ye-Awili Yesusi yu kongi sipisipimanga tapu-ye enge nílimu. Yu alieli kape nimbu imbi ambolopo paka tondamili. Aku sipu semolo kinia peanga. 22Ango-keme, ‘nane ono i pepá topo sikiru akumu ungu wallo-kolte mindi tokoro kene akuna sukundu ‘Saa.’ nikiru mele siye naa sepili mimi siku pilku molaa.’ nimbu tondolo mundupu mawa sekero. 23Nane ‘ono piliangi.’ nimbu i nikiru: Olionga genu Timoti kiniá ka-ulkana we naa pelemo, yu ultu mundoringi. Yu nondopa na moliona omu liemu olto pea ono molemelena ombolo. 24Ono nokolemele yema kinia Pulu Yemonga yomboma pali “Manda molemeleye?” nindangi. Kolea Italli yombo ya [molkorona oringi] molemelemane ono Ipuru yombo Karasinga yombo molemelema “Manda molemeleye?” nikimilila. 25[Pulu Yemone] ono pali we kondo kolopa molopili molangi. [Aku pea nikiru.]
Copyright
Learn More


text:
ETUKULWA 7
Eteelelo lashili kovaholike voye ovo va fya
Otu shi shii ngahelipi kutya enyumuko oko li li shili?
Jehova oku udite ngahelipi shi na sha nokunyumuna ovafi?
Oolyelye tava ka nyumunwa?
1-3. Omutondi elipi te tu taataa atusheni, nomolwashike okukonakona osho Ombibeli tai hongo taku ke tu etela epepelelwo?
DILADILA nee ngeno to i onhapo omutondi a nyika oshiponga. Omutondi oo oku na eenghono nonhapo e ku dule. Ou shi shii kutya ke na onghenda, molwaashi owe mu mona ta dipaa ookaume koye vamwe. Kashi na nee mbudi kutya oto kendabala neenghono shi fike peni okuya onhapo, omutondi oo ota ehene popepi elela naave. Otashi monika pa fa pe he na eteelelo. Ndele ombadilila, pwoove ope uya omuxupifi. Omuxupifi oo oku na eenghono dinenenene e dule omutondi woye, nokwa udaneka kutya ote ke ku kwafela. Itashi ku ningifa tuu u kale u udite wa pepelelwa!
2 Doshili, oto tewaatewa komutondi a tya ngaho. Atusheni ohatu tewaatewa. Ngaashi twe lihonga etukulwa la tetekela, Ombibeli otai ti kutya efyo oli li omutondi. Kape na umwe womufye ta dulu oku li ya onhapo ile oku li henuka filufilu. Vahapu vomufye otwa mona nghee omutondi oo ta dipaa ovaholike vetu. Ndele Jehova oku na eenghono dinenenene e dule efyo. Oku li Omuxupifi omunahole oo e shi ulika nale kutya ota dulu okufinda omutondi oo. Nokwa udaneka kutya ota ka hanauna po filufilu omutondi oo, efyo. Ombibeli otai hongo kutya: “Omutondi wahauxuuninwa ou ta hanaunwa po oye efyo.” (1 Ovakorinto 15:26) Kai fi tuu onghundana iwa!
3 Natu konakoneni pauxupi nghee omutondi oo efyo he tu kumu ngeenge omuholike wetu umwe a fya. Okuninga ngaho otaku ke tu kwafela tu ude ko oshinima osho tashi ke tu hafifa. Doshili, Jehova okwa udaneka kutya oonakufya otava ka kala vali nomwenyo. (Jesaja 26:19) Otava ka alulilwa momwenyo. Kungaha, ope na eteelelo lenyumuko.
NGEENGE OMUHOLIKE WETU A FYA
4. (a) Omolwashike elinyengo laJesus kefyo lakaume kaye tali tu hongo shi na sha nomaliudo aJehova? (b) Jesus okwa li a panga oukaume we likalekelwa noolyelye?
4 Mbela owa filwa nale umwe womovaholike voye? Ouyahame, oluhodi nosho yo omaliudo okukala u wete u he na ekwafo lasha, ohai kala ya fa itai dulu okulididimikilwa. Pomafimbo a tya ngaho, otwa pumbwa okukonga ehekeleko mEendjovo daKalunga. (2 Ovakorinto 1:3, 4) Ombibeli otai tu kwafele tu ude ko nghee Jehova naJesus ve udite shi na sha nefyo. Jesus oo a li a fa Xe filufilu, okwa li e shii ouyahame oo hau etwa kokufilwa. (Johannes 14:9) Eshi Jesus kwa li hai kuJerusalem, okwa li ha talele po Lasarus novamwaina, Maria naMarta, ovo va li podoolopa i li popepi, yedina Betania. Ova li va panga oukaume wopofingo. Ombibeli otai ti: “Jesus okwa li e hole Marta nomumwaina naLasarus.” (Johannes 11:5) Ndele ngaashi twe lihonga metukulwa la tetekela, Lasarus okwa ka fya.
5, 6. (a) Jesus okwe linyenga ngahelipi eshi a li novapambele nookaume kaLasarus ovo va li va nyika oluhodi? (b) Omolwashike okunyika oluhodi kwaJesus taku tu tu omukumo?
5 Jesus okwa li e udite ngahelipi eshi a li a filwa kaume kaye? Ehokololo otali tu lombwele kutya Jesus okwa li a ya kovapambele nookaume kaLasarus, ofimbo va li tava lili eefya daLasarus. Jesus eshi e va mona, okwa li she mu linyengifa neenghono. Okwa “tukuluka momhepo yaye ndee ta kwatwa kolukaka.” Opo nee ehokololo ola ti: “Jesus okwa lila.” (Johannes 11:33, 35) Mbela oluhodi laJesus otali ulike kutya ka li e na eteelelo? Hasho nande. Jesus okwa li e shii kutya okwa li tapa ka ningwa oshinima shikumwifa. (Johannes 11:3, 4) Ndele nande ongaho, okwa li e udite ouyahame noluhodi olo hali etifwa kokufilwa.
6 Okunyika oluhodi kwaJesus otaku tu tu omukumo monghedi yonhumba. Otaku tu hongo kutya Jesus naXe, Jehova, ove tonde efyo. Ndele Jehova Kalunga ota dulu okulwifa omutondi oo noku mu finda. Natu taleni osho Kalunga a dulifa Jesus a ninge.
“LASARUS, DJA MO!”
7, 8. Omolwashike onghalo i na sha naLasarus ya li tai monika ya fa i he na eteelelo kovatali ovo va li po, ndele Jesus okwa li a ninga po shike?
7 Lasarus okwa li a pakwa mekololo, ndele Jesus okwa pula opo emanya olo la li la tuvikwa ko li kufwe ko. Marta okwa li e shi pataneka, molwaashi konima yomafiku ane, olutu laLasarus ola li la hovela okwoola. (Johannes 11:39) Pataleko lopanhu, eteelelo lashike la li po vali?
8 Emanya ola li la kufwa ko, ndele Jesus ta ingida mokule a ti: “Lasarus, dja mo!” Oshike sha ningwa po? “Nakufya okwa dja mo.” (Johannes 11:43, 44) Mbela oto diladila kutya ovanhu ovo va li po ova li va hafa shi fike peni? Kutya nee Lasarus okwa li omumwainamati wavo, omupambele wavo, okaume kavo ile omushiinda shavo, ova li ve shi shii kutya okwa li a fya. Ndele omulumenhu oo omuholike okwa li e na vali omwenyo nokwa li a fikama mokati kavo. Osho osha li oshinima shikumwifi neenghono. Nope he na omalimbililo, vahapu ova li va papatela Lasarus nehafo. Efyo kala li tuu la findwa!
9, 10. (a) Ongahelipi Jesus a holola Odjo yeenghono daye dokunyumuna Lasarus? (b) Omauwa amwe elipi taa di mokulesha omahokololo Ombibeli e na sha nenyumuko?
9 Jesus ka li a popya kutya ota ka longa oshikumwifilonga osho keenghono daye mwene. Ndele fimbo ina ifana mo Lasarus mombila, okwe shi yelifa nawa meilikano kutya Jehova oye a li Odjo yenyumuko olo. (Johannes 11:41, 42) Oyo hayo aike ya li omhito oyo Jehova a li a longifa eenghono daye monghedi oyo. Enyumuko laLasarus oli li ashike limwe lomoikumwifilonga omuwoi yenyumuko oyo ya shangwa mEendjovo daKalunga. * Okulesha nokukonakona omahokololo oo oshinima shihafifa. Otae tu hongo kutya Kalunga ke na onhondo, omolwaashi ovo va li va nyumunwa ova li va kwatela mo ovanyasha novakulunhu, ovalumenhu novakainhu, Ovaisrael nosho yo ovo ve he fi Ovaisrael. Ovanhu ovo tava hokololwa momishangwa odo kava li tuu va hafa! Pashihopaenenwa, eshi Jesus a nyumuna okakadona okanyasha koufi, ovadali vako ova li “va hafa neenghono.” (Markus 5:42, NW) Heeno, Jehova okwa li e va etela ehafo olo kwa li itave ke li dimbwa nande.
10 Doshili, ovo va li va nyumunwa kuJesus xuuninwa ova ka fya vali. Mbela osho osha hala okutya okunyumunwa kwavo kakwa li ku na ekwafo lasha? Hasho nandenande. Omahokololo oo Ombibeli otaa koleke oshili ya fimana notae tu pe eteelelo.
LIHONGA KOMAHOKOLOLO E NA SHA NENYUMUKO
11. Ongahelipi ehokololo lokunyumunwa kwaLasarus la kwafela mokukoleka oshili oyo ya shangwa mOmuudifi 9:5?
11 Ombibeli otai hongo kutya oonakufya “inava shiiva nande sha.” Kave na omwenyo nokave na apa ve li ve na eshi ve shii. Ehokololo laLasarus otali koleke oshinima osho. Eshi Lasarus a alukila momwenyo, mbela okwa li a hokololela ovanhu nehafo shi na sha neulu? Ile mbela okwa li e va tilifa nomahokololo matilifa e na sha nokupya moheli? Ahowe. MOmbibeli kamu na eendjovo da tya ngaho da popiwa kuLasarus. Oule womafiku ane oo a li a fya, ka li a “shiiva nande sha.” (Omuudifi 9:5) Lasarus okwa li ashike a kofa mefyo. — Johannes 11:11.
12. Omolwashike hatu dulu okukala noushili kutya okunyumunwa kwaLasarus okwa ningwa shili?
12 Ehokololo laLasarus otali tu hongo yo kutya enyumuko oli li oshinima sholela; kali fi ongano. Jesus okwa li a nyumuna Lasarus moipafi yeengudu dovamoninomesho. Nokuli novawiliki vomalongelokalunga ovo va li ve tonde Jesus kava li va pataneka oshikumwifilonga osho. Ponhele yaasho, ova ti: “Ohatu ningi ngahelipi, osheshi omulumenhu ou [Jesus] ota ningi oikumifilonga ihapu?” (Johannes 11:47) Ovanhu vahapu ova li va ka tala omunyumunwa Lasarus. Oshidjemo, vahapu ova itavela nokuli Jesus. Okumona Lasarus omunyumunwa, osha li oumbangi kuvo kutya Jesus okwa li a tumwa kuKalunga. Oumbangi oo owa li wa kola nomolwaasho vamwe vomovawiliki velongelokalunga lOshijuda vomitima dikukutu va li va pangela omhangela okudipaa Jesus naLasarus. — Johannes 11:53; 12:9-11.
13. Etomheno lilipi tu na lokwiitavela kutya Jehova ota dulu okunyumuna shili oonakufya?
13 Mbela oshi li pandunge okwiitavela kutya oku na enyumuko? Heeno, molwaashi Jesus okwa honga kutya monakwiiwa “aveshe ava va kala meembila” otava ka nyumununwa. (Johannes 5:28) Jehova oye Omushiti waaishe i na omwenyo. Mbela oshi na okukala shidjuu okwiitavela kutya ota dulu okushitulula ovo va fya? Doshili, shihapu oshe likolelela kedimbuluko laJehova. Mbela ota dulu ngoo okudimbuluka oonakufya vetu ovaholike? Eulu oli na eenyofi omabiliyona itaa dulu okuvalulwa, ndele Kalunga oha ifana keshe imwe kedina layo. (Jesaja 40:26) Onghee hano, Jehova Kalunga ota dulu okudimbulukwa okanima keshe ke na sha noonakufya ovaholike vetu, nota dulu oku va nyumuna.
14, 15. Ngaashi sha ulikwa kwaasho Job a popya, Jehova oku udite ngahelipi shi na sha nokwaalulila oonakufya momwenyo?
14 Ndele mbela Jehova oku udite ngahelipi shi na sha nokunyumuna oonakufya? Ombibeli otai hongo kutya okwa halelela okunyumuna oonakufya. Omulumenhu omudiinini Job okwa pula a ti: “Omunhu ngenge ta fi, ota ka nyumuka tuu vali?” Job okwa li ta popi shi na sha nokuteelela mombila fiyo efimbo laKalunga loku mu dimbuluka tali fiki. Okwa ti kuJehova: “Ove ngeno u ifane, ame nohandi ku nyamukula, Ove ho djuulukwa oshilonga shomake oye.” — Job 14:13-15.
15 Diladila ashike kwaasho! Jehova okwa djuulukwa shili okunyumunina oonakufya momwenyo. Mbela itashi hafifa omutima okushiiva kutya Jehova osho e udite ngaho? Ndele ongahelipi shi na sha nenyumuko olo lomonakwiiwa? Oolyelye tava ka nyumunwa, notava ka nyumuninwa peni?
“AVESHE AVA VA KALA MEEMBILA”
16. Oonakufya otava ka nyumunwa va kale meenghalo da tya ngahelipi?
16 Omahokololo Ombibeli e na sha nokunyumuna otae tu hongo shihapu shi na sha nenyumuko olo tali uya. Ovanhu ovo va li va nyumuninwa kombada yedu ova li va hangana vali novaholike vavo. Enyumuko lomonakwiiwa otali ka kala la faafana, ndele otali ka kala la denga mbada neenghono. Ngaashi twe lihonga mEtukulwa eti-3, Kalunga okwa lalakanena edu alishe li ninge oparadisa. Onghee hano, oonakufya itava ka nyumuninwa omwenyo mounyuni u yadi oita, ekaulonyanga nosho yo omikifi. Otava ka kala ve na omhito okukala nomwenyo fiyo alushe kombada yedu mombili nosho yo meenghalo dihafifa.
17. Ovanhu ve fike peni tava ka nyumuka?
17 Oolyelye tava ka nyumunwa? Jesus okwa ti kutya ‘aveshe ava va kala meembila otava udu ondaka yaye [yaJesus]. Ndee tava holoka mo.’ (Johannes 5:28, 29) Sha faafana, Ehololo 20:13 otali ti: “[Efuta] ola yandja ovafi ava va li mo, nefyo noshovafi oya yandja ovafi ava va li mo.” ‘Oshovafi’ otashi ulike konhele yopafaneko omo hamu i ovafi vahapu. (Tala Oshiwedelwako pepandja 212-213.) Ombila oyo otai ka kala i he na ovanhu nandenande. Omamiliyona omayovi ovanhu aveshe ovo tava tulumukwa omo, otaa ka kala vali nomwenyo. Omuyapostoli Paulus okwa ti: “Otaku ka kala enyumuko lovayuki nolovalunde.” (Oilonga 24:15) Osho osha hala okutya ngahelipi?
18. Oolyelye va kwatelwa ‘movayuki’ ovo tava ka nyumuka, neteelelo olo ole ku kuma ngahelipi pauhandimwe?
18 ‘Ovayuki’ ova kwatela mo ovanhu vahapu ovo hatu lesha shi na sha navo mOmbibeli, ovo va li ko fimbo Jesus a li ine uya kombada yedu. Otashi dulika u diladile shi na sha naNoa, Abraham, Sara, Moses, Rut, Ester nosho yo vakwao vahapu. Vamwe vomovalumenhu novakainhu veitavelo ovo ova kundafanwa metukulwa eti-11 lOvaheberi. Ndele ‘ovayuki’ ova kwatela mo yo ovapiya vaJehova ovo va fya pefimbo letu. Omolweteelelo lenyumuko, ohatu dulu okukala twa manguluka koumbada wokutila efyo. — Ovaheberi 2:15.
19. ‘Ovalunde’ ovo tava popiwa ovo oolyelye, na Jehova okwe va pa pahole omhito ilipi?
19 Ongahelipi shi na sha novanhu aveshe ovo inava longela Jehova ile inava dulika kuye molwaashi inave mu shiiva nande onale? Omamiliyona omayovi ‘ovalunde’ va tya ngaho itaa ka dimbuwa. Navo otava ka nyumunwa ndele tava ka pewa omhito ve lihonge kombinga yaKalunga kashili noku mu longela. Pefimbo lomido eyovi, oonakufya otava ka nyumuka noku pewa omhito va longele Jehova pamwe novanhu ovadiinini kombada yedu. Otashi ka kala efimbo litunhula. Efimbo olo otali popiwa kOmbibeli li li Efiku lEtokolo. *
20. Gehenna oshike, noolyelye hava i mo?
20 Mbela osho osha hala okutya omunhu keshe oo a li ko nale ota ka nyumunwa? Ahowe. Ombibeli otai ti kutya oonakufya vamwe ove li muGehenna, osho sha tolokwa ‘oheli’ mOmbibeli yOshikwanyama. (Lukas 12:5) Oshitya Gehenna osha yela kutya osha dja kedina loshala shoimbodi osho sha li kondje yaJerusalem shonale. Oya li onhele yokuxwikila oimhu yoonakufya nosho yo oimbodi. Oonakufya ovo va li hava kupulwa mo ova li va tali ka ko kOvajuda kutya inava wana okupakwa nokunyumuka. Onghee hano, Gehenna oshi li edidiliko la yeleka lehanauno laalushe. Nonande Jesus ota ka kala e na oshinakuwanifwa shokutokola ovanamwenyo novafi, Jehova oye Omutokoli munenenene. (Oilonga 10:42) Ita ka nyumuna nande ovo a tokola nale ve li ovakolokoshi nokava li va hala okulunduluka.
ENYUMUKO LOKUNYUMUNINWA MEULU
21, 22. (a) Oku na enyumuko limwe li lili lilipi? (b) Olyelye a li a nyumuninwa tete omwenyo wopamhepo?
21 Ombibeli otai popi yo enyumuko limwe li lili, olo lokunyumuninwa omwenyo womeulu omunhu e li oshishitwa shopamhepo. Oshihopaenenwa ashike shimwe shi na sha nenyumuko olo sha shangwa mOmbibeli, enyumuko laJesus Kristus.
22 Eshi Jesus a li a dipawa e li omunhu wokombada yedu, Jehova ina efa Omona waYe omudiinini a kale mombila. (Epsalme 16:10; Oilonga 13:34, 35) Kalunga okwa nyumuna Jesus, ndele ine mu nyumuna e li omunhu wokombada yedu. Omuyapostoli Petrus okwa yelifa kutya Kristus okwa “dipawa palutu nokwa tulwa omwenyo pamhepo.” (1 Petrus 3:18) Osho osha li oshikumwifilonga shinene shili. Jesus okwa li vali e na omwenyo e li omunhu wopamhepo omunaenghono. (1 Ovakorinto 15:3-6) Jesus oye a li wotete oo a nyumunwa enyumuko olo likumwifi. (Johannes 3:13) Ndele ka li ta ka kala waxuuninwa.
23, 24. Oolyelye ve li ‘okangudu’ kaJesus, nove li vangapi?
23 Molwaashi Jesus okwa li e shi shii kutya ota ka shuna diva meulu, okwa lombwela ovashikuli vaye ovadiinini kutya ote ke va “longela onhele.” (Johannes 14:2) Jesus okwa ulika kwaavo tava i meulu ve li “okangudu” kaye. (Lukas 12:32) Ovanhu vangapi va li tava ka kala mokangudu oko kanini kOvakriste ovadiinini? PaHololo 14:1, omuyapostoli Johannes okwa ti: “Ndele nda mona, ndee tala, Odjona [Jesus Kristus] ya kala ofika komhunda yaSion pamwe nomayovi efele nomilongo nhe nanhe ava va shangelwa edina layo nedina laXe moipala yavo.”
24 Ovakriste ovo 144 000, ovo va kwatela mo ovayapostoli vaJesus ovadiinini, ohava nyumuninwa omwenyo womeulu. Enyumuko lavo ola li tali ka hovela okuningwa naini? Omuyapostoli Paulus okwa shanga kutya otali ka ningwa pefimbo lokukala po kwaKristus. (1 Ovakorinto 15:23, NW) Ngaashi to ke lihonga mEtukulwa eti-9, otu li pefimbo olo paife. Onghee hano, oshixupe shinini sho 144000 osho tashi fi pefimbo letu ohashi nyumuninwa omwenyo womeulu mepakumo leisho. (1 Ovakorinto 15:51-55) Ndele omuvalu muhapu wovanhu ou na etimaumbwile loku ka nyumuninwa omwenyo monakwiiwa mOparadisa kombada yedu.
25. Oshike tashi ka kundafanwa metukulwa tali landula?
25 Heeno, Jehova ota ka finda shili omutondi wetu, efyo, notali ka xula po fiyo alushe! (Jesaja 25:8) Ndele otashi dulika u lipule kutya: ‘Ovo tava ka nyumunwa va ye meulu otava ka ninga mo shike?’ Otava ka kala ve li oshitukulwa shepangelo lOuhamba lomeulu likumwifa. Ohatu ke lihonga shihapu shi na sha nepangelo olo metukulwa tali landula.
^ okat. 9 Omahokololo amwe e na sha nenyumuko otaa hangwa momishangwa edi: 1 Eehamba 17:17-24; 2 Eehamba 4:32-37; 13:20, 21; Mateus 28:5-7; Lukas 7:11-17; 8:40-56; nosho yo Oilonga 9:36-42; 20:7-12.
^ okat. 19 Omolwouyelele muhapu u na sha nEfiku lEtokolo nosho yo etomheno lokutokola, tala Oshiwedelwako pepandja 213-215.