text:
ETUKULWA 10
Oshili kombinga yovaengeli
1. Omolwashike twa pumbwa okulihonga kombinga yovaengeli?
JEHOVA okwa hala tu shiive oukwaneumbo waye. Ovaengeli ove li oshitukulwa shoukwaneumbo waJehova. Ombiibeli oya ti kutya ovaengeli ‘ovana ovamati vaKalunga.’ (Job 38:7) Oshilonga shovaengeli oshashike naanaa? Ongahelipi va kala nokukwafela ovanhu mefimbo la pita? Mbela otava dulu ngoo oku tu kwafela kunena? — Tala omafatululo oitya pexulilo lembo, oshitwa 8.
2. Ovaengeli ova dja peni? Kalunga okwa shita ovaengeli vangapi?
2 Otwa pumbwa okushiiva kutya ovaengeli ova dja peni. Ovakolossi 1:16 otave tu lombwele kutya tete Jehova okwa shita Jesus, ndele “muye [Jesus] omo mwa shitilwa aishe inya yomeulu naai yokombada yedu.” Oishitwa oyo oya kwatela mo ovaengeli. Ovaengeli ove li vangapi? Ombiibeli oya ti kutya oku na ovaengeli omamiliyona omafele. — Epsalme 103:20; Ehololo 5:11.
3. Job 38:4-7 ote tu lombwele shike kombinga yovaengeli?
3 Ombiibeli otai hongo kutya fimbo Jehova ina shita edu, tete okwa shita ovaengeli. Ndele mbela ova li ve udite ngahelipi eshi va mona edu la shitwa? Ombiibeli oya popya membo laJob kutya ova li va hafa. Ovaengeli ova li oukwaneumbo wa hangana tau longele Jehova. — Job 38:4-7.
OVAENGELI OHAVA KWAFELE OVAPIYA VAKALUNGA
4. Otu shi shii ngahelipi kutya ovaengeli ove na ko nasha novanhu?
4 Ovaengeli ova kala alushe ve na ohokwe movanhu nomokuwanifwa kwelalakano laJehova li na sha nedu nosho yo ovanhu. (Omayeletumbulo 8:30, 31; 1 Petrus 1:11, 12) Ove na okukala va li va nyemata eshi Adam naEva va nyona kuKalunga. Natango oshi na okukala she va nyemateka neenghono kunena okutala ovanhu vahapu inava hala okudulika kuJehova. Ndele ngeenge omunhu okwe livela ombedi ndele ta alukile kuKalunga, ovaengeli ohava kala va hafa shili. (Lukas 15:10) Ovaengeli ove na ko nasha neenghono novanhu ovo tava longele Kalunga. Jehova ohe va longifa opo a kwafele nokwaamena ovapiya vaye ovo ve li kombada yedu. (Ovaheberi 1:7, 14) Natu ka taleni koihopaenenwa imwe i na sha naasho.
5. Ongahelipi ovaengeli va li va kwafela ovapiya vaKalunga mefimbo la pita?
5 Jehova okwa li a tuma ovaengeli vavali opo va kwafele Lot noukwaneumbo waye va fiye po oilando Sodom naGomorra oyo ya li tai hanaunwa po. (Genesis 19:15, 16) Konima yomido omafele, omuprofeti Daniel okwa li a ekelwa mekololo leenghoshi, ashike ka li a ningilwa owii molwaashi ‘Kalunga okwa tuma omweengeli waye, ndele ta kwata omilungu deenghoshi.’ (Daniel 6:23) Natango lwanima eshi omuyapostoli Petrus a li a idililwa modolongo, Jehova okwa li a tuma omweengeli e mu mangulule. (Oilonga 12:6-11) Ovaengeli ova li yo va kwafela Jesus eshi a li kombada yedu. Pashihopaenenwa, konima eshi a ninginifwa, ‘ovaengeli ove mu yakula.’ (Markus 1:13) Fimbo Jesus ina dipawa, omweengeli umwe okwa li e ‘mu dika eenghono.’ — Lukas 22:43.
6. (a) Otu shi shii ngahelipi kutya ovaengeli ohava kwafele oshiwana shaKalunga kunena? (b) Omapulo elipi hatu ka nyamukula paife?
6 Kunena, ovaengeli ihave lihololele vali ovanhu. Ashike natango Kalunga oha longifa ovaengeli va kwafele ovapiya vaye. Ombiibeli otai ti: “Omwengeli wOmwene ota ongo nokudingilila onhanda kuava have mu tila, ndee te va xupifa.” (Epsalme 34:8) Omolwashike twa pumbwa eameno? Omolwaashi otu na ovatondi ovanaenghono ovo va hala oku tu etela oshiponga. Ovo oolyelye? Ova dja peni? Ova hala oku tu etela oshiponga ngahelipi? Opo tu mone omanyamukulo komapulo oo, natu ka taleni kwaasho sha holokele po okafimbo kaxupi konima eshi Adam naEva va shitwa.
OVATONDI VETU OVO IHAVA MONIKA
7. Oshike osho ovanhu va ninga po omolwomaheka aSatana?
7 Otwe lihonga mEtukulwa eti-3 kutya omweengeli umwe okwa li a hovela okukala ina hala okudulika kuKalunga nokwa li a hala okulongelwa kuvakwao. Ombiibeli otai ti kutya oye Satana Ondiaboli. (Ehololo 12:9) Satana okwa li a hala vamwe navo va kale ihava dulika kuKalunga. Okwa li a pondola okuheka Eva, nokudja opo okwa pondola yo okuheka ovanhu vahapu. Ndele nande ongaho, ovanhu vamwe ngaashi Abel, Henok naNoa ova kala ovadiinini kuJehova. — Ovaheberi 11:4, 5, 7.
8. (a) Osha enda ngahelipi opo ovaengeli vamwe va ninge eendemoni? (b) Eendemoni oda li da ninga po shike opo di xupe pEyelu?
8 Pefimbo laNoa, ovaengeli vamwe ova li va tokola okuhadulika kuJehova ndele tava di mo meulu nokuuya kombada yedu va kale ngaashi ovanhu. Omolwashike mbela? Ombiibeli oya ti kutya ovaengeli ovo ova li va hala okukala ve na ovakulukadi. (Lesha Genesis 6:2.) Ashike osha puka kovaengeli okuninga ngaho. (Judas 6) Ngaashi ovaengeli ovo ovakolokoshi, ovanhu vahapu pefimbo opo kava li hava dulika nove hole elongifo leenghono. Opo nee Jehova okwa li a tokola okuhanauna po ovanhu ovakolokoshi nEyelu. Ashike okwa li a xupifa ovapiya vaye ovadiinini. (Genesis 7:17, 23) Opo ovaengeli ovo ovakolokoshi va xupe pEyelu, ova li va shuna meulu. Ombiibeli oya ti kutya ovaengeli ovo ovo eendemoni. Ovaengeli ovo ova hoolola okuhadulika ngaashi Satana, na Satana okwa ninga omupangeli wavo. — Mateus 9:34.
9. (a) Oshike sha li sha ningilwa eendemoni eshi da shuna meulu? (b) Ohatu ke lihonga shike?
9 Jehova ina tambula ko vali ovaengeli ovo moukwaneumbo waye molwaashi ihava dulika. (2 Petrus 2:4) Eendemoni ihadi dulu vali okulundulukila momalutu opanhu, ashike natango otadi “hongaula ounyuni aushe.” (Ehololo 12:9; 1 Johannes 5:19) Natu ka taleni kutya ongahelipi tadi twikile okuheka nokupukifa ovanhu vahapu. — Lesha 2 Ovakorinto 2:11.
NGHEE EENDEMONI HADI PUKIFA OVANHU
10. Eendemoni ohadi pukifa ngahelipi ovanhu?
10 Eendemoni ohadi pukifa ovanhu momikalo dihapu. Ovanhu ngeenge tava kwatafana neendemoni ohave shi ningi sha yukilila ile okupitila momunhu wonhumba, ngaashi eendudu ile ovanyanekeli. Okukwatafana neendemoni oko oumhulile. Ombiibeli otai tu londwele tu kale kokule nakeshe shimwe osho shi na ekwatafano neendemoni. (Ovagalati 5:19-21) Omolwashike? Ngaashi ashike omukongo ha longifa omwiyo opo a kwate oshifitukuti, eendemoni nado ohadi longifa omaheka opo di kwate ko ovanhu. — Tala omafatululo oitya pexulilo lembo, oshitwa 26.
11. Enyanekelo oshike, nomolwashike tuhe na okunyanekela?
11 Omwiyo umwe oo eendemoni hadi longifa oo enyanekelo. Osho osha kwatela mo okukendabala okushiiva osho tashi ka ningwa monakwiiwa ile oinima ihe shiivike. Vamwe ohava kendabala okutala momukonda, okutala mokakola, okufatulula okukwena kwonhumba kwoinamwenyo neendjodi, okutongolola omifinda odo di li peke nosho yo okukoshwa omupya. Ovanhu vahapu otava diladila kutya inashi puka okuninga oinima ya tya ngaho noitashi dulu okutwala omunhu moshiponga, ashike osha puka filufilu nosha nyika oshiponga. Pashihopaenenwa, Ombiibeli otai ulike kutya eendemoni ohadi longele kumwe novanhu ovo hava nyanekele. Oilonga 16:16-18 oya popya kombinga ‘yomhepo youpule’ oyo ya li ya kwafela okakadona kamwe ka ‘xunganeke’ kombinga yonakwiiwa. Konima eshi omuyapostoli Paulus a ta mo ondemoni muko, okakadona oko kaka li vali ka dula okuxunganeka kombinga yonakwiiwa.
12. (a) Omolwashike tuhe na okukendabala okupopya noonakufya? (b) Omolwashike ovapiya vaKalunga vehe na okukufa ombinga moinima oyo i na ekwatafano neendemoni?
12 Eendemoni ohadi pukifa yo ovanhu moku va itavelifa kutya oonakufya inava fya shili ndele ove li konhele imwe ve na omwenyo notava dulu okupopiwa navo ile oku tu etela nokuli oshiponga. Pashihopaenenwa, omunhu ngeenge a filwa kaume ile omupambele, otashi dulika a ye kovanhu ovo haku tiwa ohava popi noonakufya ile neemhepo dovafi. Omupopi neemhepo otashi dulika a lombwele oo a filwa oshinima shihokwifa kombinga yakaume ile omupambele oo a fya ile nokuli a popye newi la fa lanakufya filufilu. (1 Samuel 28:3-19) Oinima ihapu oyo hai ningwa pomafudiko nayo oya kanghamena keitavelo olo kutya oonakufya ove na omwenyo konhele imwe i lili. Osho otashi dulika shi kale sha kwatela mo okudana oivilo yomafudiko, oivilo yokudimbuluka oonakufya omudo nomudo, okufiyawila (ile okuyambela oonakufya oikulya noikunwa), oinima yopamifyuululwakalo oyo hai ningilwa ovafiyekadi peefya ile okukufa ombinga meenghulunghedi odo hadi ningwa meefya. Ngeenge Omukriste okwa anye okukufa ombinga moinima ya tya ngaho, ovapambele ile ovanamukunda otashi dulika va kale tave mu sheke, tave mu tuku ile va kale inava hala vali okupopya naye. Ashike Ovakriste ove shii kutya oonakufya kave na omwenyo. Itatu dulu okupopya navo noitava dulu oku tu etela oshiponga. (Epsalme 115:17) Inatu hetekela nande okupopya noonakufya, okukwatafana neendemoni, ile okukufa ombinga moinima oyo i na ekwatafano neendemoni. — Lesha Deuteronomion 18:10, 11; Jesaja 8:19.
13. Oshike osho ovanhu vahapu ovo vali nale ve na oumbada wokutila eendemoni va dula okuninga?
13 Eendemoni ihadi heke ashike ovanhu ndele ohadi va tilifa yo. Kunena, Satana neendemoni daye ove shi shii kutya ove na ko ashike ‘okafimbo kaxupi kongaho’ ofimbo Kalunga ina katuka onghatu e va hanaune po. Onghee hano, ohava longifa eenghono novakwanyanya shi dulife nale. (Ehololo 12:12, 17) Ashike nande ongaho, ovanhu omayovi ovo vali nale hava tila eendemoni kave na vali oumbada oo. Ongahelipi va efa po oumbada oo wokutila eendemoni?
NGHEE HATU DULU OKUKONDJIFA NOKUMANGULUKA KO KEENDEMONI
14. Ngaashi Ovakriste vomefelemudo lotete, ongahelipi hatu dulu okumanguluka ko keendemoni?
14 Ombiibeli otai tu lombwele nghee hatu dulu okukondjifa nokukala twa okumanguluka ko filufilu keendemoni. Pashihopaenenwa, ovanhu vamwe vomuEfeso ova li ve na ekwatafano neendemoni fimbo inave lihonga oshili. Ongahelipi va li va dula okumanguluka ko? Ombiibeli oya ti: “Vahapu vomuava va li va longifa oupule wavo, ova eta omishangwa davo doupule da ndubilwa onduba, ndele ve di xwika po moipafi yovanhu.” (Oilonga 19:19) Ova hanauna po omambo avo aeshe oupule molwaashi ova li va hala okuninga Ovakriste. Nafye osho naanaa twa pumbwa okuninga ngaho kunena. Keshe umwe oo a hala okulongela Jehova okwa pumbwa okweefa po oshinima keshe osho shi na ekwatafano neendemoni. Osho osha kwatela mo oinima oyo tai ningifa oumhulile ile oulodi u kale tau monika wa fa inau nyika oshiponga nouhafifa ngaashi omambo, oifo, eefilima, eengalo, omaudano nosho yo omafano oumhulile. Omwa kwatelwa yo oinima oyo ovanhu hava djala opo vati ve liamene keemhepo dowii. — 1 Ovakorinto 10:21.
15. Oshike vali twa pumbwa okuninga opo tu kondjife Satana neendemoni daye?
15 Konima yomido donhumba okudja eshi Ovakriste vomuEfeso va hanauna po omambo avo oumhulile, omuyapostoli Paulus okwa ti kutya natango ova li ve na ‘okukondja’ nokulwifa ‘eemhepo dowii.’ (Ovaefeso 6:12) Nonande ova li va xwika po omambo, eendemoni natango oda li tadi kendabala oku va ehameka. Okwa li ve na okuninga po vali shike? Paulus okwa li e va lombwela a ti: “Kwateni oshikelelifo sheitavelo, mu dule okudima po nasho oikuti yomunawii ya xwama omundilo.” (Ovaefeso 6:16) Ngaashi ashike oshikelelifo hashi amene omukwaita molwoodi, eitavelo letu nalo otali dulu oku tu amena. Ngeenge otu na elineekelo la kola kutya Jehova ota dulu oku tu amena, opo ashike hatu dulu okukondjifa Satana neendemoni daye. — Mateus 17:20.
16. Ongahelipi hatu dulu okupameka eitavelo letu muJehova?
16 Ongahelipi hatu dulu okupameka eitavelo letu muJehova? Otwa pumbwa okulesha Ombiibeli keshe efiku nokukala twe mu lineekela e tu amene. Ngeenge otwe lineekela filufilu muJehova, Satana neendemoni daye itava ka dula oku tu ningila owii washa. — 1 Johannes 5:5.
17. Oshike vali tashi ke tu amena keendemoni?
17 Oshike vali Ovakriste vokuEfeso va li va pumbwa okuninga? Ova li hava kala moshilando shi yadi eendemoni. Paulus okwa li e va lombwela va ‘ilikane alushe.’ (Ovaefeso 6:18) Okwa li va pumbwa okupula Jehova e va amene keshe efimbo. Ongahelipi kombinga yetu? Nafye otu li mounyuni u yadi eendemoni. Onghee hano, otwa pumbwa okupula Jehova e tu amene notwa pumbwa yo okulongifa edina laye ngeenge hatu ilikana. (Lesha Omayeletumbulo 18:10.) Ngeenge otwa twikile okupula Jehova e tu amene kuSatana, Jehova ota ka nyamukula omailikano etu. — Epsalme 145:19; Mateus 6:13.
18, 19. (a) Ongahelipi hatu dulu okufindana molwoodi lokulwifa Satana neendemoni daye? (b) Epulo lilipi tali ka nyamukulwa metukulwa tali landula?
18 Ngeenge otwa ekeleshi oinima aishe oyo i na ekwatafano neendemoni monghalamwenyo yetu nokulineekela eameno laJehova, ohatu dulu okukondjifa filufilu Satana neendemoni daye. Inatu pumbwa okukala twe va tila nandenande. (Lesha Jakob 4:7, 8.) Jehova oku na eenghono dinene e dule eendemoni. Okwa li e di handukila pefimbo laNoa, note ke di hanauna po monakwiiwa. (Judas 6) Dimbuluka kutya itatu lwifa eendemoni ofye atuke molwaashi Jehova ota longifa ovaengeli vaye ve tu amene. (2 Eehamba 6:15-17) Ohatu dulu okukala nelineekelo kutya kekwafo laJehova ohatu dulu okufindana molwoodi lokulwifa Satana neendemoni daye. — 1 Petrus 5:6, 7; 2 Petrus 2:9.
19 Ngeenge Satana neendemoni otava etifa okumona oixuna kuhapu ngaho, omolwashike Kalunga ine va hanauna po fiyo opapa? Enyamukulo kepulo olo otali ka kundafanwa metukulwa tali landula.


c: text/html

text:
OMALONGESO 8
Omokonda Yatyi Huku Ayekelelako Ovivi no Nonkhumbi?
1. Oñgeni Ovivi Viahimbika?
Ovivi viahimbika kombanda yoohi etyi Satanasi apopia ounkhembi wotete. Potete Satanasi ankho oandyu ihena onkhali, mahi “katualeleko okukala motyili.” (João 8:44) Oe ankho uhanda efendelo liatokala vala Huku. Satanasi wakemba Eva omukai wotete, emuhindila okutavela kwe, aanye ku Huku. Andau elipake kumwe na Eva okuanya ku Huku. Etyi tyalinga Andau tyaeta ononkhumbi nononkhia.—Tanga Gênesis 3:1-6, 19.
Etyi Satanasi ahongiliya Eva okuaanya ku Huku, wahimbika okutyitukilapo Ouhamba wa Huku, ine onkhalelo ya Huku yokutumina. Ovanthu ovanyingi velipaka kumwe na Satanasi okuanya Okutuminwa na Huku. Ngotyo Satanasi wakala “omutumini wouye.”—Tanga João 14:30; 1 João 5:19.
2. Okuti ovipuka Huku alinga ankho viapenga?
Ovilinga aviho via Huku viaviuka nawa. Ovanthu no noandyu Huku alinga, ankho vapondola okutavela nawa-nawa ovitumino via Huku. (Deuteronômio 32:4, 5) Huku wetutunga nepondolo liokuholovona okulinga etyi tyaviuka netyi tyapenga. Epondolo olio, lituavela omphitilo yokulekesa inkha tuhole Huku.—Tanga Tiago 1:13-15; 1 João 5:3.
3. Omokonda yatyi Huku ayekelelako ovivi alo pahetyino?
Mokueenda kuomuvo umwe, Jeova ukahi nokuyekelela oumphuki ovanthu valingila ouhamba wae wavilapo. Omokonda yatyi? Opo alekese okuti tyina ovanthu vatumina tyihena Huku katyiveetela ouwa. (Eclesiastes 7:29; 8:9) Pahe palamba omanima 6.000 outumini wovanthu, iya otyili tyimoneka. Ovatumini vovanthu kavetyivilile okumanako ovita, noungangala, novivi nomauvela.—Tanga Jeremias 10:23; Romanos 9:17.
Tyelikalela noutumini wovanthu, outumini wa Huku wetela ouwa vana veutavela. (Isaías 48:17, 18) Apa katutu, Jeova mamaneko omautumini aeho ovanthu. Ovanthu vana vaholovona okutuminwa na Huku, ovo vala mavakakala kombanda yoohi.—Isaías 11:9.—Tanga Daniel 2:44.
4. Oumphua-lundo wa Huku utuavela omphitilo yatyi?
Satanasi wati nawike omunthu matualako okuumbila Jeova nohole yotyotyili. Okuti uhanda okulekesa okuti Satanasi wakemba? Ove upondola! Huku noumphua-lundo wae wavela atuho omuvo, opo tulekese inkha tuapanda outumini wa Huku ine owovanthu. Onkhalelo tutyinda omuenyo wetu, mailekesa etyi tuaholovonapo.—Tanga Jó 1:8-12; Provérbios 27:11.
5. Oñgeni matuholovona Okutuminwa na Huku?
Tupondola okuholovona Okutuminwa na Huku, inkha tulilongesa otyili nokuendela mefendelo lielikuata Nondaka yae Ombimbiliya. (João 4:23) Tupu, tupondola okuanya okutuminwa na Satanasi, inkha tulityilika okulipaka mopulitika no movita, ngetyi Jesus alingile.—Tanga João 17:14.
Satanasi uundapesa epondolo liae opo ahongiliye ovanthu okulinga oundalelapo novivi ovikuavo. Tyina tuanya ovituwa viatyo ovio, omapanga etu nombunga, pamwe vetulinga omukuele ine okutuyala. (1 Pedro 4:3, 4) Moluotyo, tuna okuholovona. Okuti matulingi oupanga novanthu vehole Huku? Matutavela ovitumino via Huku vionondunge noluembia? Inkha tulinga ngotyo, matulekesa okuti Satanasi wakemba, etyi ati nawike malingi etyi Huku apopia.—Tanga 1 Coríntios 6:9, 10; 15:33.
Ohole Huku ena novanthu, ilekesa nawa okuti ovivi nononkhumbi mavipuko. Vana valekesa okuti vetavela ku Huku, mavakakala nomuenyo uhapu pano pohi.—Tanga João 3:16.
LILONGESA VALI
Oityi Ombimbiliya Tyili-Tyili Ilongesa?

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
OMALONGESO 6
Vokuankhia Vena Ekevelelo Patyi?
1. Ombupi Onondaka Onongwa Konthele yo Vokuankhia?
Etyi Jesus ehika ko Betania popepi no Jelusalei, ankho palambale ononthiki ononkhuana, tunde etyi epanga liae Lasalu ankhia. Jesus aende kelangalo na Marta na Maliya onomphange mbomulume wokuankhia. Konyima, ovanthu ovanyingi aveliongiya ponthele yavo. Upondola okusoka ehambu lia Marta na Maliya etyi Jesus apindulapo Lasalu?—Tanga João 11:21-24, 38-44.
Marta ankho wii onondaka onongwa konthele yo vokuankhia. Oe ankho wanoñgonoka okuti Jeova makatutilisa vokuankhia, opo vakale vali nomuenyo kombanda yoohi.—Tanga Jó 14:14, 15.
2. Vokuankhia vekahi ñgeni?
Ovanthu vatungwa nonthata. (Gênesis 2:7; 3:19) Onthue katuspilitu ikala molutu luopahitu. Onthue tuvanthu vopahitu, ngotyo tyina tunkhia natyike molutu luetu tyihupapo. Tyina tunkhia owongo wetu nao unkhia, iya omalusoke etu anyima. Ngotyo, etyi Lasalu atutiliswa kapopile natyike konthele yononkhia mbae, mokonda vokuankhia natyike vali vei.—Tanga Salmo 146:4; Eclesiastes 9:5, 6, 10.
Okuti Huku umonesa ovanthu ononkhumbi motupia tyina vamankhi? Mokonda Ombimbiliya ilekesa okuti vokuankhia kavei vali natyike, tyimoneka nawa okuti elongeso liotupia tuo ifelunu ounkhembi. Elongeso olio, liundula Huku. Oe uyele olusoke luokumonesa ovanthu ononkhumbi motupia.—Tanga Jeremias 7:31.
3. Okuti vokuankhia vapondola okupopia nonthue?
Vokuankhia kavapondola okupia ine okutehelela. (Salmo 115:17) Mahi, kuna onoandyu mbumwe onondingavivi, mbupondola okupopia novanthu, okulikembesa ngatyina onohande mbovanthu vokuankhia. (2 Pedro 2:4) Jeova wailika okuovola okupopia no vokuankhia.—Tanga Deuteronômio 18:10, 11.
4. Ovalie mavakondolwa vali komuenyo?
Ovanthu ovanyingi vokuankhia mavakondolwa vali komuenyo kombanda yoohi. Alo umwe vana valingaile ovipuka ovivi mokonda ankho yokuhei Huku, mavakatutiliswa.—Tanga Lucas 23:43; Atos 24:15.
Vokuatutiliswa mavakalongeswa otyili konthele ya Huku, avakala nekolelo mu Jesus, mokutavela kwe. (Revelação [Apocalipse] 20:11-13) Vana vakondoka komuenyo iya avalingi ovipuka oviwa, mavakakala apeho nomuenyo kombanda yoohi.—Tanga João 5:28, 29.
5. Oityi Etutilo litulongesa konthele ya Jeova?
Huku waava ekevelelo konthele yovanthu vokuankhia, mokuatuma Omona wae opo ankhie mokonda yetu. Ngotyo, etutilo litulekesa oluembia nokankhenda ka Jeova tuhatokalele. Tyina vokuankhia vamatutila, olie haunene ove uhanda okumona?—Tanga João 3:16; Romanos 6:23.
LILONGESA VALI
Oityi Ombimbiliya Tyili-Tyili Ilongesa?
Vokuankhia Opi Vekahi?
Oityi Ombimbiliya Tyili-Tyili Ilongesa?
Ekevelelo Liotyotyili pala Vana Vokuankhia
Oityi Ombimbiliya Tyili-Tyili Ilongesa?


text:
CILONGESA 12
Vati u Hasa ku Suena ku Hiehi na Njambi?
1. Vuno Njambi ue ku-ivua vivundilo viose?
Njambi ua lania vantu va ku vifuti viose ku suena kuli ikeye mu ku mu vundila. (Visamo 65:2) Vunoni, ke ku tava ni ku-ivuilila vivundilo viose. Njambi ke ku ivuilila vivundilo via yala uze ue ku yandesa mpuevo yeni. (1 Petulu 3:7) Cikuavo naua, omo va Isaleli va tualeleleho ku linga vupi Njambi ua vianene ku-ivua vivundilo viavo. Mua vusunga civundilo capua vuana vua Njambi. Muntu, ambe a vulumune muakama Njambi a hasa ku tava vivundilo vieni nga ikeye a li tavela vipi vieni na ku viseza.
2. Vati tua pande ku vundila?
Ku vundila cina pande kupua mutamba ua ku lemesa cetu, tua pande ku vundila lika kuli sakatanga uetu, Yehova. (Mateo 4:10; 6:9) Cikuavo, mu ku pua vakua vupi, tua pande ku vundila ku hitila mu lizina lia Yesu muomu ikeye ua ku tu tsililile ku vupi vuetu. (Yoano 14:6) Yehova ka tondele tu pue na ku hilukila vivundilo vimo ntsimbu yose. Njambi ua tonda ngueni vi vundilo vietu vi fuminine ku mutima.
Sakatanga uetu a hasa ku-ivua vivundilo ambe nga tu vundila mu mutima. (1 Samuele 1:12, 13) Ua tu lania ku vundila ntsimbu yose, nambe ku cimene, cinguezi, ha ntsimbu ya ku-lia kaha nga tu li mu visoti.
3. Vika veku li kunguluila vakua Kilistu vusunga?
Ku suena ku hiehi na Njambi ka ca puile ca casi muomu tua kala ha kati ka vantu kava tsilielele Njambi kaha veku sahula vikulaheso vieni via ku neha ciyulo ha mavu. (2 Timoteo 3:1, 4; 2 Petulu 3:3, 13) Ngeci mukemuo tue ku li kunguluila hamo na va muanetu, linga va tu kolese kaha netu tu va kolese.
Ku likata na vantu vaze va lema Njambi ceku tu kuasa ku suena kuli Njambi. Kuli kungulula ca va Vakaleho va Yehova ye ku pua ntsimbu ya cili ya kuli kolesa mu lutsilielo na vakuetu.
4. Vati u hasa ku suena kuli Njambi?
U hasa ku suena ku hiehi na Yehova muku singanieka ha vize vi ue kuli longesa mu lizi lieni. Ku singanieka ha viuma vi u hasa ku li longesa ha vipanga vieni, vimamuna vieni na vikulaheso vieni. Ku vundila na ku hilula ceku tu kuasa ku mona seho ya cilemo ca Njambi na mana eni.
U hasa lika ku suena kuli Njambi nga u kulahela muli ikeye, kaha nga uli na lutsilielo muli ikeye. Vunoni lutsilielo lua pua ngue cuma cili na muono ca tonda ku ci lisa. U na pande ku lisa lutsilielo luove muku hituluka linga u mone vati ci li ku kulahela cove.
5. Vati ku suena kuli Yehova cika ku kuasa?
Yehova ue ku lela vaze vose va mu lema. A hasa ku va niunga ku viose vize vi haka lutsilielo luavo mu vusonde na kulavelela ca muono ka ue ku hua. (Visamo 91:1, 2, 7-10) Ue ku tu mamuna ku litenga ku vi njila vize vihasa ku haka mu visoti cihindu cetu na ku viukilila cetu. Yehova ue ku tu longesa ku yoya muono ua cili.
LILONGESENU VIKUAVO
LILONGESENU MBIMBILIYA VUANA
Vika mua Pande ku Lilongesela Mbimbiliya?
Mbimbiliya ili na ku kuasa makulukazi a vantu mu mavu ose ku uana vikumbululo via vihula via seho. Nenu mu tonda ku pua umo uavo ni?
Vika Mpundu Vi i Longesa Mbimbiliya?
Suenenu Kuli Njambi mu ku Vundila
Vuno Njambi ue ku halakana vivundilo vietu ni? Linga mu tantekeye cikumbululo ku cihula eci, mua pande ku ivuisisa vika mpundu ya longesa Mbimbiliya.


text:
O JW Broadcasting vo Internet
O JW Broadcasting, ocimãleho cimue co TV yi sangiwa vo internet okuti ci kuatisa apata osi oku pamisa ukamba wavo la Yehova. Tala olovideo via sandekiwa vo JW Broadcasting kuenda olovideo vikuavo vi sangiwa vo jw.org. Tala ocipama cimue vonepa yokuti Em exibição yi lekisa olovideo vokuenda kueci ci soka 24 kolowola veteke ale nõla ocipama o yongola oku tala vonepa yokuti, Vídeos. Iñila vonepa yokuti Áudios kuenda yevelela ovipama via ngalavaliwa oku kongelamo ovisikilo, olondalama via ngalavaliwa kuenda oku tangiwa kuolondalama Viembimbiliya.
Tapa vo kombutadore yove, votelefone ale yi tala vo televisão yove poku talavaya lo player de mídia Roku.
IN THIS SECTION
Tala Ovipama Vio TV.JW.ORG
Lilongisa ndomo o tala ovipama vo kombutadore yove, ale votelefone yove. Kũlĩha ndomo o pondola oku tala esokiyo liocipama cimue.
Tala Olovideo ponepa Videos vo TV.JW.ORG
Tala olovideo viokaliye vepuluvi o yongola. Sanga ovideo yimue kuenda kũlĩhisa ndomo yi lekisa—oku talamisa, oku tiukilisa kuenda oku amisako. Tala olovideo viosi vocipama cimue.
Yevelela Ovipama Via Ngalavaliwa vo TV.JW.ORG
Yevelela olondalama Viembimbiliya via ngalavaliwa kuenda ovisungo. Nõla ocipama cimue ale ovipama viosi.
Oku Pongolola Olokonfigurações vo Kombutadore Yove, vo Tablet Ale vo Smartphone
Nõla ovideo o yongola, lekisa ale soleka ololetala viovideo, nõla ocipama o yongola.


text:
Setukuli Utõi Kuenda Olondunge Via Yesu
“Vu sole Yesu Kristu ndaño ka wa lo moli. Ndaño ka vu u moli cilo, haimo vu u kolela.”
1, 2. (a) Tu pondola ndati oku kuata omuenyo ko pui? (b) Nye ci tu kuatisa oku tiamisila utima kungende wetu?
ECI tua linga Akristão vocili, ca kala ndu okuti tua fetika oku linga ungende umue. Nda tu amamako oku lekisa ekolelo ku Suku, poku linga ungende waco tu ka kuata onima yiwa, kuenje tu ka kala otembo ka yi pui. Yesu wa popia hati: “U o pandakaisa toke kesulilo eye o popeliwa.” (Mateo 24:13) Oco tu tẽlise ungende wetu tu sukila oku amamako oku lekisa ekolelo ku Yehova toke “kesulilo,” ci kale kesulilo liomuenyo wetu ale kesulilo lioluali lulo. Pole, tu sukilavo oku lavulula oco ka tu ka yapuisiwe loluali lulo. (1 Yoano 2:15-17) Tu tiamisila ndati utima kungende wetu?
2 Yesu wa tu sila ongangu yiwa. Eci tu tanga ovina Embimbiliya li popia catiamẽla kungende wa Yesu ale kekalo liomuenyo waye, tu pondola oku lilongisa ovituwa viaye. Kuenje, poku ci linga tu u kuatela ocisola kuenda oku kolela kokuaye. (Tanga 1 Petulu 1:8, 9.) Upostolo Petulu wa popia okuti Yesu wa tu sila ongangu oco tu yi kuame. (1 Petulu 2:21) Nda tua setukula ongangu ya Yesu, tu pondola oku pandikisa toke kesulilo. * (Tala etosi pombuelo yemẽla.) Vocipama ca pita tua lilongisa ndomo tu pondola oku setukula umbombe kuenda ohenda ya Yesu. Vocipama cilo tu lilongisa ndomo tu pondola oku setukula utõi kuenda olondunge viaye.
YESU UKUOTÕI
3. Utõi u lomboloka nye, kuenda tu pondola oku u lekisa ndati?
3 Utõi ocituwa cimue ci pamisa ekolelo lietu, kuenda u tu kuatisa oku pandikisa eci tu liyaka lovitangi. Utõi u tu kuatisavo oku teyuila ovina via sunguluka. U pondolavo oku tu kuatisa oku kuata epandi kuenda oku kolela Suku eci tu liyaka lalambalalo. Utõi u sokisiwa loku lekisa esumbilo, elavoko kuenda ocisola. Ndamupi? Nda tu lekisa esumbilo woku sumuisa Suku, ka tu ecelela okuti usumba womunu u tu yula. (1 Samuele 11:7; Olosapo 29:25) Oku kuata elavoko ku Yehova ci tu kuatisa oku tiamisila utima wetu kovina vi keya kovaso yoloneke, okuti kovitangi vietu hakoko. (Osamo 27:14) Ocisola cocili ci tu vetiya oku lekisa utõi ndaño ceci tu lambalaliwa. (Yoano 15:13) Tu pondola oku kuata utõi poku kolela ku Yehova kuenda oku setukula Omõlaye.
4. Yesu wa lekisa ndati utõi eci a kala vonembele? (Tala ociluvialuvia kefetikilo liocipama cilo.)
4 Eci Yesu a kuata 12 kanyamo wa lekisa utõi eci a kala “vonembele, kuenda wa tumãla pokati kalongisi.” (Tanga Luka 2:41-47.) Alongisi vaco va kũlĩhĩle ciwa Ocihandeleko ca Mose, pole, va kũlĩhĩlevo alongiso a va Yudea. Alongiso aco a enda oku tateka omanu oku pokola Kocihandeleko. Pole, Yesu ka ecelele okuti ukũlĩhĩso walongisi vaco u tateka oku longisa. Eye ka kuatele usumba. Kuenje wa amamako loku “va pula pula.” Ocili okuti, Yesu ka lingile apulilo ana a siata oku lingiwa lomãla. Pole, tu pondola oku sokolola Yesu oku linga apulilo a vetiya alongisi vaco oku yevelela kuenda oku sokolola lutate. Ndaño alongisi va setekele oku patãla loku linga apulilo, pole, ka va ci tẽlele. Omanu vosi va kala oku u yevelela oku kongelamo alongisi vaco, va komõha “olondunge viaye latambululo aye.” Omo liaco, Yesu lutõi wa lua wa teyuila ocili ci sangiwa Vondaka ya Suku!
5. Volonjila vipi via litepa Yesu a lekisa utõi vokuenda kupange waye woku kunda?
5 Yesu vokuenda kupange waye woku kunda, wa lekisa utõi volonjila via litepa. Eye wa lekisa komanu okuti, asongui vatavo va kala oku va yapuisa lalongiso avo esanda. (Mateo 23:13-36) Yesu ka ecelele oku yapuisiwa loluali. (Yoano 16:33) Pole, ndaño lalambalalo wa amamako oku kunda. (Yoano 5:15-18; 7:14) Olonjanja vivali lutõi wa lua, wa yelisa onembele poku lupuisa omanu va kala oku vĩhisa efendelo liocili.
Yesu lutõi wa lua wa sapuila kombonge ya velapo ya va Yudea hati, eye Kristu Omõla wa Suku
6. Yesu wa lekisa ndati utõi keteke lia sulako liomuenyo waye palo posi?
6 Tu konomuisi utõi Yesu a lekisa keteke lia sulako liomuenyo waye palo posi. Eye wa kũlĩhĩle ovina via laikele oku pita noke lioku pakuiwa la Yuda. Osimbu va kala kondalelo yo Paskoa Yesu wa sapuila Yuda hati: “Eci o linga, ci linga lombili.” (Yoano 13:21-27) Vocumbo co Gesemane, Yesu lutõi wa lilekisa kasualali veya oku u kuata. Ndaño okuti omuenyo waye wa kala kohele, wa teyuila olondonge viaye poku sapuila asualali hati: “Alume ava va ende.” (Yoano 18:1-8) Eci Yesu a pulisiwa lombonge ya velapo ya va Yudea, lutõi wa lua wa va sapuila hati, eye Kristu Omõla wa Suku. Eye ka kuatele usumba, ndaño okuti ocitunda cinene ca kala oku sanda onjila yoku u ponda. (Marko 14:60-65) Pole, Yesu wa amamako oku kolela ku Suku kuenje wa fila kuti. Noke eci a kala oku tula omuenyo, wa kaluka hati: “Ca maliwa!”
SETUKULI UTÕI WA YESU
7. Ene amalẽhe, nye vu yevi vutima omo lioku kala Olombangi Via Yehova, kuenda vu lekisi ndati okuti vukuotõi?
7 Tu pondola oku setukula ndati utõi wa Yesu? Kosikola. Ene amalẽhe, vu lekisi utõi poku sapuila kakamba vene vo kosikola kuenda komanu vakuavo okuti Vulombangi Via Yehova. Poku ci linga, o lekisa okuti wa sanjukila oku tukuiwa londuko ya Yehova, ndaño okuti o pembuiwa lomanu. (Tanga Osamo 86:12.) Omanu vamue va pondola oku ku vetiya oku tava kelongiso liokuti, ovina via tukuluka ño. Pole, o sukila oku kolela okuti eci Embimbiliya li popia catiamẽla koviluvo, viocili. Lekuatiso liombrochura losapi hati: A Origem da Vida — Cinco Perguntas Que Merecem Resposta, o pondola oku tambulula omunu “wosi o pula oku kũlĩhĩsa elavoko vu kasi lalio.” (1 Petulu 3:15) Poku ci linga o kuata esanju omo lioku limbuka okuti, wa teyuila lutõi ocili Cembimbiliya!
8. Asunga api tu kuete oco tu kunde lutõi?
8 Kupange wetu woku kunda. Omo okuti Tuakristão vocili, tu sukila oku amamako oku ‘longisa ondaka ya Yehova lutõi.’ (Ovilinga 14:3) Momo lie tu sukilila oku kunda lutõi? Catete, tua kũlĩha okuti ovina tu kunda vi sangiwa Vembimbiliya. Olondaka viaco viocili. (Yoano 17:17) Cavali, “etu tu londingupange kumosi la Suku,” kuenda eye, wa siata oku tu ĩha espiritu sandu oco li tu kuatise. (1 Va Korindo 3:9; Ovilinga 4:31) Catatu, tu sole Yehova lomanu, omo liaco tu vetiyiwa oku likolisilako oku sapuila komanu olondaka viwa. (Mateo 22:37-39) Omo okuti tu kuete utõi, ka tu ka liwekipo oku kunda. Tua nõlapo oku longisa ocili komanu vana okuti asongui vatavo esanda, va siata oku “tekavĩsa ovitima viavo,” ale oku yapuisiwa. (2 Va Korindo 4:4) Ndaño okuti omanu valua ka va tava oku tu yevelela ale va tu lambalala, tu amamako oku kunda olondaka viwa.
9. Tu pondola oku lekisa ndati utõi eci tu lambalaliwa?
9 Ceci tu lambalaliwa. Eci tu kolela Suku, eye o tu ĩha ekolelo kuenda utõi woku pandikisa poku liyaka lovitangi. Nda umue ukuepata lietu wa fa, tu sumua, pole, ka tu pui elavoko. Tua kolela okuti, “Suku ukuakulembeleka,” o ka pamisa ekolelo lietu. (2 Va Korindo 1:3, 4; 1 Va Tesalonike 4:13) Nda tu kasi oku liyaka locitangi coku vela ale tua lemehiwa, tu yeva evalo, pole, tu yuvula oku sakuiwa lonjila yimue ka yi sanjuisa Suku. (Ovilinga 15:28, 29) Nda tua sumua, “ovitima vietu vi tu veta evelo,” pole, ka tu liwekapo. Momo tua kolela okuti, Yehova o kasi “ocipepi la vakuavitima via teka.” * (Tala etosi pombuelo yemẽla.)
YESU UKUALONDUNGE
10. Nye ci lomboloka olondunge, kuenda Ukristão o lekisa ndati olondunge poku sapela?
10 Olondunge uloño woku tepisa pokati keci ciwa leci cĩvi, kuenda oku nõla oku linga eci ciwa. (Va Heveru 5:14) Ukristão ukualondunge o nõla onjila yu kuatisa oku pamisa ukamba waye la Suku. Eye ka popi olondaka vina vi sumuisa omanu vakuavo. Pole, o sanjuisa Yehova momo o nõla olondaka vi kuatisa vakuavo. (Olosapo 11:12, 13) Eye “o livala konyeño.” (Olosapo 14:29) Eye “o suñamisa onjila yaye,” okuti o nõla onjila ya sunguluka komuenyo waye. (Olosapo 15:21) Tu pondola oku kala ndati vakualondunge? Tu ci linga poku lilongisa Ondaka ya Suku, kuenda oku kapako ovina tua lilongisa. (Olosapo 2:1-5, 10, 11) Tu pondolavo oku lilongisa kuenda oku setukula ongangu ya Yesu yoku lekisa olondunge.
11. Yesu wa lekisa ndati olondunge kolondaka viaye?
11 Yesu wa lekisa olondunge kovina viosi a popia levi a linga. Kolondaka viaye. Yesu poku kunda olondaka viwa, wa tukula olondaka via komohĩsa olonjeveleli viaye. (Mateo 7:28; Luka 4:22) Olonjanja vialua wa tukula Ondaka ya Suku. Eye wa kũlĩhĩle ciwa ovinimbu viovisonehua a sukilile oku tukula vapuluvi osi. (Mateo 4:4, 7, 10; 12:1-5; Luka 4:16-21) Omanu va kala oku yevelela eci Yesu a kala oku lombolola Ovisonehua, va vetiyiwa calua lolondaka viaye. Yesu noke liepinduko liaye, wa sapela lolondonge viaye vivali eci via kala oku enda kimbo lio Emausi. Eye wa situlula elomboloko liovisonehua via tiamisiwila kokuaye. Noke olondonge via popia hati: “Ovitima vietu ka via tokotele hẽ osimbu a vangula letu vonjila, cina a tu situluila ovisonehua?”
12, 13. Ovolandu api a lekisa okuti Yesu wa enda oku livala konyeño loku lekisa esunguluko?
12 Kovisimĩlo kuenda kovituwa viaye. Olondunge via kuatisa Yesu oku “livala konyeño.” (Olosapo 16:32) Eye wa enda oku livala konyeño, kuenda ‘wonjukile’. (Mateo 11:29) Yesu olonjanja viosi wa lekisile epandi kolondonge viaye ndaño lakulueya avo. (Marko 14:34-38; Luka 22:24-27) Eye wa amamako oku lekisa epandi ndaño ceci a talisiwa ohali.
13 Olondunge via kuatisa Yesu oku lekisa esunguluko. Momo, wa kuata elomboloko Liocihandeko ca eciwile ku Mose, okuti co vetiya oku tata ciwa omanu. Sokolola ulandu wukãi wa kuatele uvei woku “pita osonde.” (Tanga Marko 5:25-34.) Ukãi wa pita pokati komanu noke wa lamba kuwalo wa Yesu, kuenje wa sakuiwa. Ndomo ca lekisiwa Vocihandeleko, ukãi waco wa tendiwile okuti wa vĩhisua, omo liaco wa sukilile oku yuvula oku lamba vakuavo. (Ovisila 15:25-27) Pole, Yesu ka vanguile laye lonjila yimue yi sumuisa. Momo lie? Momo wa kũlĩhĩle okuti, ovituwa ndeci: Ohenda kuenda ekolelo,’ via kuatele esilivilo lia velapo, okuti oku pokola lika Kocihandeleko ci sule. (Mateo 23:23) Yesu lohenda yalua wa popia hati:“Amõlange, ekolelo liove lia ku popela. Kuende lombembua. Uvei wove wa ku tunda.” Ongangu yiwa ya Yesu yoku lekisa olondunge, yo vetiya oku kuata ohenda!
14. Nye Yesu a nõlelepo oku linga, kuenda wa tiamisilile ndati utima waye kupange woku kunda?
14 Kekalo liomuenyo waye. Ekalo liomuenyo wa Yesu lia lekisa okuti wa kala ukualondunge. Eye wa nõlelepo oku linga upange woku kunda. (Luka 4:43) Yesu wa kuamele onjila yo kuatisa oku tiamisila utima waye kupange waco kuenda oku tẽlisa ocikele caye. Wambatele omuenyo wa leluka oco a pesile otembo yalua kuenda ongusu kupange woku kunda. (Luka 9:58) Eye wa kũlĩhĩle okuti wa sukilile oku pindisa omanu vakuavo, oco upange woku kunda wa amameko noke yolofa viaye. (Luka 10:1-12; Yoano 14:12) Yesu wa likuminya oku kuatisa olondonge viaye kupange woku kunda “toke kesulilo lioluali.”—Mateo 28:19, 20.
SETUKULI OLONDUNGE VIA YESU
15. Tu pondola oku lekisa ndati olondunge kolondaka vietu?
15 Tu pondola oku setukula ndati olondunge via Yesu? Volondaka vietu. Eci tu sapela la vamanjetu, tu sukila oku kuama olondaka vi va vetiya okuti, vina vi va sumuisa havioko. (Va Efeso 4:29) Eci tu sapela lomanu catiamẽla Kusoma wa Suku, olondaka vietu vi sukila oku “singiwa lomongua,” okuti oku sapela lonjila yimue ya sunguluka. (Va Kolosai 4:6) Omo liaco tu sukila oku kuata elomboloko liovina omanu va sukila, eci va sole, kuenda tu nõla lutate olondaka tu popia. Nda tua nõla lutate olondaka vietu, omanu va tu yevelela, kuenda esapulo lietu li vetiya ovitima viavo. Eci tu va lomboluila ovina tua lilongisa tu sukila oku tanga Embimbiliya, momo Ondaka ya Suku yi kuete unene. Tua kũlĩha okuti esapulo Liembimbiliya li kuete unene ka u sokisiwa.
16, 17. (a) Tu lekisa ndati okuti tua siata oku livala konyeño kuenda tua sunguluka? (b) Tu amamako ndati oku tiamisila utima wetu kupange woku kunda?
16 Kovisimĩlo kuenda kovituwa vietu. Eci tu liyaka lovitangi, olondunge vi tu kuatisa oku kuata ovisimĩlo via sunguluka kuenda oku ‘livala konyeño.’ (Tiago 1:19) Eci omanu va tu popia lãvi tu sukila oku kũlĩhĩsa esunga lieci va popela olondaka viaco. Poku ci linga ci leluka oku va ecela loku yuvula oku va kuatela onyeño. (Olosapo 19:11) Oku kuata olondunge ci tu kuatisa oku lekisa esunguluko. Ka tu lavoka okuti vamanjetu va linga ovina via li pua. Pole, tu sukila oku ivaluka okuti, ovo pamue va kasi oku liyaka lovitangi ka tua kũlĩhĩle. Omo liaco, tu lekisa onjongole yoku yevelela ovisimĩlo viavo. Kuenje tu yuvula oku va kisika oku tava lika kovisimĩlo vietu.
17 Kekalo liomuenyo wetu. Tua kũlĩha okuti oku kunda olondaka viwa esumũlũho lia velapo tu kuete. Omo liaco, tu yongola oku nõla onjila yi tu kuatisa oku amamako oku tiamisila utima kupange woku kunda. Tua nõlapo oku pitisa kovaso upange wa Yehova komuenyo wetu. Omo liaco, tu ambata omuenyo wa leluka u tu kuatisa oku pesila otembo yalua kuenda ongusu yetu kupange woku kunda olondaka viwa osimbu esulilo ka lieyile.
18. Tu pondola oku amamako ndati oku linga ungende u tuala komuenyo ko pui, kuenda nye wa nõlapo oku linga?
18 Tua siata oku kuata esanju poku lilongisa ovituwa vimue via Yesu! Sokolola ndomo tu pondola oku kuatisiwa poku lilongisa ovituwa viaye vikuavo kuenda oku u setukula. Omo liaco, tu nõlipo oku setukula ovituwa via Yesu. Nda tua ci linga tu ka amamako oku linga ungende u tuala komuenyo ko pui, kuenje ukamba wetu la Yehova u pamisiwa.
^ tini. 2 Ukanda watete wa Petulu 1:8, 9, wa sonehiwila Kakristão va kuete elavoko lioku ka kala kilu. Omo liaco, olondaka via Petulu vi tiamisiwilavo Kakristão va kuete elavoko lioku kala palo posi otembo ka yi pui.
^ tini. 9 Oco o kũlĩhe ovolandu omanu va lekisa utõi eci va liyaka lovitangi, tala Utala Wondavululi 1 ya Cembanima yunyamo wo 2000 kelimi Lioputu, kemẽla 24-28; O Despertai! 22 ya Kupupu yunyamo wo 2003 kemẽla 18-21; kuenda O Despertai! 22 ya Susu yunyamo wo 1995, kemẽla 11-15.


text:
Momo Lie Olonjali Viange ka vi Yonguila Okuti Ñuata Elianjo Lialua?
Sokolola ulandu owu:
Ove o yongola oku enda kocipito cimue, pole kua kũlĩhĩle nda olonjali viove vi ka ku ecelela ale sio. Onjila yipi nda wa nõlapo?
1. KU KA PINGE—KUENDE ÑO
Esunga lieci okuti pamue o kuata ocisimĩlo caco: Ove o yongola oku vetiya akamba vove oku kũlĩha okuti o kuete elianjo lialua. O sima okuti wa kũlĩha ovina vialua okuti olonjali viove ci sule ale ku kapiko ovisimĩlo viavo.—Olosapo 14:18.
Ceci ci yililako: Akamba vove pamue va komõha, pole va ka limbukavo okuti ove kua koleliwile. Nda o kemba olonjali viove, o pondolavo oku kemba akamba vove. Handi vali, nda olonjali viove vi ci limbuka vi sumua, kuenda ci kala ndu okuti wa va pakula, kuenje citava okuti va ku kangisa!—Olosapo 12:15.
2. KU KA PINGE—KU KA ENDE
Esunga lieci okuti pamue o kuata ocisimĩlo caco: Ove o sokolola kelaleko liaco kuenda o limbuka okuti ka ci li kuata lovina o lilongisa ale omanu vamue va ka kalako, ka va kuete ovituwa viwa. (1 Va Korindo 15:33; Va Filipoi 4:8) Ale, ove pamue o yongola oku enda, pole ku kuete utõi woku pinga oco ende.
Ceci ci yililako: Nda ove kua endele omo okuti wa kũlĩha okuti ocisimĩlo caco ka ca sungulukile, o ka kuata utõi poku tambulula akamba vove. Pole, nda kua endele omo okuti ku kuete utõi woku pinga kolonjali viove, o ka kala konjo lesumuo kuenda o ka sima okuti ove lika ku kuete elianjo.
3. PINGA—KEVELELA ETAMBULULO
Esunga lieci okuti pamue o kuata ocisimĩlo caco: Wa limbuka ocikele olonjali viove vi kuete, kuenda wa sumbila ocisimĩlo cavo. (Va Kolosai 3:20) O sole olonjali viove, kuenda ku yongola oku va sumuisa poku enda lakamba vove okuti ku u sika. (Olosapo 10:1) Oku ci linga ci ku kuatisa oku kuata epuluvi lioku situlula ovisimĩlo viove.
Ceci ci yililako: Olonjali viove vi ka limbuka okuti o va sole kuenda wa va sumbila. Kuenje, nda va limbuka okuti epingilo liove ya sunguluka, va ka tava.
Esunga Lieci Olonjali Pamue ka vi Tava
Esunga limue li pondola oku sokisiwa ndoco: Nda ove wa ponduile oku nõla, ci tava okuti nda wa nõla oku li teva vokalunga muna mu sangiwa vakuakuyovola. Momo lie? Momo, osimbu o kasi oku liteva, kua kapeleko ohele. Pole, vana va kuete ocikele coku yovola vana va kasi oku vomba, va kũlĩha olohele viosi. Cimuamue haico, omo okuti olonjali viove via loñoloha calua, vi pondola oku limbuka olohele ove ku lete. Ndeci vakuakuyovola vana va kasi oku vomba, ocimaho colonjali viove hakunyolako elianjo liove, pole va yongola oku ku kuatisa oku yuvula ovitangi vi pondola oku nyola esanju liove.
Esunga likuavo: Olonjali viove vi yongola oku ku teyuila. Omo liocisola va ku kuetele, vi ku sapuila hati oco, eci ci tava kuenda sio, eci ci sukiliwa. Eci o pinga kokuavo okuti o yongola oku linga cimue, ovo va li pula ndoco: ‘Nda tua tava kepingilo liaye, tu ka tẽla hẽ oku li yaka locitangi ci pondola oku yililako? Ovo va ka tava lika kepingilo liove nda va limbuka okuti, ovina o ka linga ka vi ka ku nenela ovitangi.
Ceci o Sukila Oku Linga Oco Olonjali Viove vi ku Ĩhe Elianjo
Ceci o sukila oku linga
Kala ukuacili: Lipula ndoco: Momo lie njonguila oku ka ñuala ñuala lakamba vange? Anga hẽ ndi sole ovina va ka linga ale njongola ño oku kala lavo? Ale njongola oku ka mola umue ndi sole okuti o ka kalapo? Kuenje vangula ocili lolonjali viove. Ovo va kala ale amalẽhe kuenda va ku kũlĩha ciwa. Omo liaco, ci tava okuti, ovo va limbuka ovina via kongelamo. Nda wa vangula ocili, ovo va ka ci sanjukila kuenda o kuatisiwa lolondunge viavo. (Olosapo 7:1, 2) Nda kua vanguile ocili, ka va ka ku kolela vali kuenda lalimue eteke o yeva ondaka yokuti, oco.
Nõla elivala lia sunguluka: Ku ka pinge ovina vialua kolonjali viove eci va tunda kupange ale osimbu va kasi oku linga ovopange akuavo. Sapela lavo velivala lina okuti va mãla oku linga upange wavo. Ku ka vangule lavo velivala va kuete otembo yitito loku va kisika oku eca etambululo velivala liaco. Ovo ka va ka sanjukila oku nõla lonjanga onjila yimue yi kuamiwa. Nda wa linga epingilo liove selo, ci va ecelela oku sokolola lutate.
Tukula ovina via kongelamo: Ku ka limbike lacimue. Lombolola ovina viosi o yongola oku linga. Olonjali ka vi sole etambululo liokuti “Si cĩ,” ca piãla enene eci va linga epulilo liokuti: “Helie o ka kalapo?” “Ku ka kala ukulu umue o ka lavulula ovina ndomo vi ka enda?” ale “O tiuka owola ya nye?”
Kuata ovisimĩlo via sunguluka: Ku ka sokise olonjali viove ndu okuti ovanyãli vove. O sukila oku va tenda ndakamba vove, momo ovo akamba vove muẽle. Nda wa ci linga, ku ka kuata ovitangi vialua kuenda ovo va ka ku kuatisa.
Lekisa kolonjali viove okuti o kuete olondunge vioku tava konjila ovo va nõla. Nda wa ci linga ovo va ka lekisa esumbilo kokuove. Kuenje onjanja yikuavo, va ka tava okuti o linga ovina o yongola.


text:
OSHILESHWA 9
Oshike tashi dulu okukwafela oukwaneumbo weni u kale wa hafa?
1. Omolwashike okuhombola kwa fimanenena opo oukwaneumbo u kale wa hafa?
MOmbibeli omu na ‘onghundana iwa oyo ya dja kuKalunga omunelao.’ (1 Timoteus 1:11, NW) Kalunga omunelao okwa hala omaukwaneumbo a kale a hafa. Jehova oye Omutoti wohombo. Onghee hano, osha fimanenena okuhombola paveta opo oukwaneumbo weni u kale wa hafa molwaashi ounona otava ka tekulilwa momudingonoko wa amenwa.
Kalunga oha tale ko ngahelipi ohombo? Okwa hala eehombo di kalelele. Ovakriste ove na okukala va fimaneka eemhango domapangelo omoilongo yavo di na sha nokuhombola paveta. (Lukas 2:1, 4, 5) Jehova okwa hala yo ovashamane novakulukadi va kale ovadiinini kookaume kavo kopahombo. (Ovaheberi 13:4) Oku tonde eteyohombo. (Malakia 2:16) Ndele okwa pitika ashike Ovakriste va teye ohombo nokuhombolulula ngeenge kaume umwe kopahombo a ya momilele kondje yohombo. — Lesha Mateus 19:3-6, 9.
2. Omushamane nomukulukadi ove na okukalafana ngahelipi?
Jehova okwa shita omulumenhu nomukainhu opo va kale hava yambididafana mohombo yavo. (Genesis 2:18) E li omutwe woukwaneumbo, omushamane oku na oshinakuwanifwa shokufila oshisho oukwaneumbo waye palutu nosho yo oku u honga kombinga yaKalunga. Oku na okukala e na omhepo yeliyambo eshi ta ulikile omukulukadi waye ohole. Ovashamane novakulukadi ove na okukala ve holafane nohava fimanekafana. Ndele molwaashi ovashamane novakulukadi aveshe inava wanenena, osha fimanenena okulihonga okudiminafana po opo va kale va hafa meehombo davo. — Lesha Ovaefeso 4:31, 32; 5:22-25, 33; 1 Petrus 3:7.
3. Ngeenge kamu na ehafo mohombo yeni, mbela ou na okufiya po kaume koye kopahombo?
Ngeenge omwa shakeneke omaupyakadi mohombo yeni, keshe umwe na ungaunge namukwao pahole. (1 Ovakorinto 13:4, 5) Eendjovo daKalunga itadi ti kutya ovalihomboli ove na ashike okutopoka opo ngeno va kandule po omaupyakadi omohombo. — Lesha 1 Ovakorinto 7:10-13.
4. Ounona, mbela omu shii kutya Kalunga okwa hala mu ninge shike?
Jehova okwa hala mu kale mwa hafa. Ohe mu pe omayele a denga mbada e na sha nanghee tamu dulu okuhafela ounyasha weni. Okwa hala mu mone ouwa mounongo nomoimoniwa yovadali veni. (Ovakolossi 3:20) Jehova okwa hala yo mu mone ehafo olo hali di mokulonga ehalo laye nosho yo lOmona waye. — Lesha Omuudifi 11:9–12:1; Mateus 19:13-15; 21:15, 16.
5. Ovadali, ongahelipi tamu dulu okukwafela ovana veni va kale va hafa?
Omu na okulonga noudiinini opo ovana veni va kale ve na oikulya, onhele yokukala nosho yo oidjalomwa. (1 Timoteus 5:8) Ndele opo ovana veni va kale va hafa, omwa pumbwa yo oku va honga va kale ve hole Kalunga nove lihonge kuye. (Ovaefeso 6:4) Oshihopaenenwa sheni shi na sha nokuulika kutya omu hole Kalunga otashi dulu okukuma neenghono omitima dovana veni. Ngeenge ehongo leni ola kanghamena kEendjovo daKalunga, otali dulu okuvyula nokunwefa mo nawa omadiladilo ovana veni. — Lesha Deuteronomion 6:4-7; Omayeletumbulo 22:6.
Ounona ohava mono ouwa ngeenge ohava tuwa omukumo nohava pandulwa. Ova pumbwa yo okupukululwa nokupewa outekuduliko. Edeulo la tya ngaho otali ke va amena opo vehe lihumbate monghedi oyo tai dulu okunyona po ehafo lavo. (Omayeletumbulo 22:15) Ashike outekuduliko kau na okuyandjwa nonyanya. — Lesha Ovakolossi 3:21.
Eendombwedi daJehova ohadi nyanyangida omambo e lili noku lili nelalakano lokukwafela ovadali nounona. Omambo oo okwa kanghamena kOmbibeli. — Lesha Epsalme 19:8, 12.
Lihonga shihapu
OUKWANEUMBO WENI OTAU DULU OKUKALA WA HAFA
Kongeni ekwafo kuKalunga mu kale mwa hafa mohombo
Okulipula omapulo avali e li paunafangwa otaku dulu oku mu kwafela mu xwepopaleke ohombo yeni.
OUKWANEUMBO WENI OTAU DULU OKUKALA WA HAFA
Nghee mu na okupongolola po omaupyakadi
Okukala netaleko liwa otaku yoolola ko ovalihomboli ovo ve na ohombo ya kola nova hafa kwaavo ve na ohombo ya nghundipala nova nyemata.
Ombibeli otai hongo lela shike?
Nghee to dulu okuxumifa komesho ehafo moukwaneumbo weni
Ohole oyo Jesus a ulika oi li oshihopaenenwa osho ovashamane, ovakulukadi, ovadali nosho yo ounona tava dulu okulandula. Oshike hatu lihongo kuye?


text:
OCIPAMA CEKŨI LATÃLO
Onjila ya Sunguluka Yoku Fendela Suku
1. Helie o pondola oku tu sapuila onjila ya sunguluka yoku fendela Suku?
ATAVO alua a siata oku popia hati, a kasi oku longisa ocili catiamẽla ku Suku. Pole, olondaka viaco haviociliko, momo atavo a siata oku longisa ovina vialua via litepa viatiamẽla ku Suku, kuenda ndomo tu sukila oku u fendela. Tu pondola oku kũlĩha ndati onjila ya sunguluka yoku fendela Suku? Yehova eye lika o pondola oku tu sapuila ndomo tu sukila oku u fendela.
2. O pondola oku lilongisa ndati onjila ya sunguluka yoku fendela Suku?
2 Yehova wa tu ĩha Embimbiliya oco tu lilongise onjila ya sunguluka yoku u fendela. Omo liaco, lilongisa Embimbiliya, kuenje Yehova o ku kuatisa oco o kũlĩhe alongiso aye, momo o kuete onjongole yoku ku kuatisa.—Isaya 48:17.
3. Nye Suku a yongola okuti oco tu linga?
3 Omanu vamue va siata oku popia vati, Suku o tava atavo osi. Pole, Yesu ka tu longisile ovina viaco. Eye wa popia hati: “Havosiko va nukula vati, a ‘Ñala, a Ñala,’ va iñila Vusoma wo kilu, te lika una o linga ocipango ca Isiange o kasi kilu.” Omo liaco, tu sukila oku lilongisa catiamẽla kocipango ca Suku, kuenda oku ci linga. Olondaka evi vi kuete esilivilo lia velapo, momo Yesu wa sokisa omanu vana ka va pokola ku Suku ndolongangala poku va tukula hati, ‘olondingakandu.’—Mateo 7:21-23.
4. Nye Yesu a popia catiamẽla koku linga ocipango ca Suku?
4 Yesu wa tu lungula hati, nda tu yongola oku linga ocipango ca Suku, tu ka liyaka lovitangi. Eye wa popia hati: “Likolisili oku iñila vombundi ya sukatela, momo ombundi ya sanjavala haiyo ya tanda yi tuala kenyõleho kuenje valua va endelamo; osimbu okuti ombundi ya sukatela haiyo ya likupika oyo onjila yi tuala komuenyo kuenje vañami ñami va yi sanga.” (Mateo 7:13, 14) Ombundi ya sukatela, ale onjila ya sunguluka yoku fendela Suku, yi tuala komuenyo ko pui. Ombundi ya sanjavala, ale onjila ka ya sungulukile yoku fendela Suku, yi tuala kolofa. Pole, Yehova ka yongola okuti, omunu umue o fa. Eye eca komanu vosi epuluvi lioku lilongisa ovina viatiamẽla kokuaye.—2 Petulu 3:9.
ONJILA YA SUNGULUKA YOKU FENDELA SUKU
5. O pondola oku limbuka ndati omanu vana va kasi oku fendela Suku lonjila yimue ya sunguluka?
5 Yesu wa popia hati, tu pondola oku limbuka omanu va kasi oku fendela Suku lonjila ya sunguluka. Tu ci linga poku konomuisa ovina va tava, kuenda evi va linga. Eye wa popia hati: “Vu va limbukila kapako avo.” Noke wa amisako hati: “Uti uwa wima epako liwa.” (Mateo 7:16, 17) Olondaka evi ka vi lomboloka okuti, omanu va kasi oku fendela Suku va li pua. Pole, afendeli va Suku va siata oku likolisilako oku linga eci ca sunguluka. Cilo tu konomuisa ovina vi tu kuatisa oku limbuka omanu va kasi oku fendela Suku lonjila yimue ya sunguluka.
6, 7. Momo lie efendelo liocili li tiamisiwilila Vembimbiliya? Ongangu ya Yesu yi tu longisa nye?
6 Efendelo lietu li sukila oku tiamisiwila Vembimbiliya. Embimbiliya li popia hati: “Ovina viosi via sonehiwa Vovisonehua vi Kola, vi tunda ku Suku kuenje ovio vi silivila koku tu longisa, koku tu pisa, koku suñamisa ovina loku tu pindisila vesunga, okuti omunu wa Suku o loñoloha loku liangiliyila upange wosi uwa.” (2 Timoteo 3:16, 17) Upostolo Paulu wa sonehela Akristão ndoco: “Eci wa tambuli ondaka ya Suku, yina wa yevi kokuetu, ka wa yi taveli ndondaka yomanu, pole, wa yi tambuli ndomo ci kasi ocili okuti ondaka ya Suku.” (1 Va Tesalonike 2:13) Efendelo liocili li tiamisiwila lika kondaka ya Suku okuti, Embimbiliya. Pole, olio ka li tiamisiwila kovisimĩlo viomanu, kovihilahila, ale kocina cimue cikuavo.
7 Ovina viosi Yesu a longisa, vi sangiwa Vondaka ya Suku. (Tanga Yoano 17:17.) Eye wa enda oku tukula Ovisonehua olonjanja viosi. (Mateo 4:4, 7, 10) Afendeli vocili va Suku va kuãi ongangu ya Yesu, kuenda ovina viosi va siata oku longisa vi sangiwa Vembimbiliya.
8. Nye Yesu a tu longisa catiamẽla koku fendela Yehova?
8 Tu sukila oku fendela lika Yehova. Osamo 83:18 yi popia hati: “Oco va limbuka okuti ove, onduko yove Yehova, ove, lika wove, Tõlo koluali luosi.” Yesu wa yonguile okuti omanu va kũlĩha ciwa Suku yocili, kuenda wa va longisa onduko ya Suku. (Tanga Yoano 17:6.) Yesu wa popia hati: “Fendela Yehova, Suku yove, eye lika o vumba.” (Mateo 4:10) Omo okuti tuafendeli va Yehova, tu kuãi ongangu ya Yesu. Tu fendela lika Yehova, tu tukula onduko yaye, tua siata oku longisa komanu vakuavo onduko ya Suku, kuenda ovina a ka tu lingila kovaso yoloneke.
9, 10. Tu lekisa ndati okuti tu lisole pokati?
9 Tu sukila oku lekisa ocisola cocili komanu. Yesu wa longisa olondonge viaye oco vi lisole pokati. (Tanga Yoano 13:35.) Ndaño okuti tua tunda kovitumãlo via litepa, kapata alitepa, tulohuasi ale tulohukũi, pole, ocisola tu likuetele pokati oco ci lekisa okuti tuvamanji. (Va Kolosai 3:14) Omo liaco, ka tu endi kovoyaki, kuenda ka tu pondi omanu. Embimbiliya li popia ndoco: “Omãla va Suku, lomãla Veliapu va limbukiwa ndoco: Wosi ka lingainga esunga ka tundi ku Suku, ndaño una ka sole manjaye.” Olio liamisako hati: “Tu sukila oku lisola pokati; handeciko Kaini, una wa tunda kondingaĩvi kuenje wa ponda manjaye.”
10 Tu sukila oku pesela otembo yetu, ongusu yetu kuenda ovina tu kuete oco tu likuatise pokati, loku livetiya. (Va Heveru 10:24, 25) Tu “lingi eci ciwa komanu vosi.”
11. Momo lie tu tavela okuti Yesu eye onjila yoku kũlĩha Suku?
11 Tu sukila oku pokola ku Yesu, momo eye onjila yoku kũlĩha Suku. Embimbiliya li popia hati: “Vemehi lilu ka muli onduko yikuavo ya eciwa komanu okuti tu popeliwa layo kuenje ka kuli epopelo komunu ukuavo.” (Ovilinga 4:12) Kocipama 5 celivulu lilo, tua lilongisa okuti Yehova wa tuma Yesu oco a ece omuenyo waye ndocisembi komanu vakuepokolo. (Mateo 20:28) Yehova wa nõla Yesu oco a kale Osoma yoluali luosi. Eli olio esunga lieci Embimbiliya li tu sapuilila hati, nda tu yongola oku kala otembo ka yi pui, tu sukila oku pokola ku Yesu.
12. Momo lie ka tu litengela vopulitika?
12 Tu sukila oku yuvula oku litenga vopulitika. Yesu ka litengele vopulitika. Eci a kala oku talisiwa ohali wa sapuila ku Pilato ombiali yo Roma hati: “Usoma wange ka wa tiamẽlele koluali lulo.” (Tanga Yoano 18:36.) Ndeci Yesu a linga, tua kolela Kusoma wa Suku wo kilu. Omo liaco, kovitumãlo viosi tu sangiwa ka tu litengi vopulitika. Embimbiliya li tu handeleka hati, tu sukila oku pokola “kolombiali” okuti, omanu va kuete omoko yoku viala. (Va Roma 13:1) Tu pokola kovihandeleko viofeka tu kasi. Ocili okuti, nda ocihandeleko cimue ka ci litava lovihandeleko via Suku, tu sukila oku setukula ongangu yovapostolo va popia vati: “Cetu oku pokola ku Suku ndombiali, komanu hakoko.”
13. Nye tua siata oku kunda catiamẽla Kusoma wa Suku?
13 Tu tava okuti, Usoma wa Suku owo lika u ka tetulula ovitangi violuali. Yesu wa popia hati, “olondaka evi viwa Viusoma” via laikele oku kundiwila voluali luosi. (Tanga Mateo 24:14.) Ka kuli uviali womanu u pondola oku linga ovina Usoma wa Suku u ka tu lingila. (Osamo 146:3) Yesu wa tu longisa oku likutilila catiamẽla Kusoma wa Suku eci a popia hati: “Usoma wove wiye. Ocipango cove ci lingiwe palo posi, ndeci ci lingiwa kilu.” (Mateo 6:10) Embimbiliya li tu sapuila okuti, Usoma wa Suku u ka kundula ovoviali osi omanu, kuenje u ka “kala muẽle hũ oloneke ka vi pui.”
14. Velie o tava okuti ovo va kasi oku fendela Suku lonjila yimue ya sunguluka?
14 Noke yoku lilongisa atosi tua konomuisa ndeti, lipula ndoco: ‘Velie va tiamisila alongiso avo Vembimbiliya? Velie va siata oku sapuila komanu vakuavo catiamẽla konduko ya Suku? Velie va siata oku likuatela ocisola pokati kuenda va tava okuti Suku wa tuma Yesu oco a tu yovole? Velie ka va siatele oku litenga vopulitika? Velie va kasi oku kunda okuti Usoma wa Suku owo lika u pondola oku tetulula ovitangi vietu?’ Olombangi Via Yehova ovio lika via siata oku ci linga.—Isaya 43:10-12.
NYE O KA LINGA?
15. Nye tu sukila oku linga nda tu yongola okuti Suku o tava efendelo lietu?
15 Omunu ka sukila lika oku tava okuti kuli Suku. Momo, olondele vi tavavo okuti kuli Suku, pole, ka via siatele oku pokola kokuaye. (Tiago 2:19) Oco efendelo lietu li taviwe, ka tu sukila lika oku tava okuti kuli Suku, pole, tu sukilavo oku linga eci a popia.
16. Momo lie tu sukilila oku yuvula etavo liesanda?
16 Oco Suku a tave efendelo lietu, tu sukila oku yuvula etavo liesanda. Uprofeto Isaya wa soneha ndoco: “Tundi vokati kayo . . . Liyelisi.” (Isaya 52:11; 2 Va Korindo 6:17) Eli olio esunga lieci tu sukilila oku yuvula ovina viosi viatiamẽla kefendelo liesanda.
17, 18. O “Bavulono Yinene” yi lomboloka nye, kuenda momo lie oku tundamo lonjanga ci kuetele esilivilo?
17 Etavo liesanda li lomboloka nye? Etavo limue li tu longisa oku fendela Suku lonjila yimue ka yi likuata Londaka yaye. Embimbiliya li tukula atavo osi esanda hati: “Bavulono Yinene.” (Esituluilo 17:5) Momo lie? Momo, noke Lietande lia pita koloneke via Noha, alongiso alua atavo esanda a fetikila volupale luo Bavulono. Noke, alongiso aco esanda a lisanduila kolonepa viosi violuali. Ovolandu a lekisa okuti, omanu va kala volupale luo Bavulono va enda oku fendela ovimunga violosuku vitatu. Koloneke vilo atavo alua a siatavo oku longisa okuti, Suku Umosi Muvatatu, pole, Embimbiliya li longisa okuti, kuli lika Suku umosi wocili okuti Yehova, kuenda Yesu Omõlaye. (Yoano 17:3) Omanu va kala volupale luo Bavulono va tavelevo kelongiso liokuti, onepa yimue yomunu yamamako oku kala lomuenyo noke yolofa, kuenda onepa yaco yi pondola oku talisiwa ohali vondalu yifelu. Pole, ovina viaco haviociliko.—Tala Etosi 14, 17, kuenda 18 kesulilo lielivulu lilo.
18 Suku wa popia hati, ndopo o ka kundula atavo osi esanda. (Esituluilo 18:8) Ove hẽ wa kũlĩha esunga lieci oku tunda lonjanga vetavo liesanda ci kuetele esilivilo? Yehova o yongola okuti o tunda vetavo liaco, osimbu kuli otembo yoku ci linga.—Esituluilo 18:4.
19. Nda wa nõlapo oku vumba Yehova, o ka ku tata ndati?
19 Eci o nõlapo oku tunda vetavo liesanda oco o vumbe Yehova, vamue pokati kakamba vove ale epata liove pamue ka va kuata elomboloko lionjila wa nõla kuenje va pondola oku ku lambalala. Pole, Yehova lalimue eteke a ka ku yanduluka. Ove o ka panga onepa kepata liomanu va li kuetele ocisola cocili voluali luosi, kuenda o ka kuata elavoko lioku kala otembo ka yi pui voluali luokaliye lua Suku palo posi. (Marko 10:28-30) Ndaño okuti akamba vove kumue lepata liove va kasi oku ku lambalala omo lioku fendela Yehova, citava okuti noke va ka nõlapo oku lilongisa Embimbiliya.
20. Momo lie oku fendela Suku lonjila yimue ya sunguluka ci kuetele esilivilo?
20 Ndopo Suku o ka kundula olondingaĩvi viosi, kuenje, Usoma waye u ka viala oluali luosi. (2 Petulu 3:9, 13) Kotembo yaco omanu va ka kuata esanju lialua! Omanu vosi va ka fendela Yehova ndomo a yongola. Omo liaco, ci kuete esilivilo lia velapo oku nõlapo cilo oku fendela Suku lonjila yimue ya sunguluka..


text:
OMALONGESO 7
Ouhamba wa Huku Oityi?
1. Ouhamba wa Huku Oityi?
Ouhamba wa Huku outumini ukahi keulu. Mauya okupingako omautumini aeho, nokufuisapo ehando lia Huku, opo lilingwe keulu na pano pohi. Onondaka ombo konthele Youhamba wa Huku, onongwa. Ouhamba oo, mauya okufuisapo etyi ovanthu vesukisa, outumini omuwa.—Tanga Daniel 2:44; Mateus 6:9, 10; 24:14.
Ouhamba una okukala nohamba. Jeova waholovona Omona wae Jesus Kristu, opo akale Ohamba Youhamba Wae.—Tanga Revelação [Apocalipse] 11:15.
2. Jesus Ohamba yaviuka mokonda yatyi?
Omona wa Huku Ohamba yaviuka, mokonda una oluembia, nokuapamena muetyi tyaviuka. (João 1:14) Tupu, Jesus una epondolo enene liokukuatesako ovanthu, mokonda makala keulo, mahi matumina oohi aiho. Moluotyo, etyi oe atutiliswa, walonda keulu apumphama kokulio kwa Jeova opo akevelele. (Hebreus 10:12, 13) Okuhulililako, Huku wemupa ounene opo ahimbike okutumina.—Tanga Daniel 7:13, 14.
3. Ovalie mavakatumina na Jesus?
Jesus matumina keulu notyikundyi tyovanthu vaholovonwa na Huku, vaihanwa okuti “onosandu.” (Daniel 7:27) Onosandu mbotete mbaholovonwa, ono apostolu mbekolelo mba Jesus. Alo hono Jeova utualako okuholovona ovalume novakai vekolelo opo vakale onosandu. Nga Jesus, navo vekahi nokututiliswa nolutu lwo keulu.—Tanga João 14:1-3; 1 Coríntios 15:42-44.
Ovanthu veñgapi mavaende keulu? Jesus weveihana okuti “okahambo okatutu.” (Lucas 12:32) Okuhulililako mavakatuuka 144.000. Mavakatumina oohi aiho na Jesus.—Tanga Revelação 14:1.
4. Oityi tyaendapo etyi Jesus ahimbika okutumina?
Ouhamba wa Huku wahimbika okutumina mo 1914. * Otyipuka tyotete Ohamba Jesus alinga, okutahela pohi Satanasi novilulu viae. Satanasi anumana unene, iya ahimbika okueta ononkhumbi onene kombanda yoohi. (Revelação 12:7-10, 12) Tunde opo, ononkhumbi mbovanthu mbukahi nokuliyawisa unene. Ovita, nondyala, nomauvela, novinimawe, vilinga onthele “yenyingilikilo” lilekesa okuti apa katutu Ouhamba wa Huku maukapilulula ovipuka aviho kombanda yoohi.—Tanga Lucas. 21:7, 10, 11, 31.
5. Oityi Ouhamba wa Huku ukahi nokulinga?
Novilinga viokuivisa ouye auho, Ouhamba wa Huku ukahiale nokuwaneka kumwe ovanthu ovanyingi vovilongo aviho. Ovanthu ovanyingi ovatendi, vekahi nokukala ovalongwa va Jesus. Ouhamba wa Huku maukeveamena putyina mauhanyeko ouye ou auho wovivi. Moluotyo, aveho vahanda okupola ouwa Kouhamba wa Huku, vesukisa okulilongesa okukala ovalongwa ovataveli va Jesus.—Tanga Revelação 7:9, 14, 16, 17.
Mokueenda kuomanima 1.000, Ouhamba wa Huku maukafuisapo etyi Huku ahandelele ovanthu ponthyimbi. Oohi aiho maikakala omphangu yombembwa. Okuhulililako, Jesus makakondola Ouhamba pomaoko a He. (1 Coríntios 15:24-26) Okuti ove wii omunthu umwe uhanda okupopila konthele Yohamba wa Huku?—Tanga Salmo 37:10, 11, 29.
^ palag. 6 Opo unoñgonoke nawa oñgeni omaulo Ombimbiliya apopia konthele yenima lio 1914, tala pomafo 215-218 omukanda Oityi Ombimbiliya Tyili Ilongesa?
LILONGESA VALI
Oityi Ombimbiliya Tyili-Tyili Ilongesa?


text:
KAPITULU 10
Vusunga ku Tuala ha Tungelo na vandemone.
1. Vika tua pande ku lilongesela via tungelo?
YEHOVA ua tonda tu tantekeye vusoko vueni. Kaha tungelo va pua va ku vusoko vua Njambi. Mu Mbimbiliya va va luka nguavo “vana va Njambi.” (Yombi 38:7) Vika ve ku linga tungelo? Vati va kuasele vantu ku miaka ya ku nima? Vati va hasa ku tu kuasa matangua ano?—Talenu Litota 8 ku ntsongo ya livulu.
2. Kulihi va tunda tungelo? Va pua vangahi?
2 Tua pande ku tantekeya ku va tunda tungelo. Kolose 1:16 ya muesa ngecize omo Yehova ua tangele Yesu, mu nima yaco ua “tangele viuma viose, vi li muilu na hano ha mavu.” Tungelo navo va pua mutamba ua evi viuma via-ku-tanga. Vunoni va pua vangahi? Mbimbiliya nguayo va pua makulukazi na makulukazi.—Visamo 103:20; Ku-Solola 5:11.
3. Vika livulu lia Yombi 38:4-7, lia tu leka ku tuala ha tungelo?
3 Mbimbiliya ya longesa naua ngecize Yehova ua livangele ku tanga tungelo tele kanda a tange mavu. Vati vevuile ku mitima mu va muene mavu? Livulu lia Yombi ngualio vevuile ndzolela. Va puile vusoko vua ku likuata kumo mu ku pangela Yehova.—Yombi 38:4-7.
TUNGELO VE KU KUASA VANGAMBA VA NJAMBI
4. Vati tua tantekeya nguetu tungelo va lema vantu?
4 Fume ha katete, tungelo va lema cikuma vantu na ku lipuisamo ca vutumbe vua Yehova ku tuala ku mavu na vantu. (Visimo 8:30, 31; 1 Petulu 1:11, 12) Ngeci va vuile vusiua mu va muene Andama na Eva va muesa lisino kuli Njambi. Mua vusunga vusiua vuavo vue ku livuezelela mu ku mona cingi ca vantu va muesa lisino kuli Yehova. Vunoni nga muntu a aluluka na ku hiluka kuli Njambi, tungelo ve ku viukilila cikuma. (Luka 15:10) Tungelo va lema cikuma vantu vaze ve ku pangela Njambi. Yehova ue ku pangesa tungelo mu ku kuasa na ku niunga vangamba veni ha mavu. (VaHevelu 1:7, 14) Tu ci talenu vati ue ku lingamo.
5. Vati tungelo va kuasele vangamba va Njambi ku laza?
5 Yehova ua tumine tungelo vavali va ka kuase Lote na vusoko vueni vovoke ku ku nonga ca Sondoma na Ngomola. (Njenisisi 19:15, 16) Kaha mu nima ya miaka ya yingi, Ndaniele va mu mbilile mu cipuku ca vandumba, vunoni ka liuile muomu Njambi ‘ua tumine kangelo keni, kaha ua fuikile tunua tua vandumba.’ (Ndaniele 6:22) Kaha omo kapostolo Petulu ua kele mu kamenga, Yehova ua tumine kangelo a ka mu patulemo. (Vilinga 12:6-11) Tungelo va kuasele naua Yesu mua kele hano ha mavu. Ca ku muenako, mu nima ya ku mu mbatiza, ‘tungelo va mu kuasele.’ (Mako 1:13) Cikuavo naua, ntsimbu kanda Yesu va mu tsihe, kangelo “ua mu kolesele.”—Luka 22:43.
6. (a) Vati tua tantekeya ngecize tungelo ve ku kuasa vangamba va Njambi matangua ano? (b) Vihula vika tu lilongesa?
6 Lelo lino, tungelo ka ve ku lisolola naua ku vantu. Vutuhu ngoco Njambi kasi ue ku va pangesa mu ku kuasa vangamba veni. Mbimbiliya nguayo: “Kangelo ka Yehova a va zingilika na cilombo ceni vose va mu vuila vuoma, kaha a vohiela.” (Visamo 34:7) Omo lia vika tua tondeka ku tu niunga? Muomu kua kala vitozi va ngolo va tonda ku tu nongesa Vitozi vaco veya? Va tunda kulihi? Vati vali na ku tonda ku tu vulumuna? Linga tu tantekeye vikumbululo vievi vihula, tu talenu via solokele mu nima ya ku tanga va Andama na Eva.
VITOZI KA TU HASA KU MONA NA MESO
7. Vika vantu va na lingi omo lia ku vonga kuli Satana?
7 Mu Kapitulu 3, tua lilongesele ngecize umo kangelo ua alulukilile Njambi. Mu Mbimbiliya va mu luka nguavo Satana Ndiavu. (Ku-Solola 12:9) Satana ua tondele naua ku hungumuisa vakuavo linga va alulukile Njambi. Ua hasele ku onga Eva, tunde oho ua hungumuisa vantu vavengi. Vunoni vamo ngeci mua, Avele, Enoke na Noa va tualeleleho ku ononoka Yehova.—VaHevelu 11:4, 5, 7.
8. (a) Vati vamo tungelo va himpukile vandemone? (b) Vati va lingile vandemone linga va hase ku ovoka ku Livazi?
8 Ku matangua a Noa, kua kele naua vamo tungelo va alulukilile Yehova na ku tunda muilu va ku yoyele ha mavu. Omo lia vika? Mbimbiliya nguayo muomu va tondele ku ambata vampuevo. (Tandenu Njenisisi 6:2.) Vunoni mu ku lingamo, tungelo va vulumuine ku meso a Njambi. (Yunda 6) Ngeci mua vaze tungelo va vapi, cingi ca vantu va himpukile vikenia na vakua vupi. Ngeci Yehova ua va nongesele vose na Livazi. Vunoni uovuele vakua ku ononoka. (Njenisisi 7:17, 23) Kaha linga vaze tungelo vakua lisino vovoke, va hilukile muilu. Mbimbiliya ya va luka nguayo vandemone. Va lipandakanene kuli Satana mu ku alulukila Njambi, ngeci Satana ua pua muangana uavo.—Mateo 9:34.
9. (a) Vika via solokelele vandemone mu va hilukile muilu? (b) Vika tu lilongesa vuovuno?
9 Mu ku pua vakua lisino, Yehova ka va tavele va hiluke ku vusoko vueni. (2 Petulu 2:4) Vutuhu vandemone ka va hasa naua ku lihimpula vantu, kasi va li na “ku onga mavu ose.” (Ku-Solola 12:9; 1 Yoano 5:19) Tu lilongesenu vati ve ku hasa ku onga ni nguetu ku hungumuisa cingi ca vantu.—Tandenu 2 Kolintu 2:11.
VATI VANDEMONE VE KU HUNGUMUISA VANTU?
10. Vati vandemone ve ku onga vantu?
10 Vandemone ve ku hungumuisa vantu mu vinjila via vingi. Vamo ve ku litavasiana na vandemone mu ku handeka navo mpundu ni ku hitila muli mukua ku taha. Ku lingamo ca pua ku lemesa mahamba. Mbimbiliya ya tu vindika ku viose via likuata na vandemone. (Ngalata 5:19-21) Omo lia vika? Ngeci mua ciyambi ue ku pangesa muheto linga a lavule kasitu, vandemone ve ku pangesa mahesi mu ku lavula vantu.—Talenu Litota 26 ku ntsongo ya livulu.
11. Ku taha ca pua cika, kaha omo lia vika tua pande ku ci viana?
11 Njila imo i ve ku pangesa vandemone ya pua ku taha. Vantu nga va na tsisa kavusoko, va vavala, va na va pundu viuma ni va na va sumu vuanga, ve kuya ku vimbanda ni ku vingombo. Vantu va vengi ve ku singanieka nguavo ku taha ka ca puile vupi, vunoni Mbimbiliya ya muesa ngecize Yehova ua vindika vantu veni ku taha.—Tandenu Ndeutelonomi 18:14.
12. (a) Vika ca puila vusonde ku seteka ku handeka na vatsi? (b) Omo lia vika vangamba va Njambi ka ve ku lihaka mu vilika via vandemone?
12 Vandemone ve ku pangesa njila ikuavo mu ku onga vantu. Ve ku seteka ku tu lingisa tu tsiliele ngecize citava ku handeka na vatsi, kaha vatsi kasi vali na muono kaha va hasa ku handeka netu ni ku tu vulumuna. Ca ku muenako, nga muntu na tsisa kavusoko ni kavusamba a hasa kuya ku cimbanda mu ku seteka ku handeka na vatsi. Cimbanda a hasa ku leka ku muntu mizimbu ya ku komouesa ku tuala ha kavusamba ni kavusoko keni ua tsa na ku temunuina lizi lia uze ua tsa. (1 Samuele 28:3-19) Cingi ca viuma vi ve ku linga vantu nga muntu na tsi, via tunda ha ku tsiliela ngecize muntu ke ku tsa. Viuma ngeci mua, vilika via ku-tsa, ku kombeleya vatsi, ku lisaka visako na vizila vikuavo via mu miala. Kaha omo Vakua Kilistu veku viana ku linga viuma evi, vavusoko vuavo ni vantu muimbo ve ku va cokotesa, ku va sahula, ku tsiha vusoko ni ku viana ku likata navo mu viose. Vunoni Vakua Kilistu va tantekeya ngecize vatsi ka vesi na muono. Ka ci tava ku handeka navo kaha ka va hasa ku tu vulumuna. (Visamo 115:17) Zangamenu cikumakuma. Kati mu ka seteke ku handeka na vandemone ni ku linga nkala vilika via likuata navo, na limo litangua liahi.—Tandenu Ndeutelonomi 18:10, 11; Isaya 8:19.
13. Vika va na hasa ku linga vavengi va kele na vuoma vua vandemone?
13 Vandemone ka ve ku hungumuna lika vantu vunoni ve ku vuisa naua vuoma. Satana na vandemone veni va tantekeya ngecize va na lisupu na “kantsimbu lika” linga va va nongese, ngeci va li na vukenia vua kama cikumakuma. (Ku-Solola 12:12, 17) Vutuhu ngoco makulukazi a vantu va kele na vuoma vua vandemone va na hasa ku patuka ku vuoma vuaco. Vati va hasele ku patuka?
VIANENU VANDEMONE NA KU PATUKA KULI VAKEVO
14. Ngeci mua Vakua Kilistu va ku livanga, vati tu hasa ku patuka ku vandemone?
14 Mbimbiliya ya tu longesa mua ku vianena vandemone na ku patuka kuli vakevo. Ca ku muenako, vamo vantu mu mbonge ya Efeso tele kanda va lilongese vusunga, va kele na ku handeka na vandemone. Vati va hasele ku patuka? Mbimbiliya nguayo: ‘Vavengi va lingile via vulozi va nehele mikanda yavo hamo lika, na ku i tsimika ku meso a vose.’ (Vilinga 19:19) Va tsimikile mikanda yose ya tufuta i va kele nayo, muomu va tondele ku pua Vakua Kilistu. Na lelo lino, uose a tonda ku pangela Njambi na pande ku nongesa nkala viuma via likuata na vandemone, ngeci mua: mavulu, mikanda, vivideo, vifikula via ha vivumbe, miaso, vueho na vikuavo vie ku lingisa mahesi, mahamba ni vandemone ku soloka ngue via cili kaha ka via kele na vusonde. Va na pande naua ku nongesa mikalo na viose vi ve ku likikiya vantu mu ku liniunga ku vimbembesi.—1 Kolintu 10:21.
15. Vika vikuavo vi tua pande ku linga mu ku patuka kuli Satana na vandemone?
15 Mu nima ya imo miaka, tunde haze ha veniekelele Vakua Kilistu va ku Efeso mavulu avo a tufuta, kapostolo Paulu ua va sonekelele mukanda ngueni va pandele ku tualelelaho “ku-lua” na vimbembesi via vipi. (Efeso 6:12) Mua vusunga, vutuhu va tsimikile mikanda yavo, vandemone kasi va tondele ku va liangula. Vati va pandele ku linga? Paulu ua va lekele ngueni: “Tambulenu ntelo ya ku tsiliela, i mu hasa ku zima nayo mivi yose ya tuhia ize ya mukua vupi.” (Efeso 6:16) Ngeci mua lisualale ue ku liohiela na ntelo, netu tu hasa ku liohiela na lutsilielo luetu. Nga tu tsiliela na mutima uetu uose ngecize Yehova a tu niunga, tu hasa ku viana Satana na vandemone.—Mateo 17:20.
16. Vati tu hasa ku kaniamesa lutsilielo luetu muli Yehova?
16 Vati tu hasa ku kolesa lutsilielo luetu muli Yehova? Mu ku lilongesa Mbimbiliya matangua ose na ku mu kulahela linga a tu niunge. Nga tu tsiliela Yehova na ngolo yetu yose, Satana na vandemone ka va hasa ku tu vulumuna.—1 Yoano 5:5.
17. Vika vikuavo vi hasa ku tu niunga ku vandemone?
17 Cuma cika naua va pandele ku linga Vakua Kilistu ku Efeso? Va kele mu mbonge ya sulile na vilinga via vundemone. Ngeci Paulu ua va mamuine va pue na “ku vundila ntsimbu yose.” (Efeso 6:18) Va pandele ku vundila ntsimbu yose kuli Yehova linga a va niunge. Netu tua pande ku vundila kuli Yehova linga a tu niunge. Omo lia vika? Muomu tua kala mu mavu a ku sula na vilinga via vundemone. Kaha tua pande ku tumbula lizina lia Yehova mu vivundilo. (Tandenu Visimo 18:10.) Nga tu tualelelaho ku vundila kuli Yehova linga a tu ohiele kuli Satana, Yehova a ka kumbulula vivundilo vietu.—Visamo 145:19; Mateo 6:13.
18, 19. (a) Vati tu hasa ku vula ndzita na Satana na vandemone? (b) Cihula cika va kumbulula mu kapitulu ka na hatako?
18 Nga tu nongesa viose via likuata na vandemone vi tua kala navio na ku tsiliela muli Yehova linga a tu niunge, tu hasa ku viana Satana na vandemone. Ka tua pandele ku va vuila vuoma. (Tandenu Tiango 4:7, 8.) Muomu Yehova ua kala na ngolo ya kama cikuma ku hiana vandemone. Ua va hanene kasitiku ku matangua a Noa, kaha naua tangua a ka va nongesa. (Yunda 6) Vulukenu ngecize ka tuesi lika lietu muomu Yehova ue ku tu niunga na tungelo veni. (2 Vamiangana 6:15-17) Tu tsilielenu na mutima uetu uose ngecize na vukuasi vua Yehova tu hasa ku vula ndzita i tue ku lua na Satana na vandemone.—1 Petulu 5:6, 7; 2 Petulu 2:9.
19 Satana na vandemone vali na ku koka tuyando tua tuingi, vika honi Njambi kesi na ku va nongesela? Eci cihula va ci kumbulula mu kapitulu ka na hatako.


text:
Ehipululo 38: Ovalavi 12
TALA vala ovinyango viatyindwa novalume ava. Tala vala ono uva ombu ononene. Tyesukisa ovalume vevali okuvityinda kotyimuti. Tala omakuyu noma romã. Ovinyango evi oviwa viatundapi? Viatunda kotyilongo tyo Kanaa. Hinangela okuti ko Kanaa oko ankho kukala Abraiau, na Isake, na Jako. Anthi mokonda yondyala, Jako nombunga yae availukila ko Egitu. Papita 216 omanima, iya Moisesi pahe ukahi nokukondola ova Isilayeli ko Kanaa. Vehika pomphangu imue mehoko itiwa Kades.
Ovanthu ankho vakala motyilongo tyo Kanaa onondingavivi. Moluotyo, Moisesi watuma ovalavi 12, iya evetolela okuti: ‘Talei ovanthu patyi vakala motyilongo, nokutala ankho vapama. Talei inkha ohika ikahi nawa pala ovikuna. Tupu amuetelelako ovinyango vimue.’
Etyi ovalavi vakondoka ko Kades, vatolela Moisesi okuti: ‘Tyotyili otyilongo otyo otyiwa.’ Opo valekese okuti otyilongo tyili otyiwa, vemulekesa ovinyango vaeta. Anthi ovalavi 10 avati: ‘Ovanthu vokukalamo ovanene nokuapama. Matukaipawa inkha tuendako okukevepola otyilongo.’
Etyi Ovaisilayeli veiva onondaka ombo avakala nouoma. Avati: ‘Inkha tuankhilile vala mo Egitu ine omehoko lino, ñgeno hahe. Pahe, matukankhila movita, iya ovakai vetu novana vetu avakatyinduapo. Tukoyei onkhalamutue onkhuavo apinge pu Moisesi, opo tukondoke ko Egitu.’
Anthi ovalavi vevali ankho vayumba onthumbi mu Yehova, iya avaovola okuhiliyisa ovanthu. Omanyina avo o Josue na Kalebe. Ovo avati: ‘Muhakalei nouoma. Yehova ukahi nonthue. Matyipepuka okuvepola otyilongo.’ Anthi ovanthu kavetavelele. Avahande okuipaa Josue na Kalebe.
Otyo tyanumanesa unene Yehova, iya atolela Moisesi okuti: ‘Nawike omunthu okupolelela po vomanima 20 manyingila motyilongo tyo Kanaa. Mokonda vamona omahuviso nalinga mo Egitu no mehoko, anthi nongotyo kavayumbile onthumbi muame. Moluotyo, mavakala nokuendaenda mehoko omanima 40 alo vankhia. Josue na Kalebe ovo vala mavanyingila mo Kanaa.
Números 13:1-33; 14:1-38.
Omapulo
- Tyina utala ono uva ombu polutalatu apa mbukahi ñgeni? Iya opi vekembupolele?
- Mokonda yatyi Moisesi ankho atumina ovalavi 12 kotyilongo tyo Kanaa?
- Oityi ovalavi ekwi vapopila Moisesi etyi vakondoka?
- Oñgeni ovalavi vevali ankho valekesa okuti vena onthumbi mu Yehova? Omanyina avo ankho ovalie?
- Omokonda yatyi Yehova anumanena? Iya oityi Yehova apopila Moisesi?
Omapulo omakuavo
- Tanga Números 13:1-33.
Ovalie vaholovonenwe opo vakalave otyilongo? Ankho vali nomphitilo onene yokulinga tyi? (Núm. 13:2, 3, 18-20)
Omokonda yatyi olusoke lwa Josue na Kalebe ankho luelikalela no luovalavi ovakuavo? Otyo tyitulongesa tyi? (Núm. 13:28-30; Mat. 17:20; 2 Cor. 5:7)
- Tanga Números 14:1-38.
Elondolo patyi tuna yokutehelela nawa, kombinga yokutomba vana vaholovonwa na Yehova? (Núm. 14:2, 3, 27; Mat. 25:40, 45; 1 Cor. 10:10)
Oñgeni Números 14:24 ilekesa okuti Yehova una esuko na kese umue povaumbili vae? (1 Reis 19:18; Pro. 15:3)


text:
Esapulo 110: Timoteo wa Linga Oñuatisi ya Paulu
ULUME u o letele ndeti la Paulu, Timoteo. Epata lia Timoteo lia kala ko Lustra. Onduko ya inaye Eunike kuenda inakulu yaye Loisi.
Paulu wa nyula o Lustra olonjanja vitatu. Onjanja yimue wa endele la Barnaba oku ka kunda. Noke wa endelekovo lekamba liaye Sila.
Wa kũlĩha eci Paulu a kasi loku pula ku Timoteo? Paulu wo pula hati: ‘Oyongola oku enda lame kuenda la Sila? Nda wa tu kuatisa oku kundila omanu kupãla.’
Timoteo wa tambulula hati citava, ‘Ndi yongola oku enda lene.’ Noke Timoteo wa siapo epata liaye kuenje wa enda kumue la Paulu kuenda Sila. Osimbu handi ka tua lilongisile catiamẽla kungende wavo, tu kũlĩhĩsi eci ca pita la Paulu. Tunde eci Yesu a molehele ku Paulu vetapalo lio Damasko, kua pitile ale ci soka ekũi lepanduvali kanyamo.
Ivaluka okuti, Paulu wa endaile ko Damasko oku kangisa olondonge via Yesu. Eye cilo wa linga ondonge ya Yesu. Noke, vamue ovanyali va sima oku ponda Paulu, omo okuti ka va solele eci eye a kala loku longisa catiamẽla ku Yesu. Pole, olondonge via kuatisa Paulu oku tila. Vo kapa vocikasia cimue kuenda vo lowila kocimbaka colupale.
Noke Paulu wa kundila ko Antiokea, kuna olondonge via Yesu via tukuiwa tete okuti Akristão. Paulu la Barnaba va enda oku tunda ko Antiokea oku ka kundila kolofeka vikuavo. Yimue pokati kolofeka va nyula, ko Lustra, kuna kua kala Timoteo.
Eci papita ci soka ulima, Paulu wa tiukila ko Lustra kungende waye wavali. Eci Timoteo a enda la Paulu kumue la Sila, wa kũlĩha oku ovo va endela? Tala vo mapa, kuenda tu kũlĩhĩsi ovitumãlo vimue.
Tete, ovo va enda ko Ikoniyu, noke va endavo kolupale lua vali lu tukuiwa Antiokea. Noke va endela ko Torasi, ko Filipoi, ko Tesalonike kuenda ko Berea. O lete olupale luo Atenai vo mapa? Paulu oko a kundila. Noke va kundila vo lupale luo Korindo vokuenda kunyamo lolosãi epandu. Oku sulako va puyukapo kamue vo lupale luo Efeso. Va tiukila ko Kaisare noke va enda ko Antiokea, kuenje oko Paulu a siala.
Timoteo wa linga ovongende alua la Paulu poku u kuatisa oku kunda “olondaka viwa” kuenda poku sovola akongelo alua Akristão. Anga hẽ eci ove oka kula, oka kala ufendeli umue wa Suku ndeci Timoteo a linga?
Ovilinga 9:19-30; 11:19-26; kocipama 13 toke 17; 18:1-22.
1. ; 2. ; 3. ; 4. ; 5. ; 6. ; 7. ; 8. ; 9. ; 10. ; 11. ; 12. ; 13. ; 14. ; 15. ; 16. ; 17. ; 18. ; 19. ; 20. ; 21. ; 22. ()
Apulilo
- Umalẽhe u vociluvialuvia helie? Pi eye a kala? Kuenda helie wa kala inaye la inakulu yaye?
- Nye Timoteo a tambulula eci Paulu o pulisa nda wa yonguile oku enda laye kuenda Sila oku ka kundila omanu kolofeka kupãla?
- Pi olondonge via Yesu via tukuiwa tete Ndakristão?
- Eci Paulu la Barnaba va tunda ko Antiokea alupale api ovo noke veya oku nyula?
- Timoteo wa kuatisa ndati Paulu? Kuenda apulilo api amalẽhe va sukila oku li pula ovo muẽle?
Apulilo akuavo
- Tanga Ovilinga 9:19-30.
Paulu wa lekisa ndati utate eci a liyaka lalambalalo poku kunda olondaka viwa? (Ovil. 9:22-25, 29, 30; Mat. 10:16)
- Tanga Ovilinga 11:19-26.
Ulandu u sangiwa kelivulu Liovilinga 11:19-21, 26 u lekisa ndati okuti espiritu lia Yehova olio li kasi oku songola upange woku kunda?
- Tanga Ovilinga 13:13-16, 42-52.
Elivulu Liovilinga 13:51, 52 li lekisa ndati okuti olondonge ka via konyõhele ndaño lelambalalo? (Mat. 10:14; Ovil. 18:6; 1 Pet. 4:14)
- Tanga Ovilinga 14:1-6, 19-28.
Ondaka ‘va va kundika ku Yehova’ yi tu vetiya ndati oku tepululako asakalalo etu oco tu kuatise ava va fetika oku lilongisa ndopo? (Ovil. 14:21-23; 20:32; Yoa. 6:44)
- Tanga Ovilinga 16:1-5.
Onjongole ya Timoteo yoku tava oku tetiwa evamba yi lekisa ndati esilivilo lioku ‘lingila cosi ondaka yiwa’? (Ovil. 16:3; 1 Va Kor. 9:23; 1 Va Tes. 2:8)
- Tanga Ovilinga 18:1-11, 18-22.
Elivulu Liovilinga 18:9, 10 li lekisa nye catiamẽla kekuatiso Yesu a siata oku eca kupange woku kunda? Kuenda eci ci tu ĩha ekolelo lie koloneke vilo? (Mat. 28:20)


text:
UTALA WONDAVULULI Kuvala 2015 | Suku o Tenda Ndati Uyaki?
O pondola oku komoha etambululo Liembimbiliya.
OSAPI YO KOÑOÑO
Suku o Tenda Ndati Uyaki?
Kosimbu, Suku wa handelekele omanu vaye oku linga uyaki. noke, Yesu wa sapuila omanu oco va sole ovanyali vavo. Ocisimĩlo caco ca pongoloka hẽ?
OSAPI YO KOÑOÑO
Ndomo Suku a Tendele Uyaki Kosimbu
Atosi atatu a tepisa ovoyaki a enda oku handelekiwa la Suku.
OSAPI YO KOÑOÑO
Ndomo Suku a Tendele Uyaki Kocita Catete
Ndaño ocisimĩlo ca Suku catiamẽla kuyaki ka ca pongolokele, ulandu umue uvĩ wa pitako wa lekisa okuti kua lingiwa limue epongoloko
OSAPI YO KOÑOÑO
Ndomo Suku a Tenda Uyaki Koloneke Vilo
Ndopo Suku o ka nena uyaki u ka malako ovoyaki osi.
Wa ci Kũlĩha?
Momo lie Yosefe a lipemuila osimbu ka lisangele la Fareo? Eci Embimbiliya li lekisa okuti isia ya Timoteo wa kala u “Helasi,” ci lomboloka okuti eye wa kala onyitiwe yo ko Helasi?
THE BIBLE CHANGES LIVES
Nda Simĩle Okuti Nda Kala Oku Ambata Omuenyo Umue Uwa
Pawel Pyzara kala ongangala, wa enda oku nyua olodroga, kuenda wa lilongisa ovihandeleko. Omuenyo waye wa pongoloka eci a fetika oku litĩla lalume ecelãla.
IMITATE THEIR FAITH
“Omõlange vu Ñala, Haeye Sole”
Nye ca kuatisa Timoteo umalẽhe umue wa kala ukuasõi, oku linga ukulu umue uwa wekongelo?
Apulilo Embimbiliya a Tambuluiwa
Nda omanu va fa va ka pinduiwa, pi va ka kala?
Tanga vali ovina via Velapo
Uyaki wo Harmagedo u Lomboloka Nye?
Ondaka Harmagedo yi molẽha Vembimbiliya, pole, uyaki waco u molẽha vovisonehua viosi.


text:
ESAPULO 22
Yosefe wa Kapiwa Vokayike
ECI Yosefe a landisiwa Kegito wa kala leci ci soka 17 kanyamo. Eye wa landisiwile kulume umue o tukuiwa hati, Potifara. Potifara wa kala mitavaso yakuenje velombe va Soma Fareo Kegito.
Yosefe wa talavaya calua konjo ya Potifara cime caye. Eci Yosefe a kula cime caye wokundika onjo yaye yosi. Oco hẽ momo lie Yosefe a kasilili vokayike? Eye wa kapiwa vokayike omo liukãi wa cime caye.
Yosefe wa posokele calua kuenje ukãi wa cime caye Potifara wa yonguile oku lipekela laye. Yosefe ka tavele momo wa kũlĩhile okuti elinga liaco lĩvi. Omo liaco, ukãi wa potifara wa temele calua kuenje wa fetika oku kemba ulume waye. Eye wa sapuila ulume waye hati: ‘Yosefe wa seteka oku ndi kuata oco a li pekele lame.’ Potifara wa tava kuhembi waco kuenje wa kapa Yosefe vokayike.
Kalei kokayike wa limbuka okuti Yosefe wa kala omunu umue uwa. Kuenje wa kundika peka lia Yosefe olomandekua viosi viovo kayike. Eci pa pita oloneke vimue, Fareo wa temẽla akuenje vaye okuti kalei kovinyu kuenda kalei kolombolo. Kuenje wa va kapa vokayike. Eteke limue va kalei vaco va lota olonjoi vimue pole ka va kuatele elomboloko liaco. Noke eci kuaca omẽle Yosefe wa popia lavo hati: ‘Sapuiliko olonjoi viene.’ Eci vo sapuila olonjoi viaco Yosefe wa kuatisiwa la Suku kuenje wa va lomboluila elomboloko liaco.
Ku kalei kovinyu, Yosefe wa popia hati: ‘Pokati koloneke vitatu o tunda vo kayike kuenje Fareo oku tiuwiya vali kupange wove.’ Eye wamisako vali hati: ‘Eci o tiukila ku Fareo nukule kokuaye oco o ndi kuatise oku tunda vonjo yilo.’ Ku kalei kolombolo Yosefe wa popia hati: ‘Pokati koloneke vitatu Fareo oku teta utue wove.’
Eci papita oloneke vitatu ondaka ya Yosefe haico ya tẽlisiwa. Kalei kolombolo Fareo wo teta utuwe waye kuenje kalei kovinyu wa tunda vokayike. Wa tiukila vali kupange waye woku vumba soma. Pole ka lomboluile ku Fareo ovina viatiamẽla ku Yosefe. Omo liaco, Yosefe wamamako oku kala vokayike.
Efetikilo 39:


text:
Mbela omunhu ota dulu okukala ina hala vali okukala Ondombwedi yaJehova?
Heeno. Omunhu ota dulu okufiya po ehangano letu meenghedi dopavali:
Mokuninga eindilo. Ota dulu okupopya ile a shange kutya ina hala vali okukala a shiivika e li Ondombwedi yaJehova.
Eenghatu. Omunhu ota dulu okukatuka onghatu ihe li pandunge, oyo tai mu ningifa aha kale vali oshitukulwa shoumwainafana wetu womounyuni aushe. (1 Petrus 5:9) Pashihopaenenwa, omunhu ota dulu oku ka waimina elongelokalunga limwe nokushiivifa kutya oku li oshilyo shongeleka oyo. — 1 Johannes 2:19.
Ongahelipi ngeenge omunhu iha udifa vali ile iha i vali kokwoongala? Mbela oto dulu okutya omunhu oo ke fi vali Ondombwedi?
Ahowe, hasho nande. Ope na eyooloko pokati kokukala uhe fi ondombwedi, oku ha endafana nolokukala wa talala pamhepo. Ina shi hala kutya ovanhu ovo va talala pamhepo ile ihava ongala vali ova efa po eitavelo lavo, ashike otashi dulika va teka omukumo. Ponhele yokutongola ko ovanhu ovo, ohatu kendabala oku va twa omukumo noku va yambidida. (1 Ovatessaloniki 5:14; Judas 22) Ngeenge omunhu okwa pumbwa ekwafo, ovakulunhuongalo ohava yandje ekwafo lopamhepo. — Ovagalati 6:1; 1 Petrus 5:1-3.
Ashike nande ongaho, ovakulunhuongalo ihava fininike ile va kondjife omunhu a kale Ondombwedi yaJehova. Omunhu keshe oku na okuninga ehoololo laye mwene li na sha nelongelokalunga. (Josua 24:15) Otwa itavela kutya ovo hava longele Kalunga ove na oku shi ninga nehalo liwa notashi di komutima. — Epsalme 110:3; Mateus 22:37.


text:
NATU HOPAENENENI EITAVELO LAVO | HENOK
‘Kalunga okwe mu hokwa’
HENOK okwa kala nomwenyo efimbo lile. Otashi dulika shi kale shidjuu okutengeneka, ashike omulumenhu oo okwa kala nomwenyo omido 365 lwaapo, onghalamwenyo ile i dule yokunena lwomapa anhe. Ashike kali lela a kulupa pefimbo laye. Pefimbo lonale, omafelemido 50 a pita, ovanhu ova li hava kala nomwenyo efimbo lile shi dulife kunena. Adam, omunhu wotete, okwa hangwa a kala momwenyo oule weedula di dule pomafele ahamano eshi Henok a dalwa, na Adam okwa li a kala nomwenyo natango oule womido omafele atatu. Oludalo laAdam limwe ola li la kala nomwenyo nokuli oule womido di dule pwaado. Onghee hano, eshi Henok a li e na eedula 365, otashi dulika a li ta monika a nyashuka, ngaashi omunhu oo e na ko natango omido dihapu monghalamwenyo. Ndele nande ongaho, ina kala nomwenyo efimbo.
Henok otashi dulika a li monghalo ya nyika oshiponga. Kala nee wa fa u mu wete ta faduka po, ta diladila kunghee ovanhu va li ve linyenga ketumwalaka laKalunga olo a li e va udifila. Ovanhu ovo ova li va handuka neenghono nova li ve mu tonde. Ova li va dina etumwalaka laye, nova li ve tonde Kalunga oo a li e mu tuma. Kava li tava dulu okuponokela Jehova Kalunga kaHenok, ashike ova li tava dulu okuponokela Henok filufilu. Henok otashi dulika a li te lipula ngeenge onaka mone ngoo vali oukwaneumbo waye. Mbela okwa li te lipula kombinga yomukulukadi waye novanakadona ile omonamati Metusala ile omutekulu Lamek? (Genesis 5:21-23, 25) Mbela oshike sha ka ningwa po?
Ombiibeli inai hokolola naanaa shihapu kombinga yaHenok. Omishangwa ashike dOmbiibeli nhatu da popya pauxupi kombinga yaye. (Genesis 5:21-24; Ovaheberi 11:5; Judas 14, 15) Ashike eevelishe odo ode tu pa ouyelele woshiyeleke oo tau ulike kutya okwa li omulumenhu e na eitavelo la kola. Mbela oho file oshisho oukwaneumbo woye? Mbela ope na efimbo limwe wa li to kondjo opo u popile oshinima osho u shii kutya oshi li mondjila? Ngeenge osho, oto dulu okulihonga shihapu meitavelo laHenok.
‘HENOK OKWA LI HA ENDE PAMWE NAKALUNGA’
Ovanhu ova li hava longo owii pefimbo laHenok. Ova li epupi etiheyali okudja kuAdam. Ashike ovanhu ova li popepi elela newaneneno olo Adam naEva va li ve na nove li kanifa. Nomolwaasho ovanhu va li hava kala natango nomwenyo efimbo lile. Ashike ova li monghalo ii yopaenghedi noyopamhepo. Omalwoodi okwa li keshe pamwe. Oikala ya tya ngaho oya hovela mepupi etivali, eshi Kain a dipaa ondenge yaye Abel. Umwe womoludalo laKain okwa li ta ulike e udite etumba eshi a li e hole unene omalwoodi nomuhandunhu e dule Kain. Mepupi etitatu, opa li pa holoka vali owii umwe. Ovanhu ova li va hovela okwiifana edina laJehova, ndele kava li tave shi ningi tave mu longele netilofimaneko. Osha yela kutya ova li tava longifa edina laKalunga liyapuki monghedi yokusheka noyokuhenefimaneko. — Genesis 4:8, 23-26.
Elongelokalunga la nyonauka la tya ngaho otashi dulika la li apeshe pefimbo laHenok. Eshi Henok a kula, okwa li e na okuninga etokolo. Mbela okwa li ta ka hopaenena ovanhu vopefimbo laye? Ile okwa li ta ka konga Kalunga kashili, Jehova, oo a shita eulu nedu? Otashi dulika a li a kumwa neenghono okulihonga kombinga yaAbel, oo a dipawa molwaashi okwa li ha longele Jehova monghedi ya yuka. Henok okwa li a tokola oku mu hopaenena. Genesis 5:22 ota ti: ‘Henok okwa li ha ende pamwe naKalunga.’ Outumbulilo oo udidilikwedi otau ulike kutya Henok okwa li omulumenhu ha tila Kalunga mokati kounyuni wovahenakalunga. Oye omunhu wotete a hokololwa ngaho mOmbiibeli.
Ovelishe yOmbiibeli oyo tuu oyo oya popya kutya Henok okwa twikila okweenda pamwe naJehova konima eshi a dala omonamati waye Metusala. Osho otashi ulike kutya Henok okwa li e na oukwaneumbo eshi a li e na omido 65 lwaapo. Okwa li e na omukulukadi, oo ina tumbulwa kedina mOmishangwa, nosho yo “ovana ovamati noukadona” inava tongwa kutya ova li vangapi. Ngeenge xe oha ende pamwe naKalunga ofimbo ta tekula oukwaneumbo noku u fila oshisho, oku na okukendabala okufiloshisho oukwaneumbo monghedi oyo Kalunga a hokwa. Henok okwa li e shii kutya Jehova okwa hala a kanyatele filufilu komukulukadi waye. (Genesis 2:24) Okwa li yo a ninga eenghendabala opo a honge ovana vaye kombinga yaJehova Kalunga. Osho osha li sha eta oidjemo ilipi?
Ombiibeli inai popya shihapu kombinga yaasho. Inai popya kutya Metusala, omona waHenok, okwa li e na eitavelo la tya ngahelipi, oo a popiwa mOmbiibeli a kala nomwenyo mule e dule ovanhu aveshe fiyo omomudo omo Eyelu linene le uyile. Ashike Metusala okwa dala omonamati wedina Lamek. Lamek okwa hanga xekulu Henok momwenyo ndele tava kala mo oshita omido di dule pefele. Eshi Lamek a kula okwa li yo e na eitavelo la tongomana. Jehova okwa li e mu nwefa mo a xunganeke kombinga yaNoa, omona waLamek, nexunganeko olo ola ka wanifwa konima yEyelu. Noa okwa popiwa kutya okwa li a enda pamwe naKalunga, ngaashi xekulululwa Henok. Noa ina mona Henok, ashike Henok okwa fiyo po oshihopaenenwa shiwa. Noa otashi dulika e lihonga kombinga yoshihopaenenwa osho kuxe, Lamek, ile kuxekulu Metusala ile tashi dulika kuJared, xe yaHenok, oo a fya ofimbo Noa a li e na omido 366. — Genesis 5:25-29; 6:9; 9:1.
Diladila keyooloko olo li li pokati kaHenok naAdam. Nonande Adam okwa li a wanenena, okwa nyona kuJehova nokwa tula oludalo laye monghalo inyikifa oluhodi nokwe li tulila po oshihopaenenwa shounashibofa. Ndele Henok oo ina wanenena, okwa enda pamwe naKalunga nokwa tulila po oludalo laye oshihopaenenwa shokukala neitavelo. Adam okwa fya eshi Henok a li e na omido 308. Mbela ovakwanedimo vaAdam ova li ngoo va lila xekulu oo a li e lihole mwene? Katu shi shii. Kashi na nee mbudi kutya oshike, Henok “okwa enda pamwe naKalunga.” — Genesis 5:24.
Ngeenge oto file oshisho oukwaneumbo woye, tala kutya oshike to dulu okulihonga keitavelo laHenok. Nonande oshiwa okufila oshisho oukwaneumbo woye palutu, osha fimana neenghono oku u fila oshisho pamhepo. (1 Timoteus 5:8) Osho ou na oku shi ninga okupitila meendjovo nomoilonga. Ngeenge owa hoolola okweenda pamwe naKalunga ngaashi Henok, mokweefa omifikamhango daKalunga da nwefwa mo di ku wilike monghalamwenyo, naave oto ka tulila po oukwaneumbo woye oshihopaenenwa shiwa kuhe na vali osho tau dulu okulandula.
HENOK “OKWE VA XUNGANEKA”
Henok otashi dulika a li e udite ouwike molwaashi okwa li e na eitavelo mokati kovanhu ovo vehe na eitavelo. Ndele mbela Kalunga kaye Jehova okwa li ngoo e mu wete? Heeno okwa li e mu wete. Efiku limwe Jehova okwa li a popya nomupiya waye oo omudiinini. Kalunga okwa li a pa Henok etumwalaka olo a li e na oku ka lombwela ovanhu vopefimbo laye. Kungaho okwa li a ninga Henok omuprofeti, oo etumwalaka laye la hololwa oshikando shotete mOmbiibeli. Osho otu shi shii molwaashi Judas, mumwaina waJesus, okwa li a nwefwa mo a shange exunganeko laHenok omafelemido mahapu a pita. *
Henok okwa li a xunganeka kombinga yashike? Okwa ti: “Tala, Omwene ote uya novayapuki vaye omayovi omilongo, okutokola aveshe nokuhandukila ovahenakalunga aveshe omolwoilonga yavo aishe youhenakalunga, ve i longa mouhenakalunga wavo, neendjovo davo adishe dikukutu, ovalunde ovo vehe na Kalunga ve di popya va twa ondubo naye.” (Judas 14, 15) MEembibeli dimwe, Henok okwa popya eendjovo odo mepitafimbo, sha fa Kalunga a ninga nale osho sha popiwa mexunganeko. Omaxunganeko mahapu osho a popiwa ngaho konima yaalo. Osho osha hala okutya: Exunganeko otali popi oshinima osho tashi ka ningwa shili nomolwaasho otashi dulu okupopiwa sha fa sha ningwa nale. — Jesaja 46:10.
Mbela Henok okwa li e udite ngahelipi eshi a li e na oku ka udifa etumwalaka letokolo olo, tashi dulika oku ke li udifila ovanhu ovo itava pwilikine nandenande? Didilika kutya elondwelo olo ola li la kwata moiti shi fike peni, eshi la longifa outumbulilo “ovahenakalunga” lwoikando inhe opo li tokole ovanhu, oilonga yavo nosho yo onghedi oyo hava longo oilonga oyo. Kungaho, exunganeko ola londwela ovanhu aveshe kutya onghalamwenyo mounyuni aushe oyo ya hovela okudja eshi ovanhu va tewa mo muEden oya li ya nyonauka neenghono. Ounyuni oo owa li wa teelela exulilo la nyika oshiponga eshi Jehova te ke uya “novayapuki vaye omayovi omilongo,” eengudu dovaengeli ovanaenghono ve lilongekidila olwoodi okweeta ehanauno. Henok okwa li a udifa elondwelo laKalunga nokuhe na oumbada, nokwe shi ninga oye aeke. Omunyasha Lamek otashi dulika a li te mu tale, a kuminwa ouladi waxekulu. Ngeenge osho, ohatu dulu okuuda ko kutya omolwashike.
Eitavelo laHenok otali dulu oku tu linyengifa tu lipule ngeenge otwa tala ko ngoo ounyuni oo tu li muo ngaashi Kalunga e u tala ko. Etokolo olo Henok a li a udifa nouladi otali ke uya natango; otali ka hanga ounyuni wonena ngaashi la li la hanga ounyuni wopefimbo laHenok. Metwokumwe nelondwelo laHenok, Jehova okwa li a eta Eyelu linene opo a hanaune po ovahenakalunga vopefimbo laNoa. Ashike ehanauno olo oli li oshihopaenenwa shehanauno linenenene olo tali ke uya. (Mateus 24:38, 39; 2 Petrus 2:4-6) Ngaashi nale, kunena Kalunga okwe lilongekida pamwe neengudu dovayapuki omayovi opo va tokole ounyuni ou wovahenakalunga netokolo li li pauyuki. Keshe umwe womufye oku na okupwilikina kelondwelo laHenok noku li lombwela vakwetu. Ovapambele nookaume ketu otashi dulika vehe tu pwilikine. Otashi dulika tu kale tu udite ouwike omafimbo amwe, ashike Jehova ita ka efa ovapiya vaye ovadiinini kunena, ngaashi ashike a li i na efa Henok.
“OKWA KUFWA PO AHA MONE EFYO”
Onghalamwenyo yaHenok oya li ya xula ngahelipi? Mepingafano nonghalamwenyo yaye, Ombiibeli inai popya ouyelele u na sha nefyo laye. Ehokololo laGenesis ola ti ashike: “Henok okwa enda pamwe naKalunga. Ndele ye ina monika vali, osheshi Kalunga okwe mu kufa po.” (Genesis 5:24) Mbela omeityo lilipi Kalunga a kufa po Henok? Omuyapostoli Paulus okwa ka yelifa lwanima a ti: “Meitavelo Henok okwa kufwa po aha mone efyo, ye ina monika, osheshi Kalunga e mu kufa po. Osheshi fimbo ina kufwa po, okwa pewa ehepaululo nokutya, Kalunga e mu hokwa.” (Ovaheberi 11:5) Paulus okwa hala okutya ngahelipi eshi a ti kutya “okwa kufwa po aha mone efyo”? Omatoloko Eembiibeli dimwe okwa ti kutya Kalunga okwa twala Henok meulu. Ndele osho kashi fi shoshili. Ombiibeli otai ulike kutya Jesus Kristus oye a li a nyumuninwa tete omwenyo womeulu. — Johannes 3:13.
Ndele mbela omeityo lilipi Henok a “kufwa po” opo aha “mone efyo”? Otashi dulika Jehova okwe mu kofifa mefyo neyavelelo, opo aha fye efyo tali udifa omwenyo munyenye. Ashike tete Henok okwa “pewa ehepaululo nokutya, Kalunga e mu hokwa.” Ngahelipi mbela? Fimbo ina fya, Henok otashi dulika a li a mona emoniko la dja kuKalunga, tashi dulika tali ulike edu li li oparadisa. Mokumona edidiliko la twa la tya ngaho kutya Jehova okwe mu hokwa, Henok okwa kofa mefyo. Omuyapostoli Petrus okwa popya kombinga yaHenok nosho yo ovalumenhu novakainhu vamwe vali ovadiinini a ti: “Meitavelo aveshe ava va fila mo.” (Ovaheberi 11:13) Konima yaasho, ovatondi vaye otashi dulika va li tava kongo oshimhu shaye, ashike inave shi ‘mona,’ molwaashi otashi dulika Jehova e shi tula ponhele opo itashi dulu okumonika, opo vaha dule oku shi ningila owii ile oku shi longifa mokuxumifa komesho elongelokalunga loipupulu. *
Tu na okutomhafana kwopamishangwa oko momadiladilo, natu kendabaleni okufaneka kutya onghalamwenyo yaHenok otashi dulika ya xula ngahelipi. Nande itatu dulu okupopya ofaafaa osho sha ningwa po, natu tye nee ngeno oiningwanima osho ya li ya enda ngaha. Henok okwa li ta i onhapo nokwa li a loloka neenghono. Ovahepeki vaye ova li tave mu landula, va fula onya omolwetumwalaka laye letokolo. Henok okwa li a mona onhele yokuhondama ndele ta fuda po kanini, ashike okwa li e shii kutya ita dulu okuhondama efimbo lile. Okwa li a taalela efyo linyanyalifi. Fimbo a li ta fuda po, okwa li a ilikana kuKalunga kaye. Opo nee okwa li e udite ombili momutima waye. Okwa li a mona emoniko la twa nokwa li e udite a fa e li ponhele oyo a mona memoniko.
Kala nee wa fa u wete Henok e wete efano li na ounyuni wa yooloka ko filufilu kwaao e shii. Okwa li e wete ounyuni oo tau monika nawa wa fa oshikunino shaEden, ashike kamwa li ovakerubi tava kelele ovanhu vaha ye mo. Omwa li mu yadi ovalumenhu novakainhu ve na oukolele muwa nove na eenghono dounyasha. Ovanhu ovo ove na ombili. Kamwa li outondwe nomahepeko opalongelokalunga oo Henok e shii nawa. Henok okwa li e udite Jehova e mu shilipaleka kutya oku mu hole nokwe mu hokwa. Okwa li e udite kutya oku na okukala monhele ya tya ngaho; omo ta ka kala. Fimbo a li ta twikile okukala e udite ombili neenghono, okwa fifikina ndele ta kofa eemhofi didjuu nopehe na okutwa ondjodi.
Ponhele opo opo e li fiyo okunena, a kofa mefyo, e li medimbuluko laalushe laJehova Kalunga. Ngaashi Jesus a ka udaneka lwanima, efiku otali ke uya eshi aveshe ovo ve li medimbuluko laKalunga tava ka uda ondaka yaKristus ndele tava di mo meembila, nokunyumukila omwenyo mounyuni mupe muwa nomu na ombili. — Johannes 5:28, 29.
Mbela owa hala oku ka kala mounyuni wa tya ngaho? Diladila nghee tashi ka kala shitunhula okushakeneka Henok. Dilonga koinima ikumwifa oyo hatu ka dula okulihonga kuye! Ota dulu oku ke tu lombwela ngeenge osho twa faneka momadiladilo shi na sha nexulilo longhalamwenyo yaye oshi li ngoo mondjila. Ashike ope na oshinima sha endelela osho twa pumbwa okulihonga kuye paife. Konima eshi Paulus a kundafana kombinga yaHenok, okwa twikila ko a ti: “Kape na ou ta dulu okuwapalela Kalunga, ngeenge kape neitavelo.” (Ovaheberi 11:6) Etomheno olo la fimanenena nali kwafele keshe umwe womufye a hopaenene eitavelo la pama laHenok.
^ okat. 14 Ovahongwanhu vamwe vOmbiibeli otava ti kutya Judas okwa tofa membo lomahepu hali ifanwa Embo laHenok, ashike embo olo oli na ouyelele uhe fi woshili nouhe na ekanghameno tau popi kombinga yaHenok. Oli na exunganeko li li paushili laHenok, ashike otashi dulika la kufwa modjo yonale yonhumba oyo ihe po vali, tashi dulika omukanda wonhumba wa shangwa ile ouyelele wonale wa popiwa pakanya. Judas otashi dulika a li a longifa odjo yonale oyo, ile tashi dulika a uda kombinga yaHenok kuJesus, oo a li a mona onghalamwenyo yaHenok okudja meulu.
^ okat. 20 Sha faafana, Kalunga otashi dulika a li a shilipaleka opo oshimhu shaMoses naJesus iha monike opo iha ningilwe oinima ya tya ngaho. — Deuteronomion 34:5, 6; Lukas 24:3-6; Judas 9.