text:
Votãlo, 12 ya Susu
Ulume a ece kukãi waye eci co sesamẽla kuenda ukãi a lingevo cimuamue la veyaye.—1 Va Kor. 7:3.
Embimbiliya ka lieci onumbi yilikasi yi lekisa ndomo ulume lukai waye va sukila oku lekisa ocisola va likuetele pokati. Pole, tu sangamo uvangi watiamẽla kocisola caco. (Ocis. ca Sal. 1:2; 2:6) Olohueli vi sukila oku tata lohenda omunu lomunu pokati kavo. Ocisola tu kuetele Suku kuenda omanu tu lisungue lavo, ci kuete esilivilo momo ci tu kuatisa oku yuvula oku kapa kohele olohuela vietu ale viomanu vakuavo. Omanu vamue va siata oku nyõla olohuela viavo omo lioku tala omanu va kasi epõlola haivo va linga umbondo. Tu sukila oku yuvula ovina vi vetiya oku tala omanu va kasi epõlola haivo va linga umbondo ale ovina vikuavo ka via sungulukile. Tu sukilavo oku yuvula oku linga ovina viosi vi molẽha ndu okuti tu kasi oku lingila ocitiokoso manji umue okuti hahueli yetuko. Nda tua ci linga tu lekisa ekambo liocisola. Tu sukila oku ivaluka okuti Suku wa kũlĩha ovisimĩlo vietu kuenda ovina tua siata oku linga. Ovina viaco vi ka tu kuatisa oku pamisa onjongole yetu yoku sanjuisa Suku kuenda oku kala vakuacili lohueli yetu.—Mat. 5:27, 28; Va Hev. 4:13. w16.08 2:7-9
Casapalo, 13 ya Susu
Ka tua la liwekapo oku vu likutililiko, loku pinga okuti vu yukisua lukũlĩhĩso wa suapo wocipango ca [Suku].—Va Kol. 1:9.
Poku ci linga nda ca va kuatisa oku kuata olondunge, kuenda oku kuata elomboloko ndomo va pondola oku ‘endaenda ndeci ca sesamẽla ku Yehova loku u sanjuisa calua.’ Handi vali, nda ca va kuatisa oku linga ‘upange wosi uwa,’ una Yehova a yonguile okuti ovo va u linga ndeci oku kunda olondaka viwa. (Va Kol. 1:10) Nda tu kasi oku longisa Embimbiliya komunu umue, tu sukila oku u kuatisa oco a kuate elomboloko liokuti oku tanga loku lilongisa Embimbiliya olonjanja viosi ci pondola oku u kuatisa oku fendela Yehova. Ocituwa coku lilongisa Embimbiliya, ci tu longisa oku limbuka esilivilo lioku linga elilongiso lio pokolika. Nda olonjanja viosi tua tanga Embimbiliya loku sokolola ovina viaco, ci tu kuatisa komuenyo wetu kuenda kupange woku kunda. Nda tu kasi kupange woku kunda kuenje omunu umue o tu linga epulilo limue okuti ka lia lelukile oku li tambulula, tu pondola oku eca kokuaye etambululo lekuatiso Liembimbiliya. Eci tu sapuila komanu vakuavo ovina tua siata oku lilongisa kelilongiso lietu lio pokolika kuenda ndomo tua siata oku kuatisiwa, tu pondola oku va vetiya oku lilongisa Embimbiliya oco va kuatevo onima. w16.08 4:3, 4w16.08 4:3, 4
Calumingu, 14 ya Susu
Tu kuete uyaki umue . . . lolohoka violondele.—Va Efe. 6:12.
Ci kuete esilivilo lia velapo oku yuvula ovina vĩvi violuali lulo, elongiso liokuti ovina via tukuluka ño, kuenda oku linga ovina vikuavo via vĩha ndeci: Oku linga evĩho liukahonga, oku sipa, oku nyua calua ovina vi koluisa, oku nyua olodroga. Tu sukilavo oku amamako oku tamalãla lesumuo kuenda a honguo etu. (2 Va Kor. 10:3-6; Va Kol. 3:5-9) Anga hẽ tu pondola oku yula ovanyãli vetu va kuete unene walua? Tu pondola oku yula pole, ka ca lelukile! Paulu wa lisokisa lomunu ukualomapalo vioku li veta lolonuku poku popia hati: “si yaki ndu o veta ño ofela.” (1 Va Kor. 9:26) Ndeci omunu ukualomapalo vioku li veta olonuku a liyaka lomunu ukuavo, tu sukilavo oku tamalãla poku li yaka lovanyãli vetu. Yehova o tu pindisa kuenda o tu kuatisa oku ci linga. Eye wa siata oku ci linga lekuatiso Liembimbiliya, alongiso a sangiwa valivulu etu, olohongele viekongelo, olohongele vimbo kuenda olohongele viofeka. Anga hẽ wa siata oku kapako olonumbi viosi wa siata oku tambula? w16.09 2:2, 3w16.09 2:2, 3


c: text/html

text:
EHOKOLOLO 96
Jesus ta velula ovanaudu
ESHI Jesus a kala ta endaenda kombada yedu, okwa kala ta velula ovanaudu. Onghundana i na sha noikumwifilonga oyo a longa oya li ye lihanena momikunda nosho yo moilando aishe. Ovanhu ova li va eta kuJesus oingudu, ovapofi, eembolo nosho yo ovanhu vahapu ovo va li tava vele nokwa li e va velula aveshe.
Konima yomido nhatu okudja eshi Jesus a ninginifwa kuJohannes omuninginifi, okwa li a lombwela ovayapostoli vaye kutya mafiku ota ka ya kuJerusalem nota ka dipawa, ndele ota ka nyumuka koufi. Ndele fimbo osho inashi ningwa, Jesus okwa kala ta velula ovanaudu.
Efiku limwe, Jesus okwa li ta hongo ovanhu mefiku lEshabata. Eshabata ola li efiku lOvajuda lokutulumukwa. Omukainhu oo u wete mefano omo, okwa kala ta vele neenghono oule womido 18. Okwa li ha ende a petama noka li ha dulu okukala ofika a yukilila. Onghee hano, Jesus okwa li a tenheka omake kombada yaye, nomukainhu okwa li a veluka nokwa yukilila.
Ovawiliki velongelokalunga lOshijuda ova li va handuka eshi Jesus a velula omunaudu mefiku lEshabata. Umwe womuvo okwa ingida ta lombwele ongudu yovanhu ta ti: ‘Ope na omafiku ahamano oilonga, ileni hano mu velulwe momafiku oo, ndele hamEshabata!’
Ndele Jesus okwe va nyamukula a ti: ‘Ovakolokoshi nye, mbela kape na nande umwe womunye ha pitifa mo ondongi yaye moshiunda, ndele te ke i xwiila mefiku lEshabata? Ndele mbela ongahelipi shi na sha nomukainhu ou a kala ta vele omido 18, ye ke na okuvelulwa mefiku lEshabata?’ Enyamukulo laJesus ola li la fifa ohoni ovalumenhu ovo ovakolokoshi.
Konima yefimbo, Jesus novayapostoli vaye ova li molweendo tava i kuJerusalem. Eshi va dja moshilando shaJeriko, ovapofi vavali ovaeheli ova li va uda kutya Jesus ota ende popepi navo. Onghee hano, ova ingida tava ti: ‘Jesus, tu kwafela!’
Jesus okwa ifana ovapofi ovo ve uye kuye, ndele te va pula ta ti: ‘Omwa hala ndi mu ningile shike?’ Vo ova tya kuye: ‘Omwene, otwa hala u pashule omesho etu.’ Jesus okwa kuma omesho avo nova li va hovela okumona ko pefimbo opo tuu opo. Mbela ou shi shii kutya omolwashike Jesus a li ta longo oikumwifilonga aishe oyo? Omolwaashi Jesus oku hole ovanhu nokwa hala va kale va itavela muye. Otu na oushili kutya eshi ta ka pangela e li ohamba, kape na nande omunhu ta ka vela vali kombada yedu.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Kape na oo ta dulu okulongela oovene vavali
“Kaku na ou ta dulu okukalela oovene vavali; . . . Kamu dulu okukalela Kalunga nemona.”—MAT. 6:24.
1-3. (a) Ovanhu vahapu kunena ova taalela omaupyakadi opainiwe elipi, navamwe ohava kendabala oku a kandula po ngahelipi? (Tala efano pehovelo loshitukulwa.) (b) Omalipulo elipi a holoka po e na sha nokutekula ounona?
MARILYN okwa ti: “Omushamane wange James ohadi alushe koilonga a loloka, ndele oshimaliwa osho ha futwa ihashi wanifa po eemhumbwe detu dakeshe efiku. * Onda li nda hala ndi kale handi longo opo James aha kale vali te lidipaele po nonda li yo nda hala omonamati wetu Jimmy a kale e na oinima iwa oyo i niwe kovanafikola vakwao.” Marilyn okwa li yo a hala okukwafela ovapambele vaye vamwe nova tuvikile oimaliwa imwe yoku ka longifa monakwiiwa. Ookahewa kaye vahapu ova tembukila koilongo imwe oko ku na oilonga oyo hai futu nawa. Ashike eshi Marilyn a diladila kombinga yokufiya po oukwaneumbo waye, osha li she mu ningifa a kale a lyalyakana noke shii kutya na ninge po shike. Omolwashike mbela?
2 Marilyn okwa li a nyemata eshi a li ta diladila kombinga yaasho sha li tashi dulu okuningwa po ngeenge okwa fiye po oukwaneumbo waye. Ndele nande ongaho, okwa li a tomhafana kutya, vakwetu ova ya kondje yoilongo oule wefimbo nomaukwaneumbo avo otaa monika ngoo e li nawa pamhepo. Ashike okwa li te lipula kutya ongahelipi ta ka tekula Jimmy e li kokule naye. Ota ka dula ngoo okutekula omonamati waye “meduliko nomekumaido lOmwene” okupitila mointaneta?—Ef. 6:4.
3 Marilyn okwa li a pula omayele kuvamwe. Omushamane waye ka li a hala aye, ashike okwa ti kutya ite mu kelele ngeenge okwa hala okuya. Ovakulunhuongalo navamwe meongalo ova li ve mu kumaida aha ye, ndele ovamwameme vamwe ova li ve mu ladipika a ye. Ovamwameme ovo ove mu lombwela va ti: “Ngeenge ou hole oukwaneumbo woye shili, inda. Natango oto ka twikila ashike okulongela Jehova.” Nonande Marilyn natango okwa li e na omalimbililo, okwa lekela James naJimmy ndele ta i a ka longe koshilongo shimwe shi lili. Okwe va udanekela a ti: “Itandi kala ko.”
OINAKUWANIFWA YOUKWANEUMBO NOSHO YO OMAFINAMHANGO OMBIBELI
4. Omolwashike ovanhu vahapu hava i va ka longe koilongo imwe i lili, na luhapu oolyelye hava tekula ovana vovadali va tya ngaho?
4 Jehova ina hala ovapiya vaye va fye kondjala, nokutembukila koilongo imwe omolwondjala otaku dana onghandangala mondjokonona yovapiya vaye. (Eps. 37:25; Omayel. 30:8) Opo tatekulululwa Jakob noukwaneumbo waye vaha fye kondjala, Jakob okwa li a tuma ovanamati vaye kuEgipti va ka lande oikulya. * (Gen. 42:1, 2) Kunena ovanhu vahapu ovo hava tembukile koilongo imwe ihava i ko molwaashi tava fi ondjala. Ndele vamwe otashi dulika hava ka longa ko molwaashi ve na omikuli. Vamwe ohave shi ningi ashike molwaashi va hala okukala ve na oinima iwa nokuxwepopaleka onghalonawa yopamaxupilo yomaukwaneumbo avo. Opo va hange omalalakano avo mounyuni omu eliko tali u pedu, ohava fiye po omaukwaneumbo avo tashi dulika tava i konhele imwe i lili moshilongo shavo ile va ye koshilongo shimwe shi lili. Luhapu ovadali ovo hava fiye po omaukwaneumbo avo, ohava yandje ovana vavo va tekulwe kuvamwe, ngaashi komudali umwe, komumwaina oo a kula, inakulu naxekulu, kovapambele vamwe ile kookaume. Nonande ohava kala va nyika oluhodi eshi tava fiye po omaukwaneumbo avo, vahapu ovo hava i va ka longe koilongo imwe ove udite kutya kave na ehoololo.
5, 6. (a) Jesus okwa honga shike kombinga yehafo neameno? (b) Jesus okwa honga ovashikuli vaye va ilikane kombinga yeemhumbwe dilipi? (c) Omonghedi ilipi Jehova he tu nangeke noupuna?
5 Pefimbo laJesus, ovanhu vahapu ova li ovakwanaluhepo, nova li ve udite kutya ova pumbwa oimaliwa ihapu opo va kale va hafa nova amenwa. (Mark. 14:7) Ashike Jesus ka li a hala va kale ve lineekela moinima oyo tai xulu po. Okwa li a hala va kale ve lineekela muJehova, oo omanangeko noupuna aye taa kalelele. Meudifo laJesus lokOmhunda, okwa popya kutya ehafo lashili neameno inali likolelela kokukala noinima yopamaliko ile keenghendabala detu, ndele okokukala nekwatafano liwa naTate yetu womeulu.
6 Jesus okwe tu honga moshihopaenenwa shaye sheilikano tu ilikane kombinga yeemhumbwe detu dakeshe efiku, ‘omungome wetu womafiku aeshe,’ ndele hakombinga yonghalamwenyo youdjeko. Okwa lombwela ovapwilikini vaye sha yukilila a ti: “Inamu liongelela omamona kombada yedu. . . . Ndelenee liongeleleni omamona meulu.” (Mat. 6:9, 11, 19, 20) Otu na elineekelo kutya Jehova ote ke tu nangeka noupuna ngaashi a udaneka. Omanangeko noupuna aKalunga okwa kwatela mo shihapu shihe fi ashike okukala e tu hokwa; ote ke tu pa osho twa pumbwa shili. Onghee hano, opo tu kale twa hafa shili notu li meameno, ongeenge ashike twe lineekela muTate yetu omufilishisho ponhele yokukala twe lineekela moimaliwa. — Lesha Mateus 6:24, 25, 31-34.
7. (a) Jehova okwa yandja oshinakuwanifwa shokutekula ounona koolyelye? (b) Omolwashike ovadali aveshe vavali va pumbwa okutekula ovana vavo?
7 ‘Okukonga tete ouyuki waKalunga’ okwa kwatela mo okukala u na etaleko la fa laJehova li na sha noinakuwanifwa youkwaneumbo. Pashihopaenenwa, mOmhango yaMoses omu na efinamhango olo tali longo kOvakriste tali ti: Ovadali ove na okudeulila ovana vavo oinima yopamhepo. (Lesha Deuteronomion 6:6, 7.) Kalunga okwa yandja oshinakuwanifwa osho kovadali, ndele hakooxekulu nooinakulu ile kuumwe e lili. Ohamba Salomo oya ti: ‘Omumwange, pwilikina outekuduliko waxo, ndele ino ekelashi elongo lanyoko.’ (Omayel. 1:8) Jehova okwa hala yo omaukwaneumbo a kale pamwe opo ovadali aveshe vavali va honge nova wilike ovana vavo. (Omayel. 31:10, 27, 28) Ngeenge ounona tava pwilikine kovadali vavo eshi tava popi kombinga yaJehova nokutala nghee tave mu longele efiku keshe, ohave lihongo okuninga sha faafana.
OILANDULIKO INAI TEELELWA
8, 9. (a) Omalunduluko elipi haa holoka po ngeenge omudali umwe okwa ka kala kokule noukwaneumbo? (b) Ngeenge ovadali ova kala vehe li pamwe novana, ohashi kumu ngahelipi ounona pamaliudo nopaenghedi?
8 Ovo hava kala va hala okutembukila koilongo imwe, ohava kendabala okudiladila komaupyakadi oo tashi dulika a holoke po nokomaliyambo oo a kwatelwa mo fimbo inava tembuka, ndele ovanini hava didilike oilanduliko aishe oyo tai ke va hanga ngeenge ova fiye po omaukwaneumbo avo. (Omayel. 22:3) * Omafiku kemale okudja ashike eshi Marilyn a tembuka, okwa li a hovela okukala a wililwa po pamaliudo eshi a topoka noukwaneumbo waye. Omushamane waye nomonamati wavo navo ova li va wililwa po pamaliudo. Okamonamati kavo Jimmy oka li hake mu pula alushe taka ti: “Oshike wa fiila nge po?” Marilyn okwa li ashike a lalakanena okukala kondje yoshilongo eemwedi donhumba ndele okwa ka papala ashike eshi omido tadi piti, nokwa li she mu tilifa eshi a didilika kutya oukwaneumbo waye otau ende tau lunduluka. Jimmy ka li vali ngaashi e mu fiile. Okwa popya a nyemata ta ti: “Jimmy ke hole nge vali.”
9 Ngeenge ovadali nounona kave li pamwe ve li oukwaneumbo, aveshe otava dulu okukala va wililwa po pamaliudo nohashi kumu eenghedi davo. * Opa ngoo pe fike oule fimbo olo okaana kanini kehe li novadali vako opo ngoo pe fike tashi ka kumu neenghono. Marilyn okwa li a yelifila Jimmy kutya ota ningi omaliyambo a tya ngaho omolwouwa waye. Ashike Jimmy okwa li e udite kutya meme waye okwe mu ekelashi. Pehovelo okwa li a handuka eshi ina a ya ndele eshi a ka aluka ke na vali naye. Ngaashi ashike ounona ovo inava kala povadali vavo hava kala ve udite, Jimmy naye okwa li e udite kutya ina pumbwa vali okukala e hole ina nokudulika kuye. — Lesha Omayeletumbulo 29:15.
10. (a) Oshike tashi dulu okuningwa po shi na sha nokaana ngeenge ovadali ova kala have ka pe omaano ponhele yokukala efimbo nako noku ka pa elitulemo? (b) Oshike osho ovadali itava dulu okuninga ngeenge otava kendabala okutekula ovana vavo ve li kokule navo?
10 Molwaashi Marilyn okwa li kokule naJimmy, okwa li ha kendabala a xwepopaleke onghalo mokukala ha tumine Jimmy oimaliwa nomaano. Ndele okwa ka didilika kutya okwa li ashike ta ningifa omona aha kale e na naye nandenande noku kale e hole oimaliwa ponhele yokukala e hole Jehova nosho yo oukwaneumbo wavo. (Omayel. 22:6) Shinyikifa oluhodi, Jimmy okwe mu lombwela ta ti: “ino aluka vali. Kala ashike ho tumu omaano.” Osho osha li sha ningifa Marilyn a didilike kutya ita dulu okutekula omonamati okupitila meenhumwafo, mokudenga ongodi ile okupopya naye okupitila mointaneta. Okwa ti: “Ito dulu okupapatela ile okuxupita okaana koye eshi taka ka nangala okupitila mointaneta.”
11. (a) Ongahelipi okukala kokule noukwaneumbo woye omolwoilonga haku kumu ohombo? (b) Onaini Marilyn a li a didilika kutya okwa pumbwa okushuna keumbo opo a ka kale pamwe noukwaneumbo waye?
11 Ekwatafano laMarilyn naJehova nosho yo nomushamane waye nalo ola enda tali nghundipala. Okwa li ashike ha endafana nOvakriste vakwao nokuya moukalele lumwe moshivike ile aha ye mo, nokwa li yo e na okukondjifa omuyandji waye woilonga oo a li a hala a ye naye momilele. Molwaashi James naMarilyn kava li hava kundafana kombinga yomaupyakadi oo keshe umwe womuvo ta shakeneke, ova li hava lombwele vamwe ve lili omaliudo avo, naaveshe vavali okonyala va ye momilele kondje yohombo. Marilyn okwa ka didilika kutya nonande inava nyona ohombo, ohombo yavo oya li moshiponga, molwaashi eshi vaha li pamwe kava li tava dulika kewiliko lOmbibeli olo kutya ovalihomboli ove na okuliwanifila po eemhumbwe davo dopamaliudo nodopamilele. Kava li yo tava dulu okukala pamwe efimbo ovo aveke nokulipa elitulemo olo ovalihomboli ve na okuhafela. (Eimb.lela. 1:2; 1 Kor. 7:3, 5) Kava li yo tava dulu okulongela Jehova pauyadi pamwe nomonamati wavo. Marilyn okwa ti: “Eshi nde lihonga poshoongalele shimwe shoshitukulwa kutya elongelokalunga loukwaneumbo ihali faula ola fimanenena opo tu ka xupe mefiku linene laJehova, onda li nda didilika kutya onda pumbwa okushuna keumbo. Onda li nda hovela vali okupameka oupamhepo wange nosho yo ekwatafano liwa noukwaneumbo wange.”
OMAYELE TAA TUNGU NOSHO YO OO ITAA TUNGU
12. Omayele Ombibeli elipi taa dulu okukwafela ovo va fiya po omaukwaneumbo avo omolwoilonga?
12 Eshi Marilyn a li a tokola okushuna keumbo, vamwe ova li ve mu pa omayele taa tungu ofimbo vamwe ve mu pa oo itaa tungu. Ovakulunhuongalo vomeongalo lokoshilongo oko a li ova li ve mu pandula omolweitavelo nouladi waye. Ndele vamwe ovo navo va li va fiya po omaukwaneumbo avo, ponhele yokushikula oshihopaenenwa shaye shiwa ova li tava kendabala oku mu ningifa aha shune. Ova ti: “Oto ka aluka ashike konima yefimbo lixupi. Openi to ka hanga oimaliwa yokufila oshisho eemhumbwe doukwaneumbo woye ngeenge owa shuna keumbo?” Ponhele yomapopyo taa teya omukumo a tya ngaho, Ovakriste ove na ‘okupukulula ovakainhu ovanyasha va kale ve hole ovalumenhu vavo nokuhola ovana vavo, ve shii kutekula omaumbo avo vene, opo ondjovo yaKalunga iha shekifwe.’—Lesha Titus 2:3-5.
13, 14. Omolwashike tashi pula eitavelo opo tu hafife Jehova ponhele yokuliyandja kwaasho ovapambele vetu va hala tu ninge? Shi yelifa to yandje oshihopaenenwa.
13 Vahapu ovo hava fiye po omaukwaneumbo avo va ka longe konhele imwe i lili ova dja momaputuko oo a lenga omifyuululwakalo novapambele, unene tuu ovadali vavo komesho yoinima aishe. Otashi pula eitavelo opo Omukriste a hafife Jehova ponhele yokuliyandja kwaasho tashi ningwa kuvahapu ile osho ovapambele va hala a ninge.
14 Natu ka taleni kehokololo laCarin, oo a ti: “Eshi okamonamati ketu Don ka dalwa, ame nomushamane waye otwa hangwa hatu longo kondje yoshilongo nonda hangwa ashike opo nda hovele okukonakona Ombibeli. Ovapambele vange ova li va teelela ndi tume Don keumbo opo a ka tekulwe kovadali vange ofimbo ame nomushamane wange hatu longo oshimaliwa.” Eshi Carin a li a popya kutya oye ta tekula okaana kaye mwene, ovapambele vaye, mwa kwatelwa omushamane waye, ova li ve mu ula kutya oku na onyalo nova li tave mu yolo. Carin okwa ti: “Paushili wovene, pefimbo opo kanda li ndi udite ko moule kutya osha puka okutuma Don a ka kale novadali vange oule womido donhumba. Ashike onda li ndi shii kutya Jehova okwa yandja kufye oshinakuwanifwa shokutekula omonamati wetu, tu li ovadali vaye.” Eshi Carin a ka ninga vali eteelelo, omushamane waye oo ehe fi omwiitaveli okwa li te mu fininike e li kufe mo. Etokolo laCarin olo a li a ninga pehovelo ola pameka eitavelo laye, nopomhito oyo natango okwa li a ninga etokolo olo tali hafifa Jehova. Paife ye, omushamane waye novana vavo ove li pamwe aveshe va hafa. Ngeno Carin okwa tumine omona umwe ile aveshe va ka tekulwe kuvamwe, ngeno osha ka eta oidjemo ya yooloka ko kwaayo ve na paife.
15, 16. (a) Vicky okwa tekulwa ngahelipi eshi a li okaana? (b) Omolwashike ina efa okamonakadona ka tekulwe monghedi ya faafana?
15 Ondombwedi yedina Vicky oya ti: “Onda kala omido donhumba nameekulu ofimbo ovadali vange va li pamwe nokandenge kange kokakadona. Eshi nda ka ya kuvo, omaliudo ange e na sha navo okwa li a lunduluka. Okandenge kange oka li haka popi omaliudo ako ka manguluka, take va papatele noka li ke na ekwatafano lopofingo navo. Ashike ame kanda li ndi na ekwatafano lopofingo novadali vange, nokuli naashi nda ka kula, osha li shidjuu kwaame oku va hololela omaliudo ange ashili. Ame nokandenge kange otwa li twa shilipaleka ovadali vetu kutya ohatu ke va fila oshisho ngeenge va kulupa. Ndele ame onda li ashike handi ke shi ninga molwaashi ndi udite ndi na oshinakuwanifwa, ashike okandenge kange oka li take ke shi ninga omolwohole yoku va hola.”
16 Vicky okwa twikila ko a ti: “Paife meme okwa hala ndi mu pe okamonakadona kange e ka tekule, ngaashi ashike a li a yandja nge po kumeekulu. Onde shi anya nelungi. Ame nomushamane wange otwa hala okutekula ovana vetu va ende meendjila daJehova. Inandi hala okunyona po ekwatafano letu lomonakwiiwa nokamonakadona kange.” Vicky okwa didilika kutya opo omunhu a pondole shili ongeenge ashike e hole Jehova nomafinamhango aye ponhele yokukala a pitifa komesho oinima yopamaliko nosho yo osho ovapambele va hala a ninge. Jesus okwa ti: ‘Kaku na ou ta dulu okukalela oovene vavali,’ Kalunga nemona. — Mat. 6:24; Ex. 23:2.
JEHOVA OTA KA NINGIFA EENGHENDABALA DETU DI PONDOLE
17, 18. (a) Ovakriste ove na alushe ehoololo lilipi? (b) Omapulo elipi hatu ka kundafana moshitukulwa tashi landula?
17 Tate yetu Jehova, okwa udaneka kutya ote ke tu pa oinima oyo twa pumbwa ngeenge otwa pitifa komesho Ouhamba nouyuki waye monghalamwenyo yetu. (Mat. 6:33) Onghee hano, Ovakriste vashili alushe ove na ehoololo. Nokuli nonande otwa taalela omaupyakadi a kwata moiti, ohatu dulu okuhafifa Jehova nokutula moilonga omafinamhango Ombibeli molwaashi Jehova okwa udaneka kutya ote ke tu kwafela tu ‘pite mo.’ (Lesha 1 Ovakorinto 10:13.) Ngeenge otwa “teelele” Jehova, twe ‘mu lineekela’ mokwiilikana e tu pe ounongo noku tu wilike mokudulika koipango yaye nokomifikamhango daye, opo nee ‘ote shi ningi.’ (Eps. 37:5, 7) Jehova ota ka nangeka noupuna eenghendabala detu odo hatu ningi nomutima aushe tu mu longele oye aeke, e li Omwene wetu. Ngeenge oye twa pitifa komesho, ote ke tu ‘wapalekifa keshe osho hatu shi longo,’ ile tu tye ote ke tu kwafela tu pondole monghalamwenyo yetu. — Yelekanifa naGenesis 39:3.
18 Oshike tashi dulu okuningwa po opo ku pamekwe ekwatafano olo la nghundipala sha etifwa kokuhakala pamwe oule wefimbo lonhumba? Ongahelipi hatu dulu okufila oshisho omaukwaneumbo etu painiwe nopehe na okuya kokule nao? Ongahelipi hatu dulu okuladipika vamwe pahole va ninge omatokolo a yuka moshinima osho? Oshitukulwa tashi landula ko otashi ka kundafana kombinga yomapulo oo.
^ okat. 1 Omadina oo hao ovanhu ovo lelalela.
^ okat. 4 Oshikando keshe ovanamati vaJakob va ya kuEgipti, otashi dulika sha li hashi va pula oivike itatu ile inini vehe li nomaukwaneumbo avo. Lwanima eshi Jakob novanamati va ka tembukila kuEgipti, ova li va ya pamwe novakulukadi vavo nosho yo ovana. — Gen. 46:6, 7.
^ okat. 8 Tala oshitukulwa “Immigration—Dreams and Realities” mo-Awake! yaFebruali 2013.
^ okat. 9 Omatyekosha a dja koilongo i lili noku lili otaa ulike kutya okufiya po kaume koye kopahombo ile ounona u ka longe kondje yoshilongo osho shimwe shomoinima oyo hai etifa omaupyakadi a kwata moiti. Omaupyakadi oo okwa kwatela mo okuya momilele kondje yohombo kwaumwe womookaume kopahombo ile aveshe, oushenge ile okuya momilele nomupambele. Ounona otashi dulika va kale ve na omaupyakadi kofikola, va handuka, ve na oshisho, va polimana ile va kale va hala okulidipaa.


text:
Omafatululo oitya
1 JEHOVA
Edina laKalunga oJehova, notali ti kutya ota dulu okuningifa. Jehova oKalunga omunaenghono adishe nokwa shita oinima aishe. Oku na eenghono dokuninga keshe osho a hala okuninga.
MOshiheberi, edina laKalunga ola shangwa neendada nhe odo di lilwe po kouwedwa ava YHWH ile JHVH. Ola holoka mOmbiibeli momishangwa dOshiheberi dopehovelo lwoikando 7 000 lwaapo. Ovanhu mounyuni aushe ohava tumbula edina laJehova she likolelela komushingo womalaka avo.
2 OMBIIBELI OYA ‘YANDJWA KEENGHONO DAKALUNGA’
Kalunga oye omushangi wOmbiibeli, ndele okwa longifa ovanhu ve i shange. Osho otashi dulu okufaafanifwa nomushamane omunamido ta lombwele omonamati waye e mu shangele ko konhumwafo. Kalunga okwa longifa omhepo yaye iyapuki a wilike ovashangi vOmbiibeli va shange omadiladilo aye. Omhepo yaKalunga oye va wilika meenghedi di lili noku lili, omafimbo amwe oye va ningifa va shange oinima oyo va mona momamoniko ile meendjodi.
3 OMAFINAMHANGO
Oo omahongo Ombiibeli oo tae tu kwafele tu ninge omatokolo opandunge. Pashihopaenenwa, efinamhango olo kutya “ookaume [vai] otava nyono po eenghedi diwa” otali tu hongo kutya ovanhu ovo hatu endafana navo otava dulu oku tu nwefa mo nawa ile nai. (1 Ovakorinto 15:33) Natango, efinamhango “eshi omunhu te shi kunu, osho tuu te shi teya yo” otali tu hongo kutya itatu dulu okuhenuka oilanduliko yeenghatu detu. — Ovagalati 6:7.
4 EXUNGANEKO
Olo etumwalaka la dja kuKalunga, olo tali popi kombinga yehalo laYe, omahongo e na sha nanghee tu na okulihumbata, elombwelo ile etokolo. Otali dulu yo okukala etumwalaka kombinga yaasho tashi ka ningwa monakwiiwa. Ope na omaxunganeko mahapu oo e li mOmbiibeli a wanifwa nale.
5 OMAXUNGANEKO E NA SHA NAMESSIAS
Jesus oye a wanifilwa omaxunganeko mahapu Ombiibeli e na sha naMessias. Tala oshimhungu “ Omaxunganeko e na sha naMessias.”
▸ Etuk. 2, okat. 17, eshangelo lopedu.
6 ELALAKANO LAJEHOVA LI NA SHA NEDU
Jehova okwa li a shita edu li kale oparadisa yovanhu ovo ve mu hole. Natango elalakano laye inali lunduluka. Mafiku, Kalunga ota ka xulifa po oukolokoshi aushe nota ka pa ovo hava dulika kuye omwenyo waalushe.
7 SATANA ONDIABOLI
Satana omweengeli oo a hoolola okuhadulika kuJehova. Ota ifanwa Satana, olo tali ti “Omupataneki,” molwaashi okwa li a kondjifa Jehova. Ota ifanwa yo Ondiaboli olo tali ti “Omulundili.” Okwa lukwa omadina oo molwaashi oha popi oipupulu kombinga yaKalunga noha pukifa ovanhu.
8 OVAENGELI
Jehova okwa shita ovaengeli pa pita efimbo, omanga ina shita edu. Ovaengeli ova shitwa va kale meulu. Meulu omu na ovaengeli ve dulife pomamiliyona omafele. (Daniel 7:10) Ove na omadina nosho yo omaukwatya a yoolokafana, novaengeli ovadiinini novalininipiki ohava anye okulongelwa kovanhu. Ove na eendodo da yoolokafana nova pewa oilonga ya yoolokafana. Oilonga imwe ongaashi okuyakula polukalwapangelo laKalunga, okutwala omatumwalaka aye, okwaamena nokuwilika ovapiya vaKalunga kombada yedu, okuwanifa po etokolo laKalunga nokuyambidida oilonga yokuudifa. (Epsalme 34:8; Ehololo 14:6; 22:8, 9) Monakwiiwa, otava ka lwa pamwe naJesus poita yaHarmagedon. — Ehololo 16:14, 16; 19:14, 15.
9 OULUNDE
Oulunde oo okukala to diladila ile okulonga osho shi li omhinge nehalo laJehova. Molwaashi oulunde owa nyona po ekwatafano letu naJehova, okwe tu pa eemhango nomafinamhango oo tae tu kwafele tu henuke okunyonena owina. Pehovelo, Jehova okwa li a shita oinima aishe ya wanenena, ashike Adam naEva ova li va hoolola okuhadulika kuJehova, kungaho ova nyona noinava kala vali va wanenena. Ova kulupa nokufya. Molwaashi otwa fyuulula oulunde kuAdam, nafye ohatu kulupa nohatu fi.
10 HARMAGEDON
Harmagedon oita yaKalunga eshi ta ka hanauna po ounyuni waSatana noukolokoshi aushe.
11 OUHAMBA WAKALUNGA
Ouhamba waKalunga oo epangelo olo Jehova a dika po meulu. Jesus Kristus oye ta pangele e li Ohamba yao. Monakwiiwa, Jehova ota ka longifa Ouhamba oo a xulife po oukolokoshi aushe. Ouhamba waKalunga otau ka pangela kombada yedu.
12 JESUS KRISTUS
Kalunga okwa shita Jesus ofimbo ina shita oinima aishe. Jehova okwa li a tuma Jesus kombada yedu a file ovanhu aveshe. Konima eshi Jesus a dipawa, Jehova okwe mu nyumuna. Paife Jesus ota pangele meulu e li Ohamba yOuhamba waKalunga.
13 EXUNGANEKO LOIVIKE 70
Ombiibeli oya li ya xunganeka kutya Messias ota ka holoka naini. Osho osha li tashi ka ningwa pexulilo lefimbo olo hali ifanwa oivike 69, olo la li la hovela momudo 455 K.O.P. nola xula momudo 29 O.P.
Otu shi shii ngahelipi kutya oya xula mo 29 O.P.? Oivike 69 oya hovela momudo 455 K.O.P. eshi Nehemia a li a ya kuJerusalem nokuhovela okutungulula oshilando. (Daniel 9:25; Nehemia 2:1, 5-8) Oshitya “oshivike” otashi tu dimbulukifa omafiku 7, okudja Omaandaxa fiyo Osoondaxa. Oivike mexunganeko olo itai ulike komafiku 7, ndele otai ulike koivike yomido 7 metwokumwe nanghee omafiku a li haa valulwa pefimbo lOmbiibeli, “efiku limwe tali yeleke omudo umwe.” (Numeri 14:34; Hesekiel 4:6) Osho osha hala kutya oshivike shimwe oshi fike poule womido 7, naasho osha hala kutya oivike 69 ya hapupalifwa luheyali otai tu pe omido 483 (69 x 7). Ngeenge otwa valula omido 483 okudja momudo 455 ohatu ka mona omudo 29. Momudo oo omo Jesus a ninginifwa nokwa ninga Messias. — Lukas 3:1, 2, 21, 22.
Exunganeko olo tuu olo, ola xunganeka kombinga yoshivike shimwe vali osho shi lile po omido heyali da wedwa po. Momukokomoko wefimbo olo, Messias okwa li ta ka dipawa momudo 33 O.P., nopehovelo lomudo 36 onghundana iwa yOuhamba waKalunga oya li ya hovela okuudifilwa ovanhu vomoiwana aishe, ndele havaJuda ashike. — Daniel 9:24-27.
14 EHONGO LOIPUPULU LOUKWATATU
Ombiibeli otai hongo kutya Jehova Kalunga oye Omushiti nosho yo kutya okwa shita Jesus komesho yoinima aishe. (Ovakolossi 1:15, 16) Jesus ke fi Kalunga Omunaenghono adishe. Ke na apa a popya kutya oku fike puKalunga. Ponhele yaasho, okwa ti: “Tate oku dule nge.” (Johannes 14:28; 1 Ovakorinto 15:28) Oshitya Oukwatatu kashi mo mOmbiibeli, ashike omalongelokalunga amwe ohaa hongo kutya Kalunga ovanhu vatatu muumwe: Xe, Omona nosho yo omhepo iyapuki. Ehongo olo oloipupulu.
Omhepo iyapuki kai fi omunhu, ndele oyo eenghono daKalunga dihe wetike odo ha longifa okuwanifa po ehalo laye. Pashihopaenenwa, Ovakriste votete ova li va “yadifwa Omhepo Iyapuki,” na Jehova okwa ti: “Ame ohandi tilile kombada yombelela aishe Omhepo yomOmhepo yange.” — Oilonga 2:1-4, 17.
15 OMUSHIYAKANO
Omolwashike Ovakriste vashili ihava longifa omushiyakano eshi tava longele Kalunga?
Omushiyakano owa kala hau longifwa momalongelokalunga oipupulu oule wefimbo lile. Mefimbo lonale owa li hau longifwa melongelokalunga lokwiilikana eshito nosho yo shi na sha neenghedi doshipaani da kwatela mo omilele. Momukokomoko womido 300 konima yefyo laJesus, Ovakriste kava li hava longifa omushiyakano melongelokalunga lavo. Ashike omupangeli waRoma Constantine okwa li a ningifa omushiyakano u ninge edidiliko lOukriste. Edidiliko olo ola li la longifwa opo ngeno li ningife Oukriste u tambulwe ko kuvahapu. Omushiyakano inau pambafana naJesus Kristus nandenande. O-New Catholic Encyclopedia oya ti: “Omushiyakano owa li hau longifwa momaputuko aavo va tetekela efimbo lOukriste nosho yo ovo vehe fi Ovakriste.”
Jesus ina fila komushiyakano. Oshitya shOshigreka osho sha tolokwa “omushiyakano” otashi ti “oshiti sha yukilila,” “opala” ile “omuti.” O-The Companion Bible oya ti: “MOmishangwa dOshigreka [Etestamenti Lipe] kamu na sha osho tashi ulike keepala mbali da indakana.” Jesus okwa fila komuti, ile tu tye kopala.
Jehova ina hala tu longife oihongwafano ile omadidiliko eshi hatu mu longele. — Exodus 20:4, 5; 1 Ovakorinto 10:14.
16 EDIMBULUKO
Jesus okwa lombwela ovahongwa vaye va dane Edimbuluko lefyo laye. Ohava ningi ngaho omudo keshe mo 14 omwedi Nisan, efiku omo Ovaisrael va li hava dana Opaasa. Omungome nomaviinyu, oo taa faneke olutu nohonde yaJesus, ohae litaambekidwa pEdimbuluko. Ovo tava ka pangela pamwe naJesus meulu ohava li omungome nokunwa omaviinyu. Ovo ve na eteelelo lokukala nomwenyo fiyo alushe kombada yedu ohava kala po pEdimbuluko, ndele ihava li omungome ile va nwe omaviinyu.
17 OMWENYO
Ombiibeli oya longifa oshitya omwenyo okuulika (1) komunhu, (2) koshinamwenyo, ile (3) konghalamwenyo yomunhu ile yoshinamwenyo. Apa otapa landula oihopaenenwa imwe:
Omunhu. Ombiibeli oya ti: “Taleni, eemwenyo adishe odange. Omwenyo waxe nosho yo omwenyo womona omumati, do odange. Omwenyo tau nyono u nokufya.” (Hesekiel 18:4) Momushangwa oo oshitya omwenyo otashi ulike komunhu, molwaashi omunhu oye ashike ha nyono ile a longe osho inashi yuka.
Oinamwenyo. Kalunga okwa ti: ‘Omeva naa nyangadalifwe oinamwenyo yomomeva, needila nadi tuke kombada yedu mevalelwa leulu.’ Opo nee Kalunga okwa ti vali: “Edu nali ete oinamwenyo paludi layo: oimuna noyaalangati noifitukuti pamaludi ayo. Ndele osho sha ningwa.” (Genesis 1:20, 24) Momushangwa oo oshitya “oinamwenyo” otashi toloka oshitya shOshiheberi ne’phesh osho pauhapu tashi ti omwenyo.
Onghalamwenyo yomunhu ile yoshinamwenyo. Jehova okwa li a lombwela Baruk okupitila muJeremia a ti: ‘Ombelela aishe ohandi i etele omupya ndelenee ove ohandi ku pe omwenyo woye oshihakanwa.’ (Jeremia 45:5) Eshi Jesus a li kombada yedu okwa ti: “Aame omufita ou muwa. Omufita ou muwa ota yandjele eedi omwenyo waye.” — Johannes 10:11.
Kakele kaasho, ngeenge omunhu ta longo oshinima shonhumba ‘nomwenyo aushe,’ osha hala kutya ote shi longo nehalo liwa noshi fike pokudula kwaye. (Mateus 22:37; Deuteronomion 6:5) Oshitya “omwenyo” ohashi longifwa yo momautumbulilo oo taa ulike kutya omunhu oku li pokufya ile a fya. — Job 33:22.
18 OMHEPO
Oshitya shOshiheberi noshOshigreka osho sha tolokwa “omhepo” mOmbiibeli otashi ulike koinima i lili noku lili. Ashike ohashi ulike alushe koinima oyo ihai monika, ngaashi omhepo oyo hai pepe ile omufudo womunhu noshinamwenyo. Otashi dulu yo okuulika koishitwa yopamhepo nosho yo komhepo iyapuki, oyo i li eenghono daKalunga. Ombiibeli itai hongo kutya momunhu omu na sha osho hashi twikile okukala nomwenyo konima ngeenge a fi. — Exodus 35:21; Epsalme 104:29; Mateus 12:43; Lukas 11:13.
19 GEHENNA
Oshitya shOshigreka ‘Gehenna’ osha tolokwa ‘oheli’ mOmbiibeli yOshikwanyama. Gehenna edina lefilu olo la li popepi naJerusalem omo mwa li hamu xwikilwa oimbodi. Kape na oumbangi oo tau ulike kutya pefimbo laJesus ovanhu ile oinamwenyo oya li hai hepekwa mefilu olo ile i xwikwe i na omwenyo. Onghee hano, Gehenna itashi faneke onhele ihe wetike omo hamu hepekelwa nokuxwikilwa fiyo alushe ovanhu ovo va fya. Eshi Jesus a popya kombinga yaavo tava ka ekelwa muGehenna, okwa li ta popi kombinga yehanauno laalushe. — Mateus 5:22; 10:28.
20 EILIKANO LOMWENE WETU
Eilikano olo Jesus a li a honga ovahongwa vaye eshi a li te va hongo nghee ve na okwiilikana. Ohali ifanwa yo Tate yetu u li meulu ile oshihopaenenwa sheilikano. Pashihopaenenwa, Jesus okwe tu honga tu ilikane ngaha:
“Edina loye nali yapulwe”
Ohatu ilikana opo Jehova a koshole edina laye koipupulu aishe. Ngeenge osho osha ningwa, keshe umwe meulu nokombada yedu ota ka fimaneka edina laKalunga.
“Ouhamba woye nau uye”
Ohatu ilikana epangelo laKalunga li uye li hanaune po ounyuni waSatana woukolokoshi, li pangele kombada yedu noli ninge edu oparadisa.
“Ehalo loye nali wanifwe kombada yedu”
Ohatu ilikana opo elalakano laKalunga li na sha nedu li wanifwe po opo ovanhu ovaduliki nova wanenena va ka kale mOparadisa fiyo alushe, ngaashi naanaa Kalunga a li a hala eshi a shita ovanhu.
21 EKULILO
Jehova okwa yandja ekulilo opo a xupife ovanhu moulunde nefyo. Ekulilo ondado oyo ya li i na okufutwa opo ku futilwe po omwenyo wa wanenena oo wa kanifwa kuAdam nokutungulula vali ekwatafano lovanhu naKalunga olo la nyonwa po. Kalunga okwa tuma Jesus kombada yedu opo a file ovanhu aveshe ovalunde. Efyo laJesus ola yeululila ovanhu aveshe omhito yoku ka kala nomwenyo fiyo alushe va wanenena.
22 OMOLWASHIKE OMUDO 1914 WA FIMANENENA MONDJOKONONA?
Exunganeko olo li li muDaniel etukulwa 4 otali tu hongo kutya Kalunga okwa dika po Ouhamba waye mo 1914.
Exunganeko: Jehova okwa li a ningifa ohamba Nebukadnesar i twe ondjodi yopaxunganeko kombinga yomuti munene oo wa li tau ka kewa po. Mondjodi oyo, oshifidi shomuti osha li shi na okumangwa nomalyenge oivela opo omuti oo uha tutume fiyo ‘omafimbo a-7’ a pita po. Konima yaasho, omuti owa li tau ka kula vali. — Daniel 4:1, 10-16.
Osho hatu lihongo mexunganeko olo: Omuti otau faneke epangelo laKalunga. Oule womido dihapu, Jehova okwa kala ta longifa eehamba muJerusalem di pangele oshiwana shaIsrael. (1 Omafimbo 29:23) Ndele eehamba odo oda ka kala dihe fi didiinini, nepangelo lado ola li la xula po. Jerusalem osha li sha hanaunwa po mo 607 K.O.P., omo mwa li mwa hovela ‘omafimbo a-7.’ (2 Eehamba 25:1, 8-10; Hesekiel 21:25-27) Eshi Jesus a ti: “Jerusalem tashi ka lyataulwa kovapaani fiyo omafimbo ovapaani taa wana,” okwa li ta popi kombinga ‘yomafimbo a-7.’ (Lukas 21:24) Onghee hano, ‘omafimbo a-7’ kaa li a xula po eshi Jesus a li kombada yedu. Jehova okwa li a udaneka kutya ota ka nangeka po Ohamba ngeenge ‘omafimbo a-7’ a xulu po. Epangelo lOhamba ipe, Jesus, otali ka nangeka noupuna ovapiya vaKalunga aveshe ovo tava ka kala kombada yedu fiyo alushe. — Lukas 1:30-33.
‘Omafimbo a-7’: ‘Omafimbo a-7’ oku fike pomido 2 520. Ngeenge otwa valula omido 2 520 okudja momudo 607 K.O.P., otadi tu twala fiyo opomudo wo 1914. Momudo omo omo Jesus a nangekwa po kuJehova e li Messias, Ohamba yOuhamba waKalunga meulu.
Osha enda ngahelipi opo tu mone omuvalu 2 520? Ombiibeli oya ti kutya omafimbo atatu netata oku fike pomafiku 1 260. (Ehololo 12:6, 14) Onghee hano, omafimbo a-7 oku fike pomafiku 1 260 a hapupalifwa luvali, osho tashi tu pe omafiku 2 520. Omafiku 2 520 oku fike pomido 2 520 molwaashi paMbiibeli ‘efiku limwe otali yelekwa nomudo umwe.’ — Numeri 14:34; Hesekiel 4:6.
23 MIKAEL OMWEENGELI OMUKULUNHU
Ombiibeli oya popya ashike omweengeli omukulunhu umwe, nedina laye oMikael. — Daniel 12:1; Judas 9.
Mikael oye Omuwiliki wetangakwaita laKalunga lovaengeli ovadiinini. Ehololo 12:7 ola ti: “Mikael novaengeli vaye va lwifa ongadu . . . novaengeli vaye.” Ehololo ola ti kutya Omuwiliki wetangakwaita laKalunga oJesus, onghee hano, Mikael edina limwe laJesus. — Ehololo 19:14-16.
24 OMAFIKU AXUUNINWA
Omafiku axuuninwa otaa ulike kefimbo olo oiningwanima inene tai ka ningwa kombada yedu ofimbo Ouhamba waKalunga inau hanauna po ounyuni waSatana. Omautumbulilo amwe oo haa longifwa mOmbiibeli okuulika komafiku axuuninwa, ongaashi ‘exulilo lefimbo lounyuni’ nosho yo ‘okuuya kwOmona wOmunhu.’ (Mateus 24:3, 27, 37) ‘Omafiku axuuninwa’ okwa hovela eshi Ouhamba waKalunga wa hovela okupangela mo 1914 notaa ka xula ashike eshi ounyuni waSatana tau ka hanaunwa po puHarmagedon. — 2 Timoteus 3:1; 2 Petrus 3:3.
25 ENYUMUKO
Enyumuko ongeenge omunhu oo a fya a alulilwa momwenyo kuKalunga. MOmbiibeli omwa tumbulwa omanyumuko omuwoi. Ovo va nyumuna ovanhu ongaashi Elia, Elisha, Jesus, Petrus nosho yo Paulus. Ovalumenhu ovo ova li ashike va dula okulonga oikumwifilonga oyo keenghono daKalunga. Kalunga okwa udaneka kutya ota ka nyumunina ‘ovayuki novalunde’ kombada yedu. (Oilonga 24:15) Ombiibeli oya popya yo kombinga yenyumuko laavo tava i meulu. Ovo va hoololwa ile va vaekwa ohava nyumunwa kuKalunga opo va ka kale pamwe naJesus meulu. — Johannes 5:28, 29; 11:25; Ovafilippi 3:11; Ehololo 20:5, 6.
26 OUMHULILE
Oumhulile oo okukendabala okukwatafana neemhepo, to shi ningi sha yukilila ile to pitile momunhu umwe ngaashi meendudu nomovapopi neemhepo. Ovanhu ovo hava kufa ombinga moumhulile ova pukifwa va itavele kutya momunhu omu na omhepo oyo hai twikile okukala nomwenyo ngeenge a fi nohai ningi oshilulu. Eendemoni ohadi kendabala yo okuningifa ovanhu va kale itava dulika kuKalunga. Oinima ngaashi okunyanekela, oundudu, oidila, okutala momukonda, okutongolola omifinda dopeke nokufatulula okukwena kwoinamwenyo nayo oi li oshitukulwa shoumhulile. Omambo mahapu, oifo, eefilima nomaimbilo nokuli, ohai ningifa oumhulile u kale tau monika wa fa inau nyika oshiponga nouhafifa. Oinima ihapu oyo hai ningwa pomafudiko, ngaashi okudana oivilo yomafudiko, oivilo yokudimbuluka oonakufya omudo nomudo, okufiyawila (ile okuyambela oonakufya oikulya noikunwa), oinima yopamifyuululwakalo oyo hai ningilwa ovafiyekadi peefya ile okukufa ombinga meenghulunghedi odo hadi ningwa meefya, nayo oya kwatelwa mokukwatafana neendemoni. Ovanhu luhapu ohava longifa oingangamifi ngeenge tava kendabala okulongifa eenghono deendemoni. — Ovagalati 5:20; Ehololo 21:8.
27 OUNAMAPANGELO WAJEHOVA
Jehova oKalunga Omunaenghono adishe noye a shita oinima aishe. (Ehololo 15:3) Oinima aishe oyaye noku na eenghonopangelo dokupangela eshito laye. (Epsalme 24:1; Jesaja 40:21-23; Ehololo 4:11) Oinima aishe oyo a shita okwe i tulila po eemhango. Oku na yo eenghonopangelo dokunangeka po vamwe va pangele. Ngeenge otu hole Kalunga nohatu dulika kuye, kungaho ohatu yambidida ounamapangelo waye. — 1 Omafimbo 29:11.
28 OKULIKUFA EDIMO
Okulikufa edimo oko okudipaa owina okaana inaka dalwa. Itashi ulike keteelelo la dja mo omolwoshiponga shonhumba ile molwounghundi wopalutu. Okudja pefimbapalo, okaana kake fi ashike oshitukulwa shimwe shaina, ndele oke li omunhu e lifikamena po.
29 OKUTULWA OHONDE
Okutulwa ohonde oko omulandu wopaunamiti wokutulwa ohonde ye lixwapo ile shimwe shomoitukulwa yayo inhe, kutya nee oya kufwa momunhu pefimbo opo ile oya kala ya tuvikilwa. Oitukulwa oyo inhe yohonde ongaashi oshikunguluki osho hashi ifanwa plasma, eesele ditilyana, eesele ditoka nosho yo oyookifi oyo hai ifanwa platelets.
30 OUTEKUDULIKO
PaMbiibeli, oshitya “outekuduliko” inashi kwatela mo ashike okuyandja ehandukilo. Okupewa outekuduliko okwa kwatela mo okupewa omayele, okuhongwa nokupukululwa. Jehova iha yandje nandenande outekuduliko nonyanya. (Omayeletumbulo 4:1, 2) Okwa tulila po ovadali oshihopaenenwa shiwa. Outekuduliko oo ha yandje ohau kwafa, nohau ningifa omunhu oo te u pewa a kale e u hole. (Omayeletumbulo 12:1) Jehova oku hole oshiwana shaye nohe shi deula. Ohe shi pe omayele oo tae shi kwafele shi lundulule etaleko lasho noshi lihonge okudiladila nokukatuka monghedi oyo tai mu hafifa. Ovadali, okuyandja outekuduliko kovana veni okwa kwatela mo oku va kwafela va ude ko kutya omolwashike va pumbwa okudulika. Okwa kwatela mo yo oku va honga va kale ve hole Jehova, ve hole Eendjovo daye Ombiibeli nove udite ko omafinamhango ado.
31 EENDEMONI
Eendemoni oishitwa yopamhepo ikolokoshi ihai monika noina eenghono di dule dovanhu. Noitya imwe, eendemoni ovaengeli ovakolokoshi. Ova ninga ovakolokoshi eshi ve lininga vo vene ovatondi vaKalunga mokukala ihava dulika kuye. (Genesis 6:2; Judas 6) Ova waimina Satana mokukala ihava dulika kuKalunga. — Deuteronomion 32:17; Lukas 8:30; Oilonga 16:16; Jakob 2:19.


text:
TUSNELDE NGHILINGANYE
OUTAPI- Epangelo laNamibia la tondoka onghuwo ya meekulu Fenny Shidute womomukunda Osholute moshikandjohololo shaRuacna. Meekulu Shidute okwa kanifila eliko laye momundilo oo wa lakateka po eumbo laye.
Meekulu Shidute oo eumbo laye lapya po filu kondalu yaNelyanga, okwa pewa ombakumbafa, eenghaku dovakulunhu nodounona nomindjalo dofikola dovatekulu vaye.
Omakwafo aa meekulu Shidute okwe a tambula opamwe novakwashiwana vomoshikandjohololo sha Ruacana, eshi ovo va pewa oilongifo opo ve ke ilongife moinyangadalwa yavo okulimonena oiyemo yokulikwafela.
Mokuyandja oilongifo kwaavo vali ovanelao Kansela woshikandjohololo sha Ruacana Andreas Shintama, okwa holola nghene epangelo leli longekida okukwafela oshiwana mokuli xumifa komesho unene tuu ovo veli kuushayi opo veheli efele oluhepo nondjala.
Shintamba okwa ti oshikandjohololo shaye oshakwafela ovakwashiwana ava iikwaniipangifo okudiilila moshimaliwa shomutengenekofaneko wodula 2016/2017 omo oshimaliwa shifike peeN$ 387 594,45) ya longifwa mokukwafela eekinda nhatu, odo da kala dina ounona veli omutumba pedu , okutunga oundjuwo omulongo navahetatu momikunda da yooloka va pewa ovakulupe noilema. Omakwafo okudiilila mopohalama yo Micro-finance omwa pewa vamwe oikombo 23 omo ofamili imwe ya pewa oikombo omugoyi ikwawo tai pewa oikombo inhe , oshikunino shoku eta po oihape, omashina okufoloma avali nominino domeva.
Victoria Angala mwene wo KVC Catering Trading oo apewa okila yakula yokutalaleka, okafiya kokundjeneka oikulya (Micro-wave) nokashina kokukanga, okwa ti eshi epangelo le mu ningila oshinene noku udite etumba linene shaashi otaka longa noupu oilonga yaye. Helmi yo oo naye mwene wokambani yedina B-Yandje Catering CC, a pewa oshitafula noipundi yasho ine, okila yokutalaleka, iipeleki noipilangi okwa ti ye, oluhepo ote ke li tela kokule shaashi otaka longa noudiinini.
Mefiku tu olo Martha Livingston mwene wehangano ledina “Eta omahodi oye kuKalunga” (Bring your tears to God) oo eli omukalimo womoKahandja nande ye mwene odalele yopomudingonoko wa Ruacana okwa li yo a yandja oshako noshipakete omo muna oikutu, ta ti; eshi okwe shi ninga nelalakano kutya ehangano laye ohali kwafele ovafiyekadi, naavo ihaava dulu okulikwafa vovene neefiye.
Shintamba moku tambula ko osho sha ningwa kehangono eli okwa udaneka kutya oipumbiwa ei otai ka kala ya yandjwa kwavo veli momhumbwe , nokwa pandula unene aveshe ovo tava yambidida epangelo. “Eshi wa ninga oshinima, shafimana unene noshi li oshihopaenenwa shiwa” osho Shintamba a ti mokupandula Livingston.
Tusnelde Nghilinganye okuli omunambelewa wokwandjaneka ouyelele mombelewa Yomauyelele moshotopolwa shaMusati –mOutapi.


text:
Natu filafaneni oshisho nokutwaafana omukumo
“Tu filafaneni oshisho fye tu twafane omukumo mohole nomoilonga iwa.” — HEB. 10:24.
1, 2. Oshike sha kwafela Eendombwedi daJehova 230 di xupe molweendo lefyo pexulilo lOita Itivali yOunyuni?
LWOPEXULILO lOita Itivali yOunyuni, etangakwaita laHitler ola li la findwa molwoodi. Epangelo loNazi ola li la yandja elombwelo kudipawe ovanadolongo omayovi ovo va li meekamba dalo deenghwate. Eenghwate domokamba yaSachsenhausen oda li di na okuya komatuliloshikepa opo di ka londekwe meeshikepa odo tadi ka ninginifwa mefuta. Osho osha li oshitukulwa shomhangela oyo ya ka shiivika nedina olweendo lefyo.
2 Ovanadolongo omayovi omilongo nhatu naatatu, vomokamba yaSachsenhausen ova li ve na okweenda eekilometa 250 va yuka kuLübeck, oshilando shopetuliloshikepa laNdowishi. Vamwe vomuvo ova li Eendombwedi daJehova 230, da dja koilongo 6. Ovanadolongo aveshe ova li va nghundipala omolwondjala nomikifi. Ndele mbela oshike sha li sha kwafela ovamwatate va xupe molweendo olo? Umwe womuvo okwa ti: “Otwa li hatu litu omukumo opo tu dule okutwikila nolweendo.” Ohole yokuholafana nosho yo “eenghono di dule odo dopaushitwe” odo va pewa kuKalunga odo de va kwafela va xupe. — 2 Kor. 4:7, NW.
3. Omolwashike twa pumbwa okutwaafana omukumo?
3 Kunena, katu li molweendo lefyo, ashike otwa taalela omashongo mahapu. Konima eshi Ouhamba waKalunga wa li wa hovela okupangela mo 1914, Satana okwa li a umbwa mo meulu nokwa umbilwa kombada yedu. Paife okwa handuka neenghono molwaashi oku shi shii kutya oku na ko ‘okafimbo kaxupi kongaho.’ (Eh. 12:7-9, 12) Eshi oita yaHarmagedon tai ehene popepi, Satana ota longifa omayeleko nomafininiko nelalakano loku tu nghundipaleka pamhepo. Ohatu hepekwa yo koisho yonghalamwenyo ya keshe efiku. (Job 14:1; Omuud. 2:23) Omafimbo amwe omaudjuu mahapu oo hae tu hange otaa dulu oku tu lolokifa ndele hatu teka omukumo mukeshe osho hatu ningi. Pashihopaenenwa, oule womido dihapu, omumwatate umwe okwa kala ha tu ovanhu vahapu omukumo opo va kale ovadiinini kuJehova. Eshi a ka kulupa, ye nomukulukadi waye ova ka kwatwa koudu nokwa ka kala a teka omukumo neenghono. Ngaashi omumwatate oo, atusheni otwa pumbwa “eenghono di dule odo dopaushitwe” okudja kuJehova. Otwa pumbwa yo okutwaafana omukumo.
4. Omayele omuyapostoli Paulus elipi tu na okudulika kuo ngeenge otwa hala okukala hatu tu vamwe omukumo?
4 Ngeenge otwa hala okukala hatu tu vamwe omukumo, otu na okudulika komayele omuyapostoli Paulus oo a li a pa Ovakriste Ovaheberi. Okwa ti: “Tu filafaneni oshisho fye tu twafane omukumo mohole nomoilonga iwa. [Tu] ha efe eongalo letu vene, ngaashi vamwe ve li po hava ningi, ndelenee tu kumaidafaneni, unene eshi tamu mono efiku olo tali ehene popepi.” (Heb. 10:24, 25) Ongahelipi hatu dulu okutula moilonga omayele oo a fimana?
“TU FILAFANENI OSHISHO”
5. ‘Okufilafana oshisho’ osha hala okutya shike, nohaku pula eenghendabala di fike peni?
5 ‘Okufilafana oshisho,’ ile tu tye, okuyavelelafana, otashi ti otu na okukala tu na ko nasha neemhumbwe da vakwetu noku di kaleka momadiladilo. Itatu ka shiiva eemhumbwe dovamwatate ngeenge ohatu va popifa ashike neendelelo pOlupale lOuhamba ile hatu popi ashike navo kombinga yoinima oyo inai fimana. Oshoshili kutya katu na okukala twa hala okulidopa moinima yavamwe yopaumwene. (1 Tes. 4:11; 1 Tim. 5:13) Ashike ngeenge otwa hala okutwa omukumo ovamwatate, otu na okuninga eenghendabala tu va shiive nawa, tu shiive eenghalo davo, omaukwatya avo, okudula kwavo, omaunghundi avo nonghee ve uditile oshili. Ova pumbwa okushiiva kutya otu li ookaume kavo nonokutya otu va hole. Otu na okukala hatu kala navo efimbo lonhumba ndele hangeenge ashike va hangwa komaupyakadi nova teka omukumo. — Rom. 12:13.
6. Oshike tashi ka kwafela omukulunhuongalo a kwafele oilyo yeongalo?
6 Ovakulunhuongalo ova kumaidwa va ‘life oufita waKalunga ve u pewa’ nehalo liwa nonouladi. (1 Pet. 5:1-3) Mbela otava ka dula ngoo okulonga oilonga yavo youfita nomupondo ngeenge kave shii nawa eedi odo di li mepashukilo lavo? (Lesha Omayeletumbulo 27:23.) Ngeenge ovakulunhuongalo ove lilongekida okukwafela ovamwaxe nohava hafele okukala navo efimbo lonhumba, oilyo yeongalo otai ka kala ya manguluka oku va pula ekwafo ngeenge ve li pumbwa. Otashi ka kala yo shipu kovamwatate novamwameme okuhololela ovakulunhuongalo omaliudo nomalipulo avo, novakulunhuongalo otava ka dula oku va pa ekwafo olo va pumbwa.
7. Otu na okutala ko ngahelipi ‘eendjovo da puka’ daavo va teka omukumo?
7 Omuyapostoli Paulus okwa lombwela eongalo lokuTessalonika ta ti: “Yakuleni oingone.” (Lesha 1 Ovatessaloniki 5:14.) “Oingone” oya kwatela mo ovo va polimana nosho yo ovo va teka omukumo. Omayeletumbulo 24:10 otaa ti: “Ngenge wa monika wa fya ounye, efiku loluhepo eenghono doye tadi ka ninipala.” Omunhu oo a teka omukumo neenghono otashi dulika a popye ‘eendjovo da puka.’ (Job 6:2, 3) Omunhu a tya ngaho oshi na oupu a popye sha ndele hasho lela a li a diladila. Rachelle, oo ina a li a kwatwa kepolimano linene, naye okwa shakeneka onghalo ya tya ngaho. Okwa ti: “Oikando ihapu meme okwa li ha popi oinima ii. Ndele luhapu onda li handi lidimbulukifa kutya meme ye mwene omunahole, omunalukeno noha yandje. Onde lihonga kutya ovanhu ovo va polimana ohava popi oinima oyo hayo lela va diladila. Ashike ngeenge owa alulile omunhu a tya ngaho owii, oto ka naipika onghalo.” Omayeletumbulo 19:11 okwa ti: “Eendunge domunhu tadi mu pe outalonheni, nefimano laye olo okudima po etauluko.”
8. Oolyelye unene tu na okuulikila kutya otu va hole, nomolwashike?
8 Ongahelipi hatu dulu okuyavelela omunhu oo a teka omukumo molwaashi a fya ohoni noku udite ondjo omolwenyono laye lomonakudiwa nonande okwe livela nale ombedi? Paulus okwa popya shi na sha nomunyoni wokuKorinto oo a li e livela ombedi a ti: “Mu noku mu dimina po vali noku mu hekeleka, opo a ha ningine moluhodi unene. Onghee ohandi mu kumaida mu hovele oku mu hola.” (2 Kor. 2:7, 8) Oshitya osho sha tolokwa “mu hovele” otashi ti “mu ulike.” Omumwatate ita ka shiiva kutya otu mu hole notu na ko nasha naye ngeenge ihatu shi ulike okupitila meendjovo nomeenghatu detu.
‘TU TWAFANENI OMUKUMO MOHOLE NOMOILONGA IWA’
9. ‘Okutwaafana omukumo mohole nomoilonga iwa’ otashi ti shike?
9 Paulus okwa shanga ta ti: “Tu filafaneni oshisho fye tu twafane omukumo mohole nomoilonga iwa.” Otwa pumbwa okuladipika ovaitaveli vakwetu va kale hava ulike ohole nokulonga oilonga iwa. Oku shi faneka, ngeenge omundilo u li pokudima, otu na okweehela oikuni noku u tema. (2 Tim. 1:6) Sha faafana, otu na okutwa omukumo ovaitaveli vakwetu pahole va ulike kutya ove hole Kalunga novanhu vakwao. Osho ohatu dulu oku shi ninga moku va pandula omolwoilonga iwa oyo va longa.
10, 11. (a) Olyelye a pumbwa okupandulwa? (b) Yandja oshihopaenenwa osho tashi ulike nghee okupandulwa taku dulu okukwafela omunhu a ninge osho sha yuka.
10 Atusheni otwa pumbwa okupandulwa, kutya nee otwa teka omukumo ile hasho. Omukulunhuongalo umwe okwa shanga ta ti: “Tate ke na fiku a pandulile nge.” Onghee hano, eshi omumwatate oo a ka kula okwa ka kala e lidina noke udite kutya oha ningi sha shiwa. Nonande paife oku na omido 50, natango oha kala e udite nawa ngeenge vamwe tave mu pandula omolwoilonga yaye e li omukulunhuongalo. Oshimoniwa shaye oshe mu honga kutya osha fimana shi fike peni okutwa vamwe omukumo, noha kongo alushe eemhito dokupandula vamwe. Keshe umwe womufye, mwa kwatelwa ovakokolindjila, ovanamido nosho yo ovo va teka omukumo, oha kala a tunhukwa ngeenge okwa pandulwa. — Rom. 12:10.
11 Ngeenge ovakulunhuongalo tava kendabala okukwafela umwe oo a nyona, oku mu pandula omolwoilonga iwa oyo a longa monakudiwa otaku dulu oku mu kwafela a lundulule okudiladila kwaye nokuninga osho sha yuka. (Gal. 6:1) Osho osho sha li sha kwafela omumwameme wedina Miriam. Okwa ti: “Onda pita monghalo idjuu mokukalamwenyo kwange eshi ookahewa kange kopofingo va li va fiya po eongalo nopefimbo opo tuu opo tate okwa li a kwatwa komukifi wonhumba wokouluvi. Onda li nda polimana neenghono. Onda li nda ya moihole nomumati womounyuni opo ngeno vati ndi xulife po epolimano lange.” Ndele ponhele yaasho, osho oshe mu ningifa ashike a kale e udite kutya Jehova ita kala vali e mu hole nokwa li ta diladila okufiya po oshili. Omukulunhuongalo umwe okwe mu dimbulukifa oilonga yaye youdiinini yomonakudiwa noku mu shilipaleka kutya Jehova oku mu hole, naasho osha pameka ohole yaye yokuhola Jehova. Opo nee, okwa xulifa po ekwatafano laye nomumati oo ehe fi omwiitaveli ndele ta twikile okulongela Jehova.
12. Oshike tashi ka ningwa po ngeenge ohatu yelekanifa ovamwatate navamwe, hatu va kembaula ile hatu va ningifa va kale ve udite ondjo?
12 Ngeenge otwa yelekanifa omunhu wonhumba navamwe, oku mu kembaula eshi iha ningi ngaashi twa hala ile oku mu ula kutya iha ningi ngaashi ta dulu, otashi dulika a ninge po omalunduluko ndele ote shi ningi ashike oule wokafimbo. Ndele mepingafano naasho, okupandula omwiitaveli mukwetu noku mu kwafela a mone kutya ohatu longele Jehova ngaashi hatu dulu omolwohole yetu yoku mu hola, otashi ka etifa oidjemo iwa. — Lesha Ovafilippi 2:1-4.
“TU KUMAIDAFANENI”
13. Okukumaida vamwe osha kwatela mo shike? (Tala efano olo li li pehovelo loshitukulwa.)
13 Otwa pumbwa ‘okukumaidafana, unene eshi hatu mono efiku laKalunga tali ehene popepi.’ Okukumaida vamwe okwa kwatela mo oku va twa omukumo opo va dule okutwikila okulongela Kalunga. Okutwa vamwe omukumo mohole nomoilonga iwa otaku dulu okufaafanifwa nokutula omahooli pomundilo opo u kale wa tema nawa. Okukumaida vamwe osha kwatela mo okupameka nokuhekeleka ovo ve na omitima da teyauka. Ngeenge otwa pewa omhito yokukumaida omunhu a tya ngaho, otu na okupopya naye nohamu noneyavelelo. (Omayel. 12:18) Otu na okukala hatu ‘endelele okupwilikina nokuliteelela mokupopya.’ (Jak. 1:19) Ngeenge otwa pwilikine nawa komumwatate, otashi dulika tu ka mone kutya oshike she mu teya omukumo, nokungaho ohatu ka dula oku mu pa omayele oo taa dulu oku mu kwafela.
14. Ongahelipi omukulunhuongalo umwe a li a kwafela omumwatate oo a li a teka omukumo?
14 Diladila ashike kunghee omukulunhuongalo umwe omunalukeno a li a kwafela omumwatate oo a kala iha kufa vali ombinga moilonga yokuudifa oule womido donhumba. Eshi e mu pwilikina nawa eshi ta popi, okwa li e shi mona mo kutya omumwatate oo okwa li natango e na ohole yomoule yokuhola Jehova. Okwa li ha konakona noukeka oifo aishe yOshungonangelo nokwa li ha ningi eenghendabala a kale ha fiki pokwoongala pandjikilile. Ashike vamwe meongalo ova li va ninga oinima oyo ye mu udifa nai nokwa li a fula onya. Omukulunhuongalo okwa pwilikina nelitulemo nokwa kendabala okuuda ko omaliudo omumwatate oo nopehe na oku mu tokola nokwa li e mu shilipaleka kutya ye noukwaneumbo waye ove holike. Mokweendela ko kwefimbo, omumwatate oo okwe ke shi dimbulula mo kutya mboli ota efa oimoniwa ii yomonakudiwa i mu efife po okulongela Kalunga oo e hole. Omukulunhuongalo okwa li a shiva omumwatate oo va ka longe pamwe naye moukalele. Oshidjemo, omumwatate oo okwa hovela vali okukala ha kufa ombinga moukalele nokwa ka nangekwa po vali e li omukulunhuongalo.
15. Oshike hatu lihongo koshihopaenenwa shaJehova shi na sha nokutwa omukumo ovo va polimana?
15 Otashi dulika shi pule omunhu oo a teka omukumo efimbo lile opo a pepelelwe ile opo a tambule ko omayele oo twe mu pa. Otashi dulika twa pumbwa okukala hatu mu yambidida. Paulus okwa ti: “Yakuleni oingone, aveshe va taleni onheni.” (1 Tes. 5:14) Ponhele yokufya ounye okukwafela ovo ve li oingone, natu twikileni oku va ‘yakula’ noku va yambidida. Nale, Jehova okwa li a ungaunga nonheni novapiya vaye ovo va li hava kala va teka omukumo omafimbo amwe. Pashihopaenenwa, Kalunga okwa li a ungaunga nonheni naElia nokwa li a fimaneka omaliudo aye. Jehova okwa li a pa omuprofeti Elia osho a pumbwa opo a twikile noshilonga shaye. (1 Eeh. 19:1-18) Molwaashi David okwa li e livela ombedi, Jehova okwa li e mu dimina po nehalo liwa. (Eps. 51:9, 19) Kalunga okwa li yo a kwafela omushangi wEpsalme 73, oo a li hanga a efa po oku mu longela. (Eps. 73:13, 16, 17) Jehova oku na olukeno noku na onghenda, naunene tuu ngeenge twa wililwa po notwa teka omukumo. (Ex. 34:6) Onghenda yaye ‘oipe ongula keshe noitai xulu po.’ (Omaimb.kemo. 3:22, 23) Jehova okwa hala tu shikule oshihopaenenwa shaye notu ungaunge naavo va polimana neyavelelo.
NATU KUMAIDAFANENI OPO TU KALE MONDJILA OYO TAI TWALA KOMWENYO
16, 17. Otu na okukala twa tokola toko okuninga shike eshi exulilo longhalelo ei tali ehene popepi, nomolwashike?
16 Vahapu vomovanadolongo 33 000 ovo va dile mokamba yaSachsenhausen ova fya. Ndele Eendombwedi daJehova adishe 230 oda li da xupa. Otashi dulika ngeno inadi xupa ngeno kada li da twaafana omukumo nokuyambididafana.
17 Kunena, otu li ‘mondjila ei tai twala komwenyo.’ (Mat. 7:14) Mafiku ovalongeli vaJehova aveshe otava ka kala mounyuni mupe wouyuki. (2 Pet. 3:13) Onghee hano, natu kale twa tokola okukwafelafana eshi hatu ende mondjila oyo tai twala komwenyo.


text:
Natu twikileni ‘okukala tu hole ovamwatate’
“Kaleni mu hole ovamwaxo.” — OVAHEBERI 13:1
OMAIMBILO: 72, 119
1, 2. Omolwashike Paulus a li a shangela Ovakriste Ovaheberi?
MOMUDO 61, omaongalo muIsrael ashishe okwa li e na ombili. Nonande pefimbo opo omuyapostoli Paulus okwa li modolongo muRoma, okwa li e na elineekelo kutya oku li poku ka mangululwa. Omweendi pamwe naye Timoteus okwa hangwa ashike opo a mangululwa modolongo, nova li va hala oku ka talela po ovamwaxe kuJudea. (Ovaheberi 13:23) Ndele nande ongaho, moule ashike womido nhano Ovakriste vomuJudea nosho yo ovo unene tuu va li muJerusalem ova li ve na okukatuka eenghatu meendelelo. Omolwashike? Omolwaashi Jesus okwa hangwa nale a lombwela ovashikuli vaye kutya shimha ashike va mono Jerusalem sha kondekwa komatanga ovakwaita, nava dje mo onhapo. — Lukas 21:20-24.
2 Okudja eshi Jesus a londwela ovashikuli vaye, opa ka pita omido 28. Oule wefimbo olo, Ovakriste vomuIsrael ova kala ovadiinini nonande opa li omahepeko nomashongo mahapu. (Ovaheberi 10:32-34) Ashike Paulus okwa li a hala oku va kwafela ve lilongekidile osho sha li tashi ka ningwa monakwiiwa. Ova li ve li poku ka taalela eyeleko linene leitavelo lavo. (Mateus 24:20, 21; Ovaheberi 12:4) Ova li va pumbwa okukala ve na elididimiko nosho yo eitavelo la pama shi dulife nale va dule okudulika kelombwelo laJesus lokuya onhapo opo va xupifwe. (Lesha Ovaheberi 10:36-39.) Onghee hano, Paulus okwa li a nwefwa mo a shangele ovamwatate ovo ovaholike. Onhumwafo oyo paife i li embo lOvaheberi, oya li ya shangwa nelalakano loku va pameka omolwonghalo oyo ya li tai ke va hanga.
3. Omolwashike tu na okukala tu na ohokwe membo lOvaheberi?
3 Tu li oshiwana shaKalunga kunena, otu na okukala tu na ohokwe membo lOvaheberi. Omolwashike mbela? Omolwaashi onghalo yetu oya faafana naayo yOvakriste vomuJudea. Otu li “momafimbo madjuu,” navahapu otave lididimikile omayeleko manene ile omahepeko. (2 Timoteus 3:1, 12) Ashike vahapu vomufye otu na ombili yoshiyeleke noitatu hepekwa. Onghee hano, ngaashi ashike Ovakriste vopefimbo laPaulus, nafye otwa pumbwa okukala oupafi. Omolwashike mbela? Omolwaashi mafiku eitavelo letu otali ka yelekwa neyeleko linene. — Lesha Lukas 21:34-36.
4. Omushangwa womudo 2016 otau ti shike, nomolwashike tau wapalele?
4 Oshike tashi ke tu kwafela tu lilongekidile oiningwanima yomonakwiiwa? Paulus okwa popya oinima ihapu membo lOvaheberi oyo tai pameke eitavelo letu. Edimbulukifo limwe la fimana oli li mOvaheberi 13:1. Ovelishe oyo otai tu ladipike tu ‘kale tu hole ovamwatate.’ Oyo yo ya hoololwa i ninge omushangwa womudo 2016.
Omushangwa wetu womudo 2016: “Kaleni mu hole ovamwaxo.” — Ovaheberi 13:1
OHOLE YOUMWAINAFANA OSHIKE?
5. Ohole youmwainafana oshike?
5 Ohole youmwainafana oshike? Oyo ohole yashili hai di komutima, nohai kala pokati koilyo youkwaneumbo ile ookaume kopofingo. (Johannes 11:36) Oumwainafana wetu kau fi ashike omupopyo womokanya, ndele oshinima sholela. (Mateus 23:8) Paulus okwa ti: “Mokuhola ovamwaxo filafaneni olukeno, mokufimanekafana pafaneni oshihopaelelwa.” (Ovaroma 12:10) Eendjovo odo otadi ulike kohole oyo tu hole ovamwatate kutya oyashili. Ohole youmwainafana nosho yo yopaKriste, ohai kwafele oshiwana shaKalunga shi kale noukaume wopofingo noshi kale sha hangana.
6. Ovakriste vashili ove udite ko ngahelipi ohole youmwainafana?
6 Outumbulilo ‘okuhola ovamwaxo’ ohau hangika unene moileshomwa yetu. Ovajuda ova kala hava longifa outumbulilo “omumwatate” tashi ulike komupambele wavo ile omafimbo amwe kwaao ine va pamba. Ashike osho inashi kwatela mo ovanhu ovo vehe fi Ovajuda. Ndele tu li Ovakriste, ‘omumwatate’ Omukriste mukwetu keshe washili kashi na nee mbudi kutya okwa dja koshilongo shilipi. (Ovaroma 10:12) Jehova okwe tu honga tu kale tu holafane ngaashi ovamwainafana. (1 Ovatessaloniki 4:9) Ndele mbela omolwashike sha fimana okutwikila okukala tu hole ovamwatate?
OMOLWASHIKE SHA FIMANENENA OKUTWIKILA OKUKALA TU NA OHOLE YOUMWAINAFANA?
7. (a) Etomheno la fimana lilipi tu na lokuulikilafana ohole youmwainafana? (b) Yandja etomheno likwao kutya omolwashike sha fimana okuxwameka ohole yetu yokuhola ovamwatate.
7 Etomheno limwe la fimanenena lokukala tu hole ovamwatate omolwaashi Jehova osho e tu lombwela tu ninge. Itatu dulu okukala tu hole Jehova ngeenge katu hole ovamwatate. (1 Johannes 4:7, 20, 21) Etomheno limwe vali omolwaashi otwa pumbwafana unene tuu pomafimbo madjuu. Eshi Paulus a shangela Ovakriste Ovaheberi onhumwafo oyo, okwa li e shii kutya vamwe ova li tava ka fiya po omaumbo noinima yavo. Jesus okwa li a yelifa kutya efimbo olo otali ka kala lidjuu. (Markus 13:14-18; Lukas 21:21-23) Onghee hano, Ovakriste ovo ova li va pumbwa okuxwameka ohole yavo manga efimbo olo inali fika. — Ovaroma 12:9.
Otwa pumbwa okupameka ohole yetu youmwainafana paife molwaashi otai ke tu kwafela tu lididimikile eyeleko keshe olo tashi dulika tu ka shakeneke monakwiiwa
8. Oshike tu na okuninga paife fimbo oudjuu munene inau hovela?
8 Oudjuu munene inau holoka nale mondjokonona yovanhu ou li popepi. (Markus 13:19; Ehololo 7:1-3) Otu na oku ka dulika komayele aa taa ti: “Hano oove, oshiwana shange, liidilila monduda yoye, u ka hondame okafimbo kanini, fimbo oupyuhandu tau pitilile po.” (Jesaja 26:20) ‘Onduda’ oyo otashi dulika tai ulike keenhele detu dokwoongalela. Peenhele da tya ngaho opo hatu longele Jehova pamwe novamwatate. Ndele otu na okuninga shihapu shihe fi ashike okwoongala pamwe pandjikilile. Paulus okwa li a ladipika Ovakriste Ovaheberi va kale ve holafane nokuningilafana ouwa. (Ovaheberi 10:24, 25) Otwa pumbwa okupameka ohole yetu youmwainafana paife molwaashi otai ke tu kwafela tu lididimikile eyeleko keshe olo tashi dulika tu ka shakeneke monakwiiwa.
9. (a) Otu na eemhito dilipi dokuulikilafana ohole youmwainafana kunena? (b) Yandja oihopaenenwa yanghee oshiwana shaJehova hashi ulikilafana ohole youmwainafana.
9 Otu na eemhito dihapu omo hatu dulu okuulikilafana ohole youmwainafana kunena, fimbo oudjuu munene inau hovela. Ovamwatate vahapu ohava mono oixuna omolwomakakamo edu, omafundja, oikungulu, oikungulu oyo hai etifwa kekakamo ledu lomefuta nosho yo oiponga imwe vali yopaushitwe. Ovamwatate vamwe otave lididimikile omahepeko. (Mateus 24:6-9) Molwaashi otu li mounyuni wa nyonauka, ope na yo omaupyakadi e na sha nouxupilo. (Ehololo 6:5, 6) Ndele ngeenge ovamwatate tava hangwa komaupyakadi mahapu, otashi tu pe omhito yokuulika kutya otu va hole shili. Nonande ounyuni ou ihau ulikilafana ohole youmwainafana, fye otwa pumbwa okutwikila oku i ulika. (Mateus 24:12) [1] — Tala eshangelo pexulilo loshitukulwa.
NGHEE TU NA OKU SHI ENDA OPO OHOLE YETU YOUMWAINAFANA I TWIKILE
10. Oshike hatu ka kundafaneni paife?
10 Nonande otu na omaupyakadi, oshike tashi ke tu kwafela tuha efe okuulikilafana ohole youmwainafana? Ongahelipi hatu dulu okulika kutya otu na shili ohole youmwainafana? Konima eshi omuyapostoli Paulus a popya kutya “kaleni mu hole ovamwaxo,” okwa ka popya omusholondodo weenghedi di lili noku lili omo Ovakriste tava dulu okuninga ngaho. Paife natu ka kundafaneni eenghedi hamano domudo.
11, 12. Okuyakula ovaenda osha hala okutya shike? (Tala efano pehovelo loshitukulwa.)
11 “Okuyakula ovaenda inamu ku dimbwa.” (Lesha Ovaheberi 13:2.) Outumbulilo “okuyakula ovaenda” owa hala okutya shike? Outumbulilo oo Paulus a longifa paulelalela otau ti “okuungaunga novaendanandjila nolune.” Outumbulilo oo otashi dulika tau tu dimbulukifa kombinga yaAbraham naLot. Ovalumenhu ovo vavali ova li hava ungaunga nolune novatalelipo nokuli naavo vehe shii. Lwanima Abraham naLot ova ka shiiva kutya ovaendanandjila ovo ova li ovaengeli. (Genesis 18:2-5; 19:1-3) Oihopaenenwa oyo oya li ya ladipika Ovakriste Ovaheberi va ulike ohole youmwainafana mokukala hava yakulafana.
12 Ongahelipi hatu dulu okuyakula vakwetu? Ohatu dulu okushiva ovamwatate komaumbo etu tashi dulika tu lye navo ile tu twaafane ashike omukumo. Nonande otashi dulika inatu shiiva naanaa omupashukilishikandjo wetu nomukulukadi waye, ohatu dulu oku va shiva keumbo letu pefimbo opo tava talele po eongalo letu. (3 Johannes 5-8) Inatu pumbwa okuninga oitendele ile okulanda oinima ihapu. Elalakano letu okutungafana, ndele haku va fuula noinima oyo tu na. Nokatu na ashike okushiva ovo tu wete kutya navo otava dulu oku tu pa sha komongula. (Lukas 10:42; 14:12-14) Osho sha fimanenena oshosho kutya katu na okweefa okuyakulafana omolwomalipyakidilo.
13, 14. Ongahelipi hatu dulu ‘okudimbuluka eenghwate’?
13 “Dimbulukweni eenghwate.” (Lesha Ovaheberi 13:3.) Eshi Paulus a shanga eendjovo odo okwa li ta ulike kovamwatate ovo va li modolongo omolweitavelo lavo. Paulus okwa li a pandula eongalo molwaashi ola li la udila ‘ouyahame eenghwate.’ (Ovaheberi 10:34) Ovamwatate vamwe ova li va yambidida Paulus moule womido nhe odo a kala modolongo, ashike vamwe ova li keenhele dokokule. Ongahelipi va li tava dulu okukwafela Paulus? Ova li tava dulu oku mu ilikanena nopehe na edimbuko. — Ovafilippi 1:12-14; Ovaheberi 13:18, 19.
Ohatu dulu okwiilikanena ovamwatate nosho yo ounona ovo ve li modolongo muEritrea
14 Kunena, Eendombwedi dihapu oda idililwa meedolongo omolweitavelo lado. Ovamwatate ovo ve li popepi nado otava dulu oku di kwafela. Ndele mbela ongahelipi vahapu ava tu li kokule novamwatate ovo ve li meedolongo hatu dulu okukala ihatu va dimbwa noku va kwafela? Ohole youmwainafana otai ke tu linyengifa tu kale hatu va ilikanene. Pashihopaenenwa, ohatu dulu okwiilikanena ovamwatate nosho yo ounona ovo ve li modolongo muEritrea, mwa kwatelwa ovamwatate ngaashi Paulos Eyassu, Isaac Mogos, naNegede Teklemariam ovo ve li natango modolongo oule womido 20 nasha.
15. Ongahelipi hatu dulu okuulika kutya otwa fimaneka ohombo?
15 “Ohombo nai fimanekwe kuaveshe.” (Lesha Ovaheberi 13:4.) Ohatu dulu yo okuulika ohole youmwainafana mokukala tu na elihumbato la koshoka. (1 Timoteus 5: 1, 2) Pashihopaenenwa, ngeenge umwe okwa i moluhaelo nomumwatate ile nomumwameme, ota ka yahameka omunhu oo nosho yo vambulaye. Elineekelo olo tu na movamwatate itali ka kala po vali. (1 Ovatessaloniki 4:3-8) Diladila ashike nghee omukulukadi ta ka kala e udite ngeenge okwa didilike kutya omushamane waye oha tale omafano oipala. Omukulukadi ota ka kala ngoo e udite kutya omushamane waye oku mu hole shili nokwa fimaneka elongekido lohombo? — Mateus 5:28.
16. Ongahelipi okukala twa wanenwa taku tu kwafele tu ulike ohole youmwainafana?
16 “Eshi mu shi kwete nashi mu wanene.” (Lesha Ovaheberi 13:5.) Okulineekela muJehova otaku ke tu kwafela tu kale twa wanenwa kwaasho tu na. Osho otashi tu kwafele ngahelipi tu ulike ohole youmwainafana? Ngeenge otwa kala twa wanenwa, ohatu ka dimbuluka kutya ovamwatate ova fimana ve dulife omaliko ile oimaliwa. (1 Timoteus 6:6-8) Itatu ka kala hatu konenene omapuko ovamwatate ile hatu ngongota kombinga yeenghalo detu monghalamwenyo. Itatu ke va twila yo ondubo ile tu kale tu na olwisho. Ponhele yaasho, ngeenge otwa wanenwa ohatu ka kala hatu yandje. — 1 Timoteus 6:17-19.
17. Ongahelipi okukala tu “nelineekelo” ile ouladi taku tu kwafele tu ulikilafane ohole youmwainafana?
17 Kala u “nelineekelo” ile ouladi. (Lesha Ovaheberi 13:6.) Okulineekela Jehova ohaku tu ladipike tu lididimikile omayeleko. Ouladi wa tya ngaho otau tu kwafele tu kale tu na etaleko liwa. Nongeenge otu na etaleko liwa, ohatu dulu okuulika ohole youmwainafana mokutwa ovamwatate omukumo noku va hekeleka. (1 Ovatessaloniki 5: 14, 15) Nokuli nopefimbo loudjuu munene, ohatu dulu okukala tu na ouladi, tu shii kutya exupifo letu oli li popepi. — Lukas 21:25-28.
Ohatu dulu okukala tu na ouladi, tu shii kutya exupifo letu oli li popepi
18. Ongahelipi hatu dulu okupameka ohole yetu yokuhola ovakulunhuongalo?
18 “Dimbulukweni ovakwatelikomesho veni.” (Lesha Ovaheberi 13:7, 17.) Ovakulunhuongalo ohava longifa efimbo lavo opo va longe noudiinini omolwetu. Ngeenge otwa diladila kwaashishe osho hava longo, ohatu ka kala tu va hole notwe va pandula neenghono. Inatu hala nandenande va kanife ehafo lavo ile va kale va nyemata omolwoshinima shonhumba osho twa ninga. Ponhele yaasho, otu na okukala twa halelela okudulika. Kungaho ohatu ka ulika kutya otwe “va [fimaneka] noku va hola shili molwoshilonga shavo.” — 1 Ovatessaloniki 5:13.
NATU TWIKILENI OKUNINGA NGAHO SHI DULIFE NALE
19, 20. Ongahelipi hatu dulu okutwikila okuulika ohole youmwainafana shi dulife nale?
19 Oshiwana shaJehova oshi shiivikile ohole yasho youmwainafana. Nopefimbo laPaulus osho sha li ngaho. Ashike nande ongaho, Paulus okwa li a ladipika ovamwatate ovo va ulike ohole youmwainafana shi dulife shito. Okwe va lombwela va “kule muyo natango.” (1 Ovatessaloniki 4:9, 10) Osho otashi ulike kutya ohatu dulu alushe okuninga omalunduluko.
20 Ngeenge hatu tale komushangwa wetu womudo mOlupale lOuhamba neudo, natu lipule kutya: Mbela itandi dulu okuyakula vakwetu shi dulife shito? Ongahelipi handi dulu okukwafela ovamwatate ovo ve li meedolongo? Onda fimaneka ngoo elongekido laKalunga lohombo? Oshike tashi ka kwafela nge ndi kale nda wanenwa? Ongahelipi handi dulu okukala nde lineekela Jehova shi dulife nale? Ongahelipi handi dulu okuulika kutya ohandi dulika kwaavo tava kwatele komesho meongalo shi dulife nale? Ngeenge otwa xwepopala moinima oyo ihamano, ohatu ka mona kutya omushangwa womudo kau li ashike edidiliko lokukala kekuma ngahenya, ndele otau tu dimbulukifa eendjovo daPaulus edi tadi ti: “Kaleni mu hole ovamwaxo.” — Ovaheberi 13:1.
^ [1](okatendo 9) Opo u mone oihopaenenwa yanghee Eendombwedi daJehova hadi ulikilafana ohole youmwainafana pomafimbo oudjuu, tala okavidio Oumwainafana wetu womounyuni aushe.


text:
Ndalapatela efyuululo loye mokuninga omatokolo e li pandunge
“Tileni owii, dameni ouwa.” — ROM. 12:9.
1, 2. (a) Oshike she ku kwafela u ninge etokolo lokulongela Kalunga? (b) Omapulo e na sha nefyuululo letu elipi taa ka nyamukulwa moshitukulwa eshi?
OVANHU omamiliyona ova ninga etokolo li li pandunge eshi va hoolola va longele Jehova Kalunga nokushikula filufilu oshihopaenenwa shaJesus Kristus. (Mat. 16:24; 1 Pet. 2:21) Katu na okutala ko eliyapulo letu li li oshinima shanafangwa. Etokolo letu inatu li ninga ashike konima eshi twa konakona omishangwa dinini nokushiiva omahongo opehovelo. Ponhele yaasho, otwa konakona Ombibeli noukeka nokupameka eitavelo letu mefyuululo olo Jehova a udaneka. Efyuululo olo ote ke li pa ava tava twikile okulihonga kombinga yaye noyaJesus Kristus. — Joh. 17:3; Rom. 12:2.
2 Opo tu kaleke po ekwatafano letu liwa naJehova, otu na okuninga omatokolo oo tae mu hafifa. Onghee hano, oshitukulwa eshi osha nyamukula omapulo aa a fimana: Efyuululo letu oshike? Otu na oku li tala ko ngahelipi? Ongahelipi hatu dulu okukala noushili kutya otwa pewa efyuululo letu. Oshike tashi ke tu kwafela tu ninge omatokolo e li pandunge?
EFYUULULO LETU OSHIKE?
3. (a) Efyuululo lilipi tali ka pewa ovavaekwa? (b) Efyuululo lilipi tali ka pewa “eedi dimwe”?
3 Ovakriste vanini ova teelela va ka pewe efyuululo lavo lomwenyo ihau fi meulu. Otava ka kala ve na oufembanghenda we likalekelwa woku ka pangela pamwe naKristus mOuhamba waye. (1 Pet. 1:3, 4) Opo va ka mone efyuululo olo, ove na ‘okudalululwa.’ (Joh. 3:1-3) Ndele mbela ongahelipi shi na sha novanhu omamiliyona, “eedi dimwe” daJesus, odo hadi longo pamwe novavaekwa moilonga yokuudifa onghundana iwa yOuhamba waKalunga? (Joh. 10:16, NW) Eedi dimwe otadi ka pewa osho sha li inashi pewa Adam naEva, omwenyo waalushe moparadisa kombada yedu omo itamu ka kala nande okumona oixuna, efyo ile oluhodi. (Eh. 21:1-4) Nomolwaasho, Jesus okwa li a udanekela omukolokoshi umwe oo a li a valelwa pamwe naye a ti: ‘Oshili handi ku lombwele nena tuu eli, oto ka kala pamwe naame mOparadisa.’ — Luk. 23:43.
4. Omanangeko noupuna elipi hatu hafele paife?
4 Nokuli nopaife, ohatu hafele omanangeko noupuna e na sha nefyuululo letu. Molwaashi otu na eitavelo ‘mekulilo laJesus Kristus,’ otu na ombili yokomutima notu na ekwatafano lopofingo naKalunga. (Rom. 3:23-25) Otu na eudeko lomoule lomaudaneko makumwifi oo e li mEendjovo daKalunga. Shikwao vali, otwa hafa neenghono eshi tu li oshitukulwa shoumwainafana womounyuni aushe. Oshi li yo oufembanghenda okukala tu li Eendombwedi daJehova, nomolwaasho twa lenga efyuululo letu lopamhepo.
5. Satana oha kendabala okuningila shike oshiwana shaKalunga, noshike tashi dulu oku tu kwafela tu henuke eemwiyo daye?
5 Opo tu ndalapatele efyuululo letu, otu na okulungamena eemwiyo daSatana. Satana okwa kala ta kendabala okunwefa mo oshiwana shaKalunga shi ninge omatokolo ehe li pandunge opo shi kanife efyuululo lasho. (Num. 25:1-3, 9) Molwaashi oku shii kutya oku li pokuxulifwa po, ota kendabala noudiinini opo e tu yeleke tu nyone. (Lesha Ehololo 12:12, 17.) Ndele ngeenge otwa hala “okufikamena omakonda omuyelani,” otu na okukala alushe twa lenga neenghono efyuululo letu. (Ef. 6:11) Ohatu dulu okulihonga oilihongomwa ya fimana monghedi omo omonamati watatekulululwa Isak, Esau, a li a tala ko efyuululo laye.
INO KALA WA FA ESAU
6, 7. Esau okwa li lyelye, nefyuululo lilipi a li ta dulu okupewa?
6 Omido 4 000 lwaapo da pita, Isak naRebekka ova li va dala eehamba, Esau naJakob. Ounona ovo eshi va kula ova ka kala ve na omaukwatya noilonga ya yoolokafana. “Esau okwa ninga omukongo omukongoelela, omulumenhu a hokwa ofuka. Ndelenee Jakob okwa li omulumenhu e hole ombili, a hokwa okukala peumbo.” (Gen. 25:27) Omutoloki wOmbibeli umwe wedina Robert Alter okwa popya kutya oshitya shOshiheberi osho sha tolokwa “ombili,” “otashi ulike koudiinini ile okuhenondjo.”
7 Eshi Esau naJakob va li ve na omido 15, xekulu Abraham okwa fya, ndele Jehova ka li a dimbwa eudaneko olo a li a udanekela Abraham. Lwanima, Jehova okwa ka endulula osho a li a udanekela Abraham eshi a li a lombwela Isak kutya oiwana aishe yokombada yedu otai ka nangekwa noupuna moludalo laAbraham. (Lesha Genesis 26:3-5.) Eudaneko olo otali ulike kutya Messias, oo e li ‘oludalo’ lidiinini olo la udanekwa muGenesis 3:15, okwa li ta ka dja mepata laAbraham. Esau okwa li e na oufemba wokuwanifilwa eudaneko olo, molwaashi oye a li oshiveli shaIsak. Esau ka li tuu e na efyuululo la denga mbada! Ndele mbela okwa li ngoo a lenga efyuululo la tya ngaho?
8, 9. (a) Esau okwa li a ninga etokolo lilipi li na sha nefyuululo laye? (b) Konima yomido donhumba, Esau okwa ka didilika mo shike shi na sha netokolo laye, nokwa li e linyenga ngahelipi?
8 Efiku limwe eshi Esau a dja koukongo, okwa hanga Jakob a “paka po eendya.” Esau okwa li a pula Jakob e mu pe mo a ti: ‘Pe nge ndi lye paife ei itilyana, osheshi onda loloka.’ Jakob okwa ti: “Tu lande paife oushiveli woye.” Mbela Esau okwa li a ninga po shike? Okwa ti kutya oushiveli kau na eshi tau mu kwafa nokwe u yandja po a pewe okayaxa komakunde. Jakob okwa li a pula Esau a ninge eano opo a shilipaleke kutya ote mu landifa po ngoo shili oushiveli waye, a ti: “Anene nge paife.” Esau okwa li a yandja po oushiveli waye nopehe na okwoongaonga. Opo nee, “Jakob okwa pa Esau omungome nomakunde. Ndele ye ta li ndee ta nu, ta fikama ndee ta di po. Osho ngaha Esau okwa dina oushiveli waye.” — Gen. 25:29-34.
9 Omido donhumba da ka landula ko, eshi Isak a li e wete kutya oku li pokufya, Rebekka okwa li a ninga omalongekido opo a shilipaleke kutya Jakob okwa pewa oushiveli oo a li a landa kuEsau. Eshi Esau e ke shi didilika mo kutya mboli okwa ninga etokolo lihe li pandunge eshi a landifa po oushiveli waye, okwa indila Isak ta ti: ‘Tate, nangeke nge yo noupuna! Ove ino fiila nge po enangeko noupuna nande limwe?’ Eshi Isak e mu lombwela kutya ita dulu okunyekululula Jakob enangeko noupuna olo e mu pa, “Esau okwa lila pombada.” — Gen. 27:30-38.
10. Jehova okwa li a tala ko ngahelipi Esau naJakob, nomolwashike?
10 Oshike hatu lihongo mehokololo olo shi na sha noikala yaEsau? Okwa li a ulika kutya okwa fimaneka omahalo aye opambelela shi dulife omanangeko noupuna oo Jehova a li e mu udanekela e na sha nefyuululo laye. Esau ka li a lenga oushiveli waye nosha yela kutya ka li e hole shili Kalunga. Kakele kaasho, Esau ka li a diladila kutya etokolo laye ola li tali ka kuma ngahelipi oludalo laye. Ashike Jakob ye okwa li a lenga neenghono efyuululo laye. Pashihopaenenwa, Jakob okwa li a katuka metwokumwe nomalombwelo ovadali vaye eshi a konga omukulukadi. (Gen. 27:46–28:3) Molwaashi Jakob okwa a ninga etokolo la tya ngaho olo tali pula elididimiko nokuninga omaliyambo, okwa ka ninga xekulululwa yaMessias. Mbela Jehova okwa li a tala ko ngahelipi Esau naJakob? Jehova okwa li a popya okupitila momuprofeti Malakia ta ti: ‘Onda li ndi hole Jakob, ndele onda li nda tonda Esau.’ — Mal. 1:2, 3.
11. (a) Omolwashike Ovakriste tava dulu okulihonga mo sha mehokololo laEsau? (b) Omolwashike eshi Paulus a popya eenghatu daEsau, a popya yo oluhaelo?
11 Ovakriste kunena otava dulu ngoo okumona ouwa mwaasho Ombibeli ya popya shi na sha naEsau? Heeno! Omuyapostoli Paulus okwa londwela ovaitaveli vakwao va kale va lungama “opo pa ha kale nande umwe omuhaeli ile omukenouyuki ngaashi Esau, ou a landele po oushiveli waye okulya kumwe akuke.” (Heb. 12:16) Otwa pumbwa okulihonga mo sha melondwelo olo. Otu na okukala tu na olupandu loinima iyapuki opo tuha dulwe eenghono komahalo opambelela ndele hatu kanifa efyuululo letu lopamhepo. Ndele mbela omolwashike eshi Paulus a popya eenghatu daEsau, a popya yo oluhaelo? Omolwaashi ngeenge omunhu okwa efa omahalo opambelela e mu pangele ngaashi Esau a li a ninga, otashi ke mu twala momanyono ngaashi oluhaelo ndele ta kanifa efyuululo laye.
LONGEKIDA OMUTIMA WOYE PAIFE
12. (a) Satana oha kendabala ngahelipi oku tu yeleka? (b) Oihopaenenwa yopamishangwa ilipi tai dulu oku tu kwafela ngeenge hatu ningi omatokolo a kwata moiti?
12 Tu li ovapiya vaJehova, ohatu ningi keshe osho hatu dulu opo tu henuke eenghalo odo tadi tu yeleke tu ye moluhaelo. Nongeenge ope na umwe oo te tu yeleke, otu na okwiilikana kuJehova Kalunga opo tu dule okukondjifa eyeleko la tya ngaho. (Mat. 6:13) Ohatu kendabala okutwikila okukala ovadiinini mounyuni ou wa kolokosha, ndele Satana ota kendabala alushe okunghundipaleka ekwatafano letu naJehova. (Ef. 6:12) Ondiaboli, oyo i li kalunga kounyuni ou, oi shii nghee i na oku tu yeleka opo i tu ningife tu liyandje komahalo etu opambelela. (1 Kor. 10:8, 13) Pashihopaenenwa, diladila nee ngeno to yelekwa u wanife po omahalo oye onhumba monghedi inai koshoka. Mbela oto ka ninga po shike? Mbela oto ka ninga ngaashi Esau oo a li e liyandja diva keyeleko? Ile oto ka kondjifa eyeleko olo nokuya onhapo ngaashi omona waJakob, Josef, a li a ninga eshi a li ta yelekwa komukulukadi waPotifar? — Lesha Genesis 39:10-12.
13. (a) Ongahelipi vahapu kunena va katuka ngaashi Josef, nongahelipi vamwe va katuka ngaashi Esau? (b) Oshike tu na okuninga opo tuha katuke ngaashi Esau?
13 Ovamwatate novamwameme vahapu ova pita meenghalo omo ve na okutokola ngeenge otava ka katuka ngaashi Esau ile ongaashi Josef. Vahapu ova li va katuka pandunge nova hafifa omutima waJehova. (Omayel. 27:11) Ndele vamwe ova li va katuka ngaashi Esau nova dopa okwaamena efyuululo lavo lopamhepo. Vahapu vomwaavo hava handukilwa ile hava kondwa omudo keshe ovava va ya moluhaelo. Osha fimanenena kufye opo tu longekide omitima detu paife opo tu kale twa pama eshi hatu ka shakeneka omayeleko. (Eps. 78:8) Ohatu ka kundafana oinima ivali oyo hatu dulu okuninga opo tu lilongekidile okukondjifa omayeleko notu ka ninge omatokolo e li pandunge.
DILADILA NOKULILONGEKIDA
14. Omapulo elipi tae ke tu kwafela tu ‘tile owii nokudama ouwa’?
14 Oshinima shotete osho tu na okuninga osho okudiladila shi na sha noilanduliko yeenghatu detu. Apa ngoo pe fike ohole yetu yokuhola Jehova, opo ngoo tapa ka kala olupandu letu lefyuululo letu. Ngeenge otu hole omunhu wonhumba, itatu ka kala twa hala oku mu yahameka. Ponhele yaasho, ohatu ka kendabala tuhe mu handukife. Onghee hano, otu na okukufa efimbo opo tu dilonge koilanduliko oyo tai ke tu hanga nosho yo vamwe ngeenge otwe liyandje komayeleko. Otu na okulipula kutya: ‘Mbela eenghatu dange dokuliholamwene otadi ka kuma ngahelipi ekwatafano lange naJehova? Enyono lange mbela otali ka kuma ngahelipi oukwaneumbo wetu? Otali ka kuma ngahelipi ovamwatate novamwameme meongalo? Mbela itali ka pundukifa vamwe?’ (Fil. 1:10) Ohatu dulu yo okulipula vali kutya: ‘Mbela ondi shii ngoo kutya oshinima osho nda hala okuhafela pakafimbo otashi ka etifa oilanduliko ya tya ngahelipi? Onda hala ngoo shili okukala nda fa Esau, ndi ka kale nda nyemata nokulila eshi handi ke shi mona mo kutya osho nda ninga osha puka?’ (Heb. 12:17) Ngeenge otwa dilonga komapulo oo, otashi ke tu kwafela tu ‘tile owii nokudama ouwa.’ (Rom. 12:9) Ohole yokuhola Jehova oyo unene tai ke tu kwafela tu amene efyuululo letu. — Eps. 73:28.
15. Oshike tashi ke tu kwafela tu kale twe lilongekidila eyeleko keshe nokwaamena ekwatafano letu naJehova?
15 Oshinima oshitivali osho tu na okuninga osho okulilongekida okukondjifa omayeleko. Jehova okwe tu pa omafiloshisho mahapu oo taa dulu oku tu kwafela tu lilongekidile omayeleko omounyuni ou nokwaamena ekwatafano letu naye. Omafiloshisho oo okwa kwatela mo okukonakona Ombibeli, okwoongala kwopaKriste, oilonga yokuudifa nosho yo eilikano. (1 Kor. 15:58) Efimbo keshe hatu mbubulile Jehova omitima detu meilikano nokukufa ombinga nouladi moukalele, kungaho ohatu lilongekidile okukondjifa omayeleko. (Lesha 1 Timoteus 6:12, 19.) Otu na okuninga eenghendabala tu ninge oinima oyo ngeenge otwa hala okulilongekidila omayeleko. (Gal. 6:7) Osho osha kundafanwa metukulwa eti-2 lOmayeletumbulo.
KALA ‘NOKU DI KONGA’
16, 17. Oshike tashi dulu oku tu kwafela tu ninge omatokolo e li pandunge?
16 Omayeletumbulo etukulwa eti-2 otae tu ladipike tu likole ounongo nokukulika oukwatya wokudula okudiladila. Omaukwatya oo otae ke tu kwafela tu shiive osho shi li mondjila naasho sha puka, notu pangele omahalo etu ponhele yoku a wanifa po monghedi ya puka. Ndele osho ohatu ka dula ashike oku shi ninga ngeenge otwa ningi eenghendabala nehalo liwa. Ombibeli oya divilika oushili oo eshi ya ti: ‘Omumwange, ove ngeenge ho tambula eendjovo dange noipango yange ho i tuvikile muove, opo u pakalekele omatwi oye okupwilikina ounongo nokulemena omutima woye keendunge; heeno, ngeenge ho ifana omayele, ho yelulile ondaka yoye keendunge, ngeenge to di kongo ngaashi oshisilveri ndee to shitilile ngaashi omamona a holekwa, opo nee to ka uda ko etilo lokutila Omwene nokumona eshiivo lokushiiva Kalunga. Osheshi Omwene ta yandje ounongo, mokanya kaye tamu di eshiivo neendunge.’ — Omayel. 2:1-6.
17 Ngeenge otwa ningi osho sha popiwa meevelishe odo, ohatu ka dula okuninga omatokolo opandunge. Ohatu ka dula ashike okukondjifa omayeleko ngeenge otwa efa eendjovo daJehova di vyule ounhu wetu womeni, ngeenge otwa kala hatu ilikana twa mana mo opo Kalunga e tu pe ewiliko laye nosho yo ngeenge otwa kala hatu kongo ounongo waKalunga twa fa hatu kongo omamona a holekwa.
18. Owa tokola toko okuninga shike, nomolwashike?
18 Jehova oha yandje eshiivo, eudeko, eendunge dokuyoolola nosho yo ounongo kwaavo tava ningi eenghendabala da mana mo va likole omaukwatya oo. Apa ngoo pe fike okukonga kwetu omaukwatya oo, opo ngoo tapa ka kala pe fike okweehena kwetu popepi elela naJehova. Opo nee, ekwatafano letu lopofingo naJehova Kalunga otali ke tu amena ngeenge twa taalela omayeleko. Okweehena popepi naJehova nokukala tu na etilofimaneko loku mu tila otashi ke tu amena tuha wile momanyono. (Eps. 25:14; Jak. 4:8) Ekwatafano letu naJehova nosho yo ounongo oo e tu pa ohai tu kwafele tu twikile okuninga omatokolo opandunge oo taa ka hafifa omutima waye notaa ka amena efyuululo letu.


text:
Konakona kutya ove omunhu a tya ngahelipi
‘Omu nokuhangika mwa tya ngahelipi moweenda uyapuki nometilokalunga?’ — 2 PET. 3:11.
1, 2. Otu na okukala ‘ovanhu va tya ngahelipi’ opo tu kale twa hokiwa kuKalunga?
OVANHU vahapu ohava kala ve na ohokwe mwaasho vakwao tava diladila. Ndele tu li Ovakriste, mbela katu na okukala hatu lipula unene naasho Jehova ta diladila shi na sha nafye? Kakele kaasho, Jehova oye a fimanenena meshito alishe noye ‘ofifiya yomwenyo.’ — Eps. 36:10.
2 Omuyapostoli Petrus okwa yelifa kutya ngeenge otwa hala okukala twa hokiwa kuJehova, otu na okukala “moweenda uyapuki nometilokalunga.” (Lesha 2 Petrus 3:11.) ‘Okweenda’ kwetu oku na okukala kuyapuki, sha hala okutya, otu na okukala twa koshoka paenghedi, pamadiladilo nosho yo pamhepo. Shimwe vali, otwa pumbwa okukala hatu longo oilonga ‘yometilokalunga’ hatu linyengifwa kohole yoku hola Kalunga noketilofimaneko. Ndele opo tu kale twa hokiwa kuKalunga, katu na ashike okudiladila shi na sha nelihumbato letu ndele nounhu yo wetu womeni. Molwaashi Jehova oha “panaapana omutima,” ota dulu okumona kutya elihumbato letu ola koshoka ile hasho nonokutya ohatu mu longele oye aeke. — 1 Omaf. 29:17.
3. Omapulo elipi tu na okulipula shi na sha nekwatafano letu naKalunga?
3 Satana Ondiaboli ina hala tu kale twa hokiwa kuKalunga. Ota kendabala ngaashi ta dulu opo a nyone po ekwatafano letu naJehova. Satana ota twikile oku tu pukifa opo tu efe po okulongela Kalunga. (Joh. 8:44; 2 Kor. 11:13-15) Onghee hano, oshi li pandunge okulipula kutya: ‘Satana oha pukifa ngahelipi ovanhu? Ongahelipi handi dulu okwaamena ekwatafano lange naJehova?’
SATANA OHA PUKIFA NGAHELIPI OVANHU?
4. Satana oha kendabala okunwefa mo shike opo a nyone po ekwatafano letu naKalunga, nomolwashike?
4 Omuhongwa Jakob okwa ti: “Keshe umwe ota hongaulwa kokahalu kaye mwene, oko hake mu shili notake mu heke; nokahalu ngenge ka fimbapala, otaka dala oulunde, noulunde eshi [wa] wanifwa, otau dala efyo.” (Jak. 1:14, 15) Satana ota kendabala okunwefa mo omitima detu, odo di li odjo yomahalo etu, opo a nyone po ekwatafano letu naKalunga.
5, 6. (a) Satana oha kendabala ngahelipi oku tu nwefa mo? (b) Oinima ilipi Satana ha longifa opo a kulike omahalo a puka momitima detu, noku na owino u fike peni woku i longifa?
5 Satana oha kendabala ngahelipi okunwefa mo omitima detu? Ombibeli oya ti: ‘Ounyuni aushe ou li mepangelo lomunawii.’ (1 Joh. 5:19) Shimwe shomoilwifo oyo Satana ha longifa osho oinima ‘oyo i li mounyuni.’ (Lesha 1 Johannes 2:15, 16.) Oule womido omayovi, Ondiaboli oya kala tai ungauneke noukeka ounyuni wayo opo i kendabale oku tu nwefa mo. Onghee hano, molwaashi otu li mounyuni waSatana, otwa pumbwa okulungamena omakoto aye. — Joh. 17:15.
6 Satana oha kendabala okukulika omahalo mai momitima detu. Omuyapostoli Johannes okwa tumbula oinima itatu oyo Satana ha longifa: (1) “okahalu kombelela,” (2) ‘okahalu komesho’ (3) “noifulalala yokukalamwenyo.” Satana okwa li a longifa oinima oyo opo a yeleke Jesus eshi a li mombuwa. Kunena, Satana okwa pyokoka mokulongifa oinima oyo molwaashi okwa kala te i longifa oule womido, noku shii kutya shilipi po ta dulu okulongifa ngeenge ta yeleke omunhu keshe. Fimbo inatu ka kundafana nghee hatu dulu okuliamena kenwefemo lOndiaboli, natu ka taleni kunghee ya li ya pondola okupukifa Eva ndele kaya li ya dula okupukifa Omona waKalunga.
“OKAHALU KOMBELELA”
7. Satana okwa li a longifa ngahelipi “okahalu kombelela” opo a pukife Eva?
7 Ovanhu ove shii kutya ova pumbwa oikulya opo va kale nomwenyo. Omushiti wetu okwa shita edu monghedi omo hali dulu okumenifa oikulya ihapu. Satana otashi dulika a kendabale okulongifa omahalo etu opaushitwe oikulya opo e tu imbe tu longe ehalo laKalunga. Natu ka taleni nghee a li a ningila Eva oshinima osho. (Lesha Genesis 3:1-6.) Satana okwa li a lombwela Eva kutya ota dulu okulya oshiimati ‘shomuti wokushiiva ouwa nowii’ ndele ita fi, nonokutya shimha a li ko komuti oo ota kala a fa Kalunga. (Gen. 2:9) Paulelalela, Ondiaboli oya li tai ti kutya Eva ina pumbwa okudulika kuKalunga opo a kale nomwenyo. Oyo kai fi tuu oipupulu inyanyalifa! Eva okwa li e na omahoololo opavali eshi a lombwelwa ediladilo la tya ngaho: Okwa li ta dulu oku li ekelashi ile a kale ta diladila kulo nokweefa omahalo okulya oshiimati osho a kule muye. Nonande Eva okwa li a manguluka okulya komiti dikwao domoshikunino, okwa li a hoolola okukala ta diladila kwaasho Satana e mu lombwela shi na sha nomuti wopokati koshikunino, ndele ta “kufa oiimati yao nokwa lya.” Kungaho, Satana okwa ningifa Eva a kulike ehalo loshinima osho a dilikwa kOmushiti waye.
8. Ongahelipi Satana a li ta kendabala okuyeleka Jesus ta longifa “okahalu kombelela,” nomolwashike ina pondola?
8 Satana okwa li a longifa omwiyo wa faafana naao a yula nao Eva opo a yeleke Jesus mombuwa. Konima eshi Jesus a kala e lidilika oikulya omitenya 40 nomaufiku 40, Satana okwa li ta kendabala okulongifa ehalo laJesus loikulya opo e mu yule. Satana okwa ti: “Oove ngenge Omona waKalunga, lombwela hano emanya eli li shituke omungome.” (Luk. 4:1-3) Jesus okwa li e na omahoololo opavali: Okwa li ta dulu okulongifa eenghono daye dopashikumwifilonga opo a wanife po omhumbwe yaye yoikulya ile okuhe di longifa. Ndele Jesus okwa li e shii kutya ita dulu okulongifa eenghono da tya ngaho omolwomalalakano okuliholamwene. Nonande okwa li a fya ondjala, okulipalula hako kwa li kwa fimanenena kuye ku dule okukaleka po ekwatafano laye naJehova. Nomolwaasho okwa nyamukula Satana ta ti: “Hakomungome auke omunhu ta kala e nomwenyo, ndelenee okondjovo keshe tai di mokanya kaKalunga.” — Mat. 4:4.
‘OKAHALU KOMESHO’
9. Outumbulilo ‘okahalu komesho’ owa hala okutya shike, nongahelipi Satana a li a longifa okahalu oko opo a pukife Eva?
9 Johannes okwa tumbula yo ‘okahalu komesho’ oko Satana ha longifa opo e tu yule. Outumbulilo oo otau ulike kutya omunhu ota dulu okuhovela okukala a hala oshinima molwaashi ashike a kala te shi tale. Satana okwa li a longifa okahalu komesho opo a pukife Eva, eshi e mu lombwela ta ti: “Omesho eni [otaa] pashuka.” Molwaashi Eva okwa kala ta konenene oshiimati osho a li a dilikwa, kwa ka kala a halelela oku shi lya. Eva okwa mona kutya omuti otau “hafifa omesho.”
10. Omonghedi ilipi Satana a li a longifa ‘okahalu komesho’ opo a yeleke Jesus, na Jesus okwa li e linyenga ngahelipi?
10 Satana okwa li a longifa ngahelipi okahalu komesho opo a kendabale okupukifa Jesus? Satana okwa li “e mu ulikila oilongo aishe yomounyuni mepakumo limwe alike ndee ta ti kuye: Epangelo laaishe eli nefimano lalo ohandi li ku pe.” (Luk. 4:5, 6) Jesus ka li a mona lelalela oilongo aishe mepakumo leisho, ndele Satana okwa li e mu ulikila memoniko oshinge shoilongo aishe oyo opo ngeno Jesus a kale e i hokwa. Satana okwa lombwela Jesus ta ti: “Ove ngenge to twile nge eengolo, aishe ei otai ningi yoye.” (Luk. 4:7) Jesus ka li nande a hala okukala a tumbala ngaashi Satana a li e mu halela. Nomolwaasho okwa li a nyamukula meendelelo ta ti: “[Opa] shangwa: Omwene Kalunga koye u noku mu twila eengolo noye aeke u noku mu kalela.” — Luk. 4:8.
‘OIFULALALA YOKUKALAMWENYO’
11. Ongahelipi Eva a li a pukifwa kuSatana?
11 Xuuninwa, Johannes okwa li a tumbula ‘oifulalala yokukalamwenyo.’ Eshi Adam naEva va li ovo aveke kombada yedu, kava li tava dulu okuliulika omolwoiniwe yavo. Ashike ova li va kwatwa kounhwa. Eshi Satana a li ta yeleke Eva, okwa li e mu lombwela kutya Kalunga ote mu ngungunine oshinima shonhumba shiwa. Ondiaboli oya lombwela Eva kutya efiku tuu olo ta li “komuti wokushiiva ouwa nowii,” ota ka ‘shiiva ngaashi Kalunga ouwa nowii.’ (Gen. 2:17; 3:5) Kungaho, Satana okwa li ta ti kutya, Eva ota dulu okukala a manguluka ko kuJehova. Osha yela kutya ounhwa oo wa li wa ningifa Eva a itavele oipupulu yaSatana. Eva okwa li a lya oshiimati osho a li a dilikwa, ta diladila kutya ita ka fya shili. Ka li tuu a puka!
12. Omonghedi imwe ilipi Satana a li ta kendabala okuyeleka Jesus, na Jesus okwa li e linyenga ngahelipi?
12 Mepingafano naEva, Jesus okwe tu tulila po oshihopaenenwa shiwa shelininipiko. Satana okwa li ta kendabala okuyeleka Jesus monghedi imwe vali, ndele Jesus okwa li a anya nokuli okuliulika molwaashi ka li a hala okuyeleka Kalunga. Ngeno okwa ningile ngaho, ngeno okwa ulika kutya oku na ounhwa. Ndele ponhele yaasho, Jesus okwa nyamukula monghedi ya yela noya yukilila ta ti: “Okwa tiwa: Ino shinda Omwene Kalunga koye.” — Lesha Lukas 4:9-12.
ONGAHELIPI HATU DULU OKWAAMENA EKWATAFANO LETU NAJEHOVA?
13, 14. Yelifa nghee Satana ha kendabala oku tu pukifa kunena.
13 Kunena, Satana oha kendabala oku tu yeleka monghedi ya faafana naayo a li a yeleka Eva naJesus. Ondiaboli ohai longifa “okahalu kombelela” opo i yeleke ovanhu va ninge oinima inai koshoka ile va lye nova nwe sha pitilila. Ohai longifa yo ‘okahalu komesho’ opo i yeleke ovanhu va tale omafano oipala, naunene tuu kointaneta. Ondiaboli ohai longifa ‘oifulalala yokukalamwenyo’ opo i ningife ovanhu va kwatwe kounhwa, va kale va hala eenghonopangelo, etumbalo nova kale va hala oiniwe ihapu.
14 Oinima oyo i li mounyuni oya fa oukulya ovo hava longifwa komukwati weeshi. Oshi ohai mono okakulya ka fa taka monika nawa, ndele pokati ka ko ope na ondjolo. Satana oha longifa oinima oyo tu wete twa fa twe i pumbwa opo e tu ningife tu nyone eemhango daKalunga. Ndele omayeleko a tya ngaho omonanguwi okwa nuninwa okunwefa mo omahalo etu nokunyateka omitima detu. Ohae tu ningifa tu diladile kutya okuwanifa po eemhumbwe detu nokukala tu na onghalamwenyo youdjeko oko kwa fimanenena ku dule okulonga ehalo laKalunga. Ndele mbela oto ka efa Satana e ku nwefe mo?
15. Ongahelipi hatu dulu okuhopaenena Jesus eshi hatu kondjifa omayeleko aSatana?
15 Nonande Eva okwa li a findwa komayeleko aSatana, Jesus okwa li e a kondjifa nomupondo. Pomhito keshe, okwa li a nyamukula Satana ta tofa mOmishangwa, ta ti: ‘Opa shangwa’ ile “Okwa tiwa.” Ngeenge ohatu konakona Ombibeli noukeka, ohatu ka shiiva nawa Omishangwa nohatu ka dimbuluka eevelishe odo tadi dulu oku tu kwafela tu diladile pandunge ngeenge hatu yelekwa. (Eps. 1:1, 2) Ngeenge otwa dimbuluka oihopaenenwa yopamishangwa yovapiya vaKalunga ovadiinini otashi ke tu kwafela tu va hopaenene. (Rom. 15:4) Jehova ote ke tu amena ngeenge otwe mu fimaneka nefimaneko lomoule, tu hole osho e hole notu tonde osho e tonde. — Eps. 97:10.
16, 17. Ongahelipi ‘eenghono detu dokudiladila’ tadi dulu okuholola kutya fye ovanhu va tya ngahelipi?
16 Omuyapostoli Paulus okwe tu ladipika tu longife ‘eenghono detu dokudiladila’ opo tu kale hatu diladila ngaashi Kalunga, ndele hangaashi ounyuni. (Rom. 12:1, 2, yelekanifa no-NW.) Paulus okwe tu dimbulukifa kutya otu na okulungamena osho hatu diladila eshi a ti: “Ohatu hanauna po omapopilongulu, nelinenepekifo keshe tali nenepekele okushiiva kwaKalunga, nakeshe ediladilo ohatu li tula meti li dulike kuKristus.” (2 Kor. 10:5) Omadiladilo etu ohaa holola kutya fye ovanhu va tya ngahelipi, nomolwaasho otwa pumbwa okukala hatu ‘diladila’ oinima ei tai tungu. — Fil. 4:8.
17 Itatu dulu okukala ovayapuki ngeenge ohatu diladila oinima inai koshoka notu na omahalo a puka. Otu na okukala tu hole Jehova ‘nomutima wa yela.’ (1 Tim. 1:5) Ndele omutima ou na omakoto, notashi dulika nokuli tuha mone kutya oinima yomounyuni oye tu nwefa mo shi fike peni. (Jer. 17:9) Onghee hano, mbela katu na okukala hatu ‘liyeleke fye vene, tu tale ngeenge otu li meitavelo; nokulipulaapula’ mokulikonakona paumwene tu tale ngeenge otu li metwokumwe naasho twe lihonga mOmbibeli? — 2 Kor. 13:5.
18, 19. Omolwashike tu na okukala twa tokola toko okukala ovanhu voludi olo Jehova a hokwa?
18 Shimwe vali osho tashi dulu oku tu kwafela tu henuke oinima yomounyuni osho okukaleka momadiladilo eendjovo daJohannes da nwefwa mo odo tadi ti: “Ounyuni otau xulu po pamwe nokahalu kao; ndelenee ou ta longo ehalo laKalunga, oye ta kala alushe.” (1 Joh. 2:17) Ounyuni waSatana otau monika wa fa oshinima tashi kalelele. Ndele fikulimwe onau ka xule po. Mounyuni waSatana kamu na oshinima tashi kalelele. Okudimbuluka oushili oo otaku ke tu kwafela tuha yulwe kOndiaboli.
19 Omuyapostoli Petrus okwe tu kumaida tu kale ovanhu ovo va hokiwa kuKalunga ofimbo twa ‘teelela nokweendelelifa euyo lefiku laKalunga, efiku tuu olo tali lungwinifa po eulu ndee tali hengumukifa oihovelitungifo komundjene woupyu.’ (2 Pet. 3:12) Efiku olo oli li poduka, na Jehova ota ka hanauna po keshe osho shi li oshitukulwa shounyuni waSatana. Ndele fimbo twa teelela osho shi ningwe, Satana ota twikile okulongifa oinima yomounyuni waye opo e tu yeleke, ngaashi a li a yeleka Eva naJesus. Inatu hopaenena nande Eva, mokukendabala okuwanifa po omahalo etu vene. Ngeenge otwa ningi ngaho, ohatu ulike kutya Satana oye kalunga ketu. Otwa pumbwa okuhopaenena Jesus mokukondjifa omayeleko, kutya nee oinima oyo Satana te tu yeleke nayo nai kale tai monika i hokwifa shi fike peni. Keshe umwe womufye na kale a tokola toko okukala omunhu woludi olo Jehova a hokwa.