text: 8 “Monhwɛ nni mmara nsɛm a mede rema mo nnɛ yi nyinaa so na moatena nkwa mu,+ na mo ase atrɛw, na moakɔfa asaase a Yehowa kaa ho ntam kyerɛɛ mo agyanom no.+2 Kae kwantenten a Yehowa wo Nyankopɔn ama woatwa wɔ sare so mfe 40 yi nyinaa,+ sɛnea ɛbɛyɛ a ɔde bɛkyerɛ wo ahobrɛase na wasɔ wo ahwɛ+ ahu nea ɛwɔ wo komam,+ sɛ wubedi ne mmara so anaa worenni so.3 Enti ɔmaa ɔkɔm dee wo de kyerɛɛ wo ahobrɛase.+ Afei ɔma wudii mana+ a na wo ne w’agyanom biara nhuu bi da, na woahu sɛ ɛnyɛ paanoo nko ara na onipa nam so bɛtena ase, na mmom asɛm biara a efi Yehowa anom nso.+4 Mfe 40 yi nyinaa wo ntaade antetew na wo nan ase antaataa.+5 Na wunim wɔ wo komam sɛ Yehowa wo Nyankopɔn teɛɛ wo so sɛnea agya teɛ ne ba so no.+6 “Afei di Yehowa wo Nyankopɔn mmara so. Ɔkwan a wobɛfa so ayɛ saa ne sɛ wubetie no na woasuro no.7 Yehowa wo Nyankopɔn de wo rekɔ asaase pa so;+ asaase a nsubɔnten, nsuwansuwa, ne atare a efi abon ne mmepɔw mu sen wɔ so.8 Ɛyɛ asaase a hwiit, baali,* bobe, borɔdɔma nnua, granate akutu,*+ ngodua, ne ɛwo wɔ so.+9 Ɛyɛ asaase a ɔkɔm renne wo wɔ so na hwee renhia wo wɔ hɔ; ɛyɛ asaase a abo a ɛwɔ so no, nnade ayɛ mu ma, na wubetu kɔbere afi ne mmepɔw mu.10 “Sɛ wudidi mee a, yi Yehowa wo Nyankopɔn ayɛ sɛ wama wo asaase pa.+11 Hwɛ yiye na wo werɛ amfi Yehowa wo Nyankopɔn, na woannan w’akyi ankyerɛ ne mmara nsɛm, n’atemmusɛm, ne n’ahyɛde a ɛnnɛ mede rema wo yi.12 Sɛ wudidi mee na wusisi adan pa tena mu,+13 na wunya anantwi ne nguan ne dwetɛ ne sika kɔkɔɔ ne agyapade pii a,14 mma wo koma mmma ne ho so+ na wo werɛ amfi Yehowa wo Nyankopɔn a oyii wo fii nkoafi wɔ Egypt asaase so no.+15 Ɔno na ɔde wo faa sare kɛse a ɛso yɛ hu so,+ sare a awɔ a bɔre wɔ wɔn ano ne nkekantwɛre wɔ so, asaase kesee a nsu nni so. Ɔmaa wo nsu fii ɔbotan a ɛyɛ den mu.+16 Ɔno na ɔma wudii mana+ a w’agyanom nhuu bi da wɔ sare so de kyerɛɛ wo ahobrɛase+ na ɔde sɔɔ wo hwɛe sɛnea ɛbɛyɛ a daakye ebesi wo yiye.+17 Sɛ woka wɔ wo komam sɛ, ‘Me tumi ne m’ahoɔden na ama manya me ho’ a,+18 kae sɛ Yehowa wo Nyankopɔn na wama wo ahoɔden a wode anya wo ho.+ Nea enti a ɔyɛɛ saa ne sɛ, ɔpɛ sɛ odi apam a ɔkaa ho ntam kyerɛɛ w’agyanom no so, sɛnea ɛte nnɛ yi.+19 “Sɛ moma mo werɛ fi Yehowa mo Nyankopɔn na mukodi anyame foforo akyi na mokotow wɔn a, ɛnde ɛnnɛ midi mo adanse sɛ mo ase bɛhyew koraa.+20 Mobɛsɛe te sɛ aman a Yehowa resɛe wɔn wɔ mo anim no, efisɛ moantie Yehowa mo Nyankopɔn.+


c: text/html

text: 19 Egypt ho atemmusɛm ni:+Hwɛ! Yehowa te omununkum a ɛho yɛ hare so, na ɔreba Egypt.Egypt anyamehunu no ho bɛpopo n’anim,+Na Egypt koma bɛnan wɔ ne mu.2 “Mɛma Egyptni asɔre atia Egyptni,Na wɔne wɔn ho ako,Onua ne onua, ɔyɔnko ne ɔyɔnko,Kurow ne kurow, ahenni ne ahenni.3 Egypt honhom bɛbotow,Na mɛsɛe ne nhyehyɛe.*+Wɔbɛdan akɔ anyamehunu hɔ,Na wɔakɔ adutofo* ne asumanfo ne adebisafo nkyɛn.+4 Mede Egypt bɛhyɛ otirimɔdenfo bi nsa sɛ ne wura,Na ɔhene a ne tirim yɛ den adi wɔn so,”+ asafo Yehowa, nokware Awurade no, asɛm ni.5 Ɛpo no mu nsu bɛyow,Na asubɔnten no bɛyow na adan asaase kesee.+6 Nsubɔnten no bɛbɔn;Nil a ɛwɔ Egypt no asuasu bɛyow ayɛ asaase kesee.Demmire ne sibiri bɛporɔw.+7 Afifide a ɛwɔ Asubɔnten Nil kɔn so ne Nil ano bɛhyew,*Na Nil ho nsaase a wɔadua so nneɛma+ nyinaa bɛkyen.+Mframa behuw akɔ ama ayera koraa.8 Apofofo werɛ bɛhow,Wɔn a wɔtow nnarewa wɔ Nil mu bedi abooboo,Na wɔn a wogu asau wɔ nsu no mu no, wɔn dodow so bɛtew.9 Wɔn a wɔyɛ asaawa+ ho adwuma*Ne wɔn a wɔnwene nwera ani bewu.10 Ne ntamanwemfo bɛbotow;N’apaafo nyinaa bedi awerɛhow.*11 Soan+ mpanyimfo yɛ nkwaseafo.Farao afotufo mu anyansafo afotu yɛ nsɛnhunu.+Ɛbɛyɛ dɛn na moatumi aka akyerɛ Farao sɛ:“Meyɛ anyansafo aseni,Meyɛ tete ahemfo aseni”?12 Afei w’anyansafo no wɔ he?+Sɛ wonim gyinae a asafo Yehowa asi wɔ Egypt ho a, ma wɔnka nkyerɛ wo.13 Soan mpanyimfo adi nkwaseasɛm;Nof*+ mpanyimfo nso, wɔadaadaa wɔn;Egypt mmusua mu atitiriw ama ɔman no afom kwan.14 Yehowa ahwie ahoyeraw honhom agu Egypt so;+Na wɔama Egypt de ne ti repempem wɔ nea ɔyɛ biara mu,Te sɛ ɔsabofo a ɔretetew hwe ne fe mu.15 Na Egypt rennya adwuma biara nyɛ,Eti oo, dua* oo, dua foforo oo, sare tenten* oo, ɛrennya adwuma biara nyɛ.16 Saa da no, Egypt bɛyɛ sɛ mmea. Ehu bɛma wɔn ho apopo, asafo Yehowa nsa a ɛyɛ hu a ɔbɛma so atia wɔn no nti.+17 Na Yuda asaase no bɛma Egypt abɔ hu. Sɛ wɔte Yuda asaase din a, wobesuro esiane gyinae a asafo Yehowa asi wɔ wɔn ho nti.+18 Saa da no, Egypt nkurow anum bɛka Kaanan kasa+ na wɔaka ntam sɛ wobedi asafo Yehowa nokware. Wɔbɛfrɛ kurow baako sɛ Ɔsɛe Kurow.19 Ɛda no, wobesi afɔremuka ama Yehowa wɔ Egypt asaase no mfinimfini, na wɔde edum besi ne hye so ama Yehowa.20 Na ɛbɛyɛ sɛnkyerɛnne ne adanse ama asafo Yehowa wɔ Egypt asaase so; efisɛ nhyɛsofo no nti, wobesu afrɛ Yehowa na ɔbɛsoma ogyefo kɛse bi ama wabegye wɔn.21 Yehowa bɛma Egyptfo ahu no, na saa da no, Egyptfo behu Yehowa. Na wɔbɛbɔ afɔre de akyɛde aba, na wɔbɛhyɛ Yehowa bɔ na wɔadi so.22 Yehowa bɛbɔ Egypt.+ Ɔbɛbɔ no na wasa no yare. Wɔbɛsan aba Yehowa nkyɛn, na obetie wɔn adesrɛ na wasa wɔn yare.23 Ɛda no, ɔkwantempɔn+ bi befi Egypt akɔ Asiria. Afei Asiria bɛba Egypt na Egypt akɔ Asiria. Na Egypt ne Asiria bɛbom asom Onyankopɔn.24 Saa da no, Israel bɛkɔ akɔka Egypt ne Asiria ho,*+ na ɛbɛyɛ nhyira wɔ asaase mfinimfini,25 efisɛ asafo Yehowa ahyira wɔn aka sɛ: “Nhyira nka me man Egypt, ne me nsa ano adwuma Asiria, ne m’agyapade Israel.”+

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
.:MARGERY – Discovering Biblical truths that contradicted the Watchtower, she left for the real Truth.
Sɛ Yehowa Danseni no, Romafo 11:25-26 buee Margery ani. Nokwasɛm sɛ Onyankopɔn kɔɔso ara dɔ Yudafo na afei ne nhyehyɛe sɛ ɔde wɔn bɛkɔ nkwagye mu no ne nea Ɔwɛn Aban no kyerɛkyerɛ no bɔ abira. Onyankopɔn buee n’ani maa ohui sɛ bere a ɔreka asɛmpa no wɔ pon ano no na ɔretaa nsɔre ahorow efisɛ ɔreka atemmu asɛm sɛ anka ɔbɛka adom, mmɔborohunu ne nkwagye asɛm. Margery nim sɛ ɛsɛ ofi Ɔwɛn Aban Ahyehyɛde no mu mpo sɛ ɔbɛhweree ne nnamfo a wɔ sombo ma no.
This post is also available in: SpanishPortugueseCzechItalianRussianBorɔfo


text:
Kofi Annan
- You must specify a valid dialect. The possible valid parameters are: Akuapem, Asante, Fante.
Wɔwoo Kofi Annan (1938-2018) wɔ Kumasi a ɛwɔ Ghana. N'awofo de Victoria ne Reginald Henry Annan. Wɔwoo no ataa na ne nuabea Efua Atta wuu 1991. Ne din Kofi kyerɛ sɛ wɔwoo no Fida.
Adehyefie na wɔwoo Kofi Annan esan sɛ na ne wɔfa ne ne nanammarima mmienu no nyinaa yɛ ahenfo. N'agya Owura Henry Annan, a ɔyɛ Asanteni ne Fanteni ba, waree Victoria a ɔyɛ Fanteni. Ɔyɛɛ n'edwuma wɔ Lever Brothers Cocoa Comapany a na ɔyɛ Export Manager. Kofi Annan wɔ mma abien a ɔne Nigeriani Titi Alakija woe ansa wɔntam tetew mfe pii a etwam. Afei ɔne Nane Mania Annan a ofi Sweden na wɔaware a Nane nso wɔ ɛba baako wɔ aware dada bi mu.
Adesua[sesa | edit source]
Fi afe 1954 kosi 1957 no, Kofi Annan kɔɔ Mfantsipim Skuul a ɛwɔ Cape Coast na ɛhɔ na osuaaa tema ne ahobrɛase. Wɔ 1957 a Annan wiee Mfantsipim Skuul no, ɔman Ghana nyaa faahodie a na ɔyɛ abibimana a edi kan. Wɔ 1958 mu no, Kofi Annan toaa adesua so wɔ Kumasi College of Science and Technology a afei wɔato no Kwame Nkrumah University of Science and Technology. Ɔfaa Ford Foundation nhyehyɛe so kɔɔ Macalester College wɔ St. Paul, Minnesota wɔ 1961 mu. Ɔkɔɔ adesua no so wɔ Graduate Institute of Information Studies wɔ Geneva, Switzerland fi 1961 kosi 1962. Fi 1971 kosi 1972 no ɔbɔɔ no ho mmɔden nyaa Master of Science abasobɔ fii MIT Sloan School of Manaagement hɔ.
Edwumayɛ[sesa | edit source]
Afe 1962 mu no, Kofi Annan hyɛɛ edwumayɛ ase wɔ World Health Organisation sɛ Budget Officer. 1974 ne 1976 ntam no, na ɔhwɛ Ghana nsrahwɛ nsɛm so. Ɔsan kɔɔ United Nations (UN) na hɔ na ɔtenae kosi 2006 .
Bere a Kofi Annan wɔ UN no, na ɔhwɛ asomdwee mpontu wɔ wiase nyinaa. Saa mmere yi no basabasayɛ ne ɛko de owu pii brɛɛ Rwandaman. Na edwuma no yɛ den yiye nso Kofi Annan bɔɔ mmɔden yɛɛ nea ɛsɛ kosi mmere a asomdwee sanee Rwandafo.
United Nations edwumayɛ[sesa | edit source]
Wɔ December 13 1996 mu no UN mpanyinfo hyiaae no, wɔpaw Kofi Annan sɛ onni kuw no nhyehyɛe so. Amansan nyinaa tow aba de gyee no. Ankyɛ ara na wosuae Kofi Annan na da a edi kan wɔ afe 1997 mu no na ɔhyɛɛ edwumayɛ ase. Na Kofi Annan bedii n'anan mu a yɛfrɛ no Boutros Boutros-Ghali no, na ofi Egypt man mu enti Kofi Annan ne obibini a odii kan bɛtenaa U.N. ahengua no so. Kofi Annan mmɔdenbɔ nti no, mmere bae sɛ ɛwɔ sɛ ofi gua no so no, amansan nyinaa san toow aba de gyee no afe nnum. Eyi yɛ nwowa yiye esan sɛ na ɛwɔ sɛ abiban tena UN edwumakuw no ano mfe du pɛ nso wɔsaan toow n'aba nti no, abibiman dii mfe dunum a ebi nsii da.
Wɔ April, afe 2001 mu no, Kofi Annan tow nsa frɛɛ aman nyinaa sɛ wɔmmɔ dwetiriw a ɛbɛba ama aman a hɔn nni sika no, debɛhwɛ wɔn nnipa a wɔyɛ HIV/AIDS ayarefo.
Wɔ December 2001 mu no, Kofi Annan ne edwumakuw UN nyaa abasobɔ a ɛyɛ Nobel Asomdwee Abasobɔ wɔ edwuma a na wɔreyɛ sɛ asomdwee ne nkabom bɛba wiase afanan nyinaa.
Wɔ Amɛrika ne Britain aman ɛko a wɔreko wɔ Irak no, Kofi Annan buaa mmisae bi ano sɛ ɛko no tia UN mmra ne nhyehyɛe. Bere a aman abien yi reyɛ nhyehyɛe sɛ wɔbɛkɔ ako nno, Kofi Annan dii kan ka kyerɛɛ wɔn sɛ mma wɔn nkɔ ako wɔ bere a UN mpenee so. Wɔantie no enti eyi de mansotwe kakraa hyɛɛ Amɛrika ne UN ntam bere a na Kofi Annan rehwɛ kuw no so.
Wɔ Sudan nso a ɛko resi nno, Kofi Annan kɔɔ so hwehwɛɛ akwan a wɔbɛfa so de UN asogyafo akɔ ɔman no mu sɛnea basabasayɛ no so betwa. Ɔsan nso ne nkramokuw ne aman pii bɔɔ nkɔmmɔ ɛfa sɛnea wɔde faahodie bɛma mmaa ama wɔnn nso etumi abɔ bra a ɛbɛma wɔakoma atɔ wɔn yɛm sɛnea mmarima nya no no.
Nsɛnsɛm[sesa | edit source]
Nsɛm bi bɛttɔɔ dwa bere a Kofi Annan hwɛɛ UN kuw no so. Nea edi kan no ne sɛ, UN edwuma mu panyin a ɔhwɛ atukɔfo (refugees) so Ruud Lubbers benyaa asɛm bi. Ɛne sɛ atukɔfo yi a na ɛwɔ sɛ ɔhwɛ wɔn so no, nsɛm piee sɛ ɔde mmonaatow ne ne tumi a ɔwɔ no, de tiaa wɔn faahodie. Nsɛm no piee saa no, Kofi Annan kae sɛ nsɛm no nnyɛ nokware. Wɔyɛɛ nhwehwɛmu wiei no, ɛbaa sɛ Ruud Lubbers yɛɛ nea wɔkae nno ampa na nsɛm yi ammoa sɛnea amansan dwenee Kofi Annan yieyɛ ho.
Asɛm foforo a ɛbɛtɔɔ dwa no ne sɛ, wɔ afe 2004 mu no, nsɛm piee sɛ edwumayɛkuw a ɛwɔ Switzerland a wɔfrɛ no Cotecua Inspection SA kotuaa Kofi Annan ba barima a yɛfrɛ no Kodwo sika bi. Na edwumayɛkuw yi adi kan anya apaw sɛ wɔnhwɛ UN nhyehyɛe bi so. Edwuma no ne sɛ wɔde aduan bɛgye fangoo (oil) efi Irak fo hɔ wɔ mmere a wohia aduann yiye. Sika a Kodwo Annan gyee no nti no, amanfo pii dwenee sɛ Kofi Annan faa kwan yi so bɔɔ nyansakorɔno. Mmom Kofi Annan hyehyɛɛ kuw sɛ wɔnhwɛ asɛm yi mu. Ɛkɔpiee sɛ Kofi Annan annyɛ nea ɛnsɛ naaso kuw a wɔhwɛɛ nsɛm yi mu no kaa sɛ tumi a anka ɔwɔ sɛ ɔdebɛhwɛ nsɛm a ɛfa sika ne nsɛm foforo bi so no, wɔnnye na wɔnfa mma obi foforo a ɛbɛyɛ n'edwuma pɔtee a ɔbɛyɛ. Eyi nso ammoa Kofi Annan nnwumayɛ sɛnea ɛsɛ.
Amɛrika ne UN mansotwe nnso tiaa Kofi Annan nneyɛe pii. Kofi Annan abɛdiekyire Mark Malloch Brown kaa nsɛm tiaa Amɛrika no, Kofi Annan antia no na eyi hyɛɛ Amɛrika mpanyinfo pii abufuw. Eyi ne Irak ɛko a Amɛrika kɔe no de nsɛnsɛm hyɛɛ wɔnn ne UN ntam.
Wɔ Ɛbɔw 2005 mu no, Kofi Annan ka kyerɛɛ kuw no sɛ ɛyɛ ne pɛ sɛ wɔbɛsesa sɛnea kuw no yɛ n'edwuma ne sɛnea wɔahyehyew no. Ɔdetoo dwa sɛ ɔbɛpɛ sɛ nhyehyɛe no de tumi bɛma aman a wonni sika ɛne nea aman nnwaso nsɛm tia wɔn sɛnea amansan nyinaa betie amann nyinaa nsɛm de afa adwen wɔ sɛnea ɛsɛ sɛ nnipa tena fa.
Wɔ September 19 2006 mu no, Kofi Annan kaa wɔ amanpanyin nhyiemu wɔ New York sɛ, nsɛm a ɛda n'akoma so sɛ amanpanyin ne aman nkabomkuw no bɛhwɛ ɛne basabasayɛ ne mmra ntiae a ebu so wɔ wiase nyinaa. Ɔsan kaa sɛ ɛbɛyɛ n'anigye pii sɛ Abibiman begyae ɛko pii a wɔsɛe mpontunnwuma. Nso no, Israel ne Palestine fo nso nnyae ɛko a wɔako mfe pii ni.
Wɔ Mumu 11 2006 so no, Kofi Annan kaa ne nsɛm a etwa toɔ koraa na ɔttoo nsa frɛɛ aman a wɔwɔ tumi, nimdeɛ ne sika sɛ mma wɔnn nfa nea wɔwɔ no ntia aman a wonni bi na mmom wɔmmoa wɔn sɛnea aman nyinaa ne nnipa nyinaa bɛtena asomdwee mu.


text:
,
Hawk anotanga yepapurazi. Buwebuwe anotanga yepapurazi.
Hawk anoshanda. Yepapurazi ake anora.
Buwebuwe shand. Yepapurazi ake anoifa.
Buwebuwe anodzidza: usimbe ari yakashata.
Akrɔma yɛ adeyɛfo. Ananse de, ɔ yɛ kwaadwenyi.
Wɔ yɛee adwene sɛ wɔ bɛyɛ kua abɔ mu. Wɔ hyɛee adwuma no ase pɛ na Ananse see sɛ ɔ yare. Saa nti, Kwaku Ananse annkɔ kua ne mu da.
Akrɔma dɔwee kua no nyina wieiee no, ɔ kyɛee mu abien. Ɔ duaee aduane wɔ ne de no so, na ɔ gyaee Ananse asaase no toee hɔ maee no.
Ananse annkÉ” ne de no mu da. Anyihaw nti na É” annkÉ”.
Twabere baee no, aduane buee Akrɔma so seyi tam! Kwaku Ananse de, nna ɔ nnyi biribiara a ɔ nye ne mba bɛdi. Ananse yɛee ne adwene sɛ ɔ bɛdidi afiri Akrɔma ne kua no mu. Ɔ duru hɔ no na Akrɔma atwitwa ne aduane no nyina de asie ne buw mu.
Da bi Akrɔma kɔfaee aduane fiee ne buw mu. Ɔ hyiaee Ananse a na neho ayɛ twan ɛfirisɛ kɔm de no. Akrɔma huee ne mbɔbɔr na ɔ maee no aduane no kakra diee.
Ananse de anyiwu suaee sÉ› É” nnyÉ› anyihaw biom.


text:
.: Chris S
Onyinee sɛ Yehowa Adansefo no mu biako, na onyae ɔpɛ sɛ daakye ɔkɔyɛ adwuma wɔ Kanada Ɔwɛn Aban Asafo Ti, nanso bere a na ɔrepere ama ne diedi atim sɛ Yehowa Danseni a ɔyɛ nam, ɛnna Khris hwehwɛɛ Ɔwɛn Aban Asafo abakɔsɛm ne amanne no. Nea ohuui no nkutoo yɛ nea Asafo no kyerɛe ne Bible no bɔ abira. Ɔhweree n’abusua no ne n’adamfonom a wɔwɔ Ɔwɛn Aban asafo no mu, na ɛhe na ɔbɛkɔ. Ɛdenam mmoa a onyae wɔ Nokware Kristofo adamfofoa fam no, Khris nyaa ɔdɔ, ɔsɔɔ ne daa nkwa anidaso a ɔwɔ wɔ Kristo mu.
This post is also available in: SpanishPortugueseCzechItalianRussianBorɔfo


text: 35 Asaase pradadaa ne asaase a ɛso awo ani begye,+Na anweatam bedi ahurusi na apae sɛ nhwiren.+2 Sɛnea ɛte biara, ebegu nhwiren;+Ɛbɛbɔ ose na adi ahurusi.Wɔde Lebanon anuonyam bɛma no,+Ɛne Karmel+ ne Saron+ ahoɔfɛ.Wobehu Yehowa anuonyam, yɛn Nyankopɔn kɛseyɛ.3 Nsa a emu agow no, monhyɛ no den;Nkotodwe a ahodwow no, mummia mu.+4 Wɔn a wɔn koma atu no, monka nkyerɛ wɔn sɛ:“Monhyɛ mo ho den. Munnsuro.Hwɛ! Mo Nyankopɔn de aweredi bɛba,Onyankopɔn bɛba abetua mo atamfo ka.+Ɔbɛba abegye mo.”+5 Saa bere no, anifuraefo ani bebue,+Na wɔn a wɔn aso asiw aso ate asɛm.+6 Saa bere no, apakye behuruw sɛ ɔwansan,+Na mum tɛkrɛma de anigye abɔ ose.+Nsu betue sare so,Na nsubɔnten asen asaase pradadaa so.7 Na asaase a ɛso awo bɛdan ɔtare,*Na asaase a akyen ayɛ nsuwansuwa.+Baabi a na ɛyɛ sakraman ahomegyebea no,+Sare momono, demmire,*ne mmɛw* befifi wɔ hɔ.8 Na ɔkwantempɔn bi bɛda hɔ.+Saa kwan no, wɔbɛfrɛ no Ɔkwan Kronkron.Nea ne ho ntew remfa so.+Wɔn a wɔfata sɛ wɔfa kwan no so na wɔbɛfa so,Na kwasea biara remfom mmɛfa so.9 Gyata biara remma hɔ,Na wuram mmoa a wɔn ho yɛ hu biara remfa so.Wɔrenhu bi wɔ hɔ;+Wɔn a wɔatɔ wɔn afi nkoasom mu no nko ara na wɔbɛfa so.+10 Wɔn a Yehowa agye wɔn no bɛsan aba;+ wɔde osebɔ bɛba Sion.+Wobenya anigye a enni awiei.+Wobedi ahurusi na wɔasɛpɛw wɔn ho,Na awerɛhow ne apinisi aguan.+


text: 8 Yehowa toaa so ka kyerɛɛ Mose sɛ:2 “Fa Aaron ne ne mma+ no bra, na fa ntaade no,+ ɔsrango,+ nantwinini a mode bɛbɔ bɔne ho afɔre, adwennini abien no, ne paanoo a mmɔkaw* nnim+ a egu kɛntɛn mu bra,3 na ma asafo no nyinaa mmehyia wɔ ahyiae ntamadan no kwan ano.”4 Mose yɛɛ nea Yehowa kae sɛ ɔnyɛ no pɛpɛɛpɛ, na asafo no behyiaam wɔ ahyiae ntamadan no kwan ano.5 Afei Mose ka kyerɛɛ asafo no sɛ: “Eyi ne nea Yehowa aka sɛ yɛnyɛ.”6 Enti Mose de Aaron ne ne mma bae, na ɔde nsu guaree wɔn.+7 Ɛno akyi no, ɔde ataade tenten no+ hyɛɛ no, na ɔde nea ɔde bɛbɔ ne mu+ no bɔɔ so, na ɔde nsasin+ no nso hyɛɛ no. Afei ɔde efɔd*+ no hyɛɛ no de abɔso*+ a wɔanwene no soo mu.8 Na ɔde nkatabo no+ nso hyɛɛ no, na ɔde Urim ne Tumim*+ no hyɛɛ nkatabo no mu.9 Ɛnna ɔde abotiri no+ bɔɔ ne ti, na ɔde ade tratraa hyɛnn a wɔde sika kɔkɔɔ ayɛ a ɛno ne ahosohyira sɛnkyerɛnne kronkron*+ no bɔɔ abotiri no anim. Sɛnea Yehowa kae no, saa ara na Mose yɛe.10 Ɛnna Mose faa ɔsrango no, na ɔsraa ɔsom ntamadan no ne biribiara a ɛwom+ de dwiraa ho.11 Ɛno akyi no, ɔde bi petee afɔremuka no so mpɛn ason, na ɔsraa afɔremuka no ne ɛho nneɛma nyinaa ne ɔsɛn no ne ne nnyinaso de tew ho.12 Owiei no, ohwiee ɔsrango no bi guu Aaron apampam, na ɔsraa no dwiraa ne ho.+13 Ɛnna Mose de Aaron mma no nso bae, na ɔde ntaade tenten no hyɛɛ wɔn de nea wɔde bɛbɔ wɔn mu no bɔɔ so. Na ɔde abotiri no bobɔɔ* wɔn ti,+ sɛnea Yehowa ka kyerɛɛ Mose no.14 Afei ɔde nantwinini a wɔde bɛbɔ bɔne ho afɔre no bae, na Aaron ne ne mma de wɔn nsa guu nantwi no apampam.+15 Mose kum aboa no na ɔde ne nsateaa bɔɔ mogya+ no mu de sosɔɔ afɔremuka no mmɛn no biara ho de dwiraa afɔremuka no ho.* Afei ohwiee mogya a aka no guu afɔremuka no ase de dwiraa ho na wɔatumi abɔ afɔre wɔ so de apata bɔne.16 Ɛno akyi no, Mose yii srade a ɛwɔ aboa no nsono ne ne mmerɛbo ho no nyinaa ne asaabo abien no ne ɛho srade, na ɔhyewee wɔ afɔremuka no so.+17 Afei nea aka wɔ nantwi no ho nyinaa, ne nhoma, ne nam, ne ne bin no, ɔde ogya hyewee wɔ asoɛe no akyi+ sɛnea Yehowa ka kyerɛɛ Mose no.18 Ɛno akyi no, ɔde odwennini a wɔde bɛbɔ ɔhyew afɔre no nso bae, na Aaron ne ne mma de wɔn nsa guu odwennini no apampam.+19 Afei Mose kum aboa no de ne mogya petee afɔremuka no so hyiae.20 Mose twitwaa odwennini no mu asinasin, na ɔde ne ti, ne nam asinasin no, ne ne srade* no nyinaa guu gya no mu.21 Mose de nsu hohoroo ne nsono ne ne nan ho, na ɔhyew odwennini no nyinaa wɔ afɔremuka no so. Ná ɛyɛ ɔhyew afɔre huamhuam,* afɔre a wɔde ogya hyew ma Yehowa, sɛnea Yehowa ka kyerɛɛ Mose no.22 Afei ɔde oguan a ɔto so abien no, odwennini a wɔde bɛbɔ afɔre de ahyɛ wɔn sɔfo no bae,+ na Aaron ne ne mma de wɔn nsa guu odwennini no apampam.+23 Mose kum aboa no de ne mogya no bi yɛɛ Aaron aso nifa ne ne nsa nifa kokurobeti ne ne nan nifa kokurobeti ho.24 Afei Mose de Aaron mma no nso bae na ɔde mogya no bi yɛɛ wɔn aso nifa ne wɔn nsa nifa kokurobeti ne wɔn nan nifa kokurobeti ho. Na Mose de mogya a aka no petee afɔremuka no so hyiae.+25 Ɛnna oyii ne srade, ne dua a adɔ srade no, ne srade a ɛwɔ ne nsono ne ne mmerɛbo ho no nyinaa ne n’asaabo abien no ne ɛho srade ne ne nan nifa a ɛwɔ akyi no.+26 Oyii paanoo baako a mmɔkaw nnim a ɛte sɛ kawa,+ ne paanoo baako a mmɔkaw nnim a wɔde ngo afa ho a ɛte sɛ kawa,+ ne paanoo a mmɔkaw nnim tratraa baako fii kɛntɛn a ɛwɔ Yehowa anim no mu. Ɛnna ɔde guu aboa no srade no ne ne nan nifa a ɛwɔ akyi no so.27 Afei ɔde ne nyinaa guu Aaron ne ne mma no nsam, na wohim no sɛ ohim afɔre wɔ Yehowa anim.28 Akyiri yi Mose gye fii wɔn nsam hyewee wɔ afɔremuka no so kaa ɔhyew afɔre no ho. Ná ɛyɛ afɔre huamhuam* a wɔbɔ de hyɛɛ wɔn sɔfo, afɔre a wɔde ogya hyew maa Yehowa.29 Mose faa aboa no koko him no sɛ ohim afɔre wɔ Yehowa anim.+ Eyi ne Mose kyɛfa a onya fii afɔre a ɔbɔ maa asɔfo* no mu, sɛnea Yehowa ka kyerɛɛ Mose no.+30 Afei Mose faa ɔsrango+ ne mogya a ɛwɔ afɔremuka no so no bi de petee Aaron ne ne mma ho ne wɔn ntaade mu. Ɔyɛɛ saa de dwiraa Aaron ne ne ntaade ho ne ne mma+ a wɔka ne ho ne wɔn ntaade ho.+31 Ɛnna Mose ka kyerɛɛ Aaron ne ne mma sɛ: “Monnoa+ nam no wɔ ahyiae ntamadan no kwan ano, na momfa nka paanoo a ɛwɔ kɛntɛn* mu no ho na munni wɔ hɔ. Nea wɔka kyerɛɛ me wɔ ho ne sɛ, ‘Aaron ne ne mma na wobedi.’+32 Ɛnam ne paanoo a ɛbɛka no, momfa ogya nhyew.+33 Montena mmɛn ahyiae ntamadan no kwan ano nnanson; mummfi hɔ kosi sɛ nna a wɔde bɛhyɛ mo asɔfo no bɛso, efisɛ nnanson na yɛde bɛhyɛ mo asɔfo.*+34 Nea ɛnnɛ yɛayɛ yi, Yehowa na waka sɛ yɛnyɛ mfa mpata mma mo.+35 Montena ahyiae ntamadan no kwan ano nnanson,+ awia ne anadwo, na monhwɛ nyɛ nea Yehowa aka akyerɛ mo no nyinaa,+ na moanwuwu; ɛno ne ahyɛde a wɔde ama me.”36 Na Aaron ne ne mma yɛɛ nea Yehowa nam Mose so kae no nyinaa.


text:
8 Ɔman no nyinaa boaboaa wɔn ho ano wɔ abɔnten wɔ Nsu Pon+ no anim. Ɛnna wɔka kyerɛɛ ɔkyerɛwfo* Esra+ sɛ ɔmfa Mose Mmara+ nhoma a Yehowa de maa Israel no+ mmra.2 Enti bosome a ɛto so ason no da a edi kan no,+ ɔsɔfo Esra de Mmara no baa bagua no anim.+ Saa bere no, na mmarima ne mmea ne obiara a ɔte asɛm a otumi te ase ahyia.3 Na ɔkenkan no den+ abɔnten wɔ Nsu Pon no anim fi ahemanakye kosii awia,* wɔ mmarima ne mmea ne nnipa foforo a wotumi te nneɛma ase no anim; na ɔman no nyinaa yɛɛ aso tiee+ Mmara nhoma no mu nsɛm.4 Na ɔkyerɛwfo Esra gyinaa apa a wɔde nnua ayɛ ama nhyiam no so; wɔn a na wogyinagyina ne nifa so ne Matitia, Sema, Anaia, Uria, Hilkia, ne Maaseia, na wɔn a na wogyinagyina ne benkum so ne Pedaia, Misael, Malkiya,+ Hasum, Has-Badana, Sakaria, ne Mesulam.5 Esra buee nhoma no mu maa ɔman no nyinaa hui, efisɛ na ɔwɔ soro sen wɔn nyinaa. Bere a obuee mu no, nnipa no nyinaa sɔresɔree.6 Ɛnna Esra de ayeyi maa Yehowa, nokware Nyankopɔn no, Nea ɔyɛ kɛse no. Na ɔman no nyinaa gyee so sɛ, “Amen!* Amen!”+ Na wɔmomaa wɔn nsa so. Afei wɔkotow de wɔn anim butubutuw fam sɔree Yehowa.7 Na Yesua, Bani, Serebia,+ Yamin, Akub, Sabetai, Hodia, Maaseia, Kelita, Asaria, Yosabad,+ Hanan, ne Pelaia, a wɔn nyinaa yɛ Lewifo no, kyerɛkyerɛɛ Mmara no mu kyerɛɛ ɔman no.+ Saa bere no nyinaa na ɔman no gyinagyina hɔ.8 Wɔtoaa so kenkan nokware Nyankopɔn no Mmara nhoma no den, na wɔkyerɛkyerɛɛ mu maa emu daa hɔ fann, na wɔboaa ɔman no ma wɔtee nea wɔrekenkan no ase.+9 Nehemia a saa bere no na ɔyɛ amrado,* ne ɔsɔfo Esra+ a na ɔyɛ ɔkyerɛwfo, ne Lewifo a na wɔrekyerɛkyerɛ ɔman no ka kyerɛɛ wɔn nyinaa sɛ: “Ɛnnɛ yɛ da kronkron ma Yehowa mo Nyankopɔn.+ Munnni awerɛhow, na munnsu.” Nea ɛte ne sɛ, bere a ɔman no retie Mmara no mu nsɛm no, na wɔn nyinaa resu.10 Ɔka kyerɛɛ wɔn sɛ: “Monkɔ nkodi mo aduan papa bi* na monnom adɔkɔdɔkɔde, na momfa bi+ nkɔma wɔn a wonni bi, efisɛ ɛnnɛ yɛ da kronkron ma yɛn Awurade. Enti mommma mo werɛ nnhow, na Yehowa mu anigye ne mo abannennen.”*11 Lewifo no nso ka kyekyee nkurɔfo no nyinaa werɛ sɛ: “Munnyae su! Efisɛ ɛnnɛ yɛ da kronkron, enti mommma mo werɛ nnhow.”12 Ɛnna nkurɔfo no nyinaa kodidii na wɔnomee, na wɔkyekyɛɛ bi maa afoforo, na wodii ahurusi kɛse+ efisɛ wɔtee nsɛm a wɔka kyerɛɛ wɔn no ase.+13 Na da a ɛto so abien no, agyanom mmusua mu mpanyimfo a wɔwɔ ɔman no mu nyinaa ne asɔfo ne Lewifo no boaboaa wɔn ho ano baa ɔkyerɛwfo Esra nkyɛn sɛnea ɛbɛyɛ a Mmara nsɛm no mu ntease a wɔanya no, wobenya bi aka ho.14 Ɛnna wohui sɛ wɔakyerɛw wɔ Yehowa Mmara a ɔde faa Mose so no mu sɛ, sɛ Israelfo redi bosome a ɛto so ason no mu afahyɛ no a, wɔntenatena apata* ase,+15 na ɛsɛ sɛ wɔbɔ dawuru+ na wɔpae mu ka wɔ wɔn nkurow nyinaa mu ne Yerusalem baabiara sɛ: “Monkɔ mmepɔw no so nkɔpɛ ngodua mmaa, nku dua mmaa, ohuadua mmaa, berɛw, ne nnua foforo mmaa mfa mmɛbɔ apata sɛnea wɔakyerɛw no.”16 Ɛnna ɔman no fii adi kɔpɛɛ bi bae, na wɔde bobɔɔ apata, obiara bɔɔ ne de wɔ ne dan atifi ne n’adiwo ne nokware Nyankopɔn no fi adiwo+ ne mmɔnten so wɔ baabi a ɛbemmɛn Nsu Pon+ no ne Efraim Pon+ no.17 Enti wɔn a wɔasan aba wɔn man mu no nyinaa bobɔɔ apata, na wɔtenatenaa apata no mu. Efi Nun ba Yosua+ nna no mu besi saa da no, na Israelfo nyɛɛ saa da, na ɛma wodii ahurusi kɛse.+18 Na efi da a edi kan kosi da a etwa to no, da biara na wɔkenkan nokware Nyankopɔn no Mmara+ nhoma no; wodii afahyɛ no nnanson, na da a ɛto so awotwe no, wɔyɛɛ nhyiam titiriw sɛnea mmara no kyerɛ.+
Ase Hɔ Nsɛm
^ Hebri asɛmfua no kyerɛ obi a ɔhwɛ Mmara no ne Kyerɛw Kronkron no afã foforo so kyerɛw bi.


text: 26 Agripa+ ka kyerɛɛ Paul sɛ: “Wowɔ hokwan sɛ wuyi w’ano.” Enti Paul teɛɛ ne nsa, na ofii ase kaa n’asɛm sɛ:2 “Nea Yudafo no de abɔ me sobo nyinaa,+ ɛyɛ me dɛ sɛ wo Ɔhene Agripa anim na merebeyi m’ano nnɛ da yi.3 Nea enti a ɛyɛ me dɛ paa ne sɛ, Yudafo amanne nyinaa ne nneɛma a wogye ho akyinnye no, wunim no yiye. Enti mesrɛ wo, tɔ wo bo ase tie me.4 “Nokwasɛm ne sɛ, sɛnea mebɔɔ me bra wɔ me man* mu ne Yerusalem fii me mmofraase no, Yudafo a+5 wonim me dedaw no nyinaa nim no yiye. Na sɛ wɔpɛ a, wobetumi adi adanse sɛ mebɔɔ me bra sɛ Farisini+ a odi yɛn som mu amanne so pɛpɛɛpɛ.+6 Nanso seesei, ɛbɔ a Onyankopɔn hyɛɛ yɛn agyanom no, ɛho anidaso+ nti na wɔredi m’asɛm yi.7 Saa bɔhyɛ yi ara nti na yɛn mmusuakuw 12 no resom no denneennen awia ne anadwo, efisɛ wɔn ani da so sɛ ɛbɛba mu. Ɔhene, saa anidaso yi nti na Yudafo abɔ me kwaadu yi.+8 “Adɛn nti na munnye nni* sɛ Onyankopɔn nyan awufo?9 Me nso, na migye di paa sɛ ɛsɛ sɛ meyɛ nneɛma pii de ko tia Nasaretni Yesu din.10 Na saa pɛpɛɛpɛ na meyɛe wɔ Yerusalem. Mekyeree akronkronfo bebree guu afiase,+ efisɛ minyaa tumi fii asɔfo mpanyin no hɔ.+ Na sɛ ɛba sɛ wobekum wɔn a, na mepene so.11 Metwee wɔn aso mpɛn pii wɔ hyia adan nyinaa mu, sɛnea ɛbɛyɛ a mɛhyɛ wɔn ama wɔapo wɔn gyidi. Na esiane m’ani a na abere wɔn so denneennen nti, mekɔɔ nkurow foforo so mpo kɔtan wɔn ani wɔ hɔ.12 “Bere a migu so reyɛ eyi no, da bi, na menam kwan so de tumi ne ahyɛde a minya fii asɔfo mpanyin no hɔ rekɔ Damasko.13 Ɔhene, bere a menam kwan so prɛmtobere* no, mihui sɛ hann bi a ano yɛ den sen owia fi soro ahyerɛn atwa me ho ahyia, na etwaa wɔn a wɔne me rekɔ no nso ho hyiae.+14 Na bere a yɛn nyinaa hwehwee fam no, metee sɛ ɛnne bi reka kyerɛ me wɔ Hebri kasa mu sɛ: ‘Saul, Saul, adɛn nti na woretan m’ani? Sɛ wokɔ so tu wo nan wɔ poma* ano a, ɛbɛyɛ den ama wo.’15 Na mekae sɛ: ‘Ɛyɛ wo hena, Owura?’ Na Awurade ka kyerɛɛ me sɛ: ‘Ɛyɛ me Yesu a woretan m’ani no.16 Nanso sɔre gyina wo nan so. Na eyi nti na mayi me ho adi akyerɛ wo: Nea woahu ne nea mɛma woahu afa me ho nyinaa, mereyi wo sɛ ɛho somfo ne dansefo.+17 Na megye wo afi ɔman yi ne amanaman no nsam. Wɔn na meresoma wo akɔ wɔn nkyɛn,+18 sɛnea ɛbɛyɛ a wubebue wɔn ani,+ na woadan wɔn afi sum+ mu aba hann+ mu, na wɔafi Satan tumi ase+ aba Onyankopɔn nkyɛn, na ama wɔanya bɔnefakyɛ,+ na wɔanya agyapade wɔ wɔn a wɔanya me mu gyidi ama wɔn ho atew no mu.’19 “Enti Ɔhene Agripa, anisoadehu a efi soro no, manyɛ ho asoɔden.20 Mmom midii kan kasa kyerɛɛ wɔn a wɔwɔ Damasko,+ ɛnna akyiri yi mekasa kyerɛɛ wɔn a wɔwɔ Yerusalem,+ ne wɔn a wɔwɔ Yudea mantam nyinaa mu, ne amanaman no nso. Meka kyerɛɛ wɔn sɛ, wɔnsakra wɔn adwene, na wɔnyɛ nnwuma a ɛkyerɛ sɛ wɔasakra wɔn adwene,+ na wɔmfa so nnan mmra Onyankopɔn nkyɛn.21 Eyi nti na Yudafo no kyeree me wɔ asɔrefi hɔ a wɔyɛe sɛ wobekum me no.+22 Nanso boa a Onyankopɔn aboa me nti na makɔ so atena hɔ abedu nnɛ a meredi adanse akyerɛ nketewa ne akɛse nyinaa yi. Menkaa hwee, gye nea Adiyifo no ne Mose kae sɛ ɛbɛba no.+23 Ɛno ne sɛ, Kristo no behu amane,+ na esiane sɛ ɔno na wɔadi kan anyan no afi awufo mu+ nti, ɔbɛbɔ hann ho dawuru akyerɛ nkurɔfo yi ne amanaman no.”+24 Bere a Paul reka nsɛm yi de ayi n’ano no, Festo de nne kɛse teɛɛm sɛ: “Paul, worebɔ dam! Adesua bebrebe reyɛ ama woabɔ dam!”25 Ɛnna Paul kae sɛ: “Onuonyamfo Festo, ɛnyɛ dam na merebɔ. Mmom nsɛm a mereka no yɛ nokware, na m’adwenem da hɔ paa na merekasa.26 Nea ɛwom ne sɛ, ɔhene a mede ahotoso rekasa akyerɛ no yi, onim nsɛm yi mu yiye, na migye di sɛ nsɛm yi mu biara nni hɔ a ahintaw no, efisɛ emu biara nni hɔ a wɔyɛe wɔ kokoam.+27 Ɔhene Agripa, wugye Adiyifo no di anaa? Minim sɛ wugye wɔn di.”28 Na Agripa ka kyerɛɛ Paul sɛ: “Aka kakraa bi na woama madan Kristoni.”29 Ɛnna Paul kae sɛ: “Sɛ aka kakraa bi oo, sɛ ɛbɛkyɛ oo, me yam a anka Onyankopɔn ama woabɛyɛ sɛ me. Ɛnyɛ wo nko ara, na mmom wɔn a wɔretie me nnɛ yi nyinaa nso. Afiase nkɔnsɔnkɔnsɔn yi nko ara na mempɛ sɛ wɔde gu mo.”30 Na ɔhene no sɔree, na amrado no ne Bernike ne mmarima a wɔne wɔn tete hɔ no nso sɔree.31 Na bere a wɔrefi hɔ no, wofii ase kekae sɛ: “Ɔbarima yi nyɛɛ biribiara a enti ɛsɛ sɛ owu anaa wɔde afiase nkɔnsɔnkɔnsɔn gu no.”+32 Ɛnna Agripa ka kyerɛɛ Festo sɛ: “Sɛ ɛnyɛ sɛ ɔbarima yi de asɛm no akɔdan Kaesare a, anka yebetumi agyaa no.”+


text: 1 Dawid ba, ɔsɛnkafo*+ a odii hene wɔ Yerusalem no,+ ne nsɛm ni.2 “Ahuhude mu ahuhude!”* Ɔsɛnkafo no na waka,“Ahuhude mu ahuhude! Ade nyinaa yɛ ahuhude!”+3 Dɛn na onipa nya fi n’adwumaden nyinaa mu,Adwuma a obiri ne mogya ani yɛ wɔ wiase nyinaa no?+4 Awo ntoatoaso kɔ, na awo ntoatoaso ba,Na asaase de, ɛwɔ hɔ* daa.+5 Owia pue,* na owia kɔtɔ;Afei ɛde mmirika san kɔ baabi a epue fii no, na ɛsan pue bio.+6 Mframa kɔ anaafo, na etwa ne ho kɔ atifi;Etwa ne ho frɛdɛfrɛdɛ; mframa kɔ so ara twa ne ho.7 Nsubɔnten* nyinaa tene kogu po mu, nanso ɛpo nyɛ ma da.+Baabi a nsubɔnten no fi ba no, ɛhɔ ara na ɛsan kɔ, na asan afi hɔ aba bio.+8 Ade nyinaa yɛ ɔbrɛ nko ara;Obiara ntumi nka ho asɛm mpo.Ani hwɛ ade a, ɛmmee,Na aso nso tie asɛm a, ɛnyɛ ma.9 Nea aba pɛn no, ɛno ara na ɛbɛsan aba,Na nea wɔayɛ pɛn no, ɛno ara na wɔbɛsan ayɛ bio;Ade foforo biara nni wiase.+10 Ɛdɛn paa na ɛwɔ hɔ a obi betumi aka sɛ, “Hwɛ, ade yi yɛ ade foforo”?Ɛwɔ hɔ fi teteete;Ɛwɔ hɔ dedaadaw ansa na yɛreba.11 Obiara nkae tetefo;Na nkyirimma nso, obiara renkae wɔn,Wɔn a wobedi wɔn akyi aba nso renkae wɔn.+12 Me ɔsɛnkafo no, midii Israel so hene wɔ Yerusalem.+13 Mede sii m’ani so sɛ biribiara a wɔyɛ wɔ ɔsoro ase,+ kyerɛ sɛ, adwumahunu a Onyankopɔn de ama nnipa a egye wɔn adwene no, mede nyansa+ besua ho ade na mahwehwɛ mu.14 Na mihuu nnwuma a wɔyɛ wɔ wiase nyinaa,Na hwɛ! ade nyinaa yɛ ahuhude, na ɛyɛ ɔbrɛgu.*+15 Nea akyea no, wɔrentumi nteɛ no,Na nea enni hɔ nso, wɔrentumi nkan mma ɛnyɛ yiye.16 Ɛnna mekae wɔ me komam sɛ: “Hwɛ! Mahu nyansa pii asen wɔn a wodii me kan wɔ Yerusalem nyinaa,+ na me koma anya nyansa ne nimdeɛ pii.”+17 Mede me koma hwehwɛɛ nyansa ne adammɔ* ne nkwaseasɛm.+ Na eyi nso yɛ ahuhude, na ɛyɛ ɔbrɛgu.*18 Efisɛ nyansa bebrebe de ahometew bebree na ɛba.Ɛno nti, obiara a ɔma ne nimdeɛ dɔɔso no, ɔma ne yaw nso dɔɔso.+


text:
Nkyia
1Saa nhoma yi fi Onyankopɔn somfo ne Yesu Kristo somafo Paulo nkyɛn. Wɔpaw me na wɔsomaa me se memmɛtrɛw nnipa a Onyankopɔn ayi wɔn no gyidi mu no, na menkyerɛkyerɛ wɔn nokwasɛm a ɛde onyamesuro ba 2wɔ nkwa a enni awiei ho anidaso a Onyankopɔn a onni atoro no hyɛɛ yɛn ho bɔ ansa na ɔrefi wiase ase; 3na afei ne bere a ɛsɛ mu no, ɔfaa asɛnka a ɔno Nyankopɔn a ɔyɛ yɛn Agyenkwa no hyɛ me sɛ menka no so daa no adi.
4Mekyerɛw me ba Tito wɔ gyidi baako a yɛn nyinaa kura mu no mu:
Adom ne asomdwoe a efi Agya Nyankopɔn ne Kristo Yesu, yɛn Agyenkwa no nka wo!
Asɛmpakafo Yiyedi
5Migyaw wo Kreta sɛnea ɛbɛyɛ a wobɛtoto nneɛma a aka no pɛpɛɛpɛ na woayi mpanyimfo atuatua asafo a ɛwɔ kurow biara mu no ano. 6Kae mmara a mehyɛ maa wo no. Ɔpanyin yɛ obi a ne ho nni asɛm na ɔwɔ yere baako na ne mma yɛ agyidifo a wɔmmɔ ahohwi bra, na wɔnyɛ asoɔden nso. 7Ɛnsɛ sɛ mfomso biara ba ɔpanyin no ho, efisɛ Onyame adwuma hyɛ ne nsa. Ɛnsɛ sɛ ɔyɛ ahomaso, anaa obi a ne bo nkyɛ fuw anaa ɔkɔwensani anaa basabasayɛfo anaa sikaniberefo. 8Ɛsɛ sɛ ɔyɛ obi a ɔpɛ ahɔhoyɛ na nʼani gye nea eye ho na nʼadwene mu da hɔ na ɔteɛ na ɔyɛ kronkron na ɔwɔ ahohyɛso. 9Ɛsɛ sɛ oso asɛm no mu dennen sɛnea wɔkyerɛɛ no no. Sɛ ɛba saa a, obetumi ahyɛ afoforo den wɔ saa nkyerɛkyerɛ pa no mu, na wada wɔn a wɔsɔre tia asɛm no mu no nso mfomso adi.
10Nnipa pii wɔ hɔ a wɔsɔre tia na wɔnam wɔn nkwaseasɛm so daadaa afoforo; ne titiriw no, wɔn a wofi twetiatwasom no mu. 11Ɛsɛ sɛ wusiw wɔn nkyerɛkyerɛ no ano, efisɛ wɔnam wɔn nkyerɛkyerɛ bɔne no so ma ntoto ba mmusua mu, nam so de pɛ sika. 12Mpo Kreta adiyifo no mu baako kae se, “Kretafo no yɛ atorofo, mmoa atirimɔdenfo ne akwadwofo adidifo.” 13Na asɛm a ɔkae no yɛ nokware. Esiane saa nti, ɛsɛ sɛ moka wɔn anim yiye sɛnea ɛbɛyɛ a wobenya gyidi pa, 14na wɔantena ase amma twetiatwa atosɛm ne ɔhyɛ a efi nnipa a wɔapo nokware no. 15Biribiara yɛ kronkron ma wɔn a wɔyɛ kronkron no, nanso biribiara nyɛ kronkron mma wɔn a wɔn ho agu fi na wonni gyidi no, efisɛ wɔn adwene ne wɔn tiboa ho agu fi. 16Wɔka se wonim Onyankopɔn, nanso wɔn nneyɛe nkyerɛ saa. Wɔyɛ nnipa a obiara tan wɔn, na wɔyɛ asoɔdenfo a wontumi nyɛ ade pa biara.
yBoд
1Oд ПaBлa, cлyre Бoжиjer и aпocToлa Иcyca XpиcTa.
Бor Me je изaбpao дa пoдcTakHeM Bepy изaбpaHиka Бoжиjиx и њиxoBo зHaњe o иcTиHи koja je y carлacHocTи ca пoбoжHoшћy, 2koja ce TeMeљи Ha Haди y BeчHи жиBoT. Бor kojи He лaжe oбeћao je oBaj жиBoT пpe пoчeTka BpeMeHa, 3a y cBoje BpeMe oбjaBиo cBojy peч kpoз cлyжбy пpoпoBeдaњa koja Mи je пoBepeHa HapeдбoM Haшer CпacиTeљa, Бora.
4TиTy, MoM пpaBoM дeTeTy y зajeдHичkoj Bepи. MилocT Tи и Mиp oд Бora Oцa и XpиcTa Иcyca, Haшer CпacиTeљa.
TиToBa cлyжбa Ha KpиTy
5OcTaBиo caM Te Ha KpиTy дa ypeдиш шTo je HeдoBpшeHo, и дa пocTaBиш cTapeшиHe пo rpaдoBиMa, пpeMa yпyTcTBиMa koja caM Tи дao. 6CTapeшиHa Tpeбa дa je бecпpekopaH, jeдHe жeHe Myж, дa иMa Bepyjyћy дeцy, kojoj ce He пpиroBapa дa cy packaлaшHa и HeпocлyшHa. 7Jep бyдyћи дa HaдrлeдHиk Bpши cлyжбy yпpaBљaњa kojy My je пoBepиo Бor, oH Tpeбa дa je бecпpekopaH, a He caMoжиB, Hи paздpaжљиB, Hи ckлoH пићy, Hи HacилHиk, HиTи лakoM Ha HeпoшTeH дoбиTak. 8HaпpoTиB, oH Tpeбa дa je rocToљyбиB, дa Boли дoбpo, дa je paзyMaH, пpaBeдaH, пocBeћeH, yздpжљиB. 9OH Tpeбa дa ce чBpcTo дpжи пoyздaHe пopyke Haшer yчeњa, дa бyдe y cTaњy дa oпoMињe ca здpaBиM yчeњeM, и дa yBepaBa oHe kojи ce пpoTиBe yчeњy.
10ИMa, HaиMe, MHoro HeпocлyшHиx, kojи roBope бecMиcлицe, Te зaBoдe дpyre, HapoчиTo oHи oд oбpeзaHиx. 11OBиMa Tpeбa зaпyшиTи ycTa, jep yHoce пoMeTњy y цeлe пopoдицe yчeћи шTo He Tpeбa, cBe зapaд HeпoшTeHor дoбиTka. 12JeдaH oд њиx, њиxoB coпcTBeHи пpopok, peчe: „KpићaHи cy Baздa лaжљиBци, злe зBepи, и лeњи Tpбycи.“ 13OBa изjaBa je иcTиHиTa. Збor Tora иx cTporo oпoMињи дa бyдy здpaBи y Bepи, 14дa He oбpaћajy пaжњy Ha jyдejcke пpичe и зaпoBecTи љyди kojи oдбaцyjy иcTиHy. 15ЧиcTиMa je cBe чиcTo, a oпoraњeHиMa и HeBepHиMa HишTa Hиje чиcTo, Hero cy иM yM и caBecT oпoraњeHи. 16OHи иcпoBeдajy дa пoзHajy Бora, aли ra ce cBojиM дeлиMa oдpичy. OHи cy rHycHи и HeпocлyшHи љyди, HecпocoбHи зa билo kakBo дoбpo дeлo.


text: 16 Momfa odwennini nkɔma asaase no so hene,Momfa no mfi Sela mfa sare so,Na momfa no nkɔ Sion babea bepɔw no so.2 Nea ɛbɛto Moab mma mmea wɔ baabi a wɔfa twa Arnon asu+ no,Ɛbɛyɛ sɛ anomaa a wɔapam no afi ne berebuw mu.+3 “Momfa akwankyerɛ mma, momfa gyinaesi no nyɛ adwuma.Edu awia ketee a, ma wo nwini nyɛ sɛ anadwo.Wɔn a wɔahwete no, fa wɔn sie; na wɔn a wɔreguan no, nyi wɔn mma.4 O Moab, ma me nkurɔfo a wɔahwete no ntena wo mu.Ɔsɛefo no+ nti, fa wo ho yɛ hintabea ma wɔn.Nea ɔhyɛ wɔn so no awiei bɛba,Ɔsɛe no to betwa,Na wɔn a wotiatia afoforo so no bɛsɛe afi asaase so.5 Afei wɔde ahengua bi betim hɔ ɔdɔ* so.Nea ɔbɛtena so wɔ Dawid ntamadan mu no bɛyɛ ɔnokwafo;+Obebu atɛntrenee, na ɔbɛyɛ adetrenee ntɛm.”+6 Yɛate Moab ahomaso no, sɛ ɔyɛ dwae papaapa.+Yɛate n’ahantan ne n’ahokyerɛ ne n’abufuw no;+Nanso n’anomdwa bɛyɛ kwa.7 Enti Moab besu ateɛteɛm wɔ n’amanehunu ho;Wɔn nyinaa bɛbɔ bena.+Wɔn a wɔn ho yeraw wɔn no bedi abooboo, Kir-Hareset+ bobe keeki nti.8 Efisɛ Hesbon+ mfuw ahyew,*Sibma+ bobe no,Aman no atumfo atiatia ne nnubaa a asow bobe pa dɔsɔɔ no so;Ɛkɔe ara koduu Yaser;+Ekoduu sare so.Ne mmãã trɛtrɛwee, na ɛkɔe ara koduu po mu.9 Eyi nti na mesu Sibma bobe sɛnea misu Yaser no.Mede me nisu bɛfɔw wo, Hesbon ne Eleale,+Efisɛ sɛnea wɔteɛteɛm gu w’ahohuru bere mu aba ne wo twabere so no, aba awiei.*10 Wɔapam anigye ne ahosɛpɛw afi turo mu,Na ahurusi dwom ne nteɛteɛm ayera afi bobe mfuw mu.+Wɔn a wokyĩ nsã renkyĩ nsã* wɔ amoa a wokyĩ nsã wom mu bio,Efisɛ mama nteɛteɛm no to atwa.+11 Eyi nti na me nsono mu wosow wɔ Moab ho+Te sɛ sanku hama a ɛrewosow,Na me yam hyehye me wɔ Kir-Hareset ho no.+12 Sɛ Moab brɛ ne ho som wɔ sorɔnsorɔmmea,* na ɔkɔ ne tenabea kronkron kɔbɔ mpae mpo a, ɛrenkosi hwee.+13 Eyi ne asɛm a Yehowa dii kan ka faa Moab ho.14 Na seesei nea Yehowa reka ni: “Akyɛ koraa mfe abiɛsa, te sɛ ɔpaani mfe,* Moab anuonyam bebutuw na aporɔw atetew koraa, na nnipa a wɔbɛka no bɛyɛ kakraa bi, wɔrenyɛ den.”+


text:
Yosef Kyerɛ Dae Ase
1Mmere bi akyi no, ɛbaa sɛ Misraimhene Farao nsahyɛfo panyin ne ne brodotofo panyin fom no. 2Farao bo fuw ne nsahyɛfo panyin no ne ne brodotofo panyin no yiye. 3Enti ɔde wɔn koguu afiase wɔ ɔwɛmfo panyin Potifar no fi, beae koro no ara a wɔde Yosef kɔtoo no. 4Ɔwɛmfo panyin Potifar de wɔn hyɛɛ Yosef nsa sɛ, ɔnhwɛ na ɔnyɛ nea ehia wɔn nyinaa mma wɔn.
Wɔdaa afiase hɔ kyɛɛ kakraa no, 5nnipa baanu no nyinaa a na wɔyɛ ɔhene Farao brodotofo panyin ne nsahyɛfo panyin a na wogu afiase hɔ no sosoo adae anadwo koro no ara. Na saa adae abien no mu biara wɔ ne nkyerɛase.
6Ade kyee a Yosef baa nneduafo baanu no nkyɛn no, ohuu sɛ wɔn nyinaa ayeyɛ bosobosoo. 7Obisaa Farao fi mpanyimfo nneduafo a na wɔne no gu afiase hɔ no se, “Adɛn nti na nnɛ de, mo werɛ ahow mo ho sɛɛ?”
8Nneduafo no buaa Yosef se, “Anadwo yi, yɛn baanu nyinaa sosoo adae, nanso yennya obiara wɔ ha nkyerɛ yɛn ase.”
Yosef nso ka kyerɛɛ wɔn se, “Ɛwɔ mu sɛ Onyankopɔn na ɔkyerɛ dae ase de, nanso monka mo dae a mososoe no nkyerɛ me.”
9Enti Farao nsahyɛfo panyin no dii kan kaa ne dae a ɔsoo no kyerɛɛ Yosef se, “Me dae mu no, mihuu bobe dua. 10Na saa bobe dua no wɔ mman abiɛsa. Eguu nhwiren, hyehyɛ nyin yɛɛ kasiaw beree. 11Na mikura ɔhene Farao nsa kuruwa. Metetew bobe aba no, kyikyi guu ɔhene Farao nsa kuruwa no mu, de maa no sɛ ɔnnom.”
12Yosef ka kyerɛɛ nsahyɛfo panyin deduani no se, “Wo dae no ase ni: mman abiɛsa a wuhui no kyerɛ nnansa. 13Nnansa ntam no, Farao beyi wo, ama woakodi wo dibea sɛ ɔhene nsahyɛfo panyin. Na wode Farao kuruwa bɛhyɛ ne nsa sɛnea na woyɛ no kan no. 14Na sɛ esi wo yiye a, kae me na yɛ me adɔe; ka me ho asɛm kyerɛ ɔhene Farao, na ɔmma wommeyi me mfi afiase ha. 15Efisɛ manyɛ bɔne biara na wɔkyeree me fii me manfo Hebrifo asase so de me baa ha. Na ɛha nso mpo a meda yi, manyɛ mfomso biara a ɛsɛ sɛ wogyina so de me to afiase.”
16Bere a brodotofo panyin deduani no huu sɛ Yosef akyerɛ nsahyɛfo panyin no dae no ase, ama atɔ asom no, ɔka kyerɛɛ Yosef se, “Me nso, mesoo dae bi. Me dae no mu no, na meso nkɛntɛn abiɛsa a brodo gugu mu. 17Kɛntɛn a esi soro pɛɛ no, na nnuan ahorow a wɔato a mede rekɔma Farao gu mu a na nnomaa sisi aduan no so wɔ mʼatifi redi.”
18Yosef ka kyerɛɛ no se, “Wo dae a wosoo no nkyerɛase ni, Nkɛntɛn abiɛsa no gyina hɔ ma nnansa. 19Nnansa ntam no, Farao bɛma wɔabeyi wo afi afiase ha, atwa wo ti, de wo sin no akɔsɛn dua so, ama nnomaa asosɔw wo nam.”
20Ne nnansa so no, na Farao redi nʼawoda. Enti ɔtoo pon kɛse bi maa ne mpanyimfo ne ne fifo nyinaa. Ɔsoma ma wokoyii ne brodotofo panyin ne ne nsahyɛfo panyin nneduafo no fii afiase hɔ baa nʼanim. 21Ɔhene Farao san de ne nsahyɛfo panyin no sii ne sibea ma ɔhyɛɛ ɔhene Farao nsa. 22Nanso ne brodotofo panyin no de, Farao ma wɔkɔsɛn no sɛnea Yosef kyerɛɛ ne dae no ase kyerɛɛ no no pɛpɛɛpɛ.
23Nsahyɛfo panyin no nso werɛ fii Yosef a wankae no koraa.
የመጠጥ አሳላፊውና የእንጀራ ቤቱ
1ከዚህም በኋላ የግብፅ ንጉሥ የመጠጥ አሳላፊና እንጀራ ቤቱ ጌታቸውን የግብፅን ንጉሥ በደሉት። 2ፈርዖንም በመጠጥ አሳላፊዎቹ አለቃና በእንጀራ ቤቱ አዛዥ፣ በሁለቱም ሹማምቱ ላይ ክፉኛ ተቈጣ፤ 3በዘበኞቹ አለቃ ቤት ወዳለው ዮሴፍ ወደ ተጋዘበትም እስር ቤት አስገባቸው።
4የዘበኞቹም አለቃ እስረኞቹን ለዮሴፍ አስረከባቸው፤ ዮሴፍም በሚያስፈልጋቸው ይረዳቸው ነበር።
እስር ቤት ገብተው ጥቂት እንደ ቈዩም፣ 5ታስረው የነበሩት የግብፅ የንጉሥ የመጠጥ አሳላፊዎች አለቃና የእንጀራ ቤቱ አዛዥ፣ በአንድ ሌሊት የየራሳቸውን ሕልም አዩ፤ የሁለቱም ሕልም ለየራሱ የተለየ ፍቺ ነበረው።
6በማግስቱ ጧት ዮሴፍ ወደ እነርሱ ሲገባ ተክዘው አገኛቸው። 7ስለዚህም፣ “ምነው ዛሬስ ፊታችሁ ላይ ሐዘን ይነበባል?” በማለት አብረውት በጌታው ግቢ የታሰሩትን የፈርዖን ሹማምት ጠየቃቸው።
8እነርሱም “ሁለታችንም ሕልም አየን፤ ነገር ግን የሚተረጒምልን ሰው አጣን” ሲሉ መለሱለት።
ዮሴፍም፣ “ሁልጊዜስ ቢሆን የሕልም ትርጓሜ ከእግዚአብሔር (ኤሎሂም) የሚገኝ አይደለምን? እስቲ ያያችሁትን ሕልም ንገሩኝ” አላቸው።
9ስለዚህ የመጠጥ አሳላፊዎቹ አለቃ እዲህ ሲል ሕልሙን ለዮሴፍ ነገረው፤ ከፊት ለፊቴ አንዲት የወይን ተክል አየሁ፤ 10ተክሏም ሦስት ሐረጎች ነበሯት፤ ወዲያው አቈቊጣ አበበች፤ ዘለላዎቿም ተንዠርግገው በሰሉ። 11የፈርዖንንም ጽዋ ይዤ ነበረ፤ የወይኑን ፍሬ ለቅሜ በጽዋው ውስጥ ጨምቄ ጽዋውን በእጁ ሰጠሁት።”
12ዮሴፍም እንዲህ አለው፤ “እንግዲህ የሕልሙ ትርጓሜ ይህ ነው፤ ሦስቱ ሐረግ ሦስት ቀን ነው፤ 13በሦስት ቀን ውስጥ ፈርዖን ከእስር ቤት ያወጣሃል፣ ወደ ቀድሞ ሹመትህም ይመልስሃል፤ በፊት የመጠጥ አሳላፊ በነበርህበት ጊዜ ታደርግ እንደነረው ሁሉ የፈርዖንን ጽዋ በእጁ ትሰጠለህ። 14እንግዲህ፣ በጎ ነገር በገጠመህ ጊዜ፣ እኔን አስበህ ቸርነት አድርግልኝ፤ ስለ እኔም ለፈርዖን ንገርልኝ፤ ከዚህም እስር ቤት አስወጣኝ፤ 15ከዕብራውያን ምድር ወደዚህ የመጣሁት በአፈና ነው፤ አሁንም ቢሆን እዚህ እስር ቤት የተጣልሁት አንዳች ጥፋት ኖሮብኝ አይደለም።”
16የእንጀራ ቤት አዛዡም፣ ለመጠጥ አላፊዎቹ አለቃ ሕልም፣ የተሰጠው ፍቺ ደስ የሚያሰኝ መሆኑን ሲሰማ፣ የራሱን ሕልም ለዮሴፍ እንዲህ ሲል ነገረው፤ “እኔም ደግሞ ሕልም አይቻለሁ፤ ሦስት መሶቦች40፥16 ወይም ሦስት የሸንበቆ ቅርጫቶች በራሴ ላይ ተሸክሜ ነበር፤ 17በላይኛው መሶብ ውስጥ ለፈርዖን የተዘጋጀ የተለያየ ምግብ ነበረበት፤ ወፎችም ራሴ ላይ ካለው መሶብ ይበሉ ነበር።”
18ዮሴፍም እንዲህ ሲል መለሰለት፤ “የሕልሙ ፍቺ ይህ ነው፤ ሦስቱ መሶብ ሦስት ቀን ነው፤ 19በሦስት ቀን ውስጥ ፈርዖን ከእስር ቤት ያወጣሃል፤ በዕንጨትም ላይ ይሰቅልሃል፤40፥19 ወይም በእንጨትም ላይ ይወጋሃል ወፎችም ሥጋህን ይበሉታል።”
20በሦስተኛውም ቀን የፈርዖን የልደት በዓል ነበረ፤ ለሹማምቱም ሁሉ ግብር አበላ። በዚያኑ ዕለትም የመጠጥ አሳላፊዎችን አለቃና የእንጀራ ቤት አዛዡን ሹማምቱ ካሉበት ከእስር ቤት አወጣቸው።
21የመጠጥ አሳላፊዎቹን አለቃ ወደ ቀድሞ ሹመቱ መለሰው፤ እርሱም እንደ ቀድሞው ጽዋውን ለፈርዖን በእጁ ይሰጠው ጀመር፤ 22የእንጀራ ቤት አዛዡን ግን ልክ ዮሴፍ እንደ ተረጐመላቸው ሰቀለው።40፥22 ወይም ወጋው
23የሆነው ሆኖ፣ የመጠጥ አሳላፊዎቹ አለቃ ዮሴፍን አላስታወሰውም፤ ረሳው።


text:
TI BIAKO
Dɛn Ne Onyankopɔn Ho Nokwasɛm?
So Onyankopɔn dwen wo ho ankasa?
Onyankopɔn suban te dɛn? So ɔwɔ din?
So wubetumi abɛn Onyankopɔn?
1, 2. Dɛn nti na ɛtaa yɛ papa sɛ yebebisa nsɛm?
SO WOAHYƐ sɛnea mmofra bisa nsɛm no nsow? Wɔn mu pii fi ase sua kasa ara pɛ ná wɔrebisa nsɛm. Wɔhããhãã wɔn ani ma wɔn ti so hwɛ w’anim bisa wo nsɛm te sɛ: Dɛn nti na ewim yɛ bruu? Dɛn na wɔde yɛɛ nsoromma? Hena na ɔkyerɛɛ nnomaa sɛnea wonsu? Ebia wobɛbɔ mmɔden sɛ wubebua, nanso ɛnyɛ bere nyinaa na ɛyɛ mmerɛw. Mmuae a eye sen biara a wode bɛma no mpo bɛma wɔasan abisa wo sɛ: Dɛn ntia?
2 Ɛnyɛ mmofra nko na wobisa nsɛm. Bere a yɛrenyin no, yɛkɔ so bisa nsɛm. Yebisa nsɛm sɛnea ɛbɛyɛ a yebehu ɔkwan a ɛsɛ sɛ yɛfa so, na yɛahu nneɛma a ebetumi apira yɛn a ɛnsɛ sɛ yɛyɛ, anaa biribi a yɛpɛ sɛ yɛte ase. Nanso, ɛte sɛ nea nnipa pii gyae sɛ wobebisa nsɛm, titiriw nea ɛho hia paa no, na sɛ wobisa mpo a, wɔnhaw wɔn ho nhwehwɛ ho mmuae.
3. Dɛn nti na nnipa pii agyae mmɔden a wɔrebɔ sɛ wɔbɛhwehwɛ nsɛmmisa a ɛho hia sen biara no ho mmuae?
3 Susuw asɛmmisa a ɛyɛ nhoma yi asɛmti no, nsɛm a wɔabisa wɔ nnianim asɛm no mu, anaa nsɛmmisa a ɛwɔ saa ti yi mfiase no ho hwɛ. Eyinom yɛ nsɛm a ɛho hia sen biara a wubetumi abisa no bi. Nanso, nnipa pii agyae mmɔden a wɔrebɔ sɛ wɔbɛhwehwɛ ho mmuae no. Dɛn ntia? So ɛho mmuae wɔ Bible mu? Ebinom te nka sɛ ɛyɛ den sɛ wɔbɛte mmuae a Bible de ma no ase. Ɛhaw afoforo nso sɛ nsɛm a wobebisa no betumi ama wɔn ani awu anaasɛ wɔn anim agu ase. Na ebinom ka sɛ ɛyɛ nyamesom akannifo ne akyerɛkyerɛfo na wobetumi ama nsɛmmisa a ɛtete saa no ho mmuae. Na wo nso ɛ?
4, 5. Dɛn ne nsɛm a ɛho hia sen biara a yebetumi abisa wɔ asetram no bi, na dɛn nti na ɛsɛ sɛ yɛhwehwɛ ho mmuae?
4 Ɛda adi paa sɛ, w’ani gye ho sɛ wubenya asetram nsɛmmisa a ɛho hia no ho mmuae. Akyinnye biara nni ho sɛ, ɛtɔ bere bi a wubisa wo ho sɛ: ‘Asetra atirimpɔw ne dɛn? So asetra ara ni? Onyankopɔn te dɛn ankasa?’ Ɛfata sɛ wubebisa nsɛm a ɛtete saa, na ɛho hia sɛ worennyae ara kosi sɛ wubenya ɛho mmuae a edi mũ, na ntease wom. Yesu Kristo, ɔkyerɛkyerɛfo a wonim no yiye no kae sɛ: “Monkɔ so mmisa, na wɔde bɛma mo; monkɔ so nhwehwɛ, na mubehu; monkɔ so mpem, na wobebue mo.”—Mateo 7:7.
5 Sɛ ‘wokɔ so hwehwɛ’ nsɛmmisa a ɛho hia no ho mmuae a, wubehu sɛ mfaso wɔ so paa sɛ wohwehwɛe. (Mmebusɛm 2:1-5) Ɛmfa ho nea ebia nnipa bi aka akyerɛ wo no, ɛho mmuae wɔ hɔ ankasa, na wubetumi ahu wɔ Bible mu. Ɛnyɛ den koraa sɛ wobɛte mmuae no ase. Nea ɛsen saa no, ɛma wunya anidaso ne anigye nso. Na ebetumi aboa wo ma woanya asetra a abotɔyam wom mprempren. Nea edi kan no, ma yensusuw asɛmmisa bi a ahaw nnipa pii adwene ho nhwɛ.
SO ONYANKOPƆN YƐ OTIRIMƆDENFO A ONNWEN NNIPA HO?
6. Dɛn nti na nnipa pii susuw sɛ Onyankopɔn nnwen amane a nnipa hu no ho?
6 Nnipa pii susuw sɛ saa asɛmmisa no ho mmuae yɛ yiw. Wɔka sɛ: ‘Sɛ Onyankopɔn dwen yɛn ho a, so anka wiase te sɛ nea ɛte yi?’ Akodi, nitan, ne awerɛhow atwa yɛn ho ahyia wɔ wiase yi mu baabiara. Na yɛn mu biara yare, yehu amane, na yɛn adɔfo wuwu. Enti, nnipa pii ka sɛ, ‘Sɛ Onyankopɔn dwen yɛn ho na ɔhaw ahorow a yehyia no ho asɛm haw no a, so anka ɔbɛma nneɛma a ɛte saa asisi?’
7. (a) Ɔkwan bɛn so na ɔsom ahorow mu akyerɛkyerɛfo ama nnipa pii anya adwene sɛ Onyankopɔn tirim yɛ den? (b) Dɛn na Bible kyerɛkyerɛ fa sɔhwɛ ahorow a yebetumi ahyia no ho?
7 Nea enye koraa no, ɛtɔ bere bi a ɔsom ahorow mu akyerɛkyerɛfo ma nkurɔfo nya adwene sɛ Onyankopɔn tirim yɛ den. Ɔkwan bɛn so? Sɛ asiane bi si a, wɔka sɛ ɛyɛ Onyankopɔn pɛ. Nea saa akyerɛkyerɛfo no kyerɛ ankasa ne sɛ Onyankopɔn na ɔma asiane ahorow sisi. So saa na Onyankopɔn te ankasa? Dɛn na Bible kyerɛkyerɛ ankasa? Yakobo 1:13 bua sɛ: “Sɛ sɔhwɛ to obi a, ɛnsɛ sɛ ɔka sɛ: ‘Onyankopɔn na ɔresɔ me ahwɛ.’ Efisɛ wontumi mfa nnebɔne nsɔ Nyankopɔn nhwɛ, na ɔno nso nsɔ obiara nhwɛ.” Enti, ɛnyɛ Onyankopɔn na ɔde abɔnefosɛm a wuhu wɔ wiase a wote mu no ba da. (Hiob 34:10-12) Ɛyɛ nokware sɛ ɔma kwan ma nneɛma bɔne kɔ so de, nanso ɛsono biribi a obi ma kwan ma ɛba ne nea ɔno ankasa ma esi koraa.
8, 9. (a) Mfatoho bɛn na wubetumi de akyerɛkyerɛ nsonsonoe a ɛwɔ abɔnefosɛm ho kwan a wɔma ne abɔnefosɛm a wɔde ba mu? (b) Dɛn nti na ɛrenyɛ papa sɛ yɛbɛka sɛ ɛyɛ mfomso sɛ Onyankopɔn ma kwan ma adesamma fa ɔkwammɔne so?
8 Sɛ nhwɛso no, susuw agya bi a onim nyansa na ɔwɔ ɔdɔ a ɔwɔ ɔbabarima a wanyin a ɔda so ne n’awofo te ho hwɛ. Sɛ ne ba no bɛyɛ otuatewfo na ɔyɛ n’adwene sɛ obefi fie a, agya no nsiw no kwan. Na sɛ ne ba no kɔfa ɔkwammɔne so na asɛm to no a, so agya no na ɔmaa ɔhaw no baa ne ba no so? Dabi. (Luka 15:11-13) Saa pɛpɛɛpɛ na sɛ nnipa yɛ wɔn adwene sɛ wɔbɛfa ɔkwammɔne so a, Onyankopɔn nsiw wɔn kwan, nanso ɛnyɛ Onyankopɔn na ɔma ɔhaw ahorow a efi ɔkwammɔne a wɔfa so mu ba no ba wɔn so. Enti, ɛda adi sɛ ɛnyɛ papa sɛ yɛde adesamma haw ahorow no ho asodi bɛto Onyankopɔn so.
9 Onyankopɔn nim nea enti a wama kwan ma adesamma afa ɔkwammɔne so. Sɛ́ Ɔbɔadeɛ a ɔwɔ tumi ne nyansa no, ɛnyɛ ɔhyɛ sɛ ɔkyerɛkyerɛ nea enti a wayɛ saa no mu kyerɛ yɛn. Nanso, Onyankopɔn fi ɔdɔ mu yɛ eyi. Wubesua nea enti a ɔyɛ saa no ho ade pii wɔ Ti 11. Nanso, nya awerɛhyem sɛ ɛnyɛ Onyankopɔn na ɔde ɔhaw ahorow a yehyia no ba. Mmom no, ɔno na ɔma yenya ano aduru koro pɛ a ɛwɔ hɔ no ho anidaso!—Yesaia 33:2.
10. Dɛn nti na yebetumi anya ahotoso sɛ Onyankopɔn besiesie nneɛma a abɔnefo asɛe no no nyinaa?
10 Afei nso, Onyankopɔn yɛ kronkron. (Yesaia 6:3) Eyi kyerɛ sɛ ne ho tew. Bɔne biara nni ne mu. Enti yebetumi anya ne mu ahotoso koraa. Yɛrentumi nka biribi a ɛte saa mfa nnipa a ɛtɔ mmere bi a wɔsɛe wɔn abrabɔ no ho. Mpɛn pii no, onipa sodifo a ɔwɔ adwene pa koraa mpo nni tumi a ɔde besiesie nneɛma a abɔnefo sɛe no no. Nanso, Onyankopɔn yɛ tumi nyinaa wura. Obetumi asiesie biribiara a abɔnefosɛm de aba adesamma so no, na ɔbɛyɛ nso. Sɛ Onyankopɔn keka ne ho a, obeyi bɔne afi hɔ akosi daa!—Dwom 37:9-11.
ONYANKOPƆN TE NKA DƐN WƆ NNEƐMA BƆNE A ƐREKƆ SO NO HO?
11. (a) Onyankopɔn te nka dɛn wɔ nneɛma bɔne ho? (b) Onyankopɔn te nka dɛn wɔ amane a worehu no ho?
11 Mprempren, Onyankopɔn te nka dɛn wɔ nneɛma a ɛrekɔ so wɔ wiase ne w’asetram no ho? Nea edi kan koraa no, Bible kyerɛkyerɛ sɛ Onyankopɔn “dɔ atɛntrenee.” (Dwom 37:28, NW) Enti odwen nea ɛteɛ ne nea ɛnteɛ ho yiye. Okyi nneɛma bɔne biara. Bible ka sɛ tete no, bere a bɔne dɔɔso wɔ wiase no, “ɛyɛɛ” Onyankopɔn “yaw ne komam.” (Genesis 6:5, 6) Onyankopɔn nsakrae. (Malaki 3:6) N’ani da so ara nnye amanehunu a ɛrekɔ so wɔ wiase nyinaa no ho. Na Onyankopɔn ani nnye ho sɛ obehu sɛ nnipa rehu amane. Bible ka sɛ: “Odwen mo ho.”—1 Petro 5:7.
12, 13. (a) Dɛn nti na yɛwɔ suban pa te sɛ ɔdɔ, na ɔdɔ ka wiase no ho adwene a yekura no dɛn? (b) Dɛn nti na wubetumi anya awerɛhyem sɛ Onyankopɔn bɛyɛ wiase haw ahorow no ho biribi ankasa?
12 Ɛbɛyɛ dɛn na yɛatumi agye atom sɛ Onyankopɔn ani nnye amanehunu ho? Adanse foforo ni. Bible kyerɛkyerɛ sɛ wɔbɔɔ onipa wɔ Onyankopɔn suban so. (Genesis 1:26) Enti, suban pa a yɛwɔ no yɛ adanse a ɛkyerɛ sɛ Onyankopɔn wɔ suban pa. Sɛ nhwɛso no, sɛ wuhu sɛ nnipa a wɔnyɛɛ bɔne biara rehu amane a, so ɛhaw wo? Sɛ nneɛma bɔne a ɛte saa ho asɛm haw wo a, ɛnde nya awerɛhyem sɛ ɛho asɛm haw Onyankopɔn sen wo koraa.
13 Nnipa ho ade a eye sen biara no mu biako ne ɔdɔ a yetumi da no adi no. Ɛno nso kyerɛ sɛ Onyankopɔn yɛ ɔdɔ. Bible kyerɛkyerɛ sɛ “Onyankopɔn ne dɔ.” (1 Yohane 4:8) Esiane sɛ Onyankopɔn yɛ ɔdɔ nti na yɛn nso yɛwɔ ɔdɔ no. So ɔdɔ bɛka wo ma woayi amanehunu ne nneɛma bɔne a wuhu wɔ wiase no afi hɔ? Sɛ wowɔ tumi a wode bɛyɛ saa a, anka wobɛyɛ? Akyinnye biara nni ho sɛ anka wobɛyɛ! Wubetumi anya awerɛhyem koraa sɛ Onyankopɔn beyi amanehunu ne nneɛma bɔne nyinaa afi hɔ. Bɔhyɛ ahorow a wɔkaa ho asɛm wɔ nhoma yi nnianim asɛm no mu no nyɛ adaeso anaa anidaso hunu. Onyankopɔn bɔhyɛ ahorow bɛbam ɔkwan biara so! Nanso, nea ɛbɛyɛ na woanya bɔhyɛ ahorow a ɛtete saa mu gyidi no, ɛsɛ sɛ wuhu Onyankopɔn a ɔhyehyɛɛ saa bɔ ahorow no ho nsɛm pii.
ONYANKOPƆN PƐ SƐ WUHU NO
14. Onyankopɔn din de dɛn, na dɛn nti na ɛsɛ sɛ yɛde di dwuma?
14 Sɛ wopɛ sɛ obi hu wo a, dɛn na wubetumi ayɛ? So woremmɔ wo din nkyerɛ onipa no? So Onyankopɔn wɔ din? Ɔsom ahorow pii bua sɛ ne din de “Onyankopɔn” anaa “Awurade,” nanso eyinom nyɛ ne din ankasa. Ɛyɛ n’abodin, sɛnea “ɔhene” ne “ɔmampanyin” yɛ abodin no. Bible kyerɛkyerɛ sɛ Onyankopɔn wɔ abodin ahorow pii. “Onyankopɔn” ne “Awurade” yɛ abodin no bi. Na Bible kyerɛkyerɛ nso sɛ Onyankopɔn wɔ din ankasa: Ɛne Yehowa. Dwom 83:18 ka sɛ: “Wo a wo din de Yahwe [Yehowa, NW] no, wo nko ara ne ɔsorosoroni, asase nyinaa so.” Sɛ edin no nni wo Bible mu a, ebia w’ani begye ho sɛ wobɛhwɛ Nkekaho a ɛwɔ nhoma yi kratafa 195-7 no na woahu nea enti a ɛte saa. Nokwasɛm ne sɛ Onyankopɔn din pue mpɛn mpempem pii wɔ tete Bible nsaano nkyerɛwee no mu. Enti, Yehowa pɛ sɛ wuhu ne din na wode di dwuma. Yebetumi aka sɛ ɔnam Bible so reda ne ho adi akyerɛ wo.
15. Edin Yehowa no kyerɛ dɛn?
15 Onyankopɔn maa ne ho din a ɛkyerɛ nneɛma pii. Onyankopɔn din Yehowa no kyerɛ sɛ obetumi ama ne bɔhyɛ biara abam, na obetumi ayɛ biribiara a wabɔ ne tirim sɛ ɔbɛyɛ no. * Onyankopɔn din da nsow koraa. Ɔno nkutoo na okura saa din no. Yehowa da nsow wɔ akwan pii so. Ɔkwan bɛn so na ɛte saa?
16, 17. Yehowa ho ade bɛn na yebetumi asua afi abodin a edidi so yi mu? (a) “Ade nyinaa so Tumfoɔ” (b) “Mmeresanten Hene” (d) “Ɔbɔadeɛ.”
16 Yehui sɛ Dwom 83:18 ka faa Yehowa ho sɛ: ‘Wo nko ara ne Ɔsorosoroni.’ Saa ara na Yehowa nkutoo na wɔfrɛ no “Ade Nyinaa So Tumfoɔ.” Adiyisɛm 15:3 ka sɛ: “Yehowa Nyankopɔn, ade nyinaa so Tumfoɔ, wo nnwuma yɛ akɛse na ɛyɛ nwonwa. Mmeresanten Hene, w’akwan teɛ na ɛyɛ nokware.” Abodin, “ade nyinaa so Tumfoɔ” no kyerɛ yɛn sɛ Yehowa ne otumfoɔ a ɔsen biara. Ne tumi yɛ kɛse; tumi biara ne no nsɛ. Na abodin a ɛne “Mmeresanten Hene” no kae yɛn sɛ Yehowa da nsow wɔ ɔkwan foforo so. Ɔno nkutoo na watra ase bere nyinaa. Dwom 90:2 ka sɛ: “Wufi tete akyirikyiri kosi daakye akyirikyiri [anaa, daa] yɛ Onyankopɔn.” Saa asɛm yi yɛ nwonwa, ɛnte saa?
17 Afei nso Yehowa nkutoo ne Ɔbɔadeɛ. Adiyisɛm 4:11 kenkan sɛ: “Wofata, Yehowa, yɛn Nyankopɔn, sɛ wugye anuonyam ne nidi ne tumi, efisɛ wo na wobɔɔ nneɛma nyinaa, na wo pɛ nti na ɛwowɔ hɔ na wɔbɔe.” Esiane sɛ Yehowa yɛ Ɔbɔadeɛ nti na biribiara a wubetumi akae wɔ hɔ—efi abɔde a wɔyɛ ahonhom a aniwa nhu wɔn, nsoromma a egu wim anadwo, nnua so aba kosi ɛpo ne nsubɔnten mu mpataa so!
SO WUBETUMI ABƐN YEHOWA?
18. Dɛn nti na nnipa binom te nka sɛ wontumi mmɛn Onyankopɔn da, nanso dɛn na Bible kyerɛkyerɛ?
18 Sɛ nnipa binom kenkan Yehowa suban a ɛyɛ nwonwa no ho asɛm a ɛma wɔbɔ hu. Wosuro sɛ Onyankopɔn korɔn dodo ma enti wontumi mmɛn no da, anaasɛ wɔnyɛ nnipa a wɔn ho betumi ahia Onyankopɔn a ɔkorɔn saa no da. Nanso, so saa adwene yi fata? Ɛnyɛ saa na Bible kyerɛkyerɛ koraa. Ɛka Yehowa ho asɛm sɛ: “Ɔne yɛn mu biara ntam nware.” (Asomafo Nnwuma 17:27) Bible hyɛ yɛn nkuran mpo sɛ: ‘Yɛmmɛn Onyankopɔn, na ɔbɛbɛn yɛn.’—Yakobo 4:8.
19. (a) Yɛbɛyɛ dɛn atumi abɛn Onyankopɔn, na mfaso bɛn na yebenya? (b) Onyankopɔn suban ahorow bɛn na w’ani gye ho sen biara?
19 Wobɛyɛ dɛn atumi abɛn Onyankopɔn? Nea edi kan no, kɔ so sua Onyankopɔn ho ade a woresua mprempren no. Yesu kae sɛ: “Eyi na ɛkyerɛ daa nkwa, sɛ wobenya wo, nokware Nyankopɔn koro pɛ no, ne nea wosomaa no, Yesu Kristo, ho nimdeɛ.” (Yohane 17:3) Yiw, Bible kyerɛkyerɛ sɛ Yehowa ne Yesu ho ade a obi besua no de no bɛkɔ “daa nkwa” mu! Sɛnea yɛahu dedaw no, “Onyankopɔn ne dɔ.” (1 Yohane 4:16) Yehowa wɔ suban foforo pii a ɛyɛ fɛ na ɛma nnipa ani gye ne ho. Sɛ nhwɛso no, Bible ka sɛ Yehowa yɛ “Onyankopɔn mmɔborohunufo ne ɔdomfoɔ, nea n’abodwo kyɛ na n’adɔeyɛ ne ne nokware dɔɔso pii.” (Exodus 34:6) Yehowa ‘ye, na ɔde firi.’ (Dwom 86:5) Onyankopɔn wɔ abotare. (2 Petro 3:9) Ɔyɛ ɔnokwafo. (Adiyisɛm 15:4) Sɛ wokenkan Bible kɔ akyiri a, wubehu sɛnea Yehowa ada no adi sɛ ɔwɔ saa suban ahorow yi ne afoforo pii a ɛyɛ anigye.
20-22. (a) So hu a yentumi mfa yɛn ani nhu Onyankopɔn no mma yentumi mmɛn no? Kyerɛkyerɛ mu. (b) Dɛn na ebia nnipa bi a wokura adwempa bɛka sɛ yɛ, nanso dɛn na ɛsɛ sɛ woyɛ?
20 Nokwarem no, wuntumi mfa w’ani nhu Onyankopɔn efisɛ ɔyɛ honhom. (Yohane 1:18; 4:24; 1 Timoteo 1:17) Nanso, sɛ wusua ne ho ade wɔ Bible mu a, wubetumi ahu no yiye. Sɛnea odwontofo no kae no, wubetumi ‘ahwɛ Yehowa animtew.’ (Dwom 27:4; Romafo 1:20) Dodow a wusua Yehowa ho ade no, dodow no ara na wubehu no yiye, na ɛno bɛma woadɔ no kɛse na woate nka sɛ wobɛn no.
21 Wobɛba abɛte nea enti a Bible kyerɛkyerɛ yɛn sɛ yɛmfa Yehowa sɛ yɛn Agya no ase. (Mateo 6:9) Ɛnyɛ yɛn nkwa nko na efi ne nkyɛn, na mmom ɔpɛ sɛ yenya asetra a eye sen biara nso, sɛnea agya biara a ɔwɔ ɔdɔ bɛpɛ sɛ ne mma nya asetra pa no. (Dwom 36:9) Bible kyerɛkyerɛ nso sɛ nnipa betumi abɛyɛ Yehowa nnamfo. (Yakobo 2:23) Susuw ho hwɛ—wubetumi abɛyɛ amansan Bɔfo no adamfo!
22 Bere a wusua Bible kɔ akyiri no, ebia wubehu sɛ nnipa bi a wokura adwempa bɛka akyerɛ wo sɛ gyae adesua a ɛte saa no. Ebia na ɛhaw wɔn sɛ wubegyae ɔsom a wowom no. Nanso, mma obiara nsiw adamfofa a ɛsen biara a wubetumi ne Onyankopɔn anya no kwan.
23, 24. (a) Dɛn nti na ɛsɛ sɛ wokɔ so bisabisa nea woresua no ho nsɛm? (b) Asɛm bɛn na yebesusuw ho wɔ ti a edi hɔ no mu?
23 Nokwarem no, nneɛma bi wɔ hɔ a worente ase mfiase no. Ebegye ahobrɛase kakra ansa woatumi ahwehwɛ mmoa, nanso ntwentwɛn wo nan ase esiane fɛre nti. Yesu kae sɛ eye sɛ yɛbɛbrɛ yɛn ho ase sɛ abofra. (Mateo 18:2-4) Na sɛnea yenim no, mmofra bisa nsɛm pii. Onyankopɔn pɛ sɛ wunya wo nsɛmmisa ho mmuae. Bible kamfo ebinom a na wɔwɔ anigye sɛ wobesua Onyankopɔn ho ade no. Wɔhwehwɛɛ Kyerɛwnsɛm no mu yiye hwɛe sɛ nea na wɔresua no ne nokware no anaa.—Asomafo Nnwuma 17:11.
24 Ɔkwan a eye sen biara a wobɛfa so asua Yehowa ho ade ne sɛ wobɛyɛ Bible no mu nhwehwɛmu. Ɛyɛ nhoma a ɛda nsow wɔ nhoma foforo biara ho. Ɛda nsow wɔ ɔkwan bɛn so? Yebesusuw saa asɛm no ho wɔ ti a edi hɔ no mu.
^ nky. 15 Nea Onyankopɔn din no kyerɛ ne sɛnea wɔbɔ no no ho nsɛm pii wɔ Nkekaho a ɛwɔ kratafa 195-7 no.


text:
자루 속에 든 은잔
1요셉은 자기 집안 일을 맡은 하인에게 이렇게 지시하였다. “너는 각 사람의 자루에 가져갈 수 있을 만큼 양식을 채우고 각자의 돈도 그 자루에 넣어라.
2그리고 제일 막내 동생의 자루에는 내 은잔을 넣고 그의 곡식 값도 함께 넣어 주어라.” 그래서 그는 요셉이 시키는 대로 하고
3아침 일찍 나귀를 태워 그들을 보냈다.
4그들이 성에서 나가 얼마 가지 않았을 때에 요셉이 자기 하인에게 말하였다. “그 사람들을 급히 뒤쫓아가서 그들에게 ‘어째서 너희가 선을 악으로 갚느냐?
5너희가 무엇 때문에 내 주인이 가지고 술을 마시며 점치는 데 사용하는 은잔을 훔쳐 갔느냐? 너희는 정말 악한 짓을 하였다’ 고 말하라.”
6그 하인이 그들을 뒤쫓아가서 그대로 말하자
7그들이 이렇게 대답하였다. “어째서 이런 말씀을 하십니까? 우리는 절대로 그런 짓을 하지 않았습니다.
8우리 자루에 들어 있던 돈도 우리가 가나안 땅에서 당신에게 가져갔는데 무엇 때문에 우리가 당신 주인의 집에서 은금을 도둑질하겠습니까?
9우리 중에 누구든지 그것을 가진 자가 발견되면 그를 죽이십시오. 그리고 나머지는 당신의 종이 되겠습니다.”
10그때 그는 “좋소. 그렇다면 당신들의 말대로 하겠소. 누가 그 은잔을 훔쳤든지 그 사람만 내 종이 될 것이며 나머지는 아무 죄가 없을 것이오” 하였다.
11그래서 그들이 각자 자루를 급히 땅에 내려 그것을 풀어 놓자
12그 하인이 장남부터 시작하여 막내 동생에게 이르기까지 나이 순으로 샅샅이 뒤졌는데 그 잔이 베냐민의 자루에서 발견되었다.
13이것을 본 형제들은 옷을 찢고 슬퍼하며 각자 짐을 나귀에 싣고 성으로 되돌아왔다.
14유다와 그의 형제들이 요셉의 집에 이르렀을 때 요셉은 집에 그대로 있었다. 그들이 땅에 엎드려 그 앞에 절하자
15요셉이 그들에게 말하였다. “너희가 어째서 이런 짓을 하였느냐? 나 같은 사람은 점으로 범인을 찾아낼 수 있다는 것을 몰랐느냐?”
16이때 유다가 대답하였다. “우리가 44:16 히 ‘내 주께’총리께 무슨 말을 할 수 있겠습니까? 우리가 무슨 변명을 하며 어떻게 우리의 무죄를 입증할 수 있겠습니까? 하나님이 우리 죄를 드러내셨으니 이제 우리와 이 잔이 발견된 자가 다 당신의 종이 되겠습니다.”
17그러자 요셉이 “내가 그렇게 하지 않겠다. 잔을 훔쳐 간 자만 내 종이 될 것이며 너희는 너희 아버지에게 평안히 돌아가거라” 하자
18유다가 그에게 가까이 가서 말하였다. “총리께 한 말씀만 드리겠습니다. 제발 저에게 노하지 마십시오. 총리께서는 왕과 다름이 없습니다.
19전에 총리께서 우리에게 ‘너희는 아버지나 다른 형제가 있느냐?’ 하고 물으셨습니다.
20그래서 우리가 ‘우리에게는 나이 많은 아버지가 계시고 또 아버지가 노년에 낳은 어린 동생이 있는데 그의 형은 죽었고 그의 어머니가 낳은 아들 중에서 그만 남았으므로 아버지가 그를 무척 사랑합니다’ 하고 대답하였습니다.
21그때 총리께서는 우리에게 그 아이를 데리고 와서 대면하게 하라고 하셨으므로
22우리는 그 아이가 아버지를 떠날 수 없으며 만일 떠나게 되면 아버지가 죽게 될 것이라고 대답하였습니다.
23그러나 총리께서는 우리에게 ‘너희 막내 동생을 데려오지 않으면 너희가 다시는 나를 보지 못할 것이다’ 라고 하셨습니다.
24“그래서 우리가 우리 아버지에게 돌아가서 총리께서 하신 말씀을 그대로 전했습니다.
25그 후에 우리 아버지가 다시 가서 양식을 좀 사오라고 하셨을 때
26우리는 이렇게 대답하였습니다. ‘우리가 내려갈 수 없습니다. 막내 동생을 우리와 함께 가게 해 주시면 우리가 내려가겠습니다. 그러나 막내 동생과 함께 가지 않으면 우리는 그 사람을 볼 수가 없습니다.’
27그때 아버지께서 이렇게 말씀하셨습니다. ‘너희도 알겠지만 44:27 또는 ‘내 아내가’내 아내 라헬은 나에게 두 아들만 낳아 주었다.
28그런데 하나는 나를 떠났으니 맹수에게 찢겨 죽은 것이 틀림없다. 그때 이후로 내가 아직 그를 보지 못했는데
29너희가 이 아이마저 내게서 뺏어 가려고 하는구나! 만일 그에게 무슨 일이 일어나게 되면 너희는 백발이 된 나를 슬픔 가운데서 무덤으로 내려보내는 자들이 될 것이다.’
30“아버지의 생명이 이 아이에게 달려 있는데 우리가 아버지에게 돌아갈 때 만일 이 아이가 우리와 같이 가지 않으면
31아이가 없는 것을 보고 아버지가 죽게 될 것입니다. 이렇게 되면 백발이 된 아버지를 우리가 죽이는 셈이 됩니다.
32게다가 나는 아버지에게 목숨을 걸고 이 아이의 안전을 보장하며 ‘만일 이 아이를 아버지에게 데리고 돌아오지 않으면 내가 평생 동안 그 죄의 대가를 치르겠습니다’ 하고 약속했습니다.
33이 아이 대신 내가 총리의 종이 되어 여기에 머물러 있겠습니다. 그러니 제발 이 아이는 형제들과 함께 돌아가게 해 주십시오.
34내가 아이를 데리고 가지 않고 어떻게 아버지에게 돌아갈 수 있겠습니까? 아버지에게 불행한 일이 닥치는 것을 내가 차마 볼 수 없습니다.”
Yosef Amma Benyamin Ankɔ
1Afei, Yosef hyɛɛ ne ɔsomfoɔ panin no sɛ, “Fa aduane dodoɔ biara a mmarima no bɛtumi asoa no hyɛ wɔn nkotokuo no ma ma, na fa obiara sika nso hyɛ ne kotokuo mu ma no. 2Afei, fa me dwetɛ kuruwa no ka akumaa no aduane no sika ho, na fa hyɛ ne kotokuo no mu.” Na ɔsomafoɔ panin no yɛɛ sɛdeɛ Yosef kaeɛ no pɛpɛɛpɛ.
3Adeɛ kyee anɔpa no, ɔgyaa anuanom no ne wɔn mfunumu no kwan. 4Wɔannuru akyiri baabiara, na Yosef ka kyerɛɛ ne ɔsomfoɔ panin no sɛ, “Ti nkurɔfoɔ no ntɛm so, na sɛ woto wɔn a, bisa wɔn sɛ, ‘Adɛn enti na mode bɔne tua papa so ka? Adɛn enti na moawia me dwetɛ kuruwa? 5Ɛnyɛ saa kuruwa yi a me wura nom ano na ɔhwɛ mu ka nhunumusɛm no nie? Yei yɛ bɔne kɛseɛ a moayɛ.’ ”
6Ɔkɔtoo wɔn no, ɔtii saa asɛm korɔ yi ara mu kyerɛɛ wɔn. 7Nanso, anuanom no buaa no sɛ, “Adɛn enti na yɛn wura keka saa nsɛm yi? Ɛmpare wo nkoa sɛ wɔbɛyɛ adeɛ a ɛte saa! 8Sika a yɛhunuu wɔ yɛn nkotokuo mu no, yɛansane amfa amfiri Kanaan ammrɛ mo anaa? Adɛn enti na ɛsɛ sɛ yɛwia dwetɛ anaa sikakɔkɔɔ firi wo wura fie? 9Sɛ wohunu saa kuruwa no wɔ wo nkoa no biara nkyɛn a, okum na ɛsɛ sɛ wokum saa onipa no. Na sɛ ɛba saa nso a, yɛn nyinaa bɛyɛ wo wura nkoa afebɔɔ.”
10Ɔsomfoɔ no buaa sɛ, “Ɛyɛ, na deɛ ɔwiaeɛ no nko na ɔbɛyɛ mʼakoa. Na mo a moaka no bɛfa mo ho adi.”
11Anuanom no nyinaa yiyii wɔn nnesoa no firii mfunumu no so, guu fam, sane sanee wɔn nkotokuo no ano. 12Afei, ɔsomfoɔ panin no firii aseɛ, hwehwɛɛ wɔn nkotokuo no mu firi ɔpanin no so kɔsii akumaa no so. Wɔhunuu kuruwa no wɔ Benyamin kotokuo no mu. 13Ɛbaa saa no, anuanom no sunsuanee wɔn ntadeɛ mu. Afei, wɔn nyinaa sane hyehyɛɛ wɔn nnesoa no wɔ wɔn mfunumu no so, sanee wɔn akyiri, kɔɔ kuro no mu bio.
Anuanom No Bu Yosef Nkotodwe
14Ɛberɛ a Yuda ne ne nuanom no kɔduruu kuro no mu hɔ no, na Yosef da so wɔ ne fie hɔ. Enti, wɔn nyinaa totoo wɔn ho guu fam wɔ nʼanim. 15Yosef bisaa wɔn sɛ, “Ɛdeɛn adeɛ na moayɛ yi? Monnim sɛ onipa a ɔte sɛ me nam nhunumusɛm so bɛtumi ahunu biribiara mu?”
16Yuda buaa sɛ, “Anoyie bɛn na yɛbɛtumi ayi wɔ me wura anim? Asɛm bɛn na yɛwɔ ka? Yɛbɛyɛ dɛn na yɛatumi ama woahunu sɛ yɛnni saa asɛm yi ho fɔ? Onyame ada yɛn wʼasomfoɔ afɔdie yi adi. Yɛne deɛ wɔhunuu kuruwa no wɔ no nkyɛn no nyinaa yɛ yɛn wura nkoa”.
17Nanso, Yosef kaa sɛ, “Ɛmpare me sɛ mɛyɛ adeɛ a ɛte saa. Onipa a wɔhunuu kuruwa no wɔ ne nkyɛn no nko ara na ɔbɛyɛ mʼakoa. Mo a moaka no deɛ, monsane nkɔ mo agya nkyɛn asomdwoeɛ mu.”
Yuda Srɛ Ma Benyamin
18Yuda sɔre kɔɔ Yosef anim, ka kyerɛɛ no sɛ, “Ma me a meyɛ wʼakoa no ɛkwan na me ne wo, me wura, nkasa. Ɛwom sɛ, wo ne Farao yɛ pɛ deɛ, nanso mesrɛ wo, nya aboterɛ ma wo ɔsomfoɔ. 19Me wura bisaa nʼasomfoɔ no sɛ, ‘Mowɔ agya anaa onuabarima bi?’ 20Na yɛbuaa sɛ, ‘Yɛwɔ agya a wabɔ akɔkoraa ne yɛn kaakyire a ɔwoo no ne nkɔkoraaberɛ mu. Ne nuabarima a ɔka ne ho no awu. Na ɔno nko ara ne ne maame ba a waka. Nʼagya pɛ nʼasɛm yie.’
21“Na ɔka kyerɛɛ wʼasomfoɔ sɛ, ‘Momfa no mmra, na menhwɛ no.’ 22Yɛka kyerɛɛ me wura sɛ, ‘Abarimaa no rentumi nte ne ho mfiri nʼagya ho. Na sɛ ɛba sɛ ɔte ne ho firi nʼagya ho a, nʼagya no bɛwu.’ 23Ɛnna woka kyerɛɛ wʼasomfoɔ sɛ. ‘Sɛ moamfa mo nua kumaa no anka mo ho amma a, monnsi mʼanim bio.’ 24Yɛsane kɔɔ wʼakoa, yɛn agya nkyɛn no, yɛkaa wo a woyɛ yɛn wura no nsɛm a woka kyerɛɛ yɛn no nyinaa kyerɛɛ no.
25“Ɛnna yɛn agya kaa sɛ, ‘Monsane nkɔ bio nkɔtɔ aduane kakra mmra.’ 26Nanso, yɛka kyerɛɛ yɛn agya sɛ, ‘Yɛrentumi nkɔ, gye sɛ yɛn nua kumaa no ka yɛn ho. Sɛ yɛamfa yɛn nua kumaa no anka yɛn ho ankɔ a, yɛrentumi nkɔ owura no anim.’
27“Afei, wo ɔsomfoɔ, yɛn agya ka kyerɛɛ yɛn sɛ, ‘Monim sɛ me ne me yere woo mmammarima baanu. 28Wɔn mu baako firii me nkyɛn kɔeɛ a, manhunu no bio, ma mekaa sɛ, “Aboa bi atete no pasaa.” Ɛfiri saa ɛberɛ no, menhunuu no bio. 29Sɛ mofa yei firi me nkyɛn, na asiane bi kɔsiane no wɔ ɛkwan so a, me nso, mede awerɛhoɔ bɛwu bi.’
30“Enti, saa ɛberɛ yi, sɛ yɛkɔpue firi wʼakoa, yɛn agya, anim na abɔfra yi nka yɛn ho a, ɛnneɛ, sɛdeɛ nʼakoma da abɔfra no ho fa no, 31sɛ ɔhunu sɛ abɔfra no nka yɛn ho a, ɔbɛwu. Wo nkoa bɛma wɔn agya adi awerɛhoɔ, de ne tiri so dwono akɔ asaman. 32Wʼakoa a ɔde ne ho dii abɔfra no agyinamu sɛ ɔde no bɛba kaa sɛ, ‘Sɛ mamfa no ansane ammrɛ wo a, ɛho asodie no mmɛda me so, me nkwanna nyinaa.’
33“Afei, mesrɛ wo, ma wʼakoa nsi abɔfra no ananmu wɔ ha, na ma abɔfra no ne ne nuammarima no nsane nkɔ. 34Na sɛ abɔfra no anka me ho ankɔ a, mɛyɛ dɛn makɔpue mʼagya anim. Dabi! Merentumi nnyina ahohiahia a ɛbɛto mʼagya wɔ saa asɛm yi ho no ano.”


text: 5 “O Israel fi, muntie mo ho awerɛhow dwom* a merebɛto yi:2 ‘Ɔbaabun Israel ahwe ase;Ɔrentumi nsɔre bio.Wɔagyaw no ato n’ankasa asaase so;Na obiara nni hɔ a ɔbɛma no so.’3 “Na nea Awurade Tumfo Yehowa aka ni:‘Kurow a ɛde nnipa 1,000 bɛkɔ ɔko no, ɛbɛka nnipa 100;Na kurow a ɛde nnipa 100 bɛkɔ ɔko no, ɛbɛkannipa 10. Eyi ne nea ɛbɛto Israel fi.’+4 “Na nea Yehowa aka akyerɛ Israel fi ni:‘Monhwehwɛ me, na munnya nkwa.+5 Monnhwehwɛ Betel,+Monnkɔ Gilgal,+ na munntwam nnkɔ Beer-Seba,+Efisɛ sɛnea ɛte biara, wobetu Gilgal ase akɔ obi man so,+Na Betel bɛdan adehunu.*6 Monhwehwɛ Yehowa na munnya nkwa,+Anyɛ saa a, ɔbɛba Yosef fi so te sɛ ogya,Na ɔbɛhyew Betel, na obiara nni hɔ a obetumi adum no.7 Moma atɛntrenee dan awɔnwene,Na motow trenee kyene fam.+8 Nea ɔyɛɛ Kima nsorommakuw* ne Kesil nsorommakuw,*+Nea ɔma sum kabii dan adekyee,Nea ɔma adekyee yɛ tumm sɛ anadwo,+Nea ɔboaboa ɛpo mu nsu anoNa ohwie gu asaase so no,+Ne din ne Yehowa.9 Ɔde ɔsɛe bɛba ɔhoɔdenfo so,Na ɔbɛsɛe aban a ɛyɛ den.10 Wɔn a wɔtwe nkurɔfo aso wɔ kurow pon ano no, wɔtan wɔn,Na wokyi wɔn a wɔka nokware.+11 Esiane sɛ mugye afuw so tow* fi ohiani hɔ,Na mugye ne hwiit* fi ne nsam de yɛ tow nti,+Adan a moapae abo de asisi no, morentena mu bio,+Na bobe mfuw fɛfɛɛfɛ a moayɛ no, morennya nsã* wom nnom bio.+12 Na minim sɛnea mo amumɔyɛ* dɔɔso,Ne sɛnea mo bɔne yɛ akɛse.Moteetee ɔtreneeni,Mugye adanmude,*Na mutiatia ahiafo fahodi so wɔ kurow pon ano.+13 Enti wɔn a wɔwɔ nhumu no bɛyɛ komm saa bere no,Efisɛ ɛbɛyɛ amanehunu bere.+14 Monhwehwɛ papa, na ɛnyɛ bɔne,+Na moanya nkwa.+Moyɛ saa a, Yehowa, asafo Nyankopɔn no ne mo bɛtena,Sɛnea moaka sɛ ɔne mo te no.+15 Munkyi bɔne na monnɔ papa,+Na mummu atɛntrenee wɔ kurow pon ano.+Ebia Yehowa, asafo Nyankopɔn no,Behu Yosef asefo a wɔbɛka no mmɔbɔ.’+16 “Enti nea Yehowa, asafo Yehowa Nyankopɔn no aka ni:‘Nkurɔfo besu denneennen wɔ mmɔnten so baabiara,Na mmorɔn nyinaa so, nnipa bɛteɛteɛm, “Buei! Buei!”Na wɔbɛfrɛ akuafo ama wɔabesu,Na wɔafrɛ wɔn a wonim su yiye ama wɔabɛbɔ bena.’17 ‘Nnipa besu denneennen wɔ bobefuw* biara mu,+Efisɛ mɛba abetwam wɔ wo mu,’ Yehowa asɛm ni.18 ‘Wɔn a wɔrehwɛ Yehowa da no kwan denneennen no, asɛm ato wɔn!+Sɛ Yehowa da no ba a, mohwɛ a, ɛdɛn na ebesi?+Ɛbɛyɛ sum, na ɛrenyɛ hann.+19 Ɛbɛyɛ sɛ obi a oguan fii gyata anim na okohyiaa osisi,Afei ɔkɔɔ ne fi de ne nsa kosoo ɔfasu mu a, ɔwɔ aka no.20 Yehowa da no bɛyɛ sum, ɛrenyɛ hann;Ɛbɛyɛ kusuu, na ɛrenhyerɛn.21 Mikyi mo afahyɛ ahorow no; ɛyɛ me tan.+Na mo nhyiam kronkron no ase hua no, m’ani nnye ho koraa.22 Na sɛ mobɔ ɔhyew afɔre ne akyɛde afɔre ma me mpo a,M’ani rennye ho;+Na sɛ mode mmoa a wɔadɔ srade bɔ asomdwoe afɔre a, merenhwɛ mpo.+23 Munnyae mo dwom no, na etuatua m’aso;Mo sankudwom no, mempɛ atie mpo.+24 Momma atɛntrenee nhwie sɛ nsu,+Na trenee ntene daa sɛ asubɔnten.25 O Israel fi, mfe 40 a na monam sare so no,+Mobɔɔ afɔre maa me, na mode akyɛde afɔre brɛɛ me anaa?26 Seesei, mobɛsoa mo hene Sakut ne Kaiwan* akɔ,Mo ahoni no, mo nsoromma anyame a moyɛe no.27 Na metu mo ase akɔ obi man so wɔ Damasko akyi noho,’+ nea ne din de Yehowa, asafo Nyankopɔn no asɛm ni.”+


text: Wɔde ma dwom kyerɛfo. Dawid dwom. Ayeyi dwom.109 O Onyankopɔn, wo na miyi wo ayɛ;+ nyɛ komm.2 Efisɛ nnebɔneyɛfo ne nkontompofo bue wɔn ano tia me.Wɔde atoro tɛkrɛma keka me ho nsɛm;+3 Wotwa me ho hyia keka nsɛm a ɛyɛ yaw kyerɛ me,Na wɔko tia me kwa.+4 Wɔsɔre tia me de tua me dɔ so ka;+Nanso me de, mpae ara na mebɔ.5 Wɔde bɔne tua me papayɛ so ka,+Na wɔde ɔtan tua me dɔ so ka.+6 Ma ɔdebɔneyɛfo nni no so;Ma ɔsɔretiafo nnyina ne nsa nifa so.7 Sɛ wobu no atɛn a, ma onni fɔ;*Ne mpaebɔ mpo, ma wommu no sɛ ɛyɛ bɔne.+8 Ma ne nna nyɛ kakraa bi;+Ne hwɛfo adwuma no, ma obi foforo nyɛ.+9 Ma ne mma* nyɛ nnyankaNa ne yere nyɛ okunafo.10 Ma ne mma* nkyinkyin nsrɛsrɛ ade;Ma womfi wɔn amamfo so nkɔhwehwɛ aduan.11 Sɛ ɛka na ɔde obi a, ma onii no nnye ne ho nneɛma nyinaa,Na ma ahɔho mfom n’agyapade.12 Mma obiara nnna ayamye* adi nnkyerɛ no,Na ne mma a wɔayɛ nnyanka no, mma obiara nnhu wɔn mmɔbɔ.13 Ma n’asefo ase nhyew.+Ma wɔmpopa wɔn din mfi awo ntoatoaso mu.14 Ma Yehowa nkae n’agyanom mfomso,+Na ne maame bɔne nso, mma wɔmmpopa mmfi hɔ.15 Ma Yehowa nkae wɔn mfomso daa;Ɔmpopa wɔn din mfi asaase so;+16 Efisɛ wankae anna adɔe* adi,+Na mmom mmɔborɔwafo, ahiafo, ne wɔn a wɔn koma abubu na ɔtaa wɔn so+Sɛnea ɛbɛyɛ a obekum wɔn.+17 Nea na ɔpɛ ara ne sɛ ɔbɛdome nkurɔfo, enti nnome baa no so;N’ani annye ho sɛ obehyira nkurɔfo, enti wannya nhyira biara;18 Nnome furaa no sɛ ntama.Ebeguu no so sɛ nsu;Eguu ne nnompe mu sɛ ngo.19 Ma nnome mfura no sɛ ntama,+Na ɛnyɛ sɛ abɔso* a ɔde bɔ n’asen daa.20 Eyi ne akatua a Yehowa de bɛma nea ɔne me di asi,+Ne wɔn a wɔka me* ho nsɛmmɔne.21 Nanso wo Awurade Tumfo Yehowa,Wo din nti,+ di m’asɛm ma me.Gye me, efisɛ wo dɔ a enni huammɔ nni ano.+22 M’asɛm yɛ mmɔbɔ na ahia me,+Na me koma abubu.+23 Mete sɛ sunsuma a ɛretwam akɔ;Wɔaporow me agu sɛ ntutummɛ.24 Akɔnkyen* nti, me nkotodwe hinhim;Mafɔn ayɛ ketekete, na merehi.*25 Nkurɔfo tweetwee me.+Wohu me a, wɔwosow wɔn ti.+26 O Yehowa, me Nyankopɔn, boa me;Wo dɔ a enni huammɔ nti, gye me.27 Ma wonhu sɛ ɛyɛ wo nsa na agye me;O Yehowa, ma wonhu sɛ wo na woayɛ.28 Ma wɔnnome me, nanso wo de, hyira me.Sɛ wɔsɔre tia me a, ma wɔn ani nwu;Nanso w’akoa de, ma onni ahurusi.29 Ma wɔn a wɔne me di asi no mfura animguase,Na wɔnhyɛ aniwu sɛ ataade.*+30 Mede m’ano beyi Yehowa ayɛ paa;Meyi no ayɛ wɔ nnipa bebree mu.+31 Efisɛ obegyina ohiani nsa nifa so,Na wagye no afi wɔn a wɔkasa tia no* no nsam.


text: 15 Moab ho atemmusɛm ni:+Esiane sɛ wɔasɛe no anadwo baako nti,Moab-Ar+ ayɛ komm.Esiane sɛ wɔasɛe no anadwo baako nti,Moab-Kir+ ayɛ komm.2 Waforo kɔ Ofie* hɔ ne Dibon,+Ɔkɔ sorɔnsorɔmmea* hɔ rekosu.Nebo+ ne Medeba+ nti, Moab resu teɛteɛm.Obiara abɔ tikwaw,+ obiara ayi n’abogyesɛ.+3 Wofurafura awerɛhow ntama* wɔ ne mmɔnten so.Wɔn nyinaa resu teɛteɛm wɔ wɔn adan atifi ne wɔn mmɔnten so;Wɔresian nyinaa, na wɔresu.+4 Hesbon ne Eleale+ teɛm;Wɔte wɔn nne wɔ Yahas+ tɔnn.Ɛno nti na Moab asraafo teɛteɛm.Ne ho* rewosow biribiri.5 Moab nti, me koma resu.N’aguanfo akɔ ara akodu Soar+ ne Eglat-Selisiya.+Wɔreforo Luhit koko nyinaa, na wɔresu;Wɔnam kwan so rekɔ Horonaim nyinaa, na wɔresu teɛteɛm wɔ ɔsɛe no ho.+6 Nimrim nsu nyinaa ayow koraa;Sare momono no aguan,Sare no awu, na wura momono biara nni hɔ bio.7 Ɛno nti na wɔsoso wɔn ahode ne ne nneɛma a aka wɔ wɔn adekoradan mu rekɔ no;Wɔretwa subon a nsuano nnua wom no.8 Agyaadwo no gyigye Moab asaase so baabiara.+Osũ ne nteɛteɛm no adu Eglaim;Osũ ne nteɛteɛm no adu Beer-Elim.9 Dimon nsu nyinaa adan mogya,Nanso nea mede reba Dimon so no sen ɛno koraa:Mede gyata bɛba Moabfo a wɔreguanNe wɔn a wɔaka wɔ asaase no so no so.+


text: 10 Me nkwa afono me.*+Mɛka me haw.M’amanehunu mu* na mɛka m’asɛm!2 Mɛka akyerɛ Onyankopɔn sɛ: ‘Mmu me fɔ.Kyerɛ me nea enti a wo ne me redi.3 Enti woreteetee me yi, eye ma wo?Na wo nsa ano adwuma a womfa no nyɛ hwee yi, eye?+Abɔnefo afotu mmom na wopɛ?4 Adɛn, w’ani yɛ onipa ani?Anaa sɛnea onipa dasani hu ade no, saa ara na wuhu no?5 Wo nna te sɛ ɔdasani nna anaa?Anaa wo mfe te sɛ nnipa mfe?+6 Ɛnde adɛn nti na wohwehwɛ me ho mfomso,Na wokɔ so hwehwɛ bɔne wɔ me ho?+7 Wunim sɛ minni fɔ;+Na obiara rentumi nnye me mfi wo nsam.+8 Wo ara wo nsa na ɛnwenee me; ɛno ara nso na ɛyɛɛ me.+Nanso seesei wunya a wobɛsɛe me afi hɔ koraa.9 Mepa wo kyɛw, kae sɛ dɔte na wode yɛɛ me,+Nanso seesei worema masan adan mfuturu.+10 Woanhwie me te sɛ nufusu angu me maame yam anaa?*Na woamma manyɛ sɛ nufusu a ada ama adan kyiis anaa?11 Wode were ne honam duraa me ho,Na wode nnompe ne ntini nwenee me boom.+12 Woama me nkwa, na wode ɔdɔ a enni huammɔ adɔ me;Wohwɛɛ me yiye, na wohwɛɛ me nkwa* so.+13 Nanso wohyɛɛ da bɔɔ me ho pɔw sɛ wode saa nneɛma yi bɛyɛ me.*Minim sɛ saa nneɛma yi fi wo.14 Sɛ meyɛ bɔne a, wubehu me;+Anka woremfa me mfomso nkyɛ me.15 Sɛ midi fɔ a, asɛm ato me!Na sɛ midi bem mpo a, merentumi mma me ti so,+Efisɛ animguase ne amanehunu ahyɛ me ma.+16 Sɛ mema me ti so a, wohwehwɛ me kyere me te sɛ gyata,+Na wosan de wo tumi bu fa me so.17 Wode adansefo foforo ba bedi adanse tia me,Na woma w’abufuw yɛ kɛse wɔ me so;Amanehunu baako ba a, na amanehunu foforo di so.18 Enti ɛyɛɛ dɛn koraa na wuyii me fii me maame yam bae?+Minyae a anka miwui, na ani biara anhu me.19 Anka ɛbɛyɛ sɛ nea mamma wiase koraa.Anka bere a woyii me fii ɔyafunu mu ara pɛ, wɔde me bɛkɔ ɔdamoa mu.’20 Me nna nyɛ kakraa bi anaa?+ Ma onnyaa me;Ma onyi n’ani mfi me so, na me ho ntɔ me kakra*+21 Ansa na makɔ. Mekɔ a, meremma bio.+Mɛkɔ esum kabii asaase so,*+22 Mɛkɔ asaase a esum tumm wɔ so so,Asaase a esum kabii ne sakasaka wɔ so,Baabi a hann mpo yɛ kusuu.”


text:
Yɛse ɔdɔ kɔ baabia ɔdɔ wɔ
Enti me ti wo nne a na me ho afɔ
Efirisɛ wo ho kɔm kɔm tesɛ atɔyɛ nsutɔyɛ
Sei frɛdɛ frɛdɛ frɛdɛ wɔ ayaase asuɛyɛ
Wo yɛ ɛta a me hia wɔ me sen mu
II
Wo sɛ etuo a me hia wɔ m’afuom
Wo yɛ amaango a me hia wɔ me kɔm mu
Wo yɛ nsuo a me hia wɔ me nsukɔm mu
Wo yɛ tso a me hia de aka me tsoromunsto ho
Wo yɛ krobonko a me hia abɔ me nkuro
Wo yɛ kwadu a me hia ahyɛ m’aduii bi anum
Wo yɛ abaa a me hia abɔ m’ahohiahia
…de afrɛ ahosɛpɛ adwa me man
III
Enti bra bɛtɔ na m’afɔ
Enti bra bɛ sɔ na mere tɔ
O bra bɛ yɔ na m’asro
Ɔdɔ pɔ yɛ abien abɔdeɛ
Enti m’abɔ ɛpɔ no
…agya bɛsane
Na ɛno ne ɔdɔ aduane
…wo bɛti afrɛfrɛ a wo tua dua akɔno so
Amoafowaa Sefa Cecilia © October 25, 2019


text:
16 Bere a Homeda+ no twaam no, Maria Magdalene ne Yakobo maame Maria+ ne Salome tɔɔ aduhuam bae sɛ wɔde rebɛsra Yesu amu no.+2 Na nnawɔtwe no da a edi kan no, wɔkɔɔ ɔda no so anɔpatutuutu, na na owia apue.+3 Na wɔkeka kyerɛɛ wɔn ho sɛ: “Hena na obepia ɔbo no afi ɔda no ano ama yɛn?”4 Nanso bere a wɔmaa wɔn ani so no, wohui sɛ wɔapia ɔbo no, ɛwom sɛ na ɛso paa.+5 Ɛnna wɔkɔɔ ɔda no mu, na wohuu aberante bi sɛ ɔte nifa so hyɛ ataade tenten fitaa, na wɔn koma tui.6 Na ɔka kyerɛɛ wɔn sɛ: “Mommma mo koma nntu.+ Morehwehwɛ Nasaretni Yesu a wɔbɔɔ no asɛndua mu kum no no. Wɔanyan no.+ Onni ha. Monhwɛ, ɛha na wɔde no toe.+7 Na monkɔ nkɔka nkyerɛ n’asuafo no ne Petro sɛ, ‘Ɔredi mo anim akɔ Galilea,+ na ɛhɔ na mubehu no sɛnea ɔka kyerɛɛ mo no.’”+8 Bere a wopuei no, woguan fii ɔda no so kɔe, efisɛ na wɔn ho repopo, na na awɔse agu wɔn. Na wɔanka hwee ankyerɛ obiara, efisɛ na wɔabɔ hu.*+
Ase Hɔ Nsɛm
^ Tete nsaano nkyerɛwee a edi mu paa no ma yehu sɛ, Marko Asɛmpa no si ti 16 nkyekyɛm 8. Hwɛ Nkh. A3.


text:
ƐZUKOALƐDEƐ 98
Kilisiene Ɛzonlenlɛ Dɛlɛle
Ɛzoanvolɛma ne lile Gyisɛse mɛla mɔɔ se bɛhɔbɔ edwɛkpa ne nolo wɔ ewiade amuala la azo. Wɔ ɛvolɛ 47 Y.M. anu, mediema mɔɔ wɔ Anteɔko la zoanle Pɔɔlo nee Baanabase kɛ bɛhɔha edwɛkɛ ne wɔ ɛleka ngakyile. Nolobɔlɛma nwiɔ ɛhye mɔɔ bɔ mɔdenle la dule adenle hɔle Ehyea Ekyi azua le kɛ Dɛbi, Lesetela, nee Ayekoneɛm azo.
Pɔɔlo nee Baanabase hanle edwɛkɛ ne hilele awie biala, sukoavolɛma, ehyiavolɛma, ngakula nee mgbanyinli. Menli dɔɔnwo liele Kelaese anwo nɔhalɛ ne lile. Mɔɔ Pɔɔlo nee Baanabase hanle edwɛkɛ ne hilele Saepelɛse amɛnlado Sɛgyeɛse Pɔɔlɛse la, nrenyia bie mɔɔ ye ngonyia la bɔle mɔdenle kɛ ɔsi bɛ adenle. Pɔɔlo zele nrenyia ne kɛ: “Gyihova babua wɔ ndɛne.” Ɛkɛ ne ala, ngonyianli ne anye zinle. Mɔɔ Amɛnlado Pɔɔlɛse nwunle ɛhye la, ɔliele bɛ ɔlile.
Pɔɔlo nee Baanabase hanle edwɛkɛ ne wɔ ɛleka biala, azua nu, gua nu, adenle zo, nee nyianu azua nu. Mɔɔ bɛyɛle abubura bie ayile wɔ Lesetela la, menli mɔɔ nwunle ɛhye la dwenlenle kɛ bɛle awozonle na bɛbɔle mɔdenle kɛ bɛsonle bɛ. Noko Pɔɔlo nee Baanabase hanle kɛ: ‘Bɛzonle Nyamenle angomekye! Yɛle menli ala.’ Dwuuma bie rale na bɛmaanle menli ne dwazole tiale Pɔɔlo. Bɛzile ye awolɛ, bɛhwenle ye bɛhɔle sua ne anzi na bɛgyakyile ye ɛkɛ amaa yeawu. Noko Pɔɔlo anwu! Ɛkɛ ne ala mediema ne mɔ nwunle ye na bɛvale ye bɛhɔle sua ne azo. Nzinlii, Pɔɔlo ziale hɔle Anteɔko.
Wɔ ɛvolɛ 49 Y.M. anu, eza Pɔɔlo hɔhanle edwɛkɛ ne wɔ ɛleka ngakyile. Ɔziale ɔhɔle Ehyea Ekyi na ɔnwunle mediema ne mɔ la, akee ɔhɔhanle edwɛkpa ne wɔ Europe mɔɔ wɔ moa bɔbɔ la. Ɔhɔle Atɛnse, Ɛfɛsɛse, Felepae, Tɛsalonaeka, nee ɛleka gyɛne. Saelase, Luku, nee kpavolɛ Timote nee Pɔɔlo hɔle. Bɛbɔle nu bɛyɛle gyima bɛdele asafo ngakyile na bɛboale mediema ne mɔ bɛmaanle bɛ nwo yɛle se. Pɔɔlo dɛnlanle Kɔlente ɛvolɛ ko nee foa na ɔmaanle mediema mɔɔ wɔ ɛkɛ la anwosesebɛ. Ɔhanle edwɛkɛ ne, ɔhilehilele, na ɔhɛlɛle ngɛlata ɔhɔmaanle asafo dɔɔnwo. Ɛnee ɔnwo ɛdanlɛsua. Nzinlii, Pɔɔlo ziale hɔle Anteɔko.
Wɔ ɛvolɛ 52 Y.M. anu, Pɔɔlo hɔhanle edwɛkɛ ne bieko wɔ ɛleka dɔɔnwo, ɔbɔle ɔ bo wɔ Ehyea Ekyi. Ɔdule adenle ɔhɔle sɔlɔ na ɔhɔdwule Felepae, akee ɔtolole ɔrale Kɔlente. Pɔɔlo lile ɛvolɛ dɔɔnwo wɔ Ɛfesɛse, ɔhilehilele, ɔyɛle ayile na ɔboale asafo ne. Eza ɔmaanle bagua nu ɛdendɛlɛ dahuu wɔ sukulu sua bie anu. Menli dɔɔnwo diele ye na bɛhakyile bɛ subane. Mɔɔ Pɔɔlo hanle edwɛkɛ ne wɔ ɛleka ngakyile wiele la, ɔhɔle Gyɛlusalɛm.
“Yemɔti, bɛhɔ, bɛyɛ maanle maanle kɔsɔɔti anu menli me ɛdoavolɛma.”—Mateyu 28:19


text:
1በእግዚአብሔር ፈቃድ የክርስቶስ ኢየሱስ ሐዋርያ ከሆነው ከጳውሎስ፤ በክርስቶስ ኢየሱስ ላሉ፣ ለታመኑ፣1፥1 ወይም ለሚያመኑ በኤፌሶን1፥1 አንዳንድ የጥንት ቅጆች በኤፌሶን ለሚገኙት የሚለው ሐረግ የላቸውም። ለሚገኙ ቅዱሳን፤
2ከእግዚአብሔር ከአባታችን፣ ከጌታም ከኢየሱስ ክርስቶስ ጸጋና ሰላም ለእናንተ ይሁን።
በክርስቶስ የሚገኝ መንፈሳዊ በረከት
3በሰማያዊ ስፍራ በመንፈሳዊ በረከት ሁሉ በክርስቶስ የባረከን የጌታችን የኢየሱስ ክርስቶስ አምላክና አባት ይባረክ፤ 4በፊቱ ቅዱሳንና ነውር አልባ እንድንሆን ዓለም ከመፈጠሩ አስቀድሞ በእርሱ መርጦናልና። በፍቅር፣ 5በኢየሱስ ክርስቶስ ልጆቹ እንሆን ዘንድ፣ እንደ በጎ ፈቃዱ አስቀድሞ ወሰነን፤ 6ይኸውም፣ በሚወደው በእርሱ በኩል በነጻ የተሰጠን ክቡር የሆነው ጸጋው እንዲመሰገን ነው። 7በእርሱም እንደ እግዚአብሔር ጸጋ ባለጠግነት መጠን፣ በደሙ በተደረገ ቤዛነት፣ የኀጢአትን ይቅርታ አገኘን፤ 8ጸጋውንም በጥበብና በማስተዋል ሁሉ አበዛልን። 9በክርስቶስ ያቀደውንም የፈቃዱን ምስጢር እንደ በጎ ሐሳቡ እንድናውቅ1፥8-9 ወይም ጸጋውን አበዛልን በጥበብና በአእምሮ ሁሉ፣ 9… አሳወቀን አደረገ። 10በዘመን ፍጻሜ ይሆን ዘንድ ያለው ሐሳቡ በሰማይም በምድርም ያሉትን ነገሮች ሁሉ ራስ በሆነው በክርስቶስ ሥር ለመጠቅለል ነው።
11ሁሉን በፈቃዱ ምክር መሠረት እንደሚሠራው እንደ እርሱ ዕቅድ አስቀድሞ የተወሰንን እኛ ደግሞ በእርሱ ተመርጠናል፤1፥11 ወይም ወራሾች ሆነናል 12ይኸውም በክርስቶስ ተስፋ በማድረግ የመጀመሪያ የሆንነው እኛ ለክብሩ ምስጋና እንሆን ዘንድ ነው። 13እናንተም ደግሞ የእውነትን ቃል ይህም የድነታችሁን ወንጌል በሰማችሁ ጊዜ ወደ ክርስቶስ ተጨምራችኋል፤ አምናችሁም፣ በእርሱ በመሆን ተስፋ ሆኖ በተሰጠው በመንፈስ ቅዱስ ማኅተም ታትማችኋል። 14ለክብሩ ምስጋና ለመሆን የእግዚአብሔር የሆኑት እስኪዋጁ ድረስ፣ እርሱ ለርስታችን ዋስትና የሚሆን መያዣ ነው።
የምስጋናና የልመና ጸሎት
15ስለዚህ በጌታ ኢየሱስ ስላላችሁ እምነት፣ ለቅዱሳንም ሁሉ ስላላችሁ ፍቅር ከሰማሁበት ጊዜ አንሥቶ፣ 16በጸሎቴ እያስታወስኋችሁ ስለ እናንተ ምስጋና ማቅረብን አላቋረጥሁም። 17የክብር አባት የሆነውን የጌታችንን የኢየሱስ ክርስቶስን አምላክ ይበልጥ እንድታውቁት፣ የጥበብና የመገለጥን መንፈስ እንዲሰጣችሁ ያለ ማቋረጥ እለምናለሁ። 18እንዲሁም በእርሱ የተጠራችሁለት ተስፋ፣ ይህም በቅዱሳኑ ዘንድ ያለውን ክቡር የሆነውን የርስቱን ባለጠግነት ምን እንደሆነ ታውቁ ዘንድ የልባችሁ ዐይኖች እንዲበሩ 19ለእኛ ለምናምነውም ከሁሉ በላይ ታላቅ የሆነውን ኀይሉን እንድታውቁ እጸልያለሁ። ይህም ኀይል እንደ እርሱ ታላቅ ብርታት አሠራር፣ 20ክርስቶስን ከሙታን ሲያስነሣውና በሰማያዊ ስፍራ በቀኙ ሲያስቀምጠው የታየው ነው። 21የተቀመጠውም ከግዛትና ከሥልጣን፣ ከኀይልና ከጌትነት እንዲሁም በአሁኑ ዘመን ብቻ ሳይሆን በሚመጣውም ዘመን ቢሆን ሊሰየም ከሚቻለው ስም ሁሉ በላይ ነው። 22እግዚአብሔርም ሁሉን ከእግሩ በታች አስገዛለት፤ በቤተ ክርስቲያንም፣ በማንኛውም ነገር ላይ ራስ አድርጎ ሾመው። 23እርሷም ሁሉን ነገር በሁሉም ረገድ የሚሞላው፣ የእርሱ ሙላት የሆነች አካሉ ናት።
Nkyea
1Krataa yi firi me Paulo a Onyankopɔn firi ne pɛ mu ayɛ me Kristo Yesu somafoɔ no nkyɛn,
Meretwerɛ akɔma ahotefoɔ a wɔte Efeso, Kristo Yesu mu nokwafoɔ no:
2Adom ne asomdwoeɛ a ɛfiri yɛn Agya Onyankopɔn ne Awurade Yesu Kristo no nka mo.
Honhom Nhyira Wɔ Kristo Mu
3Momma yɛnna Onyankopɔn a ɔyɛ yɛn Awurade Yesu Kristo Agya no ase, ɛfiri sɛ, ɔnam Kristo so de honhom mu nhyira a ɛfiri ɔsoro abrɛ yɛn. 4Ansa na Onyankopɔn bɛbɔ ewiase no, ɔdɔɔ yɛn na ɔyii yɛn wɔ Kristo mu sɛ yɛbɛyɛ kronkron a mfomsoɔ biara nni yɛn ho wɔ nʼani so. Ɔfiri ɔdɔ mu 5hyɛ too hɔ sɛ, ne pɛ mu no, ɔnam Yesu Kristo so de yɛn bɛyɛ ne mma, 6de akamfo nʼadom a ɛdɔɔso a ɔde akyɛ yɛn kwa wɔ ne Dɔ Ba no mu no. 7Ne mu na yɛnya ɔgyeɛ a ɛfiri ne mogya mu. Ne mu na yɛnya bɔnefakyɛ nso, sɛdeɛ Onyankopɔn adom mmorosoɔ a 8ɔde nyansa ne nteaseɛ nyinaa hwie guu yɛn so no teɛ. 9Onyankopɔn nam deɛ Kristo yɛeɛ no so ada nʼanwanwa kwan no adi akyerɛ yɛn sɛ, 10ɛberɛ a wahyɛ no, ɔbɛboaboa abɔdeɛ nyinaa ano, deɛ ɛwɔ ɔsoro ne deɛ ɛwɔ asase so ahyɛ ɔbaako a ɔne Kristo no ase.
11Onyankopɔn yɛ deɛ ɔpɛ ɛberɛ biara. Ɛno enti na ɔnam Kristo so paw yɛn firii ewiase ahyɛaseɛ, 12sɛdeɛ ɛbɛyɛ a yɛn a yɛdii ɛkan nyaa anidasoɔ wɔ Kristo mu no bɛyɛ nkamfo ahyɛ no animuonyam. 13Saa ara na ɛte wɔ mo ho nso. Ɛberɛ a motee nokwasɛm a ɛyɛ Asɛmpa a ɛmaa mo nkwagyeɛ no, mogyee Kristo diiɛ. Wɔde bɔhyɛ Honhom Kronkron no hyɛɛ mo nso wɔ ne mu. 14Honhom no ma yɛn awerɛhyɛmu sɛ wɔde deɛ Onyankopɔn de asie ama ne nkurɔfoɔ no bɛma yɛn. Afei, yɛbɛde yɛn ho na wɔbɛkamfo Onyankopɔn ahyɛ no animuonyam.
Aseda Ne Mpaeɛbɔ
15Esiane yei enti, ɛfiri ɛberɛ a metee gyidie a mowɔ wɔ Awurade Yesu mu ne ɔdɔ a modɔ Onyankopɔn nkurɔfoɔ no, 16mennyaee aseda a meda Onyankopɔn ma mo no da. Mekae mo wɔ me mpaeɛbɔ mu, 17na mebisa yɛn Awurade Yesu Kristo Onyankopɔn, animuonyam Agya no sɛ, ɔmma mo Honhom Kronkron no a ɔbɛma mo nyansa na wada Onyankopɔn adi akyerɛ mo, sɛdeɛ ɛbɛyɛ a mobɛhunu no. 18Mesrɛ sɛ mo adwene mu mmue na monhunu ne hann no, sɛdeɛ ɛbɛyɛ a mobɛnya anidasoɔ a ɛno enti ɔfrɛɛ mo no ne ahonya a ɛwɔ agyapadeɛ kronkron a ɛwɔ hɔ ma ahotefoɔ no, 19ne ne tumi a ɛso na biribiara ne no nsɛ ma yɛn a yɛgye die no. Ɛyɛ saa tumi nwanwasoɔ no ara na ɔdaa no adi 20ɛberɛ a ɔnyanee Kristo firii awufoɔ mu na ɔde no tenaa ne nifa so wɔ ɔsoro ahemman no mu no. 21Saa tumi yi korɔn sene mpaninnie ne tumidie, ahoɔden ne kɛseyɛ, ne diberɛ biara a wɔtumi de ma saa ɛberɛ yi ne ɛberɛ a ɛbɛba no mu. 22Onyankopɔn de biribiara hyɛɛ Kristo nan ase, na ɔde no ayɛ nneɛma nyinaa ti ama asafo no, 23a ɛne ne onipadua. Ɔno ne deɛ ɔhyɛ adeɛ nyinaa ma wɔ akwan nyinaa mu.


text: 3 Saa bere no nyinaa, na abofra Samuel resom+ Yehowa wɔ Eli anim, nanso na Yehowa asɛm ho ayɛ na, na na anisoadehu+ nso ho ayɛ den.2 Da bi, na Eli da ne dan mu; ná n’ani so ayɛ wusiwusi, na na onhu ade.+3 Ná kanea a ɛwɔ Onyankopɔn fi+ no nnya nnumii, na Samuel ada wɔ Yehowa asɔrefi*+ hɔ; ɛhɔ na na Onyankopɔn Adaka no wɔ.4 Ɛnna Yehowa frɛɛ Samuel, na ogyee so sɛ: “Mereba o.”5 Na otuu mmirika kɔɔ Eli nkyɛn kɔkae sɛ: “Mini, wofrɛɛ me anaa?” Nanso ɔkae sɛ: “Memfrɛɛ wo. San kɔda.” Ɛnna ɔkɔdae.6 Yehowa frɛɛ no bio sɛ: “Samuel!” Na Samuel sɔree na ɔkɔɔ Eli nkyɛn kɔkae sɛ: “Mini, wofrɛɛ me anaa?” Nanso ɔkae sɛ: “Me ba, memfrɛɛ wo. San kɔda.”7 (Saa bere no, na Samuel nnya nhuu Yehowa, na na Yehowa nnya mfii ase nyii n’asɛm adi nkyerɛɛ no.)+8 Yehowa frɛɛ no ne mprɛnsa so sɛ: “Samuel!” Ɛnna ɔsɔree, na ɔkɔɔ Eli nkyɛn kɔkae sɛ: “Mini, wofrɛɛ me anaa?”Ɛhɔ na Eli hui sɛ ɛyɛ Yehowa na ɔrefrɛ abofra no.9 Enti Eli ka kyerɛɛ Samuel sɛ: “Kɔda, na sɛ ɔfrɛ wo a ka sɛ, ‘Yehowa, kasa na w’akoa retie.’” Na Samuel san kɔdae.10 Yehowa begyinaa hɔ frɛɛ no te sɛ kan no, na ɔkae sɛ: “Samuel, Samuel!” Ɛnna Samuel kae sɛ: “Kasa, na w’akoa retie.”11 Yehowa ka kyerɛɛ Samuel sɛ: “Hwɛ! Merebɛyɛ ade bi wɔ Israel, na obiara a ɔbɛte no, n’aso abien nyinaa mu bɛyɛ no yɔnn.+12 Ɛda no, nea maka atia Eli fi no, efi mfiase kosi awiei, mɛma ne nyinaa aba mu.+13 Ka kyerɛ no sɛ bɔne a ɔno ara nim no nti,+ merebu ne fi atɛn akosi daa, efisɛ onim sɛ ne mma redome Onyankopɔn,+ nanso wanka wɔn anim.+14 Ɛno nti na maka ntam agu Eli fi so sɛ, afɔrebɔ ne ayɛyɛde biara rentumi mpata Eli fi bɔne no da.”+15 Samuel daa hɔ kosii anɔpa, na obuebuee Yehowa fi apon no. Ná Samuel suro sɛ ɔbɛka anisoadehu no akyerɛ Eli.16 Ɛnna Eli frɛɛ Samuel sɛ: “Me ba Samuel!” Na ɔkae sɛ: “Mini.”17 Obisaa no sɛ: “Asɛm bɛn na ɔka kyerɛɛ wo? Mesrɛ wo mfa nsie me. Sɛ wode asɛm a ɔka kyerɛɛ wo no baako mpo sie me a, Onyankopɔn ntua wo ka na ɔnsan mfa bi nka ho.”18 Enti Samuel kaa nsɛm no nyinaa kyerɛɛ no, na wamfa biribiara ansie no. Ɛnna Eli kae sɛ: “Ɛyɛ Yehowa. Nea eye wɔ n’ani so no, ma ɔnyɛ.”19 Samuel kɔɔ so nyinii, na Yehowa dii n’akyi,+ na asɛm biara nni hɔ a ɔkae a wamma amma mu.*20 Israel nyinaa, efi Dan kosi Beer-Seba, obiara behui sɛ Samuel na Yehowa apaw no sɛ ne diyifo.21 Yehowa kɔɔ so yii ne ho adi wɔ Silo, efisɛ Silo na Yehowa yii ne ho adi kyerɛɛ Samuel. Yehowa nam n’asɛm so na oyii ne ho adi kyerɛɛ no.+


text:
ƐZUKOALƐDEƐ 16
Dwobu A Le Nwane?
Ɛnee nrenyia bie de Ɛɛze azɛlɛ zo mɔɔ sonle Gyihova. Bɛfɛlɛ ye Dwobu. Ɔle sukoavolɛ yɛɛ ɔlɛ abusua kpole. Ɔyɛ nyele, ɔboa ehyiavolɛma, ahunlanvolɛ yɛɛ nrisa. Noko kɛmɔ ɛnee Dwobu le sonlakpalɛ la ati, asoo ɔnrɛyia ngyegyelɛ biala ɔ?
Ɛnee Seetan Abɔnsam ɛlɛnea Dwobu, noko ɛnee Dwobu ɛnze. Gyihova bizale Seetan kɛ: ‘Wɔnwu me sonvolɛ Dwobu ɔ? Awie biala ɛnle kɛ ɔdaye wɔ azɛlɛ ne azo. Ɔtie me ne yɛɛ ɔyɛ ninyɛne mgbalɛ.’ Seetan buale kɛ: ‘Ɛhɛe, Dwobu tie wɔ. Ɛbɔ ɔ nwo bane yɛɛ wɔyila ye. Wɔmaa ye azɛlɛ nee nyɛmoa. Saa ɔ muala fi ɔ sa a, ɔnrɛzonle wɔ bieko.’ Gyihova hanle hilele Seetan kɛ: ‘Ɛbahola wɔazɔ ye wɔanlea. Noko mmaku ye.’ Duzu ati a Gyihova maanle Seetan adenle ɔmaanle ɔzɔle Dwobu ɔnleanle a? Ɛnee ɔze ye wienyi kɛ Dwobu bali nɔhalɛ.
Seetan bɔle ɔ bo kɛ ɔfa amaneɛnwunlɛ ngakyile yeazɔ Dwobu yeanlea. Mɔɔ limoa, ɔmaanle Sabima hɔwuale Dwobu nlankɛ nee ye asoaso. Akee ɔmaanle senle yelale ye mboane ne mɔ amuala. Eza Kaledeama hɔwuale Dwobu afunlumu ne mɔ kɔsɔɔti na bɛhunle ye azonvolɛ mɔɔ bɛnea ye nyɛmoa ne mɔ la. Akee ɔdele amaneɛbɔlɛ bie mɔɔ ɛnle kpalɛ fee la. Ɛnee Dwobu amra ne mɔ ɛlɛto ɛkponle wɔ sua bie anu na sua ne bule hunle bɛ muala. Dwobu lile nyane kpole noko yeangyakyi Gyihova ɛzonlenlɛ.
Ɛnee Seetan kpondɛ kɛ Dwobu nwu amaneɛ dɔɔnwo tɛla ɛhye bɔbɔ. Yemɔti ɔmaanle Dwobu anwo amuala dudule nganlɛ na ɔ nwo fofole ye kpalɛ. Ɛnee ɔnze deɛmɔti edwɛkɛ ɛhye mɔ amuala ɛlɛto ye a, noko yeangyakyi Gyihova ɛzonlenlɛ. Nyamenle nwunle mɔɔ ɛlɛkɔ zo la amuala na ɔ nye liele Dwobu anwo kpole.
Akee Seetan zoanle mrenyia nsa bie ɔmaanle bɛhɔzɔle Dwobu bɛnleanle. Bɛzele ye kɛ: ‘Ɔkɛyɛ kɛ wɔyɛ ɛtane bie wɔvea. Nyamenle a ɛlɛtua wɔ kakɛ a.’ Dwobu buale kɛ: ‘Metɛyɛle ɛtane biala.’ Akee ɔdele nganeɛ kɛ Gyihova a ɛlɛmaa yeanwu amaneɛ a, na ɔhanle kɛ Nyamenle nee ye anli ye boɛ.
Ɛnee kpavolɛ bie mɔɔ bɛfɛlɛ ye Ɛlaehu la ɛyɛ koonwu ɔlɛtie bɛ. Akee ɔhanle kɛ: ‘Mɔɔ bɛlɛka la amuala ɛnle nɔhalɛ. Gyihova le kpole tɛla yɛ adwenle ne. Ɔnrɛyɛ amumuyɛ ɛlɛ. Ɔnwu debie biala yɛɛ ɔboa menli mɔɔ bɛwɔ ngyegyelɛ nu la.’
Akee Gyihova nee Dwobu dendɛle na ɔbizale ye kɛ: ‘Mekɛ mɔɔ mebɔ anwuma nee aze la ɛnee ɛwɔ nienwu? Duzu ati a ɛse me ne wɔ anli ye boɛ ɛ? Wɔdendɛ, noko ɛnde mɔɔ wɔha la abo.’ Dwobu liele ye nvonleɛ dole nu na ɔhanle kɛ: ‘Meyɛ ɛtane. Mede ɛ nwo edwɛkɛ noko kɛkala, menwu wɔ kpalɛ. Ɛkola ɛyɛ debie biala. Fa mɔɔ meha la kyɛ me.’
Wɔ sɔnea ne anzi, Gyihova maanle Dwobu dele kpɔkɛ na ɔvale mɔɔ ɔminlinle la amuala mɔnwo ɔmaanle ye. Dwobu dɛnlanle anyelielɛ nu mekɛ tendenle. Gyihova yilale Dwobu kɛ ɔdiele ye wɔ mekɛ bɔbɔ mɔɔ ɔ nwo hyelele ye la anu la. Saa edwɛkɛ bie to wɔ a, asoo ɛbahɔ zo wɔazonle Gyihova kɛ mɔɔ Dwobu yɛle la ɔ?
“Bɛde Dwobu abotane ne anwo edwɛkɛ yɛɛ bɛnwu mɔɔ Gyihova maanle ɔvile nu ɔrale la.”—Gyemise 5:11


text:
두 번째 이집트로 내려가는
1가나안 땅에 기근이 더욱 심각해지자
2그들이 이집트에서 가져온 식량 도 다 떨어졌다. 그래서 야곱이 아들들에게 “가서 양식을 좀더 사오너라” 하자
3유다가 이렇게 대답하였다. “그 사람은 우리가 동생을 데려가지 않으면 다시는 그를 보지 못할 것이라고 엄하게 경고하였습니다.
4아버지께서 동생을 우리와 함께 보내 주셔야 우리가 내려가서 양식을 사올 수 있습니다.
5그는 우리가 동생을 데려가지 않으면 자기를 보지 못할 것이라고 말했습니다. 만일 아버지께서 그를 보내 주시지 않는다면 우리는 내려가지 않겠습니다.”
6이때 야곱이 “너희가 어째서 그 사람에게 다른 동생이 있다고 말하여 나를 이처럼 괴롭히느냐?” 하자
7그들이 이렇게 대답하였다. “그 사람이 우리와 우리 가족에 대하여 자세히 묻고 ‘너희 아버지가 지금도 살아 있느냐? 너희에게 또 다른 동생이 있느냐?’ 하기에 우리는 그저 그의 질문에 대답했을 뿐입니다. 그가 우리 동생을 데려오라고 말할 줄을 우리가 어떻게 알았겠습니까?”
8그때 유다가 아버지에게 말하였다. “저 아이를 나와 함께 보내 주십시오. 그러면 우리가 즉시 떠나겠습니다. 그렇게 해야만 우리와 아버지와 우리 자녀들이 죽지 않고 살 수 있습니다.
9내가 목숨을 걸고 그의 안전을 보장합니다. 그에 대한 책임은 내가 지겠습니다. 내가 만일 무사히 그를 데리고 와서 아버지 앞에 두지 않으면 43:9 또는 ‘내가 영원히 죄를 지리이다’내가 평생 동안 그 죄의 대가를 치르겠습니다.
10우리가 지체하지 않았더라면 벌써 두 번이나 갔다왔을 것입니다.”
11그러자 그들의 아버지 야곱이 말하였다. “정 그렇다면 이렇게 하여라. 너희는 이 땅의 제일 좋은 토산물인 유향과 꿀과 향품과 몰약과 비자와 편도를 조금 가지고 가서 그 사람에게 선물로 주어라.
12그리고 그 사람이 너희 자루 아구에 돈을 도로 넣어 주었으니 너희는 그 돈의 두 배를 가지고 가거라. 아마 착오가 있었을 것이다.
13너희 동생도 그 사람에게 즉시 데리고 가거라.
14전능하신 하나님이 그 사람 앞에서 너희에게 자비를 베풀어 그가 시므온과 베냐민을 돌려보내기를 원할 뿐이다. 내가 자식을 잃게 되어도 하는 수 없다.”
15그래서 그들은 선물과 전에 가지고 간 돈의 두 배를 가지고 베냐민과 함께 이집트로 내려갔다. 그들이 요셉 앞에 서자
16요셉은 베냐민이 그들과 함께 있는 것을 보고 자기 집안 일을 맡은 하인에게 “이 사람들을 내 집으로 안내하고 짐승을 잡아 식사를 준비하라. 이들이 정오에 나와 함께 식사할 것이다” 하고 말하였다.
17그래서 그 사람은 요셉이 시키는 대로 그들을 요셉의 집으로 안내하였다.
18그러자 그들은 두려워하며 “지난번 우리 자루에 들어 있던 그 돈 때문에 우리가 여기에 끌려왔다. 그가 우리를 치고 달려들어 우리 나귀들을 빼앗고 우리를 노예로 삼으려고 하는 것이 틀림없다” 하고
19그 집 문 앞에서 요셉의 집안 일을 맡은 하인에게
20말하였다. “우리가 지난번 이 곳에 왔다가 양식을 사가지고
21돌아가는 길에 하룻밤을 보내려고 머문 곳에서 자루를 풀어 보니 우리 돈이 각자의 자루 아구에 그대로 있었습니다. 그래서 우리가 그 돈을 가지고 왔으며
22또 양식을 살 다른 돈도 가지고 왔습니다. 우리는 누가 그 돈을 우리 자루에 넣었는지 모릅니다.”
23그때 그 하인이 대답하였다. “안심하시오. 두려워하지 마시오. 당신들의 하나님, 곧 당신들 아버지의 하나님이 그 돈을 당신들의 자루에 넣어 주신 것입니다. 나는 이미 당신들의 돈을 받았습니다.” 그러고서 그는 시므온을 그들에게 이끌어내고
24그들을 요셉의 집으로 안내하여 그들에게 물을 주어 발을 씻게 하였으며 또 그들의 나귀에게도 먹이를 주었다.
25그들은 거기서 요셉과 함께 식사를 한다는 말을 듣고 요셉이 정오에 도착하면 그에게 줄 선물을 챙겨 놓았다.
26요셉이 집에 도착하자 그들은 선물을 집 안으로 가지고 가서 그에게 주고 바닥에 엎드려 그 앞에 절하였다.
27요셉이 그들의 안부를 물으며 “너희가 말한 그 노인은 안녕하시냐? 그분이 아직 생존해 계시냐?” 하자
28그들이 “우리 아버지는 지금까지 살아 계시며 평안히 잘 있습니다” 하며 머리를 숙여 절하였다.
29요셉은 자기 친동생인 베냐민을 보고 “이 사람이 너희가 나에게 말한 너희 막내 동생이냐?” 하고 묻고 그에게 “하나님이 너에게 은혜 베푸시기를 원한다” 하였다.
30요셉은 자기 동생을 보고 가슴이 미어지는 것 같아서 급히 밖으로 뛰쳐나가 울 곳을 찾다가 자기 안방으로 들어가서 실컷 울었다.
31그러고서 그는 얼굴을 씻고 나와서 정을 억제하고 하인들에게 음식을 차리라고 지시하였다.
32그러자 그들은 요셉과 그 형제들에게 따로따로 상을 차리고 또 거기서 먹는 이집트 사람에게도 상을 따로 차렸는데 이것은 이집트 사람들이 히브리 사람과 함께 먹는 것을 아주 싫어하였기 때문이었다.
33요셉의 형제들을 나이 순으로 요셉을 향해 앉게 하자 그들은 놀라서 서로 쳐다보았다.
34요셉은 자기 식탁에 있는 음식을 그들에게 주었으며 특별히 베냐민에게는 다른 사람보다 다섯 배나 더 주었다. 이렇게 해서 그들은 요셉과 함께 마음껏 먹고 마셨다.
Yakob Mma No Sane Kɔ Misraim
1Saa ɛberɛ no mu no, na ɛkɔm no ano da so yɛ den wɔ asase no so nyinaa. 2Enti, ɛberɛ a aduane a wɔkɔtɔ firii Misraim baeɛ no reyɛ asa no, wɔn agya Yakob ka kyerɛɛ wɔn sɛ, “Monsane nkɔ, nkɔtɔ aduane kakra mmra bio.”
3Nanso, Yuda ka kyerɛɛ nʼagya Yakob sɛ, “Owura no suae kyerɛɛ yɛn dendeenden sɛ, ‘Sɛ moamfa mo nua kumaa no anka mo ho amma a, monnsi mʼanim ha bio.’ 4Sɛ wobɛma yɛne yɛn nua kumaa no akɔ deɛ a, ɛnneɛ, yɛbɛsane akɔ akɔtɔ aduane no bi abrɛ wo. 5Nanso, sɛ woamma yɛamfa no ankɔ deɛ a, yɛrenkɔ, ɛfiri sɛ, owura no suaee dendeenden sɛ, ‘Sɛ mo nua kumaa no nka mo ho a, monnsi mʼanim bio.’ ”
6Israel bisaa ne mma no sɛ, “Adɛn enti na moka kyerɛɛ owura no sɛ mowɔ nua kumaa bi wɔ hɔ, na mode saa ɔhaw yi abɛto me so?”
7Anuanom no buaa wɔn agya Israel sɛ, “Owura no nyaa adagyeɛ, too ne bo ara bisaa yɛn ne yɛn abusuafoɔ ho nsɛm nyinaa sɛ, ‘Mo agya da so te ase anaa? Mowɔ onua foforɔ bi ka mo ho?’ Nsɛm a ɔbisaa yɛn no na yɛbuaa no. Na yɛnnim sɛ ɔbɛka se, ‘Momfa mo nua kumaa no mmra.’ ”
8Ɛhɔ na Yuda ka kyerɛɛ nʼagya Israel sɛ, “Fa yɛn nua no hyɛ me nsa, na yɛnsi mu nkɔ ntɛm nkɔtɔ aduane no bi mmra, na ɛkɔm ankum yɛn ne wo ne yɛn mma. 9Mʼankasa mɛhwɛ abɔfra no so. Sɛ mamfa no amma a, bisa me. Sɛ mamfa no amma, ammɛgyina wʼanim ha, amma woanhunu sɛ wo ba no ni a, saa asodie no nna me so me nkwanna nyinaa. 10Sɛ yɛantwentwɛn yɛn nan ase a, anka saa ɛberɛ yi, yɛakɔ aba bɛyɛ mprenu.”
11Afei, wɔn agya Israel ka kyerɛɛ wɔn sɛ, “Sɛ meyɛ ho hwee na ɛrenyɛ yie deɛ a, ɛnneɛ, momfa asase yi so nnepa a ebi ne akyenkyennuro kakra, ɛwoɔ kakra, aduhwam, kurobo, nkateɛ ne sorɔno aba nhyɛ mo nkotokuo mu, nkɔyɛ owura no ayɛ. 12Sika a mode rekɔ no nso, monyɛ no mmɔho mmienu, ɛfiri sɛ, ɛsɛ sɛ mosane de sika a kane no mode kɔeɛ na ɔsane de hyɛɛ mo nnesoa mu baeɛ no kɔma no. Ebia, na ɛyɛɛ no anifasoɔ. 13Momfa mo nua no nso nka mo ho, na monsim ntɛm ntɛm nkɔ. 14Otumfoɔ Onyankopɔn nnyina mo akyiri, na owura no nhunu mo mmɔbɔ, na ɔnnyaa mo nua panin Simeon, na ɔmfa Benyamin nso nka mo ho, na mo nyinaa nsane mmra. Sɛ ɛsɛ sɛ medi wɔn wuo ho awerɛhoɔ nso a, menni asɛm biara ka.”
15Enti, Israel mma no faa akyɛdeɛ ahodoɔ a wɔde rekɔ akɔyɛ owura no ayɛ no, ne wɔn sika mmɔho mmienu, ne wɔn nua kumaa Benyamin kaa wɔn ho, siim kɔeɛ. Wɔduruu Misraim no, wɔkɔyii wɔn ho adi kyerɛɛ Yosef. 16Ɛberɛ a Yosef hunuu sɛ Benyamin ka wɔn ho no, ɔka kyerɛɛ ne fie ɔsomfoɔ panin no sɛ, “Fa nkurɔfoɔ no kɔ me fie, na kum aboa bi, na wɔmfa nnoa aduane, na awia me ne wɔn bɛdidi.”
17Ɔsomfoɔ panin no yɛɛ sɛdeɛ Yosef kaeɛ no pɛpɛɛpɛ. Ɔde nkurɔfoɔ no kɔɔ Yosef fie. 18Ɔde wɔn duruu Yosef fie no, wɔsuroeɛ. Wɔkaa sɛ, “Gyama ɛsiane dwetɛ a wɔde hyehyɛɛ yɛn nkotokuo mu no enti na ɔde yɛn aba ha. Ɔpɛ sɛ ɔde korɔno to yɛn so, na ɔfa yɛn sɛ ne nkoa, na ɔsane fa yɛn mfunumu no nyinaa.”
19Wɔduruu Yosef fie kwan no ano no, wɔkɔɔ Yosef ɔsomfoɔ panin no nkyɛn. 20Wɔka kyerɛɛ no sɛ, “Yɛn wura, yɛsrɛ wo, yɛbaa ha ɛberɛ bi a atwam bɛtɔɔ aduane. 21Ɛberɛ a yɛresane akɔ yɛn kurom a adeɛ saeɛ, na yɛsoɛsoɛɛ no, asoeɛ hɔ na yɛbuebuee yɛn nkotokuo ano, na yɛhunuu sɛ obiara sika a ɛkura no a anka ɔde rekɔtɔ aburoo no hyɛ ne kotokuo no mu pɛpɛɛpɛ. Ɛno enti, yɛasane de aba. 22Yɛasane de sika foforɔ aba sɛ yɛde rebɛtɔ aduane. Yɛnnim onipa ko a ɔde saa sika no hyehyɛɛ yɛn nkotokuo no mu.”
23Ɔsomfoɔ panin no ka kyerɛɛ wɔn sɛ, “Ɛnyɛ asɛm biara. Monnsuro. Onyame a mosom no ne mo agya Onyame a ɔsom no na ɔde saa sika no hyehyɛɛ mo nkotokuo no mu maa mo. Na mo sika no deɛ, yɛgyeeɛ.” Afei, ɔyii Simeon firii afiase hɔ de no brɛɛ wɔn.
24Ɔsomfoɔ panin no de wɔn kɔɔ Yosef fie, maa wɔn nsuo hohoroo wɔn nan ase, ɛnna ɔmaa wɔn mfunumu no nso aduane diiɛ. 25Wɔboaboaa akyɛdeɛ a wɔde bɛma Yosef no ano de twɛn no, ɛfiri sɛ, na wɔate sɛ wɔbɛdidi wɔ efie hɔ awia no.
26Ɛberɛ a Yosef baeɛ no, anuanom no buu no nkotodwe, de wɔn akyɛdeɛ no maa no. 27Yosef bisaa wɔn sɛdeɛ wɔn ho te. Ɔtoaa so sɛ, “Mo agya akɔkoraa a mokaa ne ho asɛm no ho te sɛn? Ɔda so te ase anaa?”
28Wɔbuaa no sɛ, “Wʼakoa a ɔyɛ yɛn agya no ho yɛ. Ɔda so te ase.” Wɔde obuo ne anidie bɔɔ wɔn mu ase wɔ nʼanim.
29Ɛberɛ a nʼani tɔɔ ne maame ba Benyamin anim no, ɔbisaa sɛ, “Yei ne mo nua kumaa a mokaa ne ho asɛm kyerɛɛ me no anaa?” Ɔtoaa so sɛ, “Me ba, Onyankopɔn nnom wo!” 30Yosef hunuu ne nua kumaa Benyamin no, ne werɛ hoeɛ enti, ɔyɛɛ ntɛm firii adi kɔhyɛɛ ne piam, kɔsuiɛ.
31Ɔsu wieeɛ no, ɔhohoroo nʼanim, sane baeɛ de animia kaa sɛ, “Momma yɛnnidi!”
32Wɔtoo Yosef ɛpono wɔ baabi, ɛnna wɔtoo anuanom no nso ɛpono wɔ baabi wɔ ɛdan korɔ no ara mu. Misraimfoɔ a wɔyɛ Yosef asomfoɔ no nso didii wɔ baabi foforɔ, ɛfiri sɛ, Misraimfoɔ ne Hebrifoɔ nto nsa nnidi, ɛyɛ wɔn akyiwadeɛ. 33Wɔde Yosef nuanom no tenatenaa ase mpanin mu. Ɛyɛɛ saa maa anuanom no de ahodwirie hwehwɛhwehwɛɛ wɔn ho wɔn ho anim. 34Wɔtetee nnuane no firi Yosef ɛpono so kɔmaa wɔn, nanso Benyamin deɛ, na ne deɛ no dɔɔso sene ne nua biara deɛ mprenum. Ɛmaa wɔne Yosef de anigyeɛ ne ahosɛpɛ didi nomeeɛ.


text: 22 Ɛda a Yehowa gyee Dawid fii n’atamfo nyinaa nsam,+ na ogyee no fii Saul nsam+ no, saa da no na Dawid kaa dwom+ yi mu nsɛm kyerɛɛ Yehowa.2 Ɔkae sɛ:“Yehowa ne me botan, m’abannennen,+ ne me Gyefo.+3 Me Nyankopɔn yɛ me botan.+ Ɔno ne me guankɔbea,Me kyɛm+ ne me nkwagye* abɛn,* me hintabea.*+Me guankɔbea,+ me Gyefo;+ wugye me fi awudisɛm mu.4 Yehowa fata ayeyi paa, na ɔno na misu frɛ no;Obegye me afi m’atamfo nsam.5 Owu asorɔkye twaa me ho hyiae;+Ahuhufo a wɔte sɛ nsuyiri hunahunaa me.+6 Ɔdamoa* nhama twaa me ho hyiae;+Owu sum afiri wɔ m’anim.+7 Misu frɛɛ Yehowa wɔ m’ahohia mu;+Misu frɛɛ me Nyankopɔn daa.Ɔtee me nne wɔ n’asɔrefi hɔ,Na me sufrɛ no duu n’asom.+8 Ɛnna asaase hinhimii, na ɛwosowee denneennen;+Ɔsoro fapem wosowee,+Na n’abufuw nti, ɛwosowee biribiri.+9 Wusiw fi ne hwene mu puei,Na ogya a ɛhyew ade fi n’anom bae;+Nnyansramma fi ne mu dɛwee.10 Ɔmaa ɔsoro kuntunii, na osianee.+Ná omununkum kusuu wɔ ne nan ase.+11 Ɔtenaa kerubim so tu bae.+Na wohuu no sɛ ɔte ɔbɔfo ntaban* so.+12 Afei ɔde sum kataa no so te sɛ apata,+Ɔde osu a amuna tumm ne omununkum kusuu kataa ne ho.13 Hann a efi n’anim no, emu na nnyansramma fi dɛwee.14 Ɛnna Yehowa fi ɔsoro boboom;+Ɔsorosoroni no maa ne nne so.+15 Ɔtotow n’agyan,+ na ɛbɔɔ wɔn hwetee;Ɔmaa n’anyinam pae guu wɔn so, na wɔn ani so tan wɔn.+16 Ɛpo ase daa adi,+Asaase fapem yii ne ho adi, Yehowa animkaNe ne hwene mu home* nti.+17 Ɔteɛɛ ne nsa fii soro;Osoo me mu yii me fii nsu a emu dɔ mu.+18 Ogyee me fii me tamfo hoɔdenfo nsam,+Wɔn a wokyi me na wɔn ho yɛ den sen me no.19 Wɔbɛtoaa me m’amanehunu da,+Nanso Yehowa twitwa gyee me.20 Ɔde me kɔɔ baabi a bɔne biara renka me;*+Ɔpɛ m’asɛm nti, ogyee me.+21 Me trenee nti, Yehowa tua me ka;+Me ho a enni asɛm* nti, ɔma me akatua.+22 Mafa Yehowa akwan so,Na minnyaw me Nyankopɔn nkɔyɛɛ bɔne.23 N’atemmusɛm+ nyinaa wɔ m’anim;N’ahyɛde+ nso, meremman mfi ho.24 Meremma asɛm mma me ho+ wɔ n’anim,Na mɛtwe me ho afi bɔne ho.+25 Me trenee ne me ho a enni asɛm nti,Ma Yehowa mma me akatua.+26 Nea ɔyɛ ɔnokwafo no, wo nso wubedi no nokware;+Ɔbarima* a ne ho nni asɛm no, wobɛma wahu sɛ wo ho nni asɛm;+27 Nea ɔyɛ kronkron no, wo nso wobɛyɛ kronkron ama no,+Na nea ɔyɛ ɔdaadaafo no, wobɛkyerɛ no sɛ w’ani atew kyɛn no.+28 Wutwitwa gye ahobrɛasefo;+Na ahantanfo de, w’ani sa wɔn, na wobrɛ wɔn ase.+29 O Yehowa, wo ne me kanea;+Yehowa na ɔma esum dan hann ma me.+30 Woboa me ma metow hyɛ akorɔmfo werɛmfo dɔm so;Onyankopɔn tumi nti, mitumi foro ɔfasu.+31 Nokware Nyankopɔn no kwan di mu;+Yehowa asɛm nso, wɔasɔn so.+Ɔyɛ ɔkyɛm ma wɔn a wɔde no ayɛ wɔn guankɔbea nyinaa.+32 Hena na ɔyɛ Onyankopɔn ka Yehowa ho?+Na hena na ɔyɛ ɔbotan ka yɛn Nyankopɔn ho?+33 Nokware Nyankopɔn no ne m’abannennen,+Na ɔbɛma me kwan adi mu.+34 Ɔma me nan yɛ sɛ ɔwansan de,Na ɔma migyina sorosoro.+35 Ɔkyerɛ me nsa akodi;Me basa tumi kuntun kɔbere agyan mu.36 Wode wo nkwagye kyɛm ma me,Na w’ahobrɛase ma meyɛ kɛse.+37 Wotrɛw m’anammɔn kwan mu;Me nan* renwatiriw.+38 Metiw m’atamfo akɔsɛe wɔn;Merensan kosi sɛ mɛtɔre wɔn ase.39 Mɛtɔre wɔn ase abubu wɔn, na wɔrensɔre bio;+Wɔbɛhwe ase me nan ase.40 Wobɛma me ahoɔden a mede bedi ako;+Wobɛma m’atamfo ahwe ase me nan ase.+41 Wobɛma m’atamfo adan wɔn ho aguan;*+Wɔn a wokyi me no, mɛsɛe wɔn.*+42 Wosu hwehwɛ mmoa, nanso ogyefo biara nni hɔ;Wosu frɛ Yehowa mpo, nanso ommua wɔn.+43 Mɛyam wɔn muhumuhu sɛ fam mfuturu;Metiatia wɔn so awɔw wɔn sɛ abɔnten so atɛkyɛ.44 Me man a wɔkasa tia me no, wubegye me afi wɔn nsam.+Wobɛkora me so ma madi amanaman so.+Ɔman a minnim wɔn no, wɔn na wɔbɛsom me.+45 Ahɔho bɛbrɛ wɔn ho ase ama me;+Nsɛm a wɔbɛtete no bɛma wɔayɛ aso ama me.*46 Ahɔho bɛpa abaw;*Wɔde ahopopo befi wɔn hintabea apue.47 Yehowa te ase! Ayeyi nka me Botan no!+Me nkwagye botan Nyankopɔn no, ma yɛnkamfo no.+48 Nokware Nyankopɔn no na otua m’atamfo so ka ma me;+Ɔka aman gu me nan ase;+49 Ogye me fi m’atamfo nsam;Woma me so,+ na wɔn a wɔtow hyɛ me so no annya me;Wugye me fi owudifo nsam.+50 O Yehowa, ɛno nti, mɛda wo ase wɔ amanaman mu,+Na mɛto ayeyi nnwom* ama wo din:+51 Nkwagye nnwuma akɛse na ɔyɛ* ma ne hene,+Ɔda ɔdɔ a enni huammɔ adi kyerɛ nea wasra no no,Dawid ne n’aseni* daa.”+