text:
Nkyea
1Nwoma yi firi Onyankopɔn ɔsomfoɔ ne Yesu Kristo somafoɔ Paulo nkyɛn. Wɔyii me na wɔsomaa me sɛ memmɛboa nhyɛ nnipa a Onyankopɔn ayi wɔn no gyidie mu den na menkyerɛkyerɛ wɔn nokwasɛm a ɛde nyamesuro ba, 2a ne nnyinasoɔ yɛ nkwa a ɛnni awieeɛ no. Onyankopɔn a ɔnni atorɔ no hyɛɛ yɛn asetena yi ho bɔ ansa na ɔrefiri ewiase ase; 3na ɛberɛ a ɛsɛ mu no, ɔdaa asɛm no a daa yɛka ho asɛm no adi. Onyankopɔn a ɔyɛ yɛn Agyenkwa na wafrɛ me sɛ menyɛ adwuma a ɔde ahyɛ me nsa yi.
4Meretwerɛ akɔma me ba Tito afa gyidie baako a yɛn nyinaa kura mu no ho:
Adom ne asomdwoeɛ a ɛfiri Agya Onyankopɔn ne Kristo Yesu, yɛn Agyenkwa no nka wo!
Asɛmpakafoɔ Yiedie
5Megyaa wo Kreta sɛdeɛ ɛbɛyɛ a wobɛtoto nneɛma a aka no pɛpɛɛpɛ na wayi mpanimfoɔ atuatua asafo a ɛwɔ kuro biara mu no ano. 6Kae mmara a mehyɛ maa wo no. Ɔpanin yɛ obi a ne ho nni asɛm na ɔwɔ yere baako na ne mma yɛ agyidifoɔ a wɔmmɔ ahohwi bra, na wɔnyɛ asoɔden nso. 7Ɛnsɛ sɛ mfomsoɔ biara ba ɔpanin no ho ɛfiri sɛ, Onyame adwuma hyɛ ne nsa. Ɛnsɛ sɛ ɔyɛ ahomasoɔ, anaa obi a ne bo nkyɛre fu anaa ɔkɔwensani anaa basabasayɛfoɔ anaa sikanibereɛfoɔ. 8Ɛsɛ sɛ ɔyɛ obi a ɔpɛ ahɔhoyɛ na nʼani gye deɛ ɛyɛ ho na nʼadwenem da hɔ na ɔtene na ɔyɛ kronn na ɔwɔ ahohyɛsoɔ. 9Ɛsɛ sɛ ɔsɔ asɛm no mu denden sɛdeɛ wɔkyerɛɛ no no. Sɛ ɛba saa a, ɔbɛtumi ahyɛ afoforɔ den wɔ saa nkyerɛkyerɛ pa no mu, na wada wɔn a wɔtia asɛm no mu no nso mfomsoɔ adi.
10Nnipa pii wɔ hɔ a wɔsɔre tia na wɔnam wɔn nkwaseasɛm so daadaa afoforɔ, ne titire no, wɔn a wɔfiri twetiatwasom no mu. 11Ɛsɛ sɛ wosi wɔn nkyerɛkyerɛ no ano ɛfiri sɛ, wɔnam wɔn nkyerɛkyerɛ bɔne no so ma ntoto ba mmusua mu nam so de pɛ sika. 12Mpo Kreta adiyifoɔ no mu baako kaa sɛ, “Kretafoɔ no yɛ atorofoɔ, mmoa atirimuɔdenfoɔ ne akwadwofoɔ adidifoɔ.” 13Na asɛm a ɔkaeɛ no yɛ nokorɛ. Esiane saa enti, ɛsɛ sɛ moka wɔn anim yie sɛdeɛ ɛbɛyɛ a wɔbɛnya gyidie pa, 14na wɔantena ase amma twetiatwa atorɔsɛm ne nhyɛ a ɛfiri nnipa a wɔapo nokorɛ no. 15Biribiara yɛ kronn ma wɔn a wɔyɛ kronn no, nanso biribiara nyɛ kronn mma wɔn a wɔn ho agu fi na wɔnni gyidie, ɛfiri sɛ, wɔn adwene ne wɔn atiboa ho agu fi. 16Wɔka sɛ wɔnim Onyankopɔn, nanso wɔn nneyɛeɛ nkyerɛ saa. Wɔyɛ nnipa a obiara tan wɔn, na wɔyɛ asoɔdenfoɔ a wɔntumi nyɛ ade pa biara.
1विश्वास की सहभागिता में मेरे सच्चे पुत्र तीतॉस को परमेश्वर के दास तथा मसीह येशु के प्रेरित पौलॉस की ओर से, जिन्हें परमेश्वर के चुने हुओं के विश्वास तथा उनके सत्य के ज्ञान के लिए, 2जो अनंत जीवन की आशा में परमेश्वर की प्रतिज्ञा के अनुसार है, जिस अनंत जीवन की प्रतिज्ञा सनातन से ही परमेश्वर द्वारा की गई, जो कभी झूठ नहीं बोलते, 3अब जिनके ठहराए हुए समय पर इस आशा का संदेश परमेश्वर हमारे उद्धारकर्ता की आज्ञा पर मुझे सौंपी गई प्रचार की सेवकाई द्वारा प्रकट किया गया है.
4पिता परमेश्वर तथा मसीह येशु हमारे उद्धारकर्ता की ओर से,
तुम्हें अनुग्रह और शांति मिले.
कलीसिया-पुरनियों की नियुक्ति
5मैंने तुम्हें क्रेते द्वीप में इसलिये छोड़ा था कि तुम वहां बचे हुए काम की पूरी व्यवस्था करो तथा हर एक नगर में मेरे अनुदेशानुसार ऐसे कलीसिया-पुरनियों की नियुक्ति करो, 6जो निर्दोष तथा एक पत्नी के पति हों, जिनकी संतान विश्वासी हो तथा जिन पर कामुकता और निरंकुशता का आरोप न हो. 7परमेश्वर द्वारा चुने हुए प्रबंधक के रूप में भंडारी का निर्दोष होना ज़रूरी है, न कि हठी, क्रोधी, मदिरा पीनेवाला, झगड़ालू या लालची. 8वह अतिथि-सत्कार करनेवाला, सब प्रकार की उचित बातों का समर्थक, विवेकशील, न्यायी, पवित्र तथा ऐसा हो जिसने अपनी इंद्रियों को अपने वश में कर लिया हो. 9वह उस विश्वसनीय संदेश पर स्थिर रहे, जो सिद्धांत शिक्षा के अनुकूल है कि वह खरी शिक्षा का उपदेश कर इसके विरोधियों का मुंह बंद कर सके.
झूठे शिक्षकों का प्रतिकार
10अनेक लोग निरंकुश, बकवादी और कपटी हैं, विशेषकर वे, जो ख़तना समर्थक हैं. 11इनका मुख बंद करना अत्यावश्यक है क्योंकि ये नीच कमाई के लाभ के लिए गलत शिक्षा देकर घर के घर उजाड़ रहे हैं. 12उन्हीं में से एक ने, जो उनका अपना तथाकथित भविष्यवक्ता है, कहा है, “क्रेतेवासी हमेशा ही झूठे, दुष्ट पशु और आलसी पेटू रहे हैं.” 13यह घोषणा सच है. इसलिये उन्हें कड़ी फटकार लगाना, कि वे विश्वास में स्थिर बने रहें 14और यहूदियों की काल्पनिक कहानियों और सच से दूर हो गए व्यक्तियों के आदेशों की ओर ध्यान न दें. 15निर्मल व्यक्ति के लिए सब वस्तुएं निर्मल हैं किंतु वे, जो भ्रष्ट हैं तथा विश्वास नहीं करते, उनके लिए निर्मल कुछ भी नहीं है. उनके मन तथा विवेक दोनों ही अशुद्ध हैं. 16वे परमेश्वर को जानने का दावा तो अवश्य करते हैं परंतु उनके काम इसे गलत साबित करते हैं. वे घृणित, अवज्ञाकारी और किसी भी भले काम के योग्य नहीं हैं.


c: text/html

text:
We share with you this lovely record by Ghanaian legend Daasebere Gyamenah called ‘Abaso Bo’. The song was released a long while ago and we thought of sharing it with you.
Stream it below and share.
Abaayewa bi a bue ade3 bi so a kyere me oo!,
Wa ma me tirim mu asem ay3 me dedeede,
Nkofie b) so gyina bayere tuo,
Ne Suban ne na hou)fe de3 gyaye oo!
)De ahw3 mea’ma me nkae de3 me firie,
3ny3 hy3nhy3n nyinaa ne sika,
Me kase ya manka me hwire made pa bi,
3fi s3 me huu no no na me nim s3 na num asem nto fi hyia,
Nanso wo kyere me ma mehun s3,
)D) pa de3 y3nko no sika,
Ne kasaa yi ama mahu s3)y3 nyansa ni, Nti no
Mew) abaso bo bi de ma no oo Mew) abaso bo bi de ma me d)
Me san w) akyede3 bi ka ne ho ad)kuromu nsuo ak)noak)no de3
Me ni asem biaa wo) da’no (2times)
Ka nea wop3 Kyere me ma wobo ndwo
3fi s3 nea’mp3 nyinaa wa bue soa kyere me oo
Meb3 tenaho ama awiisea agu me biem
Sewaa
Nipa y3d3 nso y3n wie ne nam d)kod)ko adea 3d3 w) baabii
Wode sie me a anka waha mea oo y3n ka nhw3 y3 a
Y3n kas3 3ny3 kapr3 to b3twa ma yahu br3 3fi nti no
3bas3 wo nsa nka y3 a, y3 dii,
T) nsuo boa toto papaa so, 3nso me se mede3 me hw3 h),
3nti)no de3)fin s3)mp3 a Ok,
Mew) abaso bo bi de ma me d) me san w) akyede3 bi ka ne ho
Ad)kuromu nsuo ak)noak)no de3 Me ni asem biaa wo) da’no (2times)
)B)na me kasa mma wo bo nte, abaa se wadi woho nse akantam s3
W)ni obia ka wo ho agye wo nkoa
Nso ohiani d) ne ba y3n hu agor) a 3f3 na obia k) hw3
Na de3 3sombo nawo tu di akyire ade fofor) f3 so nti na ahenkwa
)De ne k)k)) bo nemoma so no
Adea 3f3 nti na)de kyere
Obuo ne suban pa da wa’nim ahoufe ne ndwuma 3den da wakyi
Kube ne b3tene tena dea a nk)so) nkoa
Mew) abaso bo bi de ma me d) me san w) akyede3 bi ka ne
Ho ad)kuromu nsuo ak)noak)no de3 Me ni asem biaa wo) da’no
(6times)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Manobo, Ilianen: Ke meupiya ne tudtul mekeatag ki Hisu Kristu New Testament
“Su kayi ebpuun te rekelà ne limù te Eleteala rut te langun ne menge etew kayi te ampew te dunya ne warà din ingkenuhuni ke budtung ne anak din, ugaid ne midsuhù din te ebpatey riyà te pinebelavag ne kayu su apey langun te ebperetiyaya kandin ne kenà edusaan te Eleteala ugaid ne ebpeketelimà dan te umur ne warà edtemanan din.
—John 3:16
Copyright © 1989 Wycliffe Bible Translators, Inc.
Language: Manobo, Ilianen
All rights reserved.
2020-11-18


text:
Hann A Ɛwɔ Esum Mu
1Adamfo pa Teofilo, nnipa pii abɔ mmɔden atwerɛ Yesu ho nsɛm a akɔ so wɔ yɛn mu no. 2Wɔtwerɛɛ sɛdeɛ nnipa a wɔhunuu saa nneɛma yi firi ahyɛaseɛ no daa no adi kyerɛɛ wɔn. 3Nanso, menyaa adwene bi sɛ, sɛ mehwehwɛ deɛ wɔatwerɛ no nyinaa mu yie na metwerɛ brɛ wo a, ɛyɛ. 4Yei bɛboa wo ma woahunu nokorɛ a ɛwɔ deɛ woasua no nyinaa mu.
Yohane Awoɔ Ho Nkɔmhyɛ
5Mede mʼasɛm no bɛfiri Yudafoɔ ɔsɔfoɔ Sakaria a ɔtenaa ase Yudeahene Herode berɛ so a na ɔfiri Abia asɔfokuo mu no so. Sakaria yere Elisabet nso, na ɔyɛ Aaron aseni. 6Na Sakaria ne ne yere Elisabet som Onyankopɔn nokorɛm a wɔn ho nni asɛm wɔ Onyankopɔn anim. 7Na wɔnni ba, ɛfiri sɛ, na Elisabet yɛ obonini. Na wɔn baanu nyinaa nso anyinyini.
8Ɛda bi a ɛduruu Sakaria asɔfokuo so sɛ wɔyɛ asɔredan mu adwuma no, 9wɔtoo aba yii no sɛ, ɔnkɔhye aduhwam wɔ ɔhyeɛ afɔrebukyia no so. 10Saa ɛberɛ yi ara nso na asafo no rebɔ mpaeɛ wɔ adihɔ hɔ sɛdeɛ wɔtaa yɛ no.
11Sakaria gu so rehye aduhwam no, prɛko pɛ, Awurade ɔbɔfoɔ bɛgyinaa afɔrebukyia no nkyɛn mu wɔ nifa so. 12Sakaria hunuu no no, ɔbɔɔ birim na ne ho popoeɛ. 13Nanso, ɔsoro ɔbɔfoɔ no ka kyerɛɛ no sɛ, “Sakaria, nsuro, Awurade Onyankopɔn ate wo mpaeɛbɔ. Wo yere Elisabet bɛwo babarima na ɛsɛ sɛ woto ne din Yohane. 14Nʼawoɔ bɛma wʼani agye na wo ho asɛpɛ wo. Saa ara na ɛbɛma nnipa bebree nso ani agye. 15Ɔbɛyɛ kɛse Awurade anim. Ɔrennom nsã biara da, na Honhom Kronkron bɛyɛ no ma afiri ne maame yam. 16Israelfoɔ pii nam nʼasɛnka so bɛnya adwensakyera asane aba Awurade, wɔn Onyankopɔn, nkyɛn. 17Ɔbɛnya Odiyifoɔ Elia honhom ahoɔden no bi, na ɔbɛdi Agyenkwa no ba no anim abɛsiesie nnipa ama ne ba a ɔbɛba no. Nʼasɛnka bɛma nteaseɛ aba agyanom ne wɔn mma ntam. Na ɔbɛdane Awurade asɛm no ho asoɔdenfoɔ adwene akɔ Awurade pɛ ho.”
18Sakaria buaa ɔbɔfoɔ no sɛ, “Ɛbɛyɛ dɛn na yei aba mu? Mabɔ akɔkoraa na me yere nso abɔ aberewa.”
19Ɔbɔfoɔ no kaa sɛ, “Mene Gabriel a megyina Onyankopɔn anim daa no. Ɔno na ɔsomaa me sɛ memmɛka asɛmpa yi nkyerɛ wo. 20Esiane sɛ woagye akyinnyeɛ enti, wobɛtɔ mumu kɔsi sɛ wɔbɛwo abɔfra no. Na deɛ maka akyerɛ wo yi nyinaa bɛba mu pɛpɛɛpɛ wɔ ne berɛ a ɛsɛ mu.”
21Saa ɛberɛ yi nyinaa na asafo mma no retwɛn Sakaria sɛ ɔbɛba. Na ɛyɛ wɔn nwanwa sɛ wakyɛ saa. 22Ɛberɛ a ɔbaeɛ no, wantumi ankasa ankyerɛ asafo mma no. Wɔhunu firii ne nneyɛeɛ mu sɛ wahunu nʼani so adeɛ wɔ asɔredan mu hɔ.
23Ɔwiee nʼasɔfodwuma wɔ asɔredan mu hɔ no, ɔkɔɔ efie. 24Nna bi akyi no, ne yere Elisabet nyinsɛnee na ɔde ne ho siee abosome enum. 25Ɔde anigyeɛ kaa sɛ, “Awurade ayɛ me adɔeɛ. Wayi animguaseɛ a ɛkaa me wɔ nnipa anim no afiri me so.”
Yesu Awoɔ Ho Nkɔmhyɛ
26Elisabet nyinsɛnee abosome nsia no, Onyankopɔn somaa ɔbɔfoɔ Gabriel kɔɔ Galilea akuraa bi a wɔfrɛ no Nasaret no ase 27sɛ, ɔnkɔ ɔbaa kronkron bi a wɔfrɛ no Maria a na wɔde no ama Yosef a ɔfiri Ɔhene Dawid abusua mu no awadeɛ no nkyɛn. 28Gabriel hunuu no ara pɛ, ɔka kyerɛɛ no sɛ, “Asomdwoeɛ nka wo! Awurade ka wo ho, wo a Awurade adom wo.”
29Ɔbɔfoɔ no asɛm no maa Maria adwenem yɛɛ no nnaa ma ɔbisaa ne ho sɛ, “Na saa nkyea yi, ase ne sɛn?” 30Ɔbɔfoɔ no sane ka kyerɛɛ Maria bio sɛ, “Maria, nsuro, ɛfiri sɛ, Awurade adom wo. 31Tie! Ɛrenkyɛre biara wobɛnyinsɛn na woawo ɔbabarima na woato ne din Yesu. 32Ɔbɛyɛ ɔkɛseɛ, na wɔbɛfrɛ no Ɔsorosoro Onyankopɔn Ba. Na Awurade de ne nana Dawid ahennwa no bɛma no. 33Na ɔbɛdi Yakob efie so ɔhene daa; na nʼahennie to rentwa da.”
34Maria bisaa ɔbɔfoɔ no sɛ, “Na ɛbɛyɛ dɛn na mawo wɔ ɛberɛ a ɔbarima nhunuu me da?”
35Ɔbɔfoɔ no buaa sɛ, “Honhom Kronkron bɛba wo so na Ɔsorosoro Onyankopɔn tumi abɛkata wo so, yei enti abɔfra a wobɛwo no no bɛyɛ kronkron na wɔbɛfrɛ no Onyankopɔn Ba. 36Ɛbɛyɛ abosome nsia ni a wo busuani Elisabet mpo a ɔyɛ obonini anyinsɛn ɔbabarima wɔ ne mmerewaberɛ mu. 37Ɛfiri sɛ, Onyankopɔn deɛ, biribiara nso no yɛ.”
38Maria kaa sɛ, “Me deɛ, meyɛ Awurade afenaa. Deɛ Awurade pɛ na ɛnyɛ.” Ɛno akyi, ɔbɔfoɔ no gyaa no hɔ kɔeɛ.
Maria Kɔsra Elisabet
39Nna kakra bi akyi no, Maria kɔɔ Yudea mmepɔ so kuro bi mu. 40Saa kuro no mu na Sakaria te. Ɔduruu kuro no mu hɔ no, ɔkɔɔ Sakaria efie kɔsraa Elisabet. Ɔkyeaa no. 41Elisabet tee Maria nkyea no, ɔba a ɔda ne yam no kekaa ne ho; amonom hɔ ara, Honhom Kronkron hyɛɛ Elisabet ma. 42Elisabet de ahosɛpɛ teaam sɛ, “Maria, wɔahyira wo sene mmaa nyinaa, na wo ba a wobɛwo no no bɛyɛ onipa kɛseɛ. 43Animuonyam bɛn na ɛsene yei. Me sɛɛ ne hwan a anka mʼAwurade na bɛba abɛsra me? 44Wokyeaa me pɛ, na abɔfra no de anigyeɛ kekaa ne ho. 45Nhyira nka wo sɛ wogye dii sɛ, deɛ Onyankopɔn aka no, ɔbɛyɛ; ɛno enti na wɔadom wo yi.”
Maria Ayɛyie Dwom
46Maria kaa sɛ,
“Me ɔkra kamfo Awurade.
47Na me honhom ani gye mʼagyenkwa Onyankopɔn mu;
48ɛfiri sɛ, wahunu nʼafenawa mmɔborɔni mmɔbɔ,
na ɛfiri ɛnnɛ, awontoatoasoɔ nyinaa bɛfrɛ me deɛ Onyankopɔn ahyira no.
49Ɛfiri sɛ, Ɔkronkronni Otumfoɔ no ayɛ ade kɛseɛ ama me;
50nʼahummɔborɔ firi awoɔ ntoatoasoɔ kɔsi awoɔ ntoatoasoɔ
ma wɔn a wɔsuro no na wɔdi no ni no nyinaa.
51Ɔde ne nsa a tumi wɔ mu no
abɔ ahomasofoɔ ne ahantanfoɔ ne wɔn nsusuiɛ apete.
52Watu aberempɔn adeɛ so
ama ahobrɛasefoɔ so.
53Wama wɔn a ahia wɔn no nnepa
na wagya ahonyafoɔ kwan nsapan.
54Waboa nʼakoa Israel
na ne werɛ amfiri ne mmɔborɔhunu ne ne bɔ
55a ɔhyɛɛ yɛn agya Abraham ne nʼasefoɔ no da.”
56Maria tenaa Elisabet nkyɛn bɛyɛ abosome mmiɛnsa ansa na ɔresane akɔ ne kurom.
Yohane Osubɔni Awoɔ
57Elisabet awoɔ duruu so no, ɔwoo ɔbabarima. 58Nʼafipamfoɔ ne nʼabusuafoɔ tee adɔeɛ a Awurade ayɛ no no, wɔne no nyinaa de anigyeɛ dii ahurisie.
59Ɛduruu nnawɔtwe no, abusuafoɔ ne adɔfoɔ bɛhyiaa sɛ wɔrebɛtwa abɔfra no twetia na wɔato ne din. Wɔpɛɛ sɛ wɔde abɔfra no to nʼagya Sakaria. 60Nanso, ne maame kaa sɛ, “Dabi! Ɛsɛ sɛ wɔfrɛ no Yohane.”
61Wɔka kyerɛɛ no sɛ, “Obiara nni abusua yi mu a wɔfrɛ no saa.”
62Yei maa wɔde wɔn nsa yɛɛ nsɛnkyerɛnneɛ bisaa nʼagya din a wɔmfa nto abɔfra no. 63Sakaria maa wɔde krataa brɛɛ no na ɔtwerɛɛ so sɛ, “Ne din de Yohane.” Yei yɛɛ wɔn nyinaa nwanwa. 64Amonom hɔ ara, Sakaria tumi kasaa bio, na ɔhyɛɛ aseɛ yii Onyankopɔn ayɛ. 65Wɔn a wɔteeɛ nyinaa ho dwirii wɔn, na saa asɛm yi trɛ faa Yudea mmepɔ so hɔ nyinaa. 66Obiara a ɔtee saa nsɛm yi bisaa ne ho sɛ, “Ɛdeɛn na abɔfra yi bɛnyini ayɛ daakye? Ɛda adi pefee sɛ Awurade nsa wɔ ne so.”
Sakaria Nkɔmhyɛ
67Honhom hyɛɛ nʼagya Sakaria ma ma ɔhyɛɛ nkɔm sɛ,
68“Nhyira nka Awurade, Israel Onyankopɔn,
sɛ waba abɛgye ne manfoɔ.
69Ɔde Agyenkwa Otumfoɔ a ɔyɛ ne ɔsomfoɔ Dawid aseni rebrɛ yɛn,
70sɛdeɛ ɔnam nʼadiyifoɔ kronkron so firi teteete hyɛɛ bɔ
71sɛ, ɔbɛma yɛn Agyenkwa a ɔbɛgye yɛn afiri yɛn atamfoɔ
ne wɔn a wɔkyiri yɛn no nsam no.
72Na wama bɔ a ɔhyɛɛ yɛn agyanom wɔ nʼahummɔborɔ ho no
aba mu na wakae nʼapam kronkron no,
73na wakae nʼapam kronkron a ɔne Abraham pameeɛ no;
74sɛ ɔbɛgye yɛn afiri yɛn atamfoɔ nsam no,
na yɛasom no a osuro biara nni mu.
75Na yɛn nkwa nna nyinaa mu, yɛayɛ kronkron ne ateneneefoɔ wɔ nʼanim.
76“Na wo, akɔkoaa yi, wɔbɛfrɛ wo Ɔsorosoroni no Odiyifoɔ,
ɛfiri sɛ, wo na wobɛsiesie ɛkwan ama Agyenkwa no,
77na wobɛkyerɛ ne manfoɔ kwan a
wɔnam bɔnefakyɛ so nya nkwa a ɛnni awieeɛ;
78na yeinom nyinaa bɛba mu ɛfiri sɛ,
Onyankopɔn mmɔborɔhunu a ɛdɔɔso no,
79na ɛbɛma hann a ɛfiri ɔsoro abɛpue yɛn so
ahyerɛn wɔn a wɔte sum ne owuo sum mu no so,
na akyerɛ yɛn ɛkwan akɔ asomdwoeɛ mu.”
80Abɔfra no nyinii na honhom hyɛɛ no ma; ɔtenaa ɛserɛ so kɔsii ɛberɛ a ɔfirii nʼasɛnka adwuma ase.
1عاليجناب تِئوفيلوس:
بسياری كوشيدهاند شرح زندگی عيسی مسيح را به نگارش درآورند؛ 2-3و برای انجام اين كار، از مطالبی استفاده كردهاند كه از طريق شاگردان او و شاهدان عينی وقايع، در دسترس ما قرار گرفته است. اما از آنجا كه من خود، اين مطالب را از آغاز تا پايان، با دقت بررسی و مطالعه كردهام، چنين صلاح ديدم كه ماجرا را به طور كامل و به ترتيب برايتان بنويسم، 4تا از درستی تعليمی كه يافتهايد، اطمينان حاصل كنيد.
مژدهٔ تولد يحيای تعميددهنده
5ماجرا را از كاهنی يهودی آغاز میكنم، با نام زكريا، كه در زمان هيروديس، پادشاه يهوديه، زندگی میكرد. او عضو دستهای از خدمهٔ خانهٔ خدا بود كه ابيا نام داشت. همسرش اليزابت نيز مانند خود او از قبيلهٔ كاهنان يهود و از نسل هارون برادر موسی بود. 6زكريا و اليزابت هر دو در نظر خدا بسيار درستكار بودند و با جان و دل تمام احكام الهی را بجا میآوردند. 7اما آنها فرزندی نداشتند، زيرا اليزابت نازا بود؛ از اين گذشته، هر دو بسيار سالخورده بودند.
8-9يكبار كه دستهٔ ابيا در خانهٔ خدا خدمت میكرد، و زكريا نيز به انجام وظايف كاهنی خود مشغول بود، به حكم قرعه نوبت به او رسيد كه به جايگاه مقدس خانهٔ خدا داخل شود و در آنجا بخور بسوزاند. 10به هنگام سوزاندن بخور، جمعيت انبوهی در صحن خانهٔ خدا مشغول عبادت بودند. 11-12ناگهان فرشتهای بر زكريا ظاهر شد و در طرف راست قربانگاه بخور ايستاد. زكريا از ديدن فرشته مبهوت و هراسان شد.
13فرشته به او گفت: «ای زكريا، نترس! چون آمدهام به تو خبر دهم كه خدا دعايت را شنيده است، و همسرت اليزابت برايت پسری به دنیا خواهد آورد كه نامش را يحيی خواهی گذارد. 14اين پسر باعث شادی و سُرور شما خواهد شد، و بسياری نيز از تولدش شادی خواهند نمود. 15زيرا او يكی از مردان بزرگ خدا خواهد شد. او هرگز نبايد شراب و مشروبات سُكرآور بنوشد، چون حتی پيش از تولد، از روحالقدس پر خواهد بود! 16بسياری از بنیاسرائيل توسط او به سوی خداوند، خدای خود بازگشت خواهند نمود. 17او خدمت خود را با همان روح و قدرت الياس، آن نبی قديم انجام خواهد داد. او پيشاپيش مسيح خواهد آمد تا مردم را برای ظهور او آماده كند، دلهای پدران را به پسران نزديک سازد و به افراد سركش بياموزد كه همچون اجداد خويش خداوند را دوست داشته و مردم خداترسی باشند.»
18زكريا به فرشته گفت: «ولی اين غيرممكن است، چون من پير شدهام و همسرم نيز سالخورده است!»
19فرشته در جواب گفت: «من جبرائيل هستم كه در حضور خدا میايستم و اوست كه مرا فرستاده تا اين خبر خوش را به تو دهم. 20اما حال كه سخنان مرا باور نكردی، قدرت تكلم را از دست خواهی داد و تا زمانی كه كودک به دنیا بيايد يارای سخن گفتن نخواهی داشت؛ زيرا آنچه گفتم، در زمان مقرر واقع خواهد شد.»
21در اين ميان، مردم در صحن خانهٔ خدا منتظر زكريا بودند و از اينكه او در بيرون آمدن از جايگاه مقدس اين همه تأخير میكرد، در حيرت بودند. 22سرانجام وقتی بيرون آمد و نتوانست با ايشان سخن گويد، از اشارات او پی بردند كه در جايگاه مقدس خانهٔ خدا رؤيايی ديده است.
23زكريا پس از پايان دوره خدمتش، به خانهٔ خود بازگشت. 24طولی نكشيد كه همسرش اليزابت باردار شد. او برای مدت پنج ماه گوشهنشينی اختيار كرد و میگفت: 25«سرانجام خداوند بر من نظر لطف انداخت و كاری كرد كه ديگر در ميان مردم شرمگين نباشم!»
مژدهٔ تولد عيسی
26در ششمين ماه بارداری اليزابت، خدا فرشته خود جبرائيل را به ناصره، يكی از شهرهای استان جليل فرستاد، 27تا وحی او را به دختری به نام مريم برساند. مريم نامزدی داشت به نام يوسف، از نسل داوود پادشاه.
28جبرائيل به مريم ظاهر شد و گفت: «سلام بر تو ای دختری كه مورد لطف پروردگار قرار گرفتهای! خداوند با توست!»
29مريم سخت پريشان و متحير شد، چون نمیتوانست بفهمد منظور فرشته از اين سخنان چيست.
30فرشته به او گفت: «ای مريم، نترس! زيرا خدا بر تو نظر لطف انداخته است! 31تو بزودی باردار شده، پسری به دنیا خواهی آورد و نامش را عيسی خواهی نهاد. 32او مردی بزرگ خواهد بود و پسر خدا ناميده خواهد شد و خداوند تخت سلطنت جدش داوود را به او واگذار خواهد كرد 33تا برای هميشه بر قوم اسرائيل سلطنت كند. سلطنت او هرگز پايان نخواهد يافت!»
34مريم از فرشته پرسيد: «اما چگونه چنين چيزی امكان دارد؟ دست هيچ مردی هرگز به من نرسيده است!»
35فرشته جواب داد: «روحالقدس بر تو نازل خواهد شد و قدرت خدا بر تو سايه خواهد افكند. از اين رو آن نوزاد مقدس بوده، فرزند خدا خوانده خواهد شد. 36بدان كه خويشاوند تو اليزابت نيز شش ماه پيش در سن پيری باردار شده و بزودی پسری به دنیا خواهد آورد؛ بلی، همان كسی كه همه او را نازا میخواندند. 37زيرا برای خدا هيچ كاری محال نيست!»
38مريم گفت: «من خدمتگزار خداوند هستم و هر چه او بخواهد، با كمال ميل انجام میدهم. از خدا میخواهم كه هر چه گفتی، همان بشود.» آنگاه فرشته ناپديد شد.
مريم از اليزابت ديدار میکند
39-40پس از چند روز، مريم تدارک سفر ديد و شتابان نزد اليزابت رفت، كه با همسرش زكريا، در يكی از شهرهای واقع در منطقه كوهستان يهوديه زندگی میكرد. مريم وارد خانه شد و سلام كرد. 41به محض اينكه صدای سلام مريم به گوش اليزابت رسيد، بچه در رحم او به حركت درآمد. اليزابت از روحالقدس پر شد 42و با صدای بلند به مريم گفت: «خدا تو را بيش از همهٔ زنان ديگر مورد لطف خود قرار داده است! فرزندت نيز سرچشمهٔ بركات برای انسانها خواهد بود. 43چه افتخار بزرگی است برای من، كه مادر خداوندم به ديدنم بيايد! 44وقتی وارد شدی و به من سلام كردی، به محض اينكه صدايت را شنيدم، بچه از شادی در رَحِمِ من به حركت درآمد! 45خوشا به حال تو، زيرا ايمان آوردی كه هر چه خدا به تو گفته است، به انجام خواهد رسيد!»
سرود شکرگزاری مريم
46مريم گفت: «خداوند را با تمام وجود ستايش میكنم، 47و روح من، به سبب نجاتدهندهام خدا، شاد و مسرور میگردد! 48چون او منِ ناچيز را مورد عنايت قرار داده است. از اين پس، همهٔ نسلها مرا خوشبخت خواهند خواند، 49زيرا خدای قادر و قدوس در حق من كارهای بس بزرگ كرده است.
50«لطف و رحمت او، نسل اندر نسل شامل حال آنانی میشود كه از او میترسند. 51او دست خود را با قدرت دراز كرده و متكبران را همراه نقشههايشان پراكنده ساخته است. 52سلاطين را از تخت به زير كشيده و فروتنان را سربلند كرده است. 53گرسنگان را با نعمتهای خود سير كرده، اما ثروتمندان را تهی دست روانه نموده است. 54او رحمت خود را كه به اجداد ما وعده داده بود، به ياد آورده و به ياری قوم خود، اسرائيل، آمده است. 55بلی، او وعدهٔ ابدی خود را كه به ابراهيم و فرزندان او داده بود، به ياد آورده است.»
56مريم حدود سه ماه نزد اليزابت ماند. سپس به خانه خود بازگشت.
تولد يحيای تعميددهنده
57سرانجام، انتظار اليزابت پايان يافت و زمان وضع حملش فرا رسيد و پسری به دنیا آورد. 58وقتی كه همسايگان و بستگان او از اين خبر آگاهی يافتند و ديدند كه خداوند چه لطف بزرگی در حق او نموده است، نزد او آمده، در شادیاش شريک شدند.
59چون نوزاد هشت روزه شد، تمام بستگان و دوستان برای مراسم ختنه گرد آمدند و قصد داشتند نام پدرش، زكريا را بر او بگذارند. 60اما اليزابت نپذيرفت و گفت: «نام او يحيی خواهد بود.»
61گفتند: «اما در خانواده تو، كسی به اين نام نبوده است.»
62پس با اشاره، از پدر نوزاد پرسيدند كه نام او را چه بگذارند.
63زكريا با اشاره، تختهای خواست و در برابر چشمان حيرتزدهٔ همه نوشت: «نامش يحيی است!» 64در همان لحظه زبانش باز شد و قدرت سخن گفتن را باز يافت و به شكرگزاری خدا پرداخت. 65همسايگان با ديدن تمام اين وقايع بسيار متعجب شدند، و خبر اين ماجرا در سراسر كوهستان يهوديه پخش شد. 66هر كه اين خبر را میشنيد، به فكر فرو میرفت و از خود میپرسيد: «اين بچه، در آينده چه خواهد شد؟» زيرا همه میديدند كه او مورد توجه خداوند قرار دارد.
نبوت زکريا
67آنگاه پدرش زكريا، از روحالقدس پر شد و چنين نبوت كرد:
68«خداوند، خدای اسرائيل را سپاس باد، زيرا به ياری قوم خود شتافته و ايشان را رهايی بخشيده است. 69او بزودی برای ما نجات دهندهای قدرتمند از نسل داوود خواهد فرستاد؛ 70چنانكه از گذشتههای دور، از زبان انبيای مقدس خود وعده میداد 71كه شخصی را خواهد فرستاد تا ما را از چنگ دشمنانمان و از دست همه آنانی كه از ما نفرت دارند، رهايی بخشد.
72-73«خداوند نسبت به نياكان ما، رحيم و مهربان بوده است. بلی، او عهد و پيمان مقدسی را كه با ابراهيم بست، از ياد نبرده 74و اين افتخار را نصيب ما كرده كه از دست دشمنانمان رهايی يابيم و بدون ترس و واهمه از آنان، او را عبادت نماييم 75و تمام روزهای عمر خود را در حضور او با پاكی و عدالت بگذرانيم.
76«و تو ای فرزند، نبی خدای تعالی ناميده خواهی شد، زيرا پيشاپيش خداوند حركت خواهی كرد تا راه او را آماده نمايی، 77و قوم او را آگاه سازی كه با آمرزش گناهانشان نجات خواهند يافت. 78-79اينها، همه به سبب رحمت و شفقت بیپايان خدای ماست. بزودی سپيده صبح از افق آسمان بر ما طلوع خواهد كرد تا بر كسانی كه در تاريكی و سايه مرگ ساكن هستند، بتابد و همهٔ ما را به سوی آرامش و صفا هدايت نمايد.»
80آن كودک رشد كرد و صاحب روحی توانا شد. او در بيابانها به سر میبرد؛ تا روزی فرا رسيد كه میبايست خدمت خود را در ميان قوم اسرائيل آغاز كند.


text:
Bev
-Wɔwoo me ɛnna wɔsan tetee me wɔ Mormonsom mu wɔ Ɔmantam Idaho mu. M’abusua abakɔsɛm kɔ akyirikyiri ne Yosef Smith de hyia. Bɛyɛ mfe 40, me peree hwehwɛe mmuae maa me Honhom fam nsɛmmisa ahorow. Obiara antumi ama me mmuae a ɛtɔ asom mu, na Mormosom kaa kyerɛɛ me sɛ me “gyidi” sua. Me honhom mu akwantu no yɛ nwonwa! Obiara rentumi nsɔ wo nsam nkyerɛ wokwan gyesɛ Yesu. Ɛyɛ abusuabɔ -ɛnyɛ Asɔre, mmom Abusuabɔ a ɛda wone Awurade ntam ɛne kwan ɛkɔ daa nkwam wɔne Onyankopɔn fam. Kenkan Bev Osuahu sɛnea ofii Mormonsom mu.
If Mormonism isn’t true, What is the Truth?
Do Not Be Deceived
God’s Word is Passionate Promises – Trustworthy and True
This post is also available in: Borɔfo Spanish Portuguese, Portugal


text: 21 Gyihova hakyele Sɛla kɛ mɔɔ ɔhanle ala la, yɛɛ Gyihova yɛle mɔɔ ɔvale ɔbɔle Sɛla ɛwɔkɛ la.+2 Ɔti Sɛla nrenzɛle+ na ɔwole ralɛ nrenyia ɔmaanle Ebileham wɔ ye mrelera nu, wɔ mekɛ ne mɔɔ Nyamenle vale bɔle ye ɛwɔkɛ la anloa.+3 Ebileham donle ɔ ra nrenyia ne mɔɔ Sɛla wole ye la Ayezeke.+4 Mɔɔ Ayezeke lile kenle mɔtwɛ la, Ebileham pɛle ye mrenyiazo kɛ mɔɔ Nyamenle hanle hilele ye la.+5 Mɔɔ bɛwole Ayezeke la, ɛnee Ebileham ɛli ɛvolɛ 100.6 Akee Sɛla hanle kɛ: “Nyamenle ɛha me ɛzelekɛ; awie biala mɔɔ bade la nee me bazele.”*7 Na ɔdoale zo kɛ: “Nwane a anrɛɛ kɛze Ebileham kɛ, ‘Sɛla banloa ngakula nyɛfonlɛ’ a? Noko mewo ralɛ nrenyia memaa ye wɔ ye mrelera nu.”8 Kakula ne nyinle la bɛpɛle ye nyɛfonlɛ, na Ebileham dole ɛkponle kpole bie wɔ kenle mɔɔ bɛpɛle Ayezeke nyɛfonlɛ la.9 Noko Sɛla nwunle kɛ ɔyɛ a Yigyibitinli Heega ara nrenyia ne+ mɔɔ ɔwole ye ɔmaanle Ebileham la golo Ayezeke anwo.+10 Ɔti ɔzele Ebileham kɛ: “Foa akɛlɛ bɛlɛra ɛhye nee ɔ ra ne, ɔluakɛ akɛlɛ bɛlɛra ɛhye ara ne nee me ra Ayezeke ɛnrɛli agya ko!”+11 Noko Ebileham anye anlie mɔɔ ɔhanle ye wɔ ɔ ra ne anwo la anwo.+12 Akee Nyamenle zele Ebileham kɛ: “Mmamaa mɔɔ Sɛla ɛlɛka ye wɔ kakula ne nee wɔ akɛlɛ bɛlɛra ne anwo la gyegye wɔ. Tie ye,* ɔluakɛ mɔɔ bɛbavɛlɛ ye ɛ ra la balua Ayezeke anwo zo a ara a.+13 Na akɛlɛ bɛlɛra ne ara ne noko,+ mebamaa ɔ bo zo amra ayɛ maanle,+ ɔluakɛ ɔle ɛ ra.”14 Ɔti Ebileham dwazole nwonlomɔ mangyee ne na ɔvale paano nee nzule nwoma kodoku ko ɔmaanle Heega. Ɔvale ɔdole Heega akɔme zo na ɔmaanle ɔ nee kakula nrenyia ne hɔle.+ Yemɔti ɔvile ɛkɛ na ɔhɔkpɔsɛkpɔsale Biyɛ-hyiba fienemgbole ne anu.+15 Akee nzule ne mɔɔ wɔ nwoma kodoku ne anu la wiele, na ɔgyakyile kakula ne wɔ kpɔkɛ bie abo.16 Akee ɔhwenle ɔ nwo ɔhɔle moa ekyii,* na ɔdɛnlanle ɛkɛ, ɔluakɛ ɔhanle kɛ: “Mengulo kɛ menwu kakula ne ewule nu.” Yemɔti ɔhɔdɛnlanle aze wɔ moa ekyii na ɔzunle kpole kpalɛ.17 Ɛhye ati Nyamenle dele kakula ne ane,+ na Nyamenle anwumabɔvolɛ vɛlɛle Heega vile anwuma na ɔzele ye kɛ:+ “Heega, duzu a ɛlɛyɛ wɔ a? Mmasulo ɔluakɛ Nyamenle ɛde kakula ne ane wɔ ɛleka mɔɔ ɔwɔ la.18 Dwazo, maa kakula ne zo na sɔ ye boɛ, ɔluakɛ mebamaa yeayɛ maanle kpole.”+19 Akee Nyamenle bukele ɔ nye na ɔnwunle bula bie mɔɔ nzule wɔ nu la, ɔhɔzale nzule ne bie ɔguale ye nwoma kodoku ne anu ɔmaanle ɔyile na ɔnloanle kakula ne bie.20 Mekɛ mɔɔ kakula ne+ ɛlɛnyi la, ɛnee Nyamenle nee ye lua. Ɔdɛnlanle fienemgbole ne anu na ɔrayɛle ɛdatovolɛ.21 Ɔdɛnlanle Peelan fienemgbole ne anu,+ na ye mame gyale raalɛ wɔ Yigyibiti azɛlɛ zo maanle ye.22 Mekɛ zɔhane, akee Abemɛlɛke nee Faekɔlo mɔɔ nea ye ɛlɔne ne anwo zo la zele Ebileham kɛ: “Nyamenle nee wɔ lua wɔ debie biala mɔɔ ɛyɛ la anu.+23 Yemɔti fa Nyamenle ka ndane kile me wɔ ɛke kɛ, ɛnrɛbɛlɛbɛla me nee me mra yɛɛ me bo zo amra, na ɛbala ɛlɔlɛ kpundii ne mɔɔ mela ye ali mehile wɔ la bie ali wɔahile medame yɛɛ azɛlɛ ne mɔɔ ɛde zo la.”+24 Ɔti Ebileham hanle kɛ: “Meka ndane.”25 Noko Ebileham hanle bula ne mɔɔ Abemɛlɛke sonvolɛma ne vale anyesesebɛ liele la anwo edwɛkɛ hilele Abemɛlɛke.+26 Abemɛlɛke buale kɛ: “Menze menli mɔɔ yɛle ɛhye a; wɔanga nwolɛ edwɛkɛ wɔangile me yɛɛ metɛtele nwolɛ edwɛkɛ too badwu ɛnɛ.”27 Ɛhye ati Ebileham vale mboane nee nlankɛ maanle Abemɛlɛke na bɛ mu nwiɔ bɛyɛle ngyekyeleɛ.28 Mɔɔ Ebileham yele mboane mralɛ mbelɛ nsuu ziele ahane la,29 Abemɛlɛke bizale Ebileham kɛ: “Duzu ati a wɔye mboane mralɛ mbelɛ nsuu wɔzie ahane ɛ?”30 Akee ɔhanle kɛ: “Die mboane mralɛ mbelɛ nsuu ne fi me sa nu maa ɔyɛ daselɛ kɛ medame a mendule bula ɛhye a.”31 Ɛhye ati a ɔvɛlɛle ɛkɛ ne Biyɛ-hyiba* la,+ ɔluakɛ ɛkɛ ne a bɛ mu nwiɔ bɛhanle ndane a.32 Ɔti bɛyɛle ngyekyeleɛ+ wɔ Biyɛ-hyiba; mɔɔ bɛwiele la, Abemɛlɛke nee Faekɔlo mɔɔ nea ye ɛlɔne ne anwo zo la dwazole na bɛziale bɛhɔle Filisitiama azɛlɛ zo.+33 Ɛhye anzi, ɔluale tamaleseke baka wɔ Biyɛ-hyiba, na ɛkɛ ne a ɔbɔle Gyihova,+ Nyamenle ne mɔɔ wɔ ɛkɛ dahuu la duma a.+34 Na Ebileham dɛnlanle* Filisitiama azɛlɛ zo hyɛle kpalɛ.*+


text: 18 Mɔɔ Gyisɛse hanle ɛhye wiele la, ɔ nee ye ɛdoavolɛma ne hɔle tola bie mɔɔ wɔ Kedelɔn Bɔnza ne* anzi lɔ la anu.+2 Ɛnee Dwudase mɔɔ yele ye maanle la noko ze ɛleka zɔhane, ɔluakɛ ɛnee Gyisɛse nee ye ɛdoavolɛma ne ta kɔ ɛkɛ.3 Yemɔti Dwudase nee sogyama ekpunli nee ɛsɔfo mgbanyinli nee Falasiima ne sinzavolɛma ne mɔ mɔɔ bɛdedɛ tɛkɛ nee ahɛnlaneɛ yɛɛ akodeɛ la rale ɛkɛ.+4 Na kɛmɔ ɛnee Gyisɛse ze ninyɛne mɔɔ bazi la amuala la ati, ɔrale ɔ nyunlu na ɔbizale bɛ kɛ: “Nwane a bɛkpondɛ ye a?”5 Bɛbuale ye kɛ: “Gyisɛse mɔɔ vi Nazalɛte la.”+ Ɔzele bɛ kɛ: “Medame ɛne.” Ɛnee Dwudase mɔɔ yele ye maanle la noko gyi bɛ nwo ɛkɛ.+6 Noko, mɔɔ Gyisɛse zele bɛ kɛ, “Medame ɛne” la, bɛhɔle bɛ nzi na bɛdule bɛguale aze.+7 Yemɔti ɔbizale bɛ bieko kɛ: “Nwane a bɛkpondɛ ye a?” Bɛhanle kɛ: “Gyisɛse mɔɔ vi Nazalɛte la.”8 Gyisɛse buale kɛ: “Meha mehile bɛ kɛ medame ɛne. Ɔti saa medame a bɛkpondɛ me a, ɛnee bɛmaa menli ɛhye mɔ ɛhɔ.”9 Ɛhye bamaa mɔɔ ɔhanle la ara nu kɛ: “Bɛdabɛ mɔɔ ɛvale bɛ ɛmaanle me la, meamminli bɛ nuhua ko bɔbɔ.”+10 Akee Saemɔn Pita mɔɔ ɛnee lɛ dadeɛ wɔ ɔ nwo la hwenle na ɔvale ɔpɛle ɛsɔfo kpanyinli ne akɛlɛ ne anzo fema ne.+ Bɛfɛlɛ akɛlɛ ne Malekɛse.11 Gyisɛse akee zele Pita kɛ: “Fa wɔ dadeɛ ne wula ye boa ne anu.+ Asoo ɔnle kɛ meno kanrɛlɛ ne mɔɔ Selɛ ne ɛva ɛmaa me la anu ɔ?”+12 Akee sogyama ne nee sogya kpanyinli ne yɛɛ Dwuuma sinzavolɛma ne mɔ hyele Gyisɛse na bɛkyekyele ye.13 Bɛlimoale bɛvale ye bɛhɔle Anase ɛkɛ, ɔluakɛ ɛnee ɔle Keeyafase mɔɔ ɛnee le ɛsɔfo kpanyinli wɔ zɔhane ɛvolɛ ne anu la aye ne papa.+14 Keeyafase ɛhye a dule Dwuuma ne folɛ kɛ ɔle kpalɛ ɔmaa bɛ kɛ sonla ko kɛwu kɛmaa menli ne la.+15 Ɛnee Saemɔn Pita nee ɛdoavolɛ ko noko li Gyisɛse anzi.+ Ɛsɔfo kpanyinli ne ze ɛdoavolɛ zɔhane, na ɔlile Gyisɛse anzi ɔhɔle ɛsɔfo kpanyinli ne alienwo ɛkɛ,16 noko ɛnee Pita gyi anlenkɛ ne anzi wɔ alienwo. Ɔti ɛdoavolɛ ko ne mɔɔ ɛsɔfo kpanyinli ne ze ye la vindele na ɔ nee ahenle mɔɔ de anlenkɛ ne anloa la hɔdendɛle na ɔmaanle Pita wolole.17 Akee sonvolɛ bɛlɛra ne mɔɔ nea anlenkɛ ne anloa la zele Pita kɛ: “Ɛle nrenyia ɛhye ɛdoavolɛma ne anu ko, ɔnle zɔ ɔ?” Ɔhanle kɛ: “Kyɛkyɛ, memboka bɛ nwo.”+18 Ɛnee ngɛkɛlɛ ne mɔ nee sinzavolɛma ne gyigyi senle bie mɔɔ bɛva emunlike bɛwuda la anwo bɛlɛte, ɔluakɛ ɛnee maanle nu yɛ ɛyɛlɛ. Ɛnee Pita noko gyi bɛ nwo ɛkɛ ne ɔlɛte senle ne bie.19 Yemɔti ɛsɔfo kpanyinli ne bizale Gyisɛse edwɛkɛ mɔɔ fale ye ɛdoavolɛma ne nee ye ngilehilelɛ ne anwo la.20 Gyisɛse buale ye kɛ: “Metendɛ wɔ menli ne kɔsɔɔti anyunlu. Mekɛ biala mekilehile wɔ nyianusua nu nee ɛzonlenlɛsua ne anu,+ ɛleka mɔɔ Dwuuma kɔsɔɔti yia la, na meanga edwɛkɛ biala wɔ fealeranu.21 Duzu ati a ɛlɛbiza me edwɛkɛ ɛhye a? Biza bɛdabɛ mɔɔ bɛdele mɔɔ menganle mengilele bɛ la. Nea! Bɛze mɔɔ menganle la.”22 Mɔɔ ɔhanle ɛhye la, sinzavolɛma ne mɔɔ gyigyi ɛkɛ ne la anu ko pɛle Gyisɛse anye zo+ na ɔhanle kɛ: “Asoo kɛ ɔwɔ kɛ ɛbua ɛsɔfo kpanyinli ne la ɛne?”23 Gyisɛse buale ye kɛ: “Saa mɔɔ meha la ɛnle kpalɛ a, ka kile me;* noko saa mɔɔ menganle la le zɔ a, ɛnee duzu ati a ɛbɔle me a?”24 Akee Anase maanle bɛkyekyele ye bɛvale ye bɛhɔmaanle ɛsɔfo kpanyinli Keeyafase.+25 Ɛnee Saemɔn Pita gyi ɛkɛ ɔlɛte senle. Na bɛzele ye kɛ: “Ɛdawɔ noko ɛboka ye ɛdoavolɛma ne anwo, ɔnle zɔ ɔ?” Yeanlie yeando nu na ɔhanle kɛ: “Kyɛkyɛ, memboka bɛ nwo.”+26 Ɛsɔfo kpanyinli ne ngɛkɛlɛ ne mɔ ko mɔɔ ɔ nwo sonla a le nrenyia ne mɔɔ Pita pɛle ɔ nzo+ ne la hanle kɛ: “Menwunle wɔ wɔ tola ne anu, ɔnle zɔ ɔ?”27 Noko eza Pita anlie ando nu, na ɛkɛ ne ala akɔlɛ bɔle.+28 Akee bɛvale Gyisɛse bɛvile Keeyafase ɛkɛ bɛhɔle amɛnlado ne sua nu.+ Ɛnee ɔle nwonlomɔ mangyee. Noko bɛdabɛ mumua ne bɛanwolo amɛnlado ne sua nu ɛkɛ amaa bɛ nwo angua evinli+ na bɛahola bɛali Akpabɛnwo ne.29 Yemɔti Paelɛte vindele rale bɛ nwo ɛkɛ na ɔbizale bɛ kɛ: “Ɛtane boni a nrenyia ɛhye ɛyɛ a?”30 Bɛbuale ye kɛ: “Saa nrenyia ɛhye ɛnle ɛtanevolɛ* a, anrɛɛ yɛanva ye yɛambɛlɛ wɔ.”31 Ɔti Paelɛte zele bɛ kɛ: “Bɛdabɛ bɛva ye bɛhɔ na bɛhɔli ye edwɛkɛ kɛ mɔɔ bɛ mɛla ne kile la.”+ Dwuuma ne zele ye kɛ: “Mɛla ɛmmaa adenle kɛ yɛkɛhu awie.”+32 Ɛhye zile amaa edwɛkɛ ne mɔɔ Gyisɛse hanle ye wɔ ewule holɛ ko mɔɔ ɔbawu anwo la ara nu.+33 Yemɔti Paelɛte hɔle amɛnlado ne sua nu ɛkɛ ne bieko na ɔzele Gyisɛse kɛ: “Wɔmɔ a ɛle Dwuuma Belemgbunli ne la ɔ?”+34 Gyisɛse buale kɛ: “Ɛdawɔ mumua ne a ɛlɛbiza ɛhye a, anzɛɛ awie mɔ a ɛha me nwo edwɛkɛ ɛhile wɔ a?”35 Paelɛte buale kɛ: “Ɛnea a mele Dwuunli ɔ? Ɛdawɔ mumua ne wɔ maanlema nee ɛsɔfo mgbanyima ne mɔ yɛɛ ɛva wɔ ɛrɛlɛ me a. Duzu a ɛyɛle a?”36 Gyisɛse buale kɛ:+ “Me Belemgbunlililɛ ɛnvi ewiade ɛhye anu.+ Saa me Belemgbunlililɛ vi ewiade ɛhye anu a, anrɛɛ me sonvolɛma kɛho na bɛanye me bɛammaa Dwuuma.+ Noko kɛ mɔɔ ɔde la, me Belemgbunlililɛ ɛnvi ewiade ɛhye anu.”37 Ɔti Paelɛte zele ye kɛ: “Se ɛnee ɛle belemgbunli?” Gyisɛse buale kɛ: “Yemɔ a ɛdawɔ mumua ne wɔha kɛ mele belemgbunli la.+ Ɔluakɛ ɛhye ati a bɛwole me a, na ɛhye ati a mera ewiade ye anu a, amaa meali nɔhalɛ ne anwo daselɛ.+ Awie biala mɔɔ wɔ nɔhalɛ ne afoa la tie me ne.”38 Paelɛte zele ye kɛ: “Duzu a le nɔhalɛ?”Mɔɔ ɔhanle ɛhye ɔwiele la, eza ɔhɔle Dwuuma ne anwo ɛkɛ na ɔzele bɛ kɛ: “Mennwu nvonleɛ biala wɔ ɔ nwo.+39 Bieko, ɔle bɛ amaamuo kɛ ɔwɔ kɛ meye sonla ko memaa bɛ wɔ Akpabɛnwo ne anu.+ Yemɔti bɛkulo kɛ meye Dwuuma Belemgbunli ne memaa bɛ ɔ?”40 Bɛdeɛdeanle nu bieko kɛ: “Tɛ nrenyia ɛhye ɔ, emomu Balabase!” Ɛnee Balabase le awule.+


text:
San Martino Siccomario
- Wɔatwerɛ nsɛm wei ɛwɔ Asante kasa mu
San Martino Siccomario ye kuro kesee a ɛwɔ Pavia, Italy wɔ Lombardy mantam, a ɛwɔ Milan borɔfo kwansin bɛyɛ aduasa num(35km) ne borɔfo kwansin nan(4km) de kɔ Pavia. Seisei ɛka mɛtropɔtitan a ɛwɔ Pavia. San Martino Siccomario ne mansini adantam a ɛdidisoɔ yi na ɛbɔ hyeɛ: Carbonara am Ticino, Cava Manara, Pavia, Travacò Siccomario.
Abakwasɛm[sesa]
Legend kaa sɛ, St. Martin of Tours tenaa ha sɛ abɔfra; wɔ mfeɛ ahankron adan a woasi ama mmarima a wɔde ahotefoɔ din ato so no na ɛwɔ ha.[1]
Ɛno akyire no beaɛ maa Beccaria abusua (hwɛ Montuù Beccaria) ne mmusua bi. Wɔ afe apem ahannson ne aduanan mmiɛnsa (1743)mu no na ɛbɛn Kingdom of Sardinia(Piedmont), a ɛkaa ɛhyeɛ a ɛda Austrian a Lombardy-Venetia na ɛdii so kɔpemm afe apem ahannwɔtwe ne aduonum nkron(1859).[2]
Wɔ Gravellone nsuo so, wɔ afe apem ahannwɔtwe ne aduanan nnwɔtwe (1848) mu no, Ɔhene Charles Albert of Sardinia gye tomm nea ɛdikan de maa n'asra Tricolore, a na ɛwɔ sɛ ɛyɛ Italy frankaa.[3]
Beaɛ a menyaa mmoa firiiɛ[sesa]
- ↑ Superficie di Comuni Province e Regioni italiane al 9 ottobre 2011". Italian National Institute of Statistics. Retrieved 16 March 2019.
- ↑ Popolazione Residente al 1° Gennaio 2018". Italian National Institute of Statistics. Retrieved 16 March 2019
- ↑ All demographics and other statistics: Italian statistical institute Istat.


text:
Yɛsom Nyame A, Ɔyɛ Ɔnwanwani
Biribiara Nso No Yɛ
Ɔno Na Ɔkasa Ade Nyinaa Yɛ Dinn
Biribiara Nso No Yɛ Yɛsom Nyame A,
Ɔyɛ Ɔnwanwani
Biribiara Nso No Yɛ
Ɔno Na Ɔkasa Ade Nyinaa Yɛ Dinn
Biribiara Nso No Yɛ
Ɔte Agya Nsa Nifa So Redi Mayɛn Ɛno
Nti Yɛnsuro Hwee
Yɛsom Nyame A,
Ɔyɛ Ɔnwanwani Biribiara Nso No Yɛ
Ɔte Agya Nsa Nifa So Redi Mayɛn
Ɛno Nti Yɛnsuro Hwee Yɛsom Nyame A,
Ɔyɛ Ɔnwanwani Biribiara Nso No Yɛ Ɔyɛ,
Ɔnwanwani Ɔnwanwani M’agyenkwa Mahyia No Ɔyɛ Ɔnwanwani Ɔyɛ Ɔnwanwani
Ghanacreativearts.com


text: 10 Yemɔti ɔvɛlɛle ye ɛdoavolɛma 12 ne na ɔmaanle bɛ tumi mɔɔ bɛbava bɛadu sunsum ɛtane+ nee mɔɔ bɛbava bɛayɛ anwodolɛ nee ewule ngakyile ayile la.2 Ɛzoanvolɛma 12 ne aluma ɛne:+ Mɔɔ limoa la a le Saemɔn, mɔɔ bɛfɛlɛ ye Pita+ la, nee ɔ diema Andelu;+ Zɛbɛdi ara Gyemise nee ɔ diema Dwɔn;+3 Felepe nee Baatɔlomiyu;+ Tɔmase+ nee adwuledievolɛ Mateyu;+ Afeɛse ara Gyemise; nee Tadease;4 Saemɔn, mɔdenlebɔvolɛ ne; yɛɛ Dwudase Yesekaleɔto, mɔɔ nzinlii yele ye maanle la.+5 Gyisɛse zoanle bɛdabɛ 12 ne na ɔvale adehilelɛ ɛhye ɔmaanle bɛ:+ “Bɛmmamakyi bɛfa maanle maanle ne mɔ adenle biala azo yɛɛ bɛmmakɔ Samɛlea sua biala azo;+6 emomu, bɛhɔkpondɛ Yizilayɛ sua nu mboane mɔɔ ɛminli la ala.+7 Saa bɛkɔ a bɛbɔ nolo kɛ: ‘Anwuma Belemgbunlililɛ ne ɛbikye.’+8 Bɛyɛ wuliravolɛma ayile,+ bɛdwazo menli mɔɔ ɛwu la, bɛmaa kokobɛvolɛma anwo ɛde, bɛdu sunsum ɛtane. Bɛnyianle ye mgbane, bɛva bɛmaa mgbane.9 Bɛmmakpondɛ nvutuke anzɛɛ dwɛtɛ fufule anzɛɛ kɔbele bɛgua bɛ ezukoa ahodoku nu,+10 anzɛɛ bɛmmafa aleɛ kodoku bɛtu adenle ne, anzɛɛ adɛladeɛ nwiɔ,* anzɛɛ mgbɔlaboa anzɛɛ kpɔma,+ ɔluakɛ ɔfɛta kɛ bɛmaa gyimayɛvolɛ ne aleɛ.+11 “Sua anzɛɛ namule biala mɔɔ bɛkɛhɔ zo la, bɛkpondɛ awie mɔɔ fɛta wɔ ɛkɛ la, na bɛdɛnla ɛkɛ kɔkpula kɛ bɛkɛvi ɛkɛ.+12 Saa bɛwolo awuke ne anu a, bɛbiza awuke ne anu amra ahye.13 Saa awuke ne fɛta a, bɛmaa anzodwolɛ mɔɔ bɛkulo kɛ ɔnyia la ɛha ɛkɛ;+ noko saa ɔnfɛta a, bɛmaa bɛ anzodwolɛ ne ɛzia ɛrɛla bɛ ɛkɛ.14 Ɛleka biala mɔɔ awie anlie bɛ anzɛɛ andie bɛ edwɛkɛ ne la, saa bɛlɛfi awuke ne anu anzɛɛ suakpole ne azo bɛahɔ a, bɛkpokpo bɛ gyakɛ abo munlutu bɛgua ɛkɛ.+15 Nɔhalɛ nu, meka meahile bɛ kɛ, wɔ Ndɛnebualɛ Kenle ne ɔbayɛ bɛtɛɛ yeamaa Sodɔm nee Gomɔla+ yeadɛla suakpole zɔhane.16 “Nea! Melɛsoa bɛ kɛ mboane wɔ bedi avinli; yemɔti bɛmaa bɛ nye ɛla ɛkɛ kɛ nwɔlɛ na bɛyɛ bɛlɛvo kɛ abubule.+17 Bɛnlea bɛ nwo boɛ wɔ menli nwo, ɔluakɛ bɛbava bɛ bɛahɔ kɔɔto+ yɛɛ bɛbabila bɛ empele*+ wɔ bɛ nyianu azua ne mɔ anu.+18 Bɛbava bɛ bɛahɔ amɛnladoma nee arelemgbunli nyunlu+ ɔlua medame ti, amaa yeayɛ daselɛlilɛ yeamaa bɛ nee maanle maanle ne mɔ.+19 Noko, saa bɛfa bɛ bɛkɔ a, bɛmmadwenledwenle kɛzi bɛbadendɛ anzɛɛ mɔɔ bɛbaha la anwo, ɔluakɛ bɛbava mɔɔ bɛbaha la bɛamaa bɛ wɔ dɔnehwele zɔhane anu;+20 tɛ bɛmɛ a bɛbadendɛ a, emomu bɛ Ze sunsum ne a balua bɛ nwo zo adendɛ a.+21 Bieko, adiema baye adiema amaa yeamaa bɛahu ye, na papa aye ɔ ra amaa, yɛɛ ngakula badwazo atia bɛ awovolɛ na bɛamaa bɛahu bɛ.+22 Na me duma ne ati menli kɔsɔɔti bakpɔ bɛ,+ noko mɔɔ kɛgyinla nu kɛhɔ awieleɛ la, bɛbalie ye ngoane.+23 Saa bɛyɛ bɛ kpɔdekpɔde wɔ sua ko azo a,+ bɛnriandi bɛhɔ fofolɛ zo; nɔhalɛ nu, meka meahile bɛ kɛ, bɛnrɛwie Yizilayɛ azua kɔsɔɔti azo kɔ na sonla Ra ne ara.24 “Sukoavo ɛndɛla ye kilehilevolɛ, yɛɛ akɛlɛ ɛndɛla ɔ menle.+25 Ɔwɔ kɛ sukoavo anye die nwo kɛ ɔbayɛ kɛ ye kilehilevolɛ la, na akɛlɛ ayɛ kɛ ɔ menle.+ Saa menli vɛlɛle suamenle ne Biyɛlezibɛbe*+ a, ɛnee fane nyɛ a bɛnrɛvɛlɛ ye sua nu amra zɔhane ɛ?26 Yemɔti bɛmmasulo bɛ, ɔluakɛ debie biala ɛnle ɛkɛ mɔɔ bɛheda zo mɔɔ bɛnrɛbuke zo a, anzɛɛ debie biala ɛnle fealeranu mɔɔ bɛnrɛnwu ye a.+27 Mɔɔ meka mekile bɛ wɔ awozinli nu la, bɛha ye wienyi nu, yɛɛ mɔɔ meka megua bɛ nzo nu la, bɛha ye wɔ azua ti zo.+28 Na bɛmmasulo bɛdabɛ mɔɔ bɛku sonlabaka ne na bɛngola bɛnzɛkye ngoane* ne la;+ emomu, bɛzulo mɔɔ kola sɛkye ngoane ne nee sonlabaka ne amuala wɔ Gehenna* la.+29 Bɛndɔne ngɛsanloma nwiɔ kapɛlɛ* ɔ? Noko bɛ nuhua ko bɔbɔ ɛndɔ aze mɔɔ bɛ Ze ne ɛnze nwolɛ ɛhwee a.+30 Na bɛ ti zo enrinli bɔbɔ bɛdia ɔ muala.31 Yemɔti bɛmmasulo; bɛsonle bolɛ bɛtɛla ngɛsanloma dɔɔnwo.+32 “Awie biala mɔɔ bɔ me duma wɔ menli nyunlu la,+ medame noko mebabɔ ye duma wɔ me Ze mɔɔ wɔ anwuma la anyunlu.+33 Noko awie biala mɔɔ kpo me wɔ menli nyunlu la, medame noko mebakpo ye wɔ me Ze mɔɔ wɔ anwuma la anyunlu.+34 Bɛmmadwenle kɛ menvale anzodwolɛ membale azɛlɛ ye azo; meanva anzodwolɛ meamba, emomu konle dadeɛ.+35 Ɔluakɛ menvale mgbakyemgbakyenu membale, ralɛ nrenyia badwazo atia ye papa, na ralɛ raalɛ adwazo atia ye mame, na agyalɛ raalɛ adwazo atia ye ase.*+36 Nɔhalɛ nu, sonla agbɔvolɛ bayɛ ye sua nu amra.37 Awie biala mɔɔ kulo ye papa anzɛɛ ye mame tɛla me la ɛnfɛta me; yɛɛ awie biala mɔɔ kulo ɔ ra nrenyia anzɛɛ ɔ ra raalɛ tɛla me la ɛnfɛta me.+38 Na awie biala mɔɔ ɛnlie ye amaneɛnwunlɛ baka* ne na ɔndoa me la ɛnfɛta me.+39 Awie biala mɔɔ kulo kɛ ɔbɔ ye ngoane* nwo bane la, ɔbavi ɔ sa, noko awie biala mɔɔ medame ti ye ngoane* kɛvi ɔ sa la asa baha ye.+40 “Awie biala mɔɔ kɛlie bɛ la ɛlie medame noko, yɛɛ awie biala mɔɔ kɛlie me la ɛlie Ahenle mɔɔ zoanle me la noko.+41 Awie mɔɔ kɛlie ngapezonli ɔluakɛ ɔle ngapezonli la ati la, banyia ngapezonli ahatualɛ,+ yɛɛ awie mɔɔ kɛlie tenlenenli ɔluakɛ ɔle tenlenenli la ati la, banyia tenlenenli ahatualɛ.42 Na awie mɔɔ kɛmaa ngakula ngyikyi ɛhye mɔ anu ko nzule weɛlɛkɔkɔ kanrɛlɛ ko kɛnlo ɔluakɛ ɔle ɛdoavolɛ la ati la, meka ye nɔhalɛ nu meahile bɛ kɛ, ye ahatualɛ ɛnrɛbɔ ye ɛlɛ.”+


text: 39 Bɛvale Dwosefi bɛhɔle Yigyibiti,+ na Yigyibitinli bie mɔɔ bɛfɛlɛ ye Pɔtefaa,+ Falo mgbanyima ne mɔ ko mɔɔ nea sinzavolɛma ne mɔ anwo zo la dɔle ye vile Yehyemɛlema+ mɔɔ vale ye hɔle ɛkɛ ne la ɛkɛ.2 Noko ɛnee Gyihova nee Dwosefi lua.+ Ɔti ɔwiele ye boɛ, na ɔ menle Yigyibitinli ne vale ye awuke ne wulale ɔ sa nu.3 Na ɔ menle ne nwunle kɛ ɛnee Gyihova nee ye lua yɛɛ Gyihova maa debie biala mɔɔ ɔyɛ la yɛ boɛ.4 Dwosefi hɔle zo nyianle ɔ nyunlu ɛlolɛ, na ɔrayɛle ye sonvolɛ mɔɔ ɔdie ye ɔdi. Ɔti ɔvale ye awuke ne ɔwulale ɔ sa nu na ɔmaanle ɔnleanle debie biala mɔɔ ɔlɛ la azo.5 Ɔvi mekɛ mɔɔ ɔvale ye awuke ne ɔwulale Dwosefi asa anu na ɔmaanle ɔnleanle ye debie biala azo la, ɔlua Dwosefi ati Gyihova yilale Yigyibitinli ne awuke ne azo, na Gyihova yilale debie biala mɔɔ ɔlɛ wɔ sua nu ɛkɛ yɛɛ ɛbɔ nu la azo.+6 Akee ɔvale ye debie biala ɔwulale Dwosefi asa anu, na yeandwenle debie biala anwo kɛ aleɛ mɔɔ ɔbali la ala. Na Dwosefi nyinle yɛle nrenyia kɛnlɛma mɔɔ ɔgyi zo sengɔɔnwo.7 Nzinlii, akee ɔ menle aye ne dule ɔ nye ziele Dwosefi anwo na ɔhanle kɛ: “Ɛ nee me ɛla.”8 Noko yeanyɛ na ɔhanle ɔhilele ɔ menle aye ne kɛ: “Kɛkala me menle ɛndwenle ninyɛne mɔɔ meyɛ ye wɔ sua nu ɛke la anwo, na yeva debie biala mɔɔ ɔlɛ la yewula me sa nu.9 Awie biala ɛnle kpole ɛndɛla me wɔ awuke ɛhye anu, yɛɛ ɔtɛtuale me wɔ debie biala anwo kɛ ɛdawɔ ala, ɔluakɛ ɔ ye a le wɔ. Ɔti kɛzi mekola meyɛ amumuyɛ kpole ɛhye na meyɛ ɛtane metia Nyamenle ɛ?”+10 Ɛnee ɔka ɔkile Dwosefi dahuu, noko Dwosefi amkponle ɛlɛ kɛ ɔ nee ye bala anzɛɛ ɔ nee ye badɛnla bɔbɔ.11 Noko kenle ko bie mɔɔ ɔhɔle awuke ne anu kɛ ɔkayɛ ye gyima la, ɛnee sonvolɛma mɔɔ wɔ sua nu ɛkɛ ne la biala ɛnle sua nu.12 Akee raalɛ ne zɔle Dwosefi tɛladeɛ ne anu na ɔhanle kɛ: “Ɛ nee me ɛla!” Noko Dwosefi gyakyile ye tɛladeɛ ne maanle ye na ɔnriandile ɔvindele alienwo.13 Na mɔɔ raalɛ ne nwunle kɛ yegyakyi ye tɛladeɛ ne yemaa ye na yenriandi yevinde alienwo la,14 ɔdeɛdeanle nu ɔvɛlɛle mrenyia mɔɔ wɔ ye sua nu ɛkɛ ne la na ɔzele bɛ kɛ: “Bɛnlea! Yehɔva Hibulunli nrenyia ɛhye yera ɛke kɛ ɔragolo yɛ nwo. Ɔrale me nwo ɛke kɛ ɔba ɔ nee me arala, noko mendeɛdeanle nuhua.15 Na mɔɔ ɔdele kɛ mɛlɛteɛdea nu mgbole la, ɔgyakyile ye tɛladeɛ ne wɔ me nwo ɛke na ɔnriandile ɔvindele alienwo.”16 Ɛhye anzi, ɔvale Dwosefi tɛladeɛ ne ɔguale ɔ nwo ɛkɛ ɔhɔkpulale kɛ Dwosefi amenle rale sua nu la.17 Akee ɔhanle edwɛkɛ ko ne ala ɔhilele ye, ɔse: “Hibulunli sonvolɛ ne mɔɔ ɛhɔvale ye ɛrale ɛke la rale kɛ ɔba yearagolo me nwo.18 Noko mɔɔ mendeɛdeanle nu mgbole la, ɔgyakyile ye tɛladeɛ ne wɔ me nwo ɛke na ɔnriandile ɔvindele alienwo.”19 Mɔɔ ɔ menle ne dele edwɛkɛ mɔɔ ɔ ye hanle hilele ye kɛ: “Debie mɔɔ wɔ sonvolɛ ne ɛyɛ ɛhile me la ɛne” ala la, ɔvale ɛya kpole.20 Ɔti Dwosefi amenle ne vale ye hɔdole efiade, ɛleka mɔɔ belemgbunli ne pilizama ne gua la, na ɔlale efiade ɛkɛ ne.+21 Noko Gyihova nee Dwosefi luale na ɔhɔle zo ɔlale ɛlɔlɛ kpundii ali ɔhilele ye, na ɔmaanle ɔnyianle kpanyinli ne mɔɔ nea efiade ɛkɛ ne la anyunlu ɛlolɛ.+22 Ɔti kpanyinli ne mɔɔ nea efiade ɛkɛ ne la maanle Dwosefi nleanle pilizama mɔɔ wɔ efiade ɛkɛ ne la amuala anwo zo, na ɔdaye a ɛnee ɔnea ɔmaa bɛyɛ debie biala wɔ ɛkɛ ne a.+23 Kpanyinli ne mɔɔ nea efiade ɛkɛ ne la andwenle debie biala mɔɔ wɔ Dwosefi asa anu la anwo, ɔluakɛ ɛnee Gyihova nee Dwosefi lua yɛɛ Gyihova maanle debie biala mɔɔ ɔyɛle la yɛle boɛ.+


text:
1我是保羅,我作使徒並非受人委派,也不是倚靠人,而是由耶穌基督和叫祂從死裡復活的父上帝委派的. 2我和所有跟我在一起的弟兄寫信給加拉太的各教會.
3願我們的父上帝和主耶穌基督賜給你們恩典和平安! 4基督遵照我們父上帝的旨意為我們的罪獻上了自己,好拯救我們脫離這罪惡的世代.
5願榮耀歸給上帝,直到永永遠遠.阿們!
勿隨別的福音
6我很驚訝,你們竟然那麼快就背棄了藉著基督的恩典呼召你們的上帝,去追隨別的福音! 7其實那並不是福音,只是某些人擾亂你們的信仰,想篡改基督的福音. 8即便是我們或天使,若另傳福音給你們,與我們以前傳給你們的相悖,也該受咒詛. 9我們已經說過,現在我再說一次:如果有人向你們傳別的福音,跟你們以前接受的不同,那人該受咒詛.
10我現在是要贏得人的贊同嗎?還是要贏得上帝的贊同?難道我是要討好人嗎?如果我仍舊要討好人,我就不是基督的奴僕了.
保羅受上帝委派傳福音
11弟兄姊妹,我告訴你們,我傳的福音不是出於人的意思, 12因為這福音既不是我從人那裡領受的,也不是我跟人學來的,而是耶穌基督親自啟示我的. 13你們都聽說過我信奉猶太教時的所作所為,我怎樣殘酷地迫害上帝的教會,試圖摧毀它. 14我在猶太教裡比許多同輩的猶太人更進取,狂熱地維護祖先的傳統.
15然而,當我還在母腹中的時候,上帝就施恩將我分別出來並呼召了我. 16上帝既然樂意把祂的兒子啟示給我,叫我向外族人傳揚祂的福音,我就沒有跟任何人1·16 「人」希臘文是「血肉」.商量, 17也沒有上耶路撒冷去見那些比我先作使徒的人,而是立刻去了阿拉伯,然後回到大馬士革.
18過了三年,我才到耶路撒冷去拜會彼得,和他一起住了十五天. 19我也見了主耶穌的弟弟雅各,此外沒有見過其他使徒. 20我在上帝面前保證,我寫給你們的絕無謊言.
21後來我又到了敘利亞和基利迦地區. 22那時,猶太境內基督的眾教會都還沒有見過我的面. 23他們只是聽人說:「那個從前迫害我們的人如今在傳揚他曾試圖摧毀的信仰.」 24於是他們因為我的緣故將榮耀歸給上帝.
Nkyia
1Paulo, ɔsomafo a ɛnyɛ nnipa anaa onipa bi na ɔpaw me sɛ ɔsomafo, na mmom ɛyɛ Yesu Kristo ne Agya Nyankopɔn a onyan no fii awufo mu no, 2ne anuanom a wɔne me wɔ ha nyinaa,
De krataa yi kɔma Galati asafo ahorow no nyinaa:
3Adom ne asomdwoe a efi yɛn Agya Nyankopɔn ne Awurade Yesu Kristo nka mo. 4Yɛn bɔne nti, Kristo yɛɛ osetie maa yɛn Agya Nyankopɔn. Ɔnam so de ne ho bɔɔ afɔre gyee yɛn fii bɔne a yɛwɔ mu nnɛ yi mu. 5Anuonyam nka Onyankopɔn daa nyinaa. Amen.
6Mo ho yɛ me nwonwa sɛ mopɛ ntɛm po nea ɔfrɛɛ mo se montena Kristo adom mu no, kodi asɛmpa foforo 7a ɛnyɛ nokware asɛmpa koraa bi no akyi. Ɛda adi sɛ nnipa bi wɔ hɔ a wɔredan mo adwene pɛ sɛ wosiw Kristo Asɛmpa no ho kwan. 8Na sɛ yɛn, anaa ɔbɔfo fi ɔsoro bɛka asɛmpa a nsonoe da ɛno ne yɛn Asɛmpa no ntam a, onii no bɛkɔ afɔbu a enni awiei mu. 9Yɛaka dedaw na mereti mu sɛ: Obiara a ɔbɛka asɛmpa a ɛne Asɛmpa a moagye ato mu no bɔ abira no bɛkɔ afɔbu a enni awiei mu.
10Nea nnipa pene so na mereyɛ yi ana? Dabi! Mepɛ nea Onyankopɔn pene so! Anaa mereyɛ nea ɛsɔ nnipa ani? Sɛ migu so yɛ saa de a, na menyɛ Kristo somfo.
Onyankopɔn Frɛ Paulo
11Anuanom, mepɛ sɛ mote ase sɛ Asɛmpa a meka kyerɛ mo no mfi onipa hɔ. 12Me nsa anka amfi onipa nkyɛn. Saa ara nso na ɛnyɛ onipa na ɔkyerɛɛ me. Ɛyɛ Kristo no ankasa na ɔdaa no adi kyerɛɛ me.
13Moate sɛ na mesɛe mʼadagyew nyinaa wɔ Yudasom ho. Afei moate nso sɛ na mede atirimɔden taa Onyankopɔn akyidifo, na mefaa ɔkwan biara a metumi so pɛɛ sɛ metɔre wɔn ase. 14Me mfɛfo Yudafo no de, na mʼadwene mu abue wɔ Yudasom ho sen wɔn nyinaa. Na mikura yɛn nananom amanne nso mu denneennen. 15Nanso Onyankopɔn nam nʼadom so frɛɛ me ansa na wɔrewo me sɛ memmɛsom no. Na bere no soo 16sɛ ɔbɛda ne Ba no adi akyerɛ me, sɛnea ɛbɛyɛ a mɛka Asɛmpa a ɛfa ne ho akyerɛ amanamanmufo no, mankɔ obiara nkyɛn amma wantu me fo; 17saa ara nso na mankɔ Yerusalem ankohu asomafo a na wodi mʼanim kan no. Mmom, mekɔɔ Arabia prɛko pɛ na mesan baa Damasko.
18Mfe abiɛsa akyi na mekɔɔ Petro nkyɛn wɔ Yerusalem ne no kodii nkɔmmɔ. Midii ne nkyɛn nna dunum. 19Manhu ɔsomafo biara wɔ hɔ ka Awurade nua Yakobo ho. 20Meka kyerɛ mo wɔ Onyankopɔn anim se nea merekyerɛw yi yɛ nokware turodoo.
21Ɛno akyi no, mebaa Siria ne Kilikia. 22Saa bere no na Kristo asafo ahorow a wɔwɔ Yudea no mu nnipa nnim me. 23Nsɛm a na wɔaka afa me ho sɛ, “Afei de, ɔbarima no a na ɔtaa yɛn no ka gyidi a na ɔpɛ sɛ ɔsɛe no no ho asɛm.” 24Na me nti, wɔhyɛɛ Onyankopɔn anuonyam.


text: 21 Nrɛlaleɛ mɔɔ tia ɛnweanloa fienemgbole ne* la ɛne:+Ɔlɛba kɛ ahumu mɔɔ vi nyiakɛ la,Ɔvi fienemgbole nu lɔ, ɔvi azɛlɛ mɔɔ zolɛ yɛ ɛzulolɛ la azo ɔlɛba.+2 Bɛye ɛnyelɛzodeɛnwunlɛ bie mɔɔ yɛ ɛzulolɛ la bɛhile me:Mɛlɛbɛla sonla ne ɛlɛbɔ adalɛ ɛbɛla,Yɛɛ sɛkyevolɛ ne ɛlɛsɛkye ninyɛne.O Yilam, kɔho! O Medea,+ kɔteta ye!Mebamaa amaneɛ mɔɔ ɔlɛmaa menli anwu ye la amuala ara awieleɛ.+3 Ɛhye ati a melɛdi nyane kpole la.*+Melɛte nyane,Kɛ raalɛ mɔɔ ɛvo awolɛ zo la.Me nwo ɛbubu me yemɔti mende edwɛkɛ;Me adwenle ɛyɛ basaa yemɔti mennwu ɛhwee.4 Me ahonle ɛlɛsi; ɛzulolɛ ɛha me.Aledwolɛ ne mɔɔ me nwo lɔle ye la maa me nwo woso me.5 Bɛva ɛkponle bɛzie ɛkɛ na bɛva mbia bɛziezie nwo!Bɛli na bɛnlo!+Bɛmɛ mgbanyima, bɛdwazo bɛkpokpa enyinlike ne!6 Ɔluakɛ edwɛkɛ mɔɔ Gyihova ɛha ɛhile me la ɛne:“Kɔ na kɔva awie maa ɔzinza na ɔha mɔɔ ɔbanwu ye la.”7 Na ɔnwunle konle ehwili mɔɔ mgbɔnwɔ ɛlɛtwe ye,Konle ehwili mɔɔ asoaso ɛlɛtwe ye,Konle ehwili mɔɔ afunlumu ɛlɛtwe ye la.Ɔguale ɔ nye aze ɔnleanle ye kpalɛ.8 Akee ɔdeanle nu kɛ awenade la kɛ:“O Gyihova, megyi ɛzinzalɛ arane ne azo alehyenlɛ biala,Yɛɛ megyi me ɛzinzalɛ ɛleka ne nɔɔzo biala.+9 Nea mɔɔ ɛlɛba la:Menli dede konle ehwili mɔɔ mgbɔnwɔ ɛlɛtwe bɛ la anu!”+Akee ɔdeanle nu na ɔhanle kɛ:“Yedɔ aze! Babelɔn ɛdɔ aze!+Ye nyamenle ne mɔ ananze ne mɔ amuala ɛbubu ɛgua aze!”+10 O me menli mɔɔ bɛwoso bɛ kɛ ma,Me ma ɛwosolɛ ɛleka ma,*+Meha mɔɔ mede mevi ɛlɔne Gyihova, Yizilayɛ Nyamenle ne ɛkɛ la mehile bɛ.11 Nrɛlaleɛ mɔɔ tia Dumaa* la ɛne:Awie ɛlɛfɛlɛ me avi Siyɛ kɛ:+“Sinzavolɛ, na nɔe ye ɛ?Sinzavolɛ, na nɔe ye ɛ?”12 Sinzavolɛ ne hanle kɛ:“Aleɛ ɛlɛkye na eza aleɛ badwo.Saa bɛbabiza a, bɛbiza.Bɛzia bɛrɛla!”13 Nrɛlaleɛ mɔɔ tia ɛsɛlɛ ne la ɛne:O Didan adendulɛma,Bɛbala ɛsɛlɛ zo kpɔkɛ nu nɔɔzo.+14 Bɛmɛ mɔɔ bɛde Tima azɛlɛ zo,+Bɛva nzule bɛrayia awie mɔɔ nzuhɔne ɛlɛku ye la,Na bɛva aleɛ bɛrɛlɛ awie mɔɔ ɛlɛnriandi la.15 Ɔluakɛ bɛnriandi bɛvi dadeɛ nloa, bɛvi konle dadeɛ mɔɔ bɛhwe la anloa,Bɛnriandi bɛvi ɛda mɔɔ bɛkpo, nee konle mɔɔ anu yɛ se la anloa.16 Edwɛkɛ mɔɔ Gyihova ɛha ɛhile me la ɛne: “Wɔ ɛvolɛ ko mɔɔ le kɛ ɛkpanli ɛvolɛ la* anu, Kidaa anyunlunyia ne amuala+ bara awieleɛ.17 Kidaa kovolɛma mɔɔ to ɛda mɔɔ baha la bayɛ ekyi bie, ɔluakɛ Gyihova, Yizilayɛ Nyamenle ne a ɛha a.”


text: 42 Nea! Me sonvolɛ+ mɔɔ meboa ye!Awie mɔɔ mekpa nu meye ye+ na melie ye medo nu!*+Meva me sunsum ne mewula ye nu;+Ɔbava pɛlepɛlelilɛ yearɛlɛ maanle maanle ne mɔ.+2 Ɔnrɛdea nu anzɛɛ ɔnrɛmaa ɔ ne zo,Yɛɛ ɔnrɛmaa bɛnrɛde ɔ ne wɔ awɔdenle zo.+3 Ɔnrɛbu ndɔ baka mɔɔ bɛkposo ye la,Yɛɛ ɔnrɛnlua kɛnlaneɛ nu nyɛma mɔɔ asɛɛ ɛnlu la.+Ɔbava pɛlepɛlelilɛ yeara wɔ nɔhalɛlilɛ nu.+4 Ɔnrɛyɛ bɛtɛɛ anzɛɛ ɔ nwo ɛnrɛbɛlɛ ye kɔkpula kɛ ɔbava pɛlepɛlelilɛ yeara azɛlɛ ne azo;+Na mbɔra ne mɔ ɛlɛkendɛ ye mɛla.*5 Edwɛkɛ mɔɔ Gyihova, nɔhalɛ Nyamenle ne,Ahenle mɔɔ bɔle anwuma, Bedevinli Ko ne mɔɔ ɔtɛlɛ nuhua,+Ahenle mɔɔ tɛlɛ azɛlɛ ne nee debie biala mɔɔ wɔ zo la anu,+Ahenle mɔɔ maa menli mɔɔ de zo la ɛnwomenle+Na ɔmaa menli mɔɔ lua zo la sunsum la ɛha la ɛne:+6 “Medame Gyihova, mevɛlɛ wɔ wɔ tenleneyɛlɛ nu;Mezɔ ɛ sa.Mebabɔ ɛ nwo bane na meava wɔ meayɛ ngyekyeleɛ meamaa menli+Nee kɛnlaneɛ meamaa maanle maanle ne,+7 Amaa wɔabuke anyenzinliravolɛma anye,+Wɔaye pilizama wɔavi efiadeNa wɔaye bɛdabɛ mɔɔ bɛde awozinli nu la wɔavi efiade.+8 Medame a mele Gyihova a. Me duma ɛne;Menva me anyunlunyia memmaa awie biala,*Yɛɛ menva me ayɛlɛyelɛ memmaa ananze mɔɔ bɛgua la.+9 Nea, alimoa ninyɛne ne mɔ ɛra nu;Kɛkala melɛka ninyɛne fofolɛ nwo edwɛkɛ.Meka nwolɛ edwɛkɛ meahile bɛ kolaa na bɛasisi.”+10 Bɛdo edwɛne fofolɛ bɛmaa Gyihova,+Bɛye ye ayɛlɛ wɔ azɛlɛ ne ɛleka biala,+Bɛmɛ mɔɔ bɛfo nyevile nee debie biala mɔɔ wɔ nuhua,Bɛmɛ mbɔra nee menli mɔɔ wɔ zolɛ la.+11 Bɛmaa fienemgbole nee azuamgbole mɔɔ wɔ zo la ɛmaa bɛ ne zo,+Kidaa+ namunamu ne mɔ ɛmaa bɛ ne zo.Bɛmaa menli mɔɔ de bodane zo la ɛva anyelielɛ ɛdeɛdea nu;Bɛmaa bɛdea nu wɔ awoka ne mɔ ati zo.12 Bɛmaa bɛwula Gyihova anyunlunyiaNa bɛbɔ ye ayɛlɛyelɛ ne nolo wɔ mbɔra ne mɔ azo.+13 Gyihova bavinde kɛ katakyie.+Ɔbaheha ɔ nwo kɛ kovolɛ.+Ɔbadea nu, ɛhɛe, ɔbava konle ɛnelɛ yeadea nu;Ɔbahile kɛ ɔ nwo yɛ se tɛla ye agbɔvolɛ.+14 “Meyɛ koonwu mekɛ tendenle.Mezie me nwo dii na mehomo me nwo zo.Mebakponle na mealie ɛnwomenle mgbole wɔ mekɛ ko ne alaKɛ raalɛ mɔɔ ɛvo awolɛ zo la.15 Mebazɛkye awoka mgbole nee ngyikyiNa meamaa mbaka kɔsɔɔti mɔɔ wɔ zolɛ la awe.Mebamaa azule ne mɔ ahakyi mbɔra*Na meamaa nzubula asesa.+16 Mebamaa anyenzinliravolɛma ava adenle mɔɔ bɛnze la azo+Na meamaa bɛalua adenle mɔɔ bɛtɛfale zo ɛlɛ la anu.+Mebamaa awozinli mɔɔ wɔ bɛ nyunlu la ahakyi wienyi+Na meamaa adenle mɔɔ zolɛ le ahuhunduu la ayɛ azɛlɛ sɛsɛ.+Ɛhye a mebayɛ meamaa bɛ a, na menrɛkpo bɛ.”17 Bɛdabɛ mɔɔ bɛfa bɛ rɛle bɛwula ananze mɔɔ bɛze la anu,Bɛdabɛ mɔɔ bɛka bɛkile mbulalɛ ananze ne mɔ kɛ: “Bɛle yɛ nyamenle” la,Bɛbazia bɛ nzi na bɛ nyunlu agua aze bɔkɔɔ.+18 Bɛmɛ anzondiliravolɛma, bɛdie;Bɛmɛ anyenzinliravolɛma, bɛnlea na bɛnwu ye.+19 Nwane a anye ɛzi ɛdɛla me sonvolɛ,Nwane a anzo ɛdi ɛdɛla soanvolɛ ne mɔɔ mezoa ye la a?Nwane a anye ɛzi kɛ ahenle mɔɔ bɛdua ye kakɛ,Anzɛɛ ɔ nye ɛzi kɛ Gyihova sonvolɛ ne a?+20 Ɛnwu ninyɛne dɔɔnwo, noko ɛnvede ɛ nye ɛnnea.Ɛbuke ɛ nzo, noko ɛndie.+21 Gyihova tenleneyɛlɛ ne ati,Ɔ nye die kɛ ɔbakpogya mɛla* ne zo na yeali ye eni.22 Noko bɛle menli mɔɔ bɛsesa bɛ nwo ninyɛne na bɛwua bɛ;+Bɛ muala bɛha adokule nu yɛɛ bɛgua efiade.+Bɛsesa bɛ nwo ninyɛne na awie ɛnle ɛkɛ mɔɔ ɔbalie bɛ a,+Yɛɛ bɛwua bɛ na bɛnnyia awie ɛnga kɛ: “Bɛva bɛ bɛzia bɛrɛla!”23 Bɛ nuhua boni a badie ɛhye a?Nwane a bayɛ ɛnzolɛ na yeadie amaa yeaboa ye kenle bie ɛ?24 Nwane a maanle bɛwuale GyekɔboNa bɛsesale Yizilayɛ anwo ninyɛne a?Asoo tɛ Gyihova, Ahenle mɔɔ yɛyɛle ɛtane yɛtiale ye la ɔ?Bɛkpole kɛ bɛkɛlua Ye ndenle nu,Yɛɛ bɛanli Ye mɛla* zo.+25 Yemɔti ɔwolale ye ahonle mɔɔ ɛfutu,Ye ɛya ne nee konle nu ɛya kpole ne ɔguale ɔ nwo zo.+Ɔyelale debie biala mɔɔ ɛbɔ ye ɛyia la, noko yeandwenle nwo.+Ɔyelale ye, noko yeanva ye ahonle yeanli ɔ nzi.+


text:
1Ɔbarima bi tenaa ase wɔ Us1.1 Us yɛ ɔman bi a na ɛda Yordan apuei fam. Na Hiob nyɛ Israelni. asase so a na ne din de Hiob. Na ne ho nni asɛm na ɔyɛ pɛ; na osuro Onyankopɔn, na ɔtwe ne ho fi bɔne ho. 2Na ɔwɔ mmabarima baason ne mmabea baasa, 3na ɔwɔ nguan mpem ason, yoma mpem abiɛsa, anantwi mpamho ahannum ne mfurumbere ahannum, na ɔwɔ asomfo bebree. Na ɔyɛ onipa kɛse pa ara wɔ nnipa a wɔwɔ Apuei fam nyinaa no mu.
4Na ne mmabarima no to pon nnidiso nnidiso wɔ wɔn afi mu, na wɔto nsa frɛ wɔn nuabeanom baasa no ne wɔn bɔ mu didi, nom. 5Sɛ aponto nna no twa mu a, Hiob soma kɔfrɛ wɔn na wodwira wɔn ho. Ɔsɔre anɔpahema bɔ ɔhyew afɔre ma wɔn mu biara, efisɛ na osusuw sɛ, “Ebia na me mma no ayɛ bɔne na wɔadome Onyankopɔn wɔ wɔn koma mu.” Eyi yɛ dwuma a na Hiob di no bere ano bere ano.
Hiob Sɔhwɛ A Edi Kan
6Da bi, abɔfo no de wɔn ho bɛkyerɛɛ Awurade, na Satan kaa wɔn ho bae. 7Awurade bisaa Satan se, “Wufi he na wobaa ha?”
Satan buaa Awurade se, “Mifi asase so akyinkyinakyinkyin ne emu akɔneabadi mu.”
8Na Awurade bisaa Satan se, “Woadwene me somfo Hiob ho ana? Obiara nte sɛ ɔno wɔ asase so, ne ho nni asɛm na ɔteɛ, ɔyɛ onipa a osuro Onyankopɔn na okyi bɔne.”
9Satan buaa Awurade se, “Hiob suro Onyankopɔn kwa ana? 10Wunnyee ban mfaa ɔno, ne fie ne biribiara a ɔwɔ ho ana? Woahyira ne nsa ano adwuma so, enti ne nguan ne nʼanantwi ase atrɛw asase no so. 11Na wo de, teɛ wo nsa na sɛe nea ɔwɔ nyinaa, na obegyina wʼanim na wadome wo.”
12Awurade ka kyerɛɛ Satan se, “Eye, nea ɔwɔ nyinaa wɔ wo nsam, nanso ɔno ankasa de, mfa wo nsateaa nka no.”
Na Satan fii Awurade anim kɔe.
13Da bi a Hiob mmabarima ne ne mmabea redidi na wɔrenom bobesa wɔ wɔn nuabarima panyin fi no, 14ɔbɔfo bi baa Hiob hɔ bɛkae se, “Anantwi no refuntum na mfurum no redidi wɔ wɔn nkyɛn no, 15Sabiafo1.15 Na Sabiafo yɛ atubrafo a na wɔte Arabia anafo fam. bɛtow hyɛɛ yɛn so, sesaw wɔn kɔe. Wɔde afoa kunkum apaafo no, na me nko ara na miguanee a merebɛbɔ wo saa amanneɛ yi.”
16Bere a ogu so rekasa no, ɔbɔfo foforo bi ba bɛkae se, “Onyankopɔn gya fi soro abɛhyew wo nguan ne wo nguanhwɛfo no nyinaa, na me nko ara na miguanee a merebɛbɔ wo amanneɛ yi.”
17Ogu so rekasa no, ɔbɔfo foforo bi bɛkae se, “Kaldeafo1.17 Na Kaldeafo yɛ atubrafo a wɔte sare a ɛwɔ Mesopotamia so. Wɔn ara na wɔbɛtenaa Babilonia yɛɛ no ahemman. de akorɔmfo akuw abiɛsa baa wo yoma so bɛsoaa wɔn kɔe. Wɔde afoa kunkum asomfo no na me nko ara na miguanee a merebɛbɔ wo amanneɛ yi.”
18Bere a ogu so rekasa no, ɔbɔfo foforo bi ba bɛkae se, “Na wo mmabarima ne wo mmabea redidi na wɔrenom bobesa wɔ wɔn nuabarima panyin fi, 19na prɛko pɛ, ahum bi bɔ fii sare no so bedwiraa ofi no ntwea anan no. Ofi no dwiriw guu wɔn so na akunkum wɔn, na me nko ara na miguanee a merebɛbɔ wo amanneɛ yi.”
20Eyi maa Hiob sɔre gyinaa hɔ, sunsuan nʼatade mu na oyii ne tinwi. Afei ɔtenaa fam sɔree Awurade 21kae se,
“Adagyaw na mede fi me na yam bae,
na adagyaw na mede bɛsan akɔ.
Awurade de mae, na Awurade afa;
nhyira nka Awurade din!”
22Eyi nyinaa mu no, Hiob anyɛ bɔne sɛ ɔbɛbɔ Onyankopɔn sobo.


text: 4 Ɛhye anzi menwunle ye, na nea! anlenkɛ bie mɔɔ bɛbuke la wɔ anwuma lɔ, na ɛnelɛ mɔɔ limoa mɔɔ mendele kɛ ɔlɛtendɛ yeahile me la le kɛ aweɛne tendenle ne la, ɔse: “Fo bɛla ɛke, na mebahile wɔ ninyɛne mɔɔ bazi la.”2 Ɛhye anzi, sunsum ne tumi ne rale me nwo zo ɛkɛ ne ala, na nea! ɛnee belemgbunli ebia bie gyi anwuma lɔ na awie de belemgbunli ebia ne azo.+3 Na Ahenle mɔɔ de zo la anyunlu ta kɛ gyasepa bolɛ+ nee saadese bolɛ,* yɛɛ nyangondonle mɔɔ ta kɛ ɛmelade la ɛbɔ belemgbunli ebia ne ɛyia.+4 Na arelemgbunli mbia 24 ɛbɔ belemgbunli ebia ne ɛyia, na menwunle mgbanyima 24+ mɔɔ bɛwulowula adɛladeɛ fufule la kɛ bɛdede arelemgbunli mbia ɛhye mɔ azo, na bɛbobɔ nvutuke abotile.5 Ɛsɛlɛmanye+ nee ɛnelɛ nee ezulehululɛ+ vi belemgbunli ebia ne anu rale; na ɛnee senle ahɛnlaneɛ nsuu ɛlɛsɔ wɔ belemgbunli ebia ne anyunlu, na bɛmɛ a le Nyamenle sunsum nsuu ne.+6 Nyevile mɔɔ ɔ nye te kɛ neanleɛ anu wienyi la wɔ belemgbunli ebia ne anyunlu.+Tease abɔdeɛ nna mɔɔ ɛnyelɛ duodua bɛ nyunlu nee bɛ nzi amuala la wɔ belemgbunli ebia ne avinli* nee belemgbunli ebia ne anwo.+7 Tease abɔdeɛ ne mɔɔ limoa la le kɛ awenade,+ tease abɔdeɛ ne mɔɔ tɔ zo nwiɔ la le kɛ ɛnlankɛ ralɛ nyinli,+ tease abɔdeɛ ne mɔɔ tɔ zo nsa la+ anyunlu le kɛ sonla nyunlu, yɛɛ tease abɔdeɛ ne mɔɔ tɔ zo nna la+ le kɛ kɔleɛ mɔɔ ɛdu faa la.+8 Na tease abɔdeɛ nna ɛhye mɔ ko biala lɛ ndɛbalɛ nsia; ɛnyelɛ duodua bɛ nwo amuala nee bɛ ndɛba abo.+ Na bɛkɔ zo bɛka ye alehyenlɛ nee aledwolɛ kɛ: “Nwuanzanwuanza, nwuanzanwuanza, nwuanzanwuanza a le Gyihova*+ Nyamenle, Tumivolɛ Bedevinli ne, mɔɔ ɛnee wɔ ɛkɛ, na ɔtɛbɔ ɛkɛ na ɔlɛba la.”+9 Mekɛ biala mɔɔ tease abɔdeɛ ne mɔ kɛva anyunlunyia nee enililɛ nee moyɛlɛ kɛmaa Mɔɔ de belemgbunli ebia ne azo, Ahenle mɔɔ de aze dahuu la,+10 mgbanyima 24 ne+ tu gua Mɔɔ de belemgbunli ebia ne azo la anyunlu na bɛsonle Ahenle mɔɔ de aze dahuu la, na bɛtudu bɛ abotile ne mɔ bɛgua belemgbunli ebia ne anyunlu bɛka kɛ:11 “Gyihova* yɛ Nyamenle, ɛfɛta kɛ ɛdie anyunlunyia+ nee enililɛ+ nee tumi,+ ɔluakɛ ɛdawɔ a ɛbɔle ninyɛne kɔsɔɔti a,+ na wɔ ɛhulolɛ zo a bɛwɔ ɛkɛ na ɛbɔle bɛ a.”


text:
Ɛyɛ Basel Asɛmpatrɛ Adwumayɛkuo no na wɔdii kan kyerɛɛ Twerɛ Kronkron ase kɔɔ Twi kasa mu. Afe 1828 mu na wɔtee saa Asɛmpatrɛ Adwumayɛkuo yi nka wɔ Sika Mpoano (Gold Caost). Basel Asɛmpatrɛ Abɔfoɔ yi ne wɔn aboafoɔ a wɔka Twi kasa no bɔɔ mmɔden papaapa sɛdeɛ wɔde Twi kasa no bɛbɔ Asɛmpa no dawuro. Yei maa Twerɛ Kronkron asekyerɛ bɛyɛɛ kwan pa bi a ɛboa ama wɔdii wɔn dwuma pa yi.
Ɛwɔ nwoma mu sɛ, afe 1846 mu na Basel Asɛmpatrɛ Abɔfoɔ yi dii akotene wɔ Twerɛ Kronkron no fa bi a wɔkyerɛɛ aseɛ a ɛdi kan kɔɔ Twi kasa mu. Din a na ɛda so ne Ojikassa Kannehuma Yankupong Asem. Nwoma yi mu nsɛm yɛ Twerɛ Kronkron mu abasɛm, Mmara Nsɛm Du no, Awurade Mpaebɔ no ne Asomafoɔ no Gyidikasɛm no.


text: 11 Akee mekɛ mɔɔ bɛlɛbikye Gyɛlusalɛm, Bɛtefagye nee Bɛtani+ wɔ Ɔlivi Boka ne azo la, ɔzoanle ye ɛdoavolɛma ne anu nwiɔ+2 na ɔzele bɛ kɛ: “Bɛhɔ namule ne mɔɔ bɛ nye dua ye la azo, na bɛdwu ɛkɛ ne ala a bɛbanwu asoaso ralɛ mɔɔ awie biala ɛtɛtɛnlanle zolɛ ɛlɛ la kɛ bɛhenda ye wɔ ɛkɛ. Bɛzianyi ye na bɛva ye bɛrɛla.3 Na saa awie biza bɛ kɛ, ‘Duzu ati a bɛlɛyɛ ɛhye a?’ bɛha kɛ, ‘Awulae hyia nwolɛ na ɔbamaa bɛava bɛara ndɛndɛ.’”4 Yemɔti bɛhɔle na bɛhɔnwunle kɛ asoaso ralɛ ne henda anlenkɛ bie anloa wɔ gua ne azo, na bɛzianyinle ye.+5 Na menli mɔɔ gyi ɛkɛ ne la bie mɔ bizale bɛ kɛ: “Duzu ati a bɛlɛsianyi asoaso ralɛ ne a?”6 Bɛhanle mɔɔ Gyisɛse hanle la pɛpɛɛpɛ bɛhilele bɛ, na bɛmaanle bɛhɔle.7 Na bɛvale asoaso ralɛ+ ne bɛrɛlɛle Gyisɛse, na bɛvale bɛ adɛladeɛ aguzo ne mɔ bɛguale zolɛ, na ɔdɛnlanle zo.+8 Menli dɔɔnwo noko vale bɛ adɛladeɛ aguzo ne mɔ sesɛle adenle ne anu, yɛɛ bie mɔ noko pepɛle arɛlɛ mrɛlakɛ.+9 Na menli mɔɔ li ɔ nyunlu nee bɛdabɛ mɔɔ bɛli ɔ nzi la hɔle zo deɛdeanle nu kɛ: “Yɛsɛlɛ wɔ, die ye!+ Nyilalɛ ɛha mɔɔ ɛlɛba wɔ Gyihova* duma nu la!+10 Nyilalɛ ɛha yɛ papa Devidi Belemgbunlililɛ ne mɔɔ ɛlɛba la!+ Yɛsɛlɛ wɔ, die ye, wɔmɔ mɔɔ ɛwɔ anwuma anwuma lɔ la!”11 Na ɔdwule Gyɛlusalɛm la, ɔhɔle ɛzonlenlɛsua ne anu, na ɔnleɛnleanle nuhua ninyɛne ne ɔyiale. Na kɛmɔ ɛnee aleɛ asɛɛ ɛdwo la ati, ɔvile ɛkɛ na ɔ nee Bulu Nee Nwiɔ ne hɔle Bɛtani.+12 Aleɛ hyenle mɔɔ bɛvile Bɛtani la, ɛhɔne hunle ye.+13 Ɔnwunle feege baka bie mɔɔ nya dɔɔnwo wɔ zo la wɔ moamoa lɔ, na ɔhɔnleanle saa ɔbanyia debie wɔ zo a. Noko ɔhɔdwule nwolɛ la, yeannwu ɛhwee kɛ nya ala, ɔluakɛ ɛnee ɔnle mekɛ mɔɔ feege so a.14 Yemɔti ɔzele baka ne kɛ: “Awie biala ɛnrɛli wɔ ma bieko ɛlɛ.”+ Na ɛnee ye ɛdoavolɛma ne ɛlɛtie.15 Akee bɛrale Gyɛlusalɛm. Ɔhɔle ɛzonlenlɛsua ne anu na ɔbɔle ɔ bo ɔvoanle bɛdabɛ mɔɔ bɛlɛtɔne ninyɛne nee bɛdabɛ mɔɔ bɛlɛtɔ debie wɔ ɛzonlenlɛsua ne anu la, na ɔbutubutule menli mɔɔ senza ezukoa la ɛkponle ne mɔ na ɔhanle menli mɔɔ ɛlɛtɔne abubule la mbia ɔguale,+16 na yeammaa awie biala anzoa debie ampɛ nu wɔ ɛzonlenlɛsua ne anu.17 Ɛnee ɔlɛkilehile bɛ na ɔhanle kɛ: “Asoo bɛtɛkɛlɛle kɛ, ‘Bɛbavɛlɛ me sua ne maanle maanle asɔneyɛlɛ sua’?+ Noko bɛmɛ bɛyɛ ye nwule feabelɛ.”+18 Na ɛsɔfo mgbanyinli nee mɛla kilehilevolɛma ne mɔ dele, na bɛbɔle ɔ bo bɛkpondɛle adenle mɔɔ bɛbalua zo bɛahu ye la;+ noko ɛnee bɛsulo ye, ɔluakɛ ye ngilehilelɛ ne zinle menli dɔɔnwo ne amuala anwo.+19 Ɔdwule nɔsolɛ nu la, bɛvile sua ne azo bɛhɔle.20 Nwonlomɔ mangyee ne mɔɔ bɛlɛpɛ nu la, bɛnwunle kɛ feege baka ne nee ye ndinli ne amuala ɛwu.+21 Pita hakyele na ɔzele ye kɛ: “Relabae, nea! feege baka ne mɔɔ ɛwale ye amonle la ɛwu.”+22 Gyisɛse buale bɛ kɛ: “Bɛnyia Nyamenle anu diedi.23 Nɔhalɛ nu meka meahile bɛ kɛ, awie biala mɔɔ kɛha kɛhile boka ɛhye kɛ, ‘Tu kɔdɔ nyevile nu,’ na ɔnzu kpolera wɔ ye ahonle nu na ɔlɛ diedi kɛ mɔɔ ɔkɛha la kɛyɛ ɛkɛ la, ɔbayɛ zɔ yeamaa ye.+24 Ɛhye ati meka meahile bɛ kɛ, debie biala mɔɔ bɛkɛbiza ye wɔ asɔneyɛlɛ nu la, bɛnyia diedi kɛ bɛ sa ɛha ye, na bɛbanyia ye.+25 Na saa bɛdwazo bɛgyinla kɛ bɛyɛ asɔne a, bɛva debie biala mɔɔ awie ɛyɛ ɛtia bɛ la bɛhyɛ ye, amaa bɛ Ze mɔɔ wɔ anwuma la noko ava bɛ ɛtane ahyɛ bɛ.”+26* ——27 Bɛradwule Gyɛlusalɛm bieko. Na mekɛ mɔɔ ɔlua ɛzonlenlɛsua ne anu la, ɛsɔfo mgbanyinli nee mɛla kilehilevolɛma nee mgbanyima ne mɔ rale ɛkɛ28 na bɛbizale ye kɛ: “Tumi boni a ɛfa ɛyɛ ninyɛne ɛhye mɔ a? Anzɛɛ nwane a maanle wɔ tumi kɛ ɛyɛ ninyɛne ɛhye mɔ a?”+29 Gyisɛse buale bɛ kɛ: “Mebiza bɛ edwɛkɛ ko. Saa bɛye ɔ nloa a, mebaha tumi ne mɔɔ mefa meyɛ ninyɛne ɛhye mɔ la meahile bɛ.30 Tumi ne mɔɔ Dwɔn vale zɔnenle la,+ ɔvi anwuma anzɛɛ ɔvi menli? Bɛha bɛhile me.”+31 Ɔti bɛbɔle ɔ bo bɛzuzule nwo kɛ: “Saa yɛka kɛ, ‘Ɔvi anwuma’ a, ɔbaha kɛ, ‘Ɛnee duzu ati a bɛanlie ye bɛanli ɛ?’32 Noko kɛ ɔkɛyɛ na yɛaha kɛ, ‘Ɔvi menli’ ɛ?” Ɛnee bɛsulo menli dɔɔnwo ne, ɔluakɛ ɛnee bɛ muala bɛbu Dwɔn kɛ ɔle ngapezonli amgba.+33 Yemɔti bɛbuale Gyisɛse kɛ: “Yɛnze.” Gyisɛse zele bɛ kɛ: “Ɛnee medame noko menrɛha tumi ne mɔɔ mefa meyɛ ninyɛne ɛhye mɔ la menrɛhile bɛ.”


text: 11 Akee ɛzoanvolɛma ne nee mediema mɔɔ wɔ Dwudiya la dele kɛ maanle maanle ne anu amra noko ɛlie Nyamenle edwɛkɛ ne ɛdo nu.2 Yemɔti mɔɔ Pita rale Gyɛlusalɛm la, menli mɔɔ gyi mrenyiazo ɛpɛlɛ ne anzi+ la bɔle ɔ bo dendɛle tiale ye,*3 bɛhanle kɛ: “Ɛhɔle menli mɔɔ bɛtɛpɛle bɛ mrenyiazo la sua nu ɛ nee bɛ hɔlile debie.”4 Ɛhye ati Pita hilehilele edwɛkɛ ne kɔsɔɔti anu hilele bɛ kɛ:5 “Ɛnee mewɔ Dwɔpa suakpole ne azo melɛyɛ asɔne, na wɔ ɛnyelɛzodeɛnwunlɛ nu menwunle kɛ bɛlɛdwula debie bie mɔɔ le kɛ lenen ɛdanlɛ kpole mɔɔ bɛsosɔ* ɔ nloa nna ne amuala anu la aze wɔ me nwo ɛkɛ ne.+6 Meneanle nuhua kpalɛ, na menwunle kɛ azɛlɛ ye azo nane ngakyile, nane anwo ɛzulolɛ, nane mɔɔ bɛtwenle bɛ nwo aze, nee anwomanyunlu nloma wɔ nu.7 Eza mendele kɛ ɛnelɛ bie ɛlɛka ahile me kɛ: ‘Pita, dwazo ku bie di!’8 Noko menganle kɛ: ‘Kyɛkyɛ Awulae, ɔluakɛ metɛdile debie mɔɔ nwolɛ ɛgua evinli anzɛɛ nwolɛ ɛnde la ɛlɛ.’9 Ɛnelɛ ne mɔɔ vi anwuma la buale me ye fane nwiɔ ne azo kɛ: ‘Mmaka kɛ ninyɛne mɔɔ Nyamenle ɛde nwolɛ la anwo ɛgua evinli.’10 Ɛhye zile fane nsa, na bɛhwenle debie biala bɛziale bɛhɔle anwuma.11 Mekɛ zɔhane anu ala, mrenyia nsa mɔɔ bɛzoa bɛ la vi Sizalia ragyinlanle sua ne mɔɔ yɛwɔ nu la anuhɔlɛ ne.+12 Akee sunsum ne zele me kɛ me nee bɛ ɛhɔ, memmamaa me adwenle nu yɛ me kesee. Na mediema nsia ɛhye mɔ noko nee me hɔle na yɛhɔle nrenyia ne sua nu.13 “Ɔhanle ɔhilele yɛ kɛ ɔnwunle anwumabɔvolɛ bie kɛ ɔgyi ye sua nu ɛkɛ ne ɔlɛka kɛ: ‘Soa menli wɔ Dwɔpa maa bɛhɔvɛlɛ Saemɔn mɔɔ bɛfɛlɛ ye Pita la bɛrɛla,+14 na ɔbaha kɛzi ɛ nee wɔ sua nu amra amuala bahola anyia ngoane la yeahile bɛ.’15 Na membɔle ɔ bo kɛ metendɛ la, sunsum nwuanzanwuanza ne rale bɛ nwo zo kɛ mɔɔ ɔrale yɛdayɛ noko yɛ nwo zo wɔ mɔlebɛbo ne la.+16 Na mengakyele Awulae edwɛkɛ ne mɔɔ ɛnee ɔta ɔka la kɛ: ‘Dwɔn vale nzule a zɔnenle a,+ na bɛmɛ bɛbava sunsum nwuanzanwuanza ne a bɛazɔne bɛ a.’+17 Ɔti saa Nyamenle ɛva ahyɛlɛdeɛ ne mɔɔ ɔfa ɔmaa mgbane mɔɔ ɔvale ɔmaanle yɛ la bie yemaa bɛdabɛ mɔɔ bɛlie Awulae Gyisɛse Kelaese bɛli la a, ɛnee mame a le nwane mɔɔ ɔwɔ kɛ mesi Nyamenle adenle a?”+18 Mɔɔ bɛdele ɛhye la bɛanga edwɛkɛ bieko,* na bɛwulale Nyamenle anyunlunyia bɛhanle kɛ: “Yemɔti Nyamenle ɛmaa menli mɔɔ wɔ maanle maanle ne anu la adenle kɛ bɛnlu bɛ nwo na bɛnyia ngoane.”+19 Na bɛdabɛ mɔɔ amaneɛnwunlɛ ne mɔɔ dole Sitivin la maanle bɛbɔle asande+ la, hɔle too hɔvindele Fonehyea, Saepelɛse nee Anteɔko, noko bɛhanle edwɛkɛ ne bɛhilele Dwuuma ala.+20 Na bɛ nuhua bie mɔ mɔɔ bɛvi Saepelɛse nee Saelini la noko hɔle Anteɔko na bɛdendɛle bɛhilele menli mɔɔ ka Giliki aneɛ la, na bɛhanle Awulae Gyisɛse anwo edwɛkpa ne.21 Bieko, ɛnee Gyihova* asa wɔ bɛ nwo zo, na menli dɔɔnwo rayɛle diedima na bɛhakyile bɛrale Awulae ɛkɛ.+22 Bɛ nwo edwɛkɛ hɔdwule asafo ne mɔɔ wɔ Gyɛlusalɛm la anzo nu, na bɛzoanle Baanabase+ bɛmaanle ɔhɔle too ɔhɔdwule Anteɔko.23 Mekɛ mɔɔ ɔdwule ɛkɛ ne na ɔnwunle Nyamenle ɛlolɛ kpole ne la, ɔlile fɛlɛko na ɔbɔle ɔ bo ɔmaanle bɛ kɔsɔɔti anwosesebɛ kɛ, bɛva bɛ ahonle muala bɛhɔ zo bɛdoa Awulae;+24 ɔluakɛ ɛnee ɔle sonla kpalɛ yɛɛ ɔlɛ diedi na sunsum nwuanzanwuanza ɛyi ye tɛkɛɛ. Ɛhye ati, menli dɔɔnwo liele Awulae lile.+25 Ɔti ɔhɔle Taasɛse kɛ ɔkakpondɛ Sɔɔlo ɛsesebɛ.+26 Na mɔɔ ɔnwunle ye la, ɔ nee ye rale Anteɔko. Yemɔti ɛvolɛ ko anu, bɛ nee asafo ne mɔɔ wɔ ɛkɛ ne la yiale nu na bɛhilehilele menli dɔɔnwo, na Anteɔko a bɛlimoale bɛluale Nyamenle adehilelɛ zo bɛvɛlɛle ɛdoavolɛma ne Kilisienema a.+27 Mekɛ zɔhane anu, ngapezoma+ vi Gyɛlusalɛm rale Anteɔko.28 Bɛ nuhua ko mɔɔ bɛfɛlɛ ye Agabɛse+ la dwazole na ɔluale sunsum ne azo ɔhanle ɔdole ɛkɛ ne kɛ ɛhɔne kpole bara azɛlɛ ye azo amuala,+ na ɔrale nu wɔ Kolɔdeɛse mekɛ zo.29 Yemɔti mediema ne mɔ bɔle kpɔkɛ kɛ awie biala ɛva debie* biala mɔɔ ɔkɛnyia la ɛrɛla na bɛva bɛhɔmaa+ mediema mɔɔ wɔ Dwudiya la;30 na bɛyɛle ye zɔ, bɛvale bɛmaanle Baanabase nee Sɔɔlo+ hɔmaanle mgbanyima ne mɔ.


text:
30 Gyeeka ara Egɛ edwɛkɛ mɔɔ anwo hyia mɔɔ ɔhanle ɔhilele Yeteɛle, Yeteɛle nee Yukale la.2 Awie biala lɛ adwenle tɛla me,+Yɛɛ menlɛ ndelebɛbo mɔɔ ɔwɔ kɛ sonla nyia la bie.3 Metɛsukoale nrɛlɛbɛ,Yɛɛ menlɛ Nwuanzanwuanza Ko ne adwenle ne bie.4 Nwane a ɛvo ɛhɔ anwuma na yedwu aze a?+Nwane a ɛboɔboa anwoma ne anloa wɔ ɔ sa amunwiɔ ne anu a?Nwane a ɛkyekye azule ne mɔ wɔ ye tɛladeɛ nu a?+Nwane a yɛle azɛlɛ ne ɛleka biala* a?+Saa ɛze a—Kɛ bɛfɛlɛ ye ɛ, yɛɛ kɛ bɛfɛlɛ ɔ ra ne ɛ?5 Nyamenle anloa edwɛkɛ biala anwo te.*+Ɔle enyinlike ɔmaa bɛdabɛ mɔɔ bɛnriandi bɛkɔfea ye nu la.+6 Mmafa debie biala ɛboka ye edwɛkɛ ne mɔ anwo,+Anrɛɛ ɔbahwi ɛ nyunlu,Na bɛanwu kɛ ɛle adalɛ.7 Ninyɛne nwiɔ a mebiza meavi wɔ ɛkɛ a,Mmafa ɛbɔ me abokɛ kolaa na meawu.8 Ye mɛlɛbɛla nee adalɛ fi me nwo kɔ moamoa.+Mmamaa medi ehyia anzɛɛ menyia me nwo.Maa menyia aleɛ mɔɔ mehyia nwolɛ la ala menli,+9 Amaa me ko anyi na meamkpo wɔ na meanga kɛ, “Nwane a le Gyihova?”+Anzɛɛ mmamaa meyɛ ehyianli na meanwua debie na meagua me Nyamenle ne duma ne anwo evinli.10 Mmasɛkye sonvolɛ duma wɔ ɔ menle anyunlu,Anrɛɛ ɔkɛwa wɔ amonle na ɛkɛli fɔlɛ.+11 Awolɛndoazo bie wɔ ɛkɛ mɔɔ wa ye papa amonleNa ɔnyila ye mame a.+12 Awolɛndoazo bie wɔ ɛkɛ mɔɔ ɔ nwo te wɔ ɔdaye ɔ nye zo+Noko ɔtɛwowole ɔ nwo evinli a.13 Awolɛndoazo bie wɔ ɛkɛ mɔɔ ɔlɛ adubɛnwo ɛnyelɛNa ɔ nye nea debie anwomemaazo nu a!+14 Awolɛndoazo bie wɔ ɛkɛ, ɔ gye le konle dadeɛYe awudwelɛ le kɛ dadeɛ;*Bɛkye koahweabanema mɔɔ wɔ azɛlɛ ne azoNee ehyiavolɛma mɔɔ bɛwɔ alesama avinli la bɛdi.+15 Mimike lɛ ɔ mra mraalɛ nwiɔ mɔɔ bɛtea nu kɛ, “Fa maa me! Fa maa me!”Ninyɛne nsa bie wɔ ɛkɛ mɔɔ bɛ kunlu ɛndwo ɛlɛ,Mɔɔ tɔ zo nna la ɛnga ye ɛlɛ kɛ, “Yeyɛ boɛ!”16 —Nla*+ nee ɛkolɛ mɔɔ le mota,Azɛlɛ mɔɔ nzule ɛnle zo,Yɛɛ senle mɔɔ ɛnga ye ɛlɛ kɛ, “Yeyɛ boɛ!” la.17 Ɛnyelɛ mɔɔ golo ye papa anwo na ɔndie ye mame edwɛkɛ la+—Mbɔnza nu ahɔhɔsɛlɛ badudu ye,Na kɔleɛ ngyikyi ali.+18 Ninyɛne nsa bie wɔ ɛkɛ mɔɔ me adwenle ɛndwu nwo* a,Yɛɛ ninyɛne nna a mende ɔ bo a:19 Kɔleɛ adenle wɔ anwuma,Ɛwɔlɛ adenle wɔ bodane zo,Meli adenle wɔ nyevile zo,Yɛɛ nrenyia adenle wɔ mekɛ mɔɔ ɔ nee bɛlɛra lua la.20 Raalɛ mɔɔ sɛkye agyalɛ la adenle ɛne:Ɔdi, ɔkyikyi ɔ nloa anwo;Na akee yeaha kɛ, “Metɛyɛle ɛtane biala.”+21 Ninyɛne nsa bie wɔ ɛkɛ mɔɔ bɛmaa azɛlɛ ne woso aYɛɛ ninyɛne nna a ɔngola ɔngyinla ɔ nloa a:22 Saa akɛlɛ bayɛ belemgbunli a,+Saa aleɛ bu koasea nwo zo a,23 Saa bɛgya raalɛ mɔɔ bɛkpɔ* ye la a,Yɛɛ saa sonvolɛ bɛlɛra fa ɔ menle raalɛ abo zo* a.+24 Ninyɛne nna wɔ azɛlɛ ye azo mɔɔ bɛboka ninyɛne ngyikyi kpalɛ ne mɔ anwo a,Noko bɛze nrɛlɛbɛ ɔvi bɛ awolɛ nu:*+25 Ngyigyilira ɛnle abɔdeɛ* mɔɔ bɛ nwo yɛ se a,Noko bɛboɔboa bɛ aleɛ nloa wɔ wawaa nu.+26 Awolɛzopema+ ɛnle abɔdeɛ mɔɔ bɛle katakyiema,*Noko bɛyɛ bɛ sua wɔ bodane nu.+27 Abɛbɛ+ ɛnlɛ bɛ belemgbunli,Noko bɛ muala bɛkɔ ye ekpunli ekpunli.+28 Ɛlaleɛ*+ fa ɔ gyakɛ betɛbeta ninyɛne,Na ɔkɔ belemgbunli sua nu.29 Ninyɛne nsa a wɔ ɛkɛ mɔɔ bɛ gyakɛ ɛdudulɛ le kɛnlɛma a,Mɔɔ tɔ zo nna la a bɛ ɛdialɛ le kɛnlɛma kpalɛ a:30 Awenade, ɔle katakyie wɔ nane ne mɔ anu,Ɔnzia ɔ nzi wɔ awie biala anyunlu;+31 Twea mɔɔ anwo yɛ ndɛ; abɔnkye nyinli;Yɛɛ belemgbunli mɔɔ ɔ nee ye ɛlɔnema lua la.32 Saa wɔyɛ ngoaseade wɔmemaa ɛ nwo zo+Anzɛɛ wɔbɔ adwenle kɛ ɛbayɛ zɔ a,Fa ɛ sa to ɛ nloa.+33 Kɛ mɔɔ bɛka meleke nu a bɛta a vi nu baNa bɛmia ebonyile a mogya a ba la,Zɔhane ala a ɛya ɛhanlɛ fa butule ba a.+
Ɔbodwɛkɛ
^ Hibulu aneɛ nu, “maanle azɛlɛ ne ɛleka biala zo.”
^ Hibulu edwɛkɛkpɔkɛ ne fale ezukoa bolɛ mɔɔ bɛtu nuhua evinli la anwo.


text:
Tressa
– Onyinee wɔ katholik fie nea na Tressa rehwehwɛ no ara ɛne sɛ ɔne obi besua Bible no. Enti bere a Yehowa Adansefo bɔe ne pon mu no, ɔdwenee sɛ ɛyɛ n’adesrɛ ho mmuae a ɛbɛma wɔatete ne mma anum no wɔ Ahyehyɛde no mu. Woyii no fii ahyehyɛde no mu esiane sɛ ogyae ne kunu a ɔyɛ no basabasa no nti, nanso bere a Tressa rebɔ mmɔden sɛ wɔbɛsan agye no atom bio wɔ ahyehyɛde no mu ɛnna ohuui Yesu! Kenkan Tressa osuahu no wɔ wɔn woafi Yehowa Adansefo mu.
Why Do Christians Emphasize Jesus more than Jehovah?
This post is also available in: Borɔfo Spanish Portuguese, Portugal Czech


text: 8 Asoo tɛ nrɛlɛbɛ a ɛlɛtea nu avɛlɛ la?Asoo tɛ adwenlenunwunlɛ a ɛlɛmaa ɔ ne zo avɛlɛ la?+2 Ɔgyinla anwuma+ wɔ adehane,Ɔgyinla nwɔnda ne mɔ azo.3 Ɔtea nu kpoleWɔ suakpole ne nlenkɛ mgbole ne mɔ anloa,Wɔ anuhɔlɛ ne nlenkɛ ne mɔ anloa kɛ:+4 “O menli, bɛmɛ a melɛfɛlɛ bɛ a;Memaa me ne zo mefɛlɛ awie biala.*5 Bɛmɛ mɔɔ bɛnlɛ anwubielɛ la, bɛzukoa nrɛlɛbɛ;+Bɛmɛ ahoasea, bɛnyia ndelebɛbo ahonle.6 Bɛdie, ɔluakɛ mɔɔ meka la anwo hyia,Me nloa ka mɔɔ le kpalɛ la;7 Ɔluakɛ meka me ne aze mefa me nloa meka nɔhalɛ ne,Na me nloa babonle ne kyi amumuyɛ edwɛkɛ.8 Edwɛkɛ mɔɔ vi me nloa anu la kɔsɔɔti le tenlene.Nuhua biala ɛtɛkyibale anzɛɛ ɛtɛkyeale.9 Bɛ muala bɛtenrɛ fɔɔnwo bɛmaa mɔɔ lɛ adwenlenunwunlɛ laYɛɛ bɛle kpalɛ bɛmaa bɛdabɛ mɔɔ bɛnwu nrɛlɛbɛ la.10 Fa me ɛdenrɛdenrɛlɛ na gyakyi dwɛtɛ fufule,Yɛɛ nrɛlɛbɛ na gyakyi nvutuke tagyee,+11 Ɔluakɛ nrɛlɛbɛ le kpalɛ tɛla ezukoa bolɛ kɔkɔlɛ;*Debie gyɛne biala mɔɔ sonla kulo la nee ye ɛnzɛ.12 Medame nrɛlɛbɛ, me nee badwema a de a;Melɛ ndelebɛbo nee adwenlenubukelɛ.+13 Gyihova ɛzulolɛ le ɛtane ɛhyilɛ.+Mekyi adubɛnwo nee anwomemaazo+ nee amumuyɛ adenle yɛɛ mɛlɛbɛla ɛdendɛlɛ.+14 Melɛ folɛdulɛ kpalɛ yɛɛ nrɛlɛbɛ kpalɛ;+Ndelebɛbo+ nee tumi+ le me ɛdeɛ.15 Me nwo zo a arelemgbunli dua di tumi a,Yɛɛ suakunlu mgbanyima dua me nwo zo di tenleneyɛlɛ nwo mɛla.+16 Me nwo zo a tumivolɛma dua di tumi a,Yɛɛ menli titili dua me nwo zo bua ndɛne fɔɔnwo.*17 Mekulo bɛdabɛ mɔɔ bɛkulo me la,Na bɛdabɛ mɔɔ bɛkpondɛ me bo zo la banwu me.+18 Anwonyia nee anyunlunyia le me ɛdeɛ,Agyapadeɛ mɔɔ wɔ ɛkɛ ne dahuu la nee tenleneyɛlɛ.19 Ma mɔɔ meso la le kpalɛ tɛla nvutuke, bɔbɔ nvutuke mɔɔ bɛdu nuhua evinli la,Yɛɛ ninyɛne mɔɔ mefa memaa la le kpalɛ tɛla dwɛtɛ fufule.+20 Medua tenleneyɛlɛ adenle nu,Medua pɛlepɛlelilɛ ndenle avinli;21 Mefa agyapadeɛ kpalɛ memaa bɛdabɛ mɔɔ bɛkulo me la,Yɛɛ memaa bɛ ninyɛnezielɛ ɛleka ne mɔ yi tetɛkɛɛ.22 Gyihova bɔle me kɛ ye adenle ne mɔlebɛbo,+Ye tete gyima ne mɔ anu mɔɔ limoa.+23 Ɔvale me ɔziele ɛkɛ ɔvi tete,+Ɔvi mɔlebɛbo ne, kolaa na bava azɛlɛ ne bazie ɛkɛ.+24 Mekɛ mɔɔ ɛnee azule kuma ɛnle ɛkɛ ne la,+ yɛɛ bɛwole me a,Mekɛ mɔɔ ɛnee nzubula mɔɔ maa nzule se ɛnle ɛkɛ ne la.25 Kolaa na bɛava awoka bɛaziezie ɛkɛ,Kolaa na awoka ngyikyi ara la, ɛnee bɛwo me,26 Mekɛ mɔɔ ɛnee ɔtɛyɛle azɛlɛ ne nee zolɛ kpɔkɛAnzɛɛ azɛlɛ ne azo ndɛtɛlɛ mɔɔ limoa la.27 Mekɛ mɔɔ ɔzieziele anwuma ne la,+ ɛnee mewɔ ɛkɛ;Mekɛ mɔɔ ɔpɛle kutukpunli wɔ nzule ne mɔ anye la,+28 Mekɛ mɔɔ ɔvale amungu ne mɔ ɔhendanle anwuma,Mekɛ mɔɔ ɔyɛle azule kuma ne mɔ ɛvileka la,29 Mekɛ mɔɔ ɔgyale nyevile ne ɛweɛneAmaa nuhua nzule ne mɔ ambulu ye mɛla zo,+Mekɛ mɔɔ ɔwulale azɛlɛ ne adiabo ne mɔ aze la,30 Ɛnee mewɔ ɔ nwo ɛkɛ ne kɛ gyimayɛvo mɔɔ ɛbe.+Ɛnee medame a ɔkulo me edwɛkɛ kpalɛ alehyenlɛ biala a;+Ɛnee me nye die wɔ ɔ nyunlu mekɛ biala;+31 Me nye liele ye azɛlɛ ne mɔɔ menli badɛnla zolɛ la anwo,Na ɛnee mekulo alesama edwɛkɛ kpalɛ.32 Na kɛkala, me mra, bɛdie me;Ɛhɛe, anyelielɛ a le bɛdabɛ mɔɔ bɛdua me ndenle ne mɔ azo la.33 Tie ɛdenrɛdenrɛlɛ+ na nwu nrɛlɛbɛ,Na mmabu ɛ nye ɛgua zolɛ ɛlɛ.34 Anyelielɛ a le sonla ne mɔɔ tie meNa ɔba me nlenkɛ ne mɔ anwo ndɛ alehyenlɛ biala,Na ɔkendɛ me wɔ me nlenkɛ felɛmo ne mɔ anloa* la;35 Ɔluakɛ mɔɔ kɛnwu me la banyia ngoane,+Na ɔbanyia Gyihova anyunlu ɛlolɛ.*36 Noko mɔɔ kpo me la sɛkye ɔ nwo,*Yɛɛ bɛdabɛ mɔɔ bɛkyi me la kulo ewule.”+


text: 51 “Bɛmɛ mɔɔ bɛli tenleneyɛlɛ nzi,Bɛmɛ mɔɔ bɛlɛkpondɛ Gyihova la, bɛdie me.Bɛnlea bodane ne mɔɔ bɛkpukele bɛ bɛvile nwolɛNee awolɛdulɛ kuma ne mɔɔ bɛdule bɛ bɛvile nu la.2 Bɛnlea bɛ papa EbilehamNee Sɛla+ mɔɔ* wole bɛ la.Ɔluakɛ menvɛlɛle ye la ɛnee ɔle sonla kokye,+Na menyilale ye memaanle ɔyɛle dɔɔnwo.+3 Ɔluakɛ Gyihova bakyekye Zayɔn arɛle.+Ɔbamaa ye ɛleka mɔɔ ɛdɔ mgbane la anyia arɛlekyekyelɛ,+Ɔbamaa ye fienemgbole ne ayɛ kɛ Yidɛn+Na ye ɛsɛlɛ ne ayɛ kɛ Gyihova tola ne.+Anyelielɛ nee fɛlɛkolilɛ,Moyɛlɛ nee anyelielɛ edwɛne bayi zolɛ.+4 O me menli, bɛdie me,Me maanle, bɛyɛ ɛnzolɛ bɛdie me.+Ɔluakɛ mebali mɛla,+Na meava me pɛlepɛlelilɛ ne meazie ɛkɛ ne kɛ kɛnlaneɛ meamaa menli.+5 Me tenleneyɛlɛ ɛbikye.+Me ngoanelielɛ badwu bɛ nwo zo,+Na me sa babua menli ne ndɛne.+Mbɔra bava bɛ nye ado me nwo zo,+Na bɛahendɛ me tumi ne.*6 Bɛmaa bɛ nye zo bɛnlea anwuma,Na bɛnlea azɛlɛ ne.Ɔluakɛ anwuma baminliminli kɛ esike;Azɛlɛ ne batete kɛ tɛladeɛ,Na menli mɔɔ wɔ zolɛ la bawu kɛ ngokowule.Noko me ngoanelielɛ ne badɛnla ɛkɛ dahuu,+Yɛɛ me tenleneyɛlɛ ne ɛnrɛwie ɛlɛ.*+7 Bɛmɛ mɔɔ bɛze tenleneyɛlɛ,Menli mɔɔ me mɛla* ne wɔ bɛ ahonle nu la, bɛdie me.+Bɛmmasulo sonla ɛnwunlonwunlanlɛ ne,Yɛɛ bɛmmamaa bɛ aholoba ɛbɔlɛ ne tu bɛ ahonle.8 Ɔluakɛ ngɛkɛba bali bɛ kɛ mɔɔ bɛdi tɛladeɛ la;Ngɛkɛba* mɔɔ di ɛdanlɛ la bali bɛ kɛ boane enrinli.+Noko me tenleneyɛlɛ ne badɛnla ɛkɛ dahuu,Na me ngoanelielɛ ne adwu awolɛndoazo kɔsɔɔti anwo zo.”+9 Dwazo! Dwazo! O Gyihova asa,+Fa anwosesebɛ keda!Dwazo kɛ dɛba ne la, kɛ mɔɔ ɛyɛle ye wɔ awolɛndoazo mɔɔ ɛpɛ nu la anu la.Asoo tɛ ɛdawɔ a ɛbubule Releehabe*+ anu azinli azinli,Na ɛwɔle nane kpole ne mɔɔ wɔ nyevile ne anu la atwɛ ɔ?+10 Asoo tɛ ɛdawɔ a ɛmaanle nyevile ne, azule kpole ne sesanle ɔ?+Asoo tɛ ɛdawɔ a ɛmaanle nyevile kuma ne hakyile adenle maanle menli mɔɔ ɛliele bɛ la luale nu ɔ?+11 Bɛdabɛ mɔɔ Gyihova ɛlie bɛ la bazia ara.+Bɛbava anyelielɛ bɛadeɛdea nu bɛazia bɛara Zayɔn.+Anyelielɛ mɔɔ ɛnlɛ awieleɛ la bayɛ bɛ ti zo abotile.+Bɛ nye balie na bɛali fɛlɛko,Na nyane nee alɔbɔlɛ bavi ɛkɛ.+12 “Medame a mele Awie mɔɔ kyekye bɛ rɛle a.+Duzu ati a ɔwɔ kɛ bɛsulo sonla mɔɔ ɔbawu+Nee dasanli mɔɔ ɔbanwoso kɛ ndile amolɛ la ɛ?13 Duzu ati a ɛ rɛle ɛvi Gyihova wɔ Yɛvolɛ ne+Mɔɔ dɛlɛle anwuma anu+ na ɔdole azɛlɛ ne adiabo la ɛ?Ɛnee dahuu ɛsulo ahenle mɔɔ gyegye wɔ* la ɛya ne,Kɛ asɛɛ ɔbahola yeazɛkye wɔ la.Kɛkala, ahenle mɔɔ gyegye wɔ la ɛya ne hale ni?14 Ɔnrɛhyɛ na bɛagyakyi ahenle mɔɔ bɛgua ye kyeenyi la;+Ɔnrɛwu ɔnrɛhɔ kuma ne anu,Yɛɛ ye aleɛ ɛnrɛbɔ ye.15 Medame a mele Gyihova wɔ Nyamenle ne,Mɔɔ ka nyevile ne anu ɔmaa ye azɛlɛkye bu mgbole a+—Me duma a le ɛlɔne Gyihova.+16 Mebava me edwɛkɛ meawula ɛ nloa anu,Na meava me sa alubo ne meaheda ɛ nwo zo,+Amaa meava anwuma meazie ɛkɛ na meado azɛlɛ ye adiabo+Na meaha meahile Zayɔnoma kɛ, ‘Bɛle me menli.’+17 Dwazo! Dwazo! O Gyɛlusalɛm, maa ɛ nwo zo,+Wɔmɔ mɔɔ wɔnlo Gyihova ɛya kanrɛlɛ ne anu wɔ ɔ sa nu la.Wɔnlo tɔmɛlɛ ne anu;Wɔnlo kanrɛlɛ ne mɔɔ maa bɛtotɔ la anu wɔdu ɔ bo.+18 Ɔ mra mrenyia dɔɔnwo ne mɔɔ ɔwole bɛ la anu ko bɔbɔ ɛnle ɛkɛ mɔɔ ɔbahile ye adenle a,Yɛɛ ɔ mra mrenyia dɔɔnwo ne mɔɔ ɔtetele bɛ la anu ko bɔbɔ ɛnle ɛkɛ mɔɔ ɛzɔ ɔ sa a.19 Ninyɛne nwiɔ ɛhye ɛdo wɔ.Nwane a bakyekye ɛ rɛle a?Wɔzɛkye na wɔdɔ mgbane, ɛhɔne nee dadeɛ!+Nwane a bakyekye ɛ rɛle a?+20 Ɛ mra mrenyia ne mɔ anye zo ɛbulu bɛ,+Bɛdeda guabile nwɔnda ne mɔ azoKɛ nane mɔɔ ɛdo ɛhane* la.Gyihova ɛya kpole ne nee ye ndeanlɛ ɛra bɛ nwo zo bɔkɔɔ.”21 Ɔti raalɛ mɔɔ ɛlɛdi nyane, wɔmɔ mɔɔ ɛtɛnonle nwanye noko wɔbo la,Mesɛlɛ wɔ tie ɛhye.22 Edwɛkɛ mɔɔ wɔ Awulae Gyihova, wɔ Nyamenle ne mɔɔ ko maa ye menli ne la ɛha la ɛne:“Nea! Mebalie kanrɛlɛ ne mɔɔ maa bɛtotɔ la meavi ɛ sa nu,+Tɔmɛlɛ ne, me ɛya kanrɛlɛ ne;Ɛnrɛnlo nuhua bieko ɛlɛ.+23 Mebava meawula menli mɔɔ hilele wɔ nyane la asa anu,+Menli mɔɔ zele wɔ* kɛ, ‘Butu maa yɛtietia ɛ nwo zo!’Na yemɔti ɛyɛle ɛ nzi kɛ azɛlɛ nwo,Kɛ awɔdenle la ɛmaanle bɛluale zo la.”


text: 8 Sɔɔlo noko liele ye ɛhunlɛ ne dole nu.+Ɔvi kenle zɔhane bɛbɔle ɔ bo bɛyɛle asafo ne mɔɔ wɔ Gyɛlusalɛm la kpɔdekpɔde kpalɛ; bɛ muala bɛbɔle asande bɛhɔle Dwudiya nee Samɛlea maanzinli ne mɔ anu, na ɔhale ɛzoanvolɛma ne ala.+2 Na menli bie mɔɔ bɛsulo Nyamenle la vale Sitivin hɔziele ye, na bɛzunle ye kpole kpalɛ.3 Na Sɔɔlo bɔle ɔ bo kɛ ɔsɛkye asafo ne. Ɔwolowolole azua nu ɔhɔhwenle mrenyia nee mraalɛ ɔvindele na ɔmaanle bɛhɔguale bɛ efiade.+4 Noko menli mɔɔ bɔle asande la bɔle edwɛkpa ne nolo wɔ ɛleka biala mɔɔ bɛhɔle la.+5 Felepe hɔle Samɛlea suakpole ne*+ azo na ɔbɔle ɔ bo ɔhanle Kelaese ne anwo edwɛkɛ ɔhilele bɛ.6 Mɔɔ menli ne diele Felepe na bɛnwunle nwanwane ninyɛne ne mɔ mɔɔ ɔlɛyɛ la, bɛ muala bɛvale koyɛlɛ bɛdiele mɔɔ ɔlɛka la kpalɛ.7 Ɛnee sunsum ɛtane wɔ menli dɔɔnwo anwo, na ɛnee bɛfa ɛnelɛ kpole bɛteɛdea nu na bɛfi bɛ nwo bɛtu.+ Eza menli mɔɔ ɛbubu nee wuliravolɛma dɔɔnwo dele kpɔkɛ.8 Ɔti suakpole ne azo amra anye liele kpole.9 Ɛnee nrenyia bie wɔ suakpole ne azo mɔɔ bɛfɛlɛ ye Saemɔn, ɛnee ɔye ngonyia ɔmaa ɔyɛ Samɛlea maanlema ne ɛzulolɛ, na ɔka kɛ ɔle sonlakpole.10 Bɛ muala, ɔvi mɔɔ le ekyi kɔdwu mɔɔ le kpole la anwo zo tie ye na bɛka kɛ: “Nrenyia ɛhye a le Nyamenle Tumi ne, mɔɔ bɛfɛlɛ ye Bedevinli la.”11 Kɛmɔ ɔyɛle ye ngonyia ninyɛne ne ɔmaanle ɔyɛle bɛ ɛzulolɛ mekɛ tendenle la ati, ɛnee bɛtie ye.12 Noko mɔɔ Felepe hanle Nyamenle Belemgbunlililɛ ne+ nee Gyisɛse Kelaese duma ne anwo edwɛkpa ne hilele bɛ, na bɛliele ye bɛlile la, mrenyia nee mraalɛ kɔsɔɔti maanle bɛzɔnenle bɛ.+13 Saemɔn noko rayɛle diedinli, na mɔɔ bɛzɔnenle ye la ɔ nee Felepe+ luale; na sɛkɛlɛneɛ nee nwanwane ninyɛne mɔɔ ɔnwunle kɛ Felepe ɛlɛyɛ la zinle ɔ nwo.14 Mekɛ mɔɔ ɛzoanvolɛma ne mɔɔ wɔ Gyɛlusalɛm dele kɛ menli mɔɔ wɔ Samɛlea la ɛlie Nyamenle edwɛkɛ ne ɛdo nu la,+ bɛzoanle Pita nee Dwɔn wɔ bɛ nwo lɔ;15 na bɛhɔyɛle asɔne bɛmaanle bɛ amaa bɛanyia sunsum nwuanzanwuanza ne.+16 Ɔluakɛ ɛnee bɛzɔne bɛ wɔ Awulae Gyisɛse duma nu+ ɛdeɛ, noko ɛnee ɔtɛbale bɛ nuhua biala anwo zo.17 Akee bɛvale bɛ sa bɛguale bɛ nwo zo,+ na bɛbɔle ɔ bo bɛnyianle sunsum nwuanzanwuanza ne.18 Noko mɔɔ Saemɔn nwunle kɛ ɛzoanvolɛma ne fa bɛ sa gua menli nwo zo a bɛnyia sunsum ne la, ɔyɛle kɛ ɔmaa bɛ ezukoa,19 ɔhanle kɛ: “Bɛmaa me tumi ɛhye noko bie amaa awie biala mɔɔ mekɛva me sa mekɛgua ɔ nwo zo la anyia sunsum nwuanzanwuanza ne bie.”20 Noko Pita zele ye kɛ: “Ɛ nee wɔ ezukoa ne amuala ɛminli, ɔluakɛ ɛdwenle kɛ ɛbahola wɔava ezukoa wɔadɔ Nyamenle ahyɛlɛdeɛ ne mɔɔ ɔfa ɔmaa mgbane la.+21 Ɛnlɛ kyɛfoa biala wɔ gyima ɛhye anu, ɔluakɛ wɔ ahonle nu ɛnde wɔ Nyamenle anyunlu.22 Ɔti nu ɛ nwo na gyakyi wɔ subane ɛtane ne, bodo Gyihova* na kakyi wɔ adwenle amaa yeava wɔ ɛtane yeahyɛ wɔ;23 ɔluakɛ menwu kɛ anyebolo* ɛyi wɔ tɛkɛɛ na dahuu ɛkpondɛ kɛ ɛyɛ ɛtane.”24 Saemɔn buale bɛ kɛ: “Bɛbodo Gyihova* bɛmaa me amaa ninyɛne mɔɔ bɛha la anu biala anzi me nwo zo.”25 Ɔti mɔɔ bɛlile daselɛ bɔkɔɔ na bɛhanle Gyihova* edwɛkɛ ne la, bɛziale bɛ nzi kɛ bɛkɔ Gyɛlusalɛm, na bɛhɔhanle edwɛkpa ne wɔ Samɛlea namunamu dɔɔnwo azo.+26 Noko Gyihova* anwumabɔvolɛ+ zele Felepe kɛ: “Dwazo kɔ nyiakɛ, adenle ne mɔɔ vi Gyɛlusalɛm kɔ Gaza la azo.” (Adenle ɛhye la ɛsɛlɛ zo.)27 Na ɔzile nu ɔhɔle, na nea! Yiteyopeanli kpanyinli bie ɛne, nrenyia ɛhye lɛ tumi na ɔnea Kandase, Yiteyopea ɔbahyema* ne ezukoa kɔsɔɔti azo. Ɛnee yehɔ Gyɛlusalɛm yehɔzonle+28 na ɔde ye ehwili nu ɔlɛsia, ɛnee ɔlɛkenga ngapezonli Ayezaya buluku ne kpole.29 Ɔti sunsum ne zele Felepe kɛ: “Kɔ na twe bikye ehwili ɛhye.”30 Felepe nriandile hɔle nwolɛ na ɔdele kɛ ɔlɛkenga ngapezonli Ayezaya buluku ne kpole, na ɔbizale ye kɛ: “Asoo ɛte mɔɔ ɛlɛkenga la abo?”31 Ɔzele kɛ: “Saa awie angile me a, kɛ ɔkɛyɛ na meade ɔ bo ɛ?” Yemɔti ɔmaanle Felepe vole radɛnlanle ɔ nwo ɛkɛ.32 Na Ngɛlɛlera ne mɔɔ ɛnee ɔlɛkenga la ɛne: “Ɔle kɛ boane mɔɔ bɛ nee ye ɛlɛkɔ kɛ bɛkahu ye la, yɛɛ ɔle kɛ boaneralɛ mɔɔ ɛyɛ koonwu wɔ awie mɔɔ ɛlɛpepɛ ɔ nwo enrinli anyunlu la, yemɔti yeambuke ɔ nloa.+33 Mekɛ mɔɔ bɛlɛgua ɔ nyunlu aze la, bɛyele pɛlepɛlelilɛ bɛvile ɔ nwo zo bɛhɔle.+ Nwane a baha ye awolɛndoazo ne anwo edwɛkɛ a? Ɔluakɛ bɛye ye ngoane bɛvi azɛlɛ ye azo.”+34 Akee kpanyinli ne bizale Felepe kɛ: “Mesɛlɛ wɔ, nwane anwo edwɛkɛ a ngapezonli ne ɛlɛka a? Ɔdaye ɔ nwo edwɛkɛ anzɛɛ awie gyɛne ɔ?”35 Felepe bɔle ɔ bo kɛ ɔtendɛ, na ɔbɔle ɔ bo wɔ ngɛlɛlera ɛhye azo ɔhanle Gyisɛse anwo edwɛkpa ne ɔhilele ye.36 Na mɔɔ bɛlua adenle zo bɛlɛkɔ la, bɛhɔdwule ɛleka mɔɔ nzule wɔ la, na kpanyinli ne hanle kɛ: “Nea! Nzule ɛne; duzu a si me ɛzɔnenlɛ nwo adenle a?”37* ——38 Yemɔti ɔmaanle ehwili ne gyinlanle na Felepe nee kpanyinli ne dwule hɔle nzule ne anu, na ɔzɔnenle ye.39 Mɔɔ bɛvile nzule ne anu bɛvole file zo la, Gyihova* sunsum ne vale Felepe vile ɛkɛ ne ndɛndɛ, na kpanyinli ne annwu ye bieko, noko ɔvale anyelielɛ ɔhɔle.40 Felepe noko hɔvindele Ahyedɔdo, na ɔhɔvale azɛlɛsinli ne amuala anu na ɔhɔle zo ɔbɔle edwɛkpa ne nolo wɔ azuamgbole ne mɔ kɔsɔɔti azo too ɔhɔdwule Sizalia.+


text: 17 Gyisɛse hanle ɛhye la, ɔnleanle anwuma na ɔhanle kɛ: “Egya, mekɛ ne ɛdwu. Wula ɛ ra ne anyunlunyia amaa ɛ ra ne noko awula wɔ anyunlunyia,+2 kɛ mɔɔ wɔmaa ye tumi wɔ menli kɔsɔɔti* anwo zo la,+ amaa yeamaa bɛdabɛ mɔɔ ɛvale bɛ ɛmaanle ye+ la amuala dahuu ngoane.+3 Ɛhye a le dahuu ngoane a,+ kɛ bɛkɛnwu wɔ,* nɔhalɛ Nyamenle kokye ne,+ nee mɔɔ ɛzoanle ye la, Gyisɛse Kelaese.+4 Mewie gyima mɔɔ ɛvale ɛmaanle me kɛ menyɛ la yɛ,+ na ɔlua zo mewula wɔ anyunlunyia wɔ azɛlɛ ye azo.+5 Yemɔti Egya, akee fa anyunlunyia ne mɔɔ ɛnee melɛ ye wɔ ɛ nwo lɔ kolaa na wɔabɔ ewiade ye la wula me anyunlunyia wɔ ɛ nwo nehane.+6 “Mela wɔ duma ali mehile menli mɔɔ ɛnee wɔ ewiade mɔɔ ɛvale bɛ ɛmaanle me la.+ Ɛnee bɛle wɔ ɛdeɛ, yɛɛ ɛvale bɛ ɛmaanle me a, na bɛli wɔ edwɛkɛ zo.*7 Kɛkala, bɛnwu kɛ debie biala mɔ ɛvale ɛmaanle me la vi wɔ ɛkɛ;8 bɛze ɛhye ɔluakɛ meha debie biala mɔɔ ɛhanle ɛhilele me la mehile bɛ,+ na bɛlie bɛdo nu yɛɛ bɛnwu ye kɛ membale kɛ ɛ gyakɛ anu gyinlavolɛ,+ na bɛlie bɛli kɛ ɛdawɔ a ɛzoanle me a.+9 Mesɛlɛ meamaa bɛ; menzɛlɛ memmaa ewiade ne, mesɛlɛ meamaa bɛdabɛ mɔɔ ɛvale bɛ ɛmaanle me la ɔluakɛ bɛle wɔ ɛdeɛ;10 na me debie biala le wɔ ɛdeɛ, yɛɛ wɔ ɛdeɛ le me ɛdeɛ,+ na menyia anyunlunyia wɔ bɛ avinli.11 “Menle ewiade bieko, bɛmɛ a bɛwɔ ewiade ye anu a,+ na melɛba ɛ nwo lɔ. Selɛ Nwuanzanwuanza, nea bɛ nwo zo+ ɔlua wɔ duma ne mɔɔ wɔva wɔdo me nwo zo la ati, amaa bɛayɛ ko kɛ mɔɔ yɛle ko la.+12 Mekɛ mɔɔ me nee bɛ de la, ɛnee menea bɛ nwo zo+ ɔlua ɛdawɔ mumua ne wɔ duma ne mɔɔ wɔva wɔdo me nwo zo la ati; na membɔle bɛ nwo bane, yɛɛ bɛ nuhua ko bɔbɔ anzɛkye+ kyesɛ ɛzɛkyelɛ ralɛ ne ala,+ amaa ngɛlɛlera ne ara nu.+13 Noko kɛkala melɛba ɛ nwo lɔ, na melɛka ɛhye mɔ wɔ ewiade ye anu, amaa me nwo anyelielɛ ne mɔɔ bɛnyia la ali munli wɔ bɛ nu.+14 Meha wɔ edwɛkɛ ne mehile bɛ noko ewiade ne ɛkpɔ bɛ, ɔluakɛ bɛnle ewiade ne afoa,+ kɛ mɔɔ menle ewiade ne afoa la.15 “Menzɛlɛ kɛ ɛye bɛ ɛvi ewiade ye anu, emomu mesɛlɛ kɛ ɛnlea bɛ nwo zo ɔlua amumuyɛnli ne ati.+16 Bɛnle ewiade ne afoa+ kɛ mɔɔ menle ewiade ne afoa la.+17 Dua nɔhalɛ ne azo te bɛ nwo;*+ wɔ edwɛkɛ le nɔhalɛ.+18 Kɛ mɔɔ ɛzoanle me wɔ ewiade ye anu la, medame noko mezoa bɛ wɔ ewiade ye anu.+19 Na melɛyɛ me nwo nwuanzanwuanza meamaa bɛ, amaa bɛdabɛ noko bɛalua nɔhalɛ ne azo bɛayɛ nwuanzanwuanza.20 “Menzɛlɛ memmaa ɛhye mɔ angome, mesɛlɛ meamaa bɛdabɛ noko mɔɔ bɛlɛdua bɛ edwɛkɛ ne azo bɛanyia diedi wɔ me nu la,21 amaa bɛ muala bɛayɛ ko,+ kɛ mɔɔ ɛdawɔ Egya, ɛ nee me le ko na me nee wɔ le ko la,+ amaa bɛdabɛ noko bɛ nee yɛ ayɛ ko, na ewiade ne alie ali kɛ ɛdawɔ a ɛzoanle me a.22 Meva anyunlunyia ne mɔɔ ɛvale ɛmaanle me la memaa bɛ, amaa bɛayɛ ko kɛ mɔɔ yɛle ko la.+23 Me nee bɛ le ko yɛɛ ɛ nee me le ko, amaa bɛ koyɛlɛ ne ali munli,* na ewiade ne anwu kɛ ɛdawɔ a ɛzoanle me a, na ɛkulo bɛ kɛ mɔɔ ɛkulo me la.24 Egya, mekulo kɛ menli mɔɔ ɛvale bɛ ɛmaanle me la baboka me nwo wɔ ɛleka mɔɔ mewɔ la,+ amaa bɛanwu anyunlunyia ne mɔɔ wɔva wɔmaa me la, ɔluakɛ ɛnee ɛkulo me kolaa na ewiade ne abɔ ɔ bo.+25 Pɛlepɛlelilɛ Egya, nɔhalɛ nu, ewiade ne ɛnze wɔ+ noko mame meze wɔ,+ yɛɛ ɛhye mɔ ze kɛ ɛdawɔ a ɛzoanle me a.26 Memaa bɛnwu wɔ duma yɛɛ mebamaa bɛanwu ye,+ amaa ɛlɔlɛ ne mɔɔ ɛnyianle ye me nwo la adɛnla bɛ nu na me nee bɛ ayɛ ko.”+


text: 49 Na Gyekɔbo vɛlɛle ɔ mra mrenyia ne mɔ na ɔhanle kɛ: “Bɛboɔboa bɛ nloa bɛmaa menga mɔɔ bazi bɛ nwo zo wɔ mekɛ mɔɔ li awieleɛ anu la mengile bɛ.2 Gyekɔbo amra mrenyia, bɛyia na bɛdie, ɛhɛe, bɛdie bɛ papa Yizilayɛ.3 “Wulubɛn,+ wɔmɔ a ɛle me ra kpanyinli a,+ me anwosesebɛ nee me awolɛ tumi mɔlebɛbo, ɛnee ɛlɛ anyunlunyia nee anwosesebɛ kpole.4 Kɛmɔ ɛle kɛ azule mɔɔ se kpole la ati, ɛnrɛyɛ kpole, ɔluakɛ ɛvole wɔ papa ɛkpa zo.+ Mekɛ zɔhane, ɛguale me ɛkpa ne anwo evinli. Amgba ɛvole zolɛ!5 “Semɛyɔn nee Livae le mediema.+ Bɛfa bɛ akodeɛ ne bɛyɛ basabasa.+6 O me ɛkɛla,* ɛ nee bɛ mmatu. O me ahonle,* ɛ nee bɛ mmatɛnla, ɔluakɛ bɛvale ɛya bɛhunle menli,+ yɛɛ bɛpepɛle nlankɛ gyakɛ anzi bɛvale bɛlieliele bɛ nye.7 Munzule ɛha bɛ ɛyavalɛ, ɔluakɛ ɔ ti yɛ se, yɛɛ bɛ ahonle ɛfutulɛ, ɔluakɛ ɔ nloa yɛ se.+ Maa membɔ bɛ asande wɔ Gyekɔbo na memaa bɛkponde Yizilayɛ.+8 “Wɔmɔ Dwuda,+ ɛ mediema mrenyia ne mɔ baye wɔ ayɛlɛ.+ Ɛbava ɛ sa wɔazɔ wɔ agbɔvolɛ akɔme.+ Wɔ papa amra mrenyia babɔ bɛ ti aze amaa wɔ.+9 Dwuda le awenade ralɛ.+ Me ra, ɛbavi nane mɔɔ ɛbahye ye la anwo wɔahɔ. Yela azɛlɛ nwo na yedenrɛ ɔ nwo kɛ awenade, na kɛmɔ ɔle kɛ awenade la ati, nwane a bahola adunwue ye a?10 Belemgbunli kpɔma ne ɛnrɛvi Dwuda,+ yɛɛ tumi kpɔma ne ɛnrɛvi ɔ gyakɛ avinli kɔkpula kɛ Hyaelo* bara,+ na yemɔ a menli ne amuala badie ye a.+11 Ɔbahenda ye asoaso wɔ vanye baka nwo, na yeahenda ye asoaso ralɛ wɔ vanye baka kpalɛ nwo. Ɔbakpo ye ndanlɛ wɔ nwanye nu na yeakpo ye tɛladeɛ wɔ vanye ma nzule nu.12 Nwanye ɛmaa ɔ nye ɛyɛ kɔkɔlɛ weɔɔnwo yɛɛ meleke ɛmaa ɔ gye ɛyɛ nwohyee.13 “Zɛbulɛn+ badɛnla ɛnweanloa, ɛleka mɔɔ meli ne mɔ gyinlegyinla la,+ na ye ɛweɛne ne bahɔdwu Saedɛn nehane.+14 “Yesakaa+ le asoaso mɔɔ anwo yɛ se mɔɔ ɔla adesoa nwiɔ avinli a.15 Na ɔbanwu kɛ ɛnwomenlelielɛ ɛleka ne le kpalɛ, yɛɛ azɛlɛ ne le kɛnlɛma. Ɔbaha ɔ nwo aze yeazoa adesoa na yeayɛ akɛlɛ gyima.16 “Dan+ babua ye menli ne ndɛne kɛ Yizilayɛ mbusua ne mɔ anu ko.+17 Dan bayɛ ɛwɔlɛ ala adehane, ɛwɔlɛ mɔɔ lɛ mɛne mɔɔ la adenle nloa, mɔɔ ka ɛkpɔnwɔ gyakɛ anzi na ɔmaa ye kavolɛ ne tɔ alɛnranyunlu la.+18 O Gyihova, mebahendɛ wɔ ngoanelielɛ ne.19 “Gaade+ ɛdeɛ, nwule barawua ye, noko ɔbavoa bɛ ndinlizo.+20 “Ahya+ banyia aleɛ dɔɔnwo,* na ɔbanyia aleɛ mɔɔ fɛta belemgbunli la.+21 “Nafetalae+ le weɛlɛ belɛ. Ɔka edwɛkɛ kɛnlɛma.+22 “Dwosefi+ le baka mɔɔ so la ngane fofolɛ mɔɔ ɛwɔlɔ, baka mɔɔ so mɔɔ gyi azudenle nloa, mɔɔ ye ngane fo gua bane ti zo la.23 Noko ɛdatovoma ne hɔle zo gyegyele ye na bɛtotole ye ɛda na bɛkpɔle ye.+24 Noko yeando ye ɛda ne aze,+ na ɔ sa nu mianle na ɔzuale ɔdole zo.+ Ɛnee ɛhye vi Gyekɔbo tumivolɛ ko ne, mboaneneavolɛ ne, nee Yizilayɛ bodane ne asa anu.25 Ɔvi* wɔ papa Nyamenle ne ɛkɛ, na ɔbaboa wɔ, yɛɛ ɔwɔ Tumivolɛ Bedevinli ne anwo ɛkɛ, na ɔbava anwuma nee azɛlɛ bo nyilalɛ,+ nyɛfonlɛ nee ɛkolɛ nu nyilalɛ yeayila wɔ.26 Wɔ papa nyilalɛ ne badɛla awoka mɔɔ wɔ ɛkɛ ne dahuu nee ninyɛne ngɛnlɛma mɔɔ wɔ awoka ngyikyi zo la nyilalɛ ɛdeɛ ne.+ Bɛbagua Dwosefi ati zo, bɛbagua ahenle mɔɔ bɛye ye wɔ ɔ mediema ne mɔ avinli bɛzie ahane la ati avinli.+27 “Bɛngyaman+ bahɔ zo atete nane nu kɛ bedi.+ Ɔbali nane mɔɔ ɔbahye ye la nwonlomɔ, na yeahyɛ ninyɛne mɔɔ yenyia la nɔsolɛ nu.”+28 Ɛhye mɔ amuala a le Yizilayɛ mbusua 12 ne, yɛɛ edwɛkɛ mɔɔ bɛ papa hanle hilele bɛ wɔ mekɛ mɔɔ ɔlɛyila bɛ la ɛne. Ɔvale nyilalɛ mɔɔ fɛta bɛ nuhua ko biala la ɔmaanle ye.+29 Ɛhye anzi, ɔhanle ɔhilele bɛ kɛ: “Ɔka ekyii bɛsie me kɛ me menli ne la.*+ Anrɛɛ bɛzie me wɔ me papa mɔ anwo ɛkɛ wɔ bolɛ bɔne ne mɔɔ wɔ Hɛtenli Yifolɔn azɛlɛ ne azo la anu,+30 bolɛ bɔne ne wɔ Makepilaa azɛlɛ zo, ɔla Mameli anyunlu wɔ Keena azɛlɛ zo, azɛlɛ ne mɔɔ Ebileham dɔle vile Hɛtenli Yifolɔn ɛkɛ ne kɛ ɔfa yeayɛ azie la.31 Ɛkɛ ne a bɛziele Ebileham nee ɔ ye Sɛla a.+ Ɛkɛ ne a bɛziele Ayezeke+ nee ɔ ye Relebɛka a, yɛɛ ɛkɛ ne a menziele Liya a.32 Bɛdɔle azɛlɛ ne nee bolɛ bɔne ne mɔɔ wɔ zo la bɛvile Hɛtema ɛkɛ.”+33 Ɔti Gyekɔbo hanle edwɛkɛ ɛhye mɔ amuala hilele ɔ mra mrenyia ne mɔ. Akee ɔmaanle ɔ gyakɛ zo ɔguale ɛkpa ne azo na ɔgule ye ɛnwomenle mɔɔ li awieleɛ, na bɛziele ye kɛ ye menli ne la.*+


text:
Nyamenle zile ye ɛwɔkɛ ne azo hilele Gyekɔbo (13-15)
28 Yemɔti Ayezeke vɛlɛle Gyekɔbo na ɔyilale ye na ɔzele ye kɛ: “Mmagya Keena mraalɛ ne mɔ bie.+2 Kɔ wɔ mame papa Bɛtuwɛle sua nu wɔ Padan-elam na kɔgya wɔ mame adiema nrenyia Leeban amra mraalɛ ne mɔ bie.+3 Nyamenle Tumivolɛ Bedevinli ne bayila wɔ na yeamaa ɛ nwo azo, na wɔayɛ menli* ekpunli ekpunli.+4 Na ɔbava Ebileham nyilalɛ ne yeamaa ɛdawɔ+ nee ɛ bo zo amra, amaa wɔava azɛlɛ ne mɔɔ ɛde zo kɛ ɛyɛvolɛ mɔɔ Nyamenle vale maanle Ebileham la.”+5 Yemɔti Ayezeke maanle Gyekɔbo hɔle, na ɔhɔle Elamenli Bɛtuwɛle ara Leeban, Relebɛka mɔɔ wole Gyekɔbo nee Yisɔ la adiema ne+ ɛkɛ wɔ Padan-elam.6 Yisɔ nwunle kɛ Ayezeke ɛyila Gyekɔbo na yemaa yehɔ Padan-elam kɛ ɔhɔgya raalɛ wɔ nehane, yɛɛ mekɛ mɔɔ ɔyilale ye la ɔzele ye kɛ, “Mmagya Keena mraalɛ ne mɔ bie,”+7 yemɔti Gyekɔbo ɛdie ye papa nee ye mame na yehɔ Padan-elam.+8 Akee Yisɔ nwunle kɛ ye papa Ayezeke anye ɛnlie Keena mraalɛ ne mɔ anwo,+9 ɔti Yisɔ hɔle Yehyemɛle anwo ɛkɛ na ɔhɔgyale Ebileham ara Yehyemɛle ara raalɛ Meehalate, Nɛbeeyɔto adiema raalɛ ne ɔbokale ɔ ye mɔ dɛba ne anwo.+10 Gyekɔbo vile Biyɛ-hyiba na ɔbɔle ɔ ti wɔ Hɛlan nehane.+11 Nzinlii ɔhɔdwule ɛleka bie na ɔyɛle kɛ ɔda ɛkɛ ne nɔe ne ɔluakɛ ɛnee sɛnzɛne ne ɛhɔdɔ. Ɔti ɔvale ɛkɛ ne bolɛ ne ko ɔzɔle ɔ ti na ɔlale ɛkɛ.+12 Akee ɔhanle ɛlalɛ bie, na nea! ɛnee kpolike bie gyi azɛlɛ ne azo na ɔ ti kpula anwuma nehane; na ɛnee Nyamenle anwumabɔvolɛma ɛlɛdi fodwu wɔ zolɛ.+13 Na nea! ɛnee Gyihova wɔ ɔ ti zo nehane, na ɔhanle kɛ:“Medame a mele Gyihova, wɔ nenyia Ebileham nee wɔ papa Ayezeke Nyamenle ne a.+ Mebava azɛlɛ ne mɔɔ ɛla zo la meamaa ɛdawɔ nee ɛ bo zo amra.+14 Na ɛ bo zo amra bayɛ kɛ azɛlɛ nwo ɛnwea,+ na bɛbadɛlɛ bɛahɔ adɔleɛ nee aduduleɛ nee sɔlɔ nee nyiakɛ, na ɔlua ɛdawɔ nee ɛ bo zo amra ati, mbusua kɔsɔɔti mɔɔ wɔ azɛlɛ ye azo la banyia nyilalɛ.+15 Me nee wɔ lua yɛɛ mebabɔ ɛ nwo bane wɔ ɛleka biala mɔɔ ɛbahɔ la, na meava wɔ meazia meara azɛlɛ ɛhye azo.+ Menrɛgyakyi wɔ kɔkpula kɛ mekɛyɛ mɔɔ menvale membɔle wɔ ɛwɔkɛ la.”+16 Akee Gyekɔbo dunwuele vile nafelɛ nu na ɔhanle kɛ: “Amgba Gyihova wɔ ɛke, yɛɛ menze a.”17 Na ɛzulolɛ kpole hanle ye na ɔhanle kɛ: “Ɛke yɛ ɛzulolɛ kpalɛ! Ɛke ɛnle ɛleka biala kɛ Nyamenle sua nu,+ yɛɛ anwuma anlenkɛ ne ɛne.”+18 Yemɔti Gyekɔbo dwazole nwonlomɔ mangyee ne na ɔvale bolɛ ne mɔɔ ɔvale ɔzɔle ɔ ti la ɔkpɔnlanle ɛkɛ ne kɛ ngakyedeɛ na ɔwolale nwole ɔguale zolɛ.+19 Ɔti ɔvɛlɛle ɛkɛ ne Bɛtɛle,* noko ɛnee bɛfɛlɛ sua ne Lɛɛze.+20 Akee Gyekɔbo bɔle ɛwɔkɛ kɛ: “Saa Nyamenle nee me dua na ɔbɔ me nwo bane wɔ me adendulɛ ne anu, na ɔmaa me aleɛ medi na ɔmaa me adɛladeɛ mewula21 na mesia mekɔ me papa sua nu anzodwolɛ nu a, ɛnee Gyihova ɛhile kɛ amgba ɔle me Nyamenle.22 Na bolɛ ɛhye mɔɔ mekpɔnla ye wɔ ɛke kɛ ngakyedeɛ la bayɛ Nyamenle sua nu,+ na debie biala mɔɔ ɛdawɔ Nyamenle ɛbava wɔamaa me la, mebahyɛ nu bulu meamaa wɔ ko.”


text:
Wotu Fi Horeb
1Eyi ne nsɛm a Mose ka kyerɛɛ Israelfo nyinaa wɔ sare no so wɔ Yordan apuei. Wɔbɔɔ atenae wɔ Yordan bon a ɛbɛn Suf, wɔ Paran, Tofel, Laban, Haserot ne Di-Sahab ntam no. 2Efi Horeb de kɔ Kades-Barnea no, ɔkwan a ɛfa bepɔw Seir no, yɛ nnafua dubaako kwan.
3Israelfo fii Bepɔw Sinai no, afe a ɛto so aduanan no ɔsram dubaako no da a edi kan no, Mose kaa nsɛm a Awurade hyɛɛ no sɛ ɔnka nkyerɛ Israelfo no pɛpɛɛpɛ kyerɛɛ wɔn. 4Ɔkaa saa asɛm yi wɔ bere a na wɔadi Amorifo hene Sihon a na odi ade wɔ Hesbon ne Basanhene Og a na odi ade wɔ Astarot ne Edrei so nkonim.
5Yordan apuei fam a ɛwɔ Moab asase so na Mose fii ase kyerɛkyerɛɛ mmara no mu se:
6Awurade ka kyerɛɛ yɛn wɔ Horeb se: “Moatena saa bepɔw yi so akyɛ dodo. 7Muntutu nkɔtena Amorifo nkoko no so; monkɔtena nnipa a wɔbemmɛn Araba mmepɔw no mu ne atɔe mmepɔw ayaase hɔ nyinaa mu; monkɔ Negeb na momfa mpoano nkosi Kanaanfo asase so ne Lebanon nkodu Asubɔnten Eufrate ho. 8Muntie! Mede saa asase yi ama mo. Monkɔ na monkɔfa asase a Awurade hyɛɛ bɔ sɛ ɔde bɛma mo agyanom Abraham, Isak ne Yakob ne wɔn asefo no.”
Akannifo No Yiyi
9Saa bere no, meka kyerɛɛ mo se, “Me nko ara merentumi nyɛ mo ho adwuma. 10Awurade, mo Nyankopɔn, ama mo ase adɔ enti nnɛ yi, mo ase afɛe te sɛ ɔsoro nsoromma. 11Awurade mo agyanom Nyankopɔn mma mo nnɔ mmɔho mpempem na onhyira mo sɛnea wahyɛ mo bɔ no! 12Na ɛbɛyɛ dɛn na me nko metumi asoa mo haw ne mo nnesoa ne mo ntawntaw? 13Mompaw mmarima bi a wɔwɔ nyansa, ntease na wɔwɔ din pa mfi abusuakuw biara mu na memfa wɔn ntuatua mo ano.”
14Mubuaa me se, “Dwuma a woasusuw sɛ wubedi no ye.”
15Enti mede mo mmusuakuw mu mmarima atitiriw, anyansafo a wɔn anim wɔ nyam no tuatuaa mo ano apem apem, ɔha ɔha, aduonum aduonum ne du du so mpanyin ne mo mmusuakuw so sɛ ahwɛfo. 16Na atemmufo a wɔwɔ hɔ saa bere no nso, mehyɛɛ wɔn sɛ, “Sɛ akasakasa ba anuanom ntam, sɛ asɛm no yɛ Israelni ne ne nua bi anaa Israelni ne ɔhɔho bi a, monhwɛ na mummu atɛntrenee. 17Mo atemmu mu, mummmu ntɛnkyew. Muntie ɔketewa ne ɔkɛse pɛ. Munnsuro onipa biara, efisɛ Onyankopɔn na obu atɛn. Asɛm a ɛyɛ den ma mo no, momfa mmrɛ me na minni.” 18Na saa bere no, mekaa biribiara a ɛsɛ sɛ moyɛ kyerɛɛ mo.
Wɔsoma Akwansrafo
19Na sɛnea Awurade hyɛɛ yɛn no, yefii Horeb de yɛn ani kyerɛɛ Amorifo bepɔw a yɛnam sare pradada a moahu no so koduu Kades-Barnea. 20Afei, meka kyerɛɛ mo se, “Moadu Amorifo bepɔw man a Awurade de rema yɛn no so. 21Awurade, mo Nyankopɔn, de asase no ama mo. Momforo nkɔfa, sɛnea Awurade, mo agyanom Nyankopɔn, ka kyerɛɛ mo no. Munnsuro: mommma obi mmu mo aba mu.”
22Na mo nyinaa baa me nkyɛn bɛkae se, “Momma yɛnsoma mmarima nni yɛn anim na wɔnkɔsra asase no so mma yɛn na wɔmmɛka nea wobehu nkyerɛ yɛn na ɛno na ɛbɛkyerɛ yɛn kwan ne nkurow ko a yɛbɛfa so.”
23Na saa nsusuwii yi ye ma me nti mepaw akwansrafo dumien a mo mmusuakuw dumien no mu nnipa biara wɔ mu. 24Wɔforoo bepɔw no na wokoduu Eskol subon mu sraa hɔ. 25Na wɔfaa asase no so aba bi de brɛɛ yɛn. Na wɔkae se, asase a Awurade yɛn Nyankopɔn de ama yɛn no yɛ asase pa.
Israelfo Atuatew
26Nanso na mompɛ sɛ moforo kɔ soro. Motew Awurade asɛm so atua. 27Munwiinwii wɔ mo ntamadan mu kae se, “Awurade tan yɛn nti na ɔde yɛn fi Misraim de yɛn abɛhyɛ Amorifo nsam sɛ wonkunkum yɛn no. 28Yɛrekɔ he? Yɛn akwansrafo no amanneɛbɔ no abu yɛn aba mu. ‘Wɔka se nnipa yɛ atenten ahoɔdenfo sen yɛn. Wɔn nkurow yɛ akɛse a afasu a wɔatoto afa ho no kɔ sorosoro. Na mpo, yehuu Anakfo wɔ hɔ!’ ”
29Na meka kyerɛɛ mo se, “Mommɔ hu, munnsuro wɔn. 30Awurade di mo anim. Ɔbɛko ama mo sɛnea muhuu no sɛ ɔyɛɛ wɔ Misraim no. 31Na muhuu nso sɛnea Awurade kɔɔ so hwɛɛ mo ntoatoaso wɔ sare so ha sɛnea agya hwɛ ne ba no. Moatwa kwan no nyinaa de abedu beae ha.”
32Nanso eyi nyinaa akyi no, moannya Awurade, mo Nyankopɔn no, mu awerehyɛmu. 33Ɔno na odii mo akwantu no anim, pɛɛ beae pa maa mo tenae, de ogya dum kyerɛɛ mo kwan anadwo de omununkum dum kyerɛɛ mo kwan awia.
34Awurade tee sɛ morenwiinwii no, ne bo fuw yiye na ɔkaa ntam se, 35“Saa awo ntoatoaso bɔne yi mu onipa baako koraa nni hɔ a obehu asase pa a, maka ho ntam sɛ mede bɛma mo agyanom no, 36gye Yefune babarima Kaleb. Ɔno na obehu saa asase yi. Mede asase a ne nan sii so no bɛma ɔne nʼasefo, efisɛ ɔde ne koma nyinaa dii Awurade akyi.”
37Me nso, esiane mo nti, Awurade bo fuw me. Ɔka kyerɛɛ me se, “Wo nan rensi Bɔhyɛ Asase no so da. 38Na mmom, wo boafo Nun babarima Yosua na obedi ɔmanfo no anim akɔ asase no so. Hyɛ no nkuran, efisɛ obedi Israelfo no anim akɔfa asase no. 39Mede asase no bɛma wo mma a wonnim biribiara. Wo mma a wonnim papa nnim bɔne no a na wusuro sɛ wɔbɛkyere wɔn nnommum no na mede asase no bɛma wɔn. Wɔn na wɔbɛtena asase no so. 40Na wo de, dan wʼani kɔ sare so a ɛkeka kɔ Po Kɔkɔɔ no so hɔ.”
41Ɛno na mugye too mu se “Yɛayɛ bɔne atia Awurade. Yɛbɛkɔ asase no so akɔko sɛnea Awurade aka akyerɛ yɛn no.” Enti mo mu biara faa nʼakode hyehyɛe. Na mususuwii sɛ ɔman a ɛda bepɔw so no sokɔ yɛ mmerɛw.
42Nanso Awurade ka kyerɛɛ me se, “Ka kyerɛ wɔn se, ‘Monnkɔ hɔ nkɔko, efisɛ merenka mo ho nkɔ. Mo atamfo no bedi mo so.’ ”
43Meka kyerɛɛ mo, nanso moantie. Mosɔre tiaa Awurade ahyɛde no na monam ahomaso so foro kɔɔ asase no so kɔkoe. 44Amorifo a wɔte bepɔw no so nso sɔre baa mo so; wɔtaa mo sɛ nnowa, boroo mo fi Seir koduu Horma. 45Afei, mosan ba besuu wɔ Awurade anim, nanso osiw nʼaso a wantie mo su no. 46Ɛno nti, motenaa Kades nna bebree.


text:
Nkwagyeeɛ kwan ne deɛn/ ɛkwan a ɛkɔ nkwagyeeɛ mu?
Asɛmbisa: Nkwagyeeɛ kwan ne deɛn/ ɛkwan a ɛkɔ nkwagyeeɛ mu?
Mmuaeɛ: ɛkɔm de wo anaa? Nyɛ honam, so wohia biribi wɔ w’asetena mu? So biribi si w’ani so a worehwɛ anim kwan anaa? Sɛ ɛte saa deɛ, ɛnneɛ na Yesu ne ɔkwan no! Yesu sɛ, Mene nkwa paanoo no; deɛɔba me nkyɛn no, ɛkɔm renne no da, na deɛ ɔgye me die no, osukɔm renne no da’ (Yohane 6:35)
So biribi kyere w’adwene anaa? abrabɔ no mu ayɛ den anaa? So wohia kanea bi wɔ w’anim anaa? sɛ ɛte saa merekanfo Yesu ama wo ɔne Kwan so? Yesu anom asɛm nie’ ‘ Ɛnna Yesu kasa kyerɛɛ wɔn bio sɛ: Mene wiase hann; deɛ ɔdi m’akyire no rennante sum mu, na ɔbɛnya nkwa hann’ (Yohane 8:12)
Asɛ ɛsum aduru wo? So wokɔ a ɛnkɔ, abrabɔ ayɛ bisibasaa anaa? worehwehwɛ ɔkwanpa bi afa so? Sɛ ɛte saa, me nua na Yesu ne ɔkwan no? Mene ɛpono no; sɛ obi fa me so kɔ mu a, wɔbɛgye no nkwa, na ɔbɛkɔ mu, na ɔbɛfiri adi, na ɔbɛnya adidibea’ (Yohane 10:9).
So nnipa di wo hwammɔ? Wayɔnkofa me te sɛn? So ɔboafoɔ bi nni baabi? Sɛ ɛte saa a, me nua, Yesu ne ɔkwan no. Yesu sɛ, ‘Mene odwanhwɛfoɔ pa no, Odwanhwɛfoɔ pa de ne kra to hɔ ma nnwan no. Mene odwanhwɛfoɔ pa no; na menim me deɛ, na me deɛ nso ni me (Yohane 10: 11, 14).
So wadwene deɛ ɛwɔ saa abrabɔ yi akyi? So wadi nnoɔma a ɛseɛ akyi akyɛ? Ɛyɛ a wodwene sɛ abrabɔ yi ɛbɛkɔ yie ni? So wopɛ sɛ wotene asɛ wo abrabɔ wei akyi? Sɛ ɛte saa a, me dɔfo Yesu ne ɔkwan no! Twerɛ Kronkron sɛ, ‘Yesu see no sɛ: ‘Mene owusureɛ ne nkwa; deɛ ɛgye me die no sɛ wawu mpo a, ɔbɛnya nkwa.’’(Yohane 11:25-26).
Ɛdeɛn ne kwan no? Ɛdeɛn ne nokorɛ? Ɛdeɛn ne nkwa? Yesu sɛ, ‘ Mene kwan no nokorɛ no ne nkwa no; obi mma agya no nkyɛ, gye sɛ ɔnam me so’ (Yohane 14:6).
Medɔfo, ɛkɔm a ɛde woɔ yi yɛ honhom mu kɔm, Yesu nko ara na ɔbɛtumi ama wo amee. Yesu nko ara na ɔbɛtumi ama hann aba abrabɔ no mu. Yesu ne ɔpono a yɛfa no so kɔ daa nkwa mu. Yesu ne adamfoɔ ne Odwanhwɛfoɔ pa a yɛn ani da no so. Yesu ne nkwa no – wia yi ase ne wiase a ɛreba no mu. Yesu nko ara ne nkwagye kwan.
Deɛ nti a ɛkɔm de woɔ, deɛ nti a asɛ woayera, deɛ nti a wo nhunu abrabɔ yi so, ne nyinaa ne sɛ woagya Nyankopɔn wɔ akyire. Twerɛ Kronkron ka sɛ yɛn nyinaa ayɛ bɔne na yɛne Nyankopɔn ntɛm atete. (Ɔsɛnkafoɔ 7:20; Romanfoɔ 3:23). Ɛnne a wote wɔ w’akomam yi yɛ Nyankopɔn nne, ɛno na afire w’abrabɔ mu a ɛma nnoɔma nkɔ yie wɔ wasetena mu. Nyankopɔn bɔɔ yɛn sɛ yɛne no bɛnnya ayɔnkofa. Yɛn bɔne na atete yɛne Nyankopɔn ntam. Deɛ ehu koraa ne sɛ, yɛn bɔne retete yɛne Nyankopɔn ntam wɔ nkwa yi ne nkwa foforɔ a ɛreba no mu.( Romanfoɔ 6:23; Yohane 3:36)
Ɛbɛyɛ dɛn na saa ɔhaw yi afiri hɔ? Yesu ne ɔkwan no? Yesu soaa yɛn bɔne wɔ ne honam mu kɔɔ asennua no so (2 Korintofoɔ 5:21). Yesu wu maa yɛn (Romanfoɔ 5:8), gyee asotwe a ɛsɛ yɛn no. Ne nnansa akyi ɔsɔre firi awufoɔ mu, dii bɔne ne asaman so (Romanfoɔ 6:4-5). Ɛdeɛn nti na ɔyɛɛ saa? Yesu no ara bua saa asɛm yi sɛ; ‘Obi nni dɔ kɛseɛ a ɛsene wei sɛ obi de ne kra bɛto hɔ ama ne nnamfo (John 15:13). Yesu yɛɛ saa na yɛtumi anya daa nkwa. Sɛ yɛde yɛn gyidie hyɛ Yesu mu, na yɛgye di sɛ ne wuo no atua yɛn bɔne so ka a, ɔde yɛn bɔne bɛkyɛ yɛn na wapepa ne nyinaa. Ɛno ansa na yɛbɛmee honhom mu. Yɛn sum bɛdane hann. Yeidie nso bɛba yɛn abrabɔ mu. Ɛno ansa na yɛbɛhunu yɛn dɔfo ne yɛn hwɛfopa. Afei yɛbɛhu sɛ yɛwɔ nkwa wɔ ɔbra wei akyi – Yɛne Yesu bɛtena aheman daa.
‘Na sɛdeɛ Onyankopɔn dɔɔ wiase nie, sɛ ɔde neb a a ɔwoo korɔ no maeɛ, na obiara a ɔgye ne die no anyera, na wanya daa nkwa.
Nea wokenkan yi ama wasi gyinaeɛ sɛ wobɛdi Yesu akyi anaa? Sɛ ɛte saa, mia asɛm a ɛse ‘Megye Kristo adi nni da yi’ yi so.
Nkwagyeeɛ kwan ne deɛn/ ɛkwan a ɛkɔ nkwagyeeɛ mu?